ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 3734 1061721 1060832 2026-11-05T11:55:03Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1061721 wikitext text/x-wiki [[File:မြန်မာ့သနပ်ခါး.jpg|thumb|သနပ်ခါးတုံး]] '''သနပ်ခါး''' ({{lang-en|Thanaka}}) သည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာအလှခြယ်ပစ္စည်းနှင့် သဘာဝအသားအရေ ထိန်းသိမ်းရေးပစ္စည်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွေးကင်းစအရွယ်မှစ၍ အရွယ်မရွေး၊ ကျားမ မရွေး သနပ်ခါးကို အသုံးပြုကြပြီး သနပ်ခါးပင် (Scientific name: ''Hesperethusa crenulata'') ၏ အခေါက်နှင့် အမြစ်များကို ကျောက်ပျဉ်တွင် ရေနှင့် သွေး၍ လိမ်းကျံကြသည်။<ref name="NaySar2020">Nay Sar, et al. (2020). "Physicochemical and biological activities of Thanaka: A traditional Myanmar cosmetic". *Journal of Ethnopharmacology*, Vol. 250, 112465.</ref> သနပ်ခါးသည် စိတ်ကြည်လင်ဆန်းသစ်စေသည့် ရနံ့ပြန့်လွင့်ခြင်း၊ အသားအရေကို အေးမြစေခြင်း၊ နေလောင်ဒဏ် ကာကွယ်ပေးခြင်းနှင့် ချောမွတ်စိုပြေစေခြင်း စသည့် ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ရှေးနန်းတွင်းသူများမှအစ ခေတ်သစ်အမျိုးသမီးများအထိ နှစ်ပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော်တိုင်အောင် အစဉ်အဆက် အလေးထား သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်။<ref name="PaganEra">Luce, G.H. (1985). *Phases of Pre-Pagan Burma*. Oxford University Press, pp. 105–112.</ref> သနပ်ခါးသည် ရိုးရာအလှခြယ်ပစ္စည်း ဖြစ်ရုံမကဘဲ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများလည်း ပါဝင်သည်။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ခြင်း၊ ဘက်တီးရီးယားများကို တွန်းလှန်နိုင်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချပေးနိုင်ခြင်း နှင့် အိုမင်းရင့်ရော်မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးသည့် အောက်စီဂျင်ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင် ပစ္စည်းများ ပါဝင်ကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ သုတေသနများက အတည်ပြုထားသည်။<ref name="Wang2018">Wang, H., et al. (2018). "Biological activities and chemical constituents of Thanaka (Hesperethusa crenulata)". *Cosmetics*, 5(2), 26.</ref> ပူအိုက်စွတ်စိုသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုတွင် အသားအရေကို အကာအကွယ်ပေးသည့်အတွက် သနပ်ခါးသည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် မရှိမဖြစ် အသုံးပြုကြသော ဓလေ့တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ မြန်မာတို့၏ သနပ်ခါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ သွေးလိမ်းခြင်းနှင့် သနပ်ခါးဆိုင်ရာ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ (Practice of Thanakha culture in Myanmar) ကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လာခဲ့ကြသည့် လူသားထု၏ ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် တစ်ခုအဖြစ် [[ယူနက်စကို]] (UNESCO) က ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်စားပြု ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် (Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity) စာရင်း၌ တရားဝင် ထည့်သွင်းအတည်ပြု အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။<ref name="UNESCO2026">{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/practice-of-thanakha-culture-in-myanmar-02377 |title=Practice of Thanakha culture in Myanmar |publisher=UNESCO Intangible Cultural Heritage |year=2026 |access-date=5 November 2026}}</ref><ref name="MNT2026">Myanmar National Commission for UNESCO (2026). *Nomination File: Practice of Thanakha culture in Myanmar for the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity*. UNESCO Culture Sector.</ref> ဤသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ သဘာဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ ပေါင်းစပ်ထားသော ရိုးရာအမွေအနှစ်တစ်ခု ကမ္ဘာ့အဆင့် အသိအမှတ်ပြုခံရခြင်း ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် စာပေအထောက်အထားများ == [[ဗမာလူမျိုး]]များသည် သနပ်ခါးကို ရှေးပုဂံခေတ် ကတည်းကပင် အလှခြယ်ပစ္စည်းနှင့် သဘာဝ ဆေးဝါးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည့် သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများစွာ ရှိသည်။ သနပ်ခါးကို အသုံးပြုသည့် ဓလေ့သည် [[မြန်မာ့သမိုင်း]]တွင် အစောပိုင်းခေတ်များကတည်းက စတင်ခဲ့ကြောင်း သမိုင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအရ သိရှိရသည်။ အချို့သော သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ သနပ်ခါးကို အေဒီ ၅ ရာစုခန့် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]] ခေတ်နှင့် [[ပုဂံခေတ်]] အစောပိုင်း ကတည်းကပင် မြန်မာတို့ စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref name="PaganEra">Luce, G.H. (1985). *Phases of Pre-Pagan Burma*. Oxford University Press, pp. 105–112.</ref> ပုဂံမြို့ဟောင်းရှိ ရှေးဟောင်းစေတီတော်များ၊ ဂူဘုရားများနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်မှုများတွင် သနပ်ခါးသွေးရာ၌ အသုံးပြုသည့် ပျူခေတ်နှင့် ပုဂံခေတ် [[ကျောက်ပျဉ်]] အကျိုးအပဲ့များကို တွေ့ရှိရခြင်းသည် ဗမာတို့ သနပ်ခါး လိမ်းကျံသည့် ဓလေ့ အမြစ်တွယ်ခဲ့ပုံကို သက်သေပြနေသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). *Phases of Pre-Pagan Burma*. Oxford University Press, Vol. 1, pp. 105–112.</ref> ထို့ပြင် ပုဂံခေတ် နံရံဆေးရေးပန်းချီ အချို့တွင် နန်းတွင်းသူနန်းတွင်းသားများနှင့် အမျိုးသမီးများ၏ မျက်နှာပေါ်၌ သနပ်ခါးကွက်များ ကွက်၍ လိမ်းကျံထားပုံကို တွေ့ရှိနိုင်သည်<ref name="Strachan1989">Strachan, Paul (1989). *Pagan: Art & Architecture of Old Burma*. Kiscadale Publications, pp. 45–48.</ref> စာပေဆိုင်ရာ အထောက်အထားများတွင်လည်း ဗမာကဗျာဆရာ၊ စာဆိုတော်များနှင့် ရဟန်းပညာရှင်များသည် သနပ်ခါး၏ အလှအပနှင့် ရနံ့ကို တင်စားကာ ဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြသည်။ အင်းဝခေတ် စာပေ ၁၅ ရာစု အင်းဝခေတ်၏ ထင်ရှားသော ရဟန်းစာဆို [[ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] (အေဒီ ၁၄၆၈-၁၅၂၉) သည် သူ၏ ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့ နှင့် ရတုများတွင် မြန်မာ့နန်းတွင်းသူတို့ သနပ်ခါးသွေး၍ အလှပြင်ကြပုံကို "နံ့သာချေရ၊ နာဆီမွှေးနှင့်..." ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သနပ်ခါး၏ အေးမြသော သဘာဝနှင့် သင်းပျံ့သော ရနံ့ကို ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။<ref name="HtinAung1967">Htin Aung, Maung (1967). *A History of Burma*. Columbia University Press, pp. 88–95.</ref>တောင်ငူနှင့် ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေတွင် [[နတ်သျှင်နောင်]] ၏ ရတုကဗျာများနှင့် ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုတော်များ၏ ဧချင်း၊ ပျို့များတွင် ဗမာအမျိုးသမီးတို့ သနပ်ခါးကို ပါးပြင်၌ ဘေးကွက်၊ ဘီစပ်ကွက် သို့မဟုတ် သနပ်ခါးအစင်း ရေးဆွဲကာ ရိုးရာအလှ ခြယ်သကြပုံများကို ရေးဖွဲ့ခဲ့ကြသည်။ကုန်းဘောင်ခေတ် စာပေများတွင်လည်း ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် စာဆို မိဖုရားကြီး [[မမြကလေး]]၊ [[လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်]] နှင့် ဦးပုည တို့၏ ကဗျာ၊ ပြဇာတ်နှင့် ပတ္တမြားကန်ဧချင်း စသည့် စာပေများ၌ "နံ့သာစောကဲ သနပ်ခါး" ဟူ၍ သနပ်ခါးကို အမွှေးနံ့သာများအနက် ထိပ်တန်းအဖြစ် တင်စားရေးသားခဲ့ကြသည်။<ref name="PeMaungTin1932">ဖေမောင်တင်၊ ဦး (၁၉၃၂)။ *မြန်မာစာပေသမိုင်း*။ ရန်ကုန်၊ သုဓမ္မဝတီစာပုံနှိပ်တိုက်၊ စာမျက်နှာ-၁၄၅-၁၅၀။</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဓလေ့တွင် သနပ်ခါးသည် သာမန် လိမ်းကျံစရာ မဟုတ်ဘဲ မင်္ဂလာရှိသော သဘာဝ အလှအပဆိုင်ရာ သင်္ကေတအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး၊ အထူးသဖြင့် မြန်မာ့အထက်ပိုင်း ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] နှင့် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] စသည့် သနပ်ခါး အများဆုံး ထွက်ရှိရာ ဒေသများတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် ယနေ့ထက်တိုင် သနပ်ခါးစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် သနပ်ခါးလိမ်းကျံသည့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ကို ခိုင်မာစွာ ထိန်းသိမ်းထားကြသည်။<ref name="NaySar2020">Nay Sar, et al. (2020). "Physicochemical and biological activities of Thanaka: A traditional Myanmar cosmetic". *Journal of Ethnopharmacology*, Vol. 250, 112465.</ref> == မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း သနပ်ခါး၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အခန်းကဏ္ဍ == မြန်မာနှင့် သနပ်ခါးသည် ခွဲခြား၍မရနိုင်သည့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း သနပ်ခါးလိမ်းသည့် အလေ့အကျင့်ကို ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆထားကြသည်။ သနပ်ခါးယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအဖြစ် ပုဂံခေတ် (အေဒီ ၁၁၁၃ ခုနှစ်) တွင် တည်ခဲ့သည့် [[မြင်းကပါကူပြောက်ကြီးဘုရား]] နံရံဆေးရေးပန်းချီများ၊ အေဒီ ၁၁၈၃ ခုနှစ်တွင် တည်ခဲ့သည့် [[စူဠာမဏိဘုရား]] အတွင်းနံရံပန်းချီများနှင့် ခေတ်အဆက်ဆက် တည်ဆောက်ခဲ့သော ဂူဘုရားများရှိ နံရံပန်းချီများတွင် သနပ်ခါးလိမ်းခြယ်သည့် ဓလေ့ကို သရုပ်ဖော် ရေးဆွဲထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ThanakaHistory">Than Tun (1990). *Studies in Burmese History*. History Department, University of Yangon.</ref> ထို့အပြင် မြန်မာတို့၏ ရိုးရာရှေးရိုးပုံပြင်၊ ရိုးရာဘာသာစကားနှင့် စာပေအရေးအသားများတွင်လည်း သနပ်ခါးဓလေ့ကို ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး ခေတ်အဆက်ဆက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ပျို့၊ ကဗျာ၊ ဧချင်း၊ အိုင်ချင်း၊ မောင်းထောင်းတေး၊ လမိုင်းလယ်သူဟန်ချင်းနှင့် တေးထပ်များတွင် မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်း၏ သနပ်ခါးသုံးစွဲသည့် ဓလေ့များကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုထားကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သနပ်ခါးစိုက်ပျိုးရှင်သန်ရာ ဒေသများမှာ အပူပိုင်းဒေသများတွင် အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ThanakaCultivation">Ministry of Agriculture and Irrigation, Myanmar (2018). *Distribution and Cultivation of Thanaka in Myanmar*.</ref> မြန်မာတို့သည် သနပ်ခါးကို အလှအပအတွက်သာမက အသားအရေ ထိန်းသိမ်းရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ကျေးလက်တောရွာနေ လယ်သူမ ကောက်စိုက်သမလေးများနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်မှ ပန်းရန်သမလေးများက ပူပြင်းသည့် နေလောင်ဒဏ်ကို ကာကွယ်နိုင်ရန် ခြေဆုံးခေါင်းဆုံး လိမ်းကျံလေ့ရှိကြသည်။ === မိသားစုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်း အစဉ်အလာများ === မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် သနပ်ခါး၏ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုမှာ မိခင်က ရင်နှစ်သားသမီးကို ရေချိုးသန့်စင်ပြီးနောက် ကျောက်ပျဉ်ထက်မှ သနပ်ခါးရည် ပျစ်ပျစ်ကို လက်ဖြင့်သပ်ယူကာ နဖူးနှင့် ပါးပြင်များတွင် လိမ်းခြယ်ပေးကာ ဘုရားကို အာရုံပြုစေခြင်း ဖြစ်သည်။ ကြွင်းကျန်သော သနပ်ခါးကိုပါးစပ်ထဲ ခွံ့ပေးခြင်းဖြင့် ကလေးငယ်များတွင် ဖြစ်တတ်သော ကျောက်ရောဂါနှင့် ဝက်သက်ရောဂါတို့ကို ကာကွယ်ပေးသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="TraditionalCulture">Spicer, F. (2014). *Burmese Culture and Traditions*. White Lotus Press, pp. 140–145.</ref> မြန်မာ့ရိုးရာ [[တပို့တွဲလ]]တွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော "မီးဖုန်းလှူပွဲ" (မီးပုံပွဲ) တွင် အအေးဓာတ်လွန်ကဲသဖြင့် ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်အား နွေးထွေးမှုရှိစေရန် ရည်စူး၍ သနပ်ခါးအတုံးများနှင့် အကိုင်းအလက်များကို ကရမက်၊ နံ့သာဖြူနီတို့နှင့် ရောနှောကာ မီးရှို့ပူဇော်ကြသည်။ ထို့ပြင် [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေးမြို့]]ရှိ [[မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး]]နှင့် [[အောင်တော်မူဘုရား]]တို့တွင် နံနက်စဉ်ဆက်မပြတ် မျက်နှာတော်သစ်ရာ၌ သနပ်ခါးနံ့သာရည်များဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။<ref name="MandalayTradition" /> လွတ်လပ်ပျော်ရွှင်မှုကို ဖော်ပြသည့်အနေဖြင့် [[ယောဒေသ]]တွင် "ယောဓလေ့ သနပ်ခါးပါးတို့ပွဲ" နှင့် [[စဉ့်ကူးမြို့]]နယ် [[ခက်သင်ရွာ]]ရှိ [[ရွှေတောင်ဦးတောင်စေတီ]] တက်လမ်းတစ်လျှောက်တွင် သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့၌ ရွာသူအပျိုချောများက ဘုရားဖူးလာပရိသတ်အား သနပ်ခါးမှုန့်ဖြင့် တို့ဖတ်ရိုက်ပေးသည့် ရိုးရာဓလေ့များလည်း တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ === သနပ်ခါးအသင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု === မြန်မာ့သနပ်ခါး စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရေးကို စနစ်တကျ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးစေရန်၊ ပြည်သူများ သနပ်ခါးအစစ်ကို သုံးစွဲနိုင်စေရန်နှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံ သနပ်ခါးအသင်း ကို ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name="ThanakaAssociation">Myanmar Thanaka Growers, Producers and Exporters Association (2019). *Annual Report on Thanaka Conservation and Promotion*.</ref> အဆိုပါအသင်းကြီးမှ နှစ်စဉ် တပို့တွဲလပြည့်နေ့ကို **မြန်မာ့သနပ်ခါးနေ့**အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ဟောပြောဆွေးနွေးပွဲများ၊ လက်ကမ်းစာစောင် ဖြန့်ဝေခြင်းနှင့် တခမ်းတနား ပူဇော်ပွဲများကို ကျင်းပလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာ့သနပ်ခါးကို နိုင်ငံတကာဈေးကွက်သို့ ထိုးဖောက်ရောက်ရှိစေရန် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံအခြေစိုက် NGO အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သော **Helvetas Myanmar** နှင့်လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ === သိပ္ပံနည်းကျ သုတေသနပြုချက်များနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အာနိသင်များ === မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်များနှင့် ပြည်ပတက္ကသိုလ်များ၏ သိပ္ပံနည်းကျ ဓာတ်ခွဲသုတေသန ပြုချက်များအရ သနပ်ခါးတွင် လူ့ခန္ဓာကိုယ်အကျိုးပြု ဒြပ်ပေါင်းများ (Bioactive compounds) ပါဝင်ပြီး ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး မရှိကြောင်း၊ အလှကုန်ပစ္စည်းများအတွက် လိုအပ်သော အရင်းအမြစ်များ ကြွယ်ဝကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။<ref name="ThanakaResearch">Win, K. T., et al. (2021). "Pharmacological and Cosmetic Properties of Thanaka (*Hesperethusa crenulata*)". *Journal of Herbal Medicine*, 28, 100450.</ref> မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေးကျမ်းများအရ သနပ်ခါးမြစ်ကို ဝမ်းနှုတ်ဆေး၊ ချွေးထုတ်ဆေးနှင့် နှလုံးအားဆေးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ အသီးကို အဆိပ်ဖြေဆေးနှင့် ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ အရွက်ကို ဝက်ရူးပြန်နှင့် ငှက်ဖျားရောဂါ ပျောက်ဆေးများအဖြစ် လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။ အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် မြန်မာ့သနပ်ခါးသည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားအစဉ်အဆက် ထိန်းသိမ်းလက်ဆင့်ကမ်းလာခဲ့ကြသည့် ရိုးရာစာပေ၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် ပွဲတော်များတွင် နက်ရှိုင်းစွာ ပါဝင်နေသည့် အဖိုးတန် ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် တစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ [[ဖိုင်:Rock_Flat.jpg|thumb|alt=Thanatkhar herbs|မြန်မာ့ သနပ်ခါးနှင့် ကျောက်ပျဉ်]] == ပေါက်ရောက်ရာဒေသ၊ သိပ္ပံအမည်နှင့် အပင်၏ ဝိသေသလက္ခဏာများ == သနပ်ခါး၏ ရုက္ခဗေဒ သိပ္ပံအမည်မှာ ''Hesperethusa crenulata'' (ရှေးဟောင်းအမည်သစ်အရ ''Limonia acidissima'' သို့မဟုတ် ''Naringi crenulata'') ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ရုက္ခဗေဒ မိသားစုဝင် [[ရုတေစီအေ (Rutaceae)]] (သံပရာ၊ လိမ္မော်မိသားစု) နွယ်ဖွား အပင်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။<ref name="FloraOfChina">Flora of China Editorial Committee. *Flora of China*, Science Press and Missouri Botanical Garden Press.</ref> သနပ်ခါးပင်သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မိုးနည်းရေရှားဒေသဖြစ်သော အညာဒေသ (စစ်ကိုင်း၊ မကွေး၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတို့၏ ခြောက်သွေ့သော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့် ယာမြေများ) တွင် မူလအစ အဓိက ပေါက်ရောက်ရှင်သန်ခဲ့သော ဒေသရင်းသစ်ပင် (Endemic plant) တစ်မျိုး ဖြစ်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနှင့် အခြား အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့ပေါက်ရောက်ကြသည်။<ref name="PaanThanaka2020">Nay Sar, et al. (2020). "Physicochemical and biological activities of Thanaka: A traditional Myanmar cosmetic". *Journal of Ethnopharmacology*, Vol. 250, 112465.</ref> ဤအပင်သည် အပူပိုင်းဒေသ၏ ပူပြင်းခြောက်သွေ့ပြီး ရေရှားပါးကာ နေရောင်ခြည်ပြင်းထန်သော ရာသီဥတုဒဏ်ကို အထူးခံနိုင်ရည်ရှိပြီး၊ အညာဒေသ၏ မြေဆီလွှာနှင့် ရာသီဥတု အခြေအနေတို့ကြောင့် အကောင်းဆုံး အရည်အသွေးရှိသော သနပ်ခါးပင်များကို ပေါက်ဖွားစေနိုင်ကာ ၎င်း၏ အခေါက်နှင့် အမြစ်များတွင် ထူးခြားသည့် ဆေးဘက်ဝင်အာနိသင်များနှင့် အမွှေးအကြိုင် ဓာတုပစ္စည်းများ အများအပြား စုဝေးတည်ရှိနေသည်။ ရုက္ခဗေဒဆိုင်ရာ အပင်ဝိသေသလက္ခဏာများအရ သနပ်ခါးသည် အပင်ငယ် သို့မဟုတ် အလတ်စား အမြဲစိမ်းပင် အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် အမြင့် ၁၅ ပေမှ ပေ ၃၀ ခန့်အထိ ကြီးထွားနိုင်ကာ ပင်စည်အခေါက်မှာ ကြမ်းတမ်းပြီး အဖြူရောင် သို့မဟုတ် မီးခိုးရောင် သန်းလျက်ရှိပြီး အကိုင်းအခက်များတွင် ချွန်ထက်သော ဆူးများ ပါရှိတတ်သည်။ အရွက်များသည် ငှက်မွှေးပုံစံ ပေါင်းရွက်များဖြစ်ကာ ရွက်စုံအလှည့်ကျ ထွက်ရှိကြပြီး ရွက်ပြား၏ အနားများတွင် လှိုင်းတွန့် သို့မဟုတ် လွှသွားပုံစံ အစွယ်ငယ်များ ပါရှိကာ နွေရာသီနှင့် မိုးဦးကျကာလများတွင် အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အဝါနုရောင်ရှိသော သေးငယ်သည့် ပန်းပွင့်ငယ်များကို စုပြုံ၍ ပွင့်တတ်သည်။ ပန်းပွင့်ပြီးချိန်တွင် အလုံးပုံစံ သို့မဟုတ် ဘဲဥပုံစံ အသီးငယ်များ သီးထွက်လာပြီး မှည့်လာသည့်အခါ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် ခရမ်းရောင်သို့ ပြောင်းလဲသွားကာ ၎င်းသနပ်ခါးပင်၏ အခေါက်၊ အကိုင်းနှင့် အမြစ်ပိုင်းများကို ကျောက်ပျဉ်တွင် ရေနှင့် သွေးလိမ်းခြင်းဖြင့် မြန်မာတို့၏ ရိုးရာ အလှခြယ်ပစ္စည်းနှင့် အသားအရေ ထိန်းသိမ်းရေးပစ္စည်းအဖြစ် အဓိက အသုံးပြုကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Hooker1875">Hooker, J. D. (1875). *The Flora of British India*, L. Reeve & Co., London.</ref> ===စိုက်ပျိုးခြင်း=== သနပ်ခါးပင်များကို ဂဝံ/ကျောက်စရစ်မြေ (Gravel soil) တွင် အဓိကစိုက်ပျိုးကြ၍ ရွံ့စေးမြေ၊ ဆားပေါက်သောမြေ၊ ရေဝပ်သောမြေများမှ လွဲ၍ ကျန်မြေအမျိုးအစားများတွင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ အပင် ၂-၃နှစ်သား အရွယ်မှ စ၍ ပင်ခြေအတက်များနှင့် အကိုင်းအခက်များကို ရှင်းလင်းဖယ်ရှား ပေးကြသည်။ သနပ်ခါးပင်များသည် ယေဘုယျအားဖြင့် သက်တမ်း ၅-၈ နှစ် အရွယ်တွင် စတင်ဈေးကွက်ဝင်ကာ အရည်အသွေး အကောင်းဆုံး သနပ်ခါးတစ်ပင် ရရှိရန်မှာ သက်တမ်း(၃၅)နှစ်ခန့် လိုသည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref>သနပ်ခါးအကြောင်း သိကောင်းစရာနှင့် စိုက်ပျိုးနည်းစနစ် စာအုပ်၊ စိုက်ပျိုးရေး ဦးစီးဌာန။</ref> ===သနပ်ခါးတွင် ဓာတုပစ္စည်း ပါဝင်မှု=== # 2-quinolone and 2-hydroxy quinoline # N-acetyl-N-methyltryplamine # Tanakine and Tanakamine # 7-methoxy-6-(2,3-epoxy-6-methylbutyl) coumarin # 4-methoxy -1-methy 1-2quinolone and marmesin from the organic extracts of the root bank # Suberosin နှင့် marmesin တို့သည် Antibacterial activity နှင့် UV absorption ဂုဏ်သတ္တိများ ရှိသည်။ ==ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ== မြန်မာ့ဆေးကျမ်းများအရ သနပ်ခါးသည် ပူ၏။ သွေးကိုကြွစေတတ်၏။ ပူ ခါး ချုပ် ပွင့် ဖြစ်၏။ ငန်းမန်းကို နိုင်စေ၏။ အပူနာ။ အအေးနာ၊ နှစ်မျိုးစလုံးနိုင်၏ဟု ဆိုထားသည်။ သိပ္ပံနည်းဆေးကျမ်းအရဆိုလျှင် Anti-bacterial နှင့် Anti-fungal ပါဝင်မှုကြောင့် အသားအရေကို ကြည်လင်သန့်စင်စေကာ ဝက်ခြံ၊ တင်းတိပ်ကို ပျောက်ကင်းစေသည်။ အဖြူ အမည်းစက်များ ဖြစ်ပေါ်မှုကိုလည်း ပျောက်ကင်းစေပြီး၊ အဖုအပိတ်များကိုလည်း ပျောက်ကင်းစေသည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။ သနပ်ခါးတွင် Coumarine ဓာတ်ပါဝင်သဖြင့် အသားအရေပေါ်တွင် ဘက်တီးရီးယားနှင့် မှိုကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး၊ အိုမင်းရင့်ရော်မှုကို လျော့ကျစေပြီး အရွယ်နုပျို လန်းဆန်းစေသည်။ Mamesin ပါဝင်မှုကြောင့် ခရမ်းလွန်ရောင်ချည် (UV-A ray) ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သော မျက်နှာပေါ်တွင် အရေပြားတွန့်လိမ်ခြင်း (အရေးအကြောင်း ပေါ်ခြင်း) ၊ အရေပြား အရောင်ပျက်ခြင်း (Skin discoloration) မှကာကွယ်ပြီး တင်းတိတ်နှင့် အရေပြားကင်ဆာ ဖြစ်ပေါ်မှုကိုလည်း ကာကွယ်သည်။<ref>Application of Myanmar traditional THANAKHA as cosmetic; Asian Institute of Technology. Food Engineering and Bioprocess Technology, School of Environment, Resources and Development.</ref> ==ရှင်မတောင် သနပ်ခါး== သနပ်ခါးထဲတွင် လူကြိုက်အများဆုံးမှာ [[ရှင်မတောင်]] သနပ်ခါးဖြစ်သည်။ ရှင်မတောင်သနပ်ခါး၏ မွှေးရနံ့ကြောင့် မြန်မာလူမျိုးတိုင်း ရှင်မတောင် သနပ်ခါးကို နှစ်သက်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှင်မတောင်သနပ်ခါးအပြင် ရွှေဘိုသနပ်ခါးကိုလည်း နှစ်သက်ကြပါသေးသည်။ ရွှေဘိုသနပ်ခါးသည် ရှင်မတောင်သနပ်ခါးကဲ့သို့ ထူးခြားစွာ အနံ့ မမွှေးပေမယ့် ဝင်းဝါတဲ့ အဆင်းကိုပေးပြီး ညက်လှတဲ့အတွက် ရွှေဘိုသနပ်ခါးကိုလည်း မြန်မာအမျိုးသမီးများက နှစ်သက်ကြသည်။ သနပ်ခါးပင်နှင့် မျိုးစိတ်နာမည်တူပြီး သနပ်ခါးနဲ့ လို့လည်း ခေါ်ဆိုကြတဲ့ [[သီးပင်]] (Limonia acidissima)လည်းရှိပါသေးသည်။ သီးပင်ကို wood apple ဟု အမည်ခေါ်ဆိုကြသည်။ မြန်မာလူမျိုးများက သီးပင်၏ အသီးကို [[ထန်းလျက်]]နှင့်ပေါက်ကာ ရောမွှေစားလေ့ရှိကြသည်။ သီးပင်၏ အခေါက်ဖြစ်သော သီးခေါက်ကိုလည်း သနပ်ခါးအဖြစ် သွေးလိမ်းကြသည်။ ရှင်မတောင် သနပ်ခါးကဲ့သို့ အနံ့ မမွှေးပျံ့ သော်လည်းပဲ ကျောက်ပျဉ်၌ သွေးလိုက်သည့်အခါမှာ စေးနေပြီး လိမ်းလိုက်ရင် အသားအရေ စိုပြည်ဝင်းပလာသောကြောင့် မြန်မာအမျိုးသမီးများက သီးခေါက်ကိုလည်း နှစ်သက်ကြပါသေးသည်။ သနပ်ခါးကို မြန်မာလူမျိုးများနှစ်သက်ကြခြင်းသည် သနပ်ခါး၏ ဆေးဖက်ဝင်သော ဂုဏ်သတ္တိကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်။ နေလောင်ခြင်းဒဏ်မှ ကာကွယ်ပေးနိုင်သော သနပ်ခါးကို ပူအိုက်စွတ်စိုသော ရာသီဥတုရှိသည့် မြန်မာနိုင်ငံမှာ အရေပြားထိန်းသိမ်းဖို့အတွက် အဓိကထားကြသည်။ အရေပြားယားယံခြင်း ၊ ဓာတ်မတည့်ခြင်းတို့အတွက် သနပ်ခါးကို ဆားနှင့် ရောသွေးကာ လိမ်းကျံကြသည်။ မျက်နှာမှာ ဝက်ခြံကင်းပြီး အသားအရေ ချောမွေ့ဖို့အတွက် သနပ်ခါးက ဆေးဖက်ဝင်ပါသည်။ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] ၊ [[စစ်တွေမြို့]]တွင် နှစ်စဉ် သင်္ကြန်အကြိုနေ့တိုင်းမှာ သနပ်ခါးသွေးပွဲ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ သင်္ကြန်အကြိုနေ့ညမှာ အမျိုးသမီးလေးများက သနပ်ခါးသွေးကြပြီး အမျိုးသားလေးများက သီချင်းများ တီးမှုတ်သီဆိုကြသည်။ သွေးပြီး ရရှိလာတဲ့ သနပ်ခါးများကို ဘုရားဆင်းတုတော်များကို သနပ်ခါးရည်နဲ့ ဆေးကြာပြီး ကုသိုလ်ယူကြတဲ့ ဓလေ့ဟာ ယခုထိတိုင် ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ရှိနေပါသည်။ သနပ်ခါးအတုံးကို ကျောက်ပျဉ်မှာ ရေနှင့်သွေးလိမ်းခြင်းအပြင် သနပ်ခါးမှုန့်ကိုလည်း မျက်နှာလိမ်း ပေါင်ဒါ အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ အဆီပြန်တဲ့ အသားအရေ ရှိသူများအတွက် သနပ်ခါးသည် အသင့်တော်ဆုံး အလှပြင် သဘာဝ မိတ်ကပ်တစ်မျိုးပဲ ဖြစ်သည်။ ရှင်မတောင်သနပ်ခါးတုံးများကို သိမ်းဆည်းတဲ့အခါမှာ ပလပ်စတစ်အိတ်ထဲ ထည့်ပြီး သိမ်းဆည်းခြင်းသည် အကောင်းဆုံးပါ။ သစ်သားစားပွဲပေါ်မှာ သစ်သားနဲ့ ထိထားရင် ရှင်မတောင်သနပ်ခါးနံ့သာ သစ်သားဆီကို ကူးသွားပြီး ရှင်မတောင်သနပ်ခါးက အနံ့ ပြယ်သွား တတ်သည်။ ရှင်မတောင်သနပ်ခါးတုံးများ အထားကြာ၍ မမွှေးတော့ဘူးဆိုရင် ရေနွေးပွက်ပွက်ဆူကို သနပ်ခါးတုံးပေါ် လောင်းချလိုက်ရင် အနံ့ပြန်မွှေးလာသည်။ ရှင်မတောင် သနပ်ခါးတုံးကို ရေနွေးပူပူနဲ့ ဆေးကြောပြီး နေပူပူမှာ နေလှန်းထားရင် ရှင်မတောင်နံ့ အလွန်မွှေးပျံ့ နေမှာ ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ]] ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> File:Thanaka girls.JPG|သနပ်ခါးလိမ်းထားကြသည့် ကျေးလက်နေ အမျိုးသမီးများ File:Thanaka.jpg|ရောင်းချရန်အတွက် ထားရှိသည့် သနပ်ခါးများ File:Thanaka_kyaukpyin.JPG|ကျောက်ပြင်များ Image:Thanaka_woman.JPG|ဈေးသည်တစ်ဦး သနပ်ခါးလိမ်းထားပုံ၊ မန္တလေး Image:Thanaka_kids.JPG|သနပ်ခါးလိမ်းထားသည့် ကလေးများ၊ မန္တလေး Image:Thanaka_seller.JPG|စစ်ကိုင်းမြို့၊ ကောင်းမှုတော်ဘုရားတွင် သနပ်ခါးတုံးမျာ ရောင်းချနေပုံ File:Karen Girl Wearing Thanaka.JPG|ကရင်လူမျိုးကလေးငယ်တစ်ဦး သနပ်ခါးလိမ်းထားပုံ File:Hindu woman in Myanmar, wearing thanakha.jpg|ဟိန္ဒူအမျိုးသမီးတစ်ဦး သနပ်ခါးလိမ်းထားပုံ File:Thanakha Tone.jpg|ရောင်းချရန်ထားရှိသည့် သနပ်ခါးတုံးများ၊ ရွှေဂူနီဘုရား </gallery> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု]] [[Category:အလှကုန်ပစ္စည်းများ]] l77c5drq4671azjic9cqb25r8i1hnw9 1061722 1061721 2026-11-05T11:56:08Z Chenzeyan29 141880 /* သနပ်ခါးအသင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု */ 1061722 wikitext text/x-wiki [[File:မြန်မာ့သနပ်ခါး.jpg|thumb|သနပ်ခါးတုံး]] '''သနပ်ခါး''' ({{lang-en|Thanaka}}) သည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာအလှခြယ်ပစ္စည်းနှင့် သဘာဝအသားအရေ ထိန်းသိမ်းရေးပစ္စည်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွေးကင်းစအရွယ်မှစ၍ အရွယ်မရွေး၊ ကျားမ မရွေး သနပ်ခါးကို အသုံးပြုကြပြီး သနပ်ခါးပင် (Scientific name: ''Hesperethusa crenulata'') ၏ အခေါက်နှင့် အမြစ်များကို ကျောက်ပျဉ်တွင် ရေနှင့် သွေး၍ လိမ်းကျံကြသည်။<ref name="NaySar2020">Nay Sar, et al. (2020). "Physicochemical and biological activities of Thanaka: A traditional Myanmar cosmetic". *Journal of Ethnopharmacology*, Vol. 250, 112465.</ref> သနပ်ခါးသည် စိတ်ကြည်လင်ဆန်းသစ်စေသည့် ရနံ့ပြန့်လွင့်ခြင်း၊ အသားအရေကို အေးမြစေခြင်း၊ နေလောင်ဒဏ် ကာကွယ်ပေးခြင်းနှင့် ချောမွတ်စိုပြေစေခြင်း စသည့် ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ရှေးနန်းတွင်းသူများမှအစ ခေတ်သစ်အမျိုးသမီးများအထိ နှစ်ပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော်တိုင်အောင် အစဉ်အဆက် အလေးထား သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်။<ref name="PaganEra">Luce, G.H. (1985). *Phases of Pre-Pagan Burma*. Oxford University Press, pp. 105–112.</ref> သနပ်ခါးသည် ရိုးရာအလှခြယ်ပစ္စည်း ဖြစ်ရုံမကဘဲ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများလည်း ပါဝင်သည်။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ခြင်း၊ ဘက်တီးရီးယားများကို တွန်းလှန်နိုင်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချပေးနိုင်ခြင်း နှင့် အိုမင်းရင့်ရော်မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးသည့် အောက်စီဂျင်ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင် ပစ္စည်းများ ပါဝင်ကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ သုတေသနများက အတည်ပြုထားသည်။<ref name="Wang2018">Wang, H., et al. (2018). "Biological activities and chemical constituents of Thanaka (Hesperethusa crenulata)". *Cosmetics*, 5(2), 26.</ref> ပူအိုက်စွတ်စိုသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုတွင် အသားအရေကို အကာအကွယ်ပေးသည့်အတွက် သနပ်ခါးသည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် မရှိမဖြစ် အသုံးပြုကြသော ဓလေ့တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ မြန်မာတို့၏ သနပ်ခါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ သွေးလိမ်းခြင်းနှင့် သနပ်ခါးဆိုင်ရာ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများ (Practice of Thanakha culture in Myanmar) ကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လာခဲ့ကြသည့် လူသားထု၏ ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် တစ်ခုအဖြစ် [[ယူနက်စကို]] (UNESCO) က ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်စားပြု ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် (Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity) စာရင်း၌ တရားဝင် ထည့်သွင်းအတည်ပြု အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။<ref name="UNESCO2026">{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/practice-of-thanakha-culture-in-myanmar-02377 |title=Practice of Thanakha culture in Myanmar |publisher=UNESCO Intangible Cultural Heritage |year=2026 |access-date=5 November 2026}}</ref><ref name="MNT2026">Myanmar National Commission for UNESCO (2026). *Nomination File: Practice of Thanakha culture in Myanmar for the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity*. UNESCO Culture Sector.</ref> ဤသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ သဘာဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ ပေါင်းစပ်ထားသော ရိုးရာအမွေအနှစ်တစ်ခု ကမ္ဘာ့အဆင့် အသိအမှတ်ပြုခံရခြင်း ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် စာပေအထောက်အထားများ == [[ဗမာလူမျိုး]]များသည် သနပ်ခါးကို ရှေးပုဂံခေတ် ကတည်းကပင် အလှခြယ်ပစ္စည်းနှင့် သဘာဝ ဆေးဝါးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည့် သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများစွာ ရှိသည်။ သနပ်ခါးကို အသုံးပြုသည့် ဓလေ့သည် [[မြန်မာ့သမိုင်း]]တွင် အစောပိုင်းခေတ်များကတည်းက စတင်ခဲ့ကြောင်း သမိုင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအရ သိရှိရသည်။ အချို့သော သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ သနပ်ခါးကို အေဒီ ၅ ရာစုခန့် [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]] ခေတ်နှင့် [[ပုဂံခေတ်]] အစောပိုင်း ကတည်းကပင် မြန်မာတို့ စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref name="PaganEra">Luce, G.H. (1985). *Phases of Pre-Pagan Burma*. Oxford University Press, pp. 105–112.</ref> ပုဂံမြို့ဟောင်းရှိ ရှေးဟောင်းစေတီတော်များ၊ ဂူဘုရားများနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်မှုများတွင် သနပ်ခါးသွေးရာ၌ အသုံးပြုသည့် ပျူခေတ်နှင့် ပုဂံခေတ် [[ကျောက်ပျဉ်]] အကျိုးအပဲ့များကို တွေ့ရှိရခြင်းသည် ဗမာတို့ သနပ်ခါး လိမ်းကျံသည့် ဓလေ့ အမြစ်တွယ်ခဲ့ပုံကို သက်သေပြနေသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). *Phases of Pre-Pagan Burma*. Oxford University Press, Vol. 1, pp. 105–112.</ref> ထို့ပြင် ပုဂံခေတ် နံရံဆေးရေးပန်းချီ အချို့တွင် နန်းတွင်းသူနန်းတွင်းသားများနှင့် အမျိုးသမီးများ၏ မျက်နှာပေါ်၌ သနပ်ခါးကွက်များ ကွက်၍ လိမ်းကျံထားပုံကို တွေ့ရှိနိုင်သည်<ref name="Strachan1989">Strachan, Paul (1989). *Pagan: Art & Architecture of Old Burma*. Kiscadale Publications, pp. 45–48.</ref> စာပေဆိုင်ရာ အထောက်အထားများတွင်လည်း ဗမာကဗျာဆရာ၊ စာဆိုတော်များနှင့် ရဟန်းပညာရှင်များသည် သနပ်ခါး၏ အလှအပနှင့် ရနံ့ကို တင်စားကာ ဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြသည်။ အင်းဝခေတ် စာပေ ၁၅ ရာစု အင်းဝခေတ်၏ ထင်ရှားသော ရဟန်းစာဆို [[ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] (အေဒီ ၁၄၆၈-၁၅၂၉) သည် သူ၏ ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့ နှင့် ရတုများတွင် မြန်မာ့နန်းတွင်းသူတို့ သနပ်ခါးသွေး၍ အလှပြင်ကြပုံကို "နံ့သာချေရ၊ နာဆီမွှေးနှင့်..." ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သနပ်ခါး၏ အေးမြသော သဘာဝနှင့် သင်းပျံ့သော ရနံ့ကို ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။<ref name="HtinAung1967">Htin Aung, Maung (1967). *A History of Burma*. Columbia University Press, pp. 88–95.</ref>တောင်ငူနှင့် ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေတွင် [[နတ်သျှင်နောင်]] ၏ ရတုကဗျာများနှင့် ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုတော်များ၏ ဧချင်း၊ ပျို့များတွင် ဗမာအမျိုးသမီးတို့ သနပ်ခါးကို ပါးပြင်၌ ဘေးကွက်၊ ဘီစပ်ကွက် သို့မဟုတ် သနပ်ခါးအစင်း ရေးဆွဲကာ ရိုးရာအလှ ခြယ်သကြပုံများကို ရေးဖွဲ့ခဲ့ကြသည်။ကုန်းဘောင်ခေတ် စာပေများတွင်လည်း ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် စာဆို မိဖုရားကြီး [[မမြကလေး]]၊ [[လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်]] နှင့် ဦးပုည တို့၏ ကဗျာ၊ ပြဇာတ်နှင့် ပတ္တမြားကန်ဧချင်း စသည့် စာပေများ၌ "နံ့သာစောကဲ သနပ်ခါး" ဟူ၍ သနပ်ခါးကို အမွှေးနံ့သာများအနက် ထိပ်တန်းအဖြစ် တင်စားရေးသားခဲ့ကြသည်။<ref name="PeMaungTin1932">ဖေမောင်တင်၊ ဦး (၁၉၃၂)။ *မြန်မာစာပေသမိုင်း*။ ရန်ကုန်၊ သုဓမ္မဝတီစာပုံနှိပ်တိုက်၊ စာမျက်နှာ-၁၄၅-၁၅၀။</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဓလေ့တွင် သနပ်ခါးသည် သာမန် လိမ်းကျံစရာ မဟုတ်ဘဲ မင်္ဂလာရှိသော သဘာဝ အလှအပဆိုင်ရာ သင်္ကေတအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး၊ အထူးသဖြင့် မြန်မာ့အထက်ပိုင်း ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] နှင့် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] စသည့် သနပ်ခါး အများဆုံး ထွက်ရှိရာ ဒေသများတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် ယနေ့ထက်တိုင် သနပ်ခါးစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် သနပ်ခါးလိမ်းကျံသည့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ကို ခိုင်မာစွာ ထိန်းသိမ်းထားကြသည်။<ref name="NaySar2020">Nay Sar, et al. (2020). "Physicochemical and biological activities of Thanaka: A traditional Myanmar cosmetic". *Journal of Ethnopharmacology*, Vol. 250, 112465.</ref> == မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း သနပ်ခါး၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အခန်းကဏ္ဍ == မြန်မာနှင့် သနပ်ခါးသည် ခွဲခြား၍မရနိုင်သည့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း သနပ်ခါးလိမ်းသည့် အလေ့အကျင့်ကို ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆထားကြသည်။ သနပ်ခါးယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအဖြစ် ပုဂံခေတ် (အေဒီ ၁၁၁၃ ခုနှစ်) တွင် တည်ခဲ့သည့် [[မြင်းကပါကူပြောက်ကြီးဘုရား]] နံရံဆေးရေးပန်းချီများ၊ အေဒီ ၁၁၈၃ ခုနှစ်တွင် တည်ခဲ့သည့် [[စူဠာမဏိဘုရား]] အတွင်းနံရံပန်းချီများနှင့် ခေတ်အဆက်ဆက် တည်ဆောက်ခဲ့သော ဂူဘုရားများရှိ နံရံပန်းချီများတွင် သနပ်ခါးလိမ်းခြယ်သည့် ဓလေ့ကို သရုပ်ဖော် ရေးဆွဲထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ThanakaHistory">Than Tun (1990). *Studies in Burmese History*. History Department, University of Yangon.</ref> ထို့အပြင် မြန်မာတို့၏ ရိုးရာရှေးရိုးပုံပြင်၊ ရိုးရာဘာသာစကားနှင့် စာပေအရေးအသားများတွင်လည်း သနပ်ခါးဓလေ့ကို ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး ခေတ်အဆက်ဆက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ပျို့၊ ကဗျာ၊ ဧချင်း၊ အိုင်ချင်း၊ မောင်းထောင်းတေး၊ လမိုင်းလယ်သူဟန်ချင်းနှင့် တေးထပ်များတွင် မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်း၏ သနပ်ခါးသုံးစွဲသည့် ဓလေ့များကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုထားကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သနပ်ခါးစိုက်ပျိုးရှင်သန်ရာ ဒေသများမှာ အပူပိုင်းဒေသများတွင် အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ThanakaCultivation">Ministry of Agriculture and Irrigation, Myanmar (2018). *Distribution and Cultivation of Thanaka in Myanmar*.</ref> မြန်မာတို့သည် သနပ်ခါးကို အလှအပအတွက်သာမက အသားအရေ ထိန်းသိမ်းရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ကျေးလက်တောရွာနေ လယ်သူမ ကောက်စိုက်သမလေးများနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်မှ ပန်းရန်သမလေးများက ပူပြင်းသည့် နေလောင်ဒဏ်ကို ကာကွယ်နိုင်ရန် ခြေဆုံးခေါင်းဆုံး လိမ်းကျံလေ့ရှိကြသည်။ === မိသားစုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်း အစဉ်အလာများ === မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် သနပ်ခါး၏ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုမှာ မိခင်က ရင်နှစ်သားသမီးကို ရေချိုးသန့်စင်ပြီးနောက် ကျောက်ပျဉ်ထက်မှ သနပ်ခါးရည် ပျစ်ပျစ်ကို လက်ဖြင့်သပ်ယူကာ နဖူးနှင့် ပါးပြင်များတွင် လိမ်းခြယ်ပေးကာ ဘုရားကို အာရုံပြုစေခြင်း ဖြစ်သည်။ ကြွင်းကျန်သော သနပ်ခါးကိုပါးစပ်ထဲ ခွံ့ပေးခြင်းဖြင့် ကလေးငယ်များတွင် ဖြစ်တတ်သော ကျောက်ရောဂါနှင့် ဝက်သက်ရောဂါတို့ကို ကာကွယ်ပေးသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="TraditionalCulture">Spicer, F. (2014). *Burmese Culture and Traditions*. White Lotus Press, pp. 140–145.</ref> မြန်မာ့ရိုးရာ [[တပို့တွဲလ]]တွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော "မီးဖုန်းလှူပွဲ" (မီးပုံပွဲ) တွင် အအေးဓာတ်လွန်ကဲသဖြင့် ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်အား နွေးထွေးမှုရှိစေရန် ရည်စူး၍ သနပ်ခါးအတုံးများနှင့် အကိုင်းအလက်များကို ကရမက်၊ နံ့သာဖြူနီတို့နှင့် ရောနှောကာ မီးရှို့ပူဇော်ကြသည်။ ထို့ပြင် [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေးမြို့]]ရှိ [[မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး]]နှင့် [[အောင်တော်မူဘုရား]]တို့တွင် နံနက်စဉ်ဆက်မပြတ် မျက်နှာတော်သစ်ရာ၌ သနပ်ခါးနံ့သာရည်များဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။<ref name="MandalayTradition" /> လွတ်လပ်ပျော်ရွှင်မှုကို ဖော်ပြသည့်အနေဖြင့် [[ယောဒေသ]]တွင် "ယောဓလေ့ သနပ်ခါးပါးတို့ပွဲ" နှင့် [[စဉ့်ကူးမြို့]]နယ် [[ခက်သင်ရွာ]]ရှိ [[ရွှေတောင်ဦးတောင်စေတီ]] တက်လမ်းတစ်လျှောက်တွင် သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့၌ ရွာသူအပျိုချောများက ဘုရားဖူးလာပရိသတ်အား သနပ်ခါးမှုန့်ဖြင့် တို့ဖတ်ရိုက်ပေးသည့် ရိုးရာဓလေ့များလည်း တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ === သနပ်ခါးအသင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု === မြန်မာ့သနပ်ခါး စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရေးကို စနစ်တကျ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးစေရန်၊ ပြည်သူများ သနပ်ခါးအစစ်ကို သုံးစွဲနိုင်စေရန်နှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံ သနပ်ခါးအသင်း ကို ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name="ThanakaAssociation">Myanmar Thanaka Growers, Producers and Exporters Association (2019). *Annual Report on Thanaka Conservation and Promotion*.</ref> အဆိုပါအသင်းကြီးမှ နှစ်စဉ် တပို့တွဲလပြည့်နေ့ကို “မြန်မာ့သနပ်ခါးနေ့” အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ဟောပြောဆွေးနွေးပွဲများ၊ လက်ကမ်းစာစောင် ဖြန့်ဝေခြင်းနှင့် တခမ်းတနား ပူဇော်ပွဲများကို ကျင်းပလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာ့သနပ်ခါးကို နိုင်ငံတကာဈေးကွက်သို့ ထိုးဖောက်ရောက်ရှိစေရန် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံအခြေစိုက် NGO အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သော “Helvetas Myanmar” နှင့်လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ === သိပ္ပံနည်းကျ သုတေသနပြုချက်များနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အာနိသင်များ === မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်များနှင့် ပြည်ပတက္ကသိုလ်များ၏ သိပ္ပံနည်းကျ ဓာတ်ခွဲသုတေသန ပြုချက်များအရ သနပ်ခါးတွင် လူ့ခန္ဓာကိုယ်အကျိုးပြု ဒြပ်ပေါင်းများ (Bioactive compounds) ပါဝင်ပြီး ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး မရှိကြောင်း၊ အလှကုန်ပစ္စည်းများအတွက် လိုအပ်သော အရင်းအမြစ်များ ကြွယ်ဝကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။<ref name="ThanakaResearch">Win, K. T., et al. (2021). "Pharmacological and Cosmetic Properties of Thanaka (*Hesperethusa crenulata*)". *Journal of Herbal Medicine*, 28, 100450.</ref> မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေးကျမ်းများအရ သနပ်ခါးမြစ်ကို ဝမ်းနှုတ်ဆေး၊ ချွေးထုတ်ဆေးနှင့် နှလုံးအားဆေးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ အသီးကို အဆိပ်ဖြေဆေးနှင့် ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ အရွက်ကို ဝက်ရူးပြန်နှင့် ငှက်ဖျားရောဂါ ပျောက်ဆေးများအဖြစ် လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။ အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် မြန်မာ့သနပ်ခါးသည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားအစဉ်အဆက် ထိန်းသိမ်းလက်ဆင့်ကမ်းလာခဲ့ကြသည့် ရိုးရာစာပေ၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် ပွဲတော်များတွင် နက်ရှိုင်းစွာ ပါဝင်နေသည့် အဖိုးတန် ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် တစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ [[ဖိုင်:Rock_Flat.jpg|thumb|alt=Thanatkhar herbs|မြန်မာ့ သနပ်ခါးနှင့် ကျောက်ပျဉ်]] == ပေါက်ရောက်ရာဒေသ၊ သိပ္ပံအမည်နှင့် အပင်၏ ဝိသေသလက္ခဏာများ == သနပ်ခါး၏ ရုက္ခဗေဒ သိပ္ပံအမည်မှာ ''Hesperethusa crenulata'' (ရှေးဟောင်းအမည်သစ်အရ ''Limonia acidissima'' သို့မဟုတ် ''Naringi crenulata'') ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ရုက္ခဗေဒ မိသားစုဝင် [[ရုတေစီအေ (Rutaceae)]] (သံပရာ၊ လိမ္မော်မိသားစု) နွယ်ဖွား အပင်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။<ref name="FloraOfChina">Flora of China Editorial Committee. *Flora of China*, Science Press and Missouri Botanical Garden Press.</ref> သနပ်ခါးပင်သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မိုးနည်းရေရှားဒေသဖြစ်သော အညာဒေသ (စစ်ကိုင်း၊ မကွေး၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတို့၏ ခြောက်သွေ့သော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့် ယာမြေများ) တွင် မူလအစ အဓိက ပေါက်ရောက်ရှင်သန်ခဲ့သော ဒေသရင်းသစ်ပင် (Endemic plant) တစ်မျိုး ဖြစ်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနှင့် အခြား အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့ပေါက်ရောက်ကြသည်။<ref name="PaanThanaka2020">Nay Sar, et al. (2020). "Physicochemical and biological activities of Thanaka: A traditional Myanmar cosmetic". *Journal of Ethnopharmacology*, Vol. 250, 112465.</ref> ဤအပင်သည် အပူပိုင်းဒေသ၏ ပူပြင်းခြောက်သွေ့ပြီး ရေရှားပါးကာ နေရောင်ခြည်ပြင်းထန်သော ရာသီဥတုဒဏ်ကို အထူးခံနိုင်ရည်ရှိပြီး၊ အညာဒေသ၏ မြေဆီလွှာနှင့် ရာသီဥတု အခြေအနေတို့ကြောင့် အကောင်းဆုံး အရည်အသွေးရှိသော သနပ်ခါးပင်များကို ပေါက်ဖွားစေနိုင်ကာ ၎င်း၏ အခေါက်နှင့် အမြစ်များတွင် ထူးခြားသည့် ဆေးဘက်ဝင်အာနိသင်များနှင့် အမွှေးအကြိုင် ဓာတုပစ္စည်းများ အများအပြား စုဝေးတည်ရှိနေသည်။ ရုက္ခဗေဒဆိုင်ရာ အပင်ဝိသေသလက္ခဏာများအရ သနပ်ခါးသည် အပင်ငယ် သို့မဟုတ် အလတ်စား အမြဲစိမ်းပင် အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် အမြင့် ၁၅ ပေမှ ပေ ၃၀ ခန့်အထိ ကြီးထွားနိုင်ကာ ပင်စည်အခေါက်မှာ ကြမ်းတမ်းပြီး အဖြူရောင် သို့မဟုတ် မီးခိုးရောင် သန်းလျက်ရှိပြီး အကိုင်းအခက်များတွင် ချွန်ထက်သော ဆူးများ ပါရှိတတ်သည်။ အရွက်များသည် ငှက်မွှေးပုံစံ ပေါင်းရွက်များဖြစ်ကာ ရွက်စုံအလှည့်ကျ ထွက်ရှိကြပြီး ရွက်ပြား၏ အနားများတွင် လှိုင်းတွန့် သို့မဟုတ် လွှသွားပုံစံ အစွယ်ငယ်များ ပါရှိကာ နွေရာသီနှင့် မိုးဦးကျကာလများတွင် အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အဝါနုရောင်ရှိသော သေးငယ်သည့် ပန်းပွင့်ငယ်များကို စုပြုံ၍ ပွင့်တတ်သည်။ ပန်းပွင့်ပြီးချိန်တွင် အလုံးပုံစံ သို့မဟုတ် ဘဲဥပုံစံ အသီးငယ်များ သီးထွက်လာပြီး မှည့်လာသည့်အခါ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် ခရမ်းရောင်သို့ ပြောင်းလဲသွားကာ ၎င်းသနပ်ခါးပင်၏ အခေါက်၊ အကိုင်းနှင့် အမြစ်ပိုင်းများကို ကျောက်ပျဉ်တွင် ရေနှင့် သွေးလိမ်းခြင်းဖြင့် မြန်မာတို့၏ ရိုးရာ အလှခြယ်ပစ္စည်းနှင့် အသားအရေ ထိန်းသိမ်းရေးပစ္စည်းအဖြစ် အဓိက အသုံးပြုကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Hooker1875">Hooker, J. D. (1875). *The Flora of British India*, L. Reeve & Co., London.</ref> ===စိုက်ပျိုးခြင်း=== သနပ်ခါးပင်များကို ဂဝံ/ကျောက်စရစ်မြေ (Gravel soil) တွင် အဓိကစိုက်ပျိုးကြ၍ ရွံ့စေးမြေ၊ ဆားပေါက်သောမြေ၊ ရေဝပ်သောမြေများမှ လွဲ၍ ကျန်မြေအမျိုးအစားများတွင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ အပင် ၂-၃နှစ်သား အရွယ်မှ စ၍ ပင်ခြေအတက်များနှင့် အကိုင်းအခက်များကို ရှင်းလင်းဖယ်ရှား ပေးကြသည်။ သနပ်ခါးပင်များသည် ယေဘုယျအားဖြင့် သက်တမ်း ၅-၈ နှစ် အရွယ်တွင် စတင်ဈေးကွက်ဝင်ကာ အရည်အသွေး အကောင်းဆုံး သနပ်ခါးတစ်ပင် ရရှိရန်မှာ သက်တမ်း(၃၅)နှစ်ခန့် လိုသည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref>သနပ်ခါးအကြောင်း သိကောင်းစရာနှင့် စိုက်ပျိုးနည်းစနစ် စာအုပ်၊ စိုက်ပျိုးရေး ဦးစီးဌာန။</ref> ===သနပ်ခါးတွင် ဓာတုပစ္စည်း ပါဝင်မှု=== # 2-quinolone and 2-hydroxy quinoline # N-acetyl-N-methyltryplamine # Tanakine and Tanakamine # 7-methoxy-6-(2,3-epoxy-6-methylbutyl) coumarin # 4-methoxy -1-methy 1-2quinolone and marmesin from the organic extracts of the root bank # Suberosin နှင့် marmesin တို့သည် Antibacterial activity နှင့် UV absorption ဂုဏ်သတ္တိများ ရှိသည်။ ==ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ== မြန်မာ့ဆေးကျမ်းများအရ သနပ်ခါးသည် ပူ၏။ သွေးကိုကြွစေတတ်၏။ ပူ ခါး ချုပ် ပွင့် ဖြစ်၏။ ငန်းမန်းကို နိုင်စေ၏။ အပူနာ။ အအေးနာ၊ နှစ်မျိုးစလုံးနိုင်၏ဟု ဆိုထားသည်။ သိပ္ပံနည်းဆေးကျမ်းအရဆိုလျှင် Anti-bacterial နှင့် Anti-fungal ပါဝင်မှုကြောင့် အသားအရေကို ကြည်လင်သန့်စင်စေကာ ဝက်ခြံ၊ တင်းတိပ်ကို ပျောက်ကင်းစေသည်။ အဖြူ အမည်းစက်များ ဖြစ်ပေါ်မှုကိုလည်း ပျောက်ကင်းစေပြီး၊ အဖုအပိတ်များကိုလည်း ပျောက်ကင်းစေသည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။ သနပ်ခါးတွင် Coumarine ဓာတ်ပါဝင်သဖြင့် အသားအရေပေါ်တွင် ဘက်တီးရီးယားနှင့် မှိုကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး၊ အိုမင်းရင့်ရော်မှုကို လျော့ကျစေပြီး အရွယ်နုပျို လန်းဆန်းစေသည်။ Mamesin ပါဝင်မှုကြောင့် ခရမ်းလွန်ရောင်ချည် (UV-A ray) ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သော မျက်နှာပေါ်တွင် အရေပြားတွန့်လိမ်ခြင်း (အရေးအကြောင်း ပေါ်ခြင်း) ၊ အရေပြား အရောင်ပျက်ခြင်း (Skin discoloration) မှကာကွယ်ပြီး တင်းတိတ်နှင့် အရေပြားကင်ဆာ ဖြစ်ပေါ်မှုကိုလည်း ကာကွယ်သည်။<ref>Application of Myanmar traditional THANAKHA as cosmetic; Asian Institute of Technology. Food Engineering and Bioprocess Technology, School of Environment, Resources and Development.</ref> ==ရှင်မတောင် သနပ်ခါး== သနပ်ခါးထဲတွင် လူကြိုက်အများဆုံးမှာ [[ရှင်မတောင်]] သနပ်ခါးဖြစ်သည်။ ရှင်မတောင်သနပ်ခါး၏ မွှေးရနံ့ကြောင့် မြန်မာလူမျိုးတိုင်း ရှင်မတောင် သနပ်ခါးကို နှစ်သက်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှင်မတောင်သနပ်ခါးအပြင် ရွှေဘိုသနပ်ခါးကိုလည်း နှစ်သက်ကြပါသေးသည်။ ရွှေဘိုသနပ်ခါးသည် ရှင်မတောင်သနပ်ခါးကဲ့သို့ ထူးခြားစွာ အနံ့ မမွှေးပေမယ့် ဝင်းဝါတဲ့ အဆင်းကိုပေးပြီး ညက်လှတဲ့အတွက် ရွှေဘိုသနပ်ခါးကိုလည်း မြန်မာအမျိုးသမီးများက နှစ်သက်ကြသည်။ သနပ်ခါးပင်နှင့် မျိုးစိတ်နာမည်တူပြီး သနပ်ခါးနဲ့ လို့လည်း ခေါ်ဆိုကြတဲ့ [[သီးပင်]] (Limonia acidissima)လည်းရှိပါသေးသည်။ သီးပင်ကို wood apple ဟု အမည်ခေါ်ဆိုကြသည်။ မြန်မာလူမျိုးများက သီးပင်၏ အသီးကို [[ထန်းလျက်]]နှင့်ပေါက်ကာ ရောမွှေစားလေ့ရှိကြသည်။ သီးပင်၏ အခေါက်ဖြစ်သော သီးခေါက်ကိုလည်း သနပ်ခါးအဖြစ် သွေးလိမ်းကြသည်။ ရှင်မတောင် သနပ်ခါးကဲ့သို့ အနံ့ မမွှေးပျံ့ သော်လည်းပဲ ကျောက်ပျဉ်၌ သွေးလိုက်သည့်အခါမှာ စေးနေပြီး လိမ်းလိုက်ရင် အသားအရေ စိုပြည်ဝင်းပလာသောကြောင့် မြန်မာအမျိုးသမီးများက သီးခေါက်ကိုလည်း နှစ်သက်ကြပါသေးသည်။ သနပ်ခါးကို မြန်မာလူမျိုးများနှစ်သက်ကြခြင်းသည် သနပ်ခါး၏ ဆေးဖက်ဝင်သော ဂုဏ်သတ္တိကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်။ နေလောင်ခြင်းဒဏ်မှ ကာကွယ်ပေးနိုင်သော သနပ်ခါးကို ပူအိုက်စွတ်စိုသော ရာသီဥတုရှိသည့် မြန်မာနိုင်ငံမှာ အရေပြားထိန်းသိမ်းဖို့အတွက် အဓိကထားကြသည်။ အရေပြားယားယံခြင်း ၊ ဓာတ်မတည့်ခြင်းတို့အတွက် သနပ်ခါးကို ဆားနှင့် ရောသွေးကာ လိမ်းကျံကြသည်။ မျက်နှာမှာ ဝက်ခြံကင်းပြီး အသားအရေ ချောမွေ့ဖို့အတွက် သနပ်ခါးက ဆေးဖက်ဝင်ပါသည်။ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] ၊ [[စစ်တွေမြို့]]တွင် နှစ်စဉ် သင်္ကြန်အကြိုနေ့တိုင်းမှာ သနပ်ခါးသွေးပွဲ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ သင်္ကြန်အကြိုနေ့ညမှာ အမျိုးသမီးလေးများက သနပ်ခါးသွေးကြပြီး အမျိုးသားလေးများက သီချင်းများ တီးမှုတ်သီဆိုကြသည်။ သွေးပြီး ရရှိလာတဲ့ သနပ်ခါးများကို ဘုရားဆင်းတုတော်များကို သနပ်ခါးရည်နဲ့ ဆေးကြာပြီး ကုသိုလ်ယူကြတဲ့ ဓလေ့ဟာ ယခုထိတိုင် ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ရှိနေပါသည်။ သနပ်ခါးအတုံးကို ကျောက်ပျဉ်မှာ ရေနှင့်သွေးလိမ်းခြင်းအပြင် သနပ်ခါးမှုန့်ကိုလည်း မျက်နှာလိမ်း ပေါင်ဒါ အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ အဆီပြန်တဲ့ အသားအရေ ရှိသူများအတွက် သနပ်ခါးသည် အသင့်တော်ဆုံး အလှပြင် သဘာဝ မိတ်ကပ်တစ်မျိုးပဲ ဖြစ်သည်။ ရှင်မတောင်သနပ်ခါးတုံးများကို သိမ်းဆည်းတဲ့အခါမှာ ပလပ်စတစ်အိတ်ထဲ ထည့်ပြီး သိမ်းဆည်းခြင်းသည် အကောင်းဆုံးပါ။ သစ်သားစားပွဲပေါ်မှာ သစ်သားနဲ့ ထိထားရင် ရှင်မတောင်သနပ်ခါးနံ့သာ သစ်သားဆီကို ကူးသွားပြီး ရှင်မတောင်သနပ်ခါးက အနံ့ ပြယ်သွား တတ်သည်။ ရှင်မတောင်သနပ်ခါးတုံးများ အထားကြာ၍ မမွှေးတော့ဘူးဆိုရင် ရေနွေးပွက်ပွက်ဆူကို သနပ်ခါးတုံးပေါ် လောင်းချလိုက်ရင် အနံ့ပြန်မွှေးလာသည်။ ရှင်မတောင် သနပ်ခါးတုံးကို ရေနွေးပူပူနဲ့ ဆေးကြောပြီး နေပူပူမှာ နေလှန်းထားရင် ရှင်မတောင်နံ့ အလွန်မွှေးပျံ့ နေမှာ ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ]] ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> File:Thanaka girls.JPG|သနပ်ခါးလိမ်းထားကြသည့် ကျေးလက်နေ အမျိုးသမီးများ File:Thanaka.jpg|ရောင်းချရန်အတွက် ထားရှိသည့် သနပ်ခါးများ File:Thanaka_kyaukpyin.JPG|ကျောက်ပြင်များ Image:Thanaka_woman.JPG|ဈေးသည်တစ်ဦး သနပ်ခါးလိမ်းထားပုံ၊ မန္တလေး Image:Thanaka_kids.JPG|သနပ်ခါးလိမ်းထားသည့် ကလေးများ၊ မန္တလေး Image:Thanaka_seller.JPG|စစ်ကိုင်းမြို့၊ ကောင်းမှုတော်ဘုရားတွင် သနပ်ခါးတုံးမျာ ရောင်းချနေပုံ File:Karen Girl Wearing Thanaka.JPG|ကရင်လူမျိုးကလေးငယ်တစ်ဦး သနပ်ခါးလိမ်းထားပုံ File:Hindu woman in Myanmar, wearing thanakha.jpg|ဟိန္ဒူအမျိုးသမီးတစ်ဦး သနပ်ခါးလိမ်းထားပုံ File:Thanakha Tone.jpg|ရောင်းချရန်ထားရှိသည့် သနပ်ခါးတုံးများ၊ ရွှေဂူနီဘုရား </gallery> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု]] [[Category:အလှကုန်ပစ္စည်းများ]] tw35qilz2abqwmr7gt0ziwyegb9jqd3 0 3755 1061702 1023988 2026-11-05T10:57:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1023988|1023988]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061702 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = European white water lily |image = 2016 Kwiat grzybieni białych 2.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name = IUCN>{{cite iucn | url = https://www.iucnredlist.org/details/164237/0| title = ''Nymphaea alba''| author = NatureServe| author-link = NatureServe| year = 2013| access-date = 30 January 2015}}</ref> |genus = Nymphaea |species = alba |authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]] |range_map = Nymphaea alba range.svg |synonyms = {{species list |Castalia alba |(L.) Greene |Castalia minoriflora |Simonk. |Castalia speciosa |Salisb. |Leuconymphaea alba |Kuntze |Nymphaea alba var. alba | |Nymphaea alba subsp. minoriflora |(Simonk.) Stucchi |Nymphaea alba var. rubra |Lönnr. |Nymphaea minoriflora |(Simonk.) Wissjul. |Nymphaea occidentalis |Moss,<ref>{{cite web|title=Nymphaea alba L. is an accepted name|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2383355|date=23 March 2012|publisher=theplantlist.org|access-date=23 October 2017}}</ref>}} }} '''ကြာဖြူ''' ('''''Nymphaea alba''''') ကို ဥရောပတိုက် ရေကြာပန်းဖြူ (european white water lily)၊ ရေနှင်းဆီဖြူ (white water rose) စသည်ဖြင့် ခေါ်ဆိုပြီး၊ ရေနေပန်းပွင့်ပင် တမျိုး ဖြစ်ကာ နင်ဖီယာစီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ မြောက်အာဖရိက၊ သမအာရှ၊ ဥရောပနှင့် အပူပိုင်းအာရှ(အိန္ဒိယ)တို့တွင် အလေ့ကျ ဖြစ်ထွန်းသည်။ <ref>{{cite web|title=Taxon: Nymphaea alba L.|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=25429|accessdate=23 October 2017|archive-date=22 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200722145045/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=25429}}</ref> == အချက်အလက် == ၎င်းကြာဖြူသည် ၃၀-၁၅၀ စင်တီမီတာ (၁၂-၅၉ လက်မ) နက်သော ရေတွင် ကြီးထွားပြီး၊ ရေကန်ကြီးများ၊ အိုင်ကြီးများကို နှစ်သက်သည်။ အရွက်သည် အချင်းအားဖြင့် ၃၀ စင်တီမီတာ (၁၂ လက်မ) အထိ ရှိနိုင်ပြီး၊ တပင်လျှင် ၁၅၀ စင်တီမီတာ (၅၉ လက်မ) ပြန့်ကားသည်။ ပန်းပွင့်များသည် အဖြူရောင် ဖြစ်ပြီး၊ အထဲတွင် ဝတ်ဆံဖို(တိုင်) ငယ်များစွာ ရှိသည်။ <ref>{{cite web|last1=Anderberg|first1=Anders|title=Vit näckros|url=http://linnaeus.nrm.se/flora/di/nymphaea/nymph/nympalb.html|website=www.linnaeus.nrm.se|publisher=[[Swedish Museum of Natural History]]|accessdate=18 August 2015|date=1996|language=Swedish}}</ref> == မျိုးခွဲပုံ == ပထမဦးစွာ စာအုပ်ထဲတွင် ရေးသား ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်မှာ ၁၇၅၃ ၌ ကားလ် လင်းနရပ် ရေးသော သူ့စာအုပ် ဖြစ်သည့် Species Plantarum ၏စာမျက်နှာ ၅၁၀ တွင် ဖြစ်သည်။ အနီမျိုးသည် ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို စတင်တွေ့ရှိရာ ဆွီဒင်၊ တီဗဒင်တောအုပ်အတွင်းရှိ ဖဂါတန်း ကန်၌ များပြားစွာ သဘာဝအလျောက် ပေါက်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ တွေ့ရှိမှုကြောင့် ပန်းကို ရှာဖွေသူ များပြားလာရာ၊ အကာအကွယ် မပေးနိုင်မီ ၎င်းကြာဖြူသည် အရိုင်းဘဝမှာပင် မျိုးတုံးလုနီးပါး ဖြစ်သွားသည်။<ref>{{cite journal|last1=Wallsten|first1=Maud|last2=Thorson|first2=Jan|last3=Werlemark|first3=Gun|journal=[[Svensk Botanisk Tidskrift]]|date=2005|issue=99:3–4|title=Härstammar Claude Monets röda näckrosor från Fagertärn i Närke?|trans-title=Are Claude Monet's red water lilies derived from Fagertärn in Närke?|pages=146–153|url=http://sbf.c.se/www/pdf/99(3-4)/Wallsten.pdf|accessdate=18 August 2015|language=Swedish|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304063741/http://sbf.c.se/www/pdf/99%283-4%29/Wallsten.pdf|archivedate=4 March 2016|df=}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ပန်းများ]] [[Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ]] {{Plant-stub}} pc3y506680eotai8nj1qishymdlt1nr 0 4565 1061552 1060855 2026-11-04T23:42:17Z Koparlay 143382 /* */ 1061552 wikitext text/x-wiki '''မင်းကြီးစွာစော်ကဲ''' (၁၃၃၀-၁၄၀၀) သည် အင်းဝ ပထမမင်းဆက်တွင် ဒုတိယနန်းစံသောဘုရင်ဖြစ်သည်။ မယ်တော်မှာ ပုဂံတရုတ်ပြေးမင်း၏သားတော် သီဟသူနှင့် [[မင်းညီနောင်သုံးဦး|ရှမ်းညီနောင် ၃ ပါး]]၏နှမတော် တို့သင့်ရာတွင် မြင်သည့်သမီးတော် ရှင်မြတ်လှဖြစ်၍ ခမည်းတော်မှာ နန်းကျကျော်စွာ၏သားတော် သရက် မင်းရှင်စောဖြစ်သည်။ အင်းဝဘုရင် [[သတိုးမင်းဖျား]] ၏ နှမရှင်စောကြီးနှင့်ထိမ်းမြားသဖြင့် ဘုရင်၏ယောက်ဖတော်ဖြစ်ရာ သတိုးမင်းဖျား နတ်ရွာစံသောအခါ ၇၂၉ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူအများကကြိုက်ညီ ၍ မင်းမြှောက်သဖြင့် ထီးနန်းကိုရသည်။ မင်းမဖြစ်မီက စစ်ကိုင်းဆင်ဖြူရှင်ထံ ခစားခဲ့ဖူး၍ တလုပ်မြို့၊ ရမည်းသင်းမြို့ တို့ကိုစားရသည်။ သတိုးမင်းဖျားလက်ထက်တွင် အမြင့်မြို့ကို စားရသဖြင့် အမြင့်မင်းဟုလည်း တွင်သည်။ သတိုးမင်းဖျားက မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏နှမ စောဥမ္မာကို မိဖုရားမြှောက်သဖြင့်လည်း အပြန်အလှန် ယောက်ဖတော်စပ်သည်။ သတိုးမင်းဖျားနတ်ရွာစံသော် မှူးမတ်တို့က နန်းလျာမရှိသဖြင့် ရမည်းသင်းစား သီလဝကို နန်းအပ်ကြသော်လည်း သီလဝက ငြင်းဆန်ကာ ဘုရင့်ယောက်ဖဖြစ်သည့် အမြင့်စား တရဖျားစော်ကဲအား နန်းအပ်ရန်ပြောဆိုသဖြင့် စွာစော်ကဲ အင်းဝတွင်နန်းတက်ရသည်။ မရည်ရွယ်ဘဲ ထီးနန်းကို ရသဖြင့် ''မရွယ်ဘဲနှင့် စော်ကဲမင်းဖြစ်သည်'' ဟု ဆိုရိုးစကား တွင်သည်။ မင်းဖြစ်သော် စစ်ကိုင်း စိုးမင်းကိုယ်တော်ကြီး၏ သမီး စောဥမ္မာကို မိဖုရားမြှောက်သည်။ ကန်စွန်းနိမ့်ရွာသူ မိဘေဇာကိုလည်း မိဖုရား မြှောက်သဖြင့် သားတော် မင်းဆွေ၊ မင်းသိဒ္ဓတ်နှင့် သမီးတော် ရှင်မြတ်လှကို ဖွားသည်။ မင်းဆွေမှာ အင်းဝ [[ပထမမင်းခေါင်]]အဖြစ် နန်းမွေဆက်ခံမည့်သူ ဖြစ်သည်။ မင်းကြီးစွာစော်ကဲသည် ကျောက်ဆည်ခရိုင် ဆီးတော်ဆည်နှင့် မိတ္ထိလာကန်တို့ကို ပြုပြင်ဆည်ဖို့သည်။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် လက်စွဲတော် ရာဇသင်္ကြံဘွဲ့ခံ ငမောက်နှင့် ပညာရှိအမတ် ဝန်စင်းရွာသား မင်းရာဇာတို့ ပေါ်ထွန်းသည်။ မွန်တို့နှင့် ၃ ကြိမ် စစ်တိုက်ရသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> နန်းတက်ပြီးနောက် မွန်တို့ဒေသ ရာမညတွင် ဟံသာဝတီမှ ရာဇာဓိရာဇ်(ဗညားနွဲ့) နှင့် ဦးရီးတော်များမညီမညွှတ်ဖြစ်နေကြောင်းသိရပြီး မြောင်းမြစား လောက်ဖျားက ဟံသာဝတီကို အတူတကွပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ရန် စာပေးပို့ စည်းရုံးသောကြောင့် ဟံသာဝတီသို့ စစ်ချီလေသည်။ သို့ရာတွင် ငယ်ရွယ်ပြီး အစွမ်းအစရှိသူ ရာဇာဓိရာဇ်အား အနိုင်ရအောင်မစွမ်းဆောင်နိုင်ဘဲ တပ်ဆုတ်ပြန်ခဲ့ရသည်။ ထိုနောက် အင်းဝပိုင် ကူထွတ်(ယနေ့မြန်အောင်) နှင့် အလွဲတို့ကို ရာဇာဓိရာဇ်က လာရောက်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်တွန်းလှန်သည်။ အမတ်များလျှောက်တင်မှုကြောင့် ရာဇာဓိရာဇ်အလျှော့ပေးကာ ကူထွတ်နှင့် အလွဲတို့ကို ပြန်လည်ပေးအပ်သဖြင့် သစ္စာပြုပြီး စစ်ပြေငြိမ်းကြသည်။ မွန်ဘုရင်ရာဇာဓိရာဇ်က ဘကြီးတော်ဟု ခေါ်ဆိုလေးမြတ်ခြင်းပြုသည်။ နန်းသက်တစ်လျှောက်တွင် နိုင်ငံတော် စည်ပင်သည်။ သက္ကရာဇ် ၇၆၂တွင် မင်းကြီး စွာစော်ကဲ နတ်ရွာစံပြီး သားတော် [[ဆင်ဖြူရှင်တရဖျား]] နန်းတက်၏။ <ref>ရာဇာဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံကျမ်း- [[ဒေါက်တာ နိုင်ပန်းလှ]]</ref> == ကြင်ဘက်များ == သီလဝ နှမ ခမည်းမိကို တောင်နန်းတင်သည်တွင် - # သား [[ဆင်ဖြူရှင်တရဖျား|ဆင်ဖြူရှင် တရဖျား]] # နှမ မင်းပတ္တမြား၊ မြောက်သားမှာ တလုပ် ရာဇသူ # ညီမ စောစလာကဒေဝီ၊ မြောက်သားမှာ (စည်သူမင်းဦး သား စည်သူသမ္ဘဝ သား) မြင်စိုင်း စည်သူ # ညီမ မင်းခေါင်မယ်တော် # မောင် ရန်အောင်မင်းရဲ (ခမည်းတော်ရှိစဉ် လွန်) ရှင်စောကြီးကို နန်းတင်ရာ၌ - # သမီး စောမြတ်ကဲ (ခမည်းတော်ရှိစဉ် လွန်) # မောင် စောဆွေနှစ် စောဥမ္မာကို မိဖုရားမြှောက်ရာ - # စောချမ်းသာ၊ မြောက်သားမှာ ဥဇနာ (အမျိုးအနွယ်ကို မဆို) # ကျော်စွာ (မထင်ရှား) စောတော်ဦး (ခေါ်) စောဦးကို နန်းတင်သည်တွင် - # စိုးမင်းဝိမလာဒေဝီ ကန်စွန်းနိမ့်ရွာသူ စောဘေဇာ၌ - # [[မင်းခေါင်ဘုရင်များ|မင်းဆွေ]] # မင်းသိဒ္ဓတ် # မင်းလှမြတ်၊ [[ရာဇာဓိရာဇ်]] မိဖုရား သုပဘာဒေဝီ == ကျမ်းကိုး == <references/> {{အင်းဝခေတ်}} [[ကဏ္ဍ:အင်းဝမင်းဆက်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] dmt60vorsuxs1kbxcg975yk9q2ez9as 0 4577 1061528 1058639 2026-11-04T18:26:42Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061528 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | honorific prefix = [[အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့|အလင်္ကာကျော်စွာ]] [[ စည်သူဘွဲ့ |စည်သူ]] | name = ဒေါက်တာမတင်ဝင်း (ပညာရေးတက္ကသိုလ်) | image = | birth_name = တင်ဝင်း | birth_date = ၁၉၄၀ | birth_place = [[ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့]][[မင်းဘူးခရိုင်]][[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေးတိုင်း]] | death_date = {{Death date and age|၂၀၂၆|၇|၁၀|၁၉၄၀}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | parents = ဘဌေး + ရင်ရင် | nationality = [[File:Flag of Myanmar.svg|25px ]] မြန်မာ | ethnicity =ဗမာ | religion = | education = ပါရဂူ (စာပြနည်းပညာ) | occupation = ပါမောက္ခ(အငြိမ်းစား) | awards = *[[အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့]]<ref>{{cite web|url=https://mdn.gov.mm/newspaper/public/|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၁၈.၁၁.၂၀၂၂)|access-date=18 November 2022|archive-date=18 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221118081802/https://mdn.gov.mm/newspaper/public/}}</ref> *[[အမျိုးသားစာပေဆု]] နိုင်ငံရေး (၂၀၀၁) (၂၀၀၃)၊ စာပဒေသာ (၂၀၀၄) အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာစာပေဆု [[ စည်သူဘွဲ့ ]] (၂၀၂၅) | spouse = | children = }} '''ဒေါက်တာမတင်ဝင်း''' (၁၉၄၀ - ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၆)သည် မြန်မာအမျိုးသမီး စာရေးဆရာမ ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်]]၊သင်ပြနည်းပညာဌာန ၏ ပါမောက္ခ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်ပြီး၊၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်ကိုဆန်၍ စာအုပ်ဖြင့် [[အမျိုးသား စာပေဆု|အမျိုးသားစာပေဆု]](နိုင်ငံရေး) ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုရှင် စာရေးဆရာမကြီး ဒေါက်တာ မတင်ဝင်း ကွယ်လွန် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/amiusaacaapettcskttaachurng-caarechraamkii-dekttaa-mttngwng-kyln |access-date=2026-07-11 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == ငယ်ဘဝ == ဒေါက်တာမတင်ဝင်းကို ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် တွင် မင်းဘူးခရိုင်၊ ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့တွင် အဖ ဦးဘဌေး၊ အမိ ဒေါ်ရင်ရင်တို့မှမွေးဖွားခဲ့ပြီး အမည်ရင်းမှာ မတင်ဝင်း ပင်ဖြစ်သည်။ == ပညာသင်ယူခြင်း == ဒေါက်တာမတင်ဝင်းသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မကွေးတိုင်း၊ ရေနံချောင်းမြို့ အထက(၁) မှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် မကွေးဥပစာကောလိပ် မှ ဥပစာတန်း အောင်မြင်သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီး ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသို့ ပညာသင် သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ပညာရေးမဟာဌာနမှ ပညာရေးမဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ပညာရေးမဟာဌာနမှ စာပြနည်းပညာဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ === တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း === ရေနံချောင်းမြို့၊ အထက(၁) တွင် အထက်တန်းပြ ဆရာမ အဖြစ်စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ပါရဂူဘွဲ့ ရရှိပြီးနောက်တွင် ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်၊ သင်ပြနည်းပညာဌာနတွင် ပါမောက္ခ ရာထူးဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == စာပေရေးသားခြင်း == ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ပညာတန်ဆောင် မဂ္ဂဇင်းတွင် ပညာရေးဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် မြည်းတစ်ကောင်နှင့် မတင်ဝင်း စာအုပ်ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ရာဇဝင်ထဲမှမိန်းမသား ၊ သမီးကိုပြောဖြစ်သော ပုံပြင်များ စာအုပ်ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ပေါ့ပါးသော စိတ်ထားရှိပါစေ စာအုပ်၊ ၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် ''နိုင်ငံတကာ စစ်မီးလျှံများ၏ သမိုင်းအစ'' စာအုပ်၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ငယ်ငယ်ကကြားဖူးခဲ့သော မိန်းမများအကြောင်း၊ သားနှင့်မိဘ စသောစာအုပ်များထွက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ် တွင် စစ်သူကြီးများနှင့် စစ်ဘုရင်များ၊ ဇာတိနှင့်အစဉ်အလာ၊ ဒါလေးကိုဖတ်ကြည့်ပါဦး၊ ဘုံအနှမ်းမှ လူဆန်းများ၊ မေမေပြောတဲ့ ရှေးရှေးစကား၊ မှတ်သားမိသောစကားများ၊ ဝဋ်ဆိုတာလည်တတ်တဲ့သဘောရှိတယ်၊ မင်းကျန်စစ်ကိုချစ်တဲ့သူများ စသော စာအုပ်များ၊၂၀ဝ၀ ပြည့်နှစ် တွင် ကြီးပွားထူးချွန်သူနှင့်အလုပ်၊ ကြယ်စင်ပွင့်လင်းသောစိတ်ထားဖြင့်၊ စကားနှင်းပွင့်များ၊ ပညာလိုလျှင် ပျိုမျစ်တယ်၊ မပျက်စီးအောင် ဒါတွေရှောင်၊ လူငယ်များနှင့်စကားပြောခြင်း၊ လောကကိုဆရာတင်၍၊ အတွေး ပါသောဇာတ်ကြောင်းများ၊ အတွေးမိုးစက်များ၊ အလှရတနာသိုက်ဖွင့်လိုက်စမ်းပါ၊ အောင်မြင်ခြင်း-ပျော်ရွှင်ခြင်း နှင့် မိသားစု၊သမိုင်းစဉ်တွင်နေရာယူခြင်း စသောစာအုပ်များထွက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပဲလူကြီး-ကိုယ်ပဲခလေး၊ ကြည်ညိုဖွယ်ရာမာတာများ၊ ထက်မြက်ထူးချွန်သူတို့၏နုတ်ထွက် စကားများ၊ပုလဲတစ်လုံးရွဲတစ်လုံး၊ ပံ့သကူအတွေးများ၊ ရေကြည်ချမ်းမြ၊ လက်ဆင့်ကမ်းရတနာ၊ သမီးအလိမ္မာ မရုစာ၊ အောင်စိတ်နှင့်လူ စသောစာအုပ်များအပြင်၊''ကုန်းဘောင်ကိုဆန်၍'' (အမျိုးသားစာပေဆုနိုင်ငံရေး-စာပေဆုရ)၊''ထင်ရှားသောကမ္ဘာ့သုခမိန်များ'' စာအုပ်များ ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀ဝ၂ ခုနှစ် တွင် ပုံပြင်ကြိုက်သူ ဝင်စားသူ၊ ပြောစရာမကျန်အောင် အမှန်တွေကို အကုန်ပြောပြမယ်၊ သားလိမ္မာလှ သုဝဏ္ဏ၊ အမေ့ရဲ့ စကားပုံရိပ်များ၊ အလုပ်ဆိုတာ အင်အားပါ၊ အလုပ်နှင့်ဘဝကိုတည်ဆောက်ခြင်း စသော စာအုပ် များထွက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀ဝ၃ ခုနှစ် တွင် အာရှနိုင်ငံများကိုဖဲ့ယူ သိမ်းယူခဲ့ကြသော နယ်ချဲ့များ စာအုပ်ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ==အမျိုးသားစာပေရေးသားသူ== နဝတ၊ နအဖ စစ်အစိုးရများလက်ထက် စစ်တပ်ဝါဒဖြန့်ဆောင်းပါးများကို သမိုင်းရေးရာနှင့် ရောယှက်ကာ သတင်းစာများတွင် ရေးသားသူ စာရေးဆရာမ ဖြစ်သည်။ ဒေါက်တာမတင်ဝင်းသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပညာရေးမဟာဌာနမှ ပညာရေးမဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သူဖြစ်ပြီးဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသို့ ပညာသွားရောက်သင်ဖူးသည့် အစောဆုံး ရုရှားပြန်တဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပညာရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ပါရဂူဘွဲ့ ရထားသော်လည်း မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်သောအကြောင်းအရာများကို အမျိုးသားရေးရှုဒေါင့်မှ ကြည့်မြင်ကာ ရေးသားလေ့ရှိသူဖြစ်ပြီး ကုန်းဘောင်ကို ဆန်၍၊ အာရှနိုင်ငံများကို ဖဲ့ယူ သိမ်းယူခဲ့ကြသော နယ်ချဲ့များ၊ မင်းယောက်ျားတို့၏စကားရာဇဝင် စသည့်စာအုပ်များဖြင့် အမျိုးသားစာပေဆုများကို စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် ပေးအပ်ခံရသူဖြစ်သည်။ စစ်ဘုရင်နှင့် စစ်သူကြီးများ၊ ဇာတိအစဉ်အလာ၊ ဝဋ်ဆိုတာလည်တတ်တဲ့ သဘောရှိတယ်၊ မင်းကျန်စစ်ကိုချစ်တဲ့သူများ စသည့်စာအုပ်များလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ သူ့အား လူသိများလာသည့် အချက်က ၂၀၀၁ ခုနှစ် အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နယ်စပ်တိုက်ပွဲများနှင့် ပတ်သက်၍ သတင်းစာထဲတွင် အမြဲသတိထားရမည့် အိမ်နီးချင်း၊ ဘိုးဘွားများက ယိုးဒယားလို့ ခေါ်တယ်၊ နယ်နိမိတ်စာချုပ်များ ရှိသော်လည်း၊ အယုဒ္ဓယသားတွေကို ပထမဆုံး ညီညွတ်စေခဲ့တဲ့ မင်းတြားရွှေထီး၊ အယုဒ္ဓယသားတို့၏ ကျေးဇူးရှင်၊ ကျွန်မဖြစ်ပေမယ့် ကျွန်စစ်တယ်၊ ဗြနရဇ် လူမဖြစ်ခဲ့ပါ စသည့် ဆောင်းပါးများကို အမျိုးသားရေးနှင့် သမိုင်းရေးရာ ပေါင်းစပ်ကာ လှုံဆော်သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ တက္ကသိုလ်မြတ်သူ၊ ပေါက်စ(လိပ်ဖြစ်ရင်တောင် ခေါင်းမပြူဝံပါ) တင်သန်းဦး(ဒုဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင်ဦး)၊ သတင်းထောက်သက်ရှည်၊ စာနယ်ဇင်း လင်းမောင်၊ ဖိုးခွား၊ စိန်ဂျစ်တူး စသူများနှင့် ထိုင်းဆန့်ကျင်ရေး ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သူဖြစ်ရာ ဒေါက်တာမတင်ဝင်းအား ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံက ပြည်ဝင်ခွင့် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း စစ်တပ်၏ နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်တွင် သင်တန်းများ ဟောပြောချက်များ ပို့ချသလို အကြံပေး ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်လည်း ခန့်အပ်ခံရသည်။ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် “သမိုင်းစဉ်တွင် နေရာယူခြင်း လူမှန်ရွေး၍ နေရာပေးခြင်း” ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီအတွက် မဲဆွယ်ဟောပြောမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေတသက်တာစာပေဆု ရရှိခဲ့သလို အာဏာသိမ်းစစ်တပ်က စည်သူဘွဲ့နှင့် အလင်္ကာကျော်စွာ ဘွဲ့များ ပေးအပ်ခဲ့သည်။ စာရေးဆရာမ ဒေါက်တာမတင်ဝင်းသည် ခေတ်အဆက်ဆက် အာဏာရှင်ဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး စစ်တပ်အလိုကျ ဝါဒဖြန့်စာပေများကို အများဆုံးရေးသားခဲ့သူဖြစ်ကြောင်း စာပေအသိုင်းအဝိုင်းက ဝေဖန်ထောက်ပြခံရသူလည်း ဖြစ်သည်။ == ရရှိခဲ့သောဆုတံဆိပ်များ == ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်ကိုဆန်၍ စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသားစာပေဆု(နိုင်ငံရေး) ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အာရှနိုင်ငံများကိုဖဲ့ယူသိမ်းယူခဲ့ကြသောနယ်ချဲ့များစာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသားစာပေဆု (နိုင်ငံရေးစာပေ) ကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် မင်းယောက်ျားတို့၏စကားရာဇဝင် စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသားစာပေဆု (စာပဒေသာ) ကိုလည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာစာပေဆုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>[https://www.popularmyanmar.com/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ac-%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9d%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%a1%e1%80%95%e1%80%ab%e1%80%a1%e1%80%9d%e1%80%84%e1%80%ba/] {{Dead link|date=November 2026 }}အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု</ref> == ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင်ထုတ်ပြန်သည့် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၁၁/၂၀၂၂)ဖြင့် [[အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့]] အပ်နှင်းခြင်းခံရသည်။<ref>[https://www.moi.gov.mm/news/32454]အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂၁၁/၂၀၂၂)</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြင့် [[စည်သူဘွဲ့]] အပ်နှင်းခြင်းခံရသည်။<ref>[https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2025-01/NoticeOrder%20%282-2025%29.pdf]{{Dead link|date=July 2026 }}အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၅)</ref> == ဘဝနိဂုံး == စာရေးဆရာမကြီး ဒေါက်တာမတင်ဝင်း သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အသက် (၈၆) နှစ်အရွယ်၌ [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ကြွင်းကျန်ရစ်သော ရုပ်အလောင်းကို ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မင်္ဂလာဒုံ ခုတင် (၁၀၀၀) စစ်ဆေးရုံ ငြိမ်းအေးဇရပ်မှတစ်ဆင့် မင်္ဂလာဒုံစစ်သင်္ချိုင်းသို့ ပို့ဆောင်ကာ မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ပြီး၊ အရိုးပြာကို [[ပုဂံ]]၊ [[ညောင်ဦးမြို့|ညောင်ဦး]]၌ ဂူသွင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a50b7fb0ccd7f7d642748f3 |access-date=2026-07-11 |website=www.npnewsmm.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=စာရေးဆရာမကြီး ဒေါက်တာမတင်ဝင်း အသက် ၈၆ နှစ်တွင် ကွယ်လွန် |url=https://news-eleven.com/article/313288 |access-date=2026-07-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{Lifetime|၁၉၄၀|၂၀၂၆}} [[Category:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ]] [[Category:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ]] [[Category:မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုရှင်များ]] bypt9emvylxrfke0ttm971abji6bchz 0 4888 1061719 878621 2026-11-05T11:47:29Z ~2026-58932-93 150422 /* ရေးသားသော သီချင်းများ */ 1061719 wikitext text/x-wiki [[File:KoSawNyine.jpg|thumb|ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်း]] '''ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်း''' (၁၉၂၅-၁၉၅၂) သည် မြန်မာလူမျိုး ဂီတပညာရှင် ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ၁၉၂၅ ခု၊ မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် [[မြင်းခြံမြို့နယ်|မြင်းခြံ]]နယ်၊ နွားထိုးကြီးအပိုင် ရွာသာရွာ၌ ဦးမောင်ကြီး၊ ဒေါ်တင့်တို့မှ မွေးသည်။ မိဘများ ရန်ကုန်ပြောင်းလာရာ ၂၁ လမ်းရှိ ဦးဘိုးအေးကျောင်းတွင် ပညာသင်သည်။ (၇) တန်းအောင်ပြီးနောက် သရက်တောကျောင်း ဦးပရမ၏ တိုင်းရင်းသားဘာသာကျောင်းတွင် (၁၀) တန်းအထိ တက်သည်။ == အနုပညာခရီး == သီချင်းစရေးသည်။ ''ဝဿန်ခါဦး'' (မုတ်သုန်လေဦး)၊ ''ငွေဝန်းသော်တာ''၊ ''ဆောင်းနတ်မယ်''၊ ''နွေဦး'' စသည်တို့မှာ ဆန်းသစ်စတွင် အသံလွှင့်ဖြစ်သော သီချင်းများဖြစ်သည်။<ref group="ဂီတကိုကဗျာမှုပြုသူ ဂီတနက်သန်ကိုစောညိန်း (‌ောနိုင်ဦး စုဆောင်းတင်ပြသည်)">ဂီတကိုကဗျာမှုပြုသူ ဂီတနက်သန်ကိုစောညိန်း (‌ောနိုင်ဦး စုဆောင်းတင်ပြသည်)</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ခရမ်းသို့ စစ်ရှောင်စဉ် ဦးငွေစိုးထံမှ တယော၊ မယ်ဒလင်နှင့် သီချင်းရေးခြင်းကို သင်ယူသည်။ ၁၉၄၈ ခုတွင် ရန်ကုန်ပြန်လာ၍ မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်၊ ဒေါ်အောင်ကြည်၊ စန္ဒယား ဆရာမြိုင်၊ စောင်း ဦးဘသောင်း၊ ဂီတာ ဦးစိမ်းမောင်၊ ရွှေတိုင်အေးတို့ထံတွင် တပည့်ခံသည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်တွင် စန္ဒယား ကိုလှသွင် ဦးစီးသော ''ဆန်းသစ်စ'' အပျော်တမ်းတူရိယာအဖွဲ့၌ ထို့နောက် ''ဂီတနက်သန်'' ကို ဖွဲ့စည်းကာ ကိုလှထွန်း၊ (စာရေးဆရာ) သန်းဆွေ၊ အောင်လင်း၊ မသန်းမြင့်၊ စန်းစန်းတင့်၊ လှလှထွန်း စသူတို့ဖြင့် အသံလွှင့်သည်။ အေဝမ်းရုပ်ရှင် ''သက်ဝေ''၊ ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် ''သည်ဆောင်းဟေမန်'' တို့အတွက် ဇာတ်ဝင်တေး ရေးပေးခဲ့သည်။ === ရေးသားသော သီချင်းများ === * ချစ်ကန္တာရ * ချစ်ခွန်းဆက်‌တေး လွှာ *ချစ်တိုင်းမညား * ချစ်ပြုံးနှင်းဆီ * ငွေဝန်းသော်တာ (မှာလိုက်စမ်းပါရစေ) (ကိုယ်တိုင်ဆိုသည်) * စာဆိုရှင် * စံပယ် * စိန် * ဆောင်းညဉ့် * ဆည်းဆာ * ဆည်းဆာသိင်္ဂီ * နွေနှောင်းဝသန် * နွေဦး * ပွင့်ဦး * မဗေဒါ * မိုး *မိုးသက်လေနှင် (မြန်မာ့ အသံမှ နောက်ဆုံးအသံလွှင့်သော သီချင်း) * မေတ္တာနှောင်ကြိုး * မယ့်ကြမ္မာ * မြနဒီ * မြန်မာ့တေးသံ * ရတုဘုရင် * ရွှင်ပြုံးချိုချို * လွမ်းဓလေ့ * လှိုင်းရေယာဉ်ဦး * ဝသန်ခါဦး (မုတ်သုန်လေဦး) * ဝိဇယ * ဝဏ္ဏပဘာ * သပြေရွက်ရေ * သစ္စာ * သစ္စာတော်ဦး * သည်ဆောင်းဟေမန် *သည်းကြွေလုပြီ * အရုဏ် === ရေးသားသော စာအုပ် === ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့ပြီး ''မရဏမောင်းသံ'' ဝတ္ထုမှာလည်း ထင်ရှားသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၉၅၂ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်တွင် လူမှား ရန်ပြုခံရ၍ ကွယ်လွန်သည်။ [[Category:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 2v8c9ogt9rng9t3u6ajfhp1eqrw4zgj 1061723 1061719 2026-11-05T11:56:30Z ~2026-58932-93 150422 /* အနုပညာခရီး */ 1061723 wikitext text/x-wiki [[File:KoSawNyine.jpg|thumb|ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်း]] '''ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်း''' (၁၉၂၅-၁၉၅၂) သည် မြန်မာလူမျိုး ဂီတပညာရှင် ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ၁၉၂၅ ခု၊ မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် [[မြင်းခြံမြို့နယ်|မြင်းခြံ]]နယ်၊ နွားထိုးကြီးအပိုင် ရွာသာရွာ၌ ဦးမောင်ကြီး၊ ဒေါ်တင့်တို့မှ မွေးသည်။ မိဘများ ရန်ကုန်ပြောင်းလာရာ ၂၁ လမ်းရှိ ဦးဘိုးအေးကျောင်းတွင် ပညာသင်သည်။ (၇) တန်းအောင်ပြီးနောက် သရက်တောကျောင်း ဦးပရမ၏ တိုင်းရင်းသားဘာသာကျောင်းတွင် (၁၀) တန်းအထိ တက်သည်။ == အနုပညာခရီး == သီချင်းစရေးသည်။ ''ဝဿန်ခါဦး'' (မုတ်သုန်လေဦး)၊ ''ငွေဝန်းသော်တာ''၊ ''ဆောင်းနတ်မယ်''၊ ''နွေဦး'' စသည်တို့မှာ ဆန်းသစ်စတွင် အသံလွှင့်ဖြစ်သော သီချင်းများဖြစ်သည်။<ref group="ဂီတကိုကဗျာမှုပြုသူ ဂီတနက်သန်ကိုစောညိန်း (‌ောနိုင်ဦး စုဆောင်းတင်ပြသည်)">ဂီတကိုကဗျာမှုပြုသူ ဂီတနက်သန်ကိုစောညိန်း (‌ောနိုင်ဦး စုဆောင်းတင်ပြသည်)</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ခရမ်းသို့ စစ်ရှောင်စဉ် ဦးငွေစိုးထံမှ တယော၊ မယ်ဒလင်နှင့် သီချင်းရေးခြင်းကို သင်ယူသည်။ ၁၉၄၈ ခုတွင် ရန်ကုန်ပြန်လာ၍ မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်၊ ဒေါ်အောင်ကြည်၊ စန္ဒယား ဆရာမြိုင်၊ စောင်း ဦးဘသောင်း၊ ဂီတာ ဦးစိမ်းမောင်၊ ရွှေတိုင်အေးတို့ထံတွင် တပည့်ခံသည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်တွင် စန္ဒယား ကိုလှသွင် ဦးစီးသော ''ဆန်းသစ်စ'' အပျော်တမ်းတူရိယာအဖွဲ့၌ ထို့နောက် ''ဂီတနက်သန်'' ကို ဖွဲ့စည်းကာ ကိုလှထွန်း၊ (စာရေးဆရာ) သန်းဆွေ၊ အောင်လင်း၊ မသန်းမြင့်၊ စန်းစန်းတင့်၊ လှလှထွန်း စသူတို့ဖြင့် အသံလွှင့်သည်။ အေဝမ်းရုပ်ရှင် ''သက်ဝေ''၊ ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် ''သည်ဆောင်းဟေမန်'' တို့အတွက် ဇာတ်ဝင်တေး ရေးပေးခဲ့သည်။ ကာတွန်းဆရာဘဝ ကို သိသူနည်းပါးသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်ခန့်က ကာတွန်းရုပ်စုံ ကာတွန်းမဂ္ဂဇင်း ၏ မောင်ကျဘမ်း အခန်းဆက် ကာတွန်းများကို ပင်တိုင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ် အဆိုပါ မဂ္ဂဇင်းတိုက်တွင်ပင် စာရေးအလုပ်ကိုလည်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ <ref>ချစ်ထံတျာရှင် ၊ သန်းဆွေ ၊ ၁၉၅၃ ၊ ဇန္နဝါရီ ၊ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း</ref> === ရေးသားသော သီချင်းများ === * ချစ်ကန္တာရ * ချစ်ခွန်းဆက်‌တေး လွှာ *ချစ်တိုင်းမညား * ချစ်ပြုံးနှင်းဆီ * ငွေဝန်းသော်တာ (မှာလိုက်စမ်းပါရစေ) (ကိုယ်တိုင်ဆိုသည်) * စာဆိုရှင် * စိန် * စံပယ် * ဆောင်းညဉ့် * ဆောင်းနတ်မယ် * ဆောင်းလတ်မွန်ဦး * ဆည်းဆာ * ဆည်းဆာသိင်္ဂီ * ထီးကျန်ဘဝ * နွေနှောင်းဝသန် * နွေဦး * ပွင့်ဦး * မဗေဒါ * မိုး *မိုးသက်လေနှင် (မြန်မာ့ အသံမှ နောက်ဆုံးအသံလွှင့်သော သီချင်း) * မေတ္တာနှောင်ကြိုး * မယ့်ကြမ္မာ * မြနဒီ * မြန်မာ့တေးသံ * မှာလိုက်စမ်းပါရစေ * ရတုဘုရင် * ရွှင်ပြုံးချိုချို * လွမ်းဓလေ့ * လှိုင်းရေယာဉ်ဦး * ဝသန်ခါဦး (မုတ်သုန်လေဦး) * ဝိဇယ * ဝဏ္ဏပဘာ * သပြေရွက်ရေ * သစ္စာ * သစ္စာတော်ဦး * သည်ဆောင်းဟေမန် *သည်းကြွေလုပြီ * အရုဏ် === ရေးသားသော စာအုပ် === ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့ပြီး ''မရဏမောင်းသံ'' ဝတ္ထုမှာလည်း ထင်ရှားသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၉၅၂ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်တွင် လူမှား ရန်ပြုခံရ၍ ကွယ်လွန်သည်။ [[Category:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] 06h11xom5y5903e26tmanlxomkszg29 0 5253 1061596 1056673 2026-11-05T04:42:16Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စျေးများ]] 1061596 wikitext text/x-wiki {{infobox shopping mall |shopping_mall_name = ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး |image = Bogyoke Aung San Market.JPG |caption = |location = [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း]] <br> [[ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်|ပန်းဘဲတန်း]] ၁၁၁၄၃ <br> [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coordinates = {{Coord|16|46|49.36|N|96|9|20.16|E|region:MM_type:landmark|display=inline,title}} |opening_date = ၁၉၂၆ |manager = |developer = |architects = |building_costs = |number_of_stores = |number_of_anchors = |floor_area = |floors = ၂ |parking = |website = [http://www.bogyokeaungsanmarket.com www.bogyokeaungsanmarket.com] |footnotes = {{Designation list|embed=yes|designation1=Yangon}} }} [[File:Myanmar-Yangon-Bogyoke market.jpg|thumb|right|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး]] '''ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး''' သည် [[ရန်ကုန်မြို့]] [[ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်]]တွင်တည်ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ဦးက ယခုဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေးနေရာတွင် အယ်လီဖင့်စတုံး၊ အင်ပါရာဖာရစီ ကဇာတ်ရုံနှင့် စီနီမာဒီပဲရစ် ရုပ်ရှင်ရုံများ တည်ရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြူနီစပါယ်အဖွဲ့ (ယခု [[ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ]]) က ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဈေးသစ်ကြီး ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ မြူနီစပါယ်မင်းကြီးစကော့ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် စကော့ဈေးဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ရန်နိုင်ဈေးဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေးဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite book |author=တင်နိုင်တိုး|date=2013|title= မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher= မဇ္ဈိမစာပေ|page= ၁၇}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေးသည် ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦး တစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ရှေးဟောင်း အမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ၊ ရန်ကုန်|ရှေးဟောင်း အမွေအနှစ် အဆောက်အအုံ]] တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == စကော့ဈေးအား ၁၉၂၆ ခုနှစ်<ref name=mn>{{cite web | url=http://www.myanmars.net/myanmar-travel/myanmar-yangon/bogyoke-market.htm | title=Bogyoke Aung San Market | accessdate=2009-03-10 | publisher=Myanmar's Net | archivedate=4 February 2017 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170204200050/http://www.myanmars.net/myanmar-travel/myanmar-yangon/bogyoke-market.htm }}</ref>တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဘောလုံးအားကစားကို စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သူ{{ကိုးကားချက်လိုသည်}} ဗြိတိသျှလူမျိုး အုပ်ချူပ်သူအရာရှိ ဆာ [[ဂျိမ်း(စ်) ဂျော့ စကော့(ဒ်)]]အား ဂုဏ်ပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားဆိုကြသော်လည်း အမှန်၌ ထိုစဉ်က မြူနီစပါယ်ကော်မရှင်နာမင်းကြီး ဂါဗင် စကော့(ဒ်)အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>A History of Rangoon by B.R. Pearn, American Baptist Mission Press, Rangoon, 1939, p. 284.</ref> ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဗိုလ်ချူပ်[[အောင်ဆန်း]] အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဗိုလ်ချူပ်အောင်ဆန်းဈေးဟူ၍ ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး ရာပြည့်ပွဲတော်ကြီးကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ပန်းပဲတန်းမြို့နယ်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး၌ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်မှ ၁၁ ရက်အထိ ၅ ရက်ကြာ ကျင်းပသည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6ac607b151ad490cac2fddc3 |access-date=2026-10-08 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.allmyanmar.com/myanmarmore/Bogyoke-Market.htm ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး၏ ဓာတ်ပုံနှင့် ဗွီဒီယိုများ] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စျေးများ]] [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ]] {{Myanmar-struct-stub}} jybnxht1ylbgaqii35nad2yazcym1ib 0 6234 1061534 1056642 2026-11-04T19:48:10Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 6 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061534 wikitext text/x-wiki {{translation incomplete}} * {{Coord|47|38|23|N|122|7|42|W|region:US_dim:540|display=title}} {{Infobox company | name = မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ကော်ပိုရေးရှင်း | logo = Microsoft logo and wordmark.svg | logo_alt = Microsoft's logo၊ နာရီလက်တံအတိုင်း အနီ၊ အစိမ်း၊ အဝါနှင့် အပြာ စတုရမ်းပုံစံ ၄ ခု ခွဲထားပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ | image = Microsoft building 17 front door.jpg | image_caption = မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝန်းအတွင်းရှိ အကြီးဆုံးအဆောက်အအုံဖြစ်သော အဆောက်အဦးအမှတ် (၁၇) ဧည့်ခန်းမဆောင်အဝင်။ | type = အများဆိုင် | traded_as = {{unbulleted list|{{NASDAQ|MSFT}}|[[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones Industrial Average Component]]|[[NASDAQ-100|NASDAQ-100 Component]]|[[S&P 500|S&P 500 Component]]}} | industry = ဆော့ဝဲလ်<br/>အသုံးပြုသူ အီလက်ထရွန်းနစ်<br>ကွန်ပျူတာ ဟဒ်ဝဲလ် | foundation = အာဘူကူးကူး၊ နယူး မက္ကဆီကို၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] ({{Start date|1975|04|04}}) | founder = [[ဘီလ်ဂိတ်]]၊ ပါအဲလန်။ | location_city = မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ရက်မွန် ရုံးဝန်း၊ ရက်မွန်၊ ဝါရှင်တန်မြို့ | location_country = {{flag|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} | area_served = ကမ္ဘာတစ်ဝန်း | key_people =John W. Thompson (Chairman)|Satya Nadella (CEO)|[[Bill Gates]] (founder, technology advisor) | products = {{flatlist| * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုး|ဝင်းဒိုး]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အော့ဖစ်|အော့ဖစ်]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဆာဗာ|ဆာဗာ]] * [[စကိုက်ပိ]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဗီစူရယ် စတူဒီယို|ဗီစူရယ် စတူဒီယို]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဒိုင်းနမစ် |ဒိုင်းနမစ်]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အက်ဇူရီ|အက်ဇူရီ]] * [[အက်စ်ဘောက်]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဆာဖေ့|ဆာဖေ့]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် မိုဘိုင်း|မိုဘိုင်း]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ်မှ ထုတ်လုပ်ထားသော အက်ပလီကေးရှင်းစာရင်း | တခြား.....]] }} | services = {{flatlist| * [[MSN]] * [[Bing]] * [[OneDrive]] * [[:en:Microsoft Developer Network|MSDN]] * [[Outlook.com]] * [[:en:Microsoft TechNet|TechNet]] }} | revenue = {{Increase}} {{US$|331.8}}{{nbsp}}billion (၂၀၂၆) | revenue_year = 2026 | operating_income = {{Increase}} {{US$|155.2}}{{nbsp}}billion (၂၀၂၆) | income_year = 2026 | net_income = {{Increase}} {{US$|133.7}}{{nbsp}}billion (၂၀၂၆) | net_income_year = 2026 | assets = {{Increase}} {{US$|758.4}}{{nbsp}}billion (၂၀၂၆) | assets_year = 2026 | equity = {{Increase}} {{US$|442.4}}{{nbsp}}billion (၂၀၂၆) | equity_year = 2026 | num_employees = 223,000 (၂၀၂၆) | num_employees_year = 2026 | subsid = [[:en:List of mergers and acquisitions by Microsoft|List of Microsoft subsidiaries]] | homepage = {{URL|https://www.microsoft.com/|Microsoft.com}} | footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/789019/000095017025100235/msft-20250630.htm |title=Microsoft Corporation Form 10-K |date=July 30, 2025 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |pages=9, 50, 52}}</ref> }} '''မိုက်ခရိုဆော့ဖ်''' ({{Lang-en|Microsoft}})သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဝါရှင်တန်ပြည်နယ် ရက်မွန်တွင် ရုံးချုပ်တည်ကာ ကွန်ပျူတာဆော့ဝဲလ်များ၊ အီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းများ၊ တကိုယ်ရေးသုံးကွန်ပျူတာ နှင့် အခြား နည်းပညာဝန်ဆောင်မှုများကို ထုတ်လုပ်၊ ရောင်းချ၊ ဝန်ဆောင်မှု ပေးနေသည့် ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်ရောင်းချနေသော ဆော့ဝဲလ်များထဲမှ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုး၊ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အော့ဖစ် တို့မှာ လူသုံးများပြီး လူသိအများဆုံး ဖြစ်သည်။ ရောင်းချနေသော အီလက်ထရောနစ် ပစ္စည်းများထဲတွင် အိတ်စ်ဘောက် (X-Box) ဂိမ်းနှင့် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဆာဖေ့ (Microsoft Surface) ကျောက်သင်ပုန်းကွန်ပျူတာတို့မှာ အဓိက ထုတ်ကုန်များ ဖြစ်သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်သည် ဝင်ငွေများအရ ဆော့ဝဲလ်ကုမ္ပဏီများထဲတွင်အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.softwaretop100.org/global-software-top-100-edition-2011 |title=Global Software Top 100&nbsp;– Edition 2011 |publisher=Softwaretop100.Org|date=23 August 2011}}</ref> ကမ္ဘာ့တန်ဖိုးအကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီများထဲတွင်လည်း တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web | url=http://ycharts.com/rankings/market_cap | title=Market Cap Rankings | publisher=Zacks Investment Research | work=Ycharts | date=April 8, 2012 | accessdate=April 9, 2012}}</ref> မိုက်ခရိုဆော့ဖ်ကို ဘီလ်ဂိတ် နှင့် ပေါလ်အလန် တို့က ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့မှာ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ စတင်တည်ထောင်စဉ်က ရည်ရွယ်ချက်မှာ Altair 8800 ကွန်ပျူတာများအတွက် ကွန်ပျူတာ ဘာသာပြန်ပစ္စည်း BASIC interpreter ရောင်းချရန် ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀ နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် နောက်ပိုင်းတွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးဖြစ်လာမည့် MS-DOS ဟုခေါ်ဆိုသော ကွန်ပျူတာ လည်ပတ်မှုစနစ် အသစ်ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ အရောက်မှာတော့ ကုမ္ပဏီ ရှယ်ယာဈေးတွေ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ဝန်ထမ်းများထဲမှ ဘီလီယံ သူဌေး ၃ ယောက်နဲ့ မီလီယံ သူဌေး ၁၂၀၀၀ ခန့် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များအထိ ကွန်ပျူတာ လည်ပတ်မှု စနစ် ဈေးကွက်ကို ဦးဆောင်ထားနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မေလမှာတော့ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်က စကိုက်ပ်လို့ခေါ်တဲ့ အင်တာနက်ကနေ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု ဝန်ဆောင်မှုပေးတဲ့ ကုမ္ပဏီကို ဒေါ်လာ သန်း ၈၅၀၀ နဲ့ဝယ်ယူခဲ့ပါတယ်။ <ref>{{cite web |url=http://www.searchofficespace.com/blog/sos-news/microsoft-buys-skype-for-8-5-billion.html |title=Microsoft buys Skype for $8.5 billion |publisher=The Search Office Space Blog |date=May 10, 2011 |accessdate=April 4, 2011 |archivedate=8 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120508050845/http://www.searchofficespace.com/blog/sos-news/microsoft-buys-skype-for-8-5-billion.html }}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် စာရင်းများအရ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် တကိုယ်ရေသုံး ကွန်ပျူတာများမှာ ကွန်ပျူတာ လည်ပတ်မှုစနစ် နှင့် ရုံးသုံးဆော့ဝဲလ်များ ရောင်းချမှုများ ဈေးကွက်မှာ ဦးဆောင်မှု ရဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်ဟာ ကွန်ပျူတာများနှင့် ဆာဗာများအတွက် ဆော့ဝဲလ်များ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ အင်တာနက်ဝက်ဘ်ဆိုက် ရှာဖွေမှု စနစ် "ဘင်း"၊ ဗီဒီယိုဂိမ်း "အိတ်ဘောက်"၊ နည်းပညာဝန်ဆောင်မှုဈေးကွက် "အမ်အက်စ်အန်" နှင့် မိုဘိုင်းဖုန်းများကိုပါ ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိ ဝန်ဆောင်မှုပေးနေပါတယ်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လထဲမှာ မိုက်ခရိုဆော့ဟာ တကိုယ်ရေးသုံး ကွန်ပျူတာထုတ်လုပ်တဲ့ ဈေးကွက်ထဲကို ကျောက်သင်ပုန်း ကွန်ပျူတာ ဖြစ်တဲ့ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် "ဆာဖေ့" ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့်အတူ ဝင်ရောက်လာပါတယ်။ မိုဘိုင်းဖုန်းလောကမှာ ဘုရင်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ နိုကီယာ ရဲ့ ကိရိယာနှင့် ဝန်ဆောင်မှု ဌာနကိုဘည်း မိုက်ခရိုဆော့ဖ်ကနေ ဝယ်ယူခဲ့ပြီး စမတ်ဖုန်းထုတ်လုပ်ခြင်း ဈေးကွက်ထဲကိုလည်း ဝင်ရောက်ချဲ့ထွင်ခဲ့ပါတယ်။ <ref name="InformationWeek_Kin">{{cite web |url=http://www.informationweek.com/applications/notify-the-next-of-kin/d/d-id/1090416 |title=Notify The Next Of Kin |date=30 June 2010 |work=InformationWeek |access-date=3 January 2015 |archive-date=24 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424124515/http://www.informationweek.com/applications/notify-the-next-of-kin/d/d-id/1090416 }}</ref> ==သမိုင်း== ===၁၉၇၂ မှ ၈၃ အထိ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ဖြစ်တည်ခြင်း=== ပေါလ်အလန် နှင့် ဘီလ်ဂိတ် တို့သည် ငယ်စဉ်ကလေးဘဝကတည်းက သူငယ်ချင်းမျာဖြစ်ခဲ့ပြီး သူတို့သည် ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်များ ရေးသားခြင်းမှာ အထူးစိတ်ဝင်စားသူများ ဖြစ်ကြပါတယ်။ သူတို့ နှစ်ယောက်မှာ တူညီတဲ့ ရည်မှန်းချက်အနေနဲ့လည်း သူတို့၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တွေးတွေကို အသုံးချပြီး အောင်မြင်တဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု လုပ်ဆောင်ရန် ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှာ "ထရမ့်-အို-ဒေတာ" လို့သူတို့ရဲ့ ပထမဆုံး ကုမ္ပဏီတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ အလန်ဟာ ဝါရှင်တန် တက္ကသိုလ်မှာ ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံ တက်ရောက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သို့ပေမယ့် ကျောင်းထွက်ခဲ့ပြီး ဟန်နီဝဲလ် မှာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဂိတ်က ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်မှာ တက်ရောက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ <ref>{{cite web|title=Microsoft Company History|url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/microsoft-corporation-history/}}</ref> ၁၉၇၅ ဇန်နဝါရီမှာတော့ ပေါပြူလာ အီလက်ထရောနစ်က MITS ရဲ့ Altair8800 ကွန်ပျူတာ အသေးစားလေးတွေမှာ ပြဿနာအချို့ ရှိခဲ့ပါတယ်။ အလန်က သူတို့ ဒီ Altair 8800 အတွက် ပရိုဂရမ်ရေးသားနိုင်ကြောင်း အကြံပြုခဲ့ပါတယ်။ ဘီလ်ဂိတ်က MITS ကိုဖုန်းဆက် အကြောင်းကြားခဲ့ပြီး MITS ကသူတို့ကို လာရောက်သရုပ်ပြရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သူတို့ဆီမှာ အမှန်တကယ် ပြုလုပ်ထားခြင်း မရှိသောလည်း နှစ်ယောက်ပေါင်း၍ အစမ်းတစ်ခု ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ အဲ့ဒီအစမ်းဟာ သရုပ်ပြပွဲမှာ အမှားအယွင်းမရှိ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ မတ်လ နယူး မက္ကစီကိုမှာ MITS က Altair BASIC အဖြစ် ဈေးကွက်သို့ စတင်ဖြန့်ချိရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။ <ref name="Allan 2001" />{{rp|108, 112–114|date=November 2012}} <!--They officially established Microsoft on April 4, 1975, with Gates as the Chief executive officer.-->၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်၌ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်ကို တရားဝင်တည်ထောင်ခဲ့ကာ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်အဖြစ် ဘီလ်ဂိတ်က ရယူခဲ့သည်။<ref name="BBCTL">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5085630.stm|title=Bill Gates: A Timeline|work=BBC News|publisher=BBC|date=July 15, 2006|accessdate=July 17, 2010}}</ref> အဲ့ဒီနောက်မှာတော့ အလန်ဟာ သူတို့၏ ကုမ္ပဏီနာမည်ကို Microprocessor နှင့် ဆော့ဝဲလ် ပေါင်းရေးထားတဲ့ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီကို ဘယ်လ်လီဗျူး၊ ဝါရှင်တန် သို့ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်သည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ၎င်းတို့၏ Unix ဗားရှင်းအဖြစ် Xenix ကိုထုတ်လုပ်ပြီး ကွန်ပျူတာ လည်ပတ်မှုစနစ် (Operation System) စီးပွားရေးသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695|title=Under The Hood: Part 8|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060901182630/http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695|archivedate=September 11, 2006|work=Computer Source|author=Dyar, Dafydd Neal|date=November 4, 2002|accessdate=July 14, 2010}}</ref> However, it was [[MS-DOS]] that solidified the company's dominance. After negotiations with Digital Research] failed, [[International Business Machines|IBM]] awarded a contract to Microsoft in November 1980 to provide a version of the [[CP/M]] OS, which was set to be used in the upcoming [[IBM Personal Computer]] (IBM PC).<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/?id=k9xS6t4ibxoC&printsec=frontcover&dq=Engines+that+move+markets:+technology+investing+from+railroads+to+the#v=onepage&q=november%201980&f=false |title=Engines that move markets |publisher=Books.google.co.uk |date= |accessdate=May 29, 2011|isbn=9780471205951 |year=2002 }}</ref> For this deal, Microsoft purchased a CP/M clone called [[86-DOS]] from [[Seattle Computer Products]], branding it as MS-DOS, which IBM rebranded to [[PC DOS]]. Following the release of the IBM PC in August 1981, Microsoft retained ownership of MS-DOS. Since IBM [[copyright]]ed the IBM PC [[BIOS]], other companies had to [[Reverse engineering|reverse engineer]] it in order for non-IBM hardware to run as [[IBM PC compatible]]s, but no such restriction applied to the operating systems. Due to various factors, such as MS-DOS's available software selection, Microsoft eventually became the leading PC operating systems vendor. <ref name="Blaxill Eckardt 2009">{{Cite journal|url=http://books.google.com/?id=JO6kA0hebJIC&pg=PA210&lpg=PA210&dq=%22columbia+data+products%22+clone+bios&q=%22columbia%20data%20products%22%20clone%20bios|title=The Invisible Edge: Taking Your Strategy to the Next Level Using Intellectual Property|last=Blaxill|first=Mark|last2=Eckardt|first2=Ralph|publisher=Portfolio Hardcover|isbn=1-59184-237-9|date=March 5, 2009|accessdate=July 7, 2010}}</ref>{{rp|210|date=November 2012}} The company expanded into new markets with the release of the ''Microsoft Mouse'' in 1983, as well as a publishing division named Microsoft Press.<ref name="Allan 2001" />{{rp|232|date=November 2012}} Paul Allen resigned from Microsoft in February after developing [[Hodgkin's lymphoma|Hodgkin's disease]].<ref name="Allan 2001" />{{rp|231|date=November 2012}} ===၁၉၉၅ မှ ၂၀၀၅ အင်တာနက် နှင့် ၃၂ဘစ် ခေတ်=== [[File:Bill Gates - United States v. Microsoft.jpg|thumb|Bill Gates giving his deposition in 1998 for the [[United States v. Microsoft]] trial. Once the [[U.S. Department of Justice]] 1993 took over from the Federal Trade Commission, a protracted legal wrangling between Microsoft and the department ensued, resulting in various settlements and possible blocked mergers. Microsoft would point to companies such as [[Time Warner|AOL-Time Warner]] in its defense.<ref name="WiredUSDOJ"/>]] Following Bill Gates's internal "Internet Tidal Wave memo" on May 26, 1995, Microsoft began to redefine its offerings and expand its product line into [[computer network]]ing and the [[World Wide Web]].<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/2009-1032-995681.html|title=Victor: Software empire pays high price|author=Borland, John|work=CNET|publisher=CBS Interactive|date=April 15, 2003|accessdate=July 16, 2010}} {{Dead link|date=November 2026 }}</ref> The company released [[Windows 95]] on August 24, 1995, featuring [[pre-emptive multitasking]], a completely new user interface with a novel [[Start menu|start button]], and 32-bit compatibility; similar to NT, it provided the Win32 API. <ref name="Pietrek 1996">{{Cite journal|url=http://cs.mipt.ru/docs/comp/eng/os/win32/win95_sys_progr_secr/main.pdf|title=Windows 95 Programming Secrets|last=Pietrek|first=Matt|publisher=IDG|isbn=1-56884-318-6|format=PDF|date=March 1996|accessdate=July 17, 2010|archive-date=14 May 2011|access-date=3 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514140137/http://cs.mipt.ru/docs/comp/eng/os/win32/win95_sys_progr_secr/main.pdf|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |accessdate=3 January 2015 |archivedate=14 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514140137/http://cs.mipt.ru/docs/comp/eng/os/win32/win95_sys_progr_secr/main.pdf |=http://cs.mipt.ru/docs/comp/eng/os/win32/win95_sys_progr_secr/main.pdf }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://cs.mipt.ru/docs/comp/eng/os/win32/win95_sys_progr_secr/main.pdf |access-date=3 January 2015 |archive-date=14 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514140137/http://cs.mipt.ru/docs/comp/eng/os/win32/win95_sys_progr_secr/main.pdf }}</ref>{{rp|20|date=November 2012}} Windows 95 came bundled with the [[online service]] [[MSN]], and for OEMs [[Internet Explorer]], a [[web browser]]. Internet Explorer was not bundled with the retail Windows 95 boxes because the boxes were printed before the team finished the web browser, and instead was included in the Windows 95 Plus! pack.<ref>{{cite news|url=http://www.winsupersite.com/showcase/msn_inside_01.asp|title=MSN: The Inside Story|work=winsupersite.com|author=Thurrott, Paul|publisher=Penton Media|date=May 31, 2005|accessdate=July 17, 2010|archivedate=23 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100523202530/http://www.winsupersite.com/showcase/msn_inside_01.asp}}</ref> Branching out into new markets in 1996, Microsoft and [[NBC Universal]] created a new [[24/7]] cable news station, [[MSNBC]].<ref name="APM-NewsArchives">{{cite web|url=http://marketplace.publicradio.org/shows/1996/07/15_mpp.html|title=Marketplace: News Archives|work=Marketplace|publisher=American Public Media|date=July 15, 1996|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040823174040/http://marketplace.publicradio.org/shows/1996/07/15_mpp.html|archivedate=August 23, 2004}}</ref> Microsoft created [[Windows CE 1.0]], a new OS designed for devices with low memory and other constraints, such as [[personal digital assistant]]s.<ref name="cehistory">{{cite web |url=http://www.hpcfactor.com/support/windowsce/|author=Tilly, Chris|title=The History of Microsoft Windows CE|work=HPC:Factor|accessdate=August 18, 2008}}</ref> In October 1997, the Justice Department filed a motion in the Federal [[United States district court|District Court]], stating that Microsoft violated an agreement signed in 1994 and asked the court to stop the bundling of Internet Explorer with Windows.<ref name="Allan 2001" />{{rp|323–324|date=November 2012}} Bill Gates handed over the CEO position on January 13, 2000, to [[Steve Ballmer]], an old college friend of Gates and employee of the company since 1980, creating a new position for himself as Chief [[Software architect|Software Architect]].<ref name="Allan 2001" />{{rp|111, 228|date=November 2012}}<ref name="BBCTL" /> Various companies including Microsoft formed the [[Trusted Computing Group|Trusted Computing Platform Alliance]] in October 1999 to, among other things, increase security and protect [[intellectual property]] through identifying changes in hardware and software. Critics decry the alliance as a way to enforce indiscriminate restrictions over how consumers use software, and over how computers behave, a form of [[digital rights management]]; for example the scenario where a computer is not only secured for its owner, but also secured against its owner as well.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2002/06/20/technology/20CODE.html?pagewanted=1|title=Fears of Misuse of Encryption System Are Voiced|work=The New York Times|author=Markoff, John|date=June 20, 2002|accessdate=July 7, 2010}}</ref><ref>{{cite journal|url=http://www.cl.cam.ac.uk/~fms27/papers/2003-stajano-shifting.pdf|author=Stajano, Frank|title=Security for whom? The shifting security assumptions of pervasive computing|series=Lecture notes in computer science|journal=Software Security—Theories and Systems|volume=2609|pages=16–27|publisher=Springer-Verlag Berlin Heidelberg|year=2003|accessdate=July 6, 2010|doi=10.1007/3-540-36532-X_2|isbn=978-3-540-00708-1}}</ref> On April 3, 2000, a judgment was handed down in the case of ''[[United States v. Microsoft]]'',<ref name="usvms">{{cite web |title=United States v. Microsoft |url=http://www.justice.gov/atr/cases/ms_index.htm |publisher=U.S. Department of Justice |accessdate=August 5, 2005 }}</ref> calling the company an "abusive monopoly";<ref name="findingsoffact">{{cite web|author=Jackson, Thomas Penfield|url=http://www.justice.gov/atr/cases/f3800/msjudgex.htm |title=U.S. vs. Microsoft findings of fact |publisher=U.S. Department of Justice |date=November 5, 1999 |accessdate=August 18, 2008}}</ref> it settled with the U.S. Department of Justice in 2004.<ref name="CBSCHRON"/> On October 25, 2001, Microsoft released [[Windows XP]], unifying the mainstream and NT lines under the NT codebase.<ref>{{cite news|url=http://www.windowsitpro.com/article/windows-xp2/wininfo-short-takes-windows-xp-launch-special-edition.aspx|title=WinInfo Short Takes: Windows XP Launch Special Edition|author=Thurrott, Paul|work=Windows IT Pro|publisher=Penton Media|date=October 26, 2001|accessdate=July 16, 2010|archivedate=26 May 2012|archiveurl=https://archive.today/20120526200156/http://www.windowsitpro.com/article/windows-xp2/wininfo-short-takes-windows-xp-launch-special-edition.aspx}}</ref> The company released the [[Xbox (console)|Xbox]] later that year, entering the [[game console]] market dominated by [[Sony]] and [[Nintendo]].<ref name="BizWire-2001Ent">{{cite news|title=NPD Reports Annual 2001 U.S. Interactive Entertainment Sales Shatter Industry Record|work=Business Wire|publisher=CBS Interactive|date=February 7, 2002|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2002_Feb_7/ai_82604922|accessdate=March 31, 2007|archive-date=25 March 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050325040222/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2002_Feb_7/ai_82604922|url-status=dead}}</ref> In March 2004 the [[European Union]] brought [[European Union Microsoft antitrust case|antitrust legal action against the company]], citing it abused its dominance with the Windows OS, resulting in a judgment of €497{{nbsp}}million ($613{{nbsp}}million) and to produce new versions of Windows XP without [[Windows Media Player]], Windows XP Home Edition N and Windows XP Professional N.<ref name="CNN-MSfine">{{cite news |url=http://www.cnn.com/2004/BUSINESS/03/24/microsoft.eu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060413082435/http://www.cnn.com/2004/BUSINESS/03/24/microsoft.eu|archivedate=April 13, 2006|title=Microsoft hit by record EU fine|work=CNN|date=March 25, 2004|accessdate=August 14, 2010}}</ref><ref name="euantitrust">{{cite web |title=Commission Decision of 24.03.2004 relating to a proceeding under Article 82 of the EC Treaty (Case COMP/C-3/37.792 Microsoft)|publisher=Commission of the European Communities |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:62004A0201:EN:NOT |date=April 21, 2004 |accessdate=August 5, 2005 |format=PDF}}</ref> ===၂၀၀၆ မှ ၂၀၁၀ ဝင်းဒိုးဗစ်စတာ၊ မိုဘိုင်း နှင့် ဝင်းဒိုး ၇=== [[File:Steve Ballmer - MIX 2008.jpg|thumb|CEO [[Steve Ballmer]] at the [[MIX (Microsoft)|MIX]] event in 2008. In an interview about his management style in 2005, he mentioned that his first priority was to get the people he [[delegate]]s to in order. Ballmer also emphasized the need to continue pursuing new technologies even if initial attempts fail, citing the original attempts with Windows as an example.<ref>{{cite news|title=Steve Ballmer on management style|url=http://www.itworld.com/051109ballmerinterview|work=ITWorld|agency=CIO Asia|publisher=[[IDG]]|date=November 10, 2005|first=Gerald |last=Wee|accessdate=January 29, 2011}}</ref>]] Released in January 2007, the next version of Windows, [[Windows Vista]], focused on features, security, and a redesigned user interface dubbed [[Windows Aero|Aero]].<ref>{{cite web|url=http://reviews.cnet.com/windows/windows-vista-ultimate/4505-3672_7-32013603.html|title=Windows Vista Ultimate review|date=January 23, 2007|accessdate=April 4, 2012|last=Vamosi|first=Robert|work=[[CNET]]|publisher=[[CBS Interactive]]|archive-date=6 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120406015257/http://reviews.cnet./}}</ref><ref name="gatesrsa">{{cite web|url=http://www.informationweek.com/news/180201580|title=Gates Says Security Is Job One For Vista|date=February 14, 2006|accessdate=April 4, 2012|author=Ricadela, Aaron|work=[[InformationWeek]]|publisher=UBM TechWeb|archivedate=18 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120318064254/http://informationweek.com/news/180201580}}</ref> [[Microsoft Office 2007]], released at the same time, featured a "[[Ribbon (computing)|Ribbon]]" user interface which was a significant departure from its predecessors. Relatively strong sales of both titles helped to produce a record profit in 2007.<ref>{{cite web|url=http://www.scotsman.com/news/vista-gives-microsoft-view-of-record-profit-1-1316524|title=Vista gives Microsoft view of record profit|work=Edinburgh Evening News|date=April 27, 2007|publisher=[[Johnston Press]]|accessdate=February 1, 2009|archivedate=4 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200804053508/https://www.scotsman.com/business/vista-gives-microsoft-view-record-profit-2512476}}</ref> The European Union imposed another fine of €899{{nbsp}}million ($1.4{{nbsp}}billion) for Microsoft's lack of compliance with the March 2004 judgment on February 27, 2008, saying that the company charged rivals unreasonable prices for key information about its [[Microsoft SQL Server|workgroup]] and [[Microsoft BackOffice Server|backoffice]] servers. Microsoft stated that it was in compliance and that "these fines are about the past issues that have been resolved".<ref name="msft_eufine_2008">{{cite news|title=AFP:EU hits Microsoft with record 899&nbsp;million euro antitrust fine|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5iozBXlp2nzuVxnMx_SwmtKvi7C-w|agency=[[Agence France-Presse]]|work=[[Google News]]|publisher=[[Google]]|date=February 27, 2008|accessdate=June 1, 2008}}</ref> 2007 also saw the creation of a multi-core unit at Microsoft, as they followed in the steps of server companies such as Sun and IBM.<ref>{{cite web|url=http://www.serverwatch.com/trends/article.php/3657451/Microsoft-Multicore-and-the-Data-Center.htm|title=Microsoft, Multi-core and the Data Center|accessdate=3 January 2015|archivedate=6 April 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406115001/http://www.serverwatch.com/trends/article.php/3657451/Microsoft-Multicore-and-the-Data-Center.htm}}</ref> Bill Gates retired from his role as Chief Software Architect on June 27, 2008, while retaining other positions related to the company in addition to being an advisor for the company on key projects.<ref>{{cite news|url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1977363,00.asp|title=Bill Gates Announces Resignation|authorlink=Natali Morris|author=Conte, Natali Del|work=[[PC Magazine]]|publisher=[[Ziff Davis]]|date=June 15, 2006|accessdate=July 17, 2010}}</ref> [[Azure Services Platform]], the company's entry into the [[cloud computing]] market for Windows, launched on October 27, 2008.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/microsoft-launches-windows-azure/|title=Microsoft launches Windows Azure|work=CNET|publisher=CBS Interactive|first=Ina|last=Fried|authorlink=Ina Fried|date=October 27, 2008|accessdate=July 6, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510020425/http://news.cnet.com/microsoft-launches-windows-azure/|archive-date=10 May 2011|url-status=dead}}</ref> On February 12, 2009, Microsoft announced its intent to open a chain of Microsoft-branded retail stores, and on October 22, 2009, the first retail [[Microsoft Store]] opened in [[Scottsdale, Arizona|Scottsdale]], Arizona; the same day the first store opened, [[Windows 7]] was officially released to the public. Windows 7's focus was on refining Vista with ease of use features and performance enhancements, rather than a large reworking of Windows.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10163206-56.html|title=Microsoft follows Apple into the retail business|work=CNET|publisher=CBS Interactive|first=Ina|last=Fried|authorlink=Ina Fried|date=February 12, 2009|accessdate=July 17, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510020436/http://news.cnet.com/8301-13860_3-10163206-56.html|archive-date=10 May 2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/2009/10/22/us-microsoft-store-idUSTRE59L5E220091022|title=Long lines as Microsoft opens retail store|work=[[Reuters]]|publisher=[[Thomson Reuters]]|author=Gaynor, Tim|date=October 22, 2009|accessdate=July 3, 2010|archivedate=4 February 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110204102408/http://www.reuters.com/article/2009/10/22/us-microsoft-store-idUSTRE59L5E220091022}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/33429899/ns/technology_and_science-tech_and_gadgets/|title=Windows 7 operating system makes its debut|work=[[NBCNews.com]]|publisher=[[NBCUniversal]]|agency=Associated Press|author=Mintz, Jessica|date=October 22, 2009|accessdate=April 4, 2012|archive-date=20 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121120210841/http://www.msnbc.msn.com/id/33429899/ns/technology_and_science-tech_and_gadgets/|url-status=dead}}</ref> As the smartphone industry boomed beginning in 2007, Microsoft struggled to keep up with its rivals [[Apple Inc.|Apple]] and [[Google]] in providing a modern smartphone operating system. As a result, in 2010, Microsoft revamped their aging flagship mobile operating system, [[Windows Mobile]], replacing it with the new [[Windows Phone]] OS; along with a new strategy in the smartphone industry that has Microsoft working more closely with smartphone manufacturers, such as [[Nokia]], and to provide a consistent user experience across all smartphones using Microsoft's Windows Phone OS. It used a new user interface design language, codenamed "Metro", which prominently used simple shapes, typography and iconography, and the concept of minimalism. Microsoft is a founding member of the [[Open Networking Foundation]] started on March 23, 2011. Other founding companies include [[Google]], [[HP Networking]], [[Yahoo]], [[Verizon]], [[Deutsche Telekom]] and 17 other companies. The nonprofit organization is focused on providing support for a new [[cloud computing]] initiative called Software-Defined Networking.<ref>{{cite web |url=http://www.openflow.org/wp/2011/03/open-networking-foundation-formed-to-speed-network-innovation/ |title=Open Networking Foundation News Release |first=David |last=Erickson |work=Openflow.org |date=March 21, 2011 |accessdate=May 29, 2011 |archivedate=26 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110326044008/http://www.openflow.org/wp/2011/03/open-networking-foundation-formed-to-speed-network-innovation/ }}</ref> The initiative is meant to speed innovation through simple software changes in telecommunications networks, wireless networks, data centers and other networking areas.<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.com.au/article/380663/google_other_titans_form_open_networking_foundation/?fp=4&fpid=78268965 |title="Google and other titans form Open Networking Foundation." Noyes, March 23, 2011 |work=[[Computerworld]] |publisher=[[IDG]]|date=March 23, 2011 |accessdate=May 29, 2011}}</ref> ===၂၀၁၁ မှ ယနေ့အထိ ပြန်လည်မွန်းမံခြင်း၊ ဝင်းဒိုး ၈ နှင့် နိုကီယာ ပစ္စည်းများ=== [[File:Start81.png|thumb|General design principle behind the [[Start screen]] in [[Windows 8.1]], [[Windows Phone]] and [[Xbox One]]]] [[File:Microsoft Surface (black).jpg|thumb|[[Microsoft Surface]] tablet]] Following the release of [[Windows Phone]], Microsoft underwent a gradual [[rebranding]] of its product range throughout 2011 and 2012—the corporation's logos, products, services, and websites adopted the principles and concepts of the [[Metro (design language)|Metro design language]].<ref name="WindowsPhone7UI">{{cite web|url= http://windowsteamblog.com/windows_phone/b/wpdev/archive/2010/03/18/windows-phone-7-series-ui-design-amp-interaction-guide.aspx| title= Windows Phone 7 Series UI Design & Interaction Guide|accessdate= 2010-10-09|date= March 18, 2010}}</ref> Microsoft previewed [[Windows 8]], an operating system designed to power both personal computers and [[tablet computer]]s, in Taipei in June 2011.<ref>{{cite news| url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/info-tech/article3479381.ece | title=Microsoft releases final test version of Windows 8 |work=[[Business Line]] |publisher=Kasturi & Sons | date=June 1, 2012|accessdate=August 4, 2012}}</ref> A developer preview was released on September 13, and was replaced by a consumer preview on February 29, 2012.<ref>{{cite news |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/g/a/2011/01/05/businessinsider-microsoft-spills-beans-on--at-ces-2011-1.DTL |title=OK, So Windows 8 Is Coming To ARM Tablets...Someday (MSFT) |newspaper=[[San Francisco Chronicle]] |first=Matt |last=Rosoff |date=January 5, 2011 |accessdate=January 5, 2011 |archivedate=29 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629064811/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fg%2Fa%2F2011%2F01%2F05%2Fbusinessinsider-microsoft-spills-beans-on--at-ces-2011-1.DTL }}</ref> On May 31, 2012, the preview version was released. On June 18, 2012, Microsoft unveiled the [[Microsoft Surface|Surface]], the first computer in the company's history to have its hardware made by Microsoft.<ref>{{cite web|last=Sullivan |first=Mark |url=http://www.pcworld.com/article/257840/microsoft_announces_new_surface_tablet_pc.html |title=Microsoft Announces New 'Surface' Tablet PC |publisher=PCWorld |date= |accessdate=June 19, 2012}}</ref><ref name="VF2012" /> On June 25, Microsoft paid US$1.2 billion to buy the social network [[Yammer]].<ref>{{cite news|title=Microsoft buys Internet startup Yammer for $1.2 billion|url=http://www.usatoday.com/tech/news/story/2012-06-25/microsoft-yammer-aquisition/55811172/1|work=[[USA Today]]|publisher=[[Gannett Company]]|first=Byron|last=Acohido|date=June 25, 2012|accessdate=25 June 2012}}</ref> On July 31, 2012, Microsoft launched the [[Outlook.com]] [[Webmail|webmail service]] to compete with [[Gmail]].<ref>{{cite web |url= http://www.winsupersite.com/article/windows-live/outlookcom-mail-microsoft-reimagines-webmail-143877 |title= Outlook.com Mail: Microsoft Reimagines Webmail |first= Paul |last= Thurrott |authorlink= Paul Thurrott |date= 31 July 2012 |work= Supersite for Windows |publisher= [[Penton Media]] |accessdate= 1 August 2012 |archivedate= 3 August 2012 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20120803011439/http://www.winsupersite.com/article/windows-live/outlookcom-mail-microsoft-reimagines-webmail-143877 }}</ref> On September 4, 2012, Microsoft released [[Windows Server 2012]].<ref name="MSofficialRTM">{{cite web | url=http://www.microsoft.com/en-us/server-cloud/new.aspx | title=Windows Server 2012 "Save the Date" Announcement | date=8 August 2012| author=Microsoft Corp.}}</ref> On October 1, Microsoft announced its intention to launch a news operation, part of a new-look [[MSN]], at the time of the Windows 8 launch that was later in the month.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/2012/10/01/us-microsoft-msn-idUSBRE8900WN20121001|title=Microsoft launching news operation, new MSN|publisher=Reuters|accessdate=October 1, 2012|first=Bill|last=Rigby|date=October 1, 2012|archivedate=2 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002064137/http://www.reuters.com/article/2012/10/01/us-microsoft-msn-idUSBRE8900WN20121001}}</ref> On October 26, 2012, Microsoft launched Windows 8 and the [[Microsoft Surface]].<ref name="VF2012">Eichenwald, Kurt, [http://www.vanityfair.com/business/2012/08/microsoft-lost-mojo-steve-ballmer "Microsoft's Lost Decade: How Microsoft Lost Its Mojo"], ''[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]'', August 2012</ref><ref>{{cite news|url=http://www.zdnet.com/windows-8s-delivery-date-october-26-7000001158/|title=Windows 8's delivery date: October 26|newspaper=ZDNet|date=July 18, 2012|accessdate=September 17, 2012}}</ref> Three days later, [[Windows Phone 8]] was launched.<ref>{{cite web |url=http://www.liveside.net/2012/08/30/mary-jo-foley-windows-phone-8-launch-dates-revealed/ |title=Mary Jo Foley: Windows Phone 8 launch date revealed |publisher=LiveSide.net |date=2012-08-30 |accessdate=2012-11-27 |archivedate=3 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121103151119/http://www.liveside.net/2012/08/30/mary-jo-foley-windows-phone-8-launch-dates-revealed/ }}</ref> To cope with the potential for an increase in demand for products and services, Microsoft opened a number of "holiday stores" across the U.S. to complement the increasing number of "bricks-and-mortar" Microsoft Stores that opened in 2012.<ref>{{cite news|url=http://www.wpcentral.com/microsoft-prepping-everything-complete-brand-and-product-relaunch|title=Microsoft prepping for complete brand and product line relaunch, New York store coming the 26th|publisher=wpcentral.com|accessdate=November 3, 2012}}</ref> On March 29, 2013, Microsoft launched a Patent Tracker.<ref>{{cite news | url=http://thenextweb.com/microsoft/2013/03/28/microsoft-launches-patent-tracker-to-help-you-search-its-library-of-intellectual-property/ | title=Microsoft launches 'Patent Tracker' to help you search its library of intellectual property | work=The Next Web | date=March 28, 2013 | accessdate=March 29, 2013}}</ref> The [[Kinect]], the motion sensing input devices by Microsoft, which was first introduced in November 2010 was upgraded for the 2013 release of the eighth-generation [[Xbox One]]. Its capabilities were revealed in May 2013. The new Kinect uses an ultra-wide 1080p camera, it can function in the dark due to an infrared sensor, it employs higher-end processing power and new software, it can distinguish between fine movements (such as a thumb movements), and the device can determine a user's heart rate by looking at his/her face.<ref>{{cite web|title=The all-seeing Kinect: tracking my face, arms, body, and heart on the Xbox One|url=http://www.theverge.com/2013/5/21/4353232/kinect-xbox-one-hands-on/in/4116279|work=The Verge|publisher=Vox Media, Inc|accessdate=28 May 2013|author=David Pierce|date=21 May 2013}}</ref> Microsoft filed a patent application in 2011 that suggests that the corporation may use the Kinect camera system to monitor the behavior of television viewers as part of a plan to make the viewing experience more active. On July 19, 2013, Microsoft stocks suffered its biggest one-day percentage sell-off since the year 2000 after its fourth-quarter report raised concerns among the investors on the poor showings of both Windows 8 and the Surface tablet; with more than 11 percentage points declining Microsoft suffered a loss of more than US$32 billion.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-10805_3-57594612-75/funky-friday-more-than-$32-billion-in-microsoft-stock-value-wiped-out/|title=Funky Friday: More than $32 billion in Microsoft stock value wiped out &#124; Microsoft&nbsp;– CNET News|publisher=News.cnet.com|accessdate=2013-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130822073858/http://news.cnet.com/8301-10805_3-57594612-75/funky-friday-more-than-$32-billion-in-microsoft-stock-value-wiped-out/|archive-date=22 August 2013|url-status=dead}}</ref> <!-- Generally we stick to products that are in the current annual report here--if you wish to add one that is not you need to provide a reference for it -->For the 2010 [[fiscal year]], Microsoft had five product divisions: Windows Division, Server and Tools, Online Services Division, Microsoft Business Division, and Entertainment and Devices Division. <gallery widths=200 mode="traditional" style=text-align:center; margin:auto;"> File:Microsoft-Xbox-One-Console-Set-wKinect.jpg|[[Xbox One]] console File:Xbox-360-Kinect-Standalone.png|[[Xbox 360]] [[Kinect]] sensor </gallery> [[File:John Wendell Thompson.jpg|thumb|200px|[[John W. Thompson]] has been appointed the chairman of Microsoft, taking over from Bill Gates.]] On September 3, 2013, Microsoft agreed to buy [[Nokia]]'s mobile unit for $7 billion.<ref>{{cite web|url=http://www.theverge.com/2013/9/2/4688530/microsoft-buys-nokias-devices-and-services-unit-unites-windows-phone/in/4453001|title=Microsoft buying Nokia's phone business in a $7.2 billion bid for its mobile future}}</ref> Also in 2013, [[Amy Hood]] became the CFO of Microsoft.<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/2013/05/08/us-microsoft-cfo-idUSBRE94711Q20130508 |title=Microsoft names insider Amy Hood as CFO |publisher=Reuters.com |date= |accessdate=2014-04-18 |archivedate=9 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140409123351/http://www.reuters.com/article/2013/05/08/us-microsoft-cfo-idUSBRE94711Q20130508 }}</ref> The Alliance for Affordable Internet (A4AI) was launched in October 2013 and Microsoft is part of the coalition of public and private organizations that also includes [[Facebook]], [[Intel]] and [[Google]]. Led by [[Tim Berners-Lee]], the A4AI seeks to make Internet access more affordable so that access is broadened in the developing world, where only 31% of people are online. Google will help to decrease internet access prices so that they fall below the UN Broadband Commission's worldwide target of 5% of monthly income.<ref>{{cite news|title=Sir Tim Berners-Lee and Google lead coalition for cheaper internet|url=http://www.theguardian.com/technology/2013/oct/07/google-berners-lee-alliance-broadband-africa?CMP=EMCNEWEML6619I2&et_cid=51918&et_rid=7107573&Linkid=http%3a%2f%2fwww.theguardian.com%2ftechnology%2f2013%2foct%2f07%2fgoogle-berners-lee-alliance-broadband-africa|accessdate=8 October 2013|newspaper=The Guardian|date=7 October 2013|author=Samuel Gibbs}}</ref> In line with the maturing PC business, in July 2013 Microsoft announced that it would reorganize the business into 4 new business divisions by function: Operating System, Apps, Cloud and Devices. All previous divisions will be diluted into new divisions without any workforce cut.<ref>{{cite web |url=http://www.fiercemobileit.com/story/microsofts-sweeping-reorganization-shifts-focus-services-devices/2013-07-11 |title=Microsoft's sweeping reorganization shifts focus to services, devices |date=July 11, 2013 |accessdate=3 January 2015 |archivedate=26 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131026191536/http://www.fiercemobileit.com/story/microsofts-sweeping-reorganization-shifts-focus-services-devices/2013-07-11 }}</ref> On February 4, 2014, [[Steve Ballmer]] stepped down as [[Chief executive officer|CEO]] of Microsoft and was succeeded by [[Satya Nadella]], who previously led Microsoft's Cloud and Enterprise division.<ref>{{cite web|title=Microsoft CEO Steve Ballmer to retire within 12 months|url=https://www.microsoft.com/en-us/news/press/2013/aug13/08-23AnnouncementPR.aspx}}</ref> On the same day, [[John W. Thompson]] took on the role of chairman, with Bill Gates stepping down from the position to become more active within the company as Technology Advisor. On April 25, 2014, Microsoft acquired Nokia Devices and Services and formed a new subsidiary, Microsoft Mobile Oy. On September 15, 2014, Microsoft acquired the video game development company [[Mojang]] for $2.5 billion, best known for its wildly popular flagship game ''[[Minecraft]]''.<ref>{{cite web|last1=Hutchinson|first1=Lee|title=It’s official: Microsoft acquires Mojang and Minecraft for $2.5 billion|url=http://arstechnica.com/gaming/2014/09/its-official-microsoft-acquires-mojang-and-minecraft-for-2-5-billion/|publisher=Ars Technica|accessdate=19 September 2014|ref=152}}</ref> ==စီးပွားရေးများ== ===ဝင်းဒိုးဌာန၊ ဆာဗာနှင့် ကိရိယာများ အွန်လိုင်း ဝန်ဆောင်မှု ဌာန=== The company's Client division produces the flagship Windows OS line such as Windows 8; it also produces the [[Windows Live]] family of products and services. Server and Tools produces the server versions of Windows, such as [[Windows Server 2008 R2]] as well as a set of development tools called [[Microsoft Visual Studio]], [[Microsoft Silverlight]], a web application framework, and [[System Center Configuration Manager]], a collection of tools providing remote-control abilities, patch management, software distribution and a hardware/software inventory. Other server products include: [[Microsoft SQL Server]], a [[relational database]] management system, [[Microsoft Exchange Server]], for certain business-oriented [[e-mail]] and scheduling features, [[Windows Small Business Server|Small Business Server]], for messaging and other small business-oriented features; and [[Microsoft BizTalk Server]], for [[business process management]]. Microsoft provides [[information technology consulting|IT consulting]] ("Microsoft Consulting Services") and produces a set of certification programs handled by the Server and Tools division designed to recognize individuals who have a minimal set of proficiencies in a specific role; this includes developers ([[Microsoft Certified Professional|"Microsoft Certified Solution Developer"]]), system/network analysts ([[MCSE|"Microsoft Certified Systems Engineer"]]), trainers ("[[Microsoft Certified Professional|Microsoft Certified Trainers]]") and administrators ("[[Microsoft Certified Systems Administrator]]" and [[MCDBA|"Microsoft Certified Database Administrator"]]). [[Microsoft Press]], which publishes books, is also managed by the division. The Online Services Business division handles the online service [[MSN]] and the search engine [[Bing]]. As of December 2009, the company also possesses an 18% ownership of the [[cable news]] channel [[MSNBC]] without any editorial control; however, the division develops the channel's website, [[msnbc.com]], in a [[joint venture]] with the channel's co-owner, [[NBC Universal]].<ref name="MSNBC">{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2005/12/24/business/media/24msnbc.html|title=Microsoft Quits MSNBC TV, but Web Partnership Remains|work=The New York Times|author=Carter, Bill|date=December 24, 2005|accessdate=July 6, 2010}}</ref> ===စီးပွားရေး ဌာန=== The Microsoft Business Division produces [[Microsoft Office]] including [[Microsoft Office 2010]], the company's line of office software. The software product includes [[Microsoft Office Word|Word]] (a word processor), [[Microsoft Access|Access]] (a [[relational database]] program), [[Microsoft Excel|Excel]] (a [[spreadsheet]] program), [[Microsoft Office Outlook|Outlook]] ([[collaborative software|Groupware]], frequently used with [[Microsoft Exchange Server|Exchange Server]]), [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] (presentation software), [[Microsoft Publisher|Publisher]] ([[desktop publishing software]]) and [[Microsoft Sharepoint|Sharepoint]]. A number of other products were added later with the release of Office 2003 including [[Microsoft Visio|Visio]], [[Microsoft Project|Project]], [[Microsoft MapPoint|MapPoint]], [[Microsoft InfoPath|InfoPath]] and [[Microsoft Office OneNote|OneNote]]. The division also develops [[enterprise resource planning]] (ERP) software for companies under the [[Microsoft Dynamics]] brand. These include: [[Microsoft Dynamics AX]], [[Microsoft Dynamics NAV]], [[Microsoft Dynamics GP]], and [[Microsoft Dynamics SL]]. They are targeted at varying company types and countries, and limited to organizations with under 7,500 employees.<ref name="MS Dynamics Lineup">{{cite news|url=http://www.directionsonmicrosoft.com/samples/49-samples/743-four-products-advance-on-dynamics-erp-roadmap.html|work=Directions on Microsoft|title=Four Products Advance on Dynamics ERP Roadmap|date=April 27, 2009|accessdate=July 3, 2010|archivedate=2 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100702192855/http://www.directionsonmicrosoft.com/samples/49-samples/743-four-products-advance-on-dynamics-erp-roadmap.html}}</ref> Also included under the Dynamics brand is the [[customer relationship management]] software [[Microsoft Dynamics CRM]], part of the [[Azure Services Platform]]. ===ဖျော်ဖြေရေးနှင့် ကိရိယာ ဌာန=== {{see also|Microsoft Mobile Oy}} The Entertainment and Devices Division produces the [[Windows CE]] OS for [[embedded system]]s and [[Windows Phone]] for [[smartphone]]s.<ref>{{cite web|url=http://www.cnet.com/8301-17918_1-20015314-85.html|title=Microsoft releases Windows Phone 7 to manufacturers|author=Cha, Bonnie|work=CNET|publisher=CBS Interactive|date=September 1, 2010|accessdate=September 7, 2010}}</ref> Microsoft initially entered the mobile market through Windows CE for [[handheld device]]s, eventually developing into the [[Windows Mobile]] OS and now, Windows Phone. Windows CE is designed for devices where the OS may not directly be visible to the end user, in particular, appliances and cars. The division also produces [[computer games]], via its in-house game publisher [[Microsoft Studios]], that run on Windows PCs and other systems including titles such as [[Age of Empires]], [[Halo (video game series)|Halo]] and the [[Microsoft Flight Simulator]] series, and houses the [[Macintosh Business Unit]] which produces [[Mac OS]] software including [[Microsoft Office 2011 for Mac]]. Microsoft's Entertainment and Devices Division designs, markets, and manufactures [[consumer electronics]] including the [[Xbox 360]] game console, the handheld [[Zune]] media player, and the television-based [[Internet appliance]] [[MSN TV]]. Microsoft also markets [[personal computer hardware]] including [[computer mouse|mice]], [[Computer keyboard|keyboards]], and various [[game controller]]s such as [[joystick]]s and [[gamepad]]s.<!-- there was a time when mice, keyboards, joysticks were the only hardware MS made, until (what year)--> ==ယဉ်ကျေးမှု== <!-- Note we could really use more here about the user culture as the expected behavior--i.e. how apple tends to generate advocates while Microsoft users mainly see its products as tools, for example--> Technical reference for developers and articles for various Microsoft magazines such as ''Microsoft Systems Journal'' (MSJ) are available through the [[Microsoft Developer Network]] (MSDN). MSDN also offers subscriptions for companies and individuals, and the more expensive subscriptions usually offer access to pre-release beta versions of Microsoft software.<ref name="MSDN-SubscribeFAQ">{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/ms123402.aspx?missingurl=%2fsubscriptions%2ffaq%2fdefault.aspx |publisher=Microsoft|title=MSDN Subscription FAQ |accessdate=July 3, 2006}}</ref><ref name="MSJ-home">{{cite web |url=http://www.microsoft.com/msj/|title=Microsoft Systems Journal Homepage |publisher=Microsoft|date=April 15, 2004|accessdate=August 18, 2008}}</ref> In April 2004 Microsoft launched a community site for developers and users, titled [[Channel 9 (Microsoft)|Channel 9]], that provides a [[wiki]] and an [[Internet forum]].<ref name="Hobson">{{cite news |author=Hobson, Neville |url=http://www.webpronews.com/topnews/2005/04/11/microsofts-channel-and-cultural-rules |title=Microsoft's Channel 9 And Cultural Rules |work=WebProNews |publisher=iEntry Inc |date=April 11, 2005 |accessdate=July 3, 2006 |archivedate=20 April 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080420185313/http://www.webpronews.com/topnews/2005/04/11/microsofts-channel-and-cultural-rules }}</ref> Another community site that provides daily [[videocast]]s and other services, On10.net, launched on March 3, 2006.<ref name="On10-home">{{cite web|url=http://www.on10.net/|title=On10.net homepage|publisher=Microsoft|accessdate=May 4, 2006|archive-date=28 April 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060428070407/http://www.on10.net/}}</ref> Free technical support is traditionally provided through online [[Usenet]] newsgroups, and [[CompuServe]] in the past, monitored by Microsoft employees; there can be several newsgroups for a single product. Helpful people can be elected by peers or Microsoft employees for [[Microsoft Most Valuable Professional]] (MVP) status, which entitles them to a sort of special social status and possibilities for awards and other benefits.<ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/business/globe/articles/2005/06/13/somehow_usenet_lumbers_on/|title=Somehow, Usenet lumbers on|author=Bray, Hiawatha|date=June 13, 2005|accessdate=July 3, 2006|work=The Boston Globe|archive-date=22 March 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090322135139/http://www.boston.com/business/globe/articles/2005/06/13/somehow_usenet_lumbers_on|url-status=dead}}<br />* {{cite web|url=http://mvp.support.microsoft.com/mvpfaqs|title=Microsoft MVP Frequently Asked Questions|publisher=Microsoft|accessdate=July 1, 2006|archivedate=27 October 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081027022037/http://mvp.support.microsoft.com/mvpfaqs}}</ref> Noted for its internal [[lexicon]], the expression [[eat one's own dog food|"eating our own dog food"]] is used to describe the policy of using pre-release and beta versions of products inside Microsoft in an effort to test them in "real-world" situations.<ref name="dogfood">{{cite news|title=Microsoft tests its own dog food|url=http://news.zdnet.com/2100-3513_22-5047467.html| archiveurl=https://web.archive.org/web/20070108214545/http://news.zdnet.com/2100-3513_22-5047467.html| archivedate=January 8, 2007|author=CNET News.com Staff|work=ZDNet|publisher=CNET Networks, Inc.|date=July 21, 2003| accessdate=October 9, 2005}}</ref> This is usually shortened to just "dog food" and is used as noun, verb, and adjective. Another bit of [[jargon]], [[FYIFV]] or FYIV ("Fuck You, I'm [Fully] Vested"), is used by an employee to indicate they are [[financial independence|financially independent]] and can avoid work anytime they wish.<ref>{{cite news|author=Heileman, John|title=The Truth, The Whole Truth, and Nothing But The Truth|url=http://www.wired.com/wired/archive/8.11/microsoft_pr.html|work=Wired|date=November 2000|accessdate=September 30, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20080724133013/http://www.wired.com/wired/archive/8.11/microsoft_pr.html|archive-date=24 July 2008|url-status=dead}}</ref> The company is also known for its hiring process, mimicked in other organizations and dubbed the "[[Microsoft interview]]", which is notorious for off-the-wall questions such as "Why is a [[manhole cover]] round?".<ref name="manhole">{{cite news|url=http://g4tv.com/screensavers/features/6282/square_manhole_covers_and_crazy_questions.html|title=Square Manhole Covers and Crazy Questions|work=G4TV.com|author=Poundstone, William|date=May 21, 2003|accessdate=July 1, 2006|archivedate=14 November 2005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051114175326/http://www.g4tv.com/screensavers/features/6282/Square_Manhole_Covers_and_Crazy_Questions.html}}</ref> Microsoft is an outspoken opponent of the cap on [[H1B visa]]s, which allow companies in the U.S. to employ certain foreign workers. Bill Gates claims the cap on H1B visas makes it difficult to hire employees for the company, stating "I'd certainly get rid of the H1B cap" in 2005.<ref name="MarkRoy">{{cite news |url=http://www.internetnews.com/bus-news/article.php/3500986 |title=Gates Rakes Congress on H1B Visa Cap|author=Mark, Roy|work=internetnews.com|date=April 27, 2005|accessdate=August 18, 2008}}</ref> Critics of H1B visas argue that relaxing the limits would result in increased unemployment for U.S. citizens due to H1B workers working for lower salaries.<ref>{{cite news|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=88154016|title= Bill Gates Targets Visa Rules for Tech Workers|work=NPR|date=March 12, 2008|accessdate=July 6, 2010}}</ref> The [[Human Rights Campaign]] Corporate Equality Index, a report of how progressive the organization deems company policies towards [[LGBT]] (lesbian, gay, bisexual and transsexual) employees, rated Microsoft as 87% from 2002 to 2004 and as 100% from 2005 to 2010 after they allowed gender expression.<ref>{{cite news|title=Corporate Equality Index Archive|url=http://www.hrc.org/about_us/7115.htm|publisher=Human Rights Campaign Foundation|accessdate=July 17, 2010|archivedate=3 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100703003315/http://www.hrc.org/about_us/7115.htm}}</ref> ==Criticism== {{main|Criticism of Microsoft}} [[File:VistaParty3-cropped.jpg|thumb|[[BadVista]] and [[Defective by Design]] groups protest against [[Windows Vista]]]] Criticism of Microsoft has followed the company's existence because of various aspects of its products and business practices. [[Ease of use]], [[wikt:stability|stability]], and [[computer security|security]] of the company's software are common targets for critics. More recently, [[Trojan horse (computing)|Trojan horses]] and other exploits have plagued numerous users due to faults in the security of Microsoft Windows and other programs. Microsoft is also accused of locking vendors into their products, and not following and complying with existing standards in its software.<ref>{{cite web|url=http://www.theregister.co.uk/2003/04/25/writing_history_with_microsofts_office/|title=Writing history with Microsoft's Office lock-in}}</ref> [[Total cost of ownership]] comparisons of [[Linux]] as well as [[Mac OS X|OS X]] to Windows are a continuous point of debate. The company has been in numerous [[lawsuits]] by several governments and other companies for unlawful monopolistic practices. In 2004, the [[European Union]] found Microsoft guilty in a highly publicized [[anti-trust]] case. Additionally, Microsoft's [[EULA]] for some of its programs is often criticized as being too restrictive as well as being against [[open source]] software. Microsoft has been criticized (along with [[Yahoo]], [[AOL]], [[Google]] and others) for its involvement in [[censorship in the People's Republic of China]].<ref>{{cite web | url=http://www.hrw.org/reports/2006/china0806/ | title=Corporate Complicity in Chinese Internet Censorship | accessdate=2006-11-23 | archive-date=22 November 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061122231425/http://www.hrw.org/reports/2006/china0806/ }}</ref> Microsoft has also come under criticism for [[Offshoring|outsourcing jobs]] to China and [[India]].<ref>"[http://www.infoworld.com/d/the-industry-standard/whos-buying-microsofts-outsourcing-excuses-390 Who's buying Microsoft's outsourcing excuses?]". ''[[InfoWorld]]''. April 22, 2010.</ref><ref>"[http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2002468560_msftgoogle03.html Microsoft plans to outsource more, says ex-worker]". ''The Seattle Times''. September 3, 2005.</ref><ref>"[http://www.taipeitimes.com/News/worldbiz/archives/2004/06/17/2003175447 High-end tech jobs outsourced by Microsoft]". ''[[Taipei Times]]''. June 17, 2004.</ref> There were reports of poor working conditions at a factory in southern [[China]] that makes some of Microsoft's products.<ref>"[http://news.sky.com/home/world-news/article/16146955 Microsoft Investigates 'Mass Suicide Threat'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307133102/http://news.sky.com/home/world-news/article/16146955 |date=7 March 2012 }}". ''[[Sky News]]''. January 11, 2012</ref> ==Corporate affairs== The company is run by a [[board of directors]] made up of mostly company outsiders, as is customary for publicly traded companies. Members of the board of directors as of September 2014 are: [[John W. Thompson]], [[Dina Dublon]], [[Bill Gates]], [[Maria Klawe]], [[David Marquardt]], [[Mason Morfit]],<ref>{{cite news | url=http://www.reuters.com/article/2014/03/11/us-microsoft-director-idUSBREA2A21W20140311 | work=Reuters | title=Microsoft appoints activist investor Mason Morfit to board | date=March 11, 2014 | accessdate=3 January 2015 | archivedate=8 January 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150108222642/http://www.reuters.com/article/2014/03/11/us-microsoft-director-idUSBREA2A21W20140311 }}</ref> [[Satya Nadella]], [[Charles Noski]], [[Helmut Panke]] and [[John W. Stanton]].<ref name="MSPR-Board">{{cite press release |url=http://www.microsoft.com/en-us/news/exec/bod.aspx|title=Microsoft Board of Directors|work=PressPass|publisher=Microsoft |accessdate=September 6, 2014}}</ref> Board members are elected every year at the annual shareholders' meeting using a majority vote system. There are five committees within the board which oversee more specific matters. These committees include the Audit Committee, which handles accounting issues with the company including auditing and reporting; the Compensation Committee, which approves compensation for the CEO and other employees of the company; the Finance Committee, which handles financial matters such as proposing mergers and acquisitions; the Governance and Nominating Committee, which handles various corporate matters including nomination of the board; and the Antitrust Compliance Committee, which attempts to prevent company practices from violating [[antitrust]] laws.<ref>{{cite web|title=Microsoft Corporation Corporate Governance Guidelines|url=http://www.microsoft.com/about/companyinformation/corporategovernance/guidelines.mspx |publisher=Microsoft|date=July 1, 2009|accessdate=July 18, 2010}}</ref> [[File:Microsoft 5-Year Stock History.svg|350px|thumb|right|Five year history graph of {{NASDAQ|MSFT}} stock on July 17, 2013<ref>{{cite web|url=http://zenobank.com/index.php?symbol=MSFT&page=quotesearch|title=Five year history graph of (NASDAQ:MSFT) stock|work=ZenoBank|publisher=AlphaTrade|date=September 29, 2009|accessdate=September 29, 2009}}</ref>]] When Microsoft went public and launched its [[Initial Public Offering|initial public offering (IPO)]] in 1986, the opening [[stock]] price was $21; after the [[trading day]], the price closed at $27.75. As of July 2010, with the company's nine [[stock split]]s, any IPO [[share (finance)|shares]] would be multiplied by 288; if one was to buy the IPO today given the splits and other factors, it would cost about 9{{nbsp}}cents.<ref name="Allan 2001" />{{rp|235–236|date=November 2012}}<ref>{{cite news|url=http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/102018.asp|work=Seattle Post-Intelligencer|publisher=Hearst Seattle Media, LLC|date=March 14, 1986|title=Microsoft stock is red hot on first trading day|author=Monkman, Carol Smith|page=B9|accessdate=July 18, 2010|archivedate=21 February 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100221224106/http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/102018.asp}}</ref><ref name="MSSTOCK">{{cite web|url=http://performance.morningstar.com/stock/performance-return.action?p=dividend_split_page&t=MSFT&region=USA&culture=en-US&s=SPYZ|title=MSFT stock performance and split info|publisher=Morningstar, Inc.|accessdate=July 17, 2010|archive-date=10 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510012046/http://performance.morningstar.com/stock/performance-return.action?p=dividend_split_page&t=MSFT&region=USA&culture=en-US&s=SPYZ}}</ref> The stock price peaked in 1999 at around $119 ($60.928 adjusting for splits).<ref name="stocksheet">{{cite web|title=Microsoft stock price spreadsheet from Microsoft investor relations|url=http://download.microsoft.com/download/d/a/7/da7e8eca-4410-4475-a211-03327408b655/msftpricehist.xls|format=xls|publisher=Microsoft|accessdate=August 18, 2008|archivedate=10 October 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091010091835/http://download.microsoft.com/download/d/a/7/da7e8eca-4410-4475-a211-03327408b655/msftpricehist.xls}}</ref> The company began to offer a [[dividend]] on January 16, 2003, starting at eight cents per share for the fiscal year followed by a dividend of sixteen cents per share the subsequent year, switching from yearly to quarterly dividends in 2005 with eight cents a share per quarter and a [[special dividend|special one-time payout]] of three dollars per share for the second quarter of the fiscal year.<ref name="stocksheet" /><ref name="dividendfaq">{{cite web|title=Dividend Frequently Asked Questions|url=http://www.microsoft.com/msft/FAQ/dividend.mspx|publisher=Microsoft|accessdate=August 18, 2008}}</ref> Though the company had subsequent increases in dividend payouts, the price of Microsoft's stock remained steady for years.<ref name="dividendfaq" /><ref name="Yahoo-MSFTchart">{{cite web |title=Yahoo MSFT stock chart |url=http://finance.yahoo.com/q/bc?s=MSFT&t=my |publisher=Yahoo Finance |accessdate=December 13, 2008 }}<br />* {{cite web|title=MSN Money MSFT chart with dividend and split info|url=http://moneycentral.msn.com/investor/charts/chartdl.aspx?Symbol=MSFT&C8=2005&CE=0&C5=10&C6=2005&C7=10&D9=1&C9=2&D0=1&CF=1&D4=1&D5=0&D3=0&ShowChtBt=Refresh+Chart&CP=0&PT=9|work=MSN Money|publisher=Microsoft|accessdate=December 13, 2008|archivedate=4 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110504010721/http://moneycentral.msn.com/investor/charts/chartdl.aspx?Symbol=MSFT&C8=2005&CE=0&C5=10&C6=2005&C7=10&D9=1&C9=2&D0=1&CF=1&D4=1&D5=0&D3=0&ShowChtBt=Refresh+Chart&CP=0&PT=9}}<br />* {{cite news|author=Fried, Ina; Ard, Scott|url=http://news.zdnet.com/2100-9595_22-148474.html?tag=st.prev|title=Gates stepping down from full-time Microsoft role, page 2|work=ZDNet|date=June 15, 2006|accessdate=August 18, 2008|archivedate=3 August 2009|archiveurl=https://archive.today/20090803064918/http://news.zdnet.com/2100-9595_22-148474.html?tag=st.prev}}</ref> One of Microsoft's business tactics, described by an executive as "[[embrace, extend and extinguish]]," initially embraces a competing standard or product, then extends it to produce their own version which is then incompatible with the standard, which in time extinguishes competition that does not or cannot use Microsoft's new version. Various companies and governments sue Microsoft over this set of tactics, resulting in billions of dollars in rulings against the company. <ref name="usvms"/><ref name="euantitrust"/> Microsoft claims that the original strategy is not anti-competitive, but rather an exercise of its discretion to implement features it believes customers want.<ref>{{cite news|url=http://openacademy.mindef.gov.sg/openacademy/Learning%20Resources/Microsoft/words/words_4.htm|title=U.S. v. Microsoft: We're Defending Our Right to Innovate|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071117094549/http://openacademy.mindef.gov.sg/openacademy/Learning+Resources/Microsoft/words/words_4.htm|archivedate=November 17, 2007|date=May 20, 1998|work=The Wall Street Journal|accessdate=March 31, 2006}}</ref> ===Financial=== [[Standard and Poor's]] and [[Moody's]] have both given a AAA rating to Microsoft, whose assets were valued at $41&nbsp;billion as compared to only $8.5&nbsp;billion in unsecured debt. Consequently, in February 2011 Microsoft released a corporate bond amounting to $2.25&nbsp;billion with relatively low borrowing rates compared to [[government bonds]].<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/2011/02/04/us-microsoft-bonds-idUSTRE7128EZ20110204|title=Microsoft sells $2.25&nbsp;billion of debt at low rates|publisher=Reuters|date=February 4, 2011|accessdate=3 January 2015|archivedate=8 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150108222942/http://www.reuters.com/article/2011/02/04/us-microsoft-bonds-idUSTRE7128EZ20110204}}</ref> For the first time in 20 years [[Apple Inc.]] surpassed Microsoft in Q1 2011 quarterly profits and revenues due to a slowdown in PC sales and continuing huge losses in Microsoft's Online Services Division (which contains its search engine [[Bing]]). Microsoft profits were $5.2 billion, while Apple Inc. profits were $6 billion, on revenues of $14.5 billion and $24.7 billion respectively.<ref>{{cite news|author=Charles Arthur |url=http://www.guardian.co.uk/technology/2011/apr/28/microsoft-falls-behind-apple |title=Microsoft falls behind Apple for first time in 20 years &#124; Technology |publisher=The Guardian |date= April 28, 2011|accessdate=May 11, 2011 |location=London}}</ref> Microsoft's Online Services Division has been continuously loss-making since 2006 and in Q1 2011 it lost $726 million. This follows a loss of $2.5 billion for the year 2010.<ref>{{cite web|author=MG Siegler Apr 29, 2011 |url=http://techcrunch.com/2011/04/29/microsoft-internet-bloodbath/?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+Techcrunch+%28TechCrunch%29 |title=When Will Microsoft's Internet Bloodbath End? |publisher=Techcrunch.com |date=April 29, 2011 |accessdate=May 11, 2011}}</ref> On July 20, 2012, Microsoft posted its first quarterly loss ever, despite earning record revenues for the quarter and fiscal year, with a net loss of $492 million due to a [[writedown]] related to the advertising company [[aQuantive]], which had been acquired for $6.2 billion back in 2007.<ref>{{cite web|last=White|first=Martha|title=Microsoft reports first quarterly loss ever|url=http://marketday.msnbc.msn.com/_news/2012/07/19/12837611-microsoft-reports-first-quarterly-loss-ever?lite|accessdate=20 July 2012|archivedate=20 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120720121702/http://marketday.msnbc.msn.com/_news/2012/07/19/12837611-microsoft-reports-first-quarterly-loss-ever?lite}}</ref> As of January 2014, Microsoft's market capitalization stood at $314B,<ref name="Marketwatch MSFT">{{cite web|title=Microsoft Overview|url=http://www.marketwatch.com/investing/stock/msft/|publisher=Marketwatch|accessdate=2 February 2014}}</ref> making it the 8th largest company in the world by market capitalization.<ref>{{cite web|title=Global Top 100 Companies|url=http://www.pwc.com/gx/en/audit-services/capital-market/publications/top100-market-capitalisation.jhtml|publisher=PWC|accessdate=2 February 2014}}</ref> On November 14, 2014, Microsoft overtook Exxon Mobil to become the 2nd most valuable company by market capitalization, behind only [[Apple Inc.]] Its total market value was over $410B - with the stock price hitting $50.04 a share, the highest since early 2000.<ref>{{cite web|title=Microsoft Surpasses Exxon as 2nd Most Valuable Co.|url=http://www.nytimes.com/aponline/2014/11/14/business/ap-us-microsoft-no-2.html|publisher=AssociatedPress|accessdate=14 November 2014}}</ref> ===Environment=== In 2011, [[Greenpeace]] released a report rating the top ten big brands in cloud computing on their sources of electricity for their data centers. At the time, data centers consumed up to 2% of all global electricity and this amount was projected to increase. [[Phil Radford]] of Greenpeace said "we are concerned that this new explosion in electricity use could lock us into old, polluting energy sources instead of the clean energy available today,"<ref name="Dirty Data Report Card">{{cite web |publisher=[[Greenpeace]] |url= http://www.greenpeace.org/international/Global/international/publications/climate/2011/Cool%20IT/dirty-data-report-greenpeace.pdf|title=Dirty Data Report Card|accessdate=August 22, 2013}}</ref> and called on "Amazon, Microsoft and other leaders of the information-technology industry must embrace clean energy to power their cloud-based data centers."<ref>[http://seattletimes.com/html/opinion/2018176038_guest10radford.html, "Amazon, Microsoft: Let's keep 'the cloud' clean"], Phil Radford</ref> In 2013, Microsoft agreed to buy power generated by a Texas wind project to power one of its data centers.<ref>[http://www.theguardian.com/environment/2013/nov/04/microsoft-wind-powered-data-centre, "Microsoft looks to boost eco credentials with wind-powered data centre"]{{Dead link|date=August 2021 }}, Suzanne Goldenberg</ref> Microsoft is ranked on the 17th place in [[Greenpeace]]'s Guide to Greener Electronics (16th Edition) that ranks 18 electronics manufacturers according to their policies on toxic chemicals, recycling and climate change. Microsoft's timeline for phasing out [[brominated flame retardant|BFRs]] and phthalates in all products is 2012 but its commitment to phasing out PVC is not clear. As yet (January 2011) it has no products that are completely free from PVC and BFRs.<ref>{{cite web|url=http://www.greenpeace.org/international/Global/international/publications/toxics/2010/version16/Ranking%20tables%20Oct%202010-Microsoft.pdf |title=Ranking tables October 2010&nbsp;– Greenpeace International| publisher=Greenpeace International |accessdate=January 24, 2011}}</ref> Microsoft's main U.S. campus received a silver certification from the [[Leadership in Energy and Environmental Design]] (LEED) program in 2008, and it installed over 2,000 solar panels on top of its buildings in its Silicon Valley campus, generating approximately 15 percent of the total energy needed by the facilities in April 2005.<ref name="news1">{{cite news|url=http://news.cnet.com/Microsoft-vs.-Google-Whos-greener/2100-1022_3-6080297.html?tag=mncol;txt|title=Microsoft vs. Google: Who's greener?|work=CNET|publisher=CBS Interactive|author=Mills, Elinor|date=June 6, 2008|accessdate=July 3, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510020422/http://news.cnet.com/Microsoft-vs.-Google-Whos-greener/2100-1022_3-6080297.html?tag=mncol;txt|archive-date=10 May 2011|url-status=dead}}</ref> Microsoft makes use of alternative forms of transit. It created one of the world's largest private bus systems, the "Connector", to transport people from outside the company; for on-campus transportation, the "Shuttle Connect" uses a large fleet of hybrid cars to save fuel. The company also subsidises regional [[public transport]] as an incentive.<ref name="news1" /><ref>{{cite web|url=http://www.microsoft.com/environment/our_commitment/articles/alternative_commuting.aspx|title=Fostering Alternative Ways to Commute at Microsoft|publisher=Microsoft|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080501154211/http://www.microsoft.com/environment/our_commitment/articles/alternative_commuting.aspx|archivedate=May 1, 2008}}</ref> In February 2010 however, Microsoft took a stance against adding additional public transport and [[high-occupancy vehicle lane|high-occupancy vehicle]] (HOV) lanes to a bridge connecting Redmond to Seattle; the company did not want to delay the construction any further.<ref>{{cite news|url=http://www.king5.com/news/Microsofts-big-520-advertisement-85031317.html|work=King5 Television News|title=Seattle hires consultant to look at 520 bridge plan|date=February 23, 2010|accessdate=July 3, 2010|archivedate=26 February 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100226123840/http://www.king5.com/news/Microsofts-big-520-advertisement-85031317.html}}</ref> Microsoft was ranked number 1 in the list of the World's Best Multinational Workplaces by the Great Place to Work Institute in 2011.<ref>{{cite news|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/microsoftpri0/2016631709_microsoft_named_best_multinational_workplace_by_gr.html |title=Microsoft Pri0 &#124; Microsoft named best multinational workplace |publisher=Seattle Times Newspaper |date= October 28, 2011|accessdate=November 3, 2011 |first=Janet I. |last=Tu}}</ref> ===Marketing=== In 2004, Microsoft commissioned research firms to do independent studies comparing the [[total cost of ownership]] (TCO) of [[Windows Server 2003]] to [[Linux]]; the firms concluded that companies found Windows easier to administrate than Linux, thus those using Windows would administrate faster resulting in lower costs for their company (i.e. lower TCO).<ref>{{cite news|url=http://www.seattlepi.com/business/158237_msftresearch27.html|title=Studies on Linux help their patron: Microsoft|author=Bishop, Todd|work=Seattle Post-Intelligencer|publisher=Hearst Seattle Media, LLC|date=January 27, 2004|accessdate=July 16, 2010}}</ref> This spurred a wave of related studies; a study by the [[Yankee Group]] concluded that upgrading from one version of Windows Server to another costs a fraction of the [[switching barriers|switching costs]] from Windows Server to Linux, although companies surveyed noted the increased security and reliability of Linux servers and concern about being locked into using Microsoft products.<ref name="Foley">{{cite news|url=http://www.microsoft-watch.com/content/operating_systems/yankee_independently_pits_windows_tco_vs_linux_tco.html|title=Yankee Independently Pits Windows TCO vs. Linux TCO|author=Foley, Mary Jo|work=eWeek|date=March 24, 2004|accessdate=July 14, 2010|archivedate=4 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130104134612/http://www.microsoft-watch.com/content/operating_systems/yankee_independently_pits_windows_tco_vs_linux_tco.html}}</ref> Another study, released by the [[Open Source Development Labs]], claimed that the Microsoft studies were "simply outdated and one-sided" and their survey concluded that the TCO of Linux was lower due to Linux administrators managing more servers on average and other reasons.<ref>{{cite news|url=http://www.vnunet.com/vnunet/news/2150210/linux-fans-hit-back-microsoft|title=Linux fans hit back at Microsoft TCO claims|author=Jaques, Robert|work=vnunet.com|date=February 13, 2006|accessdate=August 18, 2008|archivedate=24 July 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080724013740/http://www.vnunet.com/vnunet/news/2150210/linux-fans-hit-back-microsoft}}</ref> As part of the "Get the Facts" campaign, Microsoft highlighted the [[.NET framework|.NET]] trading platform that it had developed in partnership with [[Accenture]] for the [[London Stock Exchange]], claiming that it provided "[[High availability|five nines]]" reliability. After suffering extended downtime and unreliability<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/finance/markets/4676369/Seven-hour-LSE-blackout-caused-by-double-glitch.html|publisher=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|title=Seven-hour LSE blackout caused by double glitch|author=Rowena Mason|date=September 10, 2008|location=London}}</ref><ref>{{cite news|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/8380607.stm|title=London Stock Exchange trading hit by technical glitch|date=November 26, 2009}}</ref> the LSE announced in 2009 that it was planning to drop its Microsoft solution and switch to a Linux based one in 2010.<ref>{{cite news|publisher=ITWire|url=http://www.itwire.com/opinion-and-analysis/the-linux-distillery/28359-london-stock-exchange-gets-the-facts-and-dumps-windows-for-linux|title=London Stock Exchange gets the facts and dumps Windows for Linux|author=David M. Williams|date=October 8, 2009|accessdate=3 January 2015|archivedate=16 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716005714/http://www.itwire.com/opinion-and-analysis/the-linux-distillery/28359-london-stock-exchange-gets-the-facts-and-dumps-windows-for-linux}}</ref><ref>{{cite news|publisher=[[Slashdot]]|url=http://linux.slashdot.org/story/09/10/06/1742203/London-Stock-Exchange-Rejects-NET-For-Open-Source|title=London Stock Exchange Rejects .NET For Open Source|date=October 6, 2009}}</ref> In 2012, Microsoft hired a political pollster named Mark Penn, whom the New York Times called "famous for bulldozing" his political opponents <ref>{{cite news| url=http://www.nytimes.com/2012/12/15/technology/microsoft-battles-google-by-hiring-political-brawler-mark-penn.html?_r=0 | work=The New York Times | first1=Nick | last1=Wingfield | title=Microsoft Battles Google by Hiring Political Brawler Mark Penn | date=December 14, 2012}}</ref> as Executive Vice-President, Advertising and Strategy. Penn created a series of negative ads targeting one of Microsoft's chief competitors, [[Google]]. The ads, called "[[Scroogled]]", attempt to make the case that Google is "screwing" consumers with search results rigged to favor Google's paid advertisers, that [[Gmail]] violates the privacy of its users to place ad results related to the content of their emails and shopping results which favor Google products. Tech publications like Tech Crunch have been highly critical of the ad campaign,<ref>{{cite web|url=http://techcrunch.com/2013/02/10/scroogled-why-so-negative-microsoft/ |title=Scroogled: Why So Negative, Microsoft? |publisher=TechCrunch |date=2013-02-10 |accessdate=2014-04-18}}</ref> while Google employees have embraced it.<ref>{{cite web|url=http://www.forbes.com/sites/kashmirhill/2013/11/21/googlers-love-microsofts-scroogled-gear-mug-and-shirts-sell-out/|title=Googlers Love Microsoft's 'Scroogled' Gear. Mug and Shirts Sell Out.|author=Kashmir Hill|date=November 21, 2013|work=Forbes}}</ref> ===Lay off=== In July 2014, Microsoft announced plans to lay off 18,000 employees. Microsoft employed 127,104 people as of June 5, 2014, making this about a 14 percent reduction of its workforce as the biggest Microsoft lay off ever. It will include 12,500 professional and factory personnel. Previously, Microsoft has laid off 5,800 jobs in 2009 in line with US financial crisis.<ref>{{cite web |url=http://www.thejakartapost.com/news/2014/07/17/microsoft-cut-18000-jobs-over-next-year.html |title=Microsoft to cut up to 18,000 jobs over next year |date=July 17, 2014}}</ref><ref name="layoff">{{cite web|title=Microsoft Layoffs Greater Than Expected: Up to 18,000 Jobs Being Cut|url=http://www.gamespot.com/articles/microsoft-layoffs-greater-than-expected-up-to-18-0/1100-6421171/|publisher=Gamespot|accessdate=10 August 2014}}</ref> In September 2014, Microsoft laid off 2,100 people, including 747 people in the Seattle-Redmond area, where the company is headquartered. The firings came as a second wave of the layoffs that were previously announced. This brings the total number to over 15,000 out of the 18,000 expected cuts.<ref>By Alex Wilhelm, TechCrunch. “[http://techcrunch.com/2014/09/18/microsoft-pulls-the-trigger-on-2100-more-layoffs/Microsoft Lays Off 2,100 More Employees].” September 18, 2014. September 18, 2014.</ref> In October 2014, Microsoft revealed that it was almost [http://www.computerworld.com/article/2840872/microsoft-is-almost-done-with-its-largest-ever-layoff-sweep.html done with the elimination] of 18,000 employees which is its largest ever layoff sweep. ===Cooperation with the United States Government=== Microsoft provides information about reported bugs in their software to intelligence agencies of the United States government, prior to the public release of the fix. A Microsoft spokesperson has stated that the corporation runs several programs that facilitate the sharing of such information with the U.S. government.<ref>{{cite news|url=http://www.bloomberg.com/news/2013-06-14/u-s-agencies-said-to-swap-data-with-thousands-of-firms.html|title=U.S. Agencies Said to Swap Data With Thousands of Firms | work=Bloomberg}}</ref> Following media reports about [[PRISM (surveillance program)|PRISM]], NSA's massive electronic [[Mass surveillance|surveillance program]], in May 2013, several technology companies were identified as participants, including Microsoft.<ref>{{cite news| author = Ryan W. Neal | title=Snowden Reveals Microsoft PRISM Cooperation: Helped NSA Decrypt Emails, Chats, Skype Conversations|url = http://www.ibtimes.com/snowden-reveals-microsoft-prism-cooperation-helped-nsa-decrypt-emails-chats-skype-conversations|work=[[International Business Times]]|date=July 11, 2013}}</ref> According to leaks of said program, Microsoft joined the PRISM program in 2007.<ref>{{cite web | last1 = Greenwald | first1 = Glenn | last2 = MacAskill | first2 = Ewen | title = NSA Prism program taps in to user data of Apple, Google and others | date = June 7, 2013 | work = [[The Guardian]] | publisher = Guardian News and Media Limited | url = http://www.theguardian.com/world/2013/jun/06/us-tech-giants-nsa-data | accessdate = April 26, 2014}}</ref> However, in June 2013, an official statement from Microsoft flatly denied their participation in the program: <blockquote> We provide customer data only when we receive a legally binding order or subpoena to do so, and never on a voluntary basis. In addition we only ever comply with orders for requests about specific accounts or identifiers. If the government has a broader voluntary national security program to gather customer data, we don't participate in it.<ref>{{cite news| author = Johnson, Kevin; Martin, Scott; O'Donnell, Jayne; Winter, Michael | title=Reports: NSA Siphons Data from 9 Major Net Firms|url = http://www.usatoday.com/story/news/2013/06/06/nsa-surveillance-internet-companies/2398345/|accessdate=June 6, 2013|work=[[USA Today]]|date=June 15, 2013}}</ref></blockquote> During the first six months in 2013, Microsoft had received requests that affected between 15,000 and 15,999 accounts.<ref>{{cite news |title=Microsoft, Facebook, Google and Yahoo release US surveillance requests |url =http://www.theguardian.com/world/2014/feb/03/microsoft-facebook-google-yahoo-fisa-surveillance-requests |work=[[The Guardian]]|date=February 3, 2014}}</ref> In December of 2013, the company made statement to further emphasis the fact that they take their customers' privacy and data protection very seriously, even saying that "government snooping potentially now constitutes an “[[advanced persistent threat]],” alongside sophisticated malware and cyber attacks".<ref>{{cite web|last1=Smith|first1=Brad|title=Protecting customer data from government snooping|url=http://blogs.microsoft.com/blog/2013/12/04/protecting-customer-data-from-government-snooping/|website=The Official Microsoft Blog|accessdate=1 January 2015|date=December 4, 2013}}</ref> The statement also marked the beginning of three-part program to enhance Microsoft's encryption and transparency efforts. In July 1, 2014, as part of this program they opened the first (of many) Microsoft Transparency Center, that provides "participating governments with the ability to review [[source code]] for our key products, assure themselves of their software integrity, and confirm there are no “[[Backdoor_(computing)|back doors]].”<ref>{{cite web|last1=Thomlinson|first1=Matt|title=Advancing our encryption and transparency efforts|url=http://blogs.microsoft.com/on-the-issues/2014/07/01/advancing-our-encryption-and-transparency-efforts/|website=Microsoft on the Issues|accessdate=1 January 2015|date=July 1, 2014}}</ref> Microsoft has also argued that the [[United States Congress]] should enact strong privacy regulations to protect consumer data.<ref>{{cite web|last1=Heiner|first1=David|title=Request for Comment: Big Data and Consumer Privacy in the Internet Economy|url=http://www.ntia.doc.gov/files/ntia/microsoft.pdf|website=National Telecommunications and Information Administration|publisher=Microsoft|accessdate=12 August 2014}}</ref> ===လိုဂို=== Microsoft adopted the so-called "''[[Pac-Man]]'' Logo", designed by Scott Baker, in 1987. Baker stated "The new logo, in [[Helvetica]] italic typeface, has a slash between the ''o'' and ''s'' to emphasize the "soft" part of the name and convey motion and speed."<ref>{{Cite journal|work=Computer Reseller News Magazine|date=March 1987}}</ref> Dave Norris ran an internal joke campaign to save the old logo, which was green, in all uppercase, and featured a fanciful letter ''O'', nicknamed the ''blibbet'', but it was discarded.<ref name="Osterman2005-07-14">{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/larryosterman/archive/2005/07/14/438777.aspx|title=Remember the blibbet|work=Larry Osterman's WebLog|publisher=Microsoft|author=Osterman, Larry|date=July 14, 2005 |accessdate=August 18, 2008}}</ref> Microsoft's logo with the "''Your potential. Our passion.''" tagline below the main corporate name, is based on a slogan Microsoft used in 2008. In 2002, the company started using the logo in the United States and eventually started a TV campaign with the slogan, changed from the previous tagline of ''"[[Where do you want to go today?]]".''<ref name="wherego1" /><ref name="potentialpassion1" /><ref name="Reimer">{{cite news |url=http://arstechnica.com/news.ars/post/20060123-6031.html|title=Microsoft set to launch new marketing campaign|work=Ars Technica|publisher=Condé Nast Digital|author=Reimer, Jeremy|date=January 23, 2006|accessdate=August 18, 2008}}</ref> During the private MGX (Microsoft Global Exchange) conference in 2010, Microsoft unveiled the company's next tagline, ''"Be What's Next."''.<ref name="2010logo">{{cite web|url=http://www.engadget.com/2010/07/22/new-microsoft-brand-logos-company-tagline-revealed-at-mgx-event/|title=New Microsoft brand logos, company tagline revealed at MGX event? (update: no new logos, tagline is a go)|first=Joshua|last=Topolsky|authorlink=Joshua Topolsky|work=[[Engadget]]|publisher=[[AOL]]|date=July 22, 2010|accessdate=August 2, 2012}}</ref> On August 23, 2012, Microsoft unveiled a new corporate logo at the opening of its 23rd Microsoft store in Boston indicating the company's shift of focus from the classic style to the tile-centric modern interface which it uses/will use on the Windows Phone platform, Xbox 360, Windows 8 and the upcoming Office Suites.<ref>{{cite web|last=Meisner |first=Jeffrey |url=http://blogs.technet.com/b/microsoft_blog/archive/2012/08/23/microsoft-unveils-a-new-look.aspx |title=Microsoft Unveils a New Look |publisher=The Official Microsoft Blog |date=August 23, 2012 |accessdate=August 23, 2012}}</ref> The new logo also includes four squares with the colors of the then-current Windows logo which have been used to represent Microsoft's four major products: Windows (blue), Office (red), Xbox (green), and Bing (yellow).<ref>{{cite web |last=Eric |first=Steven H. |url=http://flapship.com/new-microsoft-logo-revealed/ |title=NEW MICROSOFT LOGO REVEALED |publisher=Flapship.com |date=August 23, 2012 |accessdate=August 23, 2012 |archivedate=25 August 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120825174050/http://flapship.com/new-microsoft-logo-revealed/ }}</ref> However this logo is not completely new—it was featured in [[Windows 95]] commercials from the mid-1990s.<ref>{{cite web|url=http://www.wpcentral.com/microsofts-new-logo-has-ties-past|title=Microsoft's new logo has ties to the past}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.neowin.net/news/microsoft039s-logo-is-not-new-it039s-from-1995|title=Microsoft's logo is not new, it's from 1995}}</ref> {{center| <gallery widths=200> File:Microsoft Logo Historical.svg|၁၉၈၅–၁၉၈၇ File:Microsoft logo (1987) + slogan (1994).svg|၁၉၈၇–၂၀၀၆ File:Microsoft logo & slogan.svg|၂၀၀၆–၂၀၁၁ File:Microsoft logo & slogan 2011-2012.svg|၂၀၁၁–၂၀၁၂ File:Microsoft logo and wordmark.svg|၂၀၁၂–လက်ရှိ </gallery> }} * '''1987'''&nbsp;– Microsoft "[[Pac-Man]]" logo, designed by Scott Baker and used from 1987 to 2012 with the 1994–2002 slogan ''"[[Where do you want to go today?]]"''.<ref name="wherego1">{{cite news|url=http://www.wired.com/wired/archive/6.12/redmond.html|title=The Rise and Rise of the Redmond Empire|work=Wired|date=December 1998|accessdate=August 18, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20121106035359/http://www.wired.com/wired/archive/6.12/redmond.html|archive-date=6 November 2012|url-status=dead}}</ref><ref name="potentialpassion1">{{cite news|url=http://www.adweek.com/news/advertising/mccann-thinks-local-global-microsoft-83426|title=McCann Thinks Local for Global Microsoft|author=Schmelzer, Randi|work=Adweek|date=January 9, 2006 |accessdate=August 18, 2008}}</ref> * '''2006–2011'''&nbsp;– Microsoft logo as of 2006–2011, with the slogan ''"Your potential. Our passion."''<ref name="potentialpassion1"/> * '''2011–2012'''&nbsp;– Logo by Microsoft with the slogan ''"Be what's next."''<ref name="2010logo"/> * '''2012–present'''&nbsp;– Introduced on August 23, 2012, to symbolize the "world of digital motion" and Microsoft's "diverse portfolio of products".<ref name="newlogo">{{cite news|url=http://blogs.technet.com/b/microsoft_blog/archive/2012/08/23/microsoft-unveils-a-new-look.aspx|title=Microsoft Unveils a New Look|work=Microsoft|date=August 2012|accessdate= August 23, 2012}}</ref> ==ဆက်စပ်ကြည့်ရန်== [[Bill Gates]] ==ကျမ်းကိုး== {{Reflist|30em}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{Sister project links | wikt=no | commons=Category:Microsoft | b=no | n=no | q=Microsoft | s=no | v=Portal:Microsoft | voy=no | species=no | d=no | mw=no | display=Microsoft}} * {{Official website|http://www.microsoft.com/}} * {{Official blog|http://blogs.technet.com/b/microsoft_blog/}} {{Finance links | name = Microsoft Corporation | symbol = MSFT | sec_cik = 789019 | hoovers = Microsoft_Corporation.c86cc6059119a54b }} * {{OpenCorp|Microsoft}} [[Category:မိုက်ခရိုဆော့ဖ်]] [[Category:ကွန်ပျူတာ ကော်ပိုရေးရှင်းများ]] ieeurdhi3oo4w3m1cb7culd63vcibus 0 6697 1061577 1055132 2026-11-05T03:54:09Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061577 wikitext text/x-wiki {{Translation incomplete}} လပ်တော့ ({{lang-en|laptop}}) သည် သေးငယ်၍ အလွယ်တကူ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးသယ်ဆောင်သွားနိုင်သော တစ်ကိုယ်ရေသုံးကွန်ပျူတာ({{lang-en|personal computer}}) ဖြစ်သည်။ Notebook သို့မဟုတ် Notebook Computer ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ၎င်းတွင် တံခါးပတ္တာကဲ့သို့ ခေါက်နိုင်ချိုးနိုင်သော မိုဘိုင်းဖုန်းများတွင် အသုံးပြုသည့် အရာပါရှိသည်။ အောက်ဘက်အပိုင်းတွင် ကီးဘုတ်ပါရှိ၍ အပေါ်ပိုင်းတွင် ပါးလွှာသော LCD သို့မဟုတ် LED ကွန်ပျူတာမျက်နှာပြင် တစ်ခုပါရှိသည်။ ကွန်ပျူတာကို အသုံးပြုရန် အပေါ်ပိုင်းကို ဖွင့်၍ သုံးရသည်။ လပ်တော့များသည် ခေါက်၍ပိတ်ကာ သယ်ဆောင်သွားနိုင်သည်။<ref name="webopedia">{{Cite web |url=http://www.webopedia.com/TERM/l/laptop_computer.html |title=What is a laptop computer |access-date=12 February 2017 |archive-date=1 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091101203235/http://www.webopedia.com/TERM/L/laptop_computer.html |url-status=dead }}</ref> မူလအစက လပ်တော့ နှင့် Notebook ကြားတွင် အရွယ်အစားကြီးမားခြင်း၊ လေးလံခြင်း စသော ခြားနားမှုများရှိသော်လည်း ၂၀၁၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှစ၍ ကွဲပြားမှုမှာ မရှိတော့ပေ။<ref name="HowStuffWorks">{{cite web|last1=Strickland|first1=Jonathan|title=What's the difference between notebooks, netbooks and ultra-mobile PCs?|url=http://computer.howstuffworks.com/notebook-vs-netbook-vs-ultra-mobile-pc.htm|website=HowStuffWorks.com|accessdate=23 September 2014}}</ref> လပ်တော့များကို အလုပ်၊ ပညာရေး၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ကိစ္စများ၊ အိမ်တွင် အသုံးပြုရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ လပ်တော့တစ်လုံးသည် ကွန်ပျူတာမျက်နှာပြင်၊ သေးငယ်သော စပီကာများ၊ ကီးဘုတ်တစ်ခု၊ touchpad သို့မဟုတ် trackpad ကဲ့သို့သော pointing device များ၊ processor တစ်ခု၊ memeory စသော ပစ္စည်းများကို တစ်ခုတည်း ပေါင်းစပ်ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ၍ ထွက်သော လပ်တော့အများစုတွင် webcam နှင့် မိုက်ခရိုဖုန်း တို့သည် တစ်ပါတည်း ပါဝင်လာခဲ့ပြီး အချို့တွင် မျက်နှာပြင်ကို ထိတွေ့စေခိုင်းနိုင်သော မျက်နှာပြင် ({{lang-en|touchscreens}}) များပါလာခဲ့သည်။ လပ်တော့ကို ပြင်ပမှ လျှပ်စစ်အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ လပ်တော့တွင်ပါဝင်သော ဘက်ထရီဖြင့်သော်လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ လပ်တော့၏ မော်ဒယ်လ် ({{lang-en|models}}) နှင့် တန်ဖိုးပေါ်မူတည်၍ အသုံးပြုသော Processor ၏ အမြန်နှုန်း၊ Memory ၏သိမ်းထားနိုင်သော data ပမာဏတို့သည် အမျိုးအစား အမျိုးမျိုးကိုလိုက်၍ ကွဲပြားမှုရှိသည်။ လပ်တော့၏ ပုံစံ၊ အသွင်အပြင် နှင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်မှုတို့သည် အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ထားသည့် နယ်ပယ်ကိုလိုက်၍ အပြောင်းအလဲ ရှိသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် အကြမ်းပတမ်းခံစေရန် ပြုလုပ်ထားသော လပ်တော့များ({{lang-en|rugged notebooks}})ကို ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ သို့မဟုတ် စစ်ရေးကိစ္စရပ်များအတွက် အသုံးပြုကြသည်။ One Laptop per Child အဖွဲ့အစည်း၏ ဈေးနှုန်းသက်သာစွာဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော လပ်တော့များတွင် ဆိုလာစနစ်ဖြင့်အားသွင်းခြင်း၊ လပ်တော့အများစုတွင် အသုံးပြုလေ့မရှိသော Semi-flexible Component များဖြင့် ပေါင်းစပ်ပြုလုပ်ထားသည်။ Portable Computer ဟုခေါ်သော အလွယ်တကူ သယ်ယူရွေ့ပြောင်း၍ ရအောင်ပြုလုပ်ထားသော ကွန်ပျူတာများသည် နောက်ပိုင်းတွင် လပ်တော့များအဖြစ်သို့ ပြေင်းလဲလာခဲ့ကြသည်။ မူလက အသုံးပြုရန်ရည်ရွယ်ထားသည့် နယ်ပယ်တစ်ခု (ဥပမာ - စစ်ရေး၊ စာရင်းကိုင် အလုပ်များ၊ ခရီးသွားကိုယ်စားလှယ်များ) အတွက် ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ Portable Computer များသည် လပ်တော့များအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းလပ်တော့များကို ရည်ရွယ်ချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်။<ref name=NPD>{{cite web|title=U.S. Commercial Channel Computing Device Sales Set to End 2013 with Double-Digit Growth, According to NPD|url=https://www.npd.com/wps/portal/npd/us/news/press-releases/u-s-commercial-channel-computing-device-sales-set-to-end-2013-with-double-digit-growth-according-to-npd/|website=NPD Group|accessdate=23 September 2014|archivedate=9 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190809082017/https://www.npd.com/wps/portal/npd/us/news/press-releases/u-s-commercial-channel-computing-device-sales-set-to-end-2013-with-double-digit-growth-according-to-npd/}}</ref> ==ဝေါဟာရ ပြောင်းလဲခြင်း== Portable Computer များကို ရည်ညွှန်းရန် ကမ္ဘာပေါ်အချို့ဒေသများတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် လပ်တော့ နှင့် Notebook ဟူသော ဝေါဟာရကို အပြန်အလှန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ မူလဝေါဟာရ အမည်နှင့် ပတ်သက်၍ မေးမြန်းစရာ အချို့ရှိခဲ့သည်။ လပ်တော့ဟူသော ဝေါဟာရသည် ၁၉၈၀ ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလများက Mobile Computer တစ်လုံးကို ရည်ညွှန်း၍ စကားလုံးထွင်ခေါ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ၎င်း Mobile Computer သည် one's lapဟူသောစကားကို ပိုမိုလေးလံသာ အစောပိုင်း Portable Computer များ( luggables ဟုလည်းခေါ်သည်) နှင့် ခွဲခြားရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ထုတ်လုပ်သူများသည် အလေးချိန်ကို လျော့ချထားသော ပိုမိုသေးငယ်သော သယ်ဆောင်ရလွယ်ကူသော ကွန်ပျူတာများကို ထုတ်လုပ်လာကြသည်။ ၎င်းလပ်တော့များတွင် A4 အရွယ်အစားခန့်ရှိ မျက်နှာပြင်တို့လည်း ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို ကြီးမားသောလပ်တော့များနှင့် ခွဲခြားရန် Notebook ဟု ဈေးကွက်တွင် ရောင်းချခဲ့သည်။<ref name=Buzzle>{{cite web|last1=Naik|first1=Abhijit|title=Notebook Vs. Laptop|url=http://www.buzzle.com/articles/notebook-vs-laptop.html|website=Buzzle.com|accessdate=23 September 2014|archivedate=14 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150214093716/http://www.buzzle.com/articles/notebook-vs-laptop.html}}</ref> ၁၉၉၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အခေါ်အဝေါ်မျာကို ဂရုမစိုက်မရှိတော့ဘဲ အပြန်ပြန်အလှန်လှန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ==သမိုင်း== {{Main article|လက်ပ်တော့ပ် သမိုင်း}} [[File:Alan Kay and the prototype of Dynabook, pt. 5 (3010032738).jpg|thumb|right|Alan Kay with his 1972 "Dynabook" prototype (photo: 2008 in Mountain View, ကယ်လီဖိုးနီးယား)]] [[Image:Epson-hx-20.jpg|thumb|၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင်အများပြည်သူသို့ ပထမဆုံးရောင်းချခဲ့သည့် Epson HX-20 ]] တစ်ကိုယ်ရေသုံးကွန်ပျူတာ (PC) ကို ပြုလုပ်ရန် စိတ်ကူးရပြီးနောက်ပိုင်းမကြာမီ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် "personal, portable information manipulator" တစ်ခုကို Alan Kay က Xerox PARC ၌ စိတ်ကူးစိတ်သန်း ရခဲ့သည်။ သူ၏ ၁၉၇၂ စာတမ်းကို Dynabook အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite journal | author = Alan C. Kay | title = A Personal Computer for Children of All Ages | year = 1972 | url = http://www.mprove.de/diplom/gui/Kay72a.pdf | format = PDF | accessdate =17 October 2008}}</ref>၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် IBM Special Computer APL Machine Portable (SCAMP) က အကောင်အထည်ဖော်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် IBM PaLM processor ကိုအခြေခံခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=IBM Personal Computer|url=http://www-03.ibm.com/ibm/history/exhibits/pc/pc_1.html|publisher=IBM Inc|access-date=12 February 2017|archive-date=29 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729031002/http://www-03.ibm.com/ibm/history/exhibits/pc/pc_1.html|url-status=dead}}</ref> ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် IBM 5100 သည် ပထမဆုံး စီးပွားဖြစ်ရောင်းသော Portable Computer တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် SCAMP ပုံစံကြမ်းကို အခြေခံခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://oldcomputers.net/ibm5100.html|title=IBM 5100 computer|publisher=oldcomputers.net|accessdate=6 July 2009}}</ref> 8-bit CPU ကွန်ပျူတာများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလာသည်နှင့်အမျှ Portable Computer အရေအတွက်သည်လည်း လျှင်လျင်မြန်မြန် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် Zilog Z80 ကို အသုံးပြုထားသော Osbrone 1 ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၂၃.၆ ပေါင် (၁၀.၇ ကီလိုဂရမ်) ရှိသည်။ ၎င်းတွင် ၅ လက်မ (၁၃ စင်တီမီတာ) CRT မျက်နှာပြင်တစ်ခု၊ dual 5.25 in (13.3 cm) single-density floppy drives တို့ပါဝင်သည်။ ဘက်ထရီ မပါဝင်ပေ။ ထိုနှစ်တွင် ပထမဆုံး လပ်တော့အရွယ်အစား ကွန်ပျူတာ Epson HX-20 ကို ကြေညာခဲ့သည်။<ref> {{cite web | url=http://files.support.epson.com/pdf/hx20__/hx20__sl.pdf |format=PDF| title=Epson SX-20 Promotional Brochure |accessdate=2 November 2008 |publisher=Epson America, Inc. |year=1987 }} </ref> ၎င်းတွင် LCD မျက်နှာပြင်တစ်ခု၊ အားသွင်းနိုင်သော ဘက်ထရီတစ်ခု၊ ဂဏန်းပေါင်းစက် အရွယ်အစားရှိသော ပရင်တာ ({{lang-en|printer}}) တစ်ခုပါဝင်သည်။ ထိုကာလတွင် Tandy/RadioShack နှင့် HP တို့သည် Portable Computer များကို ဒီဇိုင်းများ ပြောင်းလဲကာ ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://oldcomputers.net/trs100.html|title=Tandy/Radio Shack model 100 portable computer|publisher=oldcomputers.net|accessdate=6 July 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://oldcomputers.net/hp85.html|title=Hewlett-Packard model 85|publisher=oldcomputers.net|accessdate=6 July 2009}}</ref> ခေါက်သိမ်းနိုင်သော ပထမဆုံးလပ်တော့သည် ၁၉၈၀ အစောပိုင်းနှစ်များက ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ - ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် Dulmont Magnum ကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၈၄ -၁၉၈၅ ခုနှစ်မတိုင်ခင်အထိ နိုင်ငံတကာတွင် ရောင်းချခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် FriD Compass 1101 ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး နာဆာ၊ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ နှင့် အခြားနေရာများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ FriD Compass 1101 ၏ တန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ - ၈၁၅၀ (ယနေ့တန်ဖိုး အမေရိကန်ဒေါ်လာ - ၂၀၂၃၀) ရှိသည်။ Sharp PC-5000,<ref>[http://www.old-computers.com/museum/computer.asp?c=476 Sharp PC-5000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190404211845/http://www.old-computers.com/museum/computer.asp?c=476 |date=4 April 2019 }}, Old Computers</ref> Ampere<ref name="ampere">Bob Armstrong, http://cosy.com/language/cosyhard/cosyhard.htm</ref> နှင့် Gavilan SC တို့ကို ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ရောင်းချခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ ပထမဆုံးသော ကွန်ပျူတာဖြစ်သည့် Gavilan SC ကို လပ်တော့တစ်လုံးအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://oldcomputers.net/gavilan.html|title=Gavilian SC computer|publisher=oldcomputers.net|accessdate=7 July 2009}}</ref> Ampere သည် ပတ္တာကဲ့သို့ ခေါက်၍ပိတ်သိမ်းနိုင်သော ခေတ်မီဒီဇိုင်းပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="ampere"/><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=rbh1XP4kCT4 Japanese PCs (1984)] (13:13), ''Computer Chronicles''</ref> ၁၉၈၃ ခုနှစ်အရှေ့ပိုင်းမှစ၍ လပ်တော့များတွင် Input နည်းပညာအသစ်များပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်သော Gavilan SC တွင် Touchpad ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်သော IBM ThinPad 700 တွင်Pointing Stick တစ်ခုပါဝင်ခဲ့သည်။ 1987 ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်သော Linus Write-Top<ref>{{cite web |url=http://oldcomputers.net/linus.html |title=Linus Write-Top |accessdate=18 October 2008}}</ref> တွင် handwriting recognition နည်းပညာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်သော Intel i386SL ကဲ့သို့ အချို့သောစီပီယူ ({{lang-en|CPU}}) များသည် ကွန်ပျူတာ၏ ဘက်ထရီသက်တမ်းကို ကြာရှည်စေရန် အားအစားသက်သာအောင် ပြုလုပ်လာကြသည်။ ထို ပါဝါစီမံခန့်ခွဲမှုနည်းပညာများအတွက် Intel SpeedStep နှင့် AMD PowerNow! တို့က ဒီဇိုင်းအချို့ကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်သော Compaq SLT/286 ၏ VGA resolution သည် ၆၄၀x ၄၈၀ သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ကာလာမျက်နှာပြင်များ (color screens) အဖြစ်သို့ စတင်၍ အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်သော ၁၇ လက်မ မျက်နှာပြင်များစတင်မထုတ်လုပ်ခင်အထိ မျက်နှာပြင်၏ ရုပ်ထွက်အရည်အသွေး (resolution) နှင့် အရွယ်အစားတို့ကိုလည်း မကြာခဏဆိုသလို အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် 3.5" drive များထုတ်လုပ်လာသောအခါ လပ်တော့တွင်လည်း Hard drive များကို တပ်ဆင်လာခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၀ ပတ်ဝန်းကျင်လောက်က 2.5" သို့မဟုတ် ထို့ထက် ပိုမိုသေးငယ်သော Drive များကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထို Drive များ၏ သိမ်းထားနိုင်သည့်ပမာဏမှာDesktop ၏ ကြီးမားသော drive များထက် နောက်ကျကျန်ခဲ့သည်။ Optical Storage, Read-only CD-ROM, Writable CD, နောက်ပိုင်းတွင် read-only သို့မဟုတ် writable DVD, Blu-ray players များကို ၂၀၀၀ ခုနှစ်အစောပိုင်းကာလများက လပ်တော့များတွင် တပ်ဆင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ==အမျိုးအစား== [[File:Sony VAIO P.jpg|thumb|[[Sony VAIO P series]], variant of a subnotebook]] [[File:Microsoft Surface Pro 3 with Type Cover.jpg|thumb|[[Microsoft Surface Pro 3]], 2-in-1 detachable]] [[File:Alienware.JPG|thumb|[[Alienware]] desktop replacement gaming laptop]] [[Image:Toughbook-cf-m34 4.jpg|thumb|right|[[Toughbook|Panasonic Toughbook]] CF-M34, a rugged laptop/subnotebook]] ၁၉၇၀ နောက်ပိုင်းကာလာအတွင်း Portable computer များကို စတင်ထုတ်လုပ်လာသောကြောင့် ၎င်းတို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲလာကြသည်။ ထုတ်လုပ်မှုအမျိုးမျိုးကွဲပြားသည့်အလျောက် နည်းပညာပိုင်း နှင့် အသွင်အပြင်တွင် ကွဲပြားသည့် လပ်တော့အမျိုးမျိုးပေါ်ထွက်လာကြသည်။ Ultrabook ဟုခေါ်သော ကွဲပြားသည့် တရားဝင်ကုန်ပစ္စည်းအမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုရှိသည်မှလွဲ၍ ၎င်းတို့အကြားတွင် ကွဲပြားချက်မှာ အလွန်နည်းသည်။ လပ်တော့များကို ထုတ်လုပ်ရန် အသုံးပြုသော ပစ္စည်းအရင်းအမြစ်များမှာ အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲလျက်ရှိသည်။ ===Traditional laptop=== Traditional laptop computer ၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် တံခါးပတ္တာကဲ့သို့ အထက်အောက် ဖွင့်/ပိတ် ပြုလုပ်၍ရသော ပုံစံဖြစ်သည်။ အနားတစ်ဖက်၏ အတွင်းဘက်တွင် screen တစ်ခုပါရှိပြီး အခြားတစ်ဖက် screen နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်တွင် keyboard တစ်ခုပါရှိသည်။ လပ်တော့ကို ခရီးသွားလာရာတွင်လည်း အလွယ်တကူ ခေါကပိတ်ကာ ယူဆောင်သွားနိုင်သည်။ ပိတ်ထားပါက keyboard နှင့် screen ကိုအသုံးမပြုနိုင်ပေ။ ထိုပုံစံဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော လပ်တော့များကို traditional laptop သို့မဟုတ် notebook ဟု ခေါ်သည်။ အထူးသဖြင့် screen ထောင့်ဖြတ်အလျားသည် ၁၁-၁၇ လက်မရှိ၍ Windows 10, macOS, သို့မဟုတ် Linux အစရှိသော full-featured operating system များကို ထောက်ပံ့လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်သည်။ Chromebooks, Ultrabooks, convertibles and 2-in-1s (အောက်တွင်ဖော်ပြထားသည်) တို့သည် ပေါ့ပါး၍သယ်ဆောင်ရလွယ်ကူသော ပုံစံကြောင့် အသုံးများလာကြသော်လည်း Traditional laptops သည် အသုံးများဆုံး ပုံစံများဖြစ်သည်။ ===Subnotebook=== subnotebook သို့မဟုတ် ultraportable သည် အရွယ်အစားသေးငယ်ခြင်း၊ အလေးချိန်လျော့နည်းခြင်း၊ ဘက်ထရီသက်တမ်းကြာရှည်ခြင်း အစရှိသော အချက်များပေါ် အဓိကထား ထုတ်လုပ်ရောင်းချခဲ့သော လက်ပ်တော့ပ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ Subnotebooks သည်ပုံမှန် လပ်တော့များထက် ပေါ့ပါးသေးငယ်သည်။ အလေးချိန်မှာ ၀.၈ နှင့် ၂ ကီလိုဂရမ် (၂-၅ ပေါင်) ကြား ရှိသည်။ ဘက်ထရီသက်တမ်းမှာ ၁၀ နာရီပိုမို အသုံးခံသည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.lenovo.com/news/us/en/2008/09/x200s_x200tablet.html |title=Breaking the Mold: New Lenovo ThinkPad laptop and Tablet PCs Defy Ultraportable Computing |accessdate=7 November 2008 |publisher=Lenovo |date=23 September 2008 |archivedate=6 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081106182812/http://www.lenovo.com/news/us/en/2008/09/x200s_x200tablet.html }}</ref> netbooks နှင့် ultrabooks ကိုထုတ်လုပ်လာသောကြောင့် subnotebooks ၏ အခန်းကဏ္ဌမှာ ဝေဝါးလာခဲ့သည်။ Netbooks သည် အခြခံကျ၍ ဈေးသက်သာသော subnotebook အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အချို့ ultrabooks သည် subnotebooks အဖြစ်သတ်မှတ်ရန် screen အရွယ်အစားကြီးမားလွန်းသည်။ သတ်မှတ်ထားသာ ပုံစံရှိသည့် ultrabooks များသည် subnotebooks အမျိုးအစားများတွင် ပါဝင်သည်။ သတိပြုမိလောက်သော subnotebook ဥပမာတစ်ခုမှာ Apple MacBook Air ဖြစ်သည်။ ===Netbook=== Netbook သည် ဈေးနှုန်းသက်သာသည်၊ ပေါ့ပါးသည်၊ စွမ်းအင်အတွက် ကောင်းမွန်သော လပ်တော့ပုံစံဖြစ်သည်။ ကြိုးမဲ့ဆက်သွယ်ရေး နှင့် အင်တာနက်အသုံးပြုခြင်းတို့အတွက် သင့်လျော်သည်။ <ref name="upenn">[http://knowledge.wharton.upenn.edu/article.cfm?articleid=2107 The Net Impact of Netbooks? It Depends on Who Uses Them for What]</ref><ref name="intelblog">{{cite web |last=Bergevin |first=Paul |title=Thoughts on Netbooks |publisher=Intel.com |date=3 March 2008 |url=http://blogs.intel.com/technology/2008/03/thoughts_on_netbooks.php |accessdate=12 February 2017 |archivedate=24 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110524043902/http://blogs.intel.com/technology/2008/03/thoughts_on_netbooks.php }}</ref> Netbook များကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်ကာလလောက်က ဈေးကွက်တွင် ရောင်းချခဲ့သည်။ အလေးချိန် ၁ ကီလိုဂရမ်အောက်ရှိသည်။ မျက်နှာပြင် အရွယ်အစားမှာလည်း ၉ လက်မအောက် ရှိသည်။ Netbook ဟူသောအမည်သည် interne ၏ အတိုကောက် net ကိုယူထားခြင်းဖြစ်သာ်။ Web-based computing လုပ်ဆောင်မှုများအတွက် ကောင်းမွန်သည်။ Netbook များကို Linux operating system အမျိုးမျိုးဖြင့် ပထမဆုံးရောင်းချခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် Windows XP သို့မဟုတ် Windows 7 operating systems များဖြင့်ရောင်းချခဲ့သည်။ <ref>[https://www.theguardian.com/technology/2012/dec/31/netbooks-dead-2013 Sayonara, netbooks: Asus (and the rest) won't make any more in 2013 | Technology | The Guardian<!-- Bot generated title -->]</ref> Netbook ဟူသော ဝေါဟာရသည် မှေးမှိန်လာခဲ့သည်။ သေးငယ်သော၊ ဈေးမကြီးသော၊ အားအစားသက်သာသော၊ တစ်ချိန်က netbooks ဟုခေါ်ခဲ့သော လပ်တော့များကို ရောင်းချမှု မရပ်ဆိုင်းဘဲ Chromebook အသေးစားများအဖြစ်သာ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ==ဟတ်ဒ်ဝဲလ်== {{Refimprove section|date=July 2016|small=y}} {{Main article|Personal computer hardware}} [[Image:Motherboards.png|thumb|right|Miniaturization: a comparison of a desktop computer motherboard ([[ATX]] form factor) to a motherboard from a 13" laptop (2008 unibody [[Macbook]])]] [[Image:Laptop innen.jpg|thumb|right| [[VAIO|Sony VAIO]] laptop ၏ အတွင်းပိုင်းမြင်ကွင်း]] [[Image:SODIMM 64MB SDRAM.JPG|thumb|right|A [[SODIMM]] memory module]] လပ်တော့များ၏ အဓိကပါဝင်သည့် ပစ္စည်းများသည် Desktop Computer များအတိုင်း တူညီစွာ ပြုလုပ်ထားကြသည်။ လပ်တော့များသည် သေးငယ်သည်ထက်သေးငယ်အောင် ပြုလုပ်ကြရာမှ အလွယ်တကူ သယ်ယူအသုံးပြုနိုင်ရန် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့ကြသည်။ ပါဝါနှင့်ပတ်သက်သော အစိတ်အပိုင်းများကို အားအစားသက်သာအောင် ဖန်တီးလာကြသည်။ လပ်တော့များကို အားအကုန်သက်သာစေရန်၊ အအေးပေးရန် စသောလုပ်ဆောင်ချက်များပါဝင်အောင် လုပ်ဆောင်ရသဖြင့် Desktop Computer များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက စွမ်းဆောင်ရည်အပိုင်းတွင် အနည်းငယ် လျော့လျက်ရှိသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် လပ်တော့၏ ဖြုတ်တပ်၍ ရသော အစိတ်အပိုင်းများမှလွဲ၍ ကျန်အစိတ်အပိုင်းများသည် အစားထိုးလဲလှယ်ရန် နှင့် အဆင့်မြှင့်တင်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်ထုတ်လုပ်ထားခြင်းမဟုတ်ပေ။ ဖြုတ်တပ်၍ရသော အစိတ်အပိုင်းများတွင် ဘက်ထရီ၊ CD/CDR/DVD Drive တို့ပါဝင်သည်။ ဤကန့်သတ်ချက်သည် လပ်တော့ နှင့် Desktop Computer များအကြား အဓိက ကွဲပြားခြားနားချက်ပင်ဖြစ်သည်။ Desktop Computer များတွင် Large “tower” cases များကို အသုံးပြုထားသောကြောင့် Motherboard အသစ်များ၊ Hard disks, soundcards, RAM နှင့် အခြားသော အစိတ်အပိုင်းများကို ထပ်ထည့်နိုင်သည်။ Laplets ကဲ့သို့ အလွန်သိပ်သည်းကျစ်လျစ်သော လပ်တော့များတွင် အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို ပြုပြင်၍ မရပေ။<ref>{{cite web|title=Microsoft Surface Pro 3 Teardown|url=https://www.ifixit.com/Teardown/Microsoft+Surface+Pro+3+Teardown/26595|website=iFixit.com|accessdate=1 October 2014}}</ref> Interl, Asus, Compal, Quanta နှင့် အခြားလပ်တော့ထုတ်လုပ်သူများသည် အစိတ်အပိုင်းများကို ပြင်ဆင်၍ မရခြင်း၊ စံနှုန်းများနှင့် မကိုက်ညီခြင်းစသော အားနည်းချက်အချို့ကို ဖြေရှင်းရန် လပ်တော့များ ပြုလုပ်ရာတွင် ရှိရမည့် စံချိန်စံညွှန်းများကို ဖန်တီးသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အောက်တွင် ဖော်ပြထားသော အခန်းများသည် လပ်တော့ နှင့် Personal Computer များအကြား မတူညီမှု၊ ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းများ စသည်တို့ကို နှိုင်းယှဉ် ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="parts-kate">{{cite web |title = What Makes Laptops Work&nbsp;– The Laptop Motherboard |url = http://mobileoffice.about.com/od/laptopstabletpcs/tp/laptopmotherboards.htm |author = Catherine Roseberry |publisher = About.com |accessdate = 15 November 2008 |archive-date = 10 December 2008 |archive-url = https://web.archive.org/web/20081210021556/http://mobileoffice.about.com/od/laptopstabletpcs/tp/laptopmotherboards.htm }}</ref> ===မျက်နှာပြင်=== နောက်ဆုံးပေါ်လပ်တော့အများစုသည် မျက်နှာအသွင်အပြင်မှာ ၁၃-လက်မ (၃၃-စင်တီမီတာ) နှင့် အထက်ရှိသည်။ မျက်နှာပြင် ရုပ်ထွက်အရည်အသွေး({{lang-en|resolution}})မှာ 1280 x 800 (16:10) သို့မဟုတ် 1366 x 768 (16:9) pixels နှင့် အထက်ရှိကြသည်။ LED-based lightning နည်းပညာကို အသုံးပြုထားသော လပ်တော့များသည် အလင်းရောင်ကို မြှင့်တင်ထားပါကလည်း အားအသုံးပြုမှု အလွန်နည်းပါးသည်။ ၁၀-လက်မ (၂၅-စင်တီမီတာ) သို့မဟုတ် ပိုမိုသေးငယ်သော Notebook များသည် ရုပ်ထွက်အရည်အသွေး 1024 x 600 ကို ပုံမှန်အားဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် Notebooks နှင့် Subnotebooks တို့သည် ၁၁.၆-လက်မ (၂၉-စင်တီမီတာ) သို့မဟုတ် ၁၂-လက်မ (၃၀-စင်တီမီတာ) မျက်နှာပြင်များအတွက် ပုံမှန်ရုပ်ထွက်အရည်အသွေးဖြင့်သာ ထုတ်လုပ်ကြသည်။ ရုပ်ထွက်အရည်အသွေးမြင့်မားသော Display များသည် အချက်အလက်များကို ပိုမိုဖော်ပြနိုင်စွမ်းရှိသည်။ အသုံးပြုသူ၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာကိစ္စများကိုလည်း ပိုမိုပြီးမြောက်စေနိုင်သည်။ သေးငယ်သော Screen များတွင် မြင့်မားသော ရုပ်ထွက်အရည်အသွေးကို အသုံးပြုပါက ပုံများ၊ စာသားများကို ကြည်လင်ပြတ်သားသော ရုပ်ထွက်ဖြင့် ပြသနိုင်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်သော Mackbook Pro သည် Retina Display ကို အသုံးပြုထားပြီး အလွန်မြင့်များသော ရုပ်ထွက်အရည်အသွေးကို အသုံးပြခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရုပ်ထွက်အရည်အသွေးမှာ 1920 x 1080 နှင့် ပိုမိုမြင့်မားသော ပမာဏတို့ ပါဝင်သည်။ သေးငယ်သော မျက်နှာပြင်များနှင့် ၁၅-လက်မ Screen များတွင် ရုပ်ထွက်အရည်အသွေး 3200 x 1800 အထိ မြင့်မားလာကြပြီ ဖြစ်သည်။ ပြင်ပ Display များဖြင့်လည်း လပ်တော့အများစုကို ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်သည်။ သေးငယ်သော Display Port တစ်ခုဖြင့် သုံးခုအထိ ချိတ်ဆက်ကာ အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name="3-Displays FAQ"/> ===စီပီယူ=== လပ်တော့၏ Central Processing Unit (CPU) တွင် ဆန်းသစ်သော ပါဝါအစားသက်သာစေသည့် နည်းပညာများထည့်သွင်းထားသည်။ Desktop Computer ၏ CPU များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အပူအနည်းငယ်သာ ထုတ်လွှတ်သည်။ လပ်တော့များ၏ CPU တွင် 4-core models များ ရှိနေပြီးဖြစ်သော်လည်း များသောအားဖြင့် 2-core models များသာ ဖြစ်ကြသည်။ လပ်တော့ နှင့် Desktop CPU များတွင် ဈေးနှုန်းနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ သိသိသာသာ ခြားနားမှု မရှိပေ။ သို့သော်လည်း အမြင့်ဆုံးအနေဖြင့် Desktop Computer များတွင် အမြန်ဆုံး 4-to-8-core CPU ကို အသုံးပြု၍ လပ်တော့များတွင် အမြန်ဆုံး 4-core CPU များကို အသုံးပြုကြသည်။ ထို CPU များကို အသုံးပြုသည့်အခါ အားအသုံးပြုမှု အလွန်များ၍ အပူများလည်း အများအပြားထုတ်လွှတ်သည်။ အမြန်ဆုံး လပ်တော့၏ Processor မှ အပူ 56 Watts အများဆုံးဆုံးထုတ်လွှတ်၍ အမြန်ဆုံး Desktop Computer ၏ Processor မှအပူ 150 Watts အများဆုံးထုတ်လွှတ်သည်။ လပ်တော့အတွက် CPU များကို Intel, AMD နှင့် အခြားထုတ်လုပ်သူများက အများအပြားထုတ်လုပ်ကြသည်။ Non-x86architecturesကွန်ပျူတာစနစ်ပေါ်တွင် Motorola နှင့် IBM ကုမ္ပဏီတို့သည် PowerPC-based Apple ၏ လပ်တော့များ (iBook နှင့် PowerBook) တို့အတွက် Chips ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ လပ်တော့အများအပြားသည် CPU ကို ဖယ်ရှားနိုင်သည်။ သို့သော် နောက်နှစ်ပိုင်းအနည်းငယ်တွင် ဖယ်ရှားနိုင်သော CPU များသည် အဓိကမဟုတ်တော့ဘဲ သေးငယ်၍ ပေါ့ပါးစေရန် အဓိကထား လုပ်ဆောင်လာကြသည်။ အခြားလပ်တော့များတွင် CPU သည် Motherboard ပေါ်တွင် အသေတပ်ဆင်ထားပြီး ၎င်းကို အစားထိုး လဲလှယ်တပ်ဆင်ခြင်း မပြုနိုင်ပေ။ Ultrabooks အားလုံးနီးပါးတွင် ထိုကဲ့သို့ CPU မျိုးကို တွေ့နိုင်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အချို့လပ်တော့များသည် Desktop Processor တစ်ခုကို Laptop version အစားအသုံးပြုလာကြသည်။ ၎င်းသည် ကြီးမားသော အလေးချိန်ဖြင့် ထုတ်လုပ်သောကြောင့် ကုန်ကျစရိတ်သက်သာခြင်း၊ အပူစွန့်ထုတ်မှုလျော့နည်းခြင်းစသည့် မြင့်မားသော စွမ်းဆောင်မှုများ ရရှိသည်။ ဘက်ထရီ၏ သက်တမ်းမှာ အကန့်အသတ်ရှိသည်။ သို့သော် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အသုံးမပြုတော့ပေ။ လပ်တော့သည် Desktop Computer ၏ အစိတ်အပိုင်းများနှင့် မတူသည့်အချက်မှာ လပ်တော့၏ CPU သည် သတ်မှတ်ထားသည့် မြန်နှုန်းထက် ပို၍ အလုပ်မလုပ်နိုင်ပေ။ လပ်တော့၏ အပူပိုင်းဆိုင်ရာထိန်းချုပ်သည့်စနစ်သည် CPU ၏ အလုပ်လုပ်ဆောင်ချက်များကို ကန့်သတ်ထားသည်။ ၎င်းသည် အပူချိန်မြင့်မားလာပါက အမြန်နှုန်းကို မြှင့်တင်ရန် headroom မရှိပေ။ လပ်တော့၏ အအေးစနစ်သည် CPU ၏အမြန်နှုန်းကို မြှင့်တင်ရန် အလွန်ခက်ခဲသည်။ ===ဂျီပီယူ=== လပ်တော့အများစုတွင် စွမ်းအား နှင့် နေရာလပ်များကို ထိန်းသိမ်းရန် Graphical Processing Unit (GPU) တစ်ခုကို CPU ထဲတွင်တပ်ဆင်ထားသည်။ ဤနည်းပညာသည်၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် Intel ၏ Core I-series of mobile processor များတွင်ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ယခင်က lower-end machine များသည် System Chipset ထဲတွင် တပ်ဆင်ထားသော Graphics Processor များကို အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ Higher end machine များတွင် သီးခြား Graphical Processor တစ်ခုပါရှိသည်။ ယခင်က လပ်တော့များတွင် သီးခြား Graphical Processor မပါဝင်သည့်အတွက် ဂိမ်းများကစားရန် နှင့်3D Graphics များပါဝင်သော Professional Applications များကို အသုံးမပြုနိုင်ပေ။ CPU တွင် တပ်ဆင်ထားသော Graphics သည် လွန်ခဲ့သောနှစ်အနည်းငယ်က low-end of dedicated graphics များနှင့် အလားတူပင် ဖြစ်သည်။ Higher-end laptops သည် ဂိမ်းကစားခြင်း၊ Professional 3D Work များအတွက် ရည်ရွယ်ကာ ထုတ်လုပ်ထားသည်။ အချို့အခြေအနေများတွင် motherboard ပေါ်တွင်dual graphics processors သို့မဟုတ် internal expansion card တို့ကိုပင် အသုံးပြုကြသည်။ လပ်တော့များအားလုံးနီးပါးတွင် ၂၀၁၁ ခုနှစ်ကတည်းက လိုအပ်သလို အလှည့်ကျလုပ်နိုင်သော graphics များပါဝင်လာခဲ့သည်။ Dedicated graphics processors များ၏ မြင့်မားသော လုပ်ဆောင်ချက်များကို မလိုအပ်ပါက စွမ်းအားအတွက်ပိုမိုကောင်းမွန်သော integrated graphics processor ကို အသုံးပြုသည်။ Nvidia Optiums သည် Switchable graphics ၏ ဥပမာပုံစံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ===မှတ်ဉာဏ်=== လပ်တော့အများစုသည် SO-DIMM (small outline dual in-line memory module) memorymodules ကိုအသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့သည် Desktop computer ၏ DIMMs ပမာဏ တစ်ဝက်ခန့်ရှိသည်။ [28] Memory များကို အလွယ်တကူ ရယူပြုပြင်မွမ်းမံနိုင်ရန် လပ်တော့၏ အောက်ခြတွင် ထားရှိကြသည်။ အသုံးပြုသူ၏ အစားထိုးလဲလှယ်မှုမှ ကာကွယ်ရန်အတွက်လည်း ထားရှိတတ်ကြသည်။ လပ်တော့အများစုတွင် memory အပေါက် (slot) နှစ်ခုပါရှိသည်။ အချို့ lowest-end models တွင် တစ်ခုတည်းသာ ပါရှိသည်။ အချို့ high end models ( mobile engineering workstations and a few high-end models intended for gaming) တွင် slot လေးခုပါရှိသည်။ အလယ်အလတ်တန်းစား လပ်တော့များသည် 4–6 GB of RAM ကိုတပ်ဆင်ထားကြသည်။ Notebooks များသည် များသောအားဖြင့် 1–2 GB of RAM ကိုတပ်ဆင်ထားကြပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် 2 GB RAM အထိသာ ထပ်တိုးနိုင်သည်။ DDR4 memory ကိုစတင်အသုံးမှု မတိုင်မီက DDR3 memory ကိုအသုံးပြခဲ့ကြသည်။ DDR3 SO-DIMM သည် ယူနစ်တစ်ခုလျှင် 8 GB ထိသာထပ်တိုးနိုင်သာကြောင့် လပ်တော့အများစုသည် စုစုပေါင်း 16 GB အထိသာ တိုးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ လပ်တော့များတွင် memory ကို motherboard ထဲတွင် နေရာကိုထိန်းသိမ်းရန် တွဲထားသည်။ ထိုသို့ထားခြင်းအားဖြင့် လပ်တော့သည် ပါးလွှာသော ကိုယ်ထည်ဒီဇိုင်း ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ ထိုတွဲထားသော memory ကို ပြုပြင်မွမ်းမံ၍ မရပေ။ ===အတွင်းပိုင်း သိုလှောင်ခန်း=== ပုံမှန်အားဖြင့် လပ်တော့များတွင် မပျောက်ပျက်နိုင်သော ( non-volatile) အဓိက hard disk drive(HDD) storage တစ်ခုရှိသည်။ ၎င်းသည် အားသုံးစွဲမှုမြင့်မားခြင်း၊အပူထုတ်လွှတ်မှုမြင့်မားခြင်း နှင့် လှုပ်ရှားနေသော အစိတ်အပိုင်းကြောင့် mobile device များတွင် အသုံးပြုရန် မသင့်လျော်ပေ။ လပ်တော့သည် တည်ငြိမ်မှုမရှိပါက drive နှင့် သိမ်းထားသော အချက်အလက်များပါ ပျက်စီးသွားနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် လပ်တော့အား သယ်ဆောင်ရာမှ မတော်တဆ လွတ်ကျသည့် ဖြစ်ရပ်မျိုး ဖြစ်သည်။ flash memory နည်းပညာ ဆန်းသစ်လာခြင်းနှင့်အတူ အလယ်အလတ် နှင့် စွမ်းဆောင်ရည်မြင့် လပ်တော့များသည် ပိုမိုသိပ်သည်းကျစ်လျစ်စေရန်၊ ပါဝါစွမ်းဆောင်မှုကောင်းစေရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြသည်။ မြန်ဆန်သော solid-state drives (SSD) များသည် လပ်တော့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုကြောင့် အချက်အလက် ပျက်စီးမှုများ၊ drive ကိုဖျက်ဆီးမည့်အရာများကို ဖယ်ရှားပစ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref name=PCW-SSD>{{cite web|last1=Edwards|first1=Benj|title=Evolution of the Solid-State Drive|url=http://www.pcworld.com/article/246617/evolution_of_the_solid_state_drive.html|website=PCWorld.com|accessdate=1 October 2014|date=17 January 2012|archivedate=1 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121001152519/http://www.pcworld.com/article/246617/evolution_of_the_solid_state_drive.html}}</ref> လပ်တော့အများစုသည် 2.5-inch drive များကို အသုံးပြုကြသည်။ 2.5-inch drive များသည် 3.5-inch desktop drive ၏ အသေးစားထုတ်လုပ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ 2.5-inch HDDs သည် ပိုမိုသိပ်သည်းကျစ်လျစ်သည်၊ ပါဝါစွမ်းဆောင်မှု ကောင်းသည်၊ အပူအနည်းငယ်သာ ထုတ်လုပ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ၎င်း၏ အချက်အလက်သိမ်းထားနိုင်သည့် ပမာဏမှာ သေးငယ်သည်၊ အချက်အလက် ကူးပြောင်းသည့် အမြန်နှုန်းမှာ နှေးကွးသည်။ အလွန်သိပ်သည်းကျစ်လျစ်သော လပ်တော့အချို့သည် 1.8-inch HDDs ကိုပင် အသုံးပြုထားကြသည်။ ပုံစံသေးငယ်အောင် ပြုလုပ်ထားသော SSDs နှင့်ပတ်သက်၍ ရောင်းဝယ်မှုမရှိပေ။ SSDs သည် အလွန်သေးငယ်သော footprint တစ်ခုပါရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပုံစံသေးငယ်အောင် ပြုလုပ်ထားသော SSDs နှင့်ပတ်သက်၍ ရောင်းဝယ်မှုမရှိပေ။ SSD များတွင် 2.5- or 1.8-inch တစ်ခု သို့မဟုတ် laptop-specificmSATA တစ်ခု သို့မဟုတ် M.2 card's form factor တစ်ခု ပါဝင်သည်။ SSD များသည် HDD များနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက အချက်အလက်ကူးပြောင်းမှု မြင့်မားသည်၊ အားအသုံးပြုမှုနည်းပါးသည်၊ ပျက်စီးနိုင်ချေနည်းသည်၊ အချက်အလက်သိမ်းထားနိုင်မှု မြင့်မားသည်။ <ref name="behardware 2011">BeHardware reported lower retailer return rates for SSDs than HDDs between April and October 2010. {{cite web | url=http://www.behardware.com/articles/831-7/components-returns-rates.html | title=Components returns rates | date=6 May 2011 | publisher=BeHardware | first=Marc | last=Prieur | accessdate=10 February 2012 | archivedate=14 February 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120214142908/http://www.behardware.com/articles/831-7/components-returns-rates.html }}</ref><ref>A 2011 study by [[Intel]] on the use of 45,000 SSDs reported an annualized failure rate of 0.61% for SSDs, compared with 4.85% for HDDs. {{cite web | url=http://www.intel.com/content/www/us/en/it-management/intel-it/intel-it-validating-reliability-of-intel-solid-state-drives-brief.html | title=Validating the Reliability of Intel® Solid-State Drives |publisher=Intel|date=July 2011 |accessdate=10 February 2012 }}</ref><ref name="behardware 2012">{{cite web | url = http://www.behardware.com/articles/881-7/components-returns-rates-7.html | publisher = BeHardware | title = Components returns rates (7) | first = Marc | last = Prieur | date = 16 November 2012 | accessdate = 25 August 2013 | archivedate = 9 August 2013 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130809033951/http://www.behardware.com/articles/881-7/components-returns-rates-7.html }}</ref><ref>{{Cite web|title = Samsung 16TB SSD is the World's Largest Hard Drive|url = http://petapixel.com/2015/08/15/samsung-16tb-ssd-is-the-worlds-largest-hard-drive/|website = PetaPixel|accessdate = 2015-09-20}}</ref> သို့သော HDD များသည် ကုန်ကျစရိတ် သိသိသာသာနည်းသည်။ လပ်တော့အများစုတွင် 2.5-inch driveတစ်ခုသာ ပါဝင်သည်။ သို့သော် screen ၁၇-လက်မထက် ကျယ်သောလပ်တော့အနည်းငယ်တွင် drive နှစ်ခု တပ်ဆင်ထားနိုင်သည်။ လပ်တော့အချို့သည် အချက်အလက်အများအပြားကို သိမ်းထားနိုင်သည့် 2.5-inch drive နှင့် mSATA သို့မဟုတ် M.2 SDD drive တို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုနိုင်မည့် နည်းလမ်းတစ်ခုကို ထောက်ပံထားသည်။ mSATA နှင့် M.2 SDD drive တို့သည် ပမာဏနည်းသည်။ သို့သော် အချက်အလက်များကို ပိုမိုလျင်မြန်သောအမြန်နှုန်းဖြင့် ဖတ်နိုင်(read) ရိုက်နိုင် (write) သည်။ လပ်တော့၏ I/O performance ကို မြှင့်တင်ရန် operating system partition ကို SSD ထဲတွင် နေရာယူသင့်သည်။ performance ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည့် နောက်ထပ်နည်းလမ်းတစ်ခုမှာ သေးငယ်၍ OS နှင့်သင့်လျော်သော SSD of 16-32 GB ကို cache drive အဖြစ်အသုံးပြုခင်းဖြစ်သည်။ အသုံးပြုထားသော SSD သည် စံနှုန်းနှင့်ကိုက်ညီသော ပုံစံမရှိပါက အချို့လပ်တော့များတွင် drive ကို ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း မပြုနိုင်ပေ။ ပြုပြင်နိုင်ရန် proprietary daughter card တစ်ခု လိုအပ်သည်။ <ref name="IFI-rMBP">{{cite web|title=MacBook Pro 15" Retina Display Late 2013 Teardown|url=https://www.ifixit.com/Teardown/MacBook+Pro+15-Inch+Retina+Display+Late+2013+Teardown/18696|website=IFixit.com|accessdate=1 October 2014}}</ref> အချို့လပ်တော့များ၏ ပါဝင်သော SSD များသည် နေရာလွတ်ကန့်သတ်ချက်များ ရှိသည်။ ၎င်းလပ်တော့များသည် အသုံးပြုသူများ၏ အချက်အလက်များကို သိမ်းရန် cloud storageservices ကို ထောက်ပံထားကြသည်။ မြင်လွယ်သော နမူနာလပ်တော့တစ်ခုမှာ Chromebook ဖြစ်သည်။ အမျိုးမျိုးသော external HDDs သို့ဟုတ် NAS data storage servers သည် RAID နည်းပညာကို ထောက်ပံပေးထားကြသည်။ RAID ကို လပ်တော့အားလုံးနီးပါးသည် USB,FireWire, eSATA, or Thunderbol' ကြိုးဖြင့် သို့မဟုတ် ကြိုးမဲ့ချိတ်ဆက်ထားသော network မှတစ်ဆင့် အချက်အလက်သိမ်းနိုင်သည့် ပမာဏကို မြှင့်တင်နိုင်သည်။ လပ်တော့အများစုတွင် card reader တစ်ခုလည်းပါဝင်သည်။ card reader သည် memory card, SD သို့မဟုတ် microSD cardsများပါဝင်သော digital cameras နှင့်ချိတ်ချက်အသုံးပြုနိုင်ရန် ပြလုပ်ပေးသည်။ လပ်တော့အသုံးပြုသူသည် SD card ထဲရှိ ရုပ်ပုံများကို ကွန်ပျူတာထဲသို့ သွင်းနိုင်သည်။ SD card ထဲရှိ အချက်အလက်များကို ဖျက်ပစ်နိုင်သည်။ ===Removable media drive=== Optical disc drives သည် CD-ROMs, compact discs (CD), DVDs တို့ကို လပ်တော့တွင်ချိတ်ဆက်အသုံးပြုရန် အသုံးပြုသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိသော on full-sized models များတွင် Blu-ray Discs (BD) များကိုပါ လပ်တော့နှင့် ချိတ်ဆက်အသုံးပြုလာနိုင်ခဲ့သည်။ လပ်တော့များထုတ်လုပ်မှုသည် သေးငယ်ပေါ့ပါးအောင် ထုတ်လုပ်လာကြသော်လည်း ၁၅ လက်မ (၁၃ စင်တီမီတာ) ထက်ပိုကျယ်သော screen ပါရှိသောလပ်တော့များတွင် disc drive တစ်ခု ရှိနေကြဆဲဖြစ်သည်။ subnotebooks နှင့် netbooks ကဲ့သို့ သေးငယ်ပေါ့ပါးစေရန် ရည်ရွယ်ထုတ်လုပ်သော လပ်တာ့များ တွင် drives and players ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ လပ်တော့၏ optical drives များသည်စံသတ်မှတ်ထားသော ပုံစံနှင့် mSATAconnector တစ်ခု ပါရှိသည်။ ထိုပုံစံသည် လပ်တော့၏ optical drive ကို အသစ်တစ်ခုနှင့် အစားထိုးလဲလှယ်ရန် အတွက်ဖြစ်သည်။ သတ်မှတ်ထားသောလက်တော့ပုံစံများအတွက် optical drive ကို second hard drive တစ်ခုဖြင့် အစားထိုးနိုင်သည်။ ထိုသို့အစားထိုးရန် optical drive ကို အပိုနေရာအဖြစ် ဖြည့်ပေးသော caddy တစ်ခု အသုံးပြုရန်လိုအပ်သည်။ ===Inputs=== [[File:Acer CB5-311 series touchpad.jpg|thumb|Acer လပ်တော့၏ touchpad အနီးကပ်ပုံ ]] စာသားများ၊ အချက်အလက်များ ထည့်ရန် နှင့် ကွန်ပျူတာကို အခြားသော စေခိုင်းမှုများ (ဥပမာ - function keys) ပြုလုပ်ရန်အတွက် အက္ခရာ နှင့် နံပါတ်များပါသော ကီးဘုတ်တစ်ခုကို အသုံးပြုသည်။ touchpad တစ်ခု ( trackpad ဟုလည်းခေါ်ကြသည်), pointing stick တစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုစလုံးကို screen ပေါ်ရှိ cursor ၏ တည်နေရာကို ထိန်းချုပ်ရန် အသုံးပြုသည်။ လပ်တော့နှင့်အတူပါသောကီးဘုတ်ကို [36] စာရိုက်ရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။ ပြင်ပမှ ကီးဘုတ်၊ မောက် တို့ကို USB အပေါက်မှ ဆက်သွယ်၍ သော်လည်းကောင်း၊ ကြိုးမဲ့စနစ်(wireless)၊ဘလူးတု (bluetooth) အလားတူ ကြိုးမဲ့နည်းပညာများဖြင့်သော်လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ultrabooks များပေါ်ထွက်လာမှုနှင့်အတူ လက်ဖြင့်တို့ထိ၍ စေခိုင်းနိုင်သော screens ကို Windows8.1 ၂၀၁၀ ကာလ Operating Systems များတွင် ထောက်ပံ့လာကြသည်။ multitouch touchscreendisplays ကို လပ်တော့အများအပြားတွင် အသုံးပြုလာကြသည်။ အချို့အမျိုးအစားများသည် Skype, Google Chatအလားတူ software များမှ အသံမက်ဆေ့များ၊ လှုပ်ရှားမှု ပုံရိပ်များ ကို တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးဆက်သွယ်ရာတွင် အဆင်ပြေစေရန် ကင်မရာ ( webcams) များ၊ မိုက်ခရိုဖုန်းများ ပါဝင်လာကြသည်။ လပ်တော့များတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် USB အပေါက်များ၊ ပြင်ပမိုက်နှင့် အသုံးပြုရန်အတွက် မိုက်ခရိုဖုန်းအတွက် အပေါက် ( microphone jack) တစ်ခု ပါဝင်သည်။ အချို့လပ်တော့များကမူ ကင်မရာမှ SD ကဒ်များနှင့်ချိတ်ဆက်အသုံးပြုရန် SD ကဒ်ကို ဖတ်သည့်ပစ္စည်း (card reader) တစ်ခုပါသည်။ ===Input/output (I/O) ports=== ပုံမှန်လပ်တော့တစ်ခုတွင် USBports, an external monitor port (VGA, DVI,HDMI or Mini DisplayPort), an audio in/out port (အပေါက်တစ်ခုတည်းပါသောပုံစံလည်းရှိ) တို့ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၄ လောက်က လပ်တော့များတွင် Mini DisplayPort တစ်ခုတည်းမှ multi-stream transport technologyကိုအသုံးပြု၍ external displays သုံးခုအထိချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name="3-Displays FAQ">{{cite web|title=Configuration 3-Displays FAQ|url=http://www.intel.com/support/graphics/sb/CS-033714.htm|website=Intel.com|accessdate=16 September 2014}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်ထုတ်လုပ်သော Apple ၏ MacBook တွင် အမျိုးမျိုးသော I/O ports များမှ USB Type-C port တစ်ခုတည်း အသုံးပြုသော လပ်တော့သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။<ref name=MacBook_2015>{{cite web|title=Apple — MacBook — Tech Specs|url=http://www.apple.com/macbook/specs/|website=apple.com|accessdate=2 April 2015}}</ref> USB Type-C port သည် အားသွင်းရန် နှင့် အခြားသောကိရိယာများကို ချိတ်ဆက်အသုံးပြုရန် အပိုပစ္စည်းဖြစ်သော adapters အသုံးပြု၍ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ Google ၏ အဆင့်မြှင့်ထားသော Chromebook Pixel သည် အလားတူပင် USB Type-C ကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ရှိနှင့်ပြီးသားကိရိယာများနှင့် အဆင်ပြေစွာအသုံးပြုနိုင်ရန် USB Type-A ports ကိုလည်း အသုံးပြုထားသည်။<ref name=ChromebookPixel_2015>{{cite web|title=Chromebook Pixel|url=https://www.google.com/chromebook/pixel/|website=google.com|accessdate=2 April 2015}}</ref> ၂၀၀၀ ခုနှစ်မတိုင်ခင်အထိ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာအသုံးပြုခဲ့ကြသော Ethernet network port များကို ခေတ်မှီလပ်တော့များတွင် ရှားရှားပါးပါး တွေ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ Wi-Fi ကဲ့သို့ wireless networking များကိုကျယ်ပြန့်စွာအသုံးပြုလာကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ PS/2keyboard/mouse port, serial port, parallel port, သို့မဟုတ် Firewire အစရှိသော Legacy ports များကို အချို့လပ်တော့များတွင် ထောက်ပံ့ထားကြသည်။ သို့သော်လည်း အလွန်ရှားပါးသွားပြီ ဖြစ်သည်။ Apple's System နှင့် အခြားလပ်တော့အနည်းငယ်တွင် Thunderbolt ports များပါရှိသည်။ သို့သော်လည်း Thunderbolt 3 သည် USB Type-C ကိုအသုံးပြုထားသည်။ လပ်တော့များတွင်ပုံမှန်အားဖြင့် headphone jack တစ်ခုပါဝင်သည်။ သီချင်းနားထောင်ရန်အတွက် amplified speaker systems သို့မဟုတ် headphones များကိုပြင်ပမှ ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်သည်။ ===Expansion cards=== In the past, a [[PC Card]] (formerly [[PCMCIA]]) or [[ExpressCard]] slot for expansion was often present on laptops to allow adding and removing functionality, even when the laptop is powered on; these are becoming increasingly rare since the introduction of [[USB 3.0]]. Some internal subsystems such as: ethernet, Wi-Fi, or a Wireless cellular modem can be implemented as replaceable internal expansion cards, usually accessible under an access cover on the bottom of the laptop. The standard for such cards is [[PCI Express]], which comes in both [[PCI Express Mini Card|mini]] and even smaller [[M.2]] sizes. In newer laptops, it is not uncommon to also see [[Micro SATA#mSATA|Micro SATA]] (mSATA) functionality on PCI Express Mini or M.2 card slots allowing the use of those slots for SATA-based solid state drives. ===ဘက်ထရီနှင့် ပါဝါဆပလိုင်း=== [[File:HP Laptop Battery.jpg|thumb|လပ်တော့အားလုံးနီးပါး [[smart batteries]] ကိုအသုံးပြုကြသည်]] ၂၀၁၆ ခုနှစ် လပ်တော့များတွင် lithium ion ဘက်ထရီများကို သုံးကြသည်။ ပါးလွှာသော လပ်တော့အချို့သည် flatterlithium polymer technology ကိုအသုံးပြုကြသည်။ ဤနည်းပညာ နှစ်ခုစလုံးသည် အရင်က အသုံးပြုခဲ့သော nickel metal-hydride ဘက်ထရီများနေရာတွင် ကြီးမားစွာ အစားထိုး အသုံးပြုလာကြသည်။ ဘက်ထရီ၏ သက်တမ်းသည် အမျိုးအစား (model) နှင့် လုပ်ရမည့်အလုပ်ပေါ်မူတည်၍ တစ်နာရီမှ တစ်နေ့နီးပါးအထိ အသုံးခံသည်။ ဘက်ထရီ၏ ထောက်ပံ့နိုင်မှုသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တဖြသည်းဖြည်း လျော့နည်းလာသည်။ ဘက်ထရီ၏ စွမ်းဆောင်နိုင်မှုပမာဏ လျော့ကျလာမှုခြင်းကို ပုံမှန်အသုံးပြုသည့်လပ်တော့များတွင် တစ်နှစ်မှ သုံးနှစ်ကြာလာပါက သိသာစွာ တွေ့ရသည်။ ဘက်ထရီ၏ စွမ်းဆောင်နိုင်မှုသည် အားသွင်း/အားဖြုတ်သည့်ပုံစံ၊ ဘက်ထရီ၏ ဒီဇိုင်းတို့ပေါ်တွင်လည်း မူတည်ပြန်သည်။ ဆန်းသစ်လာသောလပ်တော့နှင့် ဘက်ထရီများသည် ပျှမ်းမျှအားသုံးစွဲမှုအဆင့်ဖြင့် ဆက်တိုက်အသုံးပြုသည့် အခြေအနေသော်မှ ၂၄ နာရီအထက်ကြာအောင် ထောက်ပံနိုင်သည်။ ultra-capacity battery ဥပမာအနေဖြင့် ultra-capacity battery ကိုအသုံးပြုထားသော HP EliteBook 6930p ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://h10010.www1.hp.com/wwpc/ca/en/sm/WF06a/321957-321957-64295-89315-89315-3688868.html?dnr=1 |title=HP EliteBook 6930p Notebook PC specifications – HP Products and Services Products |publisher=H10010.www1.hp.com |date=25 May 2009 |accessdate=17 June 2013 |archivedate=1 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120601103622/http://h10010.www1.hp.com/wwpc/ca/en/sm/WF06a/321957-321957-64295-89315-89315-3688868.html?dnr=1 }}</ref> ပြင်ပ power supply ကို wall outlet တွင် ပလပ်ထိုးကာ လပ်တော့၏ ဘက်ထရီကို အားသွင်းနိုင်သည်။ power supply ၏ အထွက်ဗို့အားသည် များသောအားဖြင့် ဒီစီ ၇.၂ - ၂၄ ဗို့ ရှိသည်။ ဘက်ထရီကိုအားသွင်းခြင်း၊ လပ်တော့ကို သုံးစွဲခြင်းကို တစ်ပြိုင်တည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဘက်ထရီကိုအားအပြည့်သွင်းပြီးဖြစ်ပါကလည်း ပြင်ပ power supply ကထောက်ပံ့ပေးသော အားကိုသာ အသုံးပြုမည်ဖြစ်သည်။ ဘက်ထရီထဲရှိအားကို အသုံးမပြုပေ။ လပ်တော့ကို ပိတ်ထားလျှင် သို့မဟုတ် sleep လုပ်လျှင် အချိန်အတိုလေး၌ပင် အားသွင်းနိုင်သည်။ အချို့လပ်တော့များသည် အများအပြား လေးလံ သို့မဟုတ် ပေါ့ပါးကြသည်ဆိုစေကာမူ အားသွင်းကိရိယာ (charger) ၏အလေးချိန် ၄၀၀ ဂရမ် (၀.၈၈ ပေါင်)ခန့်ကို လပ်တော့၏ စုစုပေါင်းအလေးချိန်ထဲသို့ ထည့်သွင်းတွက်ချက်ထားသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်ထုတ် လပ်တော့များသည် စမတ်ဘက်ထရီ (smart battery) ကိုအသုံးပြုထားကြသည်။ smart battery သည် အားပြန်သွင်းနိုင်သော ဘက်ထရီတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် battery management system (BMS) တစ်ခုပါဝင်သည်။ smart battery သည် cells အခြအနေ - ဗို့အား၊ လျှပ်စီးမှု၊အားသွင်သည့်ပမာဏကို ကောက်ချက်ချ ဖော်ပြခြင်း၊ ဘက်ထရီ၏ ကျန်းမာရေး ( SoH parameters) စသည်တို့ကိုကို အတွင်းကျကျ တိုင်းတာဖော်ပြနိုင်သည်။{{citation needed|date=July 2016}} ===အအေးပေးခြင်း=== အလုပ်လုပ်ဆောင်ရာမှ စွန့်ထုတ်လိုက်သော အပူများကို လပ်တော့၏ အတွင်းပိုင်း နေရာကျဉ်းလေးထဲတွင် ဖယ်ရှားရန် ခက်ခဲသည်။ အစောပိုင်းကာလ လပ်တော့များသည် အအေးပေးလိုသော အစိတ်အပိုင်း၏ အပေါ်တွင် heat sinks တိုက်ရိုက်တပ်ဆင်ထားကြသည်။ သို့သော်ထိုအစိတ်အပိုင်းများသည် အတွင်းပိုင်းနက်နဲသည့် နေရာတွင်ရှိသောကြောင့် ကြီးမားသော space-wasting air duct (လေပြွန်) တစ်ခုကို အပူမှုတ်ထုတ်ရန် အသုံးပြုကြသည်။ ခေတ်မှီလပ်တော့များသည် အပူစွန့်ထုတ်သည့်ပိုက်များကိုအသုံးမပြုဘဲ သေးငယ်ကျစ်လျစ်သောပန်ကာများ နှင့် heat sink cooling system များကိုအသုံးပြုကာ အပူများကို လပ်တော့၏ အစွန်ဘက်သို့ ထုတ်ပစ်သည်။ စွန့်ထုတ်သော အပူများကို လပ်တော့၏ကိရိယာများ အပြင်ဘက် သို့မဟုတ် အနောက်ဘက်သို့ စွန့်ထုတ်ပစ်သည်။ ကုလားထိုင်အခင်းကဲ့သို့သော ပျော့ပျောင်းသောမျက်နှာပြင်များပါ်တွင် လပ်တော့ကိုထားသောအခါ အချို့အပူထုတ်သော ပြွန်များသည် ပိတ်သွားသသည်။ ထို့ကြောင့် ဖြေရှင်းရန် လေထုတ်သောပြွန်လမ်းကြောင်း မြောက်မြားစွာ အသုံးပြုထားသည်။ Apple ၏ aluminum MacBook Pro နှင့် MacBook Air ကဲ့သို့ သတ္ထုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော အချို့လပ်တော့များတွင် တွေ့ရသည်။ ၎င်းလပ်တော့များသည် အပူစွန့်ထုတ်ရန်အတွက် heat sink ကိုအသုံးပြုကာ အပူကိုအပြင်သို့ စွန့်ထုတ်၍ အအေးစနစ်ကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။ Secondary device temperature monitoring သည် လပ်တော့၏ အပူချိန်ကို ဖယ်ထုတ်ရန် မတတ်နိုင်သည့်အခါ အရေးပေါ်စက်ပိတ်ပစ်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို လုပ်ပေးသည်။ လပ်တော့သည် အလုပ်လုပ်ရန်ရှိနေသည့်အခါ နှင့် လက်ဆွဲအိတ်ထဲတွင် ထည့်ထားသည့် အခါမျိုးဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ အခြေအနေမျိုးသည် ပလပ်စတစ်ကို အရည်ပျော်စေနိုင်သည်။ မီးတောက်လောင်နိုင်သည့် အနေအထားမျိုး ဖြစ်သည်။ အပိုအအေးပေးပန်ကာ(cooling pad) ကိုအသုံးပြု၍ လပ်တော့အများစု၏ အပူချိန်ကို လျော့ချနိုင်သည်။{{citation needed|date=July 2016}} ===Docking station=== [[Image:Docking station 2.jpg|thumb|right|125px|Docking station and laptop]] A [[docking station]] (sometimes referred to simply as a ''dock'') is a laptop accessory that contains multiple ports, and in some cases expansion slots and/or bays for fixed or removable drives. A laptop connects and disconnects to a docking station, typically through a single large proprietary connector. A docking station is an especially popular laptop accessory in a corporate computing environment, due to a possibility of a docking station to transform a laptop into a full-featured desktop replacement, yet allowing for its easy release. This ability can be advantageous to "[[Road warrior (computing)|road warrior]]" employees who have to travel frequently for work, and yet who also come into the office. If more ports are needed, or their position on a laptop is inconvenient, one can use a cheaper passive device known as a [[Docking station#Port replicator|port replicator]]. These devices mate to the connectors on the laptop, such as through [[USB]] or [[IEEE 1394|FireWire]]. ===Charging trolleys=== [[Laptop charging trolley]]s, also known as laptop trolleys or laptop carts, are mobile storage containers to charge multiple [[laptops]], [[netbooks]], and [[tablet computer]]s at the same time. The trolleys are used in schools that have replaced their traditional static computer labs suites of desktop equipped with "tower" computers, but do not have enough plug sockets in an individual classroom to charge all of the devices. The trolleys can be wheeled between rooms and [[classrooms]] so that all students and teachers in a particular building can access fully [[electric charge|charged]] [[information technology|IT]] equipment.<ref>{{cite news|last=Wilce|first=Hilary|title=Welcome to Lapland|url=http://www.tes.co.uk/article.aspx?storycode=341261|newspaper=TES Magazine|date=1 December 2000|accessdate=12 February 2017|archivedate=26 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150526050514/https://www.tes.co.uk/article.aspx?storycode=341261}}</ref> Laptop charging trolleys are also used to deter and protect against opportunistic and organized theft. Schools, especially those with [[open plan]] designs, are often prime targets for [[thieves]] who steal high-value items. Laptops, netbooks, and tablets are among the highest–value portable items in a school. Moreover, laptops can easily be concealed under clothing and stolen from buildings. Many types of laptop–charging trolleys are designed and constructed to protect against theft. They are generally made out of steel, and the laptops remain locked up while not in use. Although the trolleys can be moved between areas from one classroom to another, they can often be mounted or locked to the floor or walls to prevent thieves from stealing the laptops, especially overnight. ===Solar panels=== အချို့လပ်တော့များတွင် ဆိုလာစွမ်းအင်များ လုံလုံလောက်လောက်ထုတ်ပေး၍ အလုပ်များလုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ဆိုလာစွမ်းအင်အတွက်ပစ္စည်းများထည့်သွင်းတပ်ဆင်လာကြသည်<ref>{{cite web|last=Clarke|first=Gavin|title=The SOLAR-POWERED Ubuntu laptop|url=http://www.theregister.co.uk/2013/08/07/ubuntu_solar_powered_laptop/|publisher=THE REGISTER|accessdate=7 August 2013}}</ref> One Laptop Per Child သည်ပထမဆုံး ခြေလှမ်းအနေဖြင့် OLPC XO-1 လပ်တော့များကို ဆိုလာစွမ်းအင်အသုံးပြုနိုင်ရန် စမ်းသပ်အောင်မြင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=ITHNbOrPQyM |title=OLPC XO laptop powered by a solar panel |publisher=YouTube |date=9 January 2012 |accessdate=23 October 2012}}</ref>မကြာမီကပင် သူတို့သည် OLPC XO-3 လပ်တော့ကို ထို့အပြင်အဆင်များဖြင့် ပုံစံထုတ်ခဲ့သည်။ OLPC XO-3 သည် စွမ်းအား ၂ ဝပ်ဖြင့်ပင် အလုပ်လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ စုစုပေါင်း ၄ ဝပ် ပမာဏရှိသော စွမ်းအင်အသစ်များ ထုတ်ပေးနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|author=Elizabeth Woyke |url=http://www.forbes.com/sites/elizabethwoyke/2012/01/08/a-look-at-olpcs-xo-3-0-tablets-solar-and-kinetic-chargers/ |title=A Look at OLPC's XO 3.0 Tablet's Solar And Kinetic Chargers |publisher=Forbes |date=18 April 2012 |accessdate=23 October 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=http://laptop.org/en/vision/mission/faq.shtml |title=One Laptop per Child (OLPC): Frequently Asked Questions |publisher=Laptop.org |accessdate=23 October 2012 |archivedate=18 March 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170318192106/http://www.laptop.org/en/vision/mission/faq.shtml }}</ref> ဆမ်ဆောင်း (Samsung) သည် NC215S ဆိုလာစွမ်းအင် notebook ကို ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သည်။ ၎င်းလပ်တော့ကို အမရိကန်ဈေးကွက်တွင် ရောင်းချမည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://inhabitat.com/samsungs-solar-powered-laptop-to-go-on-sale-in-us-in-july/ |title=Samsung's Solar Powered Laptop Will Be First Sun Powered Laptop Sold in US &#124; Inhabitat&nbsp;– Sustainable Design Innovation, Eco Architecture, Green Building |publisher=Inhabitat |accessdate=23 October 2012}}</ref> ===အပိုပစ္စည်းများ=== A common accessory for laptops is a laptop sleeve, [[laptop skin]], or laptop case, which provides a degree of protection from scratches. Sleeves, which are distinguished by being relatively thin and flexible, are most commonly made of [[neoprene]], with sturdier ones made of [[LRPu|low-resilience polyurethane]]. Some laptop sleeves are wrapped in [[ballistic nylon]] to provide some measure of [[waterproofing]]. Bulkier and sturdier cases can be made of metal with polyurethane padding inside, and may have locks for added security. Metal, padded cases also offer protection against impacts and drops. Another common accessory is a [[laptop cooler]], a device which helps lower the internal temperature of the laptop either actively or passively. A common active method involves using electric fans to draw heat away from the laptop, while a passive method might involve propping the laptop up on some type of pad so it can receive more air flow. Some stores sell laptop pads which enable a reclining person on a bed to use a laptop. ===ခေတ်နောက်ကျသွားခဲ့သော အင်္ဂါရပ်များ=== ဟိုးယခင်က ထုတ်ခဲ့သောလပ်တော့များတွင် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၇ ခုနှစ်ထုတ်လပ်တော့အများစုတွင် မပါရှိတော့သော အင်္ဂါရပ်များမှာ အောက်ပါတို့ဖြစ်သည်။ * Reset ("cold restart") အပေါက်တစ်ခုထဲတွင်ပါရှိသော ခလုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ (၎င်း ခလုပ်ကို ဖိနှိပ်ရန် ပါးသော သတ္ထုပစ္စည်းတစ်ခု လိုအပ်သည်) * အပေါက်တစ်ခုထဲတွင်ပါရှိသော စက်အမြန်ပိတ်ခြင်း ပြုလုပ်နိုင်သောခလုတ်။ (၎င်း ခလုပ်ကို ဖိနှိပ်ရန် ပါးသော သတ္ထုပစ္စည်းတစ်ခု လိုအပ်သည်) * လပ်တော့အတွင်းတွင် တပ်ဆင်ထားသော အားသွင်းကိရိယာ (Charger) သို့မဟုတ် အားသွင်းသည့် ကြားခံကိရိယာ။ * [[Floppy disk drive]] * [[Serial port]] * [[Parallel port]] * [[Modem]] * Shared [[PS/2 port|PS/2]] input device port * [[VHS]] or [[8 mm video format|8mm]] VCR * [[IrDA]] * [[S-video]] port<ref>Unconfirmed if this exists in most recent models of laptops.</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်ထုတ် အချို့လပ်တော့များတွင် [[CD-ROM]]/[[DVD]]/[[CD]] drive တို့ မပါရှိတော့ပေ။ ==ဆော့ဖ်ဝဲ== ===Operating System=== {{main|Operating System}} ===Applications=== {{main|Application software}} ==Desktops နှင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်း== ===အားသာချက်များ=== [[File:Astrid Gruppefremvisning.jpg|thumb|ဆရာမတစ်ယောက်က ကျောင်းသားလေးများ၏ ဝပ်ရှော့တွင် လပ်တော့ (workshop) ကို အသုံးပြုနေပုံ]] [[File:Jimmy Wales accessing Wikipedia.jpg|thumb|ဝီကီပီးဒီးယားကို တည်ထောင်သူ [[:en:Jimmy Wales]] သည် ပန်းခြံတစ်ခုထဲရှိခုံပေါ်တွင် လပ်တော့သုံးနေပုံ]] '''သယ်ဆောင်ရလွယ်ကူမှု''' သည် desktop PCs နှင့် လပ်တော့များနှိုင်းယှဉ်ရာတွင် ပထမဆုံးဖော်ပြခဲ့သော လက္ခဏာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web | title = Should I buy a laptop or desktop? | publisher = IT Division&nbsp;– University of Wisconsin | date = 19 March 2008 | url = http://kb.wisc.edu/showroom/page.php?id=3044 | accessdate = 27 November 2008 | archive-date = 22 January 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090122120928/http://kb.wisc.edu/showroom/page.php?id=3044 }}</ref> ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပေါ့ပါးမှုသည် လပ်တော့တစ်လုံးအား ရုံး၊ အိမ် များမှာသာမက ကား/ရထားစီး၍ အလုပ်သွားရာတွင်လည်းကောင်း၊ လေယာဉ်ပျံ၊ ကော်ဖီဆိုင်၊ ဟောပြာပွဲခန်းမ၊ စာကြည့်တိုက်၊ ဆွေးနွေးပွဲခန်းမ အစရှိသော နေရာများတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ အိမ်မှာအသုံးပြုပါက လပ်တော့ကို ဧည့်ခန်းမှ ထမင်းစားခန်း၊ မိသားစုအခန်းသို့ ရွေ့ပြောင်းသယ်ယူနိုင်သည်။ သယ်ဆောင်ရလွယ်ကူခြင်းသည် အမျိုးမျိုးသော မတူညီသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ *'''လုပ်နိုင်စွမ်းအား''': desktop PC များအသုံးပြု၍ မရနိုင်သော နေရာများတွင် လပ်တော့များကိုအသုံးပြုခြင်းသည် အလုပ်သမားများ၏ အလုပ်များ၊ ကျောင်းသားများ၏ ကျောင်းနှင့်ပတ်သက်သောလုပ်ငန်းများ၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို မြင့်တက်စေသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် ရုံးလုပ်သားတစ်ယောက်သည် အလုပ်နှင့်ပက်သက်သောအီးမေးလ် ({{lang-en|e-mail)များကို ရထားဖြင့်အလုပ်သို့သွားနေစဉ် တစ်နာရီခန့်ဖတ်ခြင်း နှင့် ကျောင်းသားတစ်ယောက်သည် စာသင်ချိန်ကြား အားလပ်ချိန်တွင် အိမ်စာကို ကျောင်းရှိကော်ဖီဆိုင်တွင် ပြုလုပ်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ * '''ချက်ချင်းအသုံးပြုနိုင်မှု''': လပ်တော့ကို အလွယ်တကူ သယ်ဆောင်၍ ရနိုင်သဖြင့် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ၊ အလုပ်နှင့် သက်ဆိုင်သော သတင်းအချက်အလက်များကို ရယူသုံးစွဲနိုင်သည်။ ဤအချက်သည် မိမိနှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များအကြား ပိုမိုကောင်းမွန်သော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ရရှိနိုင်သည်။ မည်သည့်နေရာ အချိန်တွင် ဖြစ်နေပါစေ လပ်တော့ကိုဖွင့်ကာ စာရင်းဇယားများ၊ စာရွက်စာတမ်းများ အစရှိသည်တို့ကို လပ်တော့ရှိပါက အလွယ်တကူ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ * '''အချိန်နှင့်တပြေးညီ သတင်းအချက်အလက်များ ရနိုင်ခြင်း''': ဘူတစ်ယောက်သည် စားပွဲတင်ကွန်ပျူတာ တစ်လုံးထက်ပိုမိုအသုံးပြုပါက synchronization နှင့် သက်ဆိုင်သော ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ကွန်ပျူတာတစ်လုံးတွင် ပြုလုပ်ထားခဲ့သော အပြောင်းအလဲများသည် အခြားကွန်ပျူတာသို့လည်း အလိုအလျောက်ပျံ့နှံ့မှု၊ သက်ရောက်မှု မရှိနိုင်ပေ။ There are ways to resolve this problem, including physical transfer of updated files (using a USB flash memory stick or CD-ROMs) or using synchronization software over the Internet, such as [[cloud computing]]. However, transporting a single laptop to both locations avoids the problem entirely, as the files exist in a single location and are always up-to-date. * '''ချိတ်ဆက်နိုင်စွမ်း''': ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကြိုးမဲ့ ဝိုင်ဖိုင်ကွန်ရက်များ နှင့် EVDO၊ HSDPA နှင့် အခြားသော နည်းပညာများတိုးတက်လာခြင်းနှင့်အတူ ခေတ်မှီလပ်တော့များတွင် ဝိုင်ဖိုင်စနစ်ကို ထောက်ပံ့လာကြသည်။<ref> လပ်တော့အားလုံးနီးပါးတွင် ဝိုင်ဖိုင်အသုံးပြုနိုင်ရန် ကြိုးမဲ့ချိတ်ဆက်နိုင်သည့် ကိရိယာများ တပ်ဆင်လာကြသည်။ USB devices, extension cards နှင့် သီးသန့်လပ်တော့များတွင်မူ internal cards များဖြင့် ဝိုင်ဖိုင်ကို ရယူအသုံးပြုနိုင်သည်။</ref> လပ်တော့များသည် သွားလာနေစဉ်သော်မှ အင်တာနက်နှင့် နီးစပ်ရာကွန်ပျူတာအချင်းချင်းချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်သည့် ကွန်ရက်(LAN) ကို အလွယ်တကူချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်ပေသည်။ အထူးသဖြင့် ကွန်ပျူတာများဖြင့် ဝိုင်ဖိုင်အသုံးပြုမှုကို တက္ကသိုလ်များတွင် တွင်ကျယ်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web | title = Faster Wi-Fi Predicted for Colleges | publisher = The Chronicle of Higher Education | author = Josh Fischman | date = 7 August 2008 | url = http://chronicle.com/wiredcampus/article/3226/faster-wifi-predicted-for-colleges | accessdate =27 November 2008 }} </ref> လပ်တော့၏ အခြားကောင်းကွက်များ - *'''အရွယ်အစား''': လပ်တော့သည် desktop PCs ထက်အရွယ်အစားပိုသေးသည်။ သေးငယ်သောအခန်းနှင့် ကျောင်းသားအဆောင်များတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ အသုံးမပြုပါက ပိတ်၍ စာရေးစားပွဲ၏ အံဆွဲထဲတွင် ထည့်ထားနိုင်သည်။ *'''အားအသုံးပြုမှုနည်းပါးခြင်း : ''' လပ်တော့များသည် desktop များထက် အချိန်တော်တော်များများ အားပို၍ ထောက်ပံနိုင်စွမ်း ရှိသည်။ desktops သည် 100–800 W အသုံးပြုနေချိန်တွင် ပုံမှန်လပ်တော့တစ်လုံးသည် 20–120 W အသုံးပြုသည်။ ဤအချက်သည် တစ်ကိုယ်ရေသုံးကွန်ပျူတာ (personal computer) ရာနှင့်ချီ အသုံးပြုနေသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးများ နှင့် အိမ်များတွင် ၂၄ နာရီ ၇ ရက်ပတ်လုံးအသုံးပြုနေသော ကွန်ပျူတာများ ( home media server, print server, etc.) အတွက် စွမ်းအင်ချွေတာနိုင်သည့် အကျိုးကျေးဇူးကို ရရှိနိုင်သည်။ *'''ဆိတ်ငြိမ်မှု''' : လပ်တော့များသည် desktop များထက် ပိုမိုဆိတ်ငြိမ်သည်။ အကြောင်းမှာ ပိုမိုတိတ်ဆိတ်၍ နှေးကွေးသော 2.5-inch hard drives များနှင့် အပူစွန့်ထုတ်မှုလျော့နည်းအောင် နှေးကွေးသောပန်ကာများကို လျော့သုံးထား၍ ဖြစ်သည်။ *'''ဘက်ထရီ''' : အာသွင်းပြီးသော လပ်တော့သည် မီးပြတ်သွားခြင်း၊ မီးအားနည်း၍ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ခြင်းစသည်တို့ကြောင့် မည်သို့မှသက်ရောက်မှုမရှိဘဲ ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်သည်။ စားပွဲတင်ကွန်ပျူတာ ( desktop PC ) တွင် မီးပြတ်တောက်ခြင်း၊ မီးအားနည်း၍ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ခြင်း စသည်တို့မှ ကာကွယ်ရန် Uninterruptible power supply (UPS) ကို အသုံးပြုသည်။ ကြီးမား၍ ဈေးကြီးသော UPS ကိုအသုံးပြုပါက ဘက်ထရီမှာ ၂၀ - ၃၀ မိနစ် ပို၍ အသုံးခံသည်။ <ref>A sample line of UPS devices and on-battery power: {{cite web | title = Back-UPS RS | publisher = APC | url = http://www.apc.com/products/family/index.cfm?id=23 | accessdate =27 November 2008 }} </ref> * '''အလုံးစုံပါဝင်ခြင်း''': ၂၀၁၀ ခုနှစ်လောက်က ထုတ်သောလပ်တော့များတွင် အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို တပ်ဆင်ထားသည်။ သို့သော် အချို့လပ်တော့များတွင် CD/CDR/DVD drive တို့မပါရှိပေ။ အသုံးပြုလိုပါက ပြင်ပ drive လိုအပ်သည်။ စားပွဲတင်ကွန်ပျူတာများတွင် စီပီယူ၊ ဟာဒ်ဒစ်၊ ပါဝါဆပလိုင်းစသည်တို့ကို အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု အဖြစ်ထားရှိပြီး ကီးဘုတ်၊ မောက်၊ စခရင်၊ စပီကာကဲ့သို့ အရံပစ္စည်းများကို ခွဲထုတ်ထားသည်။ ===အားနည်းချက်များ=== စားပွဲတင်ကွန်ပျူတာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက လပ်တော့များတွင် အောက်ပါဆိုးကျိုးများ ရှိသည် : ====စွမ်းဆောင်ရည်==== လပ်တော့ နှင့် စားပွဲတင်ကွန်ပျူတာသည် အလုပ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း အတူတူဖြစ်ပါကလည်း ဈေးနှုန်းတွင် လပ်တော့သည် ပိုမိုဈေးကြီးသည်။<ref> In a comparison between laptop and desktop of equal cost, the desktop's System Benchmark Score was twice that of the laptop. {{cite web | title = What to Buy, a Notebook or Desktop PC? | publisher = Tom's Hardware | date = 11 June 2008 | url = http://www.tomshardware.com/reviews/desktop-vs-notebook,1946-7.html | accessdate =28 November 2008 }} </ref> လပ်တော့တွင် အလုပ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို ကန့်သတ်ထားသဖြင့် စွမ်းရည်မြင့်မားသော စားပွဲတင်ကွန်ပျူတာများ (အထူးသဖြင့် processor နှစ်ခု အသုံးပြုထားသည့်) ထက် နိမ့်ကျလျက်ရှိသည်။ စားပွဲတင်ကွန်ပျူတာများတွင် ''bleeding edge'' နည်းပညာကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် လပ်တော့တွင်ပါ အသုံးပြုလာသည်။ For Internet browsing and typical office applications, where the computer spends the majority of its time waiting for the next user input, even relatively low-end laptops (such as Netbooks) can be fast enough for some users.<ref>For example, a review of the [[MSI Wind Netbook]] says that "''The device is rarely sluggish in general use. It renders Web pages quickly, launches most applications without becoming too bogged down and generally doesn't feel like it's a budget laptop.''" {{cite web | last = Reid | first = Rory | title = MSI Wind Review | publisher = CNET Australia | date = 7 July 2008 | url = http://www.cnet.com.au/laptops/laptops/0,239035649,339289583,00.htm | accessdate = 28 November 2008 | archive-date = 5 December 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081205092148/http://www.cnet.com.au/laptops/laptops/0,239035649,339289583,00.htm }}</ref> As of mid-2010, at the lowest end, the cheapest netbooks—between US$200–300—remain more expensive than the lowest-end desktop computers (around US$200), but only when those are priced without a screen/monitor. Once an inexpensive monitor is added, the prices are comparable. Most higher-end laptops are sufficiently powerful for high-resolution movie playback, some 3D gaming and video editing and encoding. However, laptop processors can be disadvantaged when dealing with higher-end database, maths, engineering, financial software, virtualization, etc. This is because laptops use the mobile versions of processors to conserve power, and these lag behind desktop chips when it comes to performance. Also, the top-of-the-line mobile graphics processors (GPUs) are significantly behind the top-of-the-line desktop GPUs to a greater degree than the processors, which limits the utility of laptops for high-end 3D gaming and scientific visualization applications. Some manufacturers work around this performance problem by using desktop CPUs for laptops.<ref>[http://www.engadget.com/2009/07/14/rock-delivers-bd-core-i7-equipped-xtreme-790-and-xtreme-840-ga/ Rock delivers BD / Core i7-equipped Xtreme 790 and Xtreme 840 gaming laptops&nbsp;– Engadget<!-- Bot generated title -->]</ref> ====အဆင့်မြင့်တင်နိုင်မှု==== Upgradeability of laptops is very limited compared to desktops, which are thoroughly standardized. In general, hard drives and memory can be upgraded easily. Optical drives and [[internal expansion card]]s may be upgraded if they follow an [[Technical standard|industry standard]], but all other internal components, including the motherboard, CPU and graphics, are not always intended to be upgradeable. [[Intel]], [[Asus]], [[Compal Electronics|Compal]], [[Quanta Computer|Quanta]] and some other laptop manufacturers have created the [[Common Building Block]] standard for laptop parts to address some of the inefficiencies caused by the lack of standards. The reasons for limited upgradeability are both technical and economic. There is no industry-wide standard [[Computer form factor|form factor]] for laptops; each major laptop manufacturer pursues its own [[Proprietary hardware|proprietary]] design and construction, with the result that laptops are difficult to upgrade and have high repair costs. Devices such as sound cards, network adapters, hard and optical drives, and numerous other peripherals are available, but these upgrades usually impair the laptop's portability, because they add cables and boxes to the setup and often have to be disconnected and reconnected when the laptop is on the move. ====Ergonomics and health effects==== =====ခါးများ===== [[Image:laptop-coaster.jpg|thumb|[[Laptop cooler]] (silver) under laptop (white), preventing heating of lap and improving laptop airflow]] လပ်တော့ကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ အသုံးပြုမှုသည်အာရုံစိုက်မှုကြောင့် ကျန်းမာရေးထိခိုက်မှာများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သေးငယ်၍ ပြားသော ကီးဘုတ် နှင့် trackpad pointing devices များကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web | last = Martin | first = James A. | title = The Pain of Portable Computing | publisher = PC World | date = 9 June 2000 | url = http://www.pcworld.com/printable/article/id,17082/printable.html | accessdate = 27 November 2008 | archivedate = 7 July 2021 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20210707125125/https://www.pcworld.com/printable/article/id,17082/printable.html }}</ref> လပ်တော့ကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ အသုံးပြုပါက ပြင်ပ ကျန်းမာရေးအတွက်ရည်ရွယ်ကာ ထုတ်လုပ်ထားသော ကီးဘုတ်နှင့် pointing device ကို သီးခြားတပ်ဆင်အသုံးပြုသင့်သည်။ ထိုမှသာ ခါးနာခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ၎င်း ကိရိယာ (device) များကို လပ်တော့တွင် USB သို့မဟုတ် Docking station အသုံးပြု၍ လွယ်ကူစွာ ချိတ်ချက်အသုံးပြုနိုင်သည်။ ကျန်းမာရေး ရှုထောင့်အရ လုပ်ငန်းများတွင် ကျန်းမာရေးအတွက် ရည်ရွယ်ကာ ထုန်လုပ်ထားသော ကီးဘုတ်များ (ergonomic keyboard) အသုံးပြုသင့်သည်။ =====လည်ပင်းနှင့် ခါးကြော===== လပ်တော့၏ မျက်နှာပြင် (screen) သည် မြင်ကွင်းကောင်းကောင်းဖြင့် မြင်ရရန် စောင်းလျက်အနေအထားဖြင့် ထားရှိရန် လိုသည်။ သို့သော်ထိုအနေအထားဖြင့် အသုံးပြုပါက လည်ပင်း၊ ခါး စသည်တို့ကို ကျန်းမာရေးအရ ထိခိုက်နိုင်သည်။ ကြီးမားသော၊ မြင့်မားသော အရည်အသွေးကောင်းမွန်သည့် ပြင်ပမျက်နှာပြင်များဖြင့် လပ်တော့ကို ချိတ်ဆက်အသုံးပြုပါက ထိုကဲ့သို့သော ကျန်းမာရေးထိခိုက်မှုကို သက်သာစေနိုင်သည်။ မျက်နှာပြင် (screen) ကို ထပ်ချဲ့ကာ အလုပ်များကို ပိုမိုးပြီးမြောက်စေနိုင်သည်။ အခြားဖြေရှင်းနည်းတစ်ခုမှာ ကွန်ပျူတာအသုံးပြုသည့် စားပွဲ/ခုံ အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ =====Possible effect on fertility===== A study by [[State University of New York]] researchers found that heat generated from laptops can increase the temperature of the lap of male users when balancing the computer on their lap, potentially putting [[sperm count]] at risk. The study, which included roughly two dozen men between the ages of 21 and 35, found that the sitting position required to balance a laptop can increase scrotum temperature by as much as {{convert|2.1|C-change|0}}. However, further research is needed to determine whether this directly affects male [[infertility|sterility]].<ref>{{cite journal | last = Sheynkin | first = Y. | author2 = Jung M; Yoo P;Schulsinger D; Komaroff E | title = Increase in scrotal temperature in laptop computer users | journal = Human Reproduction | volume = 20 | issue = 2 | pages = 452–5 |date=9 December 2004 | publisher = Epub | doi = 10.1093/humrep/deh616 | pmid = 15591087 }}<!--| accessdate =14 December 2006--> </ref> A later 2010 study of 29 males published in ''Fertility and Sterility'' found that men who kept their laptops on their laps experienced scrotal hyperthermia (overheating) in which their scrotal temperatures increased by up to {{convert|2.0|C-change|0}}. The resulting heat increase, which could not be offset by a laptop cushion, may increase male infertility.<ref name="study1">{{cite journal|author2=Yefim Sheynkin, Robert Welliver, Andrew Winer, Farshid Hajimirzaee, Hongshik Ahn, Kyewon Lee|journal=Fertility and Sterility|date=8 November 2010|title=Protection from scrotal hyperthermia in laptop computer users|doi=10.1016/j.fertnstert.2010.10.013|url=http://www.fertstert.org/article/S0015-0282(10)02689-0/abstract|last1=Sheynkin|first1=Yefim|volume=95|issue=2|pages=647–651|pmid=21055743}}</ref><ref name="Yin">{{cite web|url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2372317,00.asp|title=Study: Laptop Pads Don't Prevent Male Infertility|last=Yin|first=Sara|date=8 November 2010|work=[[PC Magazine]]|accessdate=8 November 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/men-your-laptop-may-be-roasting-your-testicles-2128617.html|title=Men, your laptop may be roasting your testicles|date=8 November 2010|work=The Independent|accessdate=8 November 2010|archivedate=11 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101111015249/http://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/men-your-laptop-may-be-roasting-your-testicles-2128617.html}}</ref><ref name="Caulfield">{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/lifestyle/health/2010/11/07/2010-11-07_study_finds_men_who_place_laptop_computer_on_lap_put_testicles_at_risk_of_overhe.html|title=Study finds men who place laptop computer on lap put testicles at risk of overheating, infertility|last=Caulfield|first=Philip|date=7 November 2010 <!-- , 6:09&nbsp;pm -->|work=[[Daily News (New York)|Daily News]]|accessdate=8 November 2010|archivedate=10 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101110061017/http://www.nydailynews.com/lifestyle/health/2010/11/07/2010-11-07_study_finds_men_who_place_laptop_computer_on_lap_put_testicles_at_risk_of_overhe.html}}</ref><ref name="Joelving">{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE6A457320101108|title=.|last=Joelving|first=Frederik|date=8 November 2010 <!-- 12:37&nbsp;pm EST --> |accessdate=8 November 2010|agency=Reuters}}</ref> A common practical solution to this problem is to place the laptop on a table or desk, or to use a book or pillow between the body and the laptop.{{Citation needed|date=February 2012}} Another solution is to obtain a cooling unit for the laptop. These are usually USB powered and consist of a hard thin plastic case housing one, two, or three cooling fans&nbsp;– with the entire assembly designed to sit under the laptop in question&nbsp;– which results in the laptop remaining cool to the touch, and greatly reduces laptop heat buildup.<ref>{{cite web|title=Laptop Hardware Guide|url=http://www.listtechnology.com/laptop-buying-guide-what-to-look-for-when-buying-a-laptop|website=Listtechnology.com|date=9 September 2015|accessdate=11 November 2015|archivedate=18 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151118052750/http://www.listtechnology.com/laptop-buying-guide-what-to-look-for-when-buying-a-laptop/}}</ref> =====ပေါင်===== ပေါင်ပေါ်တင်၍ အသုံးပြုသော လပ်တော့မှထွက်သောအပူသည် ပေါင်၏ အရေပြား အရောင်ကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ ၎င်းရောဂါကို "[[Erythema ab igne|toasted skin syndrome]]" အဖြစ်သိကြသည်။<ref>{{cite journal | last = Levinbook | first = WS. | author2 = Mallet J; Grant-Kels JM | title = Laptop computer—associated erythema ab igne | journal = Cutis | volume = 80 | issue = 4 | pages = 319–20 |date=October 2007 | publisher = Quadrant HealthCom |pmid=18038695 }} </ref><ref name="Diaz">{{cite web|url=http://gizmodo.com/5657721/what-is-toasted-skin-syndrome|title=What Is Toasted Skin Syndrome?|last=Diaz|first=Jesus|date=7 October 2010 <!-- 09:40&nbsp;am -->|publisher=Gizmodo|accessdate=8 November 2010|archive-date=8 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101008181222/http://gizmodo.com/5657721/what-is-toasted-skin-syndrome}}</ref><ref name="Hendrick">{{cite web|url=http://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/news/20101004/laptop-risk-toasted-skin-syndrome|title=Laptop Risk: ‘Toasted Skin Syndrome'|last=Hendrick|first=Bill|date=4 October 2010|publisher=WebMD|accessdate=8 November 2010}}</ref><ref name="TANNER">{{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/39490660/|title=Laptops lead to 'toasted skin syndrome'|last=Tanner|first=Lindsey|date=10 April 2010|agency=Associated Press|accessdate=8 November 2010|archivedate=5 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121105224444/http://www.msnbc.msn.com/id/39490660}}</ref> ====ခံနိုင်ရည်စွမ်း==== [[Image:Laptop overheating due to dust-clogged internal heatsinks in 2.5 year old laptop.jpg|thumb|A clogged [[heat sink]] on a laptop after 2.5 years of use]] [[File:Laptop keyboard with its keys removed for cleaning.jpg|thumb|Laptop keyboard with its keys (except the space bar) removed, revealing crumbs, pet hair and other detritus to be cleaned away.]] =====Equipment wear===== Because of their portability, laptops are subject to more wear and physical damage than desktops. Components such as screen hinges, latches, [[DC connector|power jack]]s, and [[power cord]]s deteriorate gradually from ordinary use, and may have to be replaced. A liquid spill onto the keyboard, a rather minor mishap with a desktop system (given that a basic keyboard costs about US$20), can damage the internals of a laptop and destroy the computer or result in a costly repair. One study found that a laptop is three times more likely to break during the first year of use than a desktop.<ref>{{cite web | title = Gartner: Notebook PCs still prone to hardware failure | date = 27 June 2006 | publisher = IDG News Service / ITWorld | url = http://www.itworld.com/060627notebookpc | accessdate = 27 November 2008 | archive-date = 10 December 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111210143144/http://www.itworld.com/060627notebookpc }}</ref> To maintain a laptop, it is recommended to clean it every three months for dirt, debris, dust, and food particles. Most cleaning kits consist of a lint-free or [[Microfiber]] cloth for the LCD screen and keyboard, compressed air for getting dust out of the cooling fan, and cleaning solution. Harsh chemicals such as bleach should not be used to clean a laptop, as they can damage it.<ref>{{cite web|last=Geier|first=Eric|title=Zen and the Art of Laptop Maintenance|url=http://www.pcworld.com/article/260438/zen_and_the_art_of_laptop_maintenance.html|work=PC World|accessdate=25 January 2014}}</ref> =====အစိတ်အပိုင်းများ အစားထိုးမှု===== Original external components are expensive, and usually proprietary and non-interchangeable; other parts are inexpensive—a power jack can cost a few dollars—but their replacement may require extensive disassembly and reassembly of the laptop by a technician. Other inexpensive but fragile parts often cannot be purchased separate from larger more expensive components. For example, the video display cable and the backlight power cable that pass through the lid hinges to connect the motherboard to the screen will eventually break from repeated opening and closing of the lid. These tiny cables usually cannot be purchased from the original manufacturer separate from the entire LCD panel, with the price of hundreds of dollars, although for popular models an aftermarket in pulled parts generally exists. The repair costs of a failed motherboard or LCD panel often exceeds the value of a used laptop. Parts can also be ordered from third party vendors. =====အပူထွက်ခြင်းနှင့် အအေးပေးခြင်း===== Laptops rely on extremely compact cooling systems involving a [[Computer fan|fan]] and [[heat sink]] that can fail from blockage caused by accumulated airborne dust and debris. Most laptops do not have any type of removable dust collection filter over the air intake for these cooling systems, resulting in a system that gradually conducts more heat and noise as the years pass. In some cases the laptop starts to overheat even at idle load levels. This dust is usually stuck inside where the fan and heat sink meet, where it can not be removed by a casual cleaning and vacuuming. Most of the time, compressed air can dislodge the dust and debris but may not entirely remove it. After the device is turned on, the loose debris is reaccumulated into the cooling system by the fans. A complete disassembly is usually required to clean the laptop entirely. However, preventative maintenance such as regular cleaning of the heat sink via compressed air can prevent dust build up on the heat sink. Many laptops are difficult to disassemble by the average user and contain components that are sensitive to [[electrostatic discharge]] (ESD). =====ဘက်ထရီ သက်တမ်း===== Battery life is limited because the capacity drops with time, eventually requiring replacement after as little as a year. A new battery typically stores enough energy to run the laptop for three to five hours, depending on usage, configuration, and power management settings. Yet, as it ages, the battery's energy storage will dissipate progressively until it lasts only a few minutes. The battery is often easily replaceable and a higher capacity model may be obtained for longer charging and discharging time. Some laptops (specifically ultrabooks) do not have the usual removable battery and have to be brought to the service center of its manufacturer or a third-party laptop service center to have its battery replaced. Replacement batteries can also be expensive. ====လုံခြုံရေးနှင့် ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှု==== Because they are valuable, commonly used, portable, and easy to conceal in a backpack or other type of travel bag, laptops are prized targets for [[Laptop theft|theft]]. Every day, over 1,600 laptops go missing from U.S. airports.<ref>[http://www.dell.com/downloads/global/services/dell_lost_laptop_study.pdf], Ponemon Institute, Airport Insecurity: The Case of Lost Laptops, June 2008</ref> The cost of stolen business or personal data, and of the resulting problems ([[identity theft]], [[credit card fraud]], breach of privacy), can be many times the value of the stolen laptop itself. Consequently, physical protection of laptops and the safeguarding of data contained on them are both of great importance. Most laptops have a [[Kensington security slot]], which can be used to tether them to a desk or other immovable object with a security cable and lock. In addition, modern operating systems and [[disk encryption software|third-party software]] offer [[disk encryption]] functionality, which renders the data on the laptop's [[hard drive]] unreadable without a [[Key (cryptography)|key]] or a passphrase. As of 2015, some laptops also have additional security elements added, including eye recognition software and fingerprint scanning components.<ref>{{cite web |url= http://www.laptop-security-pro.com/biometric-devices.html |title= Secure File Sharing |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |website= Biometric Devices and Laptop Security |publisher= Laptop Security Pro |accessdate= 2015-02-07 }}</ref> Software such as LoJack for Laptops, Laptop Cop, and GadgetTrack have been engineered to help people locate and recover their stolen laptop in the event of theft. Setting one's laptop with a password on its firmware (protection against going to firmware setup or booting), internal HDD/SSD (protection against accessing it and loading an operating system on it afterwards), and every user account of the operating system are additional security measures that a user should do.<ref>[http://www.howtogeek.com/186235/how-to-secure-your-computer-with-a-bios-or-uefi-password/ How to Secure Your Computer With a BIOS or UEFI Password]</ref><ref>[http://www.howtogeek.com/186881/hard-disk-passwords-explained-should-you-set-one-to-secure-your-files/ Hard Disk Passwords Explained: Should You Set One to Secure Your Files?]</ref> Fewer than 5% of lost or stolen laptops are recovered by the companies that own them,<ref>[http://www.intelligenceinsoftware.com/feature/it_software_strategy/lost_laptop/index.html#.UP2bUFSzBJN#ixzz2Ucm2oKSg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130606040557/http://intelligenceinsoftware.com/feature/it_software_strategy/lost_laptop/index.html#.UP2bUFSzBJN |date=6 June 2013 }}, Ponemon Institute, The Billion Dollar Lost Laptop Problem, September 2010</ref> however, that number may decrease due to a variety of companies and software solutions specializing in laptop recovery. In the 2010s, the common availability of webcams on laptops raised privacy concerns. In ''[[Robbins v. Lower Merion School District]]'' (Eastern District of Pennsylvania 2010), school-issued laptops loaded with special software enabled staff from two high schools to take secret webcam shots of students at home, via their students' laptops.<ref>{{cite web|last=Holmes |first=Kristin E. |url=http://www.philly.com/inquirer/local/pa/20100831_Lower_Merion_School_District_ordered_to_pay_plaintiff_s_lawyer__260_000.html |title=Lower Merion School District ordered to pay plaintiff's lawyer $260,000 |publisher=Philadelphia Inquirer |date=31 August 2010 |accessdate=20 September 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://mainlinemedianews.com/articles/2010/08/31/main_line_times/news/doc4c7cfdad3e059461146296.txt |title=Main Line Media News |publisher=Main Line Media News |date=18 September 2010 |accessdate=20 September 2010 |archivedate=5 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305121116/http://mainlinemedianews.com/articles/2010/08/31/main_line_times/news/doc4c7cfdad3e059461146296.txt }}</ref> ==ရောင်းချမှုများ== ===ထုတ်လုပ်သူများ=== လပ်တော့ကို အမျိုးအစား/တံဆိပ်နှင့် ထုတ်လုပ်သူ များစွာရှိ၏။ အမျိုးမျိုးသော အမျိုးအစားများသည် notebook များကို အတန်းအစားအမျိုးမျိုးဖြင့် ထုတ်လုပ်ကြသည်။ အဓိကကျသော လပ်တော့အမှတ်တံဆိပ်များသည် ကောင်းမွန်သောဝန်ဆောင်မှုနှင့် အထောက်အပံ့များကို ဝန်ဆောင်မှုပေးကြသည်။ အချိန်ကာလ အတော်ကြာက ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး လက်ရှိအချိန်တွင် ထုတ်လုပ်မှု မရှိတော့သော လပ်တော့များအတွက် လိုအပ်သော driver ဆော့ဝဲလ်များကို ဒေါင်းလုပ်ပြုနိုင်အောင် စီစဉ်ထားသည်။ ဝန်ဆောင်မှု၊ အထောက်အပံ့၊ အမျိုးအစား၏ နာမည်ရှိမှု အစရှိသည်တို့ကို အထောက်အပံ့ပေးသော လပ်တော့တံဆိပ်များသည် အခြားထင်ပေါ်မှုသိပ်မရှိသော လပ်တော့များ၊ [[Original design manufacturer|ODMs]] နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဈေးပိုမိုကြီးသည်။ အချို့လပ်တော့များသည် လုပ်ငန်းတစ်မျိုးအတွက် ရည်ရွယ်ကာ ထုတ်လုပ်ထားကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ([[Alienware]]) ကဲ့သို့ ဂိမ်းဆော့ရန် ထုတ်ထားသည့် လပ်တော့များ၊ ([[HP Envy]]) ကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းမြင့်မားသော လပ်တော့များ၊ netbooks ([[EeePC]]) နှင့် ([[One Laptop per Child|OLPC]]) ကဲ့သို့ ကလေးများအတွက် ထုတ်လုပ်ထားသော လပ်တော့များတို့ ဖြစ်ကြသည်။ Many brands, including the major ones, do not design and do not manufacture their laptops. Instead, a small number of Original Design Manufacturers (ODMs) design new models of laptops, and the brands choose the models to be included in their lineup. In 2006, 7 major ODMs manufactured 7 of every 10 laptops in the world, with the largest one ([[Quanta Computer]]) having 30% of world market share.<ref>{{cite web |title=Identical Laptops, Different Prices: Don't Be Fooled by Branding |registration=yes|publisher=Info-Tech Research Group |date=10 October 2006 |url= http://www.infotech.com/research/identical-laptops-different-prices-dont-be-fooled-by-branding |accessdate=11 November 2011}}</ref> Therefore, there often are identical models available both from a major label and from a low-profile ODM in-house brand. ===ဈေးကွက်ဝေစု=== ဘက်ထရီအားကောင်း၍ သယ်ဆောင်ရလွယ်ကူသည့် ကွန်ပျူတာများ၏ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်ဝေစုမှာ ၂ ရာခိုင်နှုန်းတိတိရှိသည်။<ref>{{cite news | title = Lap-top computers gain stature as power grows | work = Daily News of Los Angeles (CA) | date = 12 April 1987 | url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=LA&p_theme=la&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EF513A9C40DA46F&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM | accessdate = 1 November 2008 | archivedate = 12 August 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110812144407/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=LA&p_theme=la&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EF513A9C40DA46F&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM }}</ref> သို့သော်လည်း လပ်တော့များကို ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကိစ္စများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အသုံးပြုမှု ပိုမိုများပြားလာသည်။<ref name="Computer Economics, Inc">{{cite web | title = The Falling Costs of Mobile Computing | work = Falling Costs of Mobile Computing Drive Corporate Adoption | publisher = Computer Economics, Inc. | date = December 2005 | url = http://www.computereconomics.com/article.cfm?id=1084 | accessdate = 1 November 2008 | archive-date = 24 February 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210224213138/https://www.computereconomics.com/article.cfm?id=1084 }}</ref> အရေအတွက် ၁၀၉ သန်း ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ Notebook PCs များကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ရောင်းချခဲ့သည်။ ထိုပမာဏမှာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၃၃ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုတိုးတက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="ssev2011-09-12">[http://www.digitimes.com/news/a20080131PD209.html Worldwide notebook shipments grow 33% on year in 2007, says IDC], 31 January 2008, Yen Ting Chen, DigiTimes, retrieved at 12 September 2011</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် Notebook ၁၄၅.၉ သန်း ရောင်းချခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် ရောင်းချရမှု အရေအတွက်မှာ ၁၇၇.၇ သန်းသို့ မြင့်တက်လာလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။<ref name="ee2009-01-10">[http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml;jsessionid=YN1M2POYEMEN0QSNDLSCKHA?articleID=212701251 Analysis: Did Intel underestimate netbook success?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510095105/http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml;jsessionid=YN1M2POYEMEN0QSNDLSCKHA?articleID=212701251 |date=10 May 2013 }}, Accessed at 10 January 2009</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ်၏ တတိယသုံးလပတ်သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် Notebook PC ရောင်းချရမှုသည် Desktop PC ရောင်းချရမှုထက် ပိုများခဲ့သည်။ ပမာဏမှာ Notebook PC သည် ၃၈.၆ သန်း ရောင်းချရ၍ Desktop PC မှာ ၃၈.၅ သန်း ရောင်းချခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Computer Economics, Inc"/><ref name="is2009-01-13">[http://www.isuppli.com/NewsDetail.aspx?ID=19823 Notebook PC Shipments Exceed Desktops for First Time in Q3], isuppli.com, accessed at 13 January 2009</ref><ref name="NYT09">{{cite news | title =The PC Doesn't Have to Be an Anchor |work=New York Times |author= Randall Stross | date =18 April 2008 | url = http://www.nytimes.com/2009/04/19/business/19digi.html?_r=1&ref=technology | accessdate =20 April 2009 }} </ref><ref>{{cite web |url=http://www.reghardware.co.uk/2008/04/17/intel_laptop_desktop_crossover/ |title=Intel: laptop/desktop crossover coming sooner than expected |work=The Register, UK |accessdate=10 October 2008 |archivedate=7 October 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081007091449/http://www.reghardware.co.uk/2008/04/17/intel_laptop_desktop_crossover/ }}</ref> ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ပထဆုံးအကြိမ် notebooks နှင့် desktops များကို အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် တစ်လကျော် ရောင်းချခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် notebooks များကို ပျမ်းမျှ ၁၁၃၁ ဒေါ်လာ ရောင်းချပြီး desktops များကို ပျမ်းမျှ ၆၉၆ ဒေါ်လာ ဖြင့် ရောင်ချသည်။ <ref> Michael Singer. [http://news.cnet.com/PC+milestone--notebooks+outsell+desktops/2100-1047_3-5731417.html "PC milestone—notebooks outsell desktops"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141016160649/http://news.cnet.com/PC+milestone--notebooks+outsell+desktops/2100-1047_3-5731417.html |date=16 October 2014 }}. 2005.</ref> မိုက်ခရိုဆော့ဖ်ဝင်းဒိုး OS ကိုအသုံးပြုထားသော လပ်တော့များ၏ ပျမ်းမျှရောင်းသည့်တန်ဖိုးမှာ ၂၀၀၈/၂၀၀၉ တွင်ကျဆင်းခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ လက်လီစတိုးဆိုင်များတွင် ဈေးသက်သာသော netbooks များကို ပျမ်းမျှ ၆၈၉ ဒေါ်လာဖြင့် ရောင်းချခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစိနိုင်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ပျမ်းမျှရောင်းသည့်တန်ဖိုးမှာ ဇန်နဝါရီလတွင် ၆၀၂ ဒေါ်လာ နှင့် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ၅၆၀ ဒေါ်လာ သို့ ကျဆင်းခဲ့သည်။ ဝင်းဒိုးကို အသုံးပြုသော လပ်တော့များ၏ ပျမ်းမျှရောင်းဈေးသည် ဤခုနှစ်လအတွင်း ၁၂၉ ဒေါ်လာ လျော့ကျခဲ့သည်။ Apple macOS လပ်တော့များသည် ၁၅၂၄ ဒေါ်လာမှ ၁၅၁၂ ဒေါ်လာသို့ ၁၂ ဒေါ်လာတိတိ ကျဆင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Netbooks Are Destroying the Laptop Market and Microsoft Needs to Act Now<!-- Bot generated title --> |url=http://www.eweek.com/c/a/Windows/Netbooks-Are-Destroying-the-Laptop-Market-and-Microsoft-Needs-to-Act-Now-863307/ |accessdate=12 February 2017 |archivedate=17 April 2009 |archiveurl=https://wayback.archive-it.org/all/20090417001909/http://www.eweek.com/c/a/Windows/Netbooks-Are-Destroying-the-Laptop-Market-and-Microsoft-Needs-to-Act-Now-863307/ }}</ref> ==ထူးခြားသော အသုံးပြုမှု== The ruggedized [[Grid Compass]] computer was used since the early days of the Space Shuttle program. The first [[Commercial off-the-shelf|commercial]] laptop used in space was a [[Macintosh portable]] in 1991 aboard Space Shuttle mission [[STS-43]].<ref>{{cite web|url=http://support.apple.com/kb/TA30635?viewlocale=en_US |title=Macintosh Portable: Used in Space Shuttle |publisher=Support.apple.com |accessdate=23 October 2012}}</ref><ref>{{cite book|last=Linzmayer|first=Owen W.|title=Apple confidential 2.0 : the definitive history of the world's most colorful company|year=2004|publisher=No Starch Press|location=San Francisco, Calif.|isbn=1-59327-010-0|edition=[Rev. 2. ed.].}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.macobserver.com/columns/thisweek/2004/20040831.shtml |title=This Week in Apple History&nbsp;– August 22–31: "Welcome, IBM. Seriously", Too Late to License |publisher=The Mac Observer |date=31 October 2004 |accessdate=23 October 2012 |archive-date=17 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230417103452/https://www.macobserver.com/columns/thisweek/2004/20040831.shtml }}</ref> Apple and other laptop computers continue to be flown aboard manned spaceflights, though the only long duration flight certified computer for the International Space Station is the [[ThinkPad#Use in space|ThinkPad]].<ref>{{Cite web |url=http://www-03.ibm.com/ibm/history/exhibits/space/space_thinkpad.html |title=IBM Archives: IBM ThinkPads in space<!-- Bot generated title --> |access-date=12 February 2017 |archive-date=5 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605104215/http://www-03.ibm.com/ibm/history/exhibits/space/space_thinkpad.html |url-status=dead}}</ref> As of 2011, over 100 ThinkPads were aboard the ISS. Laptops used aboard the International Space Station and other spaceflights are generally the same ones that [[commercial off-the-shelf|can be purchased]] by the general public but needed modifications are made to allow them to be used safely and effectively in a weightless environment such as updating the cooling systems to function without relying on hot air rising and accommodation for the lower cabin air pressure.<ref>[http://www.spaceref.com/news/viewnews.html?id=213 2001: A Space Laptop | SpaceRef&nbsp;– Your Space Reference<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230319233051/https://spaceref.com/uncategorized/2001-a-space-laptop/ |date=19 March 2023 }}</ref> Laptops operating in harsh usage environments and conditions, such as strong vibrations, extreme temperatures, and wet or dusty conditions differ from those used in space in that they are [[Rugged computer|custom designed]] for the task and do not use [[commercial off-the-shelf]] hardware. Laptop Computer (ပေါင်ပေါ်တင်ထားလို့ရတဲ့ ကွန်ပျူတာ) ဆိုတာ ဒါမှမဟုတ် ခပ်လွယ်လွယ် Laptop ဆိုတာ ပြောင်းရွေ့သယ်ယူလို့ရတဲ့ ကွန်ပျူတာအသေးလေးတွေကိုပြောတာပါ။ တခြားနာမည်တွေအနေနဲ့ Notebook Computer (မှတ်စုစာအုပ်အရွယ် ကွန်ပျူတာ)၊ ကွန်ပျူတာဆိုတာကြီးမထည့်ပဲနဲ့ Notebook လို့လည်း လွယ်လွယ်ခေါ်ကြပါတယ်။ သူ့ရဲ့အလေးချိန်ကတော့ ၂.၂ ပေါင်ကနေ ၁၈ ပေါင် (၁ ကီလိုဂရမ်ကနေ ၆ ကီလိုဂရမ်အထိ) အလေးချိန်ရှိပါတယ်။ အရွယ်အစား၊ ပါဝင်တဲ့ပစ္စည်း၊ အခြားအချက်တွေအပေါ်မူတည်ပြီး အလေးချိန်ကွဲပြားသွားပါတယ်။ [[Personal Computer]] (တစ်ကိုယ်ရည်သုံး ကွန်ပျူတာ)အနေနဲ့ laptops တွေဟာ [[Desktop Computer]] (စားပွဲတင် ကွန်ပျူတာ) တွေနဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်အတူတူပါပဲ။ ဒါပေမယ့် ဈေးခြင်းတူမယ်ဆိုရင်တော့ စွမ်းဆောင်ရည်နိမ့်သွားတတ်ပါတယ်။ (ဥပမာ - Desktop Computer ကောင်းကောင်းတစ်လုံးရဲ့တန်ဖိုးနဲ့ Laptop Computer ဆိုရင် အတော်အသင့်လောက်ပဲရနိုင်ပါတယ်) laptops တွေမှာ desktops တွေမှာ ပါတဲ့အစိတ်အပိုင်းတွေအကုန်ပါပါတယ်။ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းလည်းအတူတူပါပဲ။ ဒါပေမယ့်မတူတဲ့အချက်ကတော့ Laptops တွေကို သယ်လို့လွယ်အောင် ပါဝင်တဲ့အစိတ်အပိုင်းတွေကို သေးနိုင်သမျှသေးအောင်၊ ရွေ့လျားအသုံးပြုတဲ့အခါမှာ စွမ်းဆောင်ရည်အကောင်ဆုံးဖြစ်အောင်၊ လျှပ်စစ်ပါဝါအသုံးပြုမှုနည်းပါးအောင် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ထားတတ်ကြပါတယ်။ Laptops တွေမှာလျှပ်စစ်ပါဝါပင်ရင်းဖြစ်တဲ့ Battery (ဘက်တရီ) ကိုထည့်သွင်းတည်ဆောက်ပေးထားလေ့ရှိပါတယ်။ Speaker (စပီကာ)၊ Mic (မိုက်)၊ Web cam စတဲ့ မီဒီယာဆက်စပ် ၏ပစ္စည်များ Bluetooth (ဘလူးတုသ်)၊ Wifi (ဝိုင်ဖိုင်)၊ lan (လန်)၊ Modem (မိုဒမ်း) နက်ဝက် (ကွန်ရက်) ချိတ်ဆက်စနစ်များလည်း ထည့်သွင်းပါလေ့ရှိပြီး အခုနောက်ပိုင်းမှာ Parallel Port နှင့် Serial Port (Com Port) များချန်လှပ်ထားကာ USB Port များသာထည့်သွင်းလာပါတယ်။ ==ကိုးကား== {{Reflist|20em}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Laptops}} [[Category:ဂျပန် တီထွင်မှုများ]] [[Category:ကွန်ပျူတာ]] [[Category:အမေရိကန် တီထွင်မှုများ]] g4svuagdscxfz77tkl56u8d53vv5bob 0 6861 1061484 1053575 2026-11-04T16:10:31Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061484 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန |seal =Seal of MOHA.png |seal_width = |seal_caption = |formed = <!--{{start date and years ago|df=yes|}}--> |preceding1 = |agency_type = ဝန်ကြီးဌာန |jurisdiction = မြန်မာနိုင်ငံ |headquarters = ရုံးအမှတ် (၁၀)၊ [[နေပြည်တော်]] |coordinates = |employees = |budget = |minister1_name = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] | minister1_pfo = | deputyminister1_name =ဗိုလ်ချုပ် | deputyminister1_pfo = | deputyminister2_name = | deputyminister2_pfo = <!-- up to |deputyminister7_name= --> |child1_agency = *[[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]] *[[အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန]] *[[အကျဉ်းဦးစီးဌာန]] *[[မီးသတ်ဦးစီးဌာန]] |website = {{url|https://moha.gov.mm/}} }} မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ဝန်ကြီးဌာနများ]]တွင် ပြည်ထဲရေး နှင့် ပတ်သက်၍ '''ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန'''ထားရှိသည်။ လက်ရှိ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/42345|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၆၁ / ၂၀၂၃ ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဒုတိယဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက် (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ ရက်) ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃ ဩဂုတ်၂၀၂၃|date=၃ ဩဂုတ်၂၀၂၃}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းပုံ== ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင်အောက်ပါ ဦးစီးဌာနများကို ထပ်မံခွဲထားသည်။ ၎င်းဦးစီးဌာနများမှာ *[[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]] *[[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန|အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန]] *[[အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန]] *[[အကျဉ်းဦးစီးဌာန]] *[[မီးသတ်ဦးစီးဌာန]] တို့ဖြစ်သည်။ ယခင်က [[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန]]ကို ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့​သော်လည်း ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]]လက်​အောက်သို့ ​ပြောင်းကာဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် မေလ ၅ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်သို့ ပြန်လည် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/207802|title=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနအား ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်မှ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့|accessdate=}}</ref> == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {{Incomplete list|date=August 2025}} {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%; border-collapse: collapse;" |- style="background:#0047AB; color:white;" ! style="width:5%" | စဉ် !! style="width:15%" | ပုံ !! style="width:25%" | အမည် !! style="width:30%" | တာဝန်သက်တမ်း !! style="width:25%" | အစိုးရ |- style="background:#F0F8FF;" | ၁ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး<br />[[ကိုကို]] || ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ || [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|သိန်းစိန်အစိုးရ]] |- | ၂ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး<br />[[ကျော်ဆွေ]] || ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ – ၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ || [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ|ထင်ကျော်အစိုးရ]]<br />[[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဝင်းမြင့်အစိုးရ]] |- style="background:#F0F8FF;" | ၃ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး<br />[[စိုးထွဋ်]] || ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ – ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ || [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဝင်းမြင့်အစိုးရ]]<br />[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- | ၄ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး<br />[[ရာပြည့်]] || ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ – ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- style="background:#F0F8FF;" | ၅ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး<br />[[ထွန်းထွန်းနောင်]] || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ – ၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ || [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]<br />[[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]] |- | ၆ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး<br />[[ဖုန်းမြတ်]] || ၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ – ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || [[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]] |- style="background:#F0F8FF;" | ၇ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး<br />[[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ || [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ(ဒု)]] |- style="background:#F0F8FF;" | ၇ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး<br /> [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] || ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ || [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ(ဒု)]] |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {{Incomplete list|date=August 2025}} {| class="wikitable" !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="2" |တာဝန်သက်တမ်း !ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !အစိုးရ |- | |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးတင့်နိုင်]]''' |၂၅ မတ် ၂၀၂၀ |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/11291 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> | | |- | rowspan="2" | | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] | rowspan="2" |'''ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းလှိုင်]]''' |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁<ref name="GNLM:1">{{Cite news|date=3 February 2021|title=Order No (6/2021), State Administration Council, Republic of the Union of Myanmar|url=https://cdn.myanmarseo.com/file/client-cdn/gnlm/wp-content/uploads/2021/02/3_Feb_21_gnlm.pdf}}</ref> |၂ မေ ၂၀၂၂<ref>{{Cite web |title=စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/24783 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> | | |- | colspan="4" |<small>မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၏ ရဲချုပ် ရာထူးကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်သည်။</small> |- | |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးတင့်နိုင်]]''' |၁၁ မေ ၂၀၂၁<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၂၄ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၅ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၁ ရက်) ဒုတိယဝန်ကြီး ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း {{!}} DSINFO|url=http://www.dsinformation.org.mm/node/795|website=www.dsinformation.org.mm|access-date=2026-03-06}}</ref> |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထဲရေးဒုတိယဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်စိုးတင့်နိုင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန်များ ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေကာစိုက်/မွေး/ဆည်ဝန်ကြီးဌာနတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးတစ်ဦးခန့်အပ်ပြီး ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးတစ်ဦးကို ဝန်ကြီးဌာနပြောင်းရွှေ့ |url=https://news-eleven.com/article/243974 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> | | |- | rowspan="2" | | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] | rowspan="2" |'''ဗိုလ်ချုပ် [[ဇင်မင်းထက်]]''' |၂ မေ ၂၀၂၂<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးခန့်အပ်ပေးခြင်းနှင့် ရဲချုပ်တာဝန် ပူးတွဲတာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/24784 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃<ref>{{Cite web|title=စစ်ကောင်စီက ရဲချုပ်နေရာ အပြောင်းအလဲလုပ်|url=https://www.rfa.org/burmese/news/junta-chang-police-chief-07222023071628.html|website=မြန်မာဌာန|date=2023-07-22|access-date=2026-03-06|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref> | | |- | colspan="4" |<small>မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၏ ရဲချုပ် ရာထူးကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်သည်။</small> |- | rowspan="2" | | rowspan="2" |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] | rowspan="2" |'''ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နီလင်းအောင်]]''' |၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |title=ဖြုတ်လိုက် ခန့်လိုက် သံသရာလည်နေတဲ့ ရဲချုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/605925 |access-date=2026-03-06 |website=စစ်ကောင်စီက ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်က ပြည်ထဲရေးဒုဝန်ကြီးနဲ့ ရဲချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ဇင်မင်းထက်ရဲ့ နေရာကို ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး နီလင်းအောင်ကို အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ကြေညာလာပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်ဇင်မင်းထက်ကို တ… |language=en}}</ref> |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထဲရေး ဒုတိယဝန်ကြီးနှင့် ရဲချုပ်တာဝန်ပူးတွဲခန့်အပ်ထားသည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး နီလင်းအောင် စစ်ဘက်မူလတာဝန်များ ပြန်လည်ထမ်းဆောင် |url=https://news-eleven.com/article/294323 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> | | |- | colspan="4" |<small>မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၏ ရဲချုပ် ရာထူးကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်သည်။</small> |- | |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဗိုလ်ချုပ် [[တိုးရီ]]''' |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထဲရေးဒုတိယဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်စိုးတင့်နိုင်နေရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်တိုးရီအား ပြောင်းလဲခန့်အပ် |url=https://news-eleven.com/article/243982 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> |၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | | |- | |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဗိုလ်ချုပ် [[အောင်ကျော်ကျော်]]''' |၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၄ / ၂၀၂၅ ၁၃၈၆ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၃ ရက် (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်) ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=https://dsinformation.org.mm/node/10827?d=1 |url-status=live |website=DS Information}} {{Dead link|date=November 2026 }}</ref> |၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/79400 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]] | |- | |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |'''ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ''' |၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/79403 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |ယနေ့အထိ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]] |[[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]] |} == ကိုးကား == {{reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] aqeybgxk40uzjfmqvgdhljx2puvm8ti 0 8282 1061707 951443 2026-11-05T11:09:07Z LeonardRandomise4 38565 ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ မွမ်းမံထားသည် 1061707 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = အေးပက်<br /> The Asia-Pacific Economic Cooperation | image = | caption = အေးပက်အမှတ်တံဆိပ် | map = APEC memberstates(Pacific).svg | mcaption = လက်ရှိအဖွဲ့ဝင် ၂၁ ဦးအား အစိမ်းရောင်ဖြင့်ညွှန်းထားသည်။ | formation = 1989 ခုနှစ် | headquarters = {{SIN}} | type = စီးပွားရေး ဖော်ရမ် | membership = ၂၁ ဦး | website = http://www.apec.org }} '''အေးပက်''' ('''APEC''')၏ အမည်အပြည့်အစုံမှာ အာရှ ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့အစည်း(Asia-Pacific Economic Cooperation) ဖြစ်ပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ ပတ်လည်ရှိ အဖွဲ့ဝင် ၂၁ နိုင်ငံက ဒေသတွင်း ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စသည့် စီးပွားရေး လွတ်လပ်မှု ပိုလာစေရေးအတွက် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးကြသည့် ဖော်ရမ် (forum) ဖြစ်သည်။ အေးပက်၏ ရည်မှန်းချက်မှာ ဒေသတွင်း စီးပွားရေး တိုးမြှင့်ရေးဖြစ်သည်။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၄၀ %၊ ပြည်တွင်းကုန်ထုတ်တန်ဖိုး (GDP) ၅၄ % ခန့်နှင့် ကုန်သွယ်ရေး ၄၄ % ခန့် ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=APEC Secretariat website |url=http://www.apec.org/content/apec/about_apec.html |accessdate=16 November 2009 |archivedate=18 May 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080518203105/http://www.apec.org/content/apec/about_apec.html }}</ref> အေးပက် အလွတ်တန်း ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲကို အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက နှစ်စဉ် အလှည့်ကျ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ သို့သော်လည်း [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]၏ ကန့်ကွက်မှုကြောင့် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည့် ချိုင်းနီးစ်ထိုင်ပေ (ထိုင်ဝမ်) မှာမူ နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲ ကိုယ်တိုင် ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲကို တက်ရောက်ခွင့်မရှိပဲ သမ္မတမှ နှစ်စဉ် အထူးကိုယ်စားလှယ်ကို ခန့်အပ်ကာ တက်ရောက်စေသည်။၂၀၀၁ ခုနှစ် တရုတ်ပြည် [[ရှန်ဟိုင်းမြို့]]တွင် ကျင်းပသည့် အေပက် ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲကိုမူ နိုင်ငံရေး အကြောင်းအရင်းကြောင့် ထိုင်ဝမ်ဘက်မှ သမ္မတ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်ကို စေလွှတ်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ သို့သော်လည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ် [[ပီရူးနိုင်ငံ|ပီရူး]]နှင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်ကာပူ]] အေးပက်ကိုမူ ဒုတိယ သမ္မတဟောင်း လျန်ကျန့်မှ သမ္မတ [[မာရင်းကျို]]ကိုယ်စား တက်ရောက်ခဲ့သည်။ လျန်ကျန့်မှာလဲ ယင်းအလွတ်တန်း ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲကို ထိုင်ဝမ်ကိုယ်စား တက်ရောက်ခဲ့သည့် ရာထူးအဆင့်အမြင့်ဆုံး အထူးကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်။ အေးပက် အလွတ်တန်း ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ၏ ထူးခြားချက်မှာ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံအကြီးအကဲများက အိမ်ရှင်နိုင်ငံ၏ ရိုးရာဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ကာ အမှတ်တရ ဓာတ်ပုံရိုက်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ == အဖွဲ့ဝင်များ == [[File:APEC2006 Roh Bush Abe.jpg|thumb|right|တောင်ကိုးရီးယားသမ္မတဟောင်းရိုမူးဟွန်းသည်ထိုအချိန်ကဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ်ရှင်ဇိုအေဘီနှင့်အမေရိကန်သမ္မတဟောင်းဂျော့ခ်ျ ဒဗလျူဘုရှ်တို့နှင့်အတူဟနွိုင်းတွင် APEC 2006 ၌ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။]] လက်ရှိတွင် အေးပက် အဖွဲ့ဝင် ၂၁ ဦးရှိပြီး အဖွဲ့ဝင်များအား အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် (''Member economy'') ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! အဖွဲ့ဝင် ! ဝင်ရောက်သည့်နှစ် |- | {{အလံ|ဩစတြေးလျနိုင်ငံ}} | 1989 |- | {{အလံ|ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ}} | 1989 |- | {{အလံ|ကနေဒါနိုင်ငံ}} | 1989 |- | {{အလံ|အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ}} | 1989 |- | {{အလံ|ဂျပန်}} | 1989 |- | {{အလံ|တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ}} | 1989 |- | {{အလံ|မလေးရှားနိုင်ငံ}} | 1989 |- | {{အလံ|နယူးဇီလန်နိုင်ငံ}} | 1989 |- | {{အလံ|ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ}} | 1989 |- | {{အလံ|စင်ကာပူနိုင်ငံ}} | 1989 |- | {{အလံ|ထိုင်းနိုင်ငံ}} | 1989 |- | {{အလံ|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} | 1989 |- | {{အလံ|ထိုင်ဝမ်|name=ချိုင်းနီးစ်ထိုင်ပေ}}<ref>တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (အာအိုစီ) ကို "တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ" သို့မဟုတ် "ထိုင်ဝမ်"ဟူသောအမည်ကို အသုံးပြုခွင့်မပြုဘဲ ကုလသမဂ္ဂ၏ အသိအမှတ်ပြုထားသော အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးမဟုတ်သောကြောင့် အဖွဲ့အစည်းအတွင်း တရုတ်တိုင်ပေအဖြစ် ရည်ညွှန်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ တရုတ်သမ္မတသည် အေပီအီးစီ စီးပွားရေးဦးဆောင်များ၏ နှစ်ပတ်လည်အစည်းအဝေးကို မတက်ရောက်ပါ။ ယင်းအစား စီးပွားရေးကိစ္စများအတွက် တာဝန်ရှိသော ဝန်ကြီးအဆင့်အရာရှိတစ်ဦးကို စေလွှတ်ခြင်းအစား (အေပီအီးစီသို့ တရုတ် တိုင်ပေကိုယ်စားလှယ်များ စာရင်းကိုကြည့်ပါ)။ </ref> | 1991 |- | {{အလံ|ဟောင်ကောင်}}<ref>ဟောင်ကောင် သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ် တွင် ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ် ရေး ကာလ အတွင်း "{{flagicon|Hong Kong|1959}} အသိအမှတ်ပြု ခြင်း " အမည် ဖြင့် အေပီအီးစီ သို့ ဝင်ရောက် ခဲ့ သည် ။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဟောင်ကောင်သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ အထူးစီမံခန့်ခွဲရေး နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး "ဟောင်ကောင်၊ တရုတ်ပြည်နယ်" အမည်ကို ရယူခဲ့သည်။</ref> | 1991 |- | {{အလံ|တရုတ်ပြည်}}<ref>[[ဟောင်ကောင်]] နှင့် [[မကာအို]] တို့ ကို သီးခြား စီးပွားရေး နိုင်ငံ များ ဟု ယူဆ ထား သဖြင့် ၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] သည် တရုတ် ပြည်မကြီး ၏ အကျိုးစီးပွား ကို သာ ကိုယ်စားပြု သည် ။</ref> | 1991 |- | {{အလံ|မက်ဆီကိုနိုင်ငံ}} | 1993 |- | {{အလံ|ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ}} | 1993 |- | {{အလံ|ချီလီနိုင်ငံ}} | 1994 |- | {{အလံ|ပီရူးနိုင်ငံ}} | 1998 |- | {{အလံ|ရုရှနိုင်ငံ}} | 1998 |- | {{အလံ|ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ}} | 1998 |} == ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများ == အာရှ-ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက် မှု သည် နှစ်စဉ် ဒေသတွင်း ကုန်သွယ် မှု တိုးတက် မှု များ အပေါ် ဆွေးနွေး ရန် အဖွဲ့ဝင် စီးပွားရေး ခေါင်းဆောင် များ အတူတကွ စုဝေး ကြ မည့် အစည်းအဝေး ထိပ်သီး အစည်းအဝေး တစ် ခု ကျင်းပ လိမ့်မည် ၊ တိုင်းပြည် တည်နေရာ က ကျပန်း ဆုံးဖြတ် ခဲ့ သည် ။ {| class="wikitable" |+ !# !နှစ်နှင့်ရက်စွဲ !အိမ်ရှင်နိုင်ငံ !မြို့တော်နေရာ |- |1 ရက်နေ့ |6-7 နိုဝင်ဘာ 1989 |{{အလံ|ဩစတြေးလျနိုင်ငံ}} |[[ကင်ဘာရာမြို့]] |- |2 ရက်နေ့ |29-31 ဇူလိုင် 1990 |{{အလံ|စင်ကာပူနိုင်ငံ}} |စင်ကာပူ |- |3 ရက်နေ့ |12-14 နိုဝင်ဘာ 1991 |{{အလံ|တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ}} |[[ဆိုးလ်မြို့]] |- |4 ရက်နေ့ |10-11 စက်တင်ဘာ 1992 |{{အလံ|ထိုင်းနိုင်ငံ}} |[[ဘန်ကောက်မြို့]] |- |5 ရက်နေ့ |19-20 နိုဝင်ဘာ 1993 |{{အလံ|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} |ဘလိတ်ကျွန်း |- |6 ရက်နေ့ |15-16 နိုဝင်ဘာ 1994 |{{အလံ|အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ}} |ဘိုးဂိုး |- |7 ရက်နေ့ |18-19 နိုဝင်ဘာ 1995 |{{အလံ|ဂျပန်}} |[[အိုဆာကာမြို့]] |- |8 ရက်နေ့ |24-25 နိုဝင်ဘာ 1996 |{{အလံ|ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ}} |[[မနီလာမြို့]]/ဆပ်ဘီ |- |9 ရက်နေ့ |24-25 နိုဝင်ဘာ 1997 |{{အလံ|ကနေဒါနိုင်ငံ}} |[[ဗန်ကူးဗားမြို့]] |- |10 ရက်နေ့ |17-18 နိုဝင်ဘာ 1998 |{{အလံ|မလေးရှားနိုင်ငံ}} |[[ကွာလာလမ်ပူမြို့]] |- |11 ရက်နေ့ |12-13 စက်တင်ဘာ 1999 |{{အလံ|နယူးဇီလန်နိုင်ငံ}} |[[အော့ကလန်မြို့]] |- |12 ရက်နေ့ |15-16 နိုဝင်ဘာ 2000 |{{အလံ|ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ}} |[[ဘန်ဒါဆရီဘဂါဝမ်မြို့]] |- |13 ရက်နေ့ |20-21 အောက်တိုဘာ 2001 |{{အလံ|တရုတ်ပြည်}} |[[ရှန်ဟိုင်းမြို့]] |- |14 ရက်နေ့ |26-27 အောက်တိုဘာ 2002 |{{အလံ|မက်ဆီကိုနိုင်ငံ}} |လော့စ်ကာဘော့စ်မြို့ |- |15 ရက်နေ့ |20-21 အောက်တိုဘာ 2003 |{{အလံ|ထိုင်းနိုင်ငံ}} |[[ဘန်ကောက်မြို့]] |- |16 ရက်နေ့ |20-21 နိုဝင်ဘာ 2004 |{{အလံ|ချီလီနိုင်ငံ}} |[[ဆန်တီယာဂိုမြို့]] |- |17 ရက်နေ့ |18-19 နိုဝင်ဘာ 2005 |{{အလံ|တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ}} |[[ဘူဆန်မြို့]] |- |18 ရက်နေ့ |18-19 နိုဝင်ဘာ 2006 |{{အလံ|ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ}} |[[ဟနွိုင်းမြို့]] |- |19 ရက်နေ့ |8-9 စက်တင်ဘာ 2007 |{{အလံ|ဩစတြေးလျနိုင်ငံ}} |[[ဆစ်ဒနီမြို့]] |- |20 ရက်နေ့ |22-23 နိုဝင်ဘာ 2008 |{{အလံ|ပီရူးနိုင်ငံ}} |[[လီမာမြို့]] |- |21 ရက်နေ့ |14-15 နိုဝင်ဘာ 2009 |{{အလံ|စင်ကာပူနိုင်ငံ}} |စင်ကာပူ |- |22 ရက်နေ့ |13-14 နိုဝင်ဘာ 2010 |{{အလံ|ဂျပန်}} |[[ယိုကိုဟားမားမြို့]] |- |23 ရက်နေ့ |12-13 နိုဝင်ဘာ 2011 |{{အလံ|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} |[[ဟိုနိုလူလူမြို့]] |- |24 ရက်နေ့ |9-10 စက်တင်ဘာ 2012 |{{အလံ|ရုရှနိုင်ငံ}} |ဗလာဒီဗိုစတော့ခ်မြို့ |- |25 ရက်နေ့ |5-7 အောက်တိုဘာ 2013 |{{အလံ|အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ}} |ဘာလီမြို့ |- |26 ရက်နေ့ |10-11 နိုဝင်ဘာ 2014 |{{အလံ|တရုတ်ပြည်}} |[[ပေကျင်းမြို့]] |- |27 ရက်နေ့ |18-19 နိုဝင်ဘာ 2015 |{{အလံ|ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ}} |ပါဆေး |- |28 ရက်နေ့ |19-20 နိုဝင်ဘာ 2016 |{{အလံ|ပီရူးနိုင်ငံ}} |[[လီမာမြို့]] |- |29 ရက်နေ့ |10-11 နိုဝင်ဘာ 2017 |{{အလံ|ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ}} |[[ဒါနန်မြို့]] |- |30 ရက်နေ့ |17-18 နိုဝင်ဘာ 2018 |{{အလံ|ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ}} |ဆိပ်ကမ်း မော်စဘီ |- |<s>31 ရက်နေ့</s> |16-17 နိုဝင်ဘာ 2019 ''(ဖျက်သိမ်းသည်)'' |{{အလံ|ချီလီနိုင်ငံ}} |[[ဆန်တီယာဂိုမြို့]] |- |31 ရက်နေ့ |20 နိုဝင်ဘာ 2020 |{{အလံ|မလေးရှားနိုင်ငံ}} |[[ကွာလာလမ်ပူမြို့]] (အွန်လိုင်းတွင် သိမ်းဆည်းထား) |- |32 ရက်နေ့ |16 ဇူလိုင် နှင့် 12 နိုဝင်ဘာ 2021 |{{အလံ|နယူးဇီလန်နိုင်ငံ}} |[[အော့ကလန်မြို့]] (အွန်လိုင်းတွင် သိမ်းဆည်းထား) |- |33 ရက်နေ့ |18-19 နိုဝင်ဘာ 2022 |{{အလံ|ထိုင်းနိုင်ငံ}} |[[ဘန်ကောက်မြို့]] |- |34 ရက်နေ့ |15-17 နိုဝင်ဘာ 2023 |{{အလံ|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} |[[ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့]] |- |35 ရက်နေ့ |10-16 နိုဝင်ဘာ 2024 |{{အလံ|ပီရူးနိုင်ငံ}} |[[ကူဇကိုမြို့]] |- |36 ရက်နေ့ |31 အောက်တိုဘာ- 1 နိုဝင်ဘာ 2025 |{{အလံ|တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ}} |[[ဂယောင်းဂျူမြို့]] |- |37 ရက်နေ့ |18-19 နိုဝင်ဘာ 2026 |{{အလံ|တရုတ်ပြည်}} |[[ရှိန်းကျိန့်မြို့]] |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.apec.org/ Asia-Pacific Economic Cooperation] * [http://digital.library.unt.edu/govdocs/crs/search.tkl?q=apec&search_crit=title&search=Search&date1=Anytime&date2=Anytime&type=form Congressional Research Service (CRS) Reports regarding APEC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070921042543/http://digital.library.unt.edu/govdocs/crs/search.tkl?q=apec&search_crit=title&search=Search&date1=Anytime&date2=Anytime&type=form |date=21 September 2007 }} [[Category:စီးပွားရေး]][[Category:နိုင်ငံရေး]] [[Category:နိုင်ငံများ ပေါင်းစုထားသည့် အဖွဲ့အစည်းများ]] 6qut4wnnvpsy5dxd1wvmvkqzzzsdmel 0 9250 1061568 1050042 2026-11-05T01:28:07Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061568 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |nativename=အာရကန် |states=[[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] |region= * [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] (မြန်မာနိုင်ငံ) * [[:en:Bandarban District|Bandarban]], [[:en:Khagrachari District|Khagrachari]], [[:en:Patuakhali District|Patuakhali]], [[:en:Barguna District|Barguna]] (ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ) * [[:en:Tripura|သီရိပုရပြည်နယ်]] (အိန္ဒိယ) |speakers= ၁ သန်း |date=၂၀၁၁–၂၀၁၃ |ref=e18 |speakers2=1 million second language in Myanmar (2013) |familycolor=တရုတ်-တိဗက်နွယ် |fam2=([[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]]) |fam3=[[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်]] |fam4=[[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဘားမစ်]] |fam5=[[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]] |dia1=ရမ်းဗြဲဒေသိယစကား |dia2=မရမာ |lc1=rki|ld1=Rakhine ("Arakanese") |lc2=rmz|ld2=Marma ("Burmese") <!--Chaungtha & Yangbye codes have been retired--> |glotto=arak1255 |glottorefname=Arakanese–Marma }} [[File:ArakanLiterature46thA.D.jpg|thumb|right|300px|[[အေဒီ]] ၄ ရာစုမှ ၆ ရာစုအထိ အသုံးပြုခဲ့သော ရခိုင်ပြည်သုံး အက္ခရာ<ref>[http://rakhinesthought.blogspot.com/2009/02/arakanese-font-launched.html ရခိုင့္အေတြးအေခၚ: Arakanese Font launched<!-- Bot generated title -->]</ref>]] '''အာရကန်ဘာသာစကား''' သို့မဟုတ် '''ရခိုင်ဘာသာစကား''' ({{Lang-en|Arakanese language}} သို့မဟုတ် ''Rakhine language'') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသဖြစ်သော [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]] အရှေ့တန်းစစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသတို့တွင် နေထိုင်ကြသည့် [[ရခိုင်လူမျိုး]]တို့၏ မိခင်ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။<ref name="Okell">Okell, John (1995). "Three Burmese Dialects". ''Papers in Southeast Asian Linguistics''. No. 13: 1–13.</ref> ဘာသာဗေဒ သဘောတရားအရ ရခိုင်ဘာသာစကားသည် [[မြန်မာဘာသာ|မြန်မာဘာသာစကား]]နှင့် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း အလွန်မြင့်မားပြီး မြန်မာစကားမှ အစောဆုံးခွဲထွက်သွားခဲ့သော အဓိကဒေသိယစကား ကြီးတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသော်လည်း၊ ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဒေသန္တရဝိသေသလက္ခဏာများအရ သီးခြားဘာသာစကားတစ်ခုအဖြစ် ကမ္ပည်းတင်သုံးစွဲကြသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics''. No. 14: 1–71.</ref> ဘာသာဗေဒအရ အသေးစိတ်အုပ်စုခွဲခြားလျှင် ရခိုင်ဘာသာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] မိသားစုကြီးမှ[[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] အုပ်စု၏ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ]] ထဲတွင် ပါဝင်သော [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာစကား]]၏ဒေသိယ သံဝဲတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name="Bradley"/> လက်ရှိတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများရှိ ရခိုင်မျိုးနွယ်စုများ အပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ရခိုင်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုအသုံးပြုသူ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁.၃ သန်းမှ ၂ သန်းကျော်ခန့် ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref name="Ethnologue">Ethnologue (2024). "Rakhine". SIL International. Retrieved 2024-10-05.</ref> ရခိုင်ဘာသာစကား၏ မျိုးကွဲများအဖြစ် [[ရမ်းဗြဲစကား]]၊ သံတွဲစကား၊ [[မရမာကြီးဘာသာစကား|မရမာကြီးစကား]] နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ [[မရမာလူမျိုး|မရမာစကား]] တို့ ရှိကြသည်။<ref name="Okell"/>ရခိုင်ဘာသာစကား၏ အရေးအသားစနစ်သည် မြန်မာအက္ခရာကိုပင် အခြေခံ၍ ရေးသားသဖြင့် စာပေအရေးအသားတွင် မြန်မာစာနှင့် ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် တူညီသော်လည်း၊ စကားပြောဆိုရာ အသံထွက် ပိုင်းတွင်မူ ထူးခြားသော ကွဲပြားချက်များ ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ခေတ်သစ်မြန်မာစကားတွင် ပျောက်ကွယ်လုနီးပါးဖြစ်နေသော ရှေးဟောင်းဗမာစာ၏ အာခေါင်သံ "ရ" (R) အသံစစ်စစ်ကို ရခိုင်ဘာသာစကားတွင် အခိုင်အမာ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း ပြောဆိုကြသည့်အပြင် (ဥပမာ - ကျောင်းကို "ချောင်း"၊ ကြီးကို "ဂြီး"၊ ရေကို "ရီ" ဟု အသံထွက်ခြင်း)၊ ရှေးဟောင်းဗမာစကား၏ ဗျည်းဆင့်အသံများနှင့် သရသံများကို သမိုင်းဝင်အထောက်အထားအဖြစ် သီးသန့်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Historical">Houghton, Bernard (1897). "The Arakanese Dialect of the Burmese Language". ''The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland'': 453–461.</ref> == ရခိုင်စာပေနှင့် အရေးအသားစနစ် == [[ရခိုင်စကား|ရခိုင်ဘာသာစကား]] နှင့် စာပေသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှေးကျသော သမိုင်းအစဉ်အလာရှိသည့် စာပေအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။<ref name="Charney1999">Charney, M. W. (1999). ''Where Jambudipa and Islam Meet: The Royal Center and Cultural Convergence in Early Modern Arakan''. University of Michigan.</ref> ရခိုင်စာပေ ရေးသားခဲ့သည့် သမိုင်းစဉ်ကို ခေတ်အလိုက် ခွဲခြားလေ့လာနိုင်သည်။ ==== ဓညဝတီနှင့် ဝေသာလီခေတ် (ခရစ်နှစ် ၄ ရာစု – ၁၀ ရာစု) ==== ရခိုင်စာပေ ရေးသားမှု၏ အစောဆုံး အထောက်အထားများကို [[ဓညဝတီ]] နှင့် [[ဝေသာလီမြို့ဟောင်း|ဝေသာလီခေတ်]] ကျောက်စာများတွင် စတင်တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Gutman2001">Gutman, P. (2001). ''Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan''. Orchid Press.</ref> ယင်းခေတ်များတွင် [[ဗြာဟ္မီအက္ခရာ]] မှ ဆင်းသက်လာသော အိန္ဒိယနွယ် အက္ခရာများဖြင့် [[သံသကရိုက်ဘာသာ]] နှင့် [[ပါဠိဘာသာ]] တို့ကို အဓိက ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref name="Johnston1944">Johnston, E. H. (1944). "Some Sanskrit Inscriptions of Arakan". ''Bulletin of the School of Oriental and African Studies'', 11(2), 357-385.</ref> ထို့အပြင် ဝေသာလီခေတ် သာသနိက အဆောက်အအုံများနှင့် ဆင်းတုတော်များတွင် ရေးထိုးထားသော ကျောက်စာ၊ ကြေးနီပြားစာများ (ဥပမာ - အာနန္ဒစန္ဒြ မင်းကြီး၏ ကျောက်စာ) သည် ရခိုင်ဒေသ၏ စာပေနှင့် ဘာသာရေး ရေးသားမှု အစဉ်အလာကို ခိုင်မာစွာ အထောက်အထား ပြနေသည်။<ref name="Gutman2001" /><ref name="Johnston1944" /> ==== လေးမြို့ခေတ်မှ မြောက်ဦးခေတ် (ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစု – ၁၈ ရာစု) ==== [[လေးမြို့ခေတ်]] တွင် မြန်မာအက္ခရာ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် နီးစပ်သော ရခိုင်-မြန်မာ အက္ခရာများဖြင့် ရခိုင်စကားပြေနှင့် ကဗျာများကို စတင်ရေးသားခဲ့ကြသည်။<ref name="Charney1999" /> ၁၅ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုအထိ ထွန်းကားခဲ့သော [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦးခေတ်]] သည် ရခိုင်စာပေ၏ ရွှေခေတ် (Golden Age) ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Charney1999" /> မြောက်ဦးနန်းတွင်း၌ ဧကဒေါင်၊ ရတု၊ ရကန်၊ အိုင်ချင်း၊ လိခါ စသည့် ကဗျာကဝိ လင်္ကာများ မြောက်မြားစွာ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref name="SanThaAung1979">စန်းသာအောင် (၁၉၇၉)။ ''ရခိုင်ကျောက်စာများ''။ ရန်ကုန်။</ref> ==== စာပေအက္ခရာနှင့် အသံထွက် လက္ခဏာများ ==== ရခိုင်စာပေ ရေးသားရာတွင် မြန်မာအက္ခရာ ကိုပင် အခြေခံ၍ ရေးသားသော်လည်း ရခိုင်ဘာသာစကား သီးသန့် အသံထွက်နှင့် ဝေါဟာရ သုံးစွဲမှုများ ပါဝင်သည်။<ref name="Okell1995">Okell, J. (1995). "Three Burmese Dialects: Tavoyan, Merguese, and Arakanese". ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', 13, 1-138.</ref>ရခိုင်စာပေတွင် ရေးသားထားသော "ရ" ဗျည်းကို မြန်မာစကားကဲ့သို့ "ယ" သံမပြောင်းဘဲ လျှာလိပ်သံ "R" အဖြစ် မူလအတိုင်း ရွတ်ဆိုဖတ်ကြားသည်။<ref name="Okell1995" /> (ဥပမာ - "ရထား" ကို "Ratha"၊ "ရခိုင်" ကို "Rakhine" ဟု ဖတ်ရှုခြင်း။)<ref name="Okell1995" />မြောက်ဦးခေတ်သုံး ရခိုင်စကားပြေနှင့် ပေစာများတွင် ပါဝင်သော ဝေါဟာရအများစုသည် ယနေ့ထက်ထိ ရခိုင်ဒေသတွင်း ပြောဆိုမှု၌ ကျန်ရှိနေသေးသည်။<ref name="Charney1999" /> ==== ခေတ်ပြိုင် ရခိုင်စာပေ ==== အင်္ဂလိပ် ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ရခိုင်စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များ (ဥပမာ - ဆရာကြီး ဦးစန်းသာအောင်၏ ရခိုင်ကျောက်စာနှင့် သမိုင်းလေ့လာချက်များ) ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။<ref name="SanThaAung1979" /> ယနေ့ခေတ်တွင် ရခိုင်စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအသင်းများမှတစ်ဆင့် ပေစာ၊ ပရပိုက်စာများကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ရခိုင်ဒေသန္တရသုံး စာပေနှင့် မဂ္ဂဇင်းများ ထုတ်ဝေခြင်းတို့ကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref name="Charney1999" /> == သမိုင်းကြောင်း == ရခိုင်စာပေသည် ဓည၀တီခေတ် (အေဒီ တစ်ရာစု) ခန့်ကပင် စတင် ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း၊ အထောက်အထားတွေ့ရသည်။ ဓညဝတီ မြို့ဟောင်းအနီးမှ တောင်ပေါက်ကြီးကျောက်စာတွင် အသောကခေတ်က အသုံးပြုခဲ့သော ဗြဟ္မီအရေးအသားဖြင့် ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် ဗြဟ္မီအက္ခရာ အရေးအသား စာတန်းပါ ဗိုက်ပူဘုရား ကျောက်စာသည်လည်း [[ဓည၀တီခေတ်]] ရခိုင်စာပေ ထွန်းကားမှု၏ သက်သေ ပင် ဖြစ်သည်။ [[ဝေသာလီခေတ်]] (အေဒီ လေးရာစုမှ ဆယ်ရာစု) တွင် ရခိုင်စာပေ ထွန်းကားမှုသည် ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ အေဒီ ခြောက်ရာစု ဂုပ္ပတ အက္ခရာ ဖြင့် ရေးထိုးထားသော ယေဓမ္မာ ရခိုင်ကျောက်စာများစွာကို ဤခေတ်တွင် တွေ့ရသည်။ [[ဝေသာလီခေတ်]]၏ အထင်ရှားဆုံး ကျောက်စာမှာ အေဒီ ၇၂၉ တွင် ရေးထိုးသော အာနန္ဒစန္ဒြမင်း ကျောက်စာဖြစ်သည်။ ထိုကျောက်စာတွင် ရခိုင် မင်းဆက်များကို ဂါထာ ၆၅ ဂါထာဖြင့် ရေးထိုးထားသည်။ ထိုသို့ မင်းစဉ်မင်းဆက်များကို အစအဆုံးမှတ်တမ်း တင်ထားသည့် ကျောက်စာမျိုးမှာ မြန်မာပြည်တွင်သာမက အိန္ဒိယပြည်တွင်ပါ အစောဆုံးဟု သိရသည်။ [[ဝေသာလီခေတ်]]တွင် ကျောက်စာများသာမက မော်ကွန်းလင်္ကာ၊ သျွှန်းလိုက်ရတု၊ စသည့် ရတုကဗျာများ ထွန်းကားခဲ့သည်။ အမတ်ကြီး မေဓပညာရေးသားသည့် မေဓပညာ မော်ကွန်းလင်္ကာမှာ ဝေသာလီခေတ် လက်ရာဟု ထင်ရှားသည်။ [[လေးမြို့ခေတ်]] (အေဒီ ၁၁ ရာစု ၁၅ ရာစု) တွင် ကျောက်စာအရေးအသားများများနှင့် အတူ ကဗျာစာပေများလည်း ထွန်းကားသည်။ ဗျည်း ၃၃ လုံးလင်္ကာမှာ [[လေးမြို့ခေတ်]]တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာစာပေတွင် ထင်ရှားသည့် [[လောကသာရပျို့]]ကို ရခိုင်သူမြတ်က လေးမြို့ခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ [[လေးမြို့ခေတ်]] ရခိုင်ကျောက်စာများအနက် လောင်းကြက်တောင်မော် ကျောက်စာနှင့် မဟာထီး မီးကျောင်းရုပ် ကျောက်စာတို့မှာ ထင်ရှားသည်။ လောင်းကြက်တောင်မောင် ကျောက်စာသည် အလျား ပေ ၃၀ ရှိပြီး မြန်မာပြည်တွင် အကြီးဆုံး ကျောက်စာ ဖြစ်သည်။ [[မြောက်ဦးခေတ်]]တွင် ရေးစပ်သီကုံးခဲ့သော ဘဒူမင်းညို၏ ရခိုင်မင်းသမီးဧချင်း၊ နန်းတွင်းမိညို၏ ကိုယ်ရည်သွေးရတုနှင့် စာဆို ဥက္ကာပျံ၏ ၁၂ လ ရာသီ ရတုတို့မှာ ထင်ရှားသည်။ [[မြောက်ဦးခေတ်]] ရခိုင်စာဆိုတော် ဥက္ကာပျံ၏- {{Poem quote |အောက်အာကာဗွီ၊ ဝါယောထွီ၍ ရီထက်ကားမြီ၊ မြီထက်လီနှင့် ပထဝီဟု၊ ထူထု နှစ်သိန်း၊ လေးသောင်းကိန်းထက်၊ ရံသိန်းစကြာ၀ဠာ ညီစွာဝန်းလည်၊ ကျောက်တိတည်ကား}} ဟူသည့် မိုးဖွဲ့ရတုသည် ရခိုင်ဘာသာစကား၊ ရခိုင်သံ၊ ရခိုင်ကာရန် ဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားသည့် ရခိုင်စာပေ ၏ အကောင်းဆုံး သာဓက ပြယုဂ် ဖြစ်သည်။ ဘိုးတော်ဗဒုံမင်း ရခိုင်ကို သိမ်းသော် ရခိုင်စာပေများကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သဖြင့် ရေးရခိုင်စာပေအထောက်အထားများ မရှိသလောက် နည်းပါးသွားခဲ့သည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက် မြန်မာရာဇဝင် ဒု တွဲ။</ref> သကျသာကီဝင် မာရယုမင်းလက်ထက်တွင် စတင်ကာ စာပေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ပြောဆိုနေသော်လည်း သက်သေအထောက်အထား အခိုင်အမာ မရှိပေ။ [[ရခိုင်လူမျိုး]]များ၏ စာပေမှာ သင်္သကရိုက် စာပေဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ သင်္သကရိုက်စာပေသည် အလွန်ရှေးကျသော အိန္ဒိယ ဘာသာရပ် တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ရခိုင်ပြည်၏ ရှေးဟောင်းစာပေများမှာ သင်္သကရိုက်ဘာသာ စာပေမှ တစတစ ပြောင်းလဲလာပြီး ရခိုင်ဘာသာ စာပေဘဝသို့ ပြောင်းရွေ့ လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ === မျဉ်းဖြောင့်များမှလုံးဝိုင်းသောရခိုင်စာ === ရှေးရခိုင် ကျောက်စာ၊ ရခိုင်ပြည်သုံး ဒင်္ဂါးများမှာ ရေးထိုးထားသော စာများမှာ များသောအားဖြင့် မျဉ်းဖြောင့်များဖြင့် ရေးသားထားသော စာများကို တွေ့ရှိရကြောင်းသိရသည်။ အက္ခရာ အသံထွက်များမှာလည်း သင်္သကရိုက်ဘာသာနှင့် အားလုံးနည်းပါး တူညီနေသဖြင့် သင်္သကရိုက်ဘာသာမှ ပြောင်းရွေ့လာကြောင်း အထောက်အထား တစ်ရပ်အဖြစ် တွေ့ရှိရကြောင်း သိရသည်။ ရခိုင်စာပေကို ပေထက်အက္ခရာ တင်လာသောအခါတွင် ရေးသားရာတွင် လွယ်ကူရန် လုံးဝိုင်းသော အက္ခရာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ အသုံးပြုခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။ ရှေးရခိုင် မင်းကောင်းမင်းမြတ်တို့သည် ပိဋကတ် ကျမ်းဂန်များ၊စာပေပရိယတ္တိများကို ပေမူများဖြင့် ရေးမှတ်ကာ နန်းတော် ပိဋကတ်တိုက်အတွင်း သိမ်းဆည်းစုဆောင်းလာခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။ ရဟန်းပညာရှိ၊ လူပညာရှိတို့သည် ပျို့ကဗျာများ၊ လင်္ကာများနှင့်ရတုရကန် တို့ကိုရေးသားခြင်း ဗေဒင်အတတ်၊ ဆေးအတတ်၊ နက္ခတ်တာရာ အတတ်စသော လောကီပညာများကိုလည်း ရေးမှတ်ကြ ကြောင်းသိရသည်။ ==ဝေါဟာရ== စံမြန်မာဘာသာစကားမှ သီးသန့်ခြားနားနေသော စကားလုံးအသုံးအနှုန်းများလည်း ရှိသည်။ စံမြန်မာဘာသာစကားနှင့် အရင်းအမြစ်မတူသော မူရင်းစကားလုံးအချို့လည်းရှိသည်။ ဥပမာ "sarong" ({{my|လုံခြည်}} စံမြန်မာဘာသာစကား, {{my|ဒယော}} ရခိုင်ဘာသာစကား). အခြားစကားလုံးများမှာ စံမြန်မာဘာသာစကားတွင်မတွေ့ရသည့် [[Bengali language|ဘင်္ဂလီ]], [[English language|အင်္ဂလိပ်]] နှင့် [[ဟင်ဒီ]] ဘာသာစကားတို့မှ မွေးစားထားသောစကားလုံးများ ဖြစ်ကြသည်။ ဥပမာ "hospital," စံမြန်မာဘာသာစကားတွင် {{my|ဆေးရုံ}} ဖြစ်သော်လည်း ရခိုင်ဘာသာစကားတွင်မူ {{my|သေပ်လှိုင်}} (pronounced {{IPA|[θeɪʔ l̥àɪɴ]/[ʃeɪʔ l̥àɪɴ]}}) ဟု သုံးစွဲကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား "sick lines" မှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့စကားလုံးများတွင် ခြားနားသော အဓိပ္ပာယ်များရှိကြသည်။ (ဥပမာ "afternoon", ရခိုင်ဘာသာစကားတွင် {{my|ညစ}} နှင့် ရုံးသုံးမြန်မာဘာသာစကားတွင် {{my|ညနေ}}) ထို့အပြင် အချို့သော ရှေးကျသည့် ဗမာစကားအချို့ကို ရခိုင်ဘာသာစကားတွင် ပိုမိုသုံးစွဲလေ့ရှိကြသည်။ ဥပမာ နာမ်စား အဖြစ် ရခိုင်ဘာသာစကားတွင် {{my|အကျွန်}} ဟု သုံးစွဲပြီး စံမြန်မာဘာသာစကားတွင် ( {{my|ကျွန်တော်}} ဟု သုံးစွဲသည်။) ===ခြားနားချက်=== စံမြန်မာဘာသာစကားနှင့် ရခိုင်ဘာသာစကားတို့ကြား ထင်ရှားသောခြားနားချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်:<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/burmese/programmes/2011/04/110401_alinkar_paleban_18.shtml?bw=nb&mp=wm&bbcws=1&news=1|title=ရခိုင်စကားနဲ့ ဗမာစကား|date=1 April 2011|work=BBC Burmese|accessdate=16 October 2013}}</ref> {| class="wikitable" |- ! အင်္ဂလိပ် !! မြန်မာ !! ရခိုင် !! မှတ်စုများ |- | thirsty || {{my|ရေဆာ}} || {{my|ရီမွတ်}} || |- | go || {{my|သွား}} || {{my|လား}} || Arakanese for "go" was historically used in Standard Burmese. |- | kick a ball || {{my|ဘောလုံးကန်}} || {{my|ဘောလုံးကျောက်}} || |- | stomach ache || {{my|ဗိုက်နာ}} || {{my|ဝမ်းခဲ}} || Arakanese prefers {{my|ဝမ်း}} to Standard Burmese {{my|ဗိုက်}} for "stomach." |- | guava || {{my|မာလကာသီး}} || {{my|ဂိုယံသီး}} || Standard Burmese for "guava" is derived from the word [[Malacca]], whereas Arakanese for "guava" is from [[Spanish language|Spanish]] ''guayaba''. |- | papaya || {{my|သင်္ဘောသီး}} || {{my|ပဒကာသီး}} || Standard Burmese for "papaya" literally means "boat." |- | soap || {{my|ဆပ်ပြာ}} || {{my|သပုန်}} || |- | superficial || {{my|အပေါ်ယံ}} || {{my|အထက်ပေါ်ရီ}}<ref name="cakkinda">{{cite book|last=အသျှင်စက္ကိန္ဒ|title=ရခိုင်ဘာသာစကားလမ်းညွှန်|location=Burma|date=1994|url=http://www.scribd.com/doc/135135257/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%8A%E1%82%8A%E1%80%94%E1%80%B9|language=Burmese}}</ref> || |- | blanket || {{my|စောင်}} || {{my|ပုဆိုး}}<ref name="cakkinda"/> || {{my|ပုဆိုး}} in Standard Burmese refers to the male [[longyi]] (sarong). |- | dark || {{my|မှောင်}} || {{my|မိုက်}} || The compound word {{my|မှောင်မိုက်}} ("pitch dark") is used in both Standard Burmese and Arakanese. |- | pick a flower || {{my|ပန်းခူး}} || {{my|ပန်းဆွတ်}}<ref name="cakkinda"/> || The compound word {{my|ဆွတ်ခူး}} ("pick") is used in both Standard Burmese and Arakanese. |- | wash [clothes] || {{my|လျှော်}} || {{my|ဖွပ်}}<ref name="cakkinda"/> || The compound word {{my|လျှော်ဖွပ်}} ("wash") is used in both Standard Burmese and Arakanese. |- <!--- | || {{my|}} || {{my|}} || ---> |} ==လေယူလေသိမ်း== ရခိုင်ဘာသာတွင် /r/ ရ- အသံကို ထင်ရှားစွာ အသုံးပြုထားသော်လည်း စံမြန်မာဘာသာတွင် ထိုအသံသည် /j/ ယ-အသံသို့ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရခိုင်ဘာသာတွင် သရအသံအချို့လည်း ပေါင်းစည်းသွားပြီး ဧ ([e]) သရသည် ဣ ([i]) သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ထို့ကြောင့် စံမြန်မာဘာသာတွင် “သွေး” ([θwé]) ဟု အသံထွက်သော်လည်း ရခိုင်ဘာသာတွင် သွီး [θwí] ဟု အသံထွက်သည်။ စံမြန်မာဘာသာ ပြောသူများ၏ အမြင်အရ ရခိုင်ဘာသာသည် စံမြန်မာဘာသာနှင့် နားလည်နိုင်မှုအားဖြင့် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ရှိသည်။ ထို့ပြင် ရခိုင်ဘာသာတွင် သံပြင်း ဃောသသံ သည် စံမြန်မာဘာသာထက် နည်းပြီး  ဟထိုးအသံမရှိသော ဗျည်းများတွင်သာ ဖြစ်ပေါ်သည်။ စံမြန်မာဘာသာနှင့် မတူသည်မှာ [θ] သ-မှ [ð] သှ သို့ အသံပြောင်းလဲမှု မရှိခြင်းဖြစ်သည်။ ရခိုင်ဘာသာတွင် /r/ ရ-အသံကို ထိန်းသိမ်းထားသောကြောင့် စံမြန်မာစာရေးရာတွင်သာ ရရစ်(ြ) ဖြင့် ဖော်ပြထားပြီး အသံထွက်တွင် မထင်ရှားတော့သော /-r-/ ရ- အလယ်အသံကို ရခိုင်ဘာသာတွင် ခွဲခြားအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဂြ၊ ကြ၊ ခြ၊ ငြ၊ ပြ၊ ဖြ၊ ဗြ၊ မြ၊ မြှ၊ ဟြ စသော အသံစုများတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့ရသည်။ ရခိုင်ဘာသာတွင် ဖွင့်သရအသံ open vowel များသည် /ə/ သို့ လျော့နည်းသွားခြင်း ပိုမိုတွေ့ရသည်။ ဥပမာအားဖြင့် salary “လခ” ဟူသော စကားလုံးသည် စံမြန်မာဘာသာတွင် [la̰ɡa̰] 'လဂ'ဟု အသံထွက်သော်လည်း ရခိုင်ဘာသာတွင် [ləkha̰] 'လခ'ဟု အသံထွက်သည်။ အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ ရခိုင်ဘာသာတွင် တွေ့ရသော အသံဗျည်း၊ သရအသံနှင့် အဆုံးသတ်အသံ ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" |- ! Written Burmese !! Standard Burmese !! Arakanese !! Notes |- | {{my|-စ်}} || {{IPA|/-ɪʔ/}} || rowspan="2"| {{IPA|/-aɪʔ/}} || e.g. {{my|စစ်}} ("genuine") and {{my|စိုက်}} ("plant") are both pronounced {{IPA|[saɪʔ]}} in Arakanese |- | {{my|ိုက်}} || {{IPA|/-aɪʔ/}} || |- | {{my|-က်}} || -ɛʔ ||-ɔʔ || |- | {{my|-ဉ်}} || {{IPA|/-ɪɴ/}} ||rowspan="2"| {{IPA|/-aɪɴ/}} || e.g. {{my|ဥယျာဉ်}} ("garden"), from Standard Burmese {{IPA|[ṵ jɪ̀ɴ]}} → {{IPA|[wəjàɪɴ]}}.<br>Irregular rhyme, with various pronunciations.<br>In some words, it is {{IPA|/-ɛɴ/}} (e.g. {{my|ဝိညာဉ်}} "soul", from Standard Burmese {{IPA|[wèɪɴ ɲɪ̀ɴ]}} → {{IPA|[wḭ ɲɛ̀ɴ]}}).<br>In a few words, it is {{IPA|/-i -e/}} (e.g. {{my|ညှဉ်း}} "oppress", from Standard Burmese {{IPA|[ɲ̥ɪ́ɴ]}} → {{IPA|[ɲ̥í, ɲ̥é]}}). |- | {{my|ိုင်}} || {{IPA|/-aɪɴ/}} || |- | {{my|-င်}} || {{IPA|/-ɪɴ/}} ||rowspan="2"| {{IPA|/-ɔɴ/}} || |- | {{my|-န် ွန်}} || {{IPA|/-aɴ -ʊɴ/}} || {{my|ွန်}} is {{IPA|/-wɔɴ/}} |- | {{my|-ည်}} || {{IPA|/-i, -e, -ɛ/}} || {{IPA|/-e/}} || A few exceptions are pronounced {{IPA|/-aɪɴ/}}, like {{my|ကြည်}} ("clear"), pronounced {{IPA|[kràɪɴ]}} |- | {{my|-ေ}} || {{IPA|/-e/}} || {{IPA|/-i/}} || e.g. {{my|ချီ}} ("carry") and {{my|ချေ}} ("cancel") are pronounced {{IPA|[tɕʰì]}} and {{IPA|[tɕʰè]}} respectively in Standard Burmese, but merged to {{IPA|[tɕʰì]}} in Arakanese |- | {{my|-တ် ွတ်}} || {{IPA|/-aʔ -ʊʔ/}} || {{IPA|/-aʔ/}} || |- | {{my|ိန်}} || {{IPA|/-eɪɴ/}} || {{IPA|/-ɪɴ/}} || |- | {{my|-ုန်}} || {{IPA|/-oʊɴ/}} || {{IPA|/-ʊɴ/}} || |- | Nasal initial + {{my|-ီ}}<br/>Nasal initial + {{my|-ေ}} || {{IPA|/-i/}} || {{IPA|/-eɪɴ/}} || e.g. {{my|နီ}} ("red") is {{IPA|[nì]}} in Standard Burmese, but {{IPA|[nèɪɴ]}} in Arakanese<br/>In some words, the rhyme is unchanged from the standard rhyme (e.g. {{my|မြေ}} "land", usually pronounced {{IPA|[mrì]}}, not {{IPA|[mrèɪɴ]}}, or {{my|အမိ}} "mother", usually pronounced {{IPA|[əmḭ]}}, not {{IPA|[əmḛɪɴ]}}<br/>There are few exceptions where the nasal rhyme is {{IPA|/-eɪɴ-/}} even without a nasal initial (e.g. {{my|သီ}} "thread", from Standard Burmese {{IPA|[θì]}} → {{IPA|[θèɪɴ]}}). |- | Nasal initial + {{my|-ု -ူ -ူး}} || {{IPA|/-u/}} || {{IPA|/-oʊɴ/}} || e.g. {{my|နု}} ("tender") is {{IPA|[nṵ]}} in Standard Burmese, but {{IPA|[no̰ʊɴ]}} in Arakanese |- | {{my|ွား}} || {{IPA|/-wá/}} || {{IPA|/-ɔ́/}} || e.g. {{my|ဝါး}} ("bamboo") is {{IPA|[wá]}} in Standard Burmese, but {{IPA|[wɔ́]}} in Arakanese |- | {{my|ြွ}} || {{IPA|/-w-/}} || {{IPA|/-rw-/}} || Occurs in some words (e.g. {{my|မြွေ}} ("snake") is {{IPA|[mwè]}} in Standard Burmese, but {{IPA|[mrwèɪɴ]}} in Arakanese) |- | {{my|ရှ-}} || {{IPA|/ʃ-/}} || {{IPA|/hr-/}} || |- | {{my|ချ-}} || {{IPA|/tɕʰ-/}} || {{IPA|/ʃ-/}} || Occasionally occurs (e.g. {{my|ချင်}} ("want") is {{IPA|[tɕʰɪ̀ɴ]}} in Standard Burmese, but {{IPA|[ʃɔ̀ɴ]}}~{{IPA|[tɕʰɔ̀ɴ]}} in Arakanese) |- | {{my|တ-}} → {{my|ရ-}} || {{IPA|/t- d-/}} || {{IPA|/r-/}} || e.g. The present tense particle {{my|တယ်}} ({{IPA|[dɛ̀]}}) corresponds with {{my|ရယ်}} ({{IPA|[rɛ̀]}}) in Arakanese<br/> e.g. The plural particle {{my|တို့}} ({{IPA|[do̰]}}) corresponds with {{my|ရို့}} ({{IPA|[ro̰]}}) in Arakanese<br/> |- | {{my|ရှ- ယှ- ယျှ-}} || {{IPA|/ʃ-/}} || {{IPA|/h-/}} || Found in some words only |- | {{my|-ယ် ဲ}} || -ɛ || -e || |} {|class="wikitable" |- | '''Written''' || {{my|အမေက}} || {{my|သင်္ကြန်ပွဲတွင်}} || {{my|ဝတ်ရန်}} || {{my|ထဘီ}} || {{my|ရှစ်ထည်}} || {{my|ပေးလိုက်ပါ}} || {{my|ဆိုသည်။}} |-class=IPA | '''Standard Burmese''' || ʔəmè ɡa̰ || ðədʒàɴ pwɛ́ dwɪ̀ɴ || wʊʔ jàɴ || tʰəmèɪɴ || ʃɪʔ tʰɛ̀ || pé laɪʔ pà || sʰò dɛ̀ |-class=IPA | '''Arakanese''' || ʔəmì ɡa̰ || θɔ́ɴkràɴ pwé hmà || waʔ pʰo̰ || dəjɔ̀ || ʃaɪʔ tʰè || pí laʔ pà || sʰò rì |- | '''Arakanese (written)''' || {{my|အမိက}} || {{my|သင်္ကြန်ပွဲမှာ}} || {{my|ဝတ်ဖို့}} || {{my|ဒယော}} || {{my|ရှစ်ထည်}} || {{my|ပီးလတ်ပါ}} || {{my|ဆိုရယ်။}} |- | Gloss |- | English || colspan="8" | Mother says "Give me eight pasos for wearing during the Thingyan festival." |} {| class="wikitable IPA" |+Rhymes |- | Open syllables || weak = ə<br/>full = i, e, ɛ, a, ɔ, o, u |- | Closed || nasal = eɪɴ, ɛɴ, aɪɴ, aʊɴ, ɔɴ, oʊɴ<br/>stop = eɪʔ, ɛʔ, aɪʔ, aʊʔ, ɔʔ, oʊʔ |} ==ကိုးကား== {{reflist|2}} ===ကျမ်းပြုစာတမ်းစာရင်း=== * {{cite journal |last1=Houghton |first1=Bernard |year=1897 |title=The Arakanese Dialect of the Burman Language |journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland |publisher=Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland |volume= |issue= |pages=453–461 |doi= |jstor=25207880 }} * {{cite journal |last1=Okell |first1=John |year=1995 |title=Three Burmese Dialects |journal=Papers in Southeast Asian Linguistics |publisher= |volume=13 |issue= |pages= |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf8/okell1995three.pdf |doi= |ref=harv |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224202003/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/okell1995three.pdf%20 |archive-date=24 December 2018 |access-date=29 June 2016 |url-status=dead}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Incubator|code=rki}} {{မြန်မာဘာသာစကား}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[Category:ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] gdvp854r0qntaxw5zy6u0hzlinploi8 0 9622 1061550 705952 2026-11-04T23:01:09Z Ladsgroup 19823 ([[c:GR|GR]]) [[File:Reservespie.png]] → [[File:Reservespie.svg]] SVG 1061550 wikitext text/x-wiki [[File:Reservespie.svg|thumb|400px|alt=Periodic Table|တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံတည်ရှိမှု အခြပြေဇယား]] [[File:Oil Reserves.png|thumb|400px|alt=Oil Reserves]] ရေနံဖြန့်ဖြူးမှုနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များ သိုမှီးထားရှိမှုသည် [[ကမ္ဘာ|ကမ္ဘာ့]]အကြီးဆုံးသော ရေနံကုမ္ပဏီကြီး ၅၀ များအတွင်းတွင် ရှိနေသည်။ ပုဂ္ဂလိကပိုင် ကုမ္ပဏီများ၏ သိုမှီးထားရှိမှုများကို တစ်လုံးတစ်စည်းထဲ အုပ်စုဖွဲ့ထားသည်။ “သာလွန်ထူးကဲ ”သည့် ကုမ္ပဏီကြီးများ၏ ရေနံထုတ်လုပ်မှုသည် ကမ္ဘာ့ရေနံစုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်ပေးမှု၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း အောက် အနည်းငယ်လျော့နည်းသည်။ ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့သိုမှီးထားရှိမှု၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည် နိုင်ငံပိုင်ရေနံကုမ္ပဏီကြီးများမှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးမားဆုံးသော ရေနံကုမ္ပဏီကြီး အခု ၂၀ တွင် ၊ ၁၅ ခုသည် နိုင်ငံတော်ပိုင်များ ဖြစ်ကြသည်။ == စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးကို ကိုယ်စားပြုသည့်ရေနံလုပ်ငန်း == ရေနံလုပ်ငန်းတွင် [[ကမ္ဘာ]]နှင့် အဝှမ်းပြင်ဆင်လုပ်ဆောင်နေရသည့် ရေနံရှာဖွေခြင်း၊ ရေနံထုတ်ယူခြင်း၊ ရေနံချက်လုပ်ခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း (ရံဖန်ရံခါ ရေနံတင်သင်္ဘောနှင့် ပိုက်လိုင်းများဖြင့်) နှင့် ရေနံထွက်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် တင်ရောင်းချခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ လုပ်ငန်း၏ အများဆုံးသော ထုထည်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုများမှာ လောင်စာဆီနှင့် ဓာတ်ဆီတို့ဖြစ်သည်။ ရေနံသည် များစွာသော ဓာတုထုတ်ကုန်များအတွက် ကုန်ကြမ်းတစ်မျိုးလည်းဖြစ်သည်။ ဓာတု ထုတ်ကုန်များတွင် ဆေးဝါးပစ္စည်းများ၊ အဖျော်ရည်များ၊ ဓာတ်မြေဩဇာများ၊ ပိုးသတ်ဆေးများနှင့် ပလပ်စတစ်များတို့ ပါဝင်သည်။ လုပ်ငန်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် အဓိကပါဝင်သည့်အပိုင်း သုံးပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ အပေါ် စီးကြောင်း ၊ အလယ် စီးကြောင်း နှင့် အောက် စီးကြောင်း တို့ဖြစ်သည်။ အလယ် စီးကြောင်း လုပ်ဆောင်မှုများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အောက်စီး ကြောင်း အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်နေသည်။ ရေနံသည် များစွာသော စက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် အဓိကဖြစ်ပြီး၊ စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ လူမှု ဖွံ့ဖြိုးရေး ရေရှည်တည်တံ့စေရန် အရေးပါသည်။ ဤနည်းဖြင့် ရေနံသည် နိုင်ငံများစွာအတွက် အရေးအကြီးဆုံးသော စိုးရိမ်စရာကိစ္စ ဖြစ်နေသည်။ [[ကမ္ဘာ|ကမ္ဘာ့]]စွမ်းအင်သုံးစွဲမှု၏ အများဆုံးရာခိုင်နှုန်းကို အောက်အဆငမှ ကြည့်လျှင်၊ ဥရောပနှင့်[[အာရှ]]အတွက် ၃၂ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပြီး၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းအတွက် ၅၃ ရာခိုင်နှုန်း အထက်ရှိသည့်အဆင့်ကို တွေ့မြင်ရသည်။ အခြားသော [[ပထဝီဝင်|ပထဝီ]]အနေ အထားအရဒေသများ၏ စွမ်းအင်သုံးစွဲမှု ပုံစံများမှာ- တောင်နှင့်အလယ်အမေရိက (၄၄ ရာခိုင်နှုန်း) ၊ အာဖရိက (၄၁ ရာခိုင်နှုန်း)၊ နှင့် မြောက်အမေရိက (၄၀ ရာခိုင်နှုန်း) တို့ဖြစ်သည်။ အများဆုံးသုံးစွဲသည့် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများ အပါအဝင်ကမ္ဘာ့ရေနံသုံးစွဲမှုမှာ တစ်နှစ် လျှင် ရေနံဆီ ပေပါ ၃၀ ဘီလီယံ (၄.၈ km³) ရှိသည်။ ၂၀ဝ၇ တွင် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]]သည် ရေနံထုတ်လုပ်မှု၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ကို သုံးစွဲခဲ့သည်။ ရေနံထုတ်လုပ်မှု၊ ဖြန့်ဖြူးမှု၊ ချက်လုပ်မှုနှင့် လက်လီရောင်းချမှုများသည် တစ်စုတစ်ဝေးတည်းပုံစံဖြင့် ဒေါ်လာတန်ဖိုးဟုပြောင်းလဲ ခေါ်ဆိုရမည့် ကမ္ဘာ့အကြီးမားဆုံးသော စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးကို ကိုယ်စားပြုနေသည်။ == သဘာဝသမိုင်း == ရေနံသည် သဘာဝအားဖြင့် ကျောက်အစိုင်အခဲများဖြစ်ပေါ်မှုအတွင်းတွင်တွေ့ရှိရသည့် အရည်ဖြစ်သည်။ ရေနံ တွင် မျိုးစုံသော မော်လီကျူး အလေးချိန်များ ပါရှိသည့် ဟိုက်ဒရိုကာဗွန်အရောအနှောများနှင့် အခြားသော ကာဗွန်ဒြပ် ပေါင်းများပါရှိသည်။ ရေနံကို ယေဘုယျအားဖြင့် လက်ခံထားသည်မှာ ရေနံသည် အခြားသော ကျောက်ဖြစ်လောင်စာ များနှင့် တူညီစွာ အပင်နှင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ နှစ်သန်းရာပေါင်းများစွာ ကြာ မြင့်လာသည့်အခါ၊ [[ကမ္ဘာ]]မြေထု၏ အပူချိန်နှင့်ဖိအားတို့ကြောင့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများသည် လောင်စာများအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားကြသည်။ အချိန်ကြာမြင့်လာသည့်အခါ ပုပ်သိုးဆွေးမြေ့သောအ ကြွင်းအကျန်များသည် ရွံ့နှင့် နုံးများဖြင့်ဖုံးအုပ် လာပြီး၊ [[ကမ္ဘာ]]မြေ၏ မာတင်းနေသောမျက်နှာပြင်အလွှာအတွင်းသို့ စိမ့်ဝင်နစ်မြုပ်သွားသည်။ ထိုနေရာတွင် ပူ၍ ဖိအားပေးခြင်းခံရသော မြေလွှာများ၏ ကြားတွင် ထိန်းသိမ်းထားပြီး တစ်ဖြည်းဖြည်း ရေနံလှောင်ကန်များအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ == သမိုင်းဦးအစ == ရေနံစိမ်းကို မချက်လုပ်ရသေးသည့်အနေအထားဖြင့် လူတို့သုံးစွဲလာခဲ့သည်မှာ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၅၀ဝဝ ကျော်ပြီ ဖြစ်သည်။ ရေနံဆီအဖြစ် မီးတောက်လောင်ရန်နှင့် စစ်ရေးစစ်ရာများတွင် သုံးစွဲရန်အဖြစ် လူ့သမိုင်းဦးအစ ကတည်းမှ အသုံးချခဲ့သည်။ ရှေးဦး ပါရှန်းဘာသာကျောက် ထွင်းစာများတွင် ရေနံကို အလင်းရရှိရန်နှင့် ဆေး အဖြစ်သုံးရန် လူ့အထက်တန်းလွှာများ သုံးစွဲခဲ့ကြသည်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်ပြည်]]တွင် အလင်းရောင် ရရှိရန်အတွက် သန့်စင်ပြီး ရေနံဆီများ သုံးစွဲခဲ့သည်ကို သိရှိရသည်။ ရှေးအကျဆုံးသော ရေနံလုပ်ငန်းတစ်ခု ထူထောင်ထားခဲ့မှုကို ၈ ရာစုနှစ်တွင် ရေနံကို အဆီအနှစ်ထုတ်ဖျက်ဆီးခြင်းမှ ရရှိသည့် ကတ္တရာများဖြင့်ခင်းထားသည့်လမ်းများ ဘဂ္ဂဒက်မြို့ တွင်တွေ့ရှိရသည်။ ၉ရာစုနှစ်တွင် နက်ဖသာ ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ရေနံမြေများကို ခေတ်သစ်ဘာကူး ၊ အာဇာဘိုင်ဂျန် ဒေသတစ်ဝိုက်တွင် ရှာဖွေတူးဖော်ခဲ့သည်။ ထိုရေနံမြေများကို ၁၀ ရာစုနှစ်တွင် အယ်-မာဆူဒီ နှင့် ၁၃ရာစုနှစ်တွင် မာကိုပိုလို တို့မှထုတ်ဖော်ရေးသားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ဟြေဆိုခဲ့သည်မှာ ထို ရေနံတွင်းများမှထွက်ရှိမှုပမာဏသည် သင်္ဘောရာနှင့်ချီ၍့်သယ်ယူရမည့်အနေအထားဖြစ်သည်။ ၉ ရာစုနှစ်တွင် အယ်ရာဇီ မှ ရေနံကို ပေါင်းခံခြင်းဖြင့် ရေနံဆီကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ထိုရေနံဆီကို ဆီမီးအိမ်လုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုရန်အတွက် ရေနံဆီမီး အိမ်တွင် သုံးစွဲခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးတွင် ရေနံဆီ၏အရေးပါမှုသည် နှေးကွေးနေခြင်းနှင့်အတူ ဝေလငါးအဆီကို မီးထွန်းရန်အတွက် ၁၉ရာစုနှစ်တွင် သုံးစွဲခဲ့ပြီး ထင်းနှင့်မီးသွေးကို အပူပေးရန်နှင့်ချက်ပြုတ်ရန်အတွက် ၂၀ရာစုနှစ်အတွင်းထိ ကောင်းစွာ သုံးစွဲခဲ့သည်။ ရေနံစက်မှုလုပ်ငန်းသည် မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]နှင့် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]]တို့တွင်ဖြစ် ပေါ်လာခဲ့သည်။ စက်မှုတော်လှန်ရေးသည် စွမ်းအင်အတွက်အဓိကလောင်စာ ထုတ်ပေးသည်ကျောက်မီးသွေးနှင့်တကွ ငါးကြီးဆီအပါအဝင် အခြားလောင်စာအရင်းအမြစ်များကို တိုးတက်ရရှိရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။ သို့သော်ငြားလည်း ရေနံဆီကို ရေနံစိမ်းမှထုတ်ယူရရှိနိုင်သည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီးနောက် ရေနံဆီကို မီးထွန်းရန်နှင့် အပူပေးရန် လောင်စာ အဖြစ် သုံးစွဲခဲ့သည်။ ရေနံသည် တောင်းဆိုမှုအလွန်မြင့်မားလာခဲ့ပြီး နှစ်ဆယ်ရာစုနှစ် [[ကမ္ဘာ|ကမ္ဘာ့]]ဈေးကွက်တွင် တန်ဖိုးအရှိ ဆုံး ကုန်သွယ်ရောင်းဝယ်ခဲ့သော ကုန်ပစ္စည်းဖြစ်လာသည်။ == ခေတ်သစ်သမိုင်း == [[File:Galicja1881.jpg|thumb]] ဘာကူးရေနံခေတ်ထချိန်နှင့် ရေနံလမ်းကြောင်း ၊ နိုင်ငံတကာ ခရီးသွားလမ်းကြောင်း တွင်လည်းကြည့်နိုင်သည်။ == ဂယ်လီရှီယန်း ရေနံတွင်းများ == ရုရှားအင်ပါယာသည် ၁၈၂၅ ခုနှစ်တွင် ရေနံ ၃၅၀ဝ တန်ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ရာစုနှစ်အလယ်တွင် နှစ်ဆတိုးထွက် ရှိခဲ့သည်။ [6] ၁၈၄၈ ခုနှစ်တွင် ယခုလက်ရှိ အာဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ၌ရေနံတူးဖော်မှစတင်ခဲ့ပြီး နောက် ကြီးမားသည့်ပိုက်လိုင်း နှစ်လိုင်းကို ရုရှားအင်ပါယာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရှည် ၈၃၃ကီလိုမီတာရှိသော ပိုက်လိုင်းကို ၁၉၀၆ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး ကက်စပီယန် ဒေသမှ ပင်လယ်နက်ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သည့် ဘာတူးမီ (ဘာကူး- ဘာတူးမီပိုက်လိုင်း)သို့ ရေနံသယ်ပို့ပေးခဲ့သည်။ အရှည် ၁၆၂ ကီလိုမီတာရှိသည့် အခြားပိုက်လိုင်းတစ်ခုကို ချေချင်းညာ မှ ကက်စပီယန်သို့ ရေနံပို့ရန်အတွက် သွယ်တန်းခဲ့သည်။ ၂၀ရာစုနှစ်ရောက်သည့်အခါတွင် အပ်ရှာရွန်ကျွန်းဆွယ် မှ ရုရှားအင်ပါယာ၏ ရေနံထုတ်လုပ်မှု အားလုံးနီးပါး မှာ ကမ္ဘာ့ရေနံထုတ်လုပ်မှု၏ ထက်ဝက်ရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာဈေးကွက်များကို လွှမ်းမိုးထားခဲ့သည်။ ၁၈၈၄ခုနှစ်အရောက်တွင် ဘာကူးမြို့၏ဆင်ခြေဖုံးအရပ်ဒေသများ၌ ရေနံချက်စက်ရုံငယ်ပေါင်း အခု ၂၀ဝ နီးပါးအထိ လည်ပတ်ခဲ့သည်။[8] ရှေးဦးစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအဖြစ် အပ်ရှာရွှန်းကျွန်းဆွယ်ဒေသသည် “ရေနံညစ်ညမ်းမှု နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးလျစ်လျူရှုမှုတို့၏ ကမ္ဘာ့သက်တမ်းအရင့်ဆုံးအမွေအနှစ်” အဖြစ် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် လုဗစ်နိုဘယ် နှင့်သူ၏ ဘရာနိုဘယ် ကုမ္ပဏီသည် ပထမဦးဆုံးသော ရေနံတင်သင်္ဘောကို ကက်စပီယန်ပင်လယ်တွင် စတင်သုံးစွဲခဲ့ခြင်းအားဖြင့် “ရေနံသယ်ပို့သည့်လုပ်ငန်းကို တော်လှန်ခဲ့ သည်။” == ရေနံချက်စက်ရုံများ == ပထမဆုံးသော ခေတ်မီရေနံချက်စက်ရုံများကို ဂျက်စလို မြို့အနီးရှိ (ထိုအချိန်က မှီခို ဂယ်လိရှ နှင့် လိုဒိုမာရီးယား ဘုရင့်နိုင်ငံ (Kingdom of Galicia and Lodomeria) ၊ ဗဟိုဥရောပဂယ်လိရှ ှတွင်ရှိ) ပိုလန်နိုင်ငံ ၁၈၅၄ မှ ၁၈၅၆ တွင် အစ်နာဆီလုကာဆိုက်ဝစ် (Ignacy Łukasiewicz)မှတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ချက်လုပ်ပြီးလောင်စာဆီလိုအပ်ချက်မှာအကန့်အသတ်ဖြစ်နေသည့် အတွက်ထိုစက်ရုံများသည် ကနဦးတွင် သေးငယ်ကြသည်။ ချက်လုပ်ပြီး ထုတ်ကုန် များကို လုကာဆိုက်ဝစ်၏ ရေနံဆီမီးအိမ်များတွင် ထည့်သွင်းသုံးစွဲထားခြင်းနှင့်အတူ ကတ္တရာအတု ၊ စက်ဆီနှင့်ချောဆီ များတွင် သုံးစွဲခဲ့သည်။ ရေနံဆီမီးအိမ်များကျော်ကြားအောင်မြင်လာသဖြင့် ရေနံချက်လုပ်မှုလုပ်ငန်းသည် ထိုဒေသတွင် ကြီးထွားလာသည်။ ပထမဆုံးသောအကြီးစား ရေနံချက်စက်ရုံကို ၁၈၅၆ ခုနှစ် ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ ပလိုက်စတီ တွင်ဖွင့် လှစ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသောရေနံတွင်းတူးခြင်းကို ၁၈၅၉ ခုနှစ် ၊ ပင်စီဗေးနီးယားပြည်နယ် ၊ တီတပ်စ ဗွီး တွင်အောင်မြင်စွာ တူးဖော်ခဲ့ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစုနှစ်၏လေးပုံတစ်ပုံတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ သည်ရုရှားနိုင်ငံကိုကျော်တက်ပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ရေနံထုတ်လုပ်သူဖြစ်လာသည်။ ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင် ကနေဒါ ၊ ပိုလန် ၊ ဆွီဒင် ၊ ယူကရိန်း ၊ အမေရိကန်နှင့် ဗင်နီဇွဲလားအပါအဝင် နိုင်ငံအတော် များများတွင်ရေနံမြေများတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။၁၉၄၇ခုနှစ်တွင်ဆူပီးရီးယားရေနံကုမ္ပဏီသည် လူစီယားနားပြည်နယ်၏ပင်လယ်ကွေ့ကမ်းလွန်တွင် ပထမဆုံး သောကမ်းလွန် ရေနံတွင်းတူးစင်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းတွင် အရှေ့အလယ် ပိုင်းနိုင်ငံများသည် ရေနံထုတ်လုပ်မှုကို အမေရိကန်နိုင်ငံမှ လွှဲဟြေင်းရယူပြီး ဦးဆောင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ == လုပ်ငန်းဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ == အမေရိကန်ရေနံအဖွဲ့အစည်းသည် ရေနံလုပ်ငန်းကို ကဏ္ဍငါးခုခွဲခြားထားသည်။ * အပေါ်စီးကြောင်း (ရှာဖွေရေး ၊ တည်ဆောက်ရေးနှင့် ရေနံစိမ်းနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်ရေး) * အောက်စီးကြောင်း (ရေနံတင်သင်္ဘောများ ၊ ရေနံသန့်စင်သူများ ၊ လက်လီရောင်းသူများနှင့် သုံးစွဲသူများ) * ပိုက်လိုင်း * ရေကြောင်း * ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ထောက်ပံ့ရေး။ ရေနံကုမ္ပဏီများကို ရောင်းအားအပေါ်မူတည်၍ အမျိုးအစားခွဲထားပုံမှာ “သာလွန်ထူးကဲ” ဘီပီ ၊ ချက်ဗရွန် ၊ အက်ဇွန်မိုဘီ ၊ ကိုနိုကိုဖီးလစ် ၊ ရှဲ ၊ အင်နီ နှင့် တိုတယ် အက်စ်အေ ၊ “အဓိကများ” နှင့် “တစ်သီးပုဂ္ဂလများ” သို့မဟုတ် “လက်ကားရောင်းဝယ် သူများ”။ သို့သော်လည်း မကြာသေးခင်နှစ်များအတွင်းက နိုင်ငံပိုင်ရေနံကုမ္ပဏီ (NOC နိုင်ငံပိုင်ရေနံကုမ္ပဏီ IOC နှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်)သည် အကြီးမားဆုံးသော ရေနံသိုမှီးထားရှိမှုများအပေါ် ထိန်းချုပ်နိုင်ခွင့်များရရှိလာခဲ့သည်။ ဤကဲသို့လုပ်ဆောင်မှုများကြောင့်ထိပ်ဆုံးတွင်ရှိသောရေနံကုမ္ပဏီဆယ်ခုသည်နိုင်ငံပိုင်ကုမ္ပဏီများဖြစ်ကြသည်။ အောက်ပါဇယား သည် ရေနံသိုမှီးထားရှိမှုနှင့် ထုတ်လုပ်မှု အပေါ်မူတည်ပြီး အကြီးဆုံးသောရေနံကုမ္ပဏီဆယ်ခုကို အဆင့်အလိုက် ဖော်ပြထားသည်။ == ကမ္ဘာ့အကြီးမားဆုံးထိပ်တန်းရေနံကုမ္ပဏီ ၁၀ ခု ၊ သိုမှီးထားရှိမှုနှင့်ထုတ်လုပ်မှုအရ == {| class="wikitable" |- !အဆင့် !! ကုမ္ပဏီ !! ကမ္ဘာ့အနှံ့အရည်သိုမှီးထားရှိမှု( ၁၀^၉bbl) !! ကမ္ဘာ့အနှံ့သဘာဝဓာတ်ငွေ့ (၁၀^၉ft³)!! စုစုပေါင်းရေနံသိုမှီးထားရှိမှု !! ကုမ္ပဏီ !! ထုတ်လုပ်မှု (၁၀^၆'''bbl/d''') |- | ၁ || ဆော်ဒီအာရမ်ကို || ၂၆၀ || ၂၅၄ || ၃၀၃ || ဆော်ဒီအာရမ်ကို || ၁၁.၀ |- | ၂ || အမျိုးသားအီရန်ရေနံကုမ္ပဏီ || ၁၃၈ || ၉၄၈ || ၃၀၀ || အမျိုးသားအီရန်ရေနံကုမ္ပဏီ || ၄.၀ |- | ၃ || ကာတာရေနံ || ၁၅ || ၉၀၅ || ၁၇၀ || ကူဝိတ်ရေနံကော်ပိုရေးရှင်း || ၃.၇ |- | ၄ || အီရတ်အမျိုးသားရေနံ || ၁၁၆ || ၁၂၀ || ၁၃၄ || အီရတ်အမျိုးသားရေနံ || ၂.၇ |- | ၅ || ဗင်နီဇွဲလားရေနံကုမ္ပဏီ || ၉၉ || ၁၇၁ || ၁၂၉ || ဗင်နီဇွဲလားရေနံကုမ္ပဏီ || ၂.၆ |- | ၆ || အဘူဒါဘီအမျိုးသားရေနံကုမ္ပဏီ || ၉၂ || ၁၉၉ || ၁၂၆ || အဘူဒါဘီအမျိုးသားရေနံကုမ္ပဏီ || ၂.၆ |- | ၇ ||ကူဝိတ်ရေနံကော်ပိုရေးရှင်း || ၁၀၂ || ၅၆ || ၁၁၁ || မက်ဆီကိုရေနံကုမ္ပဏီ || ၂.၅ |- | ၈ || နိုင်ဂျီးရီးယားအမျိုးသားရေနံကော်ပိုရေးရှင်း ||၃၆ || ၁၈၄ || ၆၈ || နိုင်ဂျီးရီးယားအမျိုးသားရေနံကော်ပိုရေးရှင်း || ၂.၃ |- | ၉ || လစ်ဗျားနိုင်ငံရေနံကုမ္ပဏီ || ၄၁ || ၅၀ || ၅၀ || လစ်ဗျားနိုင်ငံပိုင်ရေနံကုမ္ပဏီ || ၂.၁ |- | ၁၀ || ဆိုနာထရတ် || ၁၂ || ၁၅၈ || ၃၉ || လုက်အွိုင်း || ၁.၉ |} ရေနံမြေ သို့မဟုတ် ရေနံတွင်းတွင် အထက်စီးကြောင်းအလုပ်တော်တော်များများသည် တွင်းတူးကန်ထရိုက်တာ များနှင့် ရေနံမြေဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သည့် ကုမ္ပဏီများသို့ ကန်ထရိုက်ချပေးသည်။ == ပတ်ဝန်းကျင်သက်ရောက်မှုနှင့် အနာဂတ်မလုံလောက်မှုများ == အချို့သောရေနံလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်မှုများသည် ရေနံချက်လုပ်ရာမှ ရရှိသည့် ဘေးထွက်ပစ္စည်းများနှင့် ရေနံယိုဖိတ်မှုတို့မှ တစ်ဆင့်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရေထုညစ်ညမ်းမှုအတွက် တာဝန်ရှိသည်။ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများ ပေါက်ကွဲမှုသည် ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့နှင့် အခြားသော ဘေးထွက်ပစ္စည်းအဖြစ် လေထုညစ်ညမ်းစေသည့်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ပေးသည်။ ညစ်ညမ်းစေသည့် ပစ္စည်းများတွင် နိုက်ထရိုဂျင်အောက်ဆိုဒ် ၊ ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုဒ်၊ အငွေ့ပျံလွယ်သော အော်ဂင်းနစ်ဓာတ်ပေါင်းများနှင့် သိပ်သည်းဆများသည့် သတ္တုများ ပါဝင်သည်။ ရေနံသည်ပြန်လည်အသစ်မဖြစ်နိုင်သောသဘာဝအရင်းအမြစ်ဖြစ်သည့်အတွက်ရေနံလုပ်ငန်းသည်နောက်ဆုံးတွင်ကမ္ဘာ့ရေနံထုတ်လုပ်ပေးခြင်းလျော့နည်းလာမှုနှင့်ရှောင်လွှဲ၍မရနိုင်ပဲထိပ်တိုက်ကြုံတွေ့ရမည်။ ကမ္ဘာ့စွမ်းအင် ၂၀ဝ၇ ၏ ဘီပီ စာရင်းအင်းလေ့လာသုံးသပ်မှုတွင် ကမ္ဘာ့တစ်ဝန်းသေချာပေါက်ရှိပြီးသား အရင်းအမြစ်များအတွက် သိုမှီးထားရှိမှု ထုတ်လုပ်မှုအချိုး စာရင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ လေ့လာမှုတွင်သေချာပေါက်ရှိပြီးသားသိုမှီးထားရှိမှုများ၏ရှေ့မျှော်မှန်းရသောဘဝသက်တမ်းသည်အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင်ရ၉.၅နှစ်၊လက်တင်အမေရိက၄၁.၂နှစ်နှင့်မြောက်အမေရိက၁၂နှစ်အသီးသီးဖြစ် သည်။ ဟားဗတ် အထွတ်အထိပ်အဆိုပြုချက်သည် အထွတ်အထိပ်ရောက်နေသည့် ရေနံ၏ သဘောသဘာဝကို ဖွင့်ပြသွားခဲ့သည်။ ဟားဗတ်အဆိုပြုချက်သည် ရေနံထုတ်လုပ်မှု၏ ရေရှည်တည်တံ့နိုင်မှုကို မေးခွန်းထုတ်ထားသည်။ အကြံပြုထားသည်မှာရေနံထုတ်လုပ်မှုနှုန်းအမြင့် ဆုံးရောက်ပြီးခဲ့လျှင်ရေနံလျော့နည်းလာမှုသည်နောက်မှ လိုက်ပါလာရမည်ဖြစ်သည်။ အိုင်ဘစ်ကမ္ဘာ(IBIS)မှသုတေသနတွေ့ရှိ ချက်အရ ၊ [[ဇီဝလောင်စာ]](အဓိက အီသနော၊ သို့သော်ဇီဝဒီဇယ် လည်းဖြစ်သည်။) သည်ရေနံလိုအပ်ချက်ကိုဆက်လက်ဖြည့်စွက်လာလိမ့်မည်။ သို့သော်လည်းထွက်ရှိမှုအဆင့်များသည် နိမ့်ကျနေပြီး၊ ထိုဇီဝလောင်စာများသည်ဒေသရေနံထုတ်လုပ်မှုကိုနေရာဖယ်ရှားပစ်ရန်လည်းမဖြစ်နိုင်ပါ။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင်သုံးစွဲနေသည့်အီသာနော၉၀ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည်လောင်စာဆီတွင်ပါဝင်သည့်အောက်ဆီဂျင် ကိုမြှင့်တင်နိုင်ရန် အတွက် ဓာတ်ဆီနှင့်ရောနှောပြုပြင်ပြီး၊ အီသာနော ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ပါသည့် အရောလောင်စာဆီကို ထုတ်လုပ်သည်။ [[Category:ဇီဝရုပ်ကြွင်းလောင်စာများ]] jp22u8u3t6da9u0c7qnxztt8arvg6be 0 11258 1061450 1059942 2026-11-04T12:23:01Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061450 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title=နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စု | image=[[File:Admiring the Galaxy.jpg]] | titlestyle=background: #30D5C8; | headerstyle=background: | belowstyle=background: #30D5C8; | labelstyle=background: inherit; | header1=လေ့လာရေး ဒေတာ | label2=အမျိုးအစား | data2=Sb, Sbc, or SB(rs)bc<ref>{{cite web | first1=Hartmut | last1=Frommert | first2=Christine | last2=Kronberg | date=August 26, 2005 | url= http://messier.seds.org/more/mw_type.html | title= Classification of the Milky Way Galaxy | accessdate=2015-05-30 | work=SEDS}}</ref> (barred spiral galaxy) | label3=အချင်းဝက် | data3={{Convert|100|-|180|kly|kpc|abbr=on|lk=on}}<ref>{{cite web|url=http://www.space.com/29270-milky-way-size-larger-than-thought.html|title=Size of the Milky Way Upgraded, Solving Galaxy Puzzle|publisher=Space.com|last=Hall|first=Shannon|date=2015-05-04|accessdate=2015-06-09}}</ref> | label4=စတီလာအချပ်ပြား၏အထူ | data4=≈{{Convert|2|kly|kpc|abbr=on|lk=off|sigfig=1}} | label6=ကြယ်အရေအတွက် | data6={{nowrap|၂၀၀–၄၀၀ [[ဘီလီယံ]] (၃×၁၀^၁၁ ±၁×၁၀^၁၁)}} | label7=သက်တမ်းအရင့်ဆုံးကြယ် | data7=≥၁၃.၇&nbsp;[[ဘီလီယံ|Gyr]] | label8=ထုထည် | data8=၀.၈–၁.၅×၁၀^၁၂&nbsp;{{solar mass|link=yes}} | label9=ထောင့်ဖြတ် အဟုန် | data9=≈{{val|1|e=67|u=J s}}<ref>{{cite web|last1=Karachentsev|first1=Igor|title=Double Galaxies §7.1|url=https://ned.ipac.caltech.edu/level5/Sept02/Keel/Keel7.html|website=ned.ipac.caltech.edu|publisher=Izdatel'stvo Nauka|accessdate=5 April 2015}}</ref> | label10=ဂယ်လက်တစ်ဗဟိုသို့ နေ၏အကွာဝေး | data10={{convert|27.2|±|1.1|kly|kpc|abbr=on|lk=off}} | label11=ဂယ်လက်တစ်ဗဟိုသို့ နေ၏ပတ်လမ်းကြာချိန် | data11=၂၄၀&nbsp;[[မီလီယံ|Myr]] | label12=ခရုပတ်လမ်း ကြာမြင့်ချိန် | data12=၂၂၀–၃၆၀&nbsp;Myr | label13=ကားထွက်ခရုပတ်လမ်း ကြာမြင့်ချိန် | data13=၁၀၀–၁၂၀&nbsp;Myr | label14=CMB အညွန်းဆီသို့ အမြန်နှုန်း | data14={{nowrap|၅၅၂ ± ၆ km/s}}<ref>{{cite article |url= http://www.nature.com/articles/s41550-016-0036 |title= The dipole repeller |author= Yehuda Hoffman, Daniel Pomarède, R. Brent Tully & Hélène M. Courtois |work= Nature Astronomy |doi= 10.1038/s41550-016-0036 |date= 22 August 2016}}</ref> | below=အခြားကြည့်ရန်: [[ဂယ်လက်ဆီ]]၊ [[ဂယ်လက်ဆီများ စာရင်း]] | label15=နေဝန်းကျင်အနား လွတ်မြောက်အလျင် | data15=၅၅၀ km/s | label16=နေဝန်းကျင်အနား dark matter သိပ်သည်းမှု | data16=0.0088{{sup sub|+0.0024 |-0.0018}} {{solar mass|link=yes}}pc{{sup|-3}} or 0.35{{sup sub|+0.08|-0.07}} GeV cm{{sup|-3}} }} '''နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စု''' ({{lang-en|Milky Way Galaxy}}) ဆိုသည်မှာ [[ကြယ်]]ပေါင်း ၁၀၀ မှ ၄၀၀ [[ဘီလီယံ]]ကျော်<ref>{{cite web |title=Milky Way |url=http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |publisher=[[ဘီဘီစီ|BBC]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120302071454/http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archivedate=March 2, 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/|title=How Many Stars in the Milky Way?|work=NASA Blueshift|access-date=13 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160125140109/http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/|archive-date=25 January 2016|url-status=dead}}</ref> ပါဝင်သော [[ဂယ်လက်ဆီ]] တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဂြိုဟ်ပေါင်း အနည်းဆုံး ၁၀၀ ဘီလီယံ ပါဝင်ကာ<ref name="Space-20130102">{{cite web |author=Staff |title=100 Billion Alien Planets Fill Our Milky Way Galaxy: Study |url=http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |date=January 2, 2013 |publisher=Space.com |accessdate=January 3, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130103060601/http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |archivedate=January 3, 2013 }}</ref> အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် (MilKy Way Galaxy) ဟု ခေါ်ကြသည်။<ref name="seds">{{Cite web |url=http://seds.org/messier/more/mw.html |title=The Milky Way Galaxy |work=seds.org |accessdate=5 August 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/19990420074422/http://seds.org/messier/more/mw.html |archivedate=20 April 1999 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://cass.ucsd.edu/public/tutorial/MW.html |title=The Milky Way Galaxy |work=cass.ucsd.edu |accessdate=5 August 2010 |archive-date=30 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430132445/http://cass.ucsd.edu/public/tutorial/MW.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.nasa.gov/worldbook/galaxy_worldbook.html |title=NASA - Galaxy |work=nasa.gov |accessdate=5 August 2010 |archivedate=8 May 2005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050508093645/http://www.nasa.gov/worldbook/galaxy_worldbook.html }}</ref><ref>{{Cite web |url= http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |title=01.09.2006 - Milky Way Galaxy is warped and vibrating like a drum |work=berkeley.edu |accessdate=5 August 2010 }}</ref><ref>{{Cite web |url= http://www.universetoday.com/22380/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |title=How Many Stars are in the Milky Way? | Universe Today |work=universetoday.com |accessdate=5 August 2010 }}</ref> [[ကမ္ဘာဂြိုဟ်|ကမ္ဘာ]]၊ [[နေ]]နှင့် မိမိတို့၏ [[နေအဖွဲ့အစည်း]]တို့မှာ နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စုတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="space">{{Cite web |url= http://www.space.com/milkyway/ |title=Milky Way, Discover of Milky Way, Milky Way Galaxy at SPACE.com |work=space.com |accessdate=5 August 2010 }}</ref><ref>{{cite web |title=Our Solar System: Overview: Our Galactic Neighborhood |publisher=NASA |url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/solarsystem |accessdate=13 March 2017 |archivedate=27 November 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161127080545/https://solarsystem.nasa.gov/planets/solarsystem }}</ref> နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စု၏ အချင်းမှာ [[အလင်းနှစ်]] ၁ သိန်း ရှိသည်။<ref>{{cite web |author=Elizabeth Howell |url=http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |title=How Big Is The Milky Way? |date=January 20, 2015 |publisher=Universe Today |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141015234530/http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |archivedate=October 15, 2014 }}</ref><ref name="seds" /> နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စုကို ရှာဖွေ တွေ့ရှိမှုမှာ ရှေးခေတ်[[ဂရိလူမျိုး|ဂရိ]] တွေးခေါ်ပညာရှင် ဒီမိုကရိတပ်မှ အစပြုခဲ့သည်။ <ref name="space" /> နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စုသည် ဝက်အူရစ်သဏ္ဌန် ဂယ်လက်ဆီ အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ကြယ်စင်စုအဖွဲ့(Local Group) အတွင်းတွင် ဂယ်လက်ဆီကြီး ၃ ခုနှင့် ပို၍သေးငယ်သော ဂယ်လက်ဆီအသေးစား ၃၀ ခု တို့ပါဝင်သည်။ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီနှင့် အနီးဆုံးဂယ်လက်ဆီမှာ [[အင်ဒရိုမီဒါ ဂယ်လက်ဆီ|အင်ဒရိုမီဒါ ကြယ်စင်စု]] ဖြစ်သည်။ ယင်း အင်ဒရိုမီဒါသည် [[Local Group]] ထဲတွင် အကြီးဆုံး ကြယ်စင်စုဖြစ်၍ နဂါးငွေ့တန်းမှာမူ ဒုတိယအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ == အတိုင်းအတာ == ဂလက်ဆီတစ်ခုတွင် အကြမ်းအားဖြင့်[[ကြယ်]]ပေါင်း ကုဋေတစ်သိန်းခန့်ရှိ ပြီး ဓာတ်ငွေ့များနှင့်ပြီးသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ဂလက်ဆီပေါင်း ကုဋေတစ်သိန်းရှိသော အဖွဲ့အစည်းကို စကြဝဠာဟုခေါ်သည်။ [[ရူပဗေဒ]]၏ဝေါဟာရအရ စကြဝဠာမှာ ရုပ်လောကအတွက် အကြီးဆုံး အဖွဲ့အစည်းဟုမှတ်ယူရ မည်။ ဂလက်ဆီများ၏ အချင်းဝက် (အတိုင်းအတာ) ကို [[အလင်း]]လှိုင်း ဖြတ်သန်းရာတွင် ကြာရှိမည့် အချိန်တာနှင့်မှန်းဆ နိုင်သည်။ ဂလက်ဆီတစ်ဘက်စွန်းမှ ကျန်တစ်ဘက်စွန်းသို့ ဖြတ်သန်းသွားလာရန် အလင်းလှိုင်းသည် နှစ်ပေါင်း တစ်သန်းမျှ ကြာမည်ဖြစ်သည်။ စကြဝဠာတစ်ဘက်စွန်းမှ အခြားတစ်ဖက်စွန်း သို့ရောက်ရှိရန်အတွက်မူ အလင်းလှိုင်း အတွက် နှစ်ပေါင်း ကုဋေတစ်ထောင် ကြာရှိမည်ဖြစ်သည်။ အလင်းလှိုင်းသည် တစ်စက္ကန့်တွင် [[ကီလိုမီတာ]]ပေါင်း တစ်သိန်းခန့် သွားနိုင်ပြီး အလင်းထက်မြန်သောလှိုင်း သို့မဟုတ် အမှုန်မှာရုပ်လောကတွင် မတွေ့ရှိရသေးပေ။ (တစ်မိုင်မှာ တစ်ဒသမ ခြောက်ကီလို မီတာ ရှိသည်။) ကျွန်ုပ်တို့ [[နေအဖွဲ့အစည်း]]ပါဝင်သော ဂလက်ဆီမှာ နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီ ဟု ခေါ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့ နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီ သို့မဟုတ် မီလကီဝေး ဂလက်ဆီကို ပြင်ပမှနေ၍ လေ့လာ၍ မရသော်လည်း သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် လေ့လာပြီးပုံဖော်ကြည်ရာ [[အင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီ]]ပုံစံမျိုးဟု ယူဆကြသည်။ ဘေးတိုက်ကြည့်လျှင် ပန်းကန်ပြားပျံ ပုံစံမျိုးဖြစ်၍အထက်မှစီးကြည့်လျှင် စကြာပုံစံနှင့်တူသည်။ နေအဖွဲ့အစည်းကို ကျွန်ုပ်တို့ ဂလက်ဆီ၏ဗဟိုမှ တိုင်းတာမည်ဆိုပါလျှင် ဂလက်ဆီ၏ အချင်းဝက် သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်အကွာအဝေးလောက်တွင် ရှိမည်ဖြစ်သည်။ <gallery class="center" mode="packed-hover" heights="275px"> File:ESO - Milky Way.jpg|နဂါးငွေ့တန်းကြယ်စု၏ European Southern Observatory/ESOမှ ၃၆ဝ ဒီဂရီမြင်ကွင်းဓာတ်ပုံ</gallery> ဂလက်ဆီ၏အချင်းဝက်ကို မိုင်အားဖြင့်ဖော်ပြရလျှင် ကုဋေ့ကဋေပေါင်းသောင်း ပေါင်းများစွာရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဂဏန်းအားဖြင့် တစ်နောက်တွင် သုညအရေအတွက်ပေါင်း ၁၈ လုံးမျှရှိမည်ဖြစ်၏။ ဤမျှလောက်ကျယ်ပြောသော အတိုင်းအတာရှိ ဂလက်ဆီများအတွင်းနှင့် ဝန်းကျင်ရှိကြယ်များသည် တည်ငြိမ်မနေပဲ ရွေ့လျားလှည့်လည်နေကြသည်။ ဂယ်လက်ဆီ၏ ဗဟိုတွင်ကြယ်အများဆုံး စုစည်းသိပ်သည်း လျက်နေကြသည်။ အချို့ကြယ်များ၏ အလျင်မှာမြင့်မားပြီး အချို့မှာပမာဏအားဖြင့် သိပ်မကြီးလှသောနှုန်းများ ဖြင့် စက်ဝိုင်းပုံပတ်လမ်းများအတိုင်း ရွေ့လျားနေသည်ဟု ပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။ ဂလက်ဆီများမှာလည်း ယေဘုယျအားဖြင့် ပြန့်ကားသော သဘာဝကိုဆောင်ပြီး ရွေ့လျားနေကြသည်။ ဂလက်ဆီများ ရွေ့လျားပုံသည် ပူဖောင်းတစ်လုံးပေါ်ရှိ အစက်များသည် ပူဖောင်းလေသွင်း မှုတ်လိုက်သည့်အခါ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ပို၍ပို၍ ဝေးသွားသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဂလက်ဆီများသည် ကြီးမားလွန်း၍ အမေရိကန် နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် [[အက်ဒွင် ဟပ်ဘယ်|ဟပ်ဗဲလ်]]က ကျွန်းစကြဝဠာများဟု ခေါ်ခဲ့သည်။ ဥပဒေပညာသင်ပြီး ရှေ့နေလုပ်စားနေရာမှ နက္ခတ္တဗေဒပညာကို တက္ကသိုလ်တွင် ပြန်လည်ဆည်းပူးပြီး ပါရဂူဘွဲ့ကို ဆွတ်ခူးသူ ဟပ်ဗဲလသည် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ဂလက်ဆီများကို အထူးပြုပြီး လေ့လာခဲ့လေသည်။ ဟပ်ဗဲလ်၏ လေ့လာမှုသည် အခြေခံကျလှပြီး ဂယ်လက်ဆီများ သဘာဝ သာမက [[စကြဝဠာ]]၏ ပြန့်ကားနေကြောင်းကိုပါ ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည် ဝီလဆင်တောင်ထိပ်၌ တည်ရှိသော လက်မတစ်ရာရှိ အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းနှင့် ပလိုမာတောင်ထိပ်ပေါ်၌ရှိသော လက်မနှစ်ရာရှိ အဝေးကြည့် မှန်ပြောင်းများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ == ဂလက်ဆီအမျိုးအစားနှင့် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ == [[File:Milky Way Night Sky Black Rock Desert Nevada.jpg|left|thumb|နဂါးငွေ့တန်းအား ဆဂိတိရစ် ကြယ်စုတန်းဆီသို့ မျက်နှာမူကာ မြင်တွေ့ရပုံ]] ဂလက်ဆီများကို အီလစ်ပုံစံသို့မဟုတ် စက်လုံးပုံစံဟူ၍ ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ စက်လုံးပုံစံမှ တဖြည်းဖြည်းပြားသွားသည့် ပုံစံများကို ဘဲဥပုံစံဟူ၍ သတ်မှတ်ကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဂလက်ဆီမှာမှု စကြာသဏ္ဌာန် ဂလက်ဆီမျိုး ဖြစ်သည်။ စကြဝဠာ အတွင်းရှိ ဂလက်ဆီအချို့မှာ ကြီးလွန်းလှ၍ မဟာဂလက်ဆီဟူ၍ပင် ခေါ် ကြသည်။ ဂလက်ဆီအချို့မှာ ပြင်းအားမြင့် ရေဒီယိုလှိုင်းများ ထုတ်လွှတ်ကြ၍ ရေဒီယိုဂယ်လက်ဆီဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ စကြဝဠာအကြောင်း လေ့လာသည့်အခါ ဂလက်ဆီမှစ၍ ဂလက်ဆီမှာပဲ ဆုံးသည်ဟု နက္ခတ္တ ရူပဗေဒပညာရှင်မျာက ပြောစမှတ် ပြုကြသည်။ ဤမျှလောက် အရေးကြီးလှသော နက္ခတ္တ အဖွဲ့အစည်းများမည်သို့ ပေါက်ဖွားလာသည်ကိုကား တိကျစွာမသိရှိရသေးပေ။ စကြဝဠာအစနှင့် ပြန့်ကားပုံစံမှာ ဂလက်ဆီ ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ် လျက်ရှိသည်။ စကြဝဠာအစကို [[ရူပဗေဒ]]နှင့် [[နက္ခတ္တဗေဒ]] ပညာရှင်များက ဤသို့ လတ်တလော လက်ခံယူဆကြသည်။ စကြဝဠာအစတွင် သိပ်သည်းမှုအနန္တတန်ဖိုးဆောင် အဖွဲ့အစည်းတခုရှိပြီး ယင်းအဖွဲ့အစည်း၏ ပေါက်ကွဲမှုမှ စကြဝဠာပေါက်ဖွားလာသည်။ ပေါက်ကွဲမှုမှာ ကြီးမားလွန်းလှ၍ [[မဟာပေါက်ကွဲမှု]] ဟုခေါ်သည်။ မဟာပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွားပြီး ပထမစက္ကန့် တစ်ရာလောက်တွင် အခြေခံအမှုန်အချို့နှင့် ရောင်ခြည်သာရှိပြီး အပူချိန်မှာ ပကတိ အပူချိန်ဒီဂရီ ကုဋေတစ်သန်းခန့်ရှိပြီး စက္ကန့်တစ်ရာမှ တစ်ထောင်အတွင်း လောက်တွင် နယူကလိယိုဆင်သစစ်ခေါ် နယူကလိယ ပေါင်းစပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး အက်တမ်နံပါတ်ငယ် [[ဒြပ်စင်]]အချို့၏ နယူကလိများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ ထိုအခါ အပူချိန်မှာ ပကတိအပူချိန် ကုဋေတစ်ထောင်လောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဒြပ်သား များနှင့်ရောင်ခြည်သည် မဟာပေါက်ကွဲမှုစသည်မှ အနှစ်တစ်သိန်းခန့် တွဲနေခဲ့ပြီးမှ အပူချိန်ဒီဂရီတစ်သောင်း လောက်တွင်စ၍ ကွဲထွက်သွားသည်။ ယင်းအချိန်မှစ၍ ရောင်ခြည်မှာပျံ့လွင့်လာရာ ယခုစကြဝဠာသက်တမ်း နှစ်ပေါင်း ကုဋေတစ်ထောင်ရှိသည့်အခါတွင် ပကတိအပူချိန် ၄ ဒီဂရီသို့ ကျဆင်းလျက် ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းရောင်ခြည်လှိုင်း (မိုက်ခရိုလှိုင်း)ကို အမေရိကန် ရူပဗေဒပညာရှင် ပင်းဇီးယပ်နှင့် ဗီလဆင်တို့က၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိထားပြီးဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ မဟာပေါက်ကွဲမှုမှ စတင်သည့် ပြန့်ကားမှုကြောင့် စကြဝဠာ၏ အချို့ဒေသတွင် ဒြပ်သားများသည် ကျွန်းများသဖွယ် စုစည်းလျက်ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းကျွန်းများကို ယခုအခါဂလက်ဆီများဟု လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။ [[File:Milky_Way_Galaxy.jpg|thumb|250px|နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီကို ပန်းချီဆရာများမှ ပုံဖော်ထားပုံ]] ဂလက်ဆီများတွင် ကြယ်များအပြင် ကောစမစ်မြူမှုန်များ၊ ဓာတ်ငွေ့များရှိကြသည်။ ကောစမစ်မြူမှုန့်များမှာ [[ကာဗွန်]][[အက်တမ်]]များနှင့် ရေခဲများပါဝင်ကြောင်း သိရှိကြရသည်။ ဖြူဖွေးသော ဓာတ်ငွေ့များမှာ ပေါ်လွင်လှ၍လည်း နဂါးငွေ့လမ်းကြောင်း၊ နို့ရည်ဆမ်းလမ်းကြောင်းဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် ဂလက်ဆီ ဟူ၍ တိကျသောဝေါဟာရကိုသာ အသုံးပြုရန် သင့်လျော်ပေသည်။ ကြယ်များတွင်သာ ကာဗွန် (ဂရာဖိုက်)နှင့် [[အောက်ဆီဂျင်]] တို့ကို ဖော်ထုတ်နိုင်သည်။ ကောစမစ်မှုန်တို့တွင်ပါဝင်သော ရေနှင့် ကာဗွန်တို့မှာ ကြယ်မဖြစ်ပေါ်ခင် ရှိဖွယ်ရာဖြစ်၍ ရှင်းပြနိုင်ခြင်းမရှိပဲ အခက်အခဲနှင့် တွေ့ကြုံနေရသည်။ [[ကွေဆာ]]၊ ပါလာဆာနှင့် တွင်းနက်တို့အား ၁၉၆၅ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းလောက်တွင် စကြဝဠာ၏ ဝေးလံသောဒေသများ၌ တည်ရှိပြီး စွမ်းအင်ဖြာထွက်မှု ပြင်းထန်လှသော ကွေဆာခေါ် အလွန်တောက်ပသော ဂလက်ဆီများကို အမေရိကန် နက္ခတ္တဗေဒပညာ ရှင် ရှမစ်(ခ)နှင့် ဆန့်ဒေဂျတို့၏ လုပ်ငန်းများမှ ပီပီပြင်ပြင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ယင်း ဂလက်ဆီများမှ စွမ်းအင် ဖြာထွက်မှုများ၏ ပင်မမှာ ဒြပ်ဆွဲပြိုဖျက်မှု ရရှိသည်ဟု နက္ခတ္တရူပဗေဒ ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။ နျူကလီးယားပင်မမှ ယင်းမျှလောက်[[စွမ်းအင်]]ကို မထုတ်ပေးနိုင်ပေ။ အချို့ပညာရှင်များကမူ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သည့်ပုံစံမှာ ကွေဆာများ၏ဗဟိုတွင် ပါလာဆာ သို့မဟုတ် [[တွင်းနက်]]များရှိပြီး ယင်းပါလာဆာခေါ် [[နယူထရွန်ကြယ်]]များ လည်ပတ်ရွေ့လျားမှုကြောင့် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စွမ်းအင်ဖြာထွက်မှု ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ စွမ်းအင်မှန်သမျှစုပ်ယူနိုင်သော [[တွင်းနက်]]ကြီးများထဲသို့ ဒြပ်သားများကျဆင်းသွား၍ [[အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း]]၏ ညီမျှခြင်းအရစွမ်းအင်များ ရရှိသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဟောကိန်းထုတ်ကြသည်။ ယင်း ပြဿနာများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရစဉ်ပင် ၁၉၇၈ ခု၊ နှောင်းပိုင်းအထိ မြောက်မြားစွာသောဂလက်ဆီနှင့် ဆင်တူအဖွဲ့အစည်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ကြရ၍ ပညာရှင်များ အခက်ကြုံနေကြရသည်။ အခိုင်အမာသိရှိပြီးသောအချက်များမှာ ပလာဆာများသည် လည်ပတ်နေသော နျူထရွန်ကြယ်များဖြစ်ကြောင်း၊ကွေဆာများမှာ တကယ်ပင်စွမ်းအင်ဖြာထွက်မှုမြင့်မားပြီး စကြဝဠာအစွန်း၌ရှိသော ဂလက်ဆီ သို့မဟုတ် နက္ခတ္တဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြောင်း၊ဂလက်ဆီများမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဝေးသထက်ဝေးသွားစေသော ရွေ့လျားမှုမျိုး အမှန်တကယ် ရှိကြောင်းတို့ဖြစ်သည်။ စောဒကတက်နေကြဆဲ ပြဿနာမှာလက်တွေ့အားဖြင့် တိကျစွာ မတွေ့ရှိရသော်လည်းအထောက်အထားများကို တွေ့ရှိထားသော တွင်းနက် ပြဿနာဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ ဂယ်လက်ဆီတိုင်းရဲ့အလယ်ဗဟိုတွင် အင်အားကြီး [[တွင်းနက်]] (Supermassive blackhole) တစ်ခုစီရှိကြောင်း အတည်ပြုပေးလိုက်ပြီ ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> [[File:Milky Way Arch.jpg|thumb|center|600px|ညဘက်ကောင်းကင်တွင် နဂါးငွေ့တန်းကြယ်စုတန်း သွယ်တန်းနေသောပုံ]] ==အခြား ကြည့်ရန်== * [[ထရိုင်ဂူလယ် ဂယ်လက်ဆီ]] * [[အင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီ]] == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== {{Commons category|Milky Way Galaxy}} {{Wikiquote}} * [https://web.archive.org/web/20081205070558/http://www.3dgalaxymap.com/Galaxy/ 3D Galaxy Map] – A 3D representation of the Milky Way * [http://galaxymap.org/drupal/node/171 Basic Milky Way plan map] – Includes spiral arms and Orion spur * [http://www.sky-map.org/?ra=12.0593794293245&de=-20.27239516216098&zoom=0&show_grid=1&show_constellation_lines=1&show_constellation_boundaries=1&show_const_names=0&show_galaxies=1&img_source=IRAS Milky Way&nbsp;– IRAS (infrared) survey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160829140840/http://www.sky-map.org/?ra=12.0593794293245&de=-20.27239516216098&zoom=0&show_grid=1&show_constellation_lines=1&show_constellation_boundaries=1&show_const_names=0&show_galaxies=1&img_source=IRAS |date=29 August 2016 }} – wikisky.org * [http://www.sky-map.org/?ra=12.0593794293245&de=-20.27239516216098&zoom=0&show_grid=1&show_constellation_lines=1&show_constellation_boundaries=1&show_const_names=0&show_galaxies=1&img_source=HALPHA Milky Way&nbsp;– H-Alpha survey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170729004725/http://www.sky-map.org/?ra=12.0593794293245&de=-20.27239516216098&zoom=0&show_grid=1&show_constellation_lines=1&show_constellation_boundaries=1&show_const_names=0&show_galaxies=1&img_source=HALPHA |date=29 July 2017 }} – wikisky.org * [http://messier.seds.org/more/mw.html The Milky Way Galaxy] – SEDS Messier website * [http://mwmw.gsfc.nasa.gov/ MultiWavelength Milky Way] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090217144911/http://mwmw.gsfc.nasa.gov/ |date=17 February 2009 }} – NASA site with images and VRML models * [http://galaxymap.org/drupal/node/127 Milky Way Explorer] – Images in infrared with radio, microwave and hydrogen-alpha * [http://www.360pano.eu/show/?id=736 Milky Way Panorama (9 billion pixels)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806131326/http://www.360pano.eu/show/?id=736 |date=6 August 2017 }}. [[Category:Local Group]] [[Category:နဂါးငွေ့တန်း]] [[Category:ဂလက်ဆီများ]] szk2fzvao1ijw9amx0brvv4xl4jwubw 0 11970 1061681 833471 2026-11-05T10:30:10Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061681 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်) |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= National University of Arts and Culture, Yangon |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= NUAC |ဒေသအခေါ်အမည် = ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်) |တံဆိပ် = |တံဆိပ်စာသား = |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) =စိတ္တံ ဒန္တံ သုခါ ဝဟံ |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = Mind when tamed is conducive to happiness |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) =cittaṃ dantaṃ sukhāvahaṃ |အမျိုးအစား = အများနှင့်သက်ဆိုင်သော |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၂၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၃ |ပါမောက္ခချုပ် = ​​​ဒေါက်တာ ​ကေသီ​ထွေး |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |သင်ပြသူ ဦးရေ = |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ = |တည်နေရာ =၂၆ အောင်ဇေယျလမ်းမ [[တောင်ဒဂုံ]] ၁၁၄၃၁, [[ရန်ကုန်]], [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]], [[မြန်မာ]] |အကျယ်အဝန်း = |ပိုင်ဆိုင်မှု = |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဝဘ်ဆိုတ် = [http://www.culture.gov.mm/Universities_mm/NUAC_YGN_mm/default.asp NUAC Yangon] }} '''အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)''' ({{lang-en|National University of Arts and Culture, Yangon}}) သည် ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိသော တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ရိုးရာ အနုပညာဘာသာရပ်များအတွက် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကို ဖွင့်လှစ်၍ သင်ကြားသည်။<ref name=khh>{{cite paper | url=http://www.accu.or.jp/ich/en/pdf/c2005subreg_Myn2.pdf | title=Government Mechanism for Safeguarding Intangible Cultural Heritage | date=2005-12-13 | author=Khin Hla Htay | publisher=Sub-Regional Experts Meeting in Asia on Intangible Cultural Heritage | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175547/http://www.accu.or.jp/ich/en/pdf/c2005subreg_Myn2.pdf | archive-date=3 March 2016 | access-date=28 June 2021 | url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.accu.or.jp/ich/en/pdf/c2005subreg_Myn2.pdf |access-date=28 June 2021 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175547/http://www.accu.or.jp/ich/en/pdf/c2005subreg_Myn2.pdf }}</ref> တက္ကသိုလ်သင်ကြားရေးတွင် အသုံးပြုသောဘာသာမှာ အင်္ဂလိပ်စာဖြစ်ပြီး နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များမှ ကျောင်းသူ/သားများ၏ စိတ်ဝင်စားမှုခံရသည့် တက္ကသိုလ်လည်းဖြစ်သည်။<ref name="moc">{{cite web | url=http://www.myanmar.com/Ministry/culture/ | title=University of Culture | publisher=Ministry of Culture | accessdate=2008-11-27 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20081209004949/http://www.myanmar.com/Ministry/culture/ | archivedate=2008-12-09 }}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== '''အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)''' (ယခင် - ''''ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)'''') ကို ကမ္ဘာအေးစေတီလမ်း၊ ကမ္ဘောဇအဆောက်အဦဝင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၍ ၁၉၉၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ၊ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ယခုလက်ရှိတည်ရှိနေသော အမှတ်(၂၆)ရပ်ကွက်၊ အောင်ဇေယျလမ်း၊ ဒဂုံမြို့သစ်(တောင်ပိုင်း) သို့ ပြောင်းရွေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်က ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် ဦးမောင်မောင်ခိုင်က တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ တွင် ကျောင်းအုပ်ရာထူးမှ ပါမောက္ခချုပ်ရာထူးသို့ ပြောင်းလဲခန့်အပ်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု တက္ကသိုလ်ကို အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.culture.gov.mm/Universities_mm/NUAC_YGN_mm/default.asp|title=အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|publisher=ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|accessdate=၂၀၁၄-၁၁-၁၃|archivedate=6 June 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140606161446/http://www.culture.gov.mm/Universities_mm/NUAC_YGN_mm/default.asp}}</ref> ==ပါမောက္ခချုပ်များ== * ဦးမောင်မောင်ခိုင် (၁၉၉၃–၁၉၉၇) * ဦးဇော်သန်း (၁၉၉၈–၁၉၉၉) * ဦးတင်စိုး (၁၉၉၉–၂၀၀၉) * ဒေါ်နန္ဒာမွှန်း (၂၀၀၉-၂၀၁၀) * ဒေါ်စန္ဒာခင် (၂၀၁၀–၂၀၁၁) * ဦးကျော်ဦး (၂၀၁၁-၂၀၁၅) *ဦးအောင်နိုင်မြင့်(၂၀၁၅-၂၀၂၁) *ဒေါ်ကေသီထွေး(၂၀၂၁-လက်ရှိ) ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့]] [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] 4brtd6h7ecz2e6tnm3yny9yhh90u9gq 0 14516 1061705 1016553 2026-11-05T10:58:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1016553|1016553]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061705 wikitext text/x-wiki ခေတ်သစ်လူ့ဘောင်တွင် ‘ငွေ’၊ ‘ပညာ’ နှင့် ‘အာဏာ’ သည်လွန်ဆွဲနေကြပြီး ဆက်စပ်မှုလည်းရှိနေသည်။ ပညာတတ် လူတန်းစား၊ ချမ်းသာကြွယ်ဝသည့်လူတန်းစား၊ ပညာတတ်လူချမ်းသာများကို လူ့မလိုင်များဟူ၍ခေါ်ကြသည်။ သူတို့သည် တိုင်းပြည်၏လူနည်းစုလေးသာဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း စီးပွားရေးတွင်ချုပ်ကိုင်ထားနိုင်စွမ်းရှိကြသလို၊ နိုင်ငံရေးတွင်လည်း ပေါ်လစီကို ကြိုးကိုင်ချမှတ်နိုင်သူများ ဖြစ်နေတတ်ကြသည်။ တိုင်းပြည်တစ်ပြည်တွင် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်မည်သို့ပင်ဖြစ်နေစေကာမူ လူ့မလိုင်တို့အတွက်အဆန်းမဟုတ်။ ငွေကြေးကို ထိန်းထားနိုင်စွမ်းရှိသကဲ့သို့ အာဏာကိုလည်းကြိုးကိုင်ထားနိုင်စွမ်းရှိသည့် လူ့မလိုင်လူတန်းစားအလွှာတစ်ခုကို "Elite" များဟုခေါ်ကြသည်။ ‘‘အီလစ်’’ များသည်လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းအသွင်ဖြင့်ရှိနေတတ်ပြီး ပေါ်လစီချမှတ်သူများ အပေါ်တွင် လွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်းရှိကြသည်။ သူတို့တွင် think tanks ဟုခေါ်သည့် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာအကြံပေးနိုင်သည့် ပညာရှင်များရှိသလို၊ မူဝါဒရေးရာများနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးဝေဖန်သုံးသပ်နိုင်သူများဖြင့် စုစည်းထားတတ်ကြသည်။ အီလစ်များ သည် အစိုးရနှင့်ပူးပေါင်းနိုင်သလို၊ အစိုးရအပေါ်လွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်းရှိသူများဟူ၍လည်းဆိုနိုင်သည်။ အစိုးရအနေဖြင့်လည်း အီလစ်များကို ကန့်လန့်ကာ နောက်ကွယ်မှထားကာ အကြံယူခြင်း၊ အသုံးချခြင်းများရှိတတ်သည်။ ဂရိခေတ်တွင် ‘‘လူနည်းစုအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်’’ (Oligarchy) မျိုး ထွန်းကားခဲ့ဖူးသည်။ အီလစ်ဟုခေါ်သည့် လူနည်းစုဖြင့် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြစ်ပြီး ထိုအီလစ်များထဲတွင် ဘုရင့်သူကောင်းမျိုးနွယ်များ၊ ချမ်းသာကြွယ်ဝသူများ၊ ပညာတတ်များ၊ အုပ်စု တောင့်တင်းသည့် မိသားစုများ၊ စစ်တပ်နှင့် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များပါဝင်သည်။ Oligarchy ဆိုသည်မှာ ဂရိဘာသာစကား ဖြစ်ပြီး ‘‘လူနည်းစု’’ နှင့် ‘‘အုပ်ချုပ်ခြင်း’’ ဆိုသည့်အဓိပ္ဋာယ်ရသည်။ ဂရိတို့သည် လူနည်းစုအုပ်ချုပ်ခံပြည်နယ်များစွာရှိပြီး ထိုပြည်နယ်များကို အင်အားတောင့်တင်း သည့်မိသားစုများကအီလစ်များနှင့်ပေါင်းကာစိုးမိုးအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ == အတွေးအခေါ်နှစ်ရပ် == လူ့မလိုင်သီအိုရီသည် အတွေးအခေါ်နှစ်ရပ်တွင်အခြေခံသည် ၁။ အုပ်ချုပ်သူ၏အာဏာသည် စီးပွားရေးနှင့်နိုင်ငံရေးတွင်အဓိကကျသည် ၂။ အီလစ်များတွင် အသိပညာနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုကလွဲပြီးကျန်အချက်များတွင် ညံ့ဖျင်းကြသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အုပ်ချုပ်မှုကို အကြံကောင်းပေး နိုင်သော်လည်း အုပ်ချုပ်နိုင်စွမ်းရှိသူများမဟုတ်ကြဟူ၍ဖြစ်သည်။ == အီလစ်နှစ်မျိုးနှစ်စား == အီလစ်ပညာရှင်များတွင် ထင်ရှားသူတစ်ဦးမှာ Vilfredo Pareto ဖြစ်သည်။ ပါရီတိုက အီလစ်များတွင် အသိဉာဏ်ပညာ နှင့် ပတ်သက်ပြီး သူမတူအောင်ထူးခြားထက်မြက်သူများဖြစ်ကြသည်။ သူ့အဆိုအရ အီလစ်နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။ ၁။ အာဏာပိုင်အီလစ်များ ၂။ အာဏာပိုင်မဟုတ်သည့်အီလစ်များဖြစ်သည်။ အီလစ်တို့သည် အဟောင်း အသစ်အစားထိုးတတ်ကြသည်။ အီလစ်တစ်ယောက်သည် အီလစ်ဘဝမှ အီလစ်မဟုတ် သကဲ့သို့ ပြောင်းလဲနေထိုင်သွားတတ်သည်လည်းရှိတတ်သည်။ ထင်ရှားသည့်အီလစ်များထဲတွင် Gaetano Mosca လည်းပါဝင်သည်။ မော့စ်ကာသည် အီလစ်တို့၏ လူမှုဗေဒနှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင်းကို အလေးထားလေ့လာခဲ့သည်။ အီလစ်များသည် လူနည်းစုအုပ်စုလေးတစ်စုအသွင်သာဖြစ်ပြီး လူများစုကို ရှောင်လေ့ရှိကြသည်။ အုပ်ချုပ်သူလူ တန်းစားသည် အုပ်ချူပ်နိုင်စွမ်းအကြံပေးနိုင်သူများအပြင် တစ်ဆင့်ခံများကိုပါ စုစည်း မွေးထားလေ့ရှိကြသည်။ သူလည်းအီလစ်များကို နှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်။ ၁။ အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားအီလစ်များ ၂။ အုပ်ချုပ်ခံလူတန်းစားအီလစ်များဟူ၍ဖြစ်သည်။ == အခြေခံစည်းမျဉ်းသုံးရပ် == အီလစ်ပညာရှင်နောက်တစ်ဦးမှာ Robert Michels ဖြစ်သည်။ ရောဘတ်သည် လူနည်းစုအုပ်ချုပ်ရေးသံမဏိစည်းမျဉ်းကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူက လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများတွင် သီးခြားလူနည်းစုတို့ဖြင့်သာ အုပ်ချုပ်မှုကိုအကောင် အထည်ဖော်သင့်ကြောင်းဖွင့်ဆိုထားသည်။ လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းသည်အရေးပါသလို အလုပ်တာဝန် ခွဲဝေလုပ်ကိုင်ခြင်းသည်လည်း အရေး ကြီးပြီး အီလစ်များသည် ထိုလူ့ဘောင်ကိုအုပ်ချုပ်ရမည့်သူများသာဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတိုင်းတွင် အီလစ်များရှိပြီး ထိုအီလစ်များသည် နိုင်ငံရေးတွင်ဗျူရိုကရေစီယန္တရားကိုလည်ပတ်နိုင်စေရန် အထောက်အကူပြုရမည့်သူများဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ သူက အီလစ်တို့အတွက် အခြေခံစည်းမျဉ်းသုံးရပ်ကိုချမှတ်ခဲ့သည်။ ၁။ ခေါင်းဆောင်များ၊ အထူးကျွမ်းကျင်ဝန်ထမ်းများကို ပံ့ပိုးနိုင်သူများဖြစ်ရမည် ၂။ ပံ့ပိုးမှုများကို အကျိုးရှိစွာအသုံးချတတ်သည့် ခေါင်းဆောင်ကောင်းများဖြစ်ရမည် ၃။ ခေါင်းဆောင်များ၏စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရည်အသွေးကောင်းစေရမည် == ပါဝါသုံးစု == အီလစ်ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် C.Wright Mills သည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် The Power Elite ဆိုသည့် စာအုပ် တစ်အုပ်ကိုရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ပါဝါနှင့်ပတ်သက်ပြီး အမြင်သစ်ဟုဆိုထားသည်။ သူက သုံးဦးပါဝါ အုပ်စုတစ်စုကို ဖွဲ့စည်းထားရမည်ဟုဆိုသည်။ ထိုပါဝါသုံးစုမှာ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် စစ်ရေးတို့ဖြစ်သည်။ ထိုပါဝါသုံးရပ်သည် ခြားနားသည်၊ ပေါင်းစည်း၍မရနိုင်ဟု ထင်ရသော်လည်း အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ပါဝါကိုဆုပ်ကိုင်ထားနိုင်သည့် စွမ်းအားစုကြီး တစ်ရပ်အဖြစ် သူကရှုမြင်သုံးသပ်ခဲ့သည်။ == သုံးသပ်ချက် == ပြည်သူတို့ကိုယ်စားမပြုသည့် အီလစ်တို့ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည့် အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ကံကြမ္မာ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်၏ဓနအင်အားတို့သည် အာမခံချက်မရှိပေ။ ဖောက်ပြန်တတ်သည့်လူတန်းစားညာဉ်နှင့် အတ္တအကျိုးကို ရှေ့တန်း တင်သူများကြီးစိုးမှု လွန်ကဲလာလျှင် နိုင်ငံတော်အတွင်း ခြစားမှုများ၊ အလွဲသုံးစားလုပ်မှုများ၊ ကိုယ်ကျိုးရှာမှုများကြောင့် ပျက်စီးတတ်သည်။ အီလစ်တို့၏နိုင်ငံရေး ကျဆုံးမှုသည်ထိုအချက်များတွင်အခြေခံနေကြောင်းတွေ့ရသည်။ ဒီမိုကရေစီစနစ်သည် အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားကို ပြင်ပပြည်သူကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များကို ထည့်သွင်းခွင့်ပေးထားခြင်းကြောင့် အီလစ်တို့ ထင်တိုင်းလုပ်ခွင့်နည်းစေသည့်နည်းလမ်းဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။ ဂျာမနီတွင် နာဇီတို့စိုးမိုးစဉ်က ပါတီအသွင်ဖြင့် ရှေ့တန်း တက်လာသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် မိမိတို့သာလျှင် အမျိုးမြင့်မြတ်သော အီလစ်အသွင်ခံစားလာကာ အစွန်းရောက်သွားသဖြင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ လက်ရှိဒီမိုကရေစီထွန်းကားသောနိုင်ငံများတွင် ပါတီတို့၏ပြိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပါတီအပေါ်အလေးထားမှုလွန်ကဲလာလျှင် သို့မဟုတ် ပါတီတို့၏အခန်းကဏ္ဍကိုရှေ့တန်းတင်လွန်းပြီး ပြည်သူတို့နှင့်ကင်းကွာလျှင် ပါတီနှင့် ဒီမိုကရေစီကျဆုံးခန်း ရောက်လိမ့် မည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ Floyd Hunter က အာဏာကိုဆန်းစစ်ကြည့်ရာတွင် အမှန်တကယ်ချုပ်ကိုင်ထားသူများထက် နောက်ကွယ်မှ ဆက်စပ်မှုများကို သုံးသပ်ဆင်ခြင်နိုင်မှသာ မှန်ကန်လိမ့်မည်ဟု သုံးသပ်ပြထားသည်။ ဟန်းတားဆိုလိုသည်မှာ အာဏာနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် စီးပွားရေးသမားများ၊ နိုင်ငံရေးသမားများ၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များကိုလည်း မြင်အောင်ကြည့်နိုင်မှသာ မှန်ကန်လိမ့်မည်။ လက်ရှိဒီမိုကရေစီနစ်တွင် ပြည်သူ့ကိုယ်စားပြုကိုယ်စားလှယ်များ၏ အမှန်တကယ်နောက်ကွယ်မှ ကိုယ်စားပြုနေ သည့်သူများကို မြင်အောင်ကြည့်နိုင်မှသာလျှင် စစ်မှန်သည့်ဒီမိုကရေစီဖြစ်နိုင်မည်ဟုဆိုထားသည်။ James Burnham ကလည်း အာဏာကိုလက်ကိုင်ထားသူတွေထက် စီးပွားရေးသမားတွေ၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေကို သတိထားဟုပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။ Elitism ကို ‘‘လူတော်လူကောင်းထွန်းကားရေး၊ အထက်လွှာ လူ့မလိုင်လူတန်းစားရှိသင့်ကြောင်းယုံကြည်ချက်’’ ဟူ၍ အဓိပ္ဋာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ လူ့မလိုင်သီအိုရီသည် အနောက်တိုင်းနိုင်ငံရေးလောကတွင် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂ဝ ရာစု အစောပိုင်းတွင်စတင် ထွန်းကားလာသည်။ ထိုသဘောတရားကို ထွန်းကားစေရန်လုပ်ဆောင်သူများထဲတွင် Gaetano Mosca ၊ Vilfredo Pareto နှင့် Robert Michel တို့သည်ထင်ရှားသည်။ ထိုပညာရှင်များသည် အရစ္စတိုတယ်နှင့် ကားလ်မာ့က်စ်တို့၏ ဂန္ထဝင်ဒီမိုကရေစီအတွေးအခေါ်များကိုတိုက်ခိုက် ပြီးဝေဖန်ရေးသားခဲ့ကြသည်။ သူတို့က လူများစုအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် မဖြစ်နိုင်ဟုဝေဖန်ထောက်ပြကြသည်။ လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားနှင့် အုပ်ချုပ်ခံလူတန်းစားဟူ၍ ရှိကြမည်သာဖြစ်သည်။ အုပ်စိုးသူလူတန်းစားသည် မည်သည့်လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတွင်မဆို လူနည်းစုသာဖြစ်သင့်ကြောင်း အယူအဆသည် အီလစ်သီအိုရီ၏အခြေခံသဘောတရားဖြစ်သည်။ အရစ္စတိုတယ်က နိုင်ငံရေးစနစ်ကို သုံးမျိုးသုံးစားခွဲခြားခဲ့သည်။ တစ်ဦးတစ်ယောက်အုပ်ချုပ်ရေး၊ လူနည်းစုအုပ်ချုပ်ရေး၊ လူများစုအုပ်ချုပ်ရေးဟူ၍ဖြစ်သည်။ လူဆိုသည်မှာ မိမိကိုယ်တိုင်ကိုပင်အစိုးမရသောကြောင့် လူအများကိုအုပ်ချုပ်ရန်ဆိုသည်မှာ ဖြစ်နိုင်ပါမည်လော၊ သို့ဖြစ်ရာ အစိုးရအနေဖြင့် အုပ်စိုးရန်လည်းဖြစ်နိုင်ပါမည်လော။ လူနည်းစုအုပ်ချုပ်သည့်စနစ်သည် သမိုင်းတွင် အောင်မြင်သည့် အထောက်အထားများရှိခဲ့သည်။ မာ့က်စ်ဝါဒ၏နိဂုံးသည် လူတန်းစားတိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ အလုပ်သမား လူတန်းစားတို့အောင်ပွဲခံနိုင်လျှင် တိုက်ပွဲအောင်မြင်ပြီဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအောင်မြင်လျှင် လူတန်းစားမဲ့ လူ့ဘောင်ကို ထူထောင် နိုင်လိမ့်မည်။ ထိုအယူအဆသည် အီလစ်တို့ လက်မခံနိုင်လောက်သည့် မှားယွင်းသောအယူအဆများဖြစ်သည်။ == အဆုံးမဲ့တိုက်ပွဲ == သမိုင်းစဉ်တွင် အီလစ်တို့ကြား၌လည်း တိုက်ပွဲတွေစဉ်ဆက်မပြတ်ဆင်နွှဲနေကြရသည်။ ထိုတိုက်ပွဲသည် အဆုံးမဲ့တိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ လူတန်းစားမဲ့လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းဆိုသည်မှာ မည်သည့်အခါမျှ ထူထောင်၍မဖြစ်နိုင်ပေ။ အီလစ်သီအိုရီကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြသူများက မာ့က်စ်သည် နိုင်ငံရေးထက် စီးပွားရေးအပေါ်တွင်အလေးထားသောကြောင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ဆိုသည့် သဘောတရားများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ အီလစ်သီအိုရီနှင့် အီလစ်တို့၏အသွင်သဏ္ဍန်သည် လူ့ဘောင်လောကအတွင်း ထင်ပေါ်ခြင်းမရှိပေ။ အီလစ်တို့သည် အစိုးရအဖွဲ့ အတွင်းတွင်လည်းရှိနိုင်သည်။ သို့သော် သူတို့သည် ကန့်လန့်ကာနောက်ကွယ်မှာသာ ရှိနေပြီး လူမြင်ကွင်းအတွင်း ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် ထွက်လာခြင်းပြုမည်မဟုတ်ပေ။ သူတို့သည် ပြည်တွင်းမှလည်းဖြစ်ချင်ဖြစ်မည်၊ ပြည်ပမှလည်း ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သူတို့သည် လူကြားထဲထွက်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ လူလုံးပြလိမ့်မည်မဟုတ်။ သို့သော် သူတို့အတွေးအခေါ်၊ အကြံအစည်များက လူထုအားလွှမ်းမိုး ထိန်းချုပ်နိုင်စေသည့် အင်အားများဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။ အီလစ်များသည် အာဏာကို ခွဲဝေပိုင်းခြားသူနေရာထက်၊ အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားအား ချုပ်ကိုင်ရခြင်းကိုသာ အလေးထားမြတ်နိုးကြသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အီလစ်များသည် နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်ရေး၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို မြတ်နိုးကြပြီး နိုင်ငံတော်ကောင်းကျိုးအတွက်သာ ကြံဆောင် ကြိုးပမ်းပေးကြပေလိမ့်မည်။ သူတို့သည် သူတို့ယုံကြည်သည့် အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားနောက်ကွယ်မှအီလစ်များအဖြစ်ကိုသာ ခံယူလိုကြပြီး၊ သူတို့မယုံကြည်သည့်အုပ်ချုပ်သူများဖြစ်နေပါကလည်း အီလစ်ဘဝများမှ ဖျောက်ထားကြမည်သာဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုလျှင် အီလစ်များသည် အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစား၏အနေအထား၊ တိုင်းပြည်၏အနေအထားအကြောကို နောကျေ အောင်သိနေသူများဟူ၍လည်းဆိုနိုင်သည်။ == လူနည်းစုအုပ်ချုပ်ရေး == အီလစ်သီအိုရီသည် လူများစုထက် လူနည်းစုအုပ်ချုပ်ရေးကိုသာအလေးပေးသည်။ လူသာမန်ဆိုသည်မှာ ဟန်သာရှိပြီး အဆံရှိချင်မှရှိမည်။ ထိုသူမျိုးများသည် တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ရေးတွင်မဖြစ်နိုင်ဟု သူတို့လက်ခံထားခဲ့သည်။ ပြည်သူတွေက ဒီမိုကရေစီနည်းကျကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်လိုက်ကြသည်ကို အဟုတ်ကြီးမှတ်နေသော်လည်း အများလက်ခံသည့်စံသည် အများအတွက် မှန်ချင်မှမှန်မည်ဟု သူတို့ကဝေဖန်ကြသည်။ အီလစ်များက ဒီမိုကရေစီလူ့မလိုင်သီအိုရီတစ်ခုကို ချပြခဲ့ကြသေးသည်။ သို့သော် သူတို့မယုံကြည်သည့် လူများစု အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ခဲ့ကြရသည်။ အီလစ်ပါရာဒိုင်းသစ်ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သေးသည်။ မော့စ်ကာကစတင်ထူထောင်ခြင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၈ဝ နှင့် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်များတွင် ထွန်းကားခဲ့သေးသည်။ ခေတ်သစ်ဒီမိုကရေစီ အသွင်ဖြင့် ဆွီဒင်၊ ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်း၌ သာလက်ခံခဲ့ကြသည်။ အီလစ်သီအိုရီကို လူတိုင်းသဘောမတွေ့ကြပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပြည်သူကိုအဓမ္မရှေ့တန်းတင်နေကြရသည့် ဒီမိုကရေစီ လူ့ဘောင်တွင် အီလစ်ဆိုသည်မှာ ပညာတတ်လူတန်းစားအဖြစ် သီးခြားအသွင်ဆောင်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အီလစ်သီအိုရီသည် ဒီမိုကရေစီအသွင်ဆောင်သည့်လူ့ဘောင် သို့မဟုတ် လူမှုတော်လှန်ရေးကိုဦးဆောင်နေသူများကြားတွင် ရေပန်းမစားနိုင်ပေ။ သူတို့က ကိုယ်ကျိုးမဖက် အများအတွက်လုပ်ဆောင်ပြနေရခြင်းကပင် အီလစ်များနှင့်ဆန့်ကျင်နေသည်။ အီလစ်တို့သည် လူမှုရေးပြဿနာ၊ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများ၊ စီးပွားရေးကမောက်ကမဖြစ်မှုများကို ထိန်းကောင်း ထိန်းနိုင် မည်ဖြစ်သော်လည်း ဘဝပေးကုသိုလ်ကြောင့် နောက်ကွယ်မှ king maker များအဖြစ်သာ ရပ်တည်ခွင့်ရရှိပြီး၊ ထိုသို့ ရပ်တည် ရခြင်းကိုပင် ကျေနပ်ဂုဏ်ယူချင်သူများဖြစ်သည်။ မည်သို့ဆိုစေ အီလစ်တို့အား နိုင်ငံရေးဇာတ်ခုံတွင် အဓိကကျသူများနေရာမှ စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးနေရသူများဖြစ်သည်ကိုကား မငြင်းနိုင်ပေ။ သူတို့သည်နိုင်ငံရေးတွင် ရောယောင်လက်ထောင်နေသူများထက်၊ လက်ထောင် လက်ချ သူတို့အချက်ပြသည့်အတိုင်းလုပ်နိုင်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်သူများအဖြစ်ကား အသိအမှတ်ပြုရမည်ဖြစ်သည်။ [[Category:နိုင်ငံရေး]] mg55u1j97osson5yejk5c7cufpzkyuj 0 15162 1061659 721555 2026-11-05T09:11:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061659 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = အညိုရောင်ငှက်ပုတီး<br>(Chestnut Munia) | image=Lonchura_atricapilla_jagori_-Cebu-8-3c.jpg | image_caption = ''Lonchura atricapilla jagori'' in [[:en:Cebu|Cebu]], [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Lonchura atricapilla'' |volume=2016 |page=e.T22729138A95007301 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22729138A95007301.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | genus = Lonchura | species = atricapilla | authority = ([[:en:Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1807) | range_map = Chestnut Munia Distribution.jpg | range_map_caption = {{legend0|#DB678C|range|outline=gray}} }} '''အညိုရောင်ငှက်ပုတီး''' ('''Chestnut Munia''') (''Lonchura atricapilla'') သည် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[နီပေါနိုင်ငံ]]၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ [[ထိုင်ဝမ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]နှင့် ဟာဝိုင်အီတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၁၉၉၅ မတိုင်ခင်က ယင်းငှက်သည် [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၏ အမျိုးသားငှက်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Kennedy">{{cite book |last=Kennedy |first=Robert |title=A Guide to the Birds of the Philippines |date=21 September 2000 | isbn= 0-19-854668-8|display-authors=etal}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] 8tdrf9o4ryhk15hzu9wj84ay362bqc4 0 15197 1061558 374924 2026-11-05T00:04:30Z Koparlay 143382 /* */ 1061558 wikitext text/x-wiki ပုဂံမင်း [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]]အား [[မင်းညီနောင်သုံးဦး]] မှ နန်းချသတ်ဖြတ်ပြီးနောက်တွင် ၎င်းတို့ဩဇာလွှမ်းမိုးသည့် ကျော်စွာ၏သား စောနစ်အား ပုဂံဘုရင်အဖြစ် နန်းတင်ကြသည်။ နန်းတက်ဘွဲ့မှာ '''သီရိတြိဘဝနာတျာပဝရဓမ္မရာဇာ'''ဖြစ်ပြီး ကျောက်စာများတွင် '''မင်းလုလင်''' ဟူ၍တွေ့ရတတ်သည်။ အာဏာမရှိသော မင်းအဖြစ်ဖြင့် မင်းညီနောင်သုံးဦးမှ ထီးပြိုင်နန်းပြိုင် အုပ်စိုးသည်ကိုသာ လက်ပိုက်ကြည့်ရှုနေရပြီး ပွဲတက်ဘုရင်မျှသာ နေရာရသည်။ အချို့ကျောက်စာများတွင် ပုဂံမင်းကြီးဟုပင် သီးခြားခွဲထုတ်ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ ၎င်းလွန်လျှင် သားတော် [[စောမွန်နစ်|စောမွန်နစ်မင်း]] ဆက်ခံသည်။ <ref>ပုဂံမင်းဆက်ရာဇဝင်သစ်-တင်နိုင်တိုး</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{ပုဂံခေတ်}} [[Category:ပုဂံခေတ်]] [[Category:ပုဂံမင်းဆက်]] as51nozg40z4ixt0fkvi4pes0xpx0op 0 16079 1061608 1040104 2026-11-05T05:03:19Z Chenzeyan29 141880 1061608 wikitext text/x-wiki {{Short description|တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် ဘာသာစကား}} {{Infobox language | name = ဂျိန်းဖော | altname = ကချင်၊ Jinghpaw၊ Singpho | nativename = ဂျိန်းဖော | pronunciation = {{IPA|tɕiŋ˧˩pʰɔʔ˧˩}} | states = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] | region = [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြန်မာ)၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (တရုတ်)၊ [[အာသံပြည်နယ်]] နှင့် [[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်|အရုဏာချယ် ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]] (အိန္ဒိယ) | ethnicity = [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] | speakers = ၉၄၂,၅၀၀ ကျော် (၁၉၉၉–၂၀၀၁ ခန့်မှန်းချက်) <ref name="e25">{{cite web |url=https://www.ethnologue.com/language/kac |title=Jingpho — Ethnologue (25th ed.) |publisher=Ethnologue |year=2022 |access-date=15 October 2026}}</ref> | date = ၁၉၉၉–၂၀၂၂ | ref = <ref name="e25" /> | familycolor = Sino-Tibetan | fam1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] | fam2 = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] | fam3 = [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ်အုပ်စုခွဲ]] <ref name="Burling2003">{{cite book |last=Burling |first=Robbins |title=The Sino-Tibetan Languages |year=2003 |publisher=Routledge |pages=169–191 |chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeast India}}</ref> | fam4 = [[ဂျိန်းဖော-သက်နွယ် ဘာသာစကားများ|ဂျိန်းဖော-သက်]] <ref name="Matisoff2013">{{cite journal |last=Matisoff |first=James A. |title=The Jingpho-Luish Subgroup of Sal |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |year=2013 |volume=36 |issue=1 |pages=1–28}}</ref> | script = [[လက်တင်အက္ခရာ|လက်တင်/ရောမအက္ခရာ]] | dia1 = Singpho | dia2 = Dzili (Jili) | minority = {{flag|Myanmar}} | iso2 = kac | lc1 = kac | ld1 = Jingpho | lc2 = sgp | ld2 = Singpho | lc3 = tcl | ld3 = Taman | glotto = jing1260 | glottorefname = Jingpho | notice = IPA }} '''ကချင်ဘာသာစကား''' (သို့မဟုတ်) '''ဂျိန်းဖောဘာသာစကား''' ({{lang-en|Jingpho language}}; {{zh|景颇语}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစုဝင်]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုကြီး]]အတွင်းရှိ [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ် ဘာသာစကားအုပ်စုခွဲ ]] တွင် ပါဝင်ပြီး [[ကချင်လူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာမိခင်ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။<ref name="Burling2003" /> ကချင်ဘာသာစကားကို [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း ([[ကချင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] အထက်ပိုင်း)၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်း ([[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ တက်ဟုန်းပြည်နယ်ခွဲ) နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်း ([[အာသံပြည်နယ်]]နှင့် [[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်|အရုဏာချယ် ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]) တို့တွင် အဓိက ပြောဆိုကြသည်။<ref name="Matisoff2013" /> ဂျိန်းဖောစာပေကို [[လက်တင်အက္ခရာ|ရောမအက္ခရာစနစ်]]ဖြင့် ရေးသားအသုံးပြုကြသည်။<ref name="Kurabe2016">{{cite thesis |last=Kurabe |first=Daisuke |title=A Grammar of Jinghpo: From Northern Myanmar |degree=Ph.D. dissertation |publisher=Kyoto University |year=2016}}</ref> == ဘာသာစကား ပျံ့နှံ့မှုနှင့် ဒေသန္တစကားများ == ကချင် (ဂျိန်းဖော) ဘာသာစကားတွင် ပထဝီဝင် အနေအထားအလိုက် အနည်းငယ်စီ ကွဲပြားသော ဒေသန္တစကား (Dialects) များစွာ ရှိသည်။<ref name="Dai2012">{{cite book |last=Dai |first=Qingxia |title=A Study of Jingpo Phonology |year=2012 |publisher=Social Sciences Academic Press |location=Beijing |isbn=978-7-509-73812-3}}</ref> ၎င်းတို့အနက် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်နှင့် နမ်ခမ်းဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသော အလယ်ပိုင်းဒေသသုံး ဂျိန်းဖောစကားကို စံနှုန်းပြဋ္ဌာန်းချက် အဖြစ် သတ်မှတ်အသုံးပြုကြသည်။<ref name="Dai2012" /> အခြားထင်ရှားသော ဒေသန္တစကားများနှင့် မျိုးကွဲများမှာ - * အန်ကူး (Enkun)<ref name="Kurabe2016" /> * ခခူး (Khaku / [[ဒူးလင်းလူမျိုး|ခခူးဂျိန်ဖော့]])<ref name="Kurabe2016" /> * ခန္ဒူ (Hkandu)<ref name="Kurabe2016" /> * ဂေါ်ရီ (Gauri)<ref name="Kurabe2016" /> * ဆင်ဖို (Singpho - အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်ခြမ်းတွင် ပြောဆိုကြသော ဒေသန္တစကား)<ref name="e25" /> မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင် အုပ်စုဖွဲ့စည်းမှုအရ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုကြီး ၆ စု]] အတွင်း [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ် (မရူ)]]၊ [[လရှီလူမျိုး|လရှီ]] နှင့် [[လာချိဒ်လူမျိုး|လာချိဒ်]] တို့ ပါဝင်နေသော်လည်း၊ [[ဘာသာဗေဒ]] ဆရာကြီးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် သဒ္ဒါပိုင်းဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားများသည် ဂျိန်းဖောဘာသာစကားနှင့် မတူဘဲ သီးခြားကွဲပြားသော ဘာသာစကားအုပ်စုများ (ဥပမာ- လိုလို-ဗမာနွယ်နှင့် ဗမာနွယ်အုပ်စုများ) ထਸ်တွင် တည်ရှိကြသည်။<ref name="Burling2003" /> == စာရေးစနစ်နှင့် သမိုင်းကြောင်း == ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမတိုင်မီအထိ ဂျိန်းဖောဘာသာစကားတွင် ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာ စာရေးစနစ် မရှိခဲ့ဘဲ နှုတ်ဆင့်ကမ်းသမိုင်းများဖြင့်သာ ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ၁၈၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အမေရိကန်-ကပ္ပလီနှစ်ခြင်းသာသနာပြုဆရာတော် [[အိုလာ ဟန်ဆင်]] (Ola Hanson) သည် မြစ်ကြီးနားနှင့် ဗန်းမော်ဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး၊ ဂျိန်းဖောဘာသာစကား၏ အသံထွက်စနစ်ကို လေ့လာကာ ရောမအက္ခရာ (Latin script) ကို အခြေခံသည့် ကချင်စာပေကို ပထမဆုံးအကြိမ် တီထွင်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Hanson |first=Ola |title=A Grammar of the Kachin Language |url=https://archive.org/details/cu31924091188296 |year=1896 |publisher=American Baptist Mission Press |location=Rangoon}}</ref> ထို့ပြင် ၎င်းသည် ကချင်-အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်ကိုလည်း ပြုစုခဲ့ပြီး သမ္မာကျမ်းစာကို ဂျိန်းဖောဘာသာသို့ ပထမဆုံး ပြန်ဆိုပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Hanson |first=Ola |title=A Dictionary of the Kachin Language |year=1906 |publisher=American Baptist Mission Press |location=Rangoon}}</ref> တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျိန်းဖော (ကျင်းပို) လူမျိုးများသည်လည်း ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ရောမအက္ခရာကိုပင် အခြေခံ၍ တရုတ်အသံထွက်စနစ် (Pinyin) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော စာရေးစနစ်သစ်တစ်ခုကို တီထွင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Zhou |first=Minglang |title=Multilingualism in China: The Politics of Writing Reforms for Minority Languages 1949-2002 |year=2003 |publisher=Mouton de Gruyter |isbn=978-3-11-017896-8}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 300px; height: 300px; font-size: 120%; " |- | colspan="6" style="text-align: center;" | '''Jinghpaw alphabet<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://kachinportal.aa-ken.jp/en/languages/#jinghpaw |access-date=22 January 2024 |archive-date=1 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001165638/https://kachinportal.aa-ken.jp/en/languages/#jinghpaw }}</ref>''' |- | A</br>{{IPA|ʔà}} || Ă</br>{{IPA|ʔa̰}} || E</br>{{IPA|ʔɛ̰}} || Ē</br>{{IPA|ʔɛ̀}} || È</br>{{IPA|ʔɛ́}} |- | I</br>{{IPA|ʔì}} || O</br>{{IPA|ʔɔ̀}} || U</br>{{IPA|ʔù}} || AI</br>{{IPA|ʔàɪɴ}} || AU</br>{{IPA|ʔáʊɴ}} |- | AW</br>{{IPA|ʔɔ́}} || OI</br>{{IPA|ʔʊ̀ɛ́}} || B</br>{{IPA|ba̰}} || CHY</br>{{IPA|t͡ɕa̰}} || D</br>{{IPA|da̰}} |- | G</br>{{IPA|ɡa̰}} || GY</br>{{IPA|ɡa̰ja̰}} || H</br>{{IPA|ha̰}} || J</br>{{IPA|d͡ʑa̰}} || K</br>{{IPA|ka̰}} |- | KY</br>{{IPA|ka̰ja̰}} || HK</br>{{IPA|kʰa̰}} || HKY</br>{{IPA|kʰa̰ja̰}} || L</br>{{IPA|la̰}} || M</br>{{IPA|ma̰}} |- | N</br>{{IPA|na̰}} || NG</br>{{IPA|ŋa̰}}|| NY</br>{{IPA|ɲa̰}} || P</br>{{IPA|pa̰}} || HP</br>{{IPA|pʰa̰}} |- | HPY</br>{{IPA|pʰa̰ja̰}} || R</br>{{IPA|ja̰}} || S</br>{{IPA|sʰa̰}} || SH</br>{{IPA|ʃa̰}} || T</br>{{IPA|ta̰}} |- | TS</br>{{IPA|sa̰}} || HT</br>{{IPA|tʰa̰}} || W</br>{{IPA|wa̰}} || Y</br>{{IPA|ja̰}} || Z</br>{{IPA|za̰}} |} == သဒ္ဒါနှင့် အသံစနစ် == ဂျိန်းဖောဘာသာစကားသည် အခြားသော တိဗက်-မြန်မာ ဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ကတ္တား-ကံ-ကရိယာ (Subject-Object-Verb / SOV) စကားလုံးအစီအစဉ်ကို အသုံးပြုသည်။<ref name="Kurabe2016" /> စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သတ်မှတ်ရာတွင် အသံနိမ့်အမြင့် (Tones) သည် အလွန်အရေးပါပြီး အဓိကအားဖြင့် အသံအနိမ့်၊ အလယ် နှင့် အမြင့် ဟူ၍ သံပြောင်းသံခွဲ (၃) မျိုး ရှိသည်။<ref>{{cite journal |last=Maddieson |first=Ian |title=Tone in Jingpho |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |year=1977 |volume=4 |issue=1 |pages=105–112}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[Category:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[Category:ကချင်လူမျိုးများ]] {{lang-stub}} i1s228fy5ajehq4l9uvlm2327fhnyst 1061611 1061608 2026-11-05T05:04:16Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာစကား ပျံ့နှံ့မှုနှင့် ဒေသန္တစကားများ */ 1061611 wikitext text/x-wiki {{Short description|တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် ဘာသာစကား}} {{Infobox language | name = ဂျိန်းဖော | altname = ကချင်၊ Jinghpaw၊ Singpho | nativename = ဂျိန်းဖော | pronunciation = {{IPA|tɕiŋ˧˩pʰɔʔ˧˩}} | states = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] | region = [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြန်မာ)၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (တရုတ်)၊ [[အာသံပြည်နယ်]] နှင့် [[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်|အရုဏာချယ် ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]] (အိန္ဒိယ) | ethnicity = [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] | speakers = ၉၄၂,၅၀၀ ကျော် (၁၉၉၉–၂၀၀၁ ခန့်မှန်းချက်) <ref name="e25">{{cite web |url=https://www.ethnologue.com/language/kac |title=Jingpho — Ethnologue (25th ed.) |publisher=Ethnologue |year=2022 |access-date=15 October 2026}}</ref> | date = ၁၉၉၉–၂၀၂၂ | ref = <ref name="e25" /> | familycolor = Sino-Tibetan | fam1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] | fam2 = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] | fam3 = [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ်အုပ်စုခွဲ]] <ref name="Burling2003">{{cite book |last=Burling |first=Robbins |title=The Sino-Tibetan Languages |year=2003 |publisher=Routledge |pages=169–191 |chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeast India}}</ref> | fam4 = [[ဂျိန်းဖော-သက်နွယ် ဘာသာစကားများ|ဂျိန်းဖော-သက်]] <ref name="Matisoff2013">{{cite journal |last=Matisoff |first=James A. |title=The Jingpho-Luish Subgroup of Sal |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |year=2013 |volume=36 |issue=1 |pages=1–28}}</ref> | script = [[လက်တင်အက္ခရာ|လက်တင်/ရောမအက္ခရာ]] | dia1 = Singpho | dia2 = Dzili (Jili) | minority = {{flag|Myanmar}} | iso2 = kac | lc1 = kac | ld1 = Jingpho | lc2 = sgp | ld2 = Singpho | lc3 = tcl | ld3 = Taman | glotto = jing1260 | glottorefname = Jingpho | notice = IPA }} '''ကချင်ဘာသာစကား''' (သို့မဟုတ်) '''ဂျိန်းဖောဘာသာစကား''' ({{lang-en|Jingpho language}}; {{zh|景颇语}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစုဝင်]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုကြီး]]အတွင်းရှိ [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ် ဘာသာစကားအုပ်စုခွဲ ]] တွင် ပါဝင်ပြီး [[ကချင်လူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာမိခင်ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။<ref name="Burling2003" /> ကချင်ဘာသာစကားကို [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း ([[ကချင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] အထက်ပိုင်း)၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်း ([[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ တက်ဟုန်းပြည်နယ်ခွဲ) နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်း ([[အာသံပြည်နယ်]]နှင့် [[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်|အရုဏာချယ် ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]) တို့တွင် အဓိက ပြောဆိုကြသည်။<ref name="Matisoff2013" /> ဂျိန်းဖောစာပေကို [[လက်တင်အက္ခရာ|ရောမအက္ခရာစနစ်]]ဖြင့် ရေးသားအသုံးပြုကြသည်။<ref name="Kurabe2016">{{cite thesis |last=Kurabe |first=Daisuke |title=A Grammar of Jinghpo: From Northern Myanmar |degree=Ph.D. dissertation |publisher=Kyoto University |year=2016}}</ref> == ဘာသာစကား ပျံ့နှံ့မှုနှင့် ဒေသန္တစကားများ == ကချင် (ဂျိန်းဖော) ဘာသာစကားတွင် ပထဝီဝင် အနေအထားအလိုက် အနည်းငယ်စီ ကွဲပြားသော ဒေသန္တစကား (Dialects) များစွာ ရှိသည်။<ref name="Dai2012">{{cite book |last=Dai |first=Qingxia |title=A Study of Jingpo Phonology |year=2012 |publisher=Social Sciences Academic Press |location=Beijing |isbn=978-7-509-73812-3}}</ref> ၎င်းတို့အနက် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်နှင့် နမ်ခမ်းဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသော အလယ်ပိုင်းဒေသသုံး ဂျိန်းဖောစကားကို စံနှုန်းပြဋ္ဌာန်းချက် အဖြစ် သတ်မှတ်အသုံးပြုကြသည်။<ref name="Dai2012" /> အခြားထင်ရှားသော ဒေသန္တစကားများနှင့် မျိုးကွဲများမှာ - * အန်ကူး (Enkun)<ref name="Kurabe2016" /> * ခခူး (Khaku / [[ဒူးလင်းလူမျိုး|ခခူးဂျိန်ဖော့]])<ref name="Kurabe2016" /> * ခန္ဒူ (Hkandu)<ref name="Kurabe2016" /> * ဂေါ်ရီ (Gauri)<ref name="Kurabe2016" /> * ဆင်ဖို (Singpho - အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်ခြမ်းတွင် ပြောဆိုကြသော ဒေသန္တစကား)<ref name="e25" /> မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင် အုပ်စုဖွဲ့စည်းမှုအရ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုကြီး ၆ စု]] အတွင်း [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ် (မရူ)]]၊ [[လရှီလူမျိုး|လရှီ]] နှင့် [[လာချိဒ်လူမျိုး|လာချိဒ်]] တို့ ပါဝင်နေသော်လည်း၊ [[ဘာသာဗေဒ]] ဆရာကြီးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် သဒ္ဒါပိုင်းဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားများသည် ဂျိန်းဖောဘာသာစကားနှင့် မတူဘဲ သီးခြားကွဲပြားသော ဘာသာစကားအုပ်စုများ (ဥပမာ- လိုလို-ဗမာနွယ်နှင့် ဗမာနွယ်အုပ်စုများ) တွင် တည်ရှိကြသည်။<ref name="Burling2003" /> == စာရေးစနစ်နှင့် သမိုင်းကြောင်း == ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမတိုင်မီအထိ ဂျိန်းဖောဘာသာစကားတွင် ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာ စာရေးစနစ် မရှိခဲ့ဘဲ နှုတ်ဆင့်ကမ်းသမိုင်းများဖြင့်သာ ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ၁၈၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အမေရိကန်-ကပ္ပလီနှစ်ခြင်းသာသနာပြုဆရာတော် [[အိုလာ ဟန်ဆင်]] (Ola Hanson) သည် မြစ်ကြီးနားနှင့် ဗန်းမော်ဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး၊ ဂျိန်းဖောဘာသာစကား၏ အသံထွက်စနစ်ကို လေ့လာကာ ရောမအက္ခရာ (Latin script) ကို အခြေခံသည့် ကချင်စာပေကို ပထမဆုံးအကြိမ် တီထွင်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Hanson |first=Ola |title=A Grammar of the Kachin Language |url=https://archive.org/details/cu31924091188296 |year=1896 |publisher=American Baptist Mission Press |location=Rangoon}}</ref> ထို့ပြင် ၎င်းသည် ကချင်-အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်ကိုလည်း ပြုစုခဲ့ပြီး သမ္မာကျမ်းစာကို ဂျိန်းဖောဘာသာသို့ ပထမဆုံး ပြန်ဆိုပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Hanson |first=Ola |title=A Dictionary of the Kachin Language |year=1906 |publisher=American Baptist Mission Press |location=Rangoon}}</ref> တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျိန်းဖော (ကျင်းပို) လူမျိုးများသည်လည်း ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ရောမအက္ခရာကိုပင် အခြေခံ၍ တရုတ်အသံထွက်စနစ် (Pinyin) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော စာရေးစနစ်သစ်တစ်ခုကို တီထွင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Zhou |first=Minglang |title=Multilingualism in China: The Politics of Writing Reforms for Minority Languages 1949-2002 |year=2003 |publisher=Mouton de Gruyter |isbn=978-3-11-017896-8}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 300px; height: 300px; font-size: 120%; " |- | colspan="6" style="text-align: center;" | '''Jinghpaw alphabet<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://kachinportal.aa-ken.jp/en/languages/#jinghpaw |access-date=22 January 2024 |archive-date=1 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001165638/https://kachinportal.aa-ken.jp/en/languages/#jinghpaw }}</ref>''' |- | A</br>{{IPA|ʔà}} || Ă</br>{{IPA|ʔa̰}} || E</br>{{IPA|ʔɛ̰}} || Ē</br>{{IPA|ʔɛ̀}} || È</br>{{IPA|ʔɛ́}} |- | I</br>{{IPA|ʔì}} || O</br>{{IPA|ʔɔ̀}} || U</br>{{IPA|ʔù}} || AI</br>{{IPA|ʔàɪɴ}} || AU</br>{{IPA|ʔáʊɴ}} |- | AW</br>{{IPA|ʔɔ́}} || OI</br>{{IPA|ʔʊ̀ɛ́}} || B</br>{{IPA|ba̰}} || CHY</br>{{IPA|t͡ɕa̰}} || D</br>{{IPA|da̰}} |- | G</br>{{IPA|ɡa̰}} || GY</br>{{IPA|ɡa̰ja̰}} || H</br>{{IPA|ha̰}} || J</br>{{IPA|d͡ʑa̰}} || K</br>{{IPA|ka̰}} |- | KY</br>{{IPA|ka̰ja̰}} || HK</br>{{IPA|kʰa̰}} || HKY</br>{{IPA|kʰa̰ja̰}} || L</br>{{IPA|la̰}} || M</br>{{IPA|ma̰}} |- | N</br>{{IPA|na̰}} || NG</br>{{IPA|ŋa̰}}|| NY</br>{{IPA|ɲa̰}} || P</br>{{IPA|pa̰}} || HP</br>{{IPA|pʰa̰}} |- | HPY</br>{{IPA|pʰa̰ja̰}} || R</br>{{IPA|ja̰}} || S</br>{{IPA|sʰa̰}} || SH</br>{{IPA|ʃa̰}} || T</br>{{IPA|ta̰}} |- | TS</br>{{IPA|sa̰}} || HT</br>{{IPA|tʰa̰}} || W</br>{{IPA|wa̰}} || Y</br>{{IPA|ja̰}} || Z</br>{{IPA|za̰}} |} == သဒ္ဒါနှင့် အသံစနစ် == ဂျိန်းဖောဘာသာစကားသည် အခြားသော တိဗက်-မြန်မာ ဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ကတ္တား-ကံ-ကရိယာ (Subject-Object-Verb / SOV) စကားလုံးအစီအစဉ်ကို အသုံးပြုသည်။<ref name="Kurabe2016" /> စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သတ်မှတ်ရာတွင် အသံနိမ့်အမြင့် (Tones) သည် အလွန်အရေးပါပြီး အဓိကအားဖြင့် အသံအနိမ့်၊ အလယ် နှင့် အမြင့် ဟူ၍ သံပြောင်းသံခွဲ (၃) မျိုး ရှိသည်။<ref>{{cite journal |last=Maddieson |first=Ian |title=Tone in Jingpho |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |year=1977 |volume=4 |issue=1 |pages=105–112}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[Category:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[Category:ကချင်လူမျိုးများ]] {{lang-stub}} gzi7yzhtrj1vp3w5v3rywyu6ej4ajjj 1061612 1061611 2026-11-05T05:05:14Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာစကား ပျံ့နှံ့မှုနှင့် ဒေသန္တစကားများ */ 1061612 wikitext text/x-wiki {{Short description|တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် ဘာသာစကား}} {{Infobox language | name = ဂျိန်းဖော | altname = ကချင်၊ Jinghpaw၊ Singpho | nativename = ဂျိန်းဖော | pronunciation = {{IPA|tɕiŋ˧˩pʰɔʔ˧˩}} | states = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] | region = [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြန်မာ)၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (တရုတ်)၊ [[အာသံပြည်နယ်]] နှင့် [[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်|အရုဏာချယ် ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]] (အိန္ဒိယ) | ethnicity = [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] | speakers = ၉၄၂,၅၀၀ ကျော် (၁၉၉၉–၂၀၀၁ ခန့်မှန်းချက်) <ref name="e25">{{cite web |url=https://www.ethnologue.com/language/kac |title=Jingpho — Ethnologue (25th ed.) |publisher=Ethnologue |year=2022 |access-date=15 October 2026}}</ref> | date = ၁၉၉၉–၂၀၂၂ | ref = <ref name="e25" /> | familycolor = Sino-Tibetan | fam1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] | fam2 = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] | fam3 = [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ်အုပ်စုခွဲ]] <ref name="Burling2003">{{cite book |last=Burling |first=Robbins |title=The Sino-Tibetan Languages |year=2003 |publisher=Routledge |pages=169–191 |chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeast India}}</ref> | fam4 = [[ဂျိန်းဖော-သက်နွယ် ဘာသာစကားများ|ဂျိန်းဖော-သက်]] <ref name="Matisoff2013">{{cite journal |last=Matisoff |first=James A. |title=The Jingpho-Luish Subgroup of Sal |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |year=2013 |volume=36 |issue=1 |pages=1–28}}</ref> | script = [[လက်တင်အက္ခရာ|လက်တင်/ရောမအက္ခရာ]] | dia1 = Singpho | dia2 = Dzili (Jili) | minority = {{flag|Myanmar}} | iso2 = kac | lc1 = kac | ld1 = Jingpho | lc2 = sgp | ld2 = Singpho | lc3 = tcl | ld3 = Taman | glotto = jing1260 | glottorefname = Jingpho | notice = IPA }} '''ကချင်ဘာသာစကား''' (သို့မဟုတ်) '''ဂျိန်းဖောဘာသာစကား''' ({{lang-en|Jingpho language}}; {{zh|景颇语}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစုဝင်]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုကြီး]]အတွင်းရှိ [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ် ဘာသာစကားအုပ်စုခွဲ ]] တွင် ပါဝင်ပြီး [[ကချင်လူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာမိခင်ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။<ref name="Burling2003" /> ကချင်ဘာသာစကားကို [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း ([[ကချင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] အထက်ပိုင်း)၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်း ([[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ တက်ဟုန်းပြည်နယ်ခွဲ) နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်း ([[အာသံပြည်နယ်]]နှင့် [[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်|အရုဏာချယ် ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]) တို့တွင် အဓိက ပြောဆိုကြသည်။<ref name="Matisoff2013" /> ဂျိန်းဖောစာပေကို [[လက်တင်အက္ခရာ|ရောမအက္ခရာစနစ်]]ဖြင့် ရေးသားအသုံးပြုကြသည်။<ref name="Kurabe2016">{{cite thesis |last=Kurabe |first=Daisuke |title=A Grammar of Jinghpo: From Northern Myanmar |degree=Ph.D. dissertation |publisher=Kyoto University |year=2016}}</ref> == ဘာသာစကား ပျံ့နှံ့မှုနှင့် ဒေသန္တစကားများ == ကချင် (ဂျိန်းဖော) ဘာသာစကားတွင် ပထဝီဝင် အနေအထားအလိုက် အနည်းငယ်စီ ကွဲပြားသော ဒေသန္တစကား (Dialects) များစွာ ရှိသည်။<ref name="Dai2012">{{cite book |last=Dai |first=Qingxia |title=A Study of Jingpo Phonology |year=2012 |publisher=Social Sciences Academic Press |location=Beijing |isbn=978-7-509-73812-3}}</ref> ၎င်းတို့အနက် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်နှင့် နမ်ခမ်းဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသော အလယ်ပိုင်းဒေသသုံး ဂျိန်းဖောစကားကို စံနှုန်းပြဋ္ဌာန်းချက် အဖြစ် သတ်မှတ်အသုံးပြုကြသည်။<ref name="Dai2012" /> အခြားထင်ရှားသော ဒေသန္တစကားများနှင့် မျိုးကွဲများမှာ - * အန်ကူး (Enkun)<ref name="Kurabe2016" /> * ခခူး (Khaku / [[ဒူးလင်းလူမျိုး|ခခူးဂျိန်ဖော့]])<ref name="Kurabe2016" /> * ခန္ဒူ (Hkandu)<ref name="Kurabe2016" /> * ဂေါ်ရီ (Gauri)<ref name="Kurabe2016" /> * ဆင်ဖို (Singpho - အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်ခြမ်းတွင် ပြောဆိုကြသော ဒေသန္တစကား)<ref name="e25" /> မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင် အုပ်စုဖွဲ့စည်းမှုအရ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုကြီး ၆ စု]] အတွင်း [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ် (မရူ)]]၊ [[ဇိုင်ဝါးလူမျိုး|အဇီး]] နှင့် [[လာချိဒ်လူမျိုး|လာချိဒ်]] တို့ ပါဝင်နေသော်လည်း၊ [[ဘာသာဗေဒ]] ပညာရှင်များ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် သဒ္ဒါပိုင်းဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားများသည် ဂျိန်းဖောဘာသာစကားနှင့် မတူဘဲ သီးခြားကွဲပြားသော ဘာသာစကားအုပ်စုများ (ဥပမာ- လိုလို-ဗမာနွယ်နှင့် ဗမာနွယ်အုပ်စုများ) တွင် တည်ရှိကြသည်။<ref name="Burling2003" /> == စာရေးစနစ်နှင့် သမိုင်းကြောင်း == ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမတိုင်မီအထိ ဂျိန်းဖောဘာသာစကားတွင် ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာ စာရေးစနစ် မရှိခဲ့ဘဲ နှုတ်ဆင့်ကမ်းသမိုင်းများဖြင့်သာ ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ၁၈၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အမေရိကန်-ကပ္ပလီနှစ်ခြင်းသာသနာပြုဆရာတော် [[အိုလာ ဟန်ဆင်]] (Ola Hanson) သည် မြစ်ကြီးနားနှင့် ဗန်းမော်ဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး၊ ဂျိန်းဖောဘာသာစကား၏ အသံထွက်စနစ်ကို လေ့လာကာ ရောမအက္ခရာ (Latin script) ကို အခြေခံသည့် ကချင်စာပေကို ပထမဆုံးအကြိမ် တီထွင်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Hanson |first=Ola |title=A Grammar of the Kachin Language |url=https://archive.org/details/cu31924091188296 |year=1896 |publisher=American Baptist Mission Press |location=Rangoon}}</ref> ထို့ပြင် ၎င်းသည် ကချင်-အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်ကိုလည်း ပြုစုခဲ့ပြီး သမ္မာကျမ်းစာကို ဂျိန်းဖောဘာသာသို့ ပထမဆုံး ပြန်ဆိုပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Hanson |first=Ola |title=A Dictionary of the Kachin Language |year=1906 |publisher=American Baptist Mission Press |location=Rangoon}}</ref> တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျိန်းဖော (ကျင်းပို) လူမျိုးများသည်လည်း ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ရောမအက္ခရာကိုပင် အခြေခံ၍ တရုတ်အသံထွက်စနစ် (Pinyin) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော စာရေးစနစ်သစ်တစ်ခုကို တီထွင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Zhou |first=Minglang |title=Multilingualism in China: The Politics of Writing Reforms for Minority Languages 1949-2002 |year=2003 |publisher=Mouton de Gruyter |isbn=978-3-11-017896-8}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 300px; height: 300px; font-size: 120%; " |- | colspan="6" style="text-align: center;" | '''Jinghpaw alphabet<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://kachinportal.aa-ken.jp/en/languages/#jinghpaw |access-date=22 January 2024 |archive-date=1 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001165638/https://kachinportal.aa-ken.jp/en/languages/#jinghpaw }}</ref>''' |- | A</br>{{IPA|ʔà}} || Ă</br>{{IPA|ʔa̰}} || E</br>{{IPA|ʔɛ̰}} || Ē</br>{{IPA|ʔɛ̀}} || È</br>{{IPA|ʔɛ́}} |- | I</br>{{IPA|ʔì}} || O</br>{{IPA|ʔɔ̀}} || U</br>{{IPA|ʔù}} || AI</br>{{IPA|ʔàɪɴ}} || AU</br>{{IPA|ʔáʊɴ}} |- | AW</br>{{IPA|ʔɔ́}} || OI</br>{{IPA|ʔʊ̀ɛ́}} || B</br>{{IPA|ba̰}} || CHY</br>{{IPA|t͡ɕa̰}} || D</br>{{IPA|da̰}} |- | G</br>{{IPA|ɡa̰}} || GY</br>{{IPA|ɡa̰ja̰}} || H</br>{{IPA|ha̰}} || J</br>{{IPA|d͡ʑa̰}} || K</br>{{IPA|ka̰}} |- | KY</br>{{IPA|ka̰ja̰}} || HK</br>{{IPA|kʰa̰}} || HKY</br>{{IPA|kʰa̰ja̰}} || L</br>{{IPA|la̰}} || M</br>{{IPA|ma̰}} |- | N</br>{{IPA|na̰}} || NG</br>{{IPA|ŋa̰}}|| NY</br>{{IPA|ɲa̰}} || P</br>{{IPA|pa̰}} || HP</br>{{IPA|pʰa̰}} |- | HPY</br>{{IPA|pʰa̰ja̰}} || R</br>{{IPA|ja̰}} || S</br>{{IPA|sʰa̰}} || SH</br>{{IPA|ʃa̰}} || T</br>{{IPA|ta̰}} |- | TS</br>{{IPA|sa̰}} || HT</br>{{IPA|tʰa̰}} || W</br>{{IPA|wa̰}} || Y</br>{{IPA|ja̰}} || Z</br>{{IPA|za̰}} |} == သဒ္ဒါနှင့် အသံစနစ် == ဂျိန်းဖောဘာသာစကားသည် အခြားသော တိဗက်-မြန်မာ ဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ကတ္တား-ကံ-ကရိယာ (Subject-Object-Verb / SOV) စကားလုံးအစီအစဉ်ကို အသုံးပြုသည်။<ref name="Kurabe2016" /> စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သတ်မှတ်ရာတွင် အသံနိမ့်အမြင့် (Tones) သည် အလွန်အရေးပါပြီး အဓိကအားဖြင့် အသံအနိမ့်၊ အလယ် နှင့် အမြင့် ဟူ၍ သံပြောင်းသံခွဲ (၃) မျိုး ရှိသည်။<ref>{{cite journal |last=Maddieson |first=Ian |title=Tone in Jingpho |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |year=1977 |volume=4 |issue=1 |pages=105–112}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[Category:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[Category:ကချင်လူမျိုးများ]] {{lang-stub}} s56ifznlnzwsp212jegfkwcu7fpa8hu 1061614 1061612 2026-11-05T05:05:31Z Chenzeyan29 141880 1061614 wikitext text/x-wiki {{Short description|တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် ဘာသာစကား}} {{Infobox language | name = ဂျိန်းဖော | altname = ကချင်၊ Jinghpaw၊ Singpho | nativename = ဂျိန်းဖော | pronunciation = {{IPA|tɕiŋ˧˩pʰɔʔ˧˩}} | states = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] | region = [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြန်မာ)၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (တရုတ်)၊ [[အာသံပြည်နယ်]] နှင့် [[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်|အရုဏာချယ် ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]] (အိန္ဒိယ) | ethnicity = [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] | speakers = ၉၄၂,၅၀၀ ကျော် (၁၉၉၉–၂၀၀၁ ခန့်မှန်းချက်) <ref name="e25">{{cite web |url=https://www.ethnologue.com/language/kac |title=Jingpho — Ethnologue (25th ed.) |publisher=Ethnologue |year=2022 |access-date=15 October 2026}}</ref> | date = ၁၉၉၉–၂၀၂၂ | ref = <ref name="e25" /> | familycolor = Sino-Tibetan | fam1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] | fam2 = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] | fam3 = [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ်အုပ်စုခွဲ]] <ref name="Burling2003">{{cite book |last=Burling |first=Robbins |title=The Sino-Tibetan Languages |year=2003 |publisher=Routledge |pages=169–191 |chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeast India}}</ref> | fam4 = [[ဂျိန်းဖော-သက်နွယ် ဘာသာစကားများ|ဂျိန်းဖော-သက်]] <ref name="Matisoff2013">{{cite journal |last=Matisoff |first=James A. |title=The Jingpho-Luish Subgroup of Sal |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |year=2013 |volume=36 |issue=1 |pages=1–28}}</ref> | script = [[လက်တင်အက္ခရာ|လက်တင်/ရောမအက္ခရာ]] | dia1 = Singpho | dia2 = Dzili (Jili) | minority = {{flag|Myanmar}} | iso2 = kac | lc1 = kac | ld1 = Jingpho | lc2 = sgp | ld2 = Singpho | lc3 = tcl | ld3 = Taman | glotto = jing1260 | glottorefname = Jingpho | notice = IPA }} '''ကချင်ဘာသာစကား''' (သို့မဟုတ်) '''ဂျိန်းဖောဘာသာစကား''' ({{lang-en|Jingpho language}}; {{zh|景颇语}}) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစုဝင်]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုကြီး]]အတွင်းရှိ [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ် ဘာသာစကားအုပ်စုခွဲ ]] တွင် ပါဝင်ပြီး [[ကချင်လူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာမိခင်ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။<ref name="Burling2003" /> ကချင်ဘာသာစကားကို [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း ([[ကချင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] အထက်ပိုင်း)၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်း ([[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ တက်ဟုန်းပြည်နယ်ခွဲ) နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်း ([[အာသံပြည်နယ်]]နှင့် [[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်|အရုဏာချယ် ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]) တို့တွင် အဓိက ပြောဆိုကြသည်။<ref name="Matisoff2013" /> ဂျိန်းဖောစာပေကို [[လက်တင်အက္ခရာ|ရောမအက္ခရာစနစ်]]ဖြင့် ရေးသားအသုံးပြုကြသည်။<ref name="Kurabe2016">{{cite thesis |last=Kurabe |first=Daisuke |title=A Grammar of Jinghpo: From Northern Myanmar |degree=Ph.D. dissertation |publisher=Kyoto University |year=2016}}</ref> == ဘာသာစကား ပျံ့နှံ့မှုနှင့် ဒေသန္တစကားများ == ကချင် (ဂျိန်းဖော) ဘာသာစကားတွင် ပထဝီဝင် အနေအထားအလိုက် အနည်းငယ်စီ ကွဲပြားသော ဒေသန္တစကား (Dialects) များစွာ ရှိသည်။<ref name="Dai2012">{{cite book |last=Dai |first=Qingxia |title=A Study of Jingpo Phonology |year=2012 |publisher=Social Sciences Academic Press |location=Beijing |isbn=978-7-509-73812-3}}</ref> ၎င်းတို့အနက် မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်နှင့် နမ်ခမ်းဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသော အလယ်ပိုင်းဒေသသုံး ဂျိန်းဖောစကားကို စံနှုန်းပြဋ္ဌာန်းချက် အဖြစ် သတ်မှတ်အသုံးပြုကြသည်။<ref name="Dai2012" /> အခြားထင်ရှားသော ဒေသန္တစကားများနှင့် မျိုးကွဲများမှာ - * အန်ကူး (Enkun)<ref name="Kurabe2016" /> * ခခူး (Khaku / [[ဒူးလင်းလူမျိုး|ခခူးဂျိန်ဖော့]])<ref name="Kurabe2016" /> * ခန္ဒူ (Hkandu)<ref name="Kurabe2016" /> * ဂေါ်ရီ (Gauri)<ref name="Kurabe2016" /> * ဆင်ဖို (Singpho - အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်ခြမ်းတွင် ပြောဆိုကြသော ဒေသန္တစကား)<ref name="e25" /> မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင် အုပ်စုဖွဲ့စည်းမှုအရ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုကြီး ၆ စု]] အတွင်း [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ် (မရူ)]]၊ [[ဇိုင်ဝါးလူမျိုး|အဇီး]] နှင့် [[လာချိဒ်လူမျိုး|လာချိဒ်]] တို့ ပါဝင်နေသော်လည်း၊ [[ဘာသာဗေဒ]] ပညာရှင်များ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် သဒ္ဒါပိုင်းဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားများသည် ဂျိန်းဖောဘာသာစကားနှင့် မတူဘဲ သီးခြားကွဲပြားသော ဘာသာစကားအုပ်စုများ (ဥပမာ- လိုလို-ဗမာနွယ်နှင့် ဗမာနွယ်အုပ်စုများ) တွင် တည်ရှိကြသည်။<ref name="Burling2003" /> == စာရေးစနစ်နှင့် သမိုင်းကြောင်း == ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမတိုင်မီအထိ ဂျိန်းဖောဘာသာစကားတွင် ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာ စာရေးစနစ် မရှိခဲ့ဘဲ နှုတ်ဆင့်ကမ်းသမိုင်းများဖြင့်သာ ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ၁၈၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အမေရိကန်-ကပ္ပလီနှစ်ခြင်းသာသနာပြုဆရာတော် [[အိုလာ ဟန်ဆင်]] (Ola Hanson) သည် မြစ်ကြီးနားနှင့် ဗန်းမော်ဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး၊ ဂျိန်းဖောဘာသာစကား၏ အသံထွက်စနစ်ကို လေ့လာကာ ရောမအက္ခရာ (Latin script) ကို အခြေခံသည့် ကချင်စာပေကို ပထမဆုံးအကြိမ် တီထွင်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Hanson |first=Ola |title=A Grammar of the Kachin Language |url=https://archive.org/details/cu31924091188296 |year=1896 |publisher=American Baptist Mission Press |location=Rangoon}}</ref> ထို့ပြင် ၎င်းသည် ကချင်-အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်ကိုလည်း ပြုစုခဲ့ပြီး သမ္မာကျမ်းစာကို ဂျိန်းဖောဘာသာသို့ ပထမဆုံး ပြန်ဆိုပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Hanson |first=Ola |title=A Dictionary of the Kachin Language |year=1906 |publisher=American Baptist Mission Press |location=Rangoon}}</ref> တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျိန်းဖော (ကျင်းပို) လူမျိုးများသည်လည်း ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ရောမအက္ခရာကိုပင် အခြေခံ၍ တရုတ်အသံထွက်စနစ် (Pinyin) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော စာရေးစနစ်သစ်တစ်ခုကို တီထွင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Zhou |first=Minglang |title=Multilingualism in China: The Politics of Writing Reforms for Minority Languages 1949-2002 |year=2003 |publisher=Mouton de Gruyter |isbn=978-3-11-017896-8}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 300px; height: 300px; font-size: 120%; " |- | colspan="6" style="text-align: center;" | '''Jinghpaw alphabet<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://kachinportal.aa-ken.jp/en/languages/#jinghpaw |access-date=22 January 2024 |archive-date=1 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001165638/https://kachinportal.aa-ken.jp/en/languages/#jinghpaw }}</ref>''' |- | A</br>{{IPA|ʔà}} || Ă</br>{{IPA|ʔa̰}} || E</br>{{IPA|ʔɛ̰}} || Ē</br>{{IPA|ʔɛ̀}} || È</br>{{IPA|ʔɛ́}} |- | I</br>{{IPA|ʔì}} || O</br>{{IPA|ʔɔ̀}} || U</br>{{IPA|ʔù}} || AI</br>{{IPA|ʔàɪɴ}} || AU</br>{{IPA|ʔáʊɴ}} |- | AW</br>{{IPA|ʔɔ́}} || OI</br>{{IPA|ʔʊ̀ɛ́}} || B</br>{{IPA|ba̰}} || CHY</br>{{IPA|t͡ɕa̰}} || D</br>{{IPA|da̰}} |- | G</br>{{IPA|ɡa̰}} || GY</br>{{IPA|ɡa̰ja̰}} || H</br>{{IPA|ha̰}} || J</br>{{IPA|d͡ʑa̰}} || K</br>{{IPA|ka̰}} |- | KY</br>{{IPA|ka̰ja̰}} || HK</br>{{IPA|kʰa̰}} || HKY</br>{{IPA|kʰa̰ja̰}} || L</br>{{IPA|la̰}} || M</br>{{IPA|ma̰}} |- | N</br>{{IPA|na̰}} || NG</br>{{IPA|ŋa̰}}|| NY</br>{{IPA|ɲa̰}} || P</br>{{IPA|pa̰}} || HP</br>{{IPA|pʰa̰}} |- | HPY</br>{{IPA|pʰa̰ja̰}} || R</br>{{IPA|ja̰}} || S</br>{{IPA|sʰa̰}} || SH</br>{{IPA|ʃa̰}} || T</br>{{IPA|ta̰}} |- | TS</br>{{IPA|sa̰}} || HT</br>{{IPA|tʰa̰}} || W</br>{{IPA|wa̰}} || Y</br>{{IPA|ja̰}} || Z</br>{{IPA|za̰}} |} == သဒ္ဒါနှင့် အသံစနစ် == ဂျိန်းဖောဘာသာစကားသည် အခြားသော တိဗက်-မြန်မာ ဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ကတ္တား-ကံ-ကရိယာ (Subject-Object-Verb / SOV) စကားလုံးအစီအစဉ်ကို အသုံးပြုသည်။<ref name="Kurabe2016" /> စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သတ်မှတ်ရာတွင် အသံနိမ့်အမြင့် (Tones) သည် အလွန်အရေးပါပြီး အဓိကအားဖြင့် အသံအနိမ့်၊ အလယ် နှင့် အမြင့် ဟူ၍ သံပြောင်းသံခွဲ (၃) မျိုး ရှိသည်။<ref>{{cite journal |last=Maddieson |first=Ian |title=Tone in Jingpho |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |year=1977 |volume=4 |issue=1 |pages=105–112}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[Category:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[Category:ကချင်လူမျိုးများ]] {{lang-stub}} k1bix8c8u3ptpt6p6sam0289u9e5g57 0 16967 1061536 1028410 2026-11-04T19:57:51Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061536 wikitext text/x-wiki {{Coord|43|44|N|7|25|E|type:city(31000)|display=title}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = မိုနာကို ပဒေသရာဇ်နိုင်ငံတော် | common_name = မိုနာကိုနိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = {{native name|fr|Principauté de Monaco|nbsp=omit}}<br>{{native name|lij|Principatu de Mùnegu|nbsp=omit}} | ပုံ_အလံ = Flag of Monaco.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of Arms of Monaco.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = {{native phrase|la|Deo Juvante}}<br>({{Lang-en|"With God's Help"}})<br> {{lang-my|"ဘုရားသခင်၏ ကူညီစောင်မမှုဖြင့်"}} | နိုင်ငံတော်သီချင်း = ''[[Hymne Monégasque]]''<br>({{Lang-en|"Hymn of Monaco"}}) <div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Monaco National Anthem.ogg]]</div> | ပုံ_နေရာ = Location Monaco Europe.png | map_caption = {{map caption |location_color=green |region=Europe |region_color=green & dark grey }} | မြို့တော် = [[မိုနာကိုမြို့]]{{nowrap|([[:en:city-state|မြို့ပြနိုင်ငံ]])}} | coordinates = {{Coord|43|44|N|7|25|E|type:city}} | largest_settlement = [[:en:Monte Carlo|မွန်တေ ကားလို့]] | largest_settlement_type = ရပ်ကွက် | အကြီးဆုံးမြို့ = | official_languages = [[:en:French of France|ပြင်သစ်]]<ref>{{cite web |access-date=22 May 2008 |url=http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722170607/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb |archive-date=22 July 2011 |title=Constitution de la Principauté |publisher=Council of Government (Monaco) |url-status=dead |accessdate=2 November 2021 |archivedate=22 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722170607/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb }}</ref> | languages_type = [[:en:Lingua franca|အများသုံးဘာသာစကားများ]] | languages = {{unbulleted list|[[:en:Monégasque dialect|Monégasque]]|[[အီတလီဘာသာစကား|အီတလီ]]|[[:en:Occitan language|Occitan]]}} | ethnic_groups = {{unbulleted list|[[:en:Monégasque people|Monégasques]]|[[အီတလီလူမျိုး|အီတလီ]]|[[ပြင်သစ်လူမျိုး|ပြင်သစ်]]|[[:en:Occitans|Occitans]]}} | religion = ၈၆.၀% [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]<br /> —၈၀.၉% [[:en:Catholic Church in Monaco|ရိုမန် ကက်သလစ်]] ([[နိုင်ငံတော်ဘာသာ|တရားဝင်]])<ref name="MonacoReligion">{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110927091747/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb |date=27 September 2011 |title=Constitution de la Principaute}} (French): Art. 9., Principaute De Monaco: Ministère d'Etat (archived from [http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb the original] on 27 September 2011).</ref><br /> —၅.၁% အခြား[[:en:List of Christian denominations|ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]<br /> ၁၁.၇% [[ဘာသာမဲ့ အယူဝါဒ|ဘာသာမဲ့]]<br /> ၁.၇% [[:en:Judaism|ဂျူး]]<br /> ၀.၆% အခြား<ref name="Survey">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|url-status=dead|archive-date=25 January 2017|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|access-date=2 October 2015|accessdate=2 November 2021|archivedate=25 January 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf}}</ref> | demonym = {{unbulleted list|Monégasque|Monacan{{ref label|infoboxc|c|}}}} | government_type = [[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[:en:constitutional monarchy|စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]] | leader_title1 = [[မိုနာကိုနိုင်ငံ၏ ဘုရင်စနစ်|ဘုရင်]] | leader_name1 = [[:en:Albert II, Prince of Monaco|ဒုတိယ အဲဘတ်မင်းသား]] | leader_title2 = [[:en:Minister of State (Monaco)|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name2 = Christophe Mirmand | legislature = [[:en:National Council (Monaco)|နိုင်ငံတော်ကောင်စီ]] | sovereignty_type = လွတ်လပ်ရေးရခြင်း | established_event1 = [[:en:House of Grimaldi|ဂရီမာလ်ဒီ အိမ်တော်]] ([[:en:Republic of Genoa|ဂျီနိုအာနိုင်ငံ]]၏ အချုပ်အခြာအာဏာအောက်) | established_date1 = ၁၂၉၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက် | established_event2 =[[:en:Alpes-Maritimes|ပြင်သစ်အင်ပါယာ]]မှ | established_date2 = ၁၈၁၄ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက် | established_event3 = [[:en:War of the Sixth Coalition|ဆဋ္ဌမ မဟာမိတ်အဖွဲ့]]၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းမှ | established_date3 = ၁၈၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက် | established_event4 = [[:en:Franco-Monégasque Treaties|ဖရန့်ကို-မွန်နီဂါ့ကော့ သဘောတူစာချုပ်]] | established_date4 = ၁၈၆၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက် | established_event5 = [[မိုနာကိုနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ|ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေ]] | established_date5 = ၁၉၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက် | area_km2 = ၂.၀၂ | area_rank = ၁၉၃ <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_sq_mi = ၁.၂၆<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = မပြောပလောက်<ref name="monacodata">{{cite web |url=http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/e1201ddb4e532285c125702a004775bc/$FILE/Pocket%202009.pdf |title=Monaco en Chiffres |access-date=15 November 2009 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20091115210931/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/e1201ddb4e532285c125702a004775bc/$FILE/Pocket%202009.pdf |archive-date=15 November 2009 |accessdate=2 November 2021 |archivedate=15 November 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091115210931/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/e1201ddb4e532285c125702a004775bc/$FILE/Pocket%202009.pdf }}, Principauté de Monaco. Retrieved 7 June 2010.</ref> | population_estimate = {{steady}} ၃၈,၃၀၀<ref>{{cite web |title=Population on 1 January and is one of the smallest country. It is 2nd most smallest country.|url=https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tps00001&plugin=1 |website=ec.europa.eu/eurostat |publisher=Eurostat |access-date=4 February 2020}}</ref> | population_census = ၃၇,၃၀၈<ref>{{cite web |url=http://www.monacostatistics.mc/content/download/446317/5060895/file/Rapport%20Recensement%202016.pdf|title=Recensement de la Population 2016|language=fr|publisher=Institut Monégasque de la Statistique et des Études Économiques (IMSEE)|date=February 2018|access-date=10 February 2020}}</ref> | population_estimate_year = ၂၀၁၉ | population_estimate_rank = ၁၉၀ | population_census_year = ၂၀၁၆ | population_density_km2 = ၁၈,၇၁၃ | population_density_sq_mi = ၄၈,၄၆၂ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ၁ <!--Note: Macau is more dense, but is a dependency, not a country--> | GDP_PPP = {{increase}} $၇.၆၇၂ ဘီလီယံ (၂၀၁၅ ခန့်မှန်း)<ref name="WF">{{cite web |title=EUROPE :: MONACO |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |website=CIA.gov |publisher=Central Intelligence Agency |access-date=4 February 2020 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230233800/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead }}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၁၅ | GDP_PPP_rank = ၁၅၈ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၁၁၅,၇၀၀ (၂၀၁၅ ခန့်မှန်း)<ref name="WF"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၃ | GDP_nominal = {{increase}} $၇.၁၈၅ ဘီလီယံ<ref>{{cite web |title=GDP (current US$) - Monaco |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?locations=MC&name_desc=false |website=data.worldbank.org |publisher=[[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]] |access-date=4 February 2020 |archive-date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190314084425/https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?locations=MC&name_desc=false |url-status=dead }}</ref> | GDP_nominal_year = ၂၀၁၈{{ref label|infoboxb|b|}} | GDP_nominal_rank = ၁၄၅ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၁၈၅,၇၄၁<ref>{{cite web |title=GDP per capita (current US$) - Monaco |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?locations=MC&name_desc=false |website=data.worldbank.org |publisher=[[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]] |access-date=4 February 2020 |archive-date=3 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203110227/https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD%3Flocations%3DMC%26name_desc%3Dfalse |url-status=dead }}</ref> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၁ | Gini = <!--number only--> | Gini_year = | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = | Gini_rank = | HDI = | HDI_year = | ဗဟိုဘဏ် = | ငွေ = [[ယူရို]] ([[:en:Euro sign|€]]) | currency_code = EUR | time_zone = [[ဗဟိုဥရောပဒေသ စံတော်ချိန်|CET]] | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | time_zone_DST = [[ဗဟိုဥရောပဒေသ နွေရာသီစံတော်ချိန်|CEST]] | drives_on = right<ref>{{cite web |url=http://whatsideoftheroad.com/ |title=What side of the road do people drive on? |publisher=Whatsideoftheroad.com |access-date=28 May 2012 |archive-date=13 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120413182951/http://whatsideoftheroad.com/ }}</ref> | calling_code = [[မိုနာကိုနိုင်ငံရှိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|+၃၇၇]] | cctld = [[.mc]] | အထိမ်းအမှတ်များ = | footnote_a = {{note|infoboxa}} Government offices are however, located in the ''Quartier'' of Monaco-Ville. | footnote_b = {{note|infoboxb}} GDP per capita calculations include non-resident workers from France and Italy. | footnote_c = {{note|infoboxc}} ''Monacan'' is the term for residents. | today = }} '''မိုနာကိုနိုင်ငံ'''၏ တရားဝင်အမည်မှာ မိုနာကို ပဒေသရာဇ်နိုင်ငံတော်ဖြစ်ပြီး [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]] အရှေ့တောင်ပိုင်း [[မြေထဲပင်လယ်]] ကမ်းရိုးတန်းရှိ ပြင်သစ် ရီဗီးရီးယား ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ မိုနာကို နိုင်ငံသည် အရပ်မျက်နှာ ၃ ခုတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ ၎င်း၏ အလယ်ဗဟိုသည် [[အီတလီနိုင်ငံ]]မှ ၁၆ ကီလိုမီတာ (၉.၉ မိုင်) ကွာဝေးသည်။ ဧရိယာ စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၁.၉၈ (၀.၇၆ စတုရန်းမိုင်) မျှသာ ရှိသော်လည်း ၂၀၁၁ ခုနှစ် လူဦးရေမှာ ၃၅,၉၈၆ ရှိသည်။ လူတစ်ဦး ပျမ်းမျှ ဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၁၅,၁၆၃ ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူတစ်ဦးချင်း စုစုပေါင်း ဝင်ငွေ အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု အများဆုံးနိုင်င့လည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူတစ်ဦးချင်း ပျမ်းမျှ သက်တမ်း အရှည်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦး၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ နှစ် ၉၀ မျှ ရှိသည်။ အလုပ်လက်မဲ့ ရာခိုင်နှုန်းမှာလည်း အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ ဟာကျူလီဆိပ်ကမ်းကို တည်ဆောက်ပြီးချိန်တွင် မိုနာကို၏ စုစုပေါင်း ဧရိယာ ၂.၀၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၀.၇၉ စတုရန်းမိုင်) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြေထဲပင်လယ်တွင် မြေဖို့၍ မြေနေရာ အသစ်ကို ရယူခြင်း ဖြစ်သည်။ == တည်နေရာ နှင့် အကျယ်အဝန်း == ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးနေထိုင်သော ဗာတီကင်နန်းမြို့မှလွဲလျှင် မိုနာကိုနိုင်ငံသည် [[ဥရောပတိုက်]]ရှိ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ တို့တွင် အငယ်ဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၃၆၈ ဧကမျှသာ ရှိ၍ လူဦးရေ ခန့်မှန်းခြေ ၂ဝ၄၄၁ (၁၉၆၁) ရှိသည်။ မိုနာကိုနိုင်ငံသည် [[မြေထဲပင်လယ်]]ကမ်းခြေတွင် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[အီတလီနိုင်ငံ]]တို့ နယ်နိမိတ်ချင်းစပ်ရာ ဒေသ အနီး၌ တည်ရှိ၍ မိုနာကို နယ်စားမင်းသား တတိယရေနယာ က အုပ်ချုပ်သည်။ == စီးပွားရေး == မိုနာကိုနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာကျော် လောင်းတမ်းကစားဝိုင်းများ ရှိသော မွန်တီကာလိုမြို့ကြောင့် ထင်ရှားလေသည်။ နှစ်စဉ် နိုင်ငံခြားမှ ဧည့်သည့်ပေါင်းမြောက်မြားစွာ မိုနာကိုနိုင်ငံသို့ အပန်းဖြေ လာရောက်လည်ပတ်လေ့ရှိကြ၏။ မိုနာကိုမှ ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ နီးစ်မြို့သို့ ခေတ်မီ မော်တော်ကား လမ်းကောင်း ဖောက်လုပ်ထားသည်။ မိုနာကိုနိုင်ငံတွင် ရေငန် သက်ရှိလောကနှင့်ဆိုင်သော နာမည်ကျော် ပြတိုက်ရှိ၏။ မိုနာကိုနိုင်ငံရှိ မြို့များသည် မြေထဲပင်လယ်ကို မျက်နှာမူ လျက် တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် အလွန်သာယာ ပေသည်။ မြို့တော်မှာ မိုနာကိုမြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၂ဝဝဝ ခန့် ရှိသည်။ ကျန်မြို့နှစ်မြို့မှာ လာကွန်ဒါမင်းမြို့နှင့် မွန်တီကာလို မြို့များဖြစ်သည်။ မိုနာကို နိုင်ငံသားတို့သည် များသောအား ဖြင့် ဟိုတယ်နှင့် စားသောက်ဆိုင်တို့၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မိုနာကိုနိုင်ငံသည် ကစားဝိုင်းများမှ ဝင်ငွေအမြောက်အမြား ရရှိလေသည်။ နိုင်ငံသားများကိုမူ ထိုကစားဝိုင်းများ၌ ဝင်ရောက်ကစားခွင့် မပြုချေ။ == သမိုင်းကြောင်း == ရောမ သာသနာစောင့်နိုင်ငံကို တည်ထော်သူ ဧကရာဇ်ဘုရင် ပထမ အော့တိုသည် မိုနာကိုနိုင်ငံကို နှစ်ပေါင်းများစွာ အုပ်စိုးခဲ့၍ ၁၂၉၇ ခုနှစ်မှစ၍ မိုနာကိုသည် ဂျီနိုအာမင်းဆက် လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိ ခဲ့သည်။ ၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် ဆာဒင်းနီးယားနိုင်ငံ၏ စောင့်ရှောက်ခံနယ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ စောင့်ရှောက်ခံနယ်အဖြစ် လည်းကောင်း တည်ရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါ မိုနာကိုနိုင်ငံကို ၁၉၁၁ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ နယ်စား မင်းသားက အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]] အတွင်း က ဂျာမန်စစ်တပ်များသည် မိုနာကိုနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြ သည်။ မင်းသား ဒုတိယလူဝီသည် မိုနာကိုနိုင်ငံကို ၁၉၂၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်သည်။ လူဝီမင်းသားက ကွယ်လွန်ပြီးနောက် မြေးတော် တတိယ ရေနယာမင်းသားက မိုနာကိုနိုင်ငံကို ဆက်လက်၍ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိ၏။ == အုပ်ချုပ်ရေး == ဥပဒေပြု ရေး အာဏာသည် နယ်စားမင်းသားနှင့် အဖွဲ့ဝင် ၁၈ ဦး ပါဝင်သော အမျိုးသားကောင်စီ၌ တည်ရှိလေသည်။ လူထုက ထိုအမျိုးသားကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များကို လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ရွေးကောက်တင်မြောက်ကြရသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> == ကိုးကာ == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == {{Sister project links|voy=Monaco}} ; Government * [http://www.gouv.mc/ Official Government Portal] * [http://www.palais.mc/ Official website of the Prince's Palace of Monaco] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-m/monaco.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111108162611/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-m/monaco.html |date=8 November 2011 }} * [http://www.gouv.mc/content/download/175997/2030403/file/monaco%20statistics%20pocket%202014.pdf Monaco Statistics Pocket – Edition 2014] ; ယေဘုယျအချက်လက် * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/monaco.htm Monaco] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080607085244/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/monaco.htm |date=7 June 2008 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' * [http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17615784 Monaco] from the BBC News * [https://web.archive.org/web/20090519225951/http://monaco.me/ Monaco] information about Monaco * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Monaco:_Primary_Documents History of Monaco: Primary documents] ; ခရီးသွား * [http://www.visitmonaco.com/ Official website for Tourism] * [http://www.yourmonaco.com/ Your Monaco] Monaco travel guide * [http://www.petitmonegasque.fr/ Discovery of Monaco]{{Dead link|date=April 2026 }} ; အလုပ် * [http://www.work-monaco.com/ Monaco Job Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111016171119/http://www.work-monaco.com/ |date=16 October 2011 }} ; အခြား *[http://www.ordremedecins.mc/ Order of the doctors of Monaco] {{fr icon}} *[http://www.monaco-prestige.info/ French Monaco Web portail] {{fr icon}} *[http://glomed.free.fr/laprincipauté.html/ La Principauté&nbsp;– Le premier journal d'actualité de Monaco]{{Dead link|date=January 2021 }} *Monaco Today, a daily newsletter in English, [http://www.monacolife.net/ Monacolife.net] *[http://www.monacolife.net/ Monacolife.net] English news portal *[http://www.monacotimes.com/ The Monaco Times]&nbsp;– a regular feature in The Riviera Times is the English language newspaper for the French&nbsp;– Italian Riviera and the Principality of Monaco provides monthly local news and information about business, art and culture, people and lifestyle, events and also the real estate market. *[http://www.monaco-iq.com/ Monaco-IQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202104519/http://monaco-iq.com/ |date=2 February 2011 }} Monaco information and news aggregator *[http://www.ilprincipato.com/ Monte-Carlo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111030113437/http://www.ilprincipato.com/ |date=30 October 2011 }} Italian Monte-Carlo unofficial portal *[http://www.ismonaco.org/home/en.aspx International School of Monaco] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150208124814/http://www.ismonaco.org/home/en.aspx |date=8 February 2015 }} [[ကဏ္ဍ:မိုနာကိုနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] 5e49upezy5yujlguzh49hu18birjf5d 0 17113 1061604 1060106 2026-11-05T05:02:01Z ~2026-56740-80 149945 1061604 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = အ.ထ.က. (၁) သင်္ဃန်းကျွန်း | image= | caption = အ.ထ.က. (၁) သင်္ဃန်းကျွန်း | logo = [[File:Logo of behs 1 thingyankyun.PNG|150px]] | motto = ပညာရေးဖြင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော နိုင်ငံတော်ကြီးကို တည်ဆောက်အံ့။ | motto_translation = | established = ၁၉၄၅ | type =အများဆိုင် | acres = | founder = | principal = ဒေါ် စမ်းစမ်းမြင့် | faculty = | students = ၁,၀၀၀ဦးကျော်ခန့် | mascot = | colors = အဖြူ နှင့် အစိမ်း | city = [[ရန်ကုန်မြို့]] | state = [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | website = | grades = ဆဌမတန်း - ဒွာဒဿမတန်း Grade 6 - Grade 12 | address = ဘုရားလမ်း၊ လေးထောင့်ကန်လမ်းမကြီး ၊ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ် | newspaper = | yearbook = | nickname = ထ(၁)သင်္ဃန်းကျွန်း | schoolnumber = ၁ | schoolboard = |teaching_staff=၄၀ဦးကျော်ခန့်}} '''အမှတ်(၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း''' သည် [[သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်]] ၊[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] ၊[[ရန်ကုန်မြို့]] ၊လေးထောင့်ကန်လမ်းမကြီး၊ ဘုရားလမ်းအနီး၊ (စလိန်း/က) ရပ်ကွက်၊ ဘုရားလမ်းမှတ်တိုင်ရှေ့ တွင် တည်ရှိသည်။ မြို့လယ်မှ ၁၀ကီလိုမီတာအကွာ၊ [[သင်္ဃန်းကျွန်းစံပြဆေးရုံ|စံပြဆေးရုံ]] နှင့် ကျိုက္ကစံဆံတော်ရှင်စေတီတော်ကြီးအနီးတွင်တည်ရှိသည်။ '''အမှတ်(၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း''' သည် ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင်၊ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်အတွင်း တည်ရှိသည်။ ဆဋ္ဌမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်း (Grade 6 - Grade 12) အထိ ပညာသင်ကြားနိုင်သည်။ == ကျောင်းအဆောက်အဦများ == '''သ‌ပြေဆောင်''' * ပထမထပ် - စာသင်ခန်း ၁၁ ခန်း၊ ဘုရားခန်း ၁ ခန်း၊ "သပြေခန်းမ" ဟောပြောပွဲခန်းမ ၁ ခု၊ လှေခါး ၄ ခု * မြေညီထပ် - ကျောင်းအုပ်ရုံးခန်း၊ အစည်းအဝေးခန်း၊ စတိုခန်း၊ စာရေးရုံးခန်း၊ နားနေဆောင် ၂ ခု၊ ကွန်ပြူတာခန်း၊ စာသင်ခန်း ၂ ခန်း၊ အရန်စာသင်ခန်း ၁ ခန်း၊ ဓာတုဗေဒလက်တွေ့ခန်း၊ ရူပဗေဒလက်တွေ့ခန်း၊ ဇီဝဗေဒလက်တွေ့ခန်း၊ လှေခါး၊ အိမ်သာ '''ပိတောက်ဆောင်''' * ပထမထပ် - စာသင်ခန်း ၄ ခန်း၊ လှေခါး * မြေညီထပ် - စာသင်ခန်း ၄ ခန်း၊ လှေခါး '''အင်ကြင်း‌ဆောင်''' * မြေညီထပ် - စာသင်ခန်း ၂ ခန်း၊ နားနေခန်း ၁ ခန်း '''သရဖီဆောင်'''(အလျား ၁၁၅ပေ၊ အနံ ၃၀ပေ၊ အမြင့် ၄၀ပေ) * ဒုတိယထပ် - အိမ်သာ၊ လှေခါး၊ စာသင်ခန်း ၃ခန်း * ပထမထပ် - အိမ်သာ၊ လှေခါး၊ စာသင်ခန်း ၃ခန်း * မြေညီထပ် - အိမ်သာ၊ လှေခါး၊ စာသင်ခန်း ၃ခန်း '''ခရေဆောင်''' * ပထမထပ် - စာသင်ခန်း ၆ ခန်း၊ နားနေခန်း ၁ ခန်း * မြေညီထပ် - စာသင်ခန်း ၇ ခန်း၊ အိမ်သာ သပြေဆောင်၏တည်ဆောက်ပုံမှာ '''Education''' ကိုကိုယ်စားပြုသည် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ '''E''' ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့တည်ဆောက်ရခြင်း ရည်ရွယ်ချက်မှာ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]တွင်း ပညာရေးအဆောက်အအုံဖြစ်ကြောင်းသိစေလိုခြင်းဖြစ်သည်။ စနစ်သစ် ဒဿမတန်း(Grade-10) မြန်မာစာဖတ်စာအုပ် စာမျက်နှာ ၂၅ တွင် အမှတ် (၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ် မှ ကျောင်းသားဟောင်းစာရေးဆရာ မင်းလူ ၏ '''စာပေအင်တာဗျူး (နှစ်ဦးအပြန်အလှန်အပြောပုံစံ)''' တွင် '''(သင်္ကန်းကျွန်း အ ထ က ၁)''' ဟု မှတ်တမ်းတင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite book |last=Grade 10 , Government's Myanmar Textbook. |first=Grade 10 , Government's Myanmar Textbook. |date=2020 |year=2020 |title=မြန်မာစာ ကျောင်းသုံးစာအုပ် ဒဿမတန်း |publisher=ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |location=Myanmar |publication-date=2020 |pages=page=25 |language=မြန်မာစာ}}</ref> == ထင်ရှားသောနေရာများ == * နဝဒေးစာကြည့်တိုက် * စိန်ရတုအထိမ်းအမှတ်သစ်ပင် * သပြေခန်းမ * မုန့်ဈေးတန်း * ကျောင်းတွင်းဆေးပေးခန်း * ကျွန်းပင်ကြီးများ == ထင်ရှားသော ကျောင်းသား/ကျောင်းသားဟောင်းများ == အ.ထ.က (၁) သင်္ဃန်းကျွန်းမှ ထင်းရှားသောပုဂ္ဂိုလ် အမြောက်အမြား ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ အချို့မှာ အောက်ပါတိုင်း ဖြစ်သည်။ === နိုင်ငံရေးသမားများ === * [[မိုးသီးဇွန်]] * [[မင်းကိုနိုင်]] === စာရေးဆရာများ === * [[မင်းလူ]] * [[နေရီ]] * [[ဦးအေးချစ် EEAC]] === အတတ်ပညာရှင်များ === မြန်မာနိုင်ငံခရစ်ယာန်မျက်မမြင်များမိတ်သဟာယမှ * [[ဦးသိန်းလွင်]] == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://behs1school.blogspot.com/ Blogspot web] * [http://behs1school.blogspot.com/2012_07_01_archive.html ကျောင်းဓာတ်ပုံများ] * ပညာစင်စစ် သင်္ဃန်းကျွန်းတစ် [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ|သင်္ကန်းကျွန်း]] 1gi3ee5so32x6n16bwi4lmppk28ltlw 0 17832 1061538 713531 2026-11-04T20:10:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061538 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22712252/0 |title=''Hirundo rustica'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012}}</ref> | image = Landsvale.jpg | image_caption = ''H. r. rustica'' | genus = Hirundo | species = rustica | authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|Linnaeus]], [[:en:10th edition of Systema Naturae|1758]] | range_map = Hirundo rustica.png | range_map_caption = Range of ''H. rustica'' {{leftlegend|#E0CF01|Breeding range|outline=gray}}{{leftlegend|#007D1D|Resident year-round|outline=gray}}{{leftlegend|#0080FF|Non-breeding range|outline=gray}} | synonyms = * ''Hirundo erythrogaster'' {{small|(Boddaert,&nbsp;1783)}} | subdivision_ranks = မျိုးစိတ်ခွဲများ | subdivision = 6, see [[#Subspecies|text]] }} မိုးစွေငှက်သည် မိုးစာငှက်နှင့် အသွင်အပြင်ချင်း တူ သော်လည်း ကိုယ်အနေအထား တည်ဆောက်ထားပုံချင်းမှာ အလွန်ကွဲပြားသည့်ပြင် မျိုးစဉ်နှင့် မျိုးရင်းချင်းလည်း မတူကြ ချေ။ မိုးစွေငှက်သည် "ပက်ဆာရီဖောမီး" မျိုးစဉ်နှင့် "ဟီရန်ဒီဒီဒီး" မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအမည်မှာ "ဟီရန်ဒို ရတ်စတစ် ကား ဂရတ်တူရာလစ်" ဖြစ်သည်။ မိုးစွေငှက်သည် ပျံသန်းနေ စဉ် တောင်ပံကို တစ်ခါတစ်ခါအနည်းငယ် ပိတ်၍ ပိတ်၍ ပျံ တတ်သော်လည်း မိုးစာငှက်ကား မည်သည့်အခါမျှ တောင်ပံကို မပိတ်ချေ။ မိုးစွေငှက်၏အလျားမှာ အမြီးမွှေးကိုလိုက်၍ ၈ လက်မ အထိ ရှိသည်။ အမြီးမွှေးသည် အမှန်မရှိဘဲ ၂ ၁/၂ လက်မမှ ၅ လက်မအထိ ရှိတတ်သည်။ ပျံသန်းနေစဉ် နဖူး၊ မေးနှင့် လည်ချောင်းမွှေးတို့၏အရောင်သည် အနည်းငယ်မည်းသယောင် ယောင်ဖြစ်သည်။ ရင်ပတ်မွှေးကား ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့ဖြစ်၏။ အမြီး၌ရှိသော အဖြူစက်များကို အမြီးအစွမ်းကုန်ဖြန့်လိုက်သည့် အခါမှသာမြင်ရသည်။ မိုးစွေငှက်သည် ပျံသန်းသည့်အခါတွင် ခပ်မှန်မှန်အော် တတ်၍ အသံနှစ်ဆင့်ထွက်ရာ ဒုတိယအသံက ပို၍ကျယ်သည်။ ထိတ်လန့်သည့်အခါ၌ ဖြစ်စေ၊ အနှောင့်အယှက်ပြုသည့်အခါ၌ ဖြစ်စေ စူးစူးရှရှ အသံကုန်အော်တတ်သည်။ မိုးစွေငှက်သည် အစုအအုပ်နှင့်နေ၍ အမြဲတမ်းပျံသန်း နေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ မြေပေါ်တွင် နားနေသည်ကိုတွေ့ရခဲ သည်။ လယ်ကွင်းများနှင့် ရေပြင်ပေါ်တွင် ပျံသန်းယင်း ပိုးမွှား များကို ဖမ်းယူစားတတ်သည်။ ရေပေါ်တွင် ကပ်၍ပျံယင်း ရေပေါ်ရှိ ပိုးမွှားများကို ဖမ်းယူတတ်သည်။ ရေကိုလည်းစုပ်ယူ တတ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ကြေးနန်းကြိုး၊ အဆောက်အအုံ၊ တံတားနှင့် သစ်ပင်များပေါ်တွင် နားနေလေ့ရှိသည်။ ပျံသန်းရာ တွင် အခြားငှက်များထက် လျင်မြန်စွာ ဤမှ ထိုမှ လူးလာ ပျံသန်းနိုင်သည်။ မြစ်ကြီးများ၏ သဲသောင်ပြင်များတွင် အစု အအုပ်နှင့် အိပ်တတ်ကြသည်။ မိုးစွေငှက်အမျိုးမျိုးရှိရာအချို့သည်ဒေသပြောင်းရွှေ့တတ် သည်။ ရခိုင်တိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်နှင့် အလယ်ပိုင်း ဒေသများ၊ တောင်ပိုင်းရှိ ကွင်းများ၊ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းနှင့် ကယားပြည်နယ်များတွင် မိုးစွေငှက်များကို အများအပြားတွေ့ရ သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[Category:ပျံလွှားငှက်များ]] o3cma3ku832g9yqfzvqq1uyd447m4qo 0 18348 1061579 860441 2026-11-05T04:01:37Z ~2026-58731-10 150407 /* လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး */ 1061579 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = ရမည်းသင်းမြို့ |native_name = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = ရမည်းသင်းမြို့ တည်နေရာ |image_skyline =Yamethin Signboard.jpg |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ရမည်းသင်းခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ရမည်းသင်းမြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 20 |latm = 26 |lats = |longEW = E |longd = 96 |longm = 09 |longs = |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ရမည်းသင်းမြို့'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အထက်ပိုင်း [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရမည်းသင်းခရိုင်]]တွင် ပါဝင်ပြီး ရမည်းသင်းခရိုင်နှင့် [[ရမည်းသင်းမြို့နယ်]]တို့၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းပေါ်တွင် ရှိသည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ရန်ကုန်-မန္တလေး မော်တော်ကားလမ်းအတိုင်း ၂၉၉ မိုင် ကွာဝေး၍ မီးရထားလမ်းအတိုင်း ၂၇၄ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း အပူပိုင်း ဒေသတွင် ပါဝင်သော်လည်း နေခင်းထိုင်ခင်း အကောင်းမွန်ဆုံးမြို့ဟု အဆိုရှိသည်။ မြို့၏ မြေမျက်နှာအသွင်အပြင်မှာ မို့မောက်၍ တစ်ဖက်လျှင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၅ဝ မြင့်သော အပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရမည်းသင်းမြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၂၇,၆၉၈<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၈|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> ဖြစ်၍ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုးမှာ အများစုဖြစ်လေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ဇာတာတော်ပုံ ရာဇဝင်ကျမ်းအရ [[ပုဂံခေတ်]]နောက်ပိုင်း မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၆၅ ခုနှစ်တွင် ရမည်းသင်းမြို့ကို [[ဆင်ဖြူမယ်မိဖုရား]] တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုသို့ တည်ခဲ့ရာ၌ ကျုံးတော်ကို တူးဖော်ခဲ့ရာ စိမ့်ထွက်လာသော ရေများကို မြည်းစမ်းကြည့်သောအခါ သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော အရသာရှိသည်။ ရေကို မြည်းရာ၌ သင့်သည်၊ ရေမြည်းသင့်ဟူ၍ ခေါ်ရာမှ စကားရွေ့ပြီးလျှင် ရမည်းသင်း ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုမှတစ်ပါး ဆင်ဖြူမယ်သည် မြို့တည်မည့်နေရာမှ တောကြီးကို ရှင်းရာတွင် နွားမည်းတစ်သင်း၊ ယင်းမှတစ်ဆင့် နွားမည်းသင်း၊ ထိုမှတစ်ဖန် ရမည်းသင်း ဖြစ်လာသည်ဟုလည်း ဆိုကြလေသည်။ ထိုနောက်တွင် ရမည်းသင်းမြို့သည် မြန်မာမင်းအဆက်ဆက် မြို့စားများ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်စေခြင်းကို ခံခဲ့ရ၍ ရမည်းသင်းစား [[သီလဝ ၊ ရမည်းသင်းစား|သီလဝ]]ကား မြန်မာရာဇဝင်တွင် ထင်ရှားသူ ဖြစ်လေသည်။ == စီးပွားရေး == ရမည်းသင်းမြို့တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများထက် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကိုသာ အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ''ရေ စစ်ကိုင်း၊ လှိုင်း ပခန်းငယ်၊ လယ်တောင်တွင်း၊ စပါးရမည်းသင်း'' ဟူသော ရှေးအဆိုနှင့်အညီ မြို့နယ်ထွက်ကုန်များအနက် စပါးသည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည့် အပြင် ငရုတ်၊ ပဲ၊ ဝါ၊ ပြောင်း၊ နှမ်း၊ မန်ကျည်း စသည်တို့လည်း ထွက်သည်။ 2024 စက်တင်ဘာလ ရေကြီးမှုများကြောင့် စီးပွားရေး ကျဆင်းခဲ့သည် [[File:Yamethin, Myanmar (Burma) - panoramio (3).jpg|thumb|၂၀၁၄ခုနှစ်က​တွေ့ရစဉ်]] == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ရမည်းသင်းမြို့သည် ရန်ကုန်-မန္တလေး မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများ ဖြတ်သန်းရာမြို့ ဖြစ်သည့်အတိုင်း လွယ်ကူစွာ ကူးသန်းသွားလာနိုင်သဖြင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် မြို့နယ်ခရိုင် လူထုအတွက် အထောက်အကူ ဖြစ်စေသည်။ ထို့ပြင် တောင်ပိုင်း[[ရှမ်းပြည်နယ်]] ဆင်တောင်၊ [[ကလော]]သို့ သွားရောက်နိုင်သော လမ်းများနှင့် [[မကွေးခရိုင်]]ဘက်သို့ သွားလာနိုင်သော လမ်းများလည်း ရှိခြင်းကြောင့် စစ်ရေးတွင်ဖြစ်စေ၊ အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဖြစ်စေ၊ ကူးသန်းသွားလာရေးတွင်ဖြစ်စေ အရေးပါသောမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်လေသည်။ ရမည်းသင်းမြို့ စည်ပင်သာယာရေးအတွက် ရမည်းသင်း မြူနီစီပယ်က ၁၉၁၁ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ စီမံအုပ်ချုပ်သည်။ ထိုနောက်တွင် မြို့မကောင်စီဟူ၍ ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းကာ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်မှုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာဒေသများ == ရမည်းသင်းမြို့သည် ခရိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည့်အလျောက် နယ်ဘက် အုပ်ချုပ်ရေးအားဖြင့် ခရိုင်အမှုဆောင်ရုံးများ၊ တရားဌာနရုံးများ ရှိလျက် ဒေသန္တရ အဖွဲ့ရုံးများလည်း ရှိသဖြင့် အမှုထမ်း အရာထမ်းများလည်း မြို့မရပ်ကွက်တစ်ခုအဖြစ် နေထိုင်ကြရပေသည်။ ထိုအစိုးရရုံးများအပြင် ဆေးရုံ၊ အထက်တန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်းများလည်း ရှိသည်။ ရမည်းသင်းမြို့တွင် မြန်မာဘုရင်များခေတ်မှ စ၍ တည်ထား ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသော စေတီပုထိုးများနှင့်တကွ ဗြိတိသျှ ခေတ် ခရစ်ယန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ မွတ်စလင်တို့၏ ပလီဝတ်ကျောင်းများလည်း ထင်ရှားရှိပေသည်။ စေတီပုထိုးများမှာ ရွှေမုဋ္ဌောဘုရား၊ ရွှေပြည်သာဘုရား၊ ရန်အောင်မြင်ဘုရား၊ မင်းသမီးစေတီ၊ မင်းနံသူဘုရား၊ ရွှေစည်းခုံစေတီ၊ ရွှေမြင်တင်စေတီတို့ ဖြစ်၏။ မင်းနံသူဘုရားမှာ အကြောင်းကိစ္စ မှုခင်းတစ်ရပ်တွင် အမှန်တရား ဖော်ထုတ်နိုင်ရန် သစ္စာပြုရာဘုရား ဖြစ်သည်။ ရွှေမြင်တင်စေတီမှာ ရမည်းသင်းမြို့ အရှေ့ဘက် ခြောက်မိုင်ခန့်အကွာရှိ ရွှေမြင်တင်တောင်ပေါ်၌ တည်ရှိသော တန်ခိုးကြီး စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်၍ နှစ်စဉ် တပေါင်းလတွင် ဘုရားပွဲတော် ကျင်းပသည့်အခါ ခရိုင်အတွင်းမှသာမက မိတ္ထီလာ၊ ကျောက်ဆည်၊ မြင်းခြံ၊ မကွေးခရိုင်များရှိ မြို့ကြီးများမှပင် ဘုရားဖူးများ ရောက်လာကြသည်။ ရမည်းသင်းမြို့တွင် ရှေးဟောင်း စေတီ ပုထိုးများသာမက ရှေးကျောင်းကြီးများလည်း ထင်ရှားရှိသေးရာ ယင်းတို့မှာ မင်းသမီးကျောင်း၊ ရွှေကူကျောင်း၊ သိမ်ဦးကျောင်း၊ စံလွတ်ကျောင်းနှင့် ဆင်ကျုံးတောရကျောင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ရမည်းသင်းမြို့တွင် နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလ၌ ကျင်းပလေ့ရှိသော ဘုံကထိန် အလှူပွဲတော်ကြီးကား အယူဝါဒရေး ဆိုင်ရာ အဓိကရပွဲတော်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ == ကိုးကား == {{reflist| <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> }} {{မန္တလေးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] <br /> 035a3ujaef4zzwjo5sehhru8e70fog3 0 19048 1061690 1061241 2026-11-05T10:51:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1061241|1061241]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061690 wikitext text/x-wiki {{short description|ယူရေးရှားနှင့် မြောက်အမေရိကတလျောက်တွင်တွေ့ရှိနိုင်သော ဝက်ဝံမျိုးစိတ်}} {{speciesbox | name = ဝက်ဝံညို (Brown Bear) | fossil_range = {{Fossil range|0.5|0}}<small>Middle [[:en:Pleistocene|Pleistocene]]-[[:en:Holocene|Holocene]]</small> | image=2010-kodiak-bear-1.jpg | image_caption=[[Kodiak bear]] on [[Kodiak Island]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref =<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=McLellan, B.N. |author2=Proctor, M.F. |author3=Huber, D. |author4=Michel, S. |name-list-style=amp |title=''Ursus arctos'' |journal=[[The IUCN Red List of Threatened Species]] |volume=2017 |page=e.T41688A121229971 |publisher=[[IUCN]] |date=2017 |url=https://www.iucnredlist.org/species/41688/121229971 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T41688A121229971.en}}</ref> | genus = Ursus | species = arctos | authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|Linnaeus]], 1758 | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = 15, see [[#Scientific taxonomy|text]] and [[Subspecies of brown bear|article]] | range_map = Ursus arctos range map.svg | range_map_caption = Brown bear range map }} '''ဝက်ဝံညို''' (Brown Bear) ''"Ursus arctos"'' သည် [[ယူရေးရှား]]မြောက်ပိုင်းနှင့် [[မြောက်အမေရိက]] တလျှောက်တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသော [[ဝက်ဝံ]]အကြီးစားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပေါင်ချိန် ၆၀၀ မှ ၁၇၀၀ ပေါင်အထိ( ၃၀၀ ကီလိုဂရမ် မှ ၇၈၀ ကီလိုဂရမ်) အထိ ရှိတတ်ကြပြီး ၎င်း၏ မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သော ကိုဒီယတ်ဝက်ဝံ (Kodiak Bear)သည် [[ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံ]]များနှင့် ယှဉ်နိုင်လောက်အောင် ကြီးမားကြသည်။ ကုန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သော အကြီးဆုံးသားရဲတိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{mammal-stub}} {{ဝက်ဝံ}} {{Taxonbar|from=Q36341}} {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:ဝက်ဝံများ]] 9vj1kbnio8gprm2qs8x4bnf2eqmaswj 0 19749 1061628 718876 2026-11-05T05:59:32Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061628 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = White-rumped Munia East Distrct Sikkim India 05.07.2018.jpg | image_caption = From Sikkim, India | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22719806/0 |title=''Lonchura striata'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | genus = Lonchura | species = striata | authority = ([[:en:Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1766) | range_map = Areale L. striata.JPG | range_map_caption = Core native range in green<br/>Northern populations (see text) not shown | synonyms = *''Loxia striata'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1766}} *''Uroloncha striata'' {{small|(Linnaeus,&nbsp;1766)}} }} စာပတီးငှက် အမျိုးမျိုးရှိသည့် အနက် စာပတီးဖြူမျိုးကို သင်ပေါင်းစာဟုလည်း ခေါ်သည်။ သင်ပေါင်းစာသည် ပလိုစီအီဒီးမျိုးရင်းတွင် အက်စထရီဒိုင်နီးမျိုးရင်းခွဲ၌ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအလိုအရ လွန်ချူရာစထရိတ်တာ (''Lonchura striata'') အကူတီကောဒါးဟုခေါ်သည်။ အလျားလေးလက်မခွဲရှိ၍ ဖြူဖွေး သောဖင်ပိုင်းကို ပျံသန်းသည့်အခါ ကောင်းစွာတွေ့ရသည်။ ရွှင်လန်း ဖျတ်လတ်သော ငှက်မျိုးဖြစ်သော်လည်း စာကလေးများကဲ့သို့ လူနှင့်နီးနီးကပ်ကပ်ယဉ်ပါးမှုမရှိချေ။ တောတွင်းရွာများရှိ လယ်ကွင်းနှင့် တောင်ယာများတွင် များသောအားဖြင့်တွေ့ရ၍ စပါးပင်နှင့်ရိုးပြတ်များထဲတွင်အကောင် ၅ဝကျော် ကျော်ခန့်အုပ်ဖွဲ့၍ အစာရှာဖွေစားသောက်နေတတ်ကြသည်။ အစာစားသောက်သည့်အခါ တစ်ကောင်နှင့် တစ်ကောင် ပူးပူးကပ်ကပ်နေတတ်၍ပျံသန်းသည့်အခါတွင်လည်း ပျားအုပ်ကြီးပျံသွားသကဲ့သို့တစ်အုပ်ကြီးပျံ လေ့ရှိကြသည်။ ပျံသည့်အခါတစ်ရှိန်ထိုးထပျံလေ့ရှိသော်လည်း ခရီးဝေးဝေး ပျံသန်းလေ့မရှိချေ။ [[ကချင်ပြည်နယ်]]ရှိတောင်ယာများတွင် ဤငှက်မျိုးသည် စပါးများကိုကုန်လုမတတ်စားတတ်ကြသောကြောင့် အမြဲခြောက်လှန့်နေရသည်။ သင်ပေါင်းစာများသည် မိုးရာသီတွင်သားပေါက်ကြသည်။ အသိုက်ကိုရွာများ၊ လယ်ကွင်းများ နှင့်အတော်ဝေးသော တောထဲ၌မြက်များဖြင့်ပြုလုပ်သည်။ သို့သော်သပ်သပ်ရပ်ရပ် မရှိလှချေ။ သင်ပေါင်းစာမျိုးကို အရှေ့နိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်ကားကွင်းပြင် များ၌အတွေ့ရအများဆုံးငှက်ဖြစ်သည်။ အခြေအနေ ကောင်းမွန်ပါကပေ ၅ဝဝဝအမြင့်အထိတွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:စာကလေးနှင့် အလားတူငှက်များ]] qkqv7mom6b6vet65wyc414561i8joik 0 21225 1061590 450737 2026-11-05T04:31:47Z Salai Rungtoi 22844 /* ဖြစ်စဉ်များ */ 1061590 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{နိုဝင်ဘာလ}} |} [[နိုဝင်ဘာ]]လ၊ (၄)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၀၈)ရက်မြောက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]]ဖြစ်လျှင် (၃၀၉)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၅၇) ရက် ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ်များ == *[[၂၀၂၆]] - စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/90191 |access-date=2026-11-05 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * * == မွေးဖွားသူများ == * * * == ကွယ်လွန်သူများ == * * * == ပွဲတော်ရက်များ == * * * == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:နိုဝင်ဘာ]] 9uw6cnpuqmjni9kl4ph8idjbx6hmi4w 0 29454 1061700 1026715 2026-11-05T10:56:51Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1026715|1026715]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061700 wikitext text/x-wiki လိုအပ်လျင် ကြည့်ရှုနိုင်သည့် ဗွီဒီယို( Video on Demand (VOD)) သို့ လိုအပ်လျင် ကြည့်ရှုနိုင်သည့် ရုပ် နှင့် အသံ (Audio and Video on Demand (AVOD))၊ လူအများ ကြည့်ရှုနားဆင်လိုသော အချိန်တွင် ကြိုက်ရာ ရုပ်သံများကို ရွေးချယ်အသုံးပြုနိုင်သည့် စနစ်ဖြစ်သည်။ အိုင်ပီတီဗွီ နည်းပညာကို အသုံးပြုပြီး၊ ရုပ်မြင်သံကြားစက် နှင့် ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာများဆီသို့ တိုက်ရိုက် ချိတ်သွယ်ပေးထားသည်။ [[Category:နည်းပညာ]] kjmnvsmxgks4j6rv0fo2vapq06alwrx 0 46732 1061549 1060662 2026-11-04T22:58:46Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061549 wikitext text/x-wiki မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံပေါင်း ၁၂၆ နိုင်ငံနှင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ထားရှိသည်။လက်ရှိတွင် မြန်မာသံရုံး ၃၇ ရုံး၊ မြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ရုံး ၃ ရုံးနှင့် မြန်မာကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး ၁၁ ရုံး စုစုပေါင်း ၅၁ ရုံး ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ ၄၆ နိုင်ငံမှ သံရုံး၊ အဖွဲ့ရုံးနှင့် ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး ၅၀ ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ခံဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/article/68394|title=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၇၈) နှစ် သမိုင်းမှတ်တိုင်မော်ကွန်း|work=MOI Myanmar|access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၅ }}</ref> [[File:Diplomatic missions of Myanmar.PNG|thumbnail|right|500px|မြန်မာနိုင်ငံသံတမန်မစ်ရှင်ရှိ နိုင်ငံများ {{legend|#ed1c24|မြန်မာ}} {{legend|#3f48cc|သံရုံး နှင့် ကောင်စစ်ဝန်}} {{legend|#417e8d|သံရုံး}} {{legend|#9cc916|ကောင်စစ်ဝန်}} {{legend|#ab58ac|ကုန်သွယ်ရေးရုံး}} {{legend|#c8bfe7|ဂုဏ်ထူးဆောင်ကောင်စစ်ဝန်}}]] == သံတမန်ထူထောင်သည့်နိုင်ငံများ == {| class="wikitable sortable" sortable ! စဉ် !! နိုင်ငံ !! သံဆက်သွယ်မှု စတင်သောနေ့ !လက်ရှိ မြန်မာသံအမတ်ကြီး !တာဝန်စတင်ခြင်း |- | ၁|| {{flagicon|United Kingdom}} [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]||၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၇ | | |- | ၂||{{flagicon|Pakistan}} [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]||၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၇ |ဦး[[ဝဏ္ဏဟန်]] |{{Start date and age|2020|5|30}} |- | ၃||{{flagicon|United States}} [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]||၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၇ | | |- | ၄ ||{{flagicon|Netherlands}} [[နယ်သာလန်နိုင်ငံ|နယ်သာလန်]]||၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ | | |- | ၅ ||{{flagicon|India}} [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]||၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ |ဦး[[ဇော်ဦး (သံအမတ်ကြီး)|ဇော်ဦး]] |{{Start date and age|2024|9|14}} |- | ၆||{{flagicon|Russia}} [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]]||၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၈ |ဦး[[သစ်လင်းအုန်း]] |{{Start date and age|2023|12|17}} |- | ၇||{{flagicon|France}} [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]||၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၈ | | |- | ၈||{{flagicon|Thailand}} [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]||၂၄ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ |ဦး[[ဇော်ဇော်စိုး]] |{{Start date and age|2025|3|25}} |- | ၉||{{flagicon|Sri Lanka}} [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီရိလင်္ကာ]]||၇ ဇွန် ၁၉၄၉ |ဒေါ်[[မာလာသန်းထိုက်]] |{{Start date and age|2024|5|7}} |- | ၁၀||{{flagicon|Indonesia}} [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]||၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၉ | | |- | ၁၁||{{flagicon|China}} [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်(ပီအာစီ)]]||၈ ဇွန် ၁၉၅၀ |ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]] |{{Start date and age|2022|11|11}} |- | ၁၂||{{flagicon|Italy}} [[အီတလီ]]||၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၀ | | |- | ၁၃||{{flagicon|Serbia}} [[ဆားဘီးယားနိုင်ငံ|ဆာဘီးယား]]||၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၀ | | |- | ၁၄||{{flagicon|Austria}} [[ဩစတြီးယား]]||၉ ဇူလိုင် ၁၉၅၃ | | |- | ၁၅||{{flagicon|Israel}} [[အစ္စရေး]]||၁၃ ဇူလိုင် ၁၉၅၃ | | |- | ၁၆||{{flagicon|Australia}} [[ဩစတြေးလျ]]||၁ ဩဂုတ် ၁၉၅၃ | | |- | ၁၇||{{flagicon|Egypt}} [[အီဂျစ်]]||၈ ဩဂုတ် ၁၉၅၃ | | |- | ၁၈||{{flagicon|Belgium}} [[ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ|ဘယ်လ်ဂျီယံ]]||၁၉၅၃ | | |- | ၁၉||{{flagicon|Germany}} [[ဂျာမနီ]]||၉ ဧပြီ ၁၉၅၄ | | |- | ၂၀||{{flagicon|Finland}} [[ဖင်လန်]]||၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၅၄ | | |- | ၂၁||{{flagicon|Japan}} [[ဂျပန်]]||၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၄ | | |- | ၂၂||{{flagicon|Denmark}} [[ဒိန်းမတ်]]||၂၂ ဧပြီ ၁၉၅၅ | | |- | ၂၃||{{flagicon|Cambodia}} [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|က​မ္ဘောဒီးယား]]||၁၂ ဇူလိုင် ၁၉၅၅ |ဦး[[ကျော်စိုးမင်း]] |{{Start date and age|2024|1|13}} |- | ၂၄||{{flagicon|Laos}} [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို ဒီပီအာ]]||၁၂ ဇူလိုင် ၁၉၅၆ |ဦး[[အောင်ကို (သံအမတ်ကြီး)|အောင်ကို]] |{{Start date and age|2024|1|18}} |- | ၂၅||{{flagicon|Poland}} [[ပိုလန်]]||၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၅ | | |- | ၂၆||{{flagicon|Bulgaria}} [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ|ဘူ​ဂေးရီးယား]]||၁၆ မေ ၁၉၅၆ | | |- | ၂၇||{{flagicon|Czech Republic}} [[ချက်သမ္မတနိုင်ငံ]]||၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၆ | | |- | ၂၈||{{flagicon|Slovakia}} [[ဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ|စလိုဗက်သမ္မတနိုင်ငံ]]||၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၆ | | |- | ၂၉||{{flagicon|Hungary}} [[ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ|ဟန်ဂရီ]]||၅ မတ် ၁၉၅၆ | | |- | ၃၀||{{flagicon|Romania}} [[ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ|ရိုမေနီးယား]]||၁၅ မတ် ၁၉၅၆ | | |- | ၃၁||{{flagicon|Norway}} [[နော်ဝေနိုင်ငံ|နော်ဝေး]]||၁၈ မေ ၁၉၅၆ | | |- | ၃၂||{{flagicon|Iraq}} [[အီရတ်]]||၂၃ ဇူလိုင် ၁၉၅၆ | | |- | ၃၃||{{flagicon|Philippines}} [[ဖိလစ်ပိုင်]]||၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၅၆ | | |- | ၃၄||{{flagicon|Mongolia}} [[မွန်ဂိုလီးယား]]||၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၆ | | |- | ၃၅||{{flagicon|Afghanistan}} [[အာဖဂန်နစ္စတန်]]||၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၆ | | |- | ၃၆||{{flagicon|Sweden}} [[ဆွီဒင်]]||၁၉၅၆ | | |- | ၃၇||{{flagicon|Switzerland}} [[ဆွစ်ဇာလန်]]||၁၉၅၇ | | |- | ၃၈||{{flagicon|Malaysia}} [[မလေးရှား]]||၁ မတ် ၁၉၅၈ | | |- | ၃၉||{{flagicon|Greece}} [[ဂရိ]]||၂၀ မတ် ၁၉၅၈ | | |- | ၄၀||{{flagicon|Canada}} [[ကနေဒါ]]||၉ ဩဂုတ် ၁၉၅၈ | | |- | ၄၁||{{flagicon|Turkey}} [[တူရကီ]]||၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၈ | | |- | ၄၂||{{flagicon|New Zealand}} [[နယူးဇီလန်]]||၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၈ | | |- | ၄၃||{{flagicon|Nepal}} [[နီပေါ]]||၃ မတ် ၁၉၆၀ |[[မျိုးမြင့်မောင်|ဦးမျိုးမြင့်အောင်]] |{{Start date and age|2024|7|24}} |- | ၄၄||{{flagicon|Singapore}} [[စင်ကာပူ]]||၁၂ ဩဂုတ် ၁၉၆၆ | | |- | ၄၅||{{flagicon|Spain}} [[စပိန်]]||၁၁ မတ် ၁၉၆၇ | | |- | ၄၆||{{flagicon|Iran}} [[အီရန်]]||၈ ဩဂုတ် ၁၉၆၈ |ဦး[[ဇော်ဦး (သံအမတ်ကြီး)|ဇော်ဦး]] |{{Start date and age|2025|2|19}} |- | ၄၇||{{flagicon|Algeria}} [[အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ|အယ်ဂျီရီးယား]]||၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၆၈ |ဦးကျော်တင်ရှိန် | |- | ၄၈||{{flagicon|Maldives}} [[မော်လဒိုက်နိုင်ငံ|မော်ဒိုက်]]||၁၅ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၀ | | |- | ၄၉||{{flagicon|Nigeria}} [[နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ|နိုင်ဂျီးရီးယား]]||၂၄ ဇန်ဝါရီ ၁၉၇၀ | | |- | ၅၀||{{flagicon|Bangladesh}} [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]||၂၁ မတ် ၁၉၇၂ |ဦး[[ကျော်စိုးမိုး]] |{{Start date and age|2024|5|7}} |- | ၅၁||{{flagicon|Syria}} [[ဆီးရီးယားနိုင်ငံ|ဆီရီးယား]]||၁၅ ဇွန် ၁၉၇၂ | | |- | ၅၂||{{flagicon|Argentina}} [[အာဂျင်တီးနား]]||၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၅ | | |- | ၅၃||{{flagicon|South Korea}} [[ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ|ကိုရီးယား၊ အာအိုကေ]]||၁၉ မေ ၁၉၇၅ | | |- | ၅၄||{{flagicon|Vietnam}} [[ဗီယက်နမ်]]||၂၈ မေ ၁၉၇၅ | | |- | ၅၅||{{flagicon|Mexico}} [[မက္ကဆီကို]]||၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၅၆||{{flagicon|Mauritania}} [[မော်ရီတေးနီးယားနိုင်ငံ|မော်ရီးတေးနီးယား]]||၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၅၇||{{flagicon|Cuba}} [[ကျူးဘား]]||၁၂ အောက်တိုဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၅၈||{{flagicon|Portugal}} [[ပေါ်တူဂီ]]||၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၅၉||{{flagicon|Albania}} [[အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ|အယ်ဘေးနီးယား]]||၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၆၀||{{flagicon|Costa Rica}} [[ကော်စတာရီကာ]]||၈ မတ် ၁၉၇၇ | | |- | ၆၁||{{flagicon|Morocco}} [[မော်ရိုကိုနိုင်ငံ|မော်ရိုကို]]||၃၁ ဇူလိုင် ၁၉၇၈ |ဦးကျော်တင်ရှိန် | |- | ၆၂||{{flagicon|Mauritius}} [[မောရစ်ရှနိုင်ငံ|မော်ရီတီးယပ်]]||၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၈ | | |- | ၆၃||{{flagicon|Chile}} [[ချီလီ]]||၂၂ ဧပြီ ၁၉၈၂ | | |- | ၆၄||{{flagicon|Panama}} [[ပနားမား]]||၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၈၂ | | |- | ၆၅||{{flagicon|Brazil}} [[ဘရာဇီး]]||၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၂ |ဦးအောင်ကျော်ဇံ |<ref>{{Cite web |title=ဦးအောင်ကျော်ဇံအား ဘရာဇီးလ်ဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/uuaeaangkeaajnaaa-bhraajiilphkdrysmmttniungngnchiungraa-mnmaasnamttkiiaphc-khnap |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> |- | ၆၆||{{flagicon|Cyprus}} [[ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံ|ဆိုက်ပရပ်]]||၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၈၅ | | |- | ၆၇||{{flagicon|Vanuatu}} [[ဗနွားတူနိုင်ငံ|ဗာနူအာတူ]]||၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၇ | | |- | ၆၈||{{flagicon|Colombia}} [[ကိုလံဘီယာ]]||၂၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၈ | | |- | ၆၉||{{flagicon|Peru}} [[ပီရူး]]||၂၈ ဩဂုတ် ၁၉၈၉ | | |- | ၇၀||{{flagicon|Venezuela}} [[ဗင်နီဇွဲလား]]||၂၀ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၀ | | |- | ၇၁||{{flagicon|Papua New Guinea}} [[ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ|ပါပူအာ နယူးဂီနိ]]||၂၄ ဇူလိုင် ၁၉၉၁ | | |- | ၇၂||{{flagicon|Brunei}} [[ဘရူနိုင်း]]||၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၃ | | |- | ၇၃||{{flagicon|Ghana}} [[ဂါနာ]]||၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၅ | | |- | ၇၄||{{flagicon|South Africa}} [[တောင်အာဖရိက]]||၂၀ ဧပြီ ၁၉၉၅ | | |- | ၇၅||{{flagicon|Kenya}} [[ကင်ညာ]]||၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၇ | | |- | ၇၆||{{flagicon|Kuwait}} [[ကူဝိတ်]]||၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၈ |ဦး[[မင်းသိမ်း]] | |- | ၇၇||{{flagicon|Ukraine}} [[ယူကရိန်း]]||၁၉ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၉ | | |- | ၇၈||{{flagicon|Azerbaijan}} [[အဇာဘိုင်ဂျန်]]||၃ ဩဂုတ် ၁၉၉၉ | | |- | ၇၉||{{flagicon|Georgia}} ​[[ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ|ဂျော်ဂျီယာ]]||၁၆ ဩဂုတ် ၁၉၉၉ | | |- | ၈၀||{{flagicon|Turkmenistan}} [[တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ|တာခ်မင့်နစ္စတန်]]||၂၆ ဩဂုတ် ၁၉၉၉ | | |- | ၈၁||{{flagicon|Croatia}} [[ခရိုအေးရှား]]||၃ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ | | |- | ၈၂||{{flagicon|Belarus}} [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ|ဘီလာရုစ်]]||၂၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ | | |- | ၈၃||{{flagicon|Kazakhstan}} ​[[ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ|ကာဇတ်စတန်]]||၂၃ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ |ဦး[[သစ်လင်းအုန်း]] |{{Start date and age|2025|2|22}} |- | ၈၄||{{flagicon|Tajikistan}} [[တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|တာဂျစ်ကစ္စတန်]]||၂၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ | | |- | ၈၅||{{flagicon|Jamaica}} [[ဂျမေကာနိုင်ငံ|ဂျမေကား]]||၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၉ | | |- | ၈၆||{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ|ကာဂျစ်စတန်]]||၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၀ | | |- | ၈၇||{{flagicon|Uzbekistan}} [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|ဥဇဘက်ကစ္စတန်]]||၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၁ | | |- | ၈၈||{{flagicon|Uruguay}} [[ဥရုဂွေးနိုင်ငံ|ဥရုဂွေး]]||၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၁ | | |- | ၈၉||{{flagicon|North Macedonia}} [[မြောက်မက်စီဒိုးနီးယားနိုင်ငံ]]||၉ ဇူလိုင် ၂၀၀၃ | | |- | ၉၀||{{flagicon|Ireland}} [[အိုင်ယာလန်]]||၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၄ | | |- | ၉၁||{{flagicon|Sudan}} [[ဆူဒန်]]||၂၀ မေ ၂၀၀၄ | | |- | ၉၂||{{flagicon|Saudi Arabia}} [[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ|ဆော်ဒီ အာရေးဗီးယား]]||၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၄ |ဦးတင်ယု | |- | ၉၃||{{flagicon|Qatar}} [[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]]||၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၅ | | |- | ၉၄||{{flagicon|East Timor}} [[အရှေ့တီမောနိုင်ငံ|အရှေ့ တီမော]]||၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၀၆ | | |- | ၉၅||{{flagicon|Montenegro}} [[မွန်တီနီဂရိုးနိုင်ငံ|မွန်တီနီဂရိုး]]||၂၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၆ | | |- | ၉၆||{{flagicon|Slovenia}} [[ဆလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံ|ဆလိုဗေးနီးယား]]||၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၆ | | |- | ၉၇||{{flagicon|North Korea}} [[ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|ကိုရီးယား၊ ဒီပီအာကေ]]||၂၆ ဧပြီ ၂၀၀၇ |ဦးတင်မောင်ဆွေ |{{Start date and age|2023|9|11}} |- | ၉၈||{{flagicon|Andorra}} [[အင်ဒိုရာ]]||၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၉ | | |- | ၉၉||{{flagicon|Zimbabwe}} [[ဇင်ဘာဘွေ]]||၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၀၉ | | |- | ၁၀၀||{{flagicon|Bahrain}} [[ဘာရိန်း]]||၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၉ |ဦးတင်ယု |{{Start date and age|2023|7|26}} |- | ၁၀၁||{{flagicon|Fiji}} [[ဖီဂျီနိုင်ငံ|ဖီဂျီ]]||၁၀ မေ ၂၀၁၀ | | |- | ၁၀၂||{{flagicon|Oman}} [[အိုမန်နိုင်ငံ]]||၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၀ |ဦးတင်ယု |{{Start date and age|2023|12|19}} |- | ၁၀၃||{{flagicon|Gambia}} [[ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံ]]||၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | | |- | ၁၀၄||{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} [[ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗီးနားနိုင်ငံ|ဘော့စ်နီးယား]]နှင့် ဟာဇီးဂိုးဗီးနားနိုင်ငံ||၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၁ | | |- | ၁၀၅||{{flagicon|Malawi}} [[မာလဝီနိုင်ငံ|မာလာဝီနိုင်ငံ]]||၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၀၆||{{flagicon|Bhutan}} [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]||၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၀၇||{{flagicon|Luxembourg}} [[လူဇင်ဘတ်နိုင်ငံ]]||၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၂ | | |- | ၁၀၈||{{flagicon|Latvia}} [[လတ်ဗီယာနိုင်ငံ|လတ်ဗီးယားသမ္မတနိုင်ငံ]]||၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၀၉||{{flagicon|Estonia}} [[အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံ|အက်စတိုးနီးယား]]သမ္မတနိုင်ငံ||၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၁၀||{{flagicon|Iceland}} [[အိုက်စလန်နိုင်ငံ|အိုက်စလန်သ]]မ္မတနိုင်ငံ||၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၁၁||{{flagicon|Armenia}} [[အာမေးနီးယားနိုင်ငံ|အာမေးနီးယား]]သမ္မတနိုင်ငံ||၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ | | |- | ၁၁၂||{{flagicon|Angola}} [[အင်ဂိုလာနိုင်ငံ|အင်ဂိုလာ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၃ | | |- | ၁၁၃||{{flagicon|Lithuania}} [[လစ်သူယေးနီးယားနိုင်ငံ|လစ်သူယေးနီးယား]]သမ္မတနိုင်ငံ||၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၃ | | |- | ၁၁၄||{{flagicon|Ethiopia}} [[အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ|အီသီယိုပီးယား]] ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ||၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅ | | |- | ၁၁၅||{{flagicon|Malta}} [[မော်လတာနိုင်ငံ|မော်လ်တာ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၅ ဧပြီ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၁၆||{{flagicon|Ecuador}} [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ|အီကွေဒေါ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၆ ဧပြီ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၁၇||{{flagicon|Marshall Islands}} မာရှယ်ကျွန်းစုသမ္မတနိုင်ငံ||၂၁ ဧပြီ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၁၈||{{flagicon|Vatican City}} [[ဟောလီစီ]]([[ဗာတီကန်စီးတီး|ဗာတီကန်န]]န်းတော်)||၄ မေ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၁၉||{{flagicon|Liberia}} [[လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ|လိုက်ဘေးရီးယား]]သမ္မတနိုင်ငံ||၅ မေ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၂၀||{{flagicon|Guinea}} [[ဂီနီနိုင်ငံ|ဂီနီ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၆ ဇွန် ၂၀၁၇ | | |- | ၁၂၁||{{flagicon|Seychelles}} ဆေးရှဲလ်သမ္မတနိုင်ငံ||၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၁၇ | | |- | ၁၂၂||{{flagicon|Benin}} [[ဘီနင်နိုင်ငံ|ဘီနင်သမ္မတနိုင်ငံ]]||၂ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ | | |- | ၁၂၃||{{flagicon|Togo}} [[တိုဂိုနိုင်ငံ|တိုဂို]]သမ္မတနိုင်ငံ||၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ | | |- | ၁၂၄||{{flagicon|Nicaragua}} [[နီကာရာဂွါနိုင်ငံ|နီကာရာဂွါ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၀ | | |- | ၁၂၅||{{flagicon|United Arab Emirates}} [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]]||၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ <ref>{{cite web|url=http://burmese.dvb.no/archives/423212 |title=ယူအေအီး-မြန်မာ သံတမန်ဆက်ဆံရေးထူထောင်မှုဆိုင်ရာ သဘောတူလက်မှတ်ထိုး|work=DVB|access-date=၁၃မေ ၂၀၂၃ |date=၁၀နိုဝင်ဘာ၂၀၂၀  }}</ref> | | |- | ၁၂၆||{{flagicon|Guinea-Bissau}} [[ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံ|ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံ]]||၆ မတ် ၂၀၂၃<ref>{{cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/deplomatic-relations-with-myanmar/ |title=Diplomatic Relations with Myanmar|work=Ministry of Foreign Affairs Republic of The Union of Myanmar|access-date=13May2023 }}</ref><nowiki> </nowiki><ref>{{cite web |url= http://www.mofa.gov.mm/foreignpolicy/Lists%20of%20Countries%20Having%20Diplomatic%20Relations.html |title= List of Countries having Diplomatic Relations with the Union of Myanmar (As of 31 May 2010) |accessdate= 02 |accessdaymonth= Oct |accessyear= 2012 |archivedate= 23 July 2013 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20130723062200/http://www.mofa.gov.mm/foreignpolicy/Lists%20of%20Countries%20Having%20Diplomatic%20Relations.html }}</ref> | | |- |၁၂၇ |{{flagicon|Somalia}} [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]] |၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-01-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%81%8F-%E1%81%81%E1%81%82%E1%81%87-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84/ |access-date=2026-03-18 |website=Popular |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260120125129/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%81%8F-%E1%81%81%E1%81%82%E1%81%87-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84/ |archive-date=20 January 2026 |url-status=dead}}</ref> | | |} == သံရုံးနှင့် ကော်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးများ == {| class="wikitable" ! ! colspan="6" |အာဖရိကတိုက် |- ! !နိုင်ငံ !မြို့ !သံတမန် !သံအမတ်ကြီး !ပူးတွဲတာဝန်ယူမှုသည့်နိုင်ငံများ !မှတ်ချက် |- |၁ |{{Flag|Egypt}} |[[ကိုင်ရိုမြို့]] |သံရုံး |ဦးကျော်တင်ရှိန်, ''သံအမတ်ကြီး'' |{{Collapsible list|{{Flag|Algeria}}|{{Flag|Iraq}}|{{Flag|Morocco}}|{{Flag|Sudan}}|{{Flag|Turkey}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions">{{cite web |title=Myanmar Missions Abroad|url=https://www.mofa.gov.mm/mofa-3/myanmar-missions/|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|access-date=29 July 2025}}</ref><ref name="Me.Emb-Cairo">{{cite web|url=https://mecairo.org/en/|title=Home|website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / Cairo, The Arab Republic of Egypt|access-date=28 July 2025|archive-date=14 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814145152/http://www.mecairo.org/en/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |title=U Kyaw Tin Shein Presents Credentials to President of the Arab Republic of Egypt (26-3-2025)|url=https://www.mofa.gov.mm/en/u-kyaw-tin-shein-presents-credentials-to-president-of-the-arab-republic-of-egypt-26-3-2025/|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|date=26 March 2025|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၂ |{{Flag|Ethiopia}} |[[အာဒစ် အာဘာဘာမြို့|အာဒစ်အာဘာဘာမြို့]] |သံရုံး |ဦးအောင်မင်းဦး, ''သံအမတ်ကြီး'' |{{Collapsible list|{{Flag|Somalia}}|||||titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=true}} |<ref>{{cite news |title=U Aung Min Oo Presents Credentials to President of the Federal Democratic Republic of Ethiopia (4-6-2025)|url=https://www.mofa.gov.mm/en/u-aung-min-oo-presents-credentials-to-president-of-the-federal-democratic-republic-of-ethiopia-4-6-2025/|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|date=11 June 2025|access-date=28 July 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.ifa.gov.et/2025/08/08/h-e-dr-abdi-zenebe-deputy-executive-director-of-the-institute-of-foreign-affairs-ifa_ethiopia-warmly-welcomed-h-e-mr-u-aung-min-oo-myanmars-first-resident-ambassador-to-ethiopia/|title=H.E. Dr. Abdi Zenebe, Deputy Executive Director of the Institute of Foreign Affairs (ifa_ethiopia), warmly welcomed H.E. Mr. U Aung Min Oo, Myanmar's first resident ambassador to Ethiopia.|website=Institute of Foreign Affairs of Ethiopia|date=8 August 2025|access-date=15 January 2026}}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> |- |၃ |{{Flag|South Africa}} |[[:en:Pretoria|Pretoria]] |သံရုံး |''လစ်လပ်'' |{{Collapsible list|{{Flag|Ghana}}|{{Flag|Kenya}}|{{Flag|Malawi}}|{{Flag|Mauritius}}|{{Flag|Nigeria}}|{{Flag|Zimbabwe}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Pretoria">{{cite web|title=Home|url=https://www.myanmarembassypretoria.com/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Pretoria|access-date=12 March 2025}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref name="DIRCO-RepsinRSA-M">{{cite web |title=Foreign Representation in South Africa|url=https://dirco.gov.za/foreign-representation-in-south-africa-m/|website=[[Department of International Relations and Cooperation|Department of International Relations and Cooperation of South Africa]]|access-date=28 July 2025}}</ref><ref name="MFDAKen-DD">{{cite web|url=https://mfa.go.ke/sites/default/files/articles/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20READY%20FOR%20PUBLICATION%202024-%202025%20(1).pdf|title=Directory of Diplomatic Corps and International Organizations 2024/2025|publisher=[[Ministry of Foreign and Diaspora Affairs (Kenya)]]|year=2025|access-date=28 July 2025}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> |- ! ! colspan="6" |အမေရိကတိုက် |- ! !နိုင်ငံ !မြို့ !သံတမန် !သံအမတ်ကြီး !ပူးတွဲတာဝန်ယူမှုသည့်နိုင်ငံများ !မှတ်ချက် |- |၄ |{{Flag|Brazil}} |[[:en:Brasília|Brasília]] |သံရုံး |ဦးအောင်ကျော်ဇံ, ''သံအမတ်ကြီး'' |{{Collapsible list|{{Flag|Argentina}}|{{Flag|Chile}}|{{Flag|Peru}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Brasília">{{cite web |url=https://myanmarbsb.org/_site/|title=Home|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar in Brazil|access-date=28 July 2025}}</ref><ref name="Br.Gov-CD24">{{cite web |url=https://www.gov.br/mre/pt-br/assuntos/cerimonial/lista-do-corpo-diplomatico-e-datas-nacionais|title=Lista do Corpo Diplomático e Datas Nacionais|trans-title=List of the Diplomatic Corps and National Dates|language=pt|website=Government Portal of Brazil|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၅ |{{Flag|Canada}} |[[အော့တဝမြို့]] |သံရုံး |ဦးဇော်ထွန်းဦး<ref>{{Cite web |title=ကနေဒါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံရုံးယာယီတာဝန်ခံ/ သံအမတ်ကြီးက ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ဗြိတိသျှ ကိုလံဘီယာ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အထက်လွှတ်တော်အမတ် H.E. Yuen Pau Woo အား ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံနှုတ်ဆက် – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%92%E1%80%AB%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%99%E1%80%BC-16/ |access-date=2026-03-13 |website=www.mofa.gov.mm}}</ref>, ''ယာယီတာဝန်ခံ'' | - |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Ottawa">{{cite web |title=Home|url=https://meottawa.org/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Ottawa (Canada)|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၆ |{{Flag|Cuba}} |[[ဟာဗားနားမြို့]] |သံရုံး |ဦးဇော်နိုင်ဝင်း, ''ယာယီတာဝန်ခံ'' | - |<ref name="Cu.MINREX-CD">{{cite web |url=https://cubaminrex.cu/en/list-diplomatic-corps-accredited-cuba|title=List of the Diplomatic Corps accredited in Cuba|lang=en, es|website=Ministry of Foreign Affairs of Cuba|access-date=28 July 2025}}</ref> |- | rowspan="2" |၇ | rowspan="2" |{{Flag|United States}} |[[ဝါရှင်တန်ဒီစီ|ဝါရှင်တန်ဒီစီမြို့]] |သံရုံး |ဦးသက်ဝင်း, ''ယာယီတာဝန်ခံ'' | rowspan="2" | - |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-DC">{{cite web |title=Home|url=https://mewashingtondc.org/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Washington, D.C., USA|access-date=28 July 2025}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-charge-d-affaires-met-with-the-director-of-the-u-s-asean-center-1-3-2025/|title=Myanmar Chargé d' Affaires met with the Director of the U.S.-ASEAN Center (1-3-2025)|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|date=3 March 2025|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |[[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |ဒေါ်ဝင်းလဲ့ဖြူ ''ယာယီတာဝန်ခံ'' |<ref name="Me.CG-LA">{{cite web |title=Home|url=https://www.myanmarcgla.org/|website=Consulate-General of the Republic of Union of Myanmar, Los Angeles|access-date=28 July 2025}}</ref> |- ! ! colspan="6" |Asia |- ! !Host country !Host city !Mission !Head of mission !Concurrent accreditation !References |- |၈ |{{Flag|Bangladesh}} |[[ဒါကာမြို့]] |သံရုံး |Kyaw Soe Moe, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref>{{cite news |title=ASEAN Embassies in Canberra jointly host the ASEAN Day Reception (23-7-2025)|url=https://www.mofa.gov.mm/en/asean-embassies-in-canberra-jointly-host-the-asean-day-reception-23-7-2025/|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|date=24 July 2025|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၉ |{{Flag|Brunei}} |[[:en:Bandar_Seri_Begawan|Bandar Seri Begawan]] |သံရုံး |Khin Sandar, ''Chargé d'affaires'' | |<ref name="Me.Emb-BSB">{{cite web |title=Welcome to the Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Bandar Seri Begawan|url=https://www.mebandarseribegawan.org/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Bandar Seri Begawan|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၁၀ |{{Flag|Cambodia}} |[[ဖနွမ်းပင်မြို့]] |သံရုံး |Kyaw Soe Min, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-PP">{{cite web |title=Home|url=https://mephnompenh.org/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Phnom Penh|access-date=28 July 2025}}</ref><ref name="MFAICKh-ResInKh">{{cite web |url=https://www.mfaic.gov.kh/EmbassyResidentMissions|title=Resident Missions|website=Ministry of Foreign Affairs & International Cooperation of Cambodia|access-date=28 July 2025}}</ref> |- | | rowspan="5" |{{Flag|China}} |[[:en:Beijing|Beijing]] |သံရုံး |Tin Maung Swe, ''Ambassador'' | rowspan="5" |{{Collapsible list|{{Flag|Mongolia}}|{{Flag|North Korea}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Beijing">{{cite web |title=Home|url=http://www.myanmarembassy.com/index.html|website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / Beijing, China|access-date=29 July 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Wunna Kyawhtin U Tin Maung Swe presents Credentials to President of Mongolia|url=https://www.gnlm.com.mm/wunna-kyawhtin-u-tin-maung-swe-presents-credentials-to-president-of-mongolia/|website=Global New Light of Myanmar|date=19 November 2023|access-date=29 July 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Appoints New Ambassador to North Korea|url=https://www.irrawaddy.com/news/myanmars-crisis-the-world/myanmar-junta-appoints-new-ambassador-to-north-korea.html|website=The Irrawaddy|date=13 September 2023|access-date=30 July 2025}}</ref> |- | |[[:en:Chongqing|Chongqing]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Thwin Htet Lin, ''Consul-General'' |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref>{{cite news |author=Yan Deng |date=19 November 2023 |title=Consul General of Myanmar in Chongqing Visits the FAO |url=https://www.ichongqing.info/2023/11/19/consul-general-of-myanmar-in-chongqing-visits-the-fao/ |access-date=30 July 2025 |website=iChongqing}}</ref> |- | |[[:en:Hong_Kong|Hong Kong]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Han Win Naing, ''Consul-General'' |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref>{{cite news |date=17 March 2025 |title=Consul General of the Republic of the Union of Myanmar in Hong Kong Special Administrative Region, received Principal Assistant Secretary (Culture) of the Culture, Sports and Tourism of the Government of the Hong Kong Special Administrative Region (12-3-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/consul-general-of-the-republic-of-the-union-of-myanmar-in-hong-kong-special-administrative-region-received-principal-assistant-secretary-culture-of-the-culture-sports-and-tourism-of-the-government/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |[[:en:Kunming|Kunming]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /> |- | |[[:en:Nanning|Nanning]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /> |- | | rowspan="2" |{{Flag|India}} |[[:en:New_Delhi|New Delhi]] |သံရုံး |Zaw Oo, ''Ambassador'' | rowspan="2" |{{Collapsible list|{{Flag|Bhutan}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-NewDelhi">{{cite web |title=Home |url=https://www.myanmedelhi.com/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / New Delhi, Republic of India}}</ref><ref>{{cite web |title=Bhutan-Myanmar Relations |url=https://www.mfa.gov.bt/rbebangkok/bhutan-myanmar-relations/ |access-date=29 July 2025 |website=Royal Bhutanese Embassy, Bangkok, Thailand |archive-url=https://web.archive.org/web/20251006045658/https://www.mfa.gov.bt/rbebangkok/bhutan-myanmar-relations/ |archive-date=6 October 2025 |url-status=dead}}</ref> |- | |[[:en:Kolkata|Kolkata]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Aung Aung Myo Thein, ''Consul-General'' |<ref name="Me.CG-Kolkata">{{cite web |title=Home |url=https://www.mcgkolkata.org/ |access-date=29 July 2022 |website=Consulate General of the Republic of the Union of Myanmar, Kolkata}}</ref> |- | |{{Flag|Indonesia}} |[[:en:Jakarta|Jakarta]] |သံရုံး |Mang Hau Thang, ''Chargé d'affaires'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref>{{cite news |date=19 December 2024 |title=Charge' d' Affaires of the Embassy of Myanmar to the Republic of Indonesia Minister U Mang Hau Thang, attended the dispatching ceremory of 2.716 millions doses of oral Polio Vaccine for humanitarian assistance from Jakarta to Yangon (19-12-2024) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/charge-d-affaires-of-the-embassy-of-myanmar-to-the-republic-of-indonesia-minister-u-mang-hau-thang-attended-the-dispatching-ceremory-of-2-716-millions-doses-of-oral-polio-vaccine-fo/ |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Israel}} |[[:en:Tel_Aviv|Tel Aviv]] |သံရုံး |Maung Maung Lynn, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Cyprus}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-TA">{{cite web |title=Home |url=https://metelaviv.org/ |access-date=28 July 2025 |website=The Embassy of The Republic of The Union of Myanmar, Tel Aviv}}</ref><ref name="Cy.MFA-DL">{{Cite web |date=May 2025 |title=Diplomatic List |url=https://www.gov.cy/app/uploads/sites/19/2025/05/Diplomatic-List-May-2025.pdf |access-date=29 July 2025 |website=Government of Cyprus |publisher=Protocol Department, Ministry of Foreign Affairs of Cyprus |archive-date=18 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250618131454/https://www.gov.cy/app/uploads/sites/19/2025/05/Diplomatic-List-May-2025.pdf |url-status=dead }}</ref> |- | |{{Flag|Japan}} |[[:en:Tokyo|Tokyo]] |သံရုံး |Soe Han, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Tokyo">{{cite web |title=Home |url=https://myanmarembassytokyo.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Tokyo}}</ref><ref>{{cite news |date=20 June 2025 |title=H.E. U Soe Han, Myanmar Ambassador to Japan and Council Director of Myanmar to the ASEAN-Japan Centre attended the First 45th Annual Meeting of the Council of the ASEAN-Japan Centre (18-6-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/h-e-u-soe-han-myanmar-ambassador-to-japan-and-council-director-of-myanmar-to-the-asean-japan-centre-attended-the-first-45th-annual-meeting-of-the-council-of-the-asean-japan-centre-18-6-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Kuwait}} |[[:en:Kuwait_City|Kuwait City]] |သံရုံး |ဦး[[မင်းသိမ်း]], သံအမတ်ကြီး | |<ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးမင်းသိမ်းအား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/85218 |access-date=2026-07-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> |- | |{{Flag|Laos}} |[[:en:Vientiane|Vientiane]] |သံရုံး |Aung Ko, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Vientiane">{{cite web |title=Home |url=https://www.myanmarembassy-vte.org/index.php/en/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Vientiane}}</ref><ref>{{cite news |author=Namfon Chanthavong |date=6 February 2024 |title=President Welcomes Four New Ambassadors to Laos |url=https://laotiantimes.com/2024/02/06/president-welcomes-four-new-ambassadors-to-laos/ |access-date=28 July 2025 |work=The Laotian Times}}</ref> |- | |{{Flag|Malaysia}} |[[:en:Kuala_Lumpur|Kuala Lumpur]] |သံရုံး |Aung Soe Win, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-KL">{{cite web |title=Home |url=https://myanmarembassykl.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Kuala Lumpur, Malaysia}}</ref><ref>{{cite news |date=18 November 2024 |title=Myanmar Ambassador to Malaysia H.E. U Aung Soe Win attends the Opening Ceremony of the ASEAN Festival 2024(18-11-2024) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-ambassador-to-malaysia-h-e-u-aung-soe-win-attends-the-opening-ceremony-of-the-asean-festival-202418-11-2024/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Nepal}} |[[:en:Kathmandu|Kathmandu]] |သံရုံး |Myo Myint Maung, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><!--The previously cited embassy website URL was incorrect (pointed to Vientiane/Laos embassy). Correct Kathmandu embassy URL needed.--> |- | |{{Flag|Pakistan}} |[[:en:Islamabad|Islamabad]] |သံရုံး |Wunna Han, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Islamabad">{{cite web |title=Home |url=https://www.me-islamabad.org/index.php |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Islamabad |archive-date=19 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250519155054/https://www.me-islamabad.org/index.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |date=10 August 2024 |title=Ambassador of Myanmar to Pakistan and Embassy staff participate in the 57th ASEAN Day Celebration(9-8-2024) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/ambassador-of-myanmar-to-pakistan-and-embassy-staff-participate-in-the-57th-asean-day-celebration9-8-2024/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Philippines}} |[[:en:Manila|Manila]] |သံရုံး |Soe Ko Ko, ''Chargé d'affaires'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Manila">{{cite web |title=Home |url=https://memanila.org/index.php/en/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Manila (Philippines)}}</ref><ref name="DFAPh-DC25">{{cite web |date=14 July 2025 |title=Diplomatic and Consular List |url=https://dfa.gov.ph/resources/office-of-protocol/diplomatic-and-consular-list |access-date=28 July 2025 |website=[[Department of Foreign Affairs (Philippines)]] }}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> |- | |{{Flag|Saudi Arabia}} |[[:en:Riyadh|Riyadh]] |သံရုံး |Tin Yu, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Bahrain}}|{{Flag|Oman}}|{{Flag|Qatar}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Riyadh">{{cite web |title=Home |url=https://meriyadh.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar (Riyadh)}}</ref><ref name="Om.FM-DLMap">{{cite web |title=Foreign embassies and consulates in Oman |url=https://fm.gov.om/ministry/embassies/foreign-embassies-and-consulates-in-oman/ |access-date=28 July 2025 |website=Foreign Ministry of Oman}}</ref><ref>{{cite news |date=15 August 2024 |title=U Tin Yu Presents Credentials to King of Bahrain(15-8-2024) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/u-tin-yu-presents-credentials-to-king-of-bahrain15-8-2024/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref><ref>{{cite web |title=Diplomatic Missions of the State of Qatar / Myanmar |url=https://mofa.gov.qa/en/qatar-and-the-world?country=mm |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Qatar}}</ref> |- | |{{Flag|Singapore}} |[[:en:Singapore|Singapore]] |သံရုံး |Zaw Minn Aung, ''Chargé d'affaires'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Singapore">{{cite web |title=Home |url=http://www.myanmarembassy.sg/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Singapore}}</ref><ref>{{cite news |date=7 May 2025 |title=Myanmar Chargé d'Affaires/Minister paid a courtesy call on Director General of Southeast Asia II Directorate of the Ministry of Foreign Affairs of Singapore (30-4-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-charge-daffaires-minister-paid-a-courtesy-call-on-director-general-of-southeast-asia-ii-directorate-of-the-ministry-of-foreign-affairs-of-singapore-30-4-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|South Korea}} |[[:en:Seoul|Seoul]] |သံရုံး |Thant Sin, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Seoul">{{cite web |title=Home |url=https://meseoul.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Seoul}}</ref><ref>{{cite news |date=17 February 2025 |title=Ambassador of Myanmar to the Republic of Korea attends the 17th Annual Meeting of the Council of the ASEAN-Korea Centre (AKC) and Gala Dinner (14-2-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/ambassador-of-myanmar-to-the-republic-of-korea-attends-the-17th-annual-meeting-of-the-council-of-the-asean-korea-centre-akc-and-gala-dinner-14-2-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Sri Lanka}} |[[:en:Colombo|Colombo]] |သံရုံး |Marlar Than Htaik, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Maldives}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Lk.MFA-DC">{{cite web |title=Diplomatic Corps |url=https://mfa.gov.lk/en/diplomatic-corps/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Sri Lanka }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref name="Mv.MOFA-E&C">{{cite web |title=Embassies and Consulates |url=https://foreign.gov.mv/index.php/en/ministry/embassies-and-consulates |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Maldives |archive-date=19 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119141518/https://foreign.gov.mv/index.php/en/ministry/embassies-and-consulates |url-status=dead }}</ref> |- | | rowspan="2" |{{Flag|Thailand}} |[[:en:Bangkok|Bangkok]] |သံရုံး |Zaw Zaw Soe, ''Ambassador'' | rowspan="2" | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Bangkok">{{cite web |title=Home |url=https://www.mebangkok.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Bangkok}}</ref><ref name="MFATh-DL25">{{cite web |date=June 2025 |title=Diplomatic and Consular List / June 2025 |url=https://image.mfa.go.th/mfa/0/mkKfL2iULZ/Diplomatic_and_Consular_List_as_of_June_2025/June_2025.pdf |access-date=28 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Thailand}}</ref> |- | |[[:en:Chiang_Mai|Chiang Mai]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Ming Kyaw Linn, ''Consul-General'' |<ref name="Me.CG-ChiangMai">{{cite web |title=Home |url=https://mcgchiangmai.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Consulate-General of the Republic of Union of Myanmar / Chiang Mai, Kingdom of Thailand}}</ref><ref name="MFATh-DL25" /> |- | | rowspan="2" |{{Flag|United Arab Emirates}} |[[:en:Abu_Dhabi|Abu Dhabi]] |သံရုံး |Kyaw Kyaw Min, ''Ambassador'' | rowspan="2" | |<ref>[https://www.wam.ae/en/article/bl5qbhp-mofa-receives-credentials-copy-from-new-ambassador MoFA receives credentials copy from new Ambassador of Myanmar to UAE]</ref> |- | |[[:en:Dubai|Dubai]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Kyaw Thu Nyein, ''Consul-General'' |<ref name="Me.CG-Dubai">{{cite web |title=Home |url=https://mcgdubai.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Consulate General of the Republic of Union of Myanmar in Dubai, United Arab Emirates}}</ref><ref name="DubaiProt-DC">{{cite web |title=Diplomatic & Consular Corps in UAE |url=https://www.protocol.dubai.ae/en/diplomatic-directory/diplomatic-directory-categories/diplomatic-consular-corps-in-uae/ |access-date=28 July 2025 |publisher=Protocol Department of Dubai}}</ref> |- | |{{Flag|Vietnam}} |[[:en:Hanoi|Hanoi]] |သံရုံး |သံအမတ်ကြီး ဦးဝေလင်း<ref>{{Cite web |title=သံရုံးယာယီတာဝန်ခံ/ သံအမတ်ကြီး ဦးဝေလင်းအား ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/84225 |access-date=2026-06-21 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> | | |- ! ! colspan="6" |Europe |- ! !Host country !Host city !Mission !Head of mission !Concurrent accreditation !References |- | |{{Flag|Austria}} |[[:en:Vienna|Vienna]] |သံရုံး |Min Thein, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Vatican City}}|{{Flag|Lithuania}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}}{{Collapsible list|{{Flag|United Nations}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''International Organizations''':|expand=}} |<ref name="BMEIA-DC">{{cite web |date=22 July 2025 |title=Directory of the Diplomatic Corps and other representations in Austria |url=https://www.bmeia.gv.at/fileadmin/user_upload/oracle/gesamtliste_en.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Austria)]] |lang=de, en}}</ref><ref name="SDS-CD25">{{cite web |date=August 2025 |title=List du Corps Diplomatique près le Saint-Siège |trans-title=List of the Diplomatic Corps to the Holy See |url=https://www.sdsofficium.va/cd/corpsdiplomatique.html |access-date=8 August 2025 |website=[[Secretariat of State (Holy See)]] |lang=fr}}</ref><ref name="URMLt-ForReps">{{cite web |title=Find Us Abroad / Foreign representations and honorary consuls |url=https://www.urm.lt/en/about-us/organisation/find-us-abroad/941/c2# |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Lithuania}}</ref><ref>{{cite news |date=18 December 2020 |title=Permanent Representative of Myanmar presents credentials |url=https://unis.unvienna.org/unis/en/pressrels/2020/unisbio1292.html |access-date=29 July 2025 |website=Information Service Vienna, United Nations}}</ref> |- | |{{Flag|Belarus}} |[[:en:Minsk|Minsk]] |သံရုံး |ဦးမောင်မောင်စိုး, သံအမတ်ကြီး<ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးမောင်မောင်စိုးအား ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/84224 |access-date=2026-06-21 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> | | |- | |{{Flag|Belgium}} |[[:en:Brussels|Brussels]] |သံရုံး |Soe Lynn Han, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Croatia}}|{{Flag|Luxembourg}}|{{Flag|Netherlands}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}}{{Collapsible list|{{Flag|European Union}}|[[Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons]]|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''International Organizations''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Brussels">{{cite web |title=Home |url=https://www.embassyofmyanmar.be/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / Brussels}}</ref><ref name="MVEPHr-DL">{{Cite web |title=Diplomatska Lista / Diplomatic List |url=https://mvep.gov.hr/UserDocsImages//2025/datoteke//DIPLOMATSKA%20LISTA%20(2025),%2007.07.2025.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign Affairs and European Affairs of Croatia |lang=Serbo-Croatian, en}}</ref><ref>{{Cite web |title=HE U Soe Lynn Han, Ambassador of the Republic of the Union of Myanmar to the Kingdom of Belgium, the Kingdom of the Netherlands, the Grand Duchy of Luxembourg, the Republic of Croatia and the European Union (Myanmar) |url=https://www.icj-cij.org/index.php/node/204726 |access-date=29 July 2025 |website=International Court of Justice}}</ref><ref>{{cite web |title=Republic of the Union of Myanmar |url=https://www.opcw.org/about-us/member-states/myanmar |access-date=29 July 2025 |website=[[Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons]]}}</ref> |- | |{{Flag|Czech Republic}} |[[:en:Prague|Prague]] |သံရုံး |Htuann Naung, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|Georgia}}|{{Flag|Hungary}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.Emb-Prague">{{cite web |title=Home |url=https://www.meprague.org/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar - Prague}}</ref><ref name="Ge.MFA-DL">{{cite web |date=April 2025 |title=Diplomatic List |url=https://mfa.gov.ge/pfiles/files/DIPLOMATIC%20LIST_%20April%202025.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Georgia}}</ref><ref name="HunMFA-DC">{{cite web |title=Diplomatic Corps |url=http://www.kulugyminiszterium.hu/dtwebe/Irodak.aspx |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs and Trade of Hungary}}</ref> |- | |{{Flag|France}} |[[:en:Paris|Paris]] |သံရုံး |Kyaw Zeya, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Andorra}}|{{Flag|Spain}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Paris">{{cite web |title=Home |url=https://meparis.org/index.php/en/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Paris}}</ref><ref>{{cite news |date=22 March 2019 |title=H.E. U Kyaw Zeya Presents Credentials to Co-Prince of Andorra |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/h-e-u-kyaw-zeya-presents-credentials-to-co-prince-of-andorra |access-date=28 July 2025 |website=Myanmar National Portal |archive-date=8 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008074607/https://myanmar.gov.mm/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/h-e-u-kyaw-zeya-presents-credentials-to-co-prince-of-andorra |url-status=dead }}</ref><ref name="MAEUEC-CD25">{{cite web |date=15 July 2025 |title=Lista del Cuerpo Diplomático |trans-title=List of the Diplomatic Corps |url=https://www.exteriores.gob.es/es/Ministerio/Protocolo/Documents/2ALISTA.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Spain)]] |lang=es}}</ref> |- | |{{Flag|Germany}} |[[:en:Berlin|Berlin]] |သံရုံး |Han Thein Kyaw, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|Estonia}}|{{Flag|Finland}}|{{Flag|Poland}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Berlin">{{cite web |title=Home |url=https://www.meberlin.com/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar, Berlin}}</ref><ref>{{cite web |title=Myanmar / Embassy of the Republic of the Union of Myanmar |url=https://vm.ee/en/country-page/EGY |access-date=29 July 2025 |website=Ministry for Foreign Affairs of Estonia}}</ref><ref name="Fi.UM-RepsInFin">{{cite web |title=Representation of foreign states in Finland or in the nearest country to Finland |url=https://um.fi/representation-of-foreign-states-in-finland-or-in-the-nearest-country-to-finland |access-date=29 July 2025 |website=Ministry for Foreign Affairs of Finland}}</ref><ref name="Pl.Gov-DP">{{cite web |title=Diplomatic Protocol |url=https://www.gov.pl/web/diplomacy/diplomatic-protocol |access-date=29 July 2025 |website=Government of Poland}}</ref><ref>{{cite news |date=4 July 2025 |title=Myanmar participates in the 46th Asia-Europe Foundation (ASEF) Board of Governors' Meeting in Krakow, Poland (3-7-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-participates-in-the-46th-asia-europe-foundation-asef-board-of-governors-meeting-in-krakow-poland-3-7-2025/ |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Italy}} |[[:en:Rome|Rome]] |သံရုံး |Hmway Hmway Khyne, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Greece}}|{{Flag|Portugal}}|{{Flag|Romania}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}}{{Collapsible list|[[File:FAO logo.svg|25px]] [[Food and Agriculture Organization]]|[[File:IFAD logo.svg|25px]] [[International Fund for Agricultural Development]]|[[World Food Programme]]|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''International Organizations''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Rome">{{cite web |title=Home |url=https://merome.org/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar, Rome}}</ref><ref name="CDLisboa25">{{cite web |date=April 2025 |title=Corpo Diplomático Acreditado em Lisboa |trans-title=Diplomatic Corps Accredited in Lisbon |url=https://portaldiplomatico.mne.gov.pt/images/Livro_Corpo_Diplom%C3%A1tico/Livro_Corpo_Diplomatico_-_Abril_2025_v2.pdf |access-date=8 May 2025 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Portugal)]] |language=pt}}</ref> |- | |{{Flag|Norway}} |[[:en:Oslo|Oslo]] |သံရုံး |Moe Kyaw Aung, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.Emb-Oslo">{{cite web |title=Home |url=https://meoslo.org/index.php/en/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar, Oslo}}</ref><ref name="OsloDL">{{cite web |date=April 2025 |title=The Oslo Diplomatic List |url=https://www.regjeringen.no/contentassets/3818fa2f0ec449689f40fd6fbeb99df2/the-oslo-diplomatic-list-april-2025.pdf |access-date=29 July 2025 |website=Government of Norway}}</ref><ref>{{cite news |date=9 May 2025 |title=Myanmar Ambassador attended the 47th Meeting of ASEAN Committee in Oslo (7-5-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-ambassador-attended-the-47th-meeting-of-asean-committee-in-oslo-7-5-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Serbia}} |[[:en:Belgrade|Belgrade]] |[[:en:Embassy_of_Myanmar,_Belgrade|သံရုံး]] |Than Htwe, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|Bulgaria}}|{{Flag|Slovakia}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Belgrade">{{cite web |title=Home |url=https://mebelgrade.org/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar, Belgrade}}</ref><ref name="Bg.MFA-DL">{{cite web |title=Diplomatic Corps List |url=https://www.mfa.bg/en/topical-information/protocol-guide/diplomatic-corps-list |access-date=29 July 2025 |website=[[Ministry of Foreign Affairs (Bulgaria)]]}}</ref><ref name="Sk.MVZ-DL">{{cite web |date=1 May 2025 |title=Diplomatická Listina |trans-title=Diplomatic List |url=https://www.mzv.sk/documents/10182/13139588/diplomaticka-listina.pdf/6d4b0603-d139-408c-8abb-b38bab8523da?t=1680284631883 |access-date=29 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Slovakia |lang=sk}}</ref><ref>{{cite news |date=3 March 2026 |title=Ambassador/ Charge d’ Affaires of Myanmar Embassy to Serbia pays Courtesy Call on Head of Asia, Australia and Pacific Department of the Ministry of Foreign Affairs of Serbia |access-date=10 March 2026 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|urlhttps://www.mofa.gov.mm/en/ambassador-charge-d-affaires-of-myanmar-embassy-to-serbia-pays-courtesy-call-on-head-of-asia-australia-and-pacific-department-of-the-ministry-of-foreign-affairs-of-serbia/}}</ref> |- | | rowspan="3" |{{Flag|Russia}} |[[:en:Moscow|Moscow]] |သံရုံး |Thit Linn Ohn, ''Ambassador'' | rowspan="3" |{{Collapsible list|{{Flag|Azerbaijan}}|{{Flag|Belarus}}|{{Flag|Kazakhstan}}|{{Flag|Latvia}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Moscow">{{cite web |title=Home |url=https://memoscow.org/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Moscow (Russia)}}</ref><ref name="By.Emb-Hanoi-Myanmar">{{cite web |title=Political Cooperation |url=https://vietnam.mfa.gov.by/en/bilateral_relations/blrM/mpolit/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Belarus in Socialist Republic of Vietnam |archive-date=8 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208041302/https://vietnam.mfa.gov.by/en/bilateral_relations/blrM/mpolit/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Az.MFA-DL25">{{cite web |date=February 2025 |title=Diplomatic List |url=https://mfa.gov.az/files/file/MXM_MFA_Diplomatic_List_Feb_2025.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=State Protocol Department, Ministry of Foreign Affairs of Azerbaijan}}</ref><ref name="Lv.MFA-DL">{{cite web |date=18 July 2025 |title=Diplomatic missions in Latvia |url=https://www.mfa.gov.lv/en/diplomatic-missions-latvia |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Latvia}}</ref><ref>{{cite news |date=17 April 2024 |title=President Tokayev receives letters of credence from foreign ambassadors |url=https://qazinform.com/news/president-tokayev-receives-letters-of-credence-from-foreign-ambassadors-822728 |access-date=29 July 2025 |website=Kazinform}}</ref> |- | |[[:en:Novosibirsk|Novosibirsk]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Pyae Phyo Wai, ''Consul-General'' |<ref>{{cite news |date=4 March 2024 |title=State Public Scientific and Technical Library of Russia to open Myanmar Book Corner |url=https://www.gnlm.com.mm/state-public-scientific-and-technical-library-of-russia-to-open-myanmar-book-corner/ |access-date=29 July 2025 |website=Global New Light of Myanmar}}</ref><ref name="GNLM-020325">{{cite news |date=2 March 2025 |title=Myanmar Consulate-General inaugurated in Saint Petersburg |url=https://www.gnlm.com.mm/myanmar-consulate-general-inaugurated-in-saint-petersburg/ |access-date=29 July 2025 |website=Global New Light of Myanmar}}</ref> |- | |[[:en:Saint_Petersburg|Saint Petersburg]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Aung Pe Thet, ''Consul-General'' |<ref name="GNLM-020325" /> |- | |{{Flag|United Kingdom}} |[[:en:London|London]] |[[:en:Embassy_of_Myanmar,_London|သံရုံး]] |Win Zeyar Tun, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|Denmark}}|{{Flag|Ireland}}|{{Flag|Sweden}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-London">{{cite web |title=Home |url=https://londonmyanmarembassy.com/index.php |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / London}}</ref><ref name="Dk.UM-DL">{{cite web |title=The Protocol Department |url=https://um.dk/en/about-us/the-protocol-department |access-date=29 July 2025 |work=Government of Denmark |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Denmark)]]}}</ref><ref name="Ie.DFA-DL25">{{cite web |date=July 2025 |title=Diplomatic List |url=https://assets.ireland.ie/documents/Updated_Diplomatic_List_July_2025.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign and European Affairs of Ireland }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref name="Se.Gov-DL25">{{cite web |date=22 July 2025 |title=Stockholm Diplomatic List |url=https://www.government.se/contentassets/fbe729b57a7b4cd8a6cc2ebb882fff02/stockholm-diplomatic-list-22-july-2025.pdf |access-date=2 July 2025 |publisher=[[Ministry for Foreign Affairs (Sweden)]]}}</ref> |- ! ! colspan="6" |Oceania |- ! !Host country !Host city !Mission !Head of mission !Concurrent accreditation !References |- | |{{Flag|Australia}} |[[:en:Canberra|Canberra]] |သံရုံး |Myat Thuzar Than, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|New Zealand}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Canberra">{{cite web |title=Home |url=https://www.mecanberra.org/index.php/en/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Canberra |archive-url=https://web.archive.org/web/20260124013344/http://www.mecanberra.org/index.php/en/ |archive-date=24 January 2026 |url-status=dead}}</ref><ref name="Au.DFAT-EmbsInAu">{{cite web |title=Foreign Embassies in Australia |url=https://protocol.dfat.gov.au/Public/MissionsInAustralia |access-date=28 July 2025 |website=Department of Foreign Affairs and Trade of Australia}}</ref><ref name="NZ.MFAT-Embs">{{cite web |title=Embassies |url=https://www.mfat.govt.nz/en/embassies |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs and Trade of New Zealand}}</ref><ref>{{cite news |date=24 July 2025 |title=ASEAN Embassies in Canberra jointly host the ASEAN Day Reception (23-7-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/asean-embassies-in-canberra-jointly-host-the-asean-day-reception-23-7-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |} == အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်ရုံးများ == {| class="wikitable" |+ !စဉ် !နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ !ကိုယ်စားလှယ်ရုံး !အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ် !တာဝန်စတင်ခြင်း |- |၁ |{{အလံ|United Nations}} |[[နယူးယောက်မြို့]] |ဦး[[မြင့်သူ|မြင့်သူ]] |{{Start date and age|2020|10|20}} |- |၂ |{{အလံ|United Nations}} |[[ဂျနီဗာမြို့|ဂျီနီဗာမြို့]] |ဦး[[ကျော်မိုးထွန်း]] |{{Start date and age|2020|10|20}} |- |၃ |{{အလံ|United Nations}} |[[ဗီယင်နာမြို့]] |[[မင်းသိမ်း|ဦးမင်းသိမ်း]] |{{Start date and age|2020|10|15}} |- |၄ |{{အလံ|ASEAN}} |[[ဂျကာတာမြို့|ဂျာကာတာမြို့]] |ဦး[[အောင်မျိုးမြင့်|အောင်မျိုးမြင့်]] |{{Start date and age|2020|3|20}} |} == နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်မှု == {| class="wikitable" |+ !စဉ် !အဖွဲ့အစည်းအမည် !ပါဝင်မှု !ရက်စွဲ |- |၁။ |[[ကုလသမဂ္ဂ]] |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|1948|4|19}} |- |၂။ |[[မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ]] |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|1992|4}} |- |၃။ |[[ဘင်းမ်စတက်]] |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|1997|6|6}} |- |၄။ |[[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံ]] |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|1997|7|23}} |- |၅။ |ဧရာဝတီ - ကျောက်ဖယား - မဲခေါင်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မဟာဗျူဟာ (အက်မက်စ်) |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|2003|4|30}} |- |၆။ |ကမ္ဘောဒီးယား-လာအို-မြန်မာ-ဗီယက်နမ် (၄) နိုင်ငံစီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု(CLMV) |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|2003}} |- |၇။ |[[မြန်မာ့မိတ်ဆွေများအဖွဲ့]]<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-representatives-joined-to-meeting-of-members-of-myanmar-friends-in-ny-/1758360.html|title=မြန်မာ့မိတ်ဆွေနိုင်ငံများအဖွဲ့ အစည်းအဝေး မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တက်ရောက်|work=VOA|access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၃ }}</ref> |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|2007|12|19}} |- |၈။ |အာရှပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲအဖွဲ့ (အေစီဒီ)<ref>{{cite web|url=https://me-hanoi.org/index.php/en/announcement/395-2024-06-27-04-46-04|title=အီရန်နိုင်ငံ၊ တီဟီရန်မြို့၌ကျင်းပသည့် (၁၉) ကြိမ်မြောက် အာရှပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲအဖွဲ့ (အေစီဒီ) ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများအစည်းအဝေးသို့ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ ပါဝင်တက်ရောက်|work=Embassy of The Republic of The Union of Myanmar Hanoi, Socialist Republic of Vietnam|access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၂၄ ဇွန် ၂၀၂၄ }}</ref> |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|2002|6}} |- |၉။ | [[ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့]] |ဆွေးနွေးဖက်နိုင်ငံ (dialogue partner) |{{Start date and age|2023|5|5}} |} == အဓိကဖြစ်ရပ်များ == === ၂၀၁၄ === * [[၁ စက်တင်ဘာ]] - ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ|ဘရူနိုင်းဒါရုဆလမ်နိုင်ငံ]]တို့သည် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးနှင့် ချစ်ကြည်ရေးတိုးမြှင့်စေရန် ဆန္ဒရှိကြသည်ဖြစ်၍လည်းကောင်း၊ နှစ်နိုင်ငံပြည်သူများ အကြား အပြန်အလှန်ခရီးသွားရာတွင် လွယ်ကူစေရန်လည်းကောင်း နှစ်နိုင်ငံအစိုးရတို့အကြား သာမန်နိုင်ငံကူး လက်မှတ်ကိုင်ဆောင်သူများအား (၁၄) ရက် ပြည်ဝင်ဗီဇာ ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုရေး ဆိုင်ရာ နားလည်မှု စာချွန်လွှာကို သံတမန်လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် လဲလှယ်ပြီးခဲ့ပြီး ၎င်းနားလည်မှု စာချွန်လွှာသည် (၁-၉-၂၀၁၄) ရက်နေ့တွင် အတည်ပြု အသက်ဝင်ခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/press-release-2/|title=Press Release for the Mutual Exemption of Visa for Ordinary Passports Holders between Myanmar and Brunei Darussalam|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOFA}}</ref> === ၂၀၂၂ === * [[၁၁ နိုဝင်ဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေအား တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/32183|title=ဦးတင်မောင်ဆွေအား တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> === ၂၀၂၃ === * [[၅ မေ]] - ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့ (Shianghai Cooperation Organisation, SCO) သည် မြန်မာနိုင်ငံအား ဆွေးနွေးဖက်နိုင်ငံအဖြစ် ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး၊ နားလည်မှု စာချွန်လွှာကို အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးမိုးကျော်အောင်နှင့် ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့ (SCO) ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် Mr. Zhang Ming တို့မှ ၅-၅-၂၀၂၃ ရက်တွင် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%91%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%80%e1%80%ba%e1%81%85-%e1%81%85-%e1%81%82%e1%81%80/|title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက်(၅-၅-၂၀၂၃ ရက်)|accessdate=2025-7-5|publisher=MOFA}}</ref> * [[၁၇ ဇွန်]] - [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[မြတ်သက်ဦး]]အား [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]]ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9c%e1%80%ac%e1%80%a1%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a/|title=ဦးမြတ်သက်ဦးအား လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၁၇-၆-၂၀၂၃ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=MOFA}}</ref> * [[၂၆ ဇူလိုင်]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးဦးတင်ယု အား ၎င်း၏လက်ရှိ တာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော  ပြည်ထောင်စုသမ္မတ  မြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်သည်။  <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/42002|title=သံအမတ်ကြီး ဦးတင်ယု အား ဘာရိန်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOI}}</ref> * [[၂၅ ဩဂုတ်]] - [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]သည် [[အရှေ့တီမောနိုင်ငံ|တီမောလက်စ်တေ]] သံရုံးယာယီတာဝန်ခံအား ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်မတိုင်မီ မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာရန် သံတမန်စာဖြင့် အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ တီမောလက်စ်တေအစိုးရသည် မြန်မာအစိုးရ၏ သတိပေးပြောကြားမှုများကြားမှပင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] နှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံခဲ့ရာ၊ ဤလုပ်ရပ်သည် နှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရေးကို ထိခိုက်စေပြီး အကြမ်းဖက်လုပ်ဆောင်မှုများကို အားပေးရာရောက်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက်ခဲ့သည်ဟု ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%ae%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%9c%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%9b%e1%80%af%e1%80%b6%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be-%e1%80%9e%e1%80%b6/|title=တီမောလက်စ်တေသံရုံးမှ သံရုံးယာယီတာဝန်ခံအား မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာရန် အကြောင်းကြားခဲ့ခြင်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=MOFA}}</ref> * [[၁၁ စက်တင်ဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော မြန်မာသံအမတ်ကြီးဦးတင်မောင်ဆွေအား ၎င်း၏ လက်ရှိတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|ကိုရီးယားဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%86%e1%80%bd%e1%80%b1%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%ae%e1%80%b8/|title=ဦးတင်မောင်ဆွေအား ကိုရီးယားဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၂၄ အောက်တိုဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် ဦးချမ်းအေးအား [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%80%e1%80%b0%e1%80%9d%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af/|title=ဦးချမ်းအေးအား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၁၇ ဒီဇင်ဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် ကမ္ဘာဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦး[[သစ်လင်းအုန်း]] အား ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9b%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%ac/|title=ဦးသစ်လင်းအုန်း အား ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်|accessdate=2025-7-4|publisher=MOFA}}</ref> * [[၁၉ ဒီဇင်ဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် [[ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦးတင်ယုအား ၎င်း၏လက်ရှိတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[အိုမန်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9a%e1%80%af%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%a1%e1%80%ad/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးတင်ယုအား အိုမန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်|accessdate=2025-7-4|publisher=MOFA}}</ref> === ၂၀၂၄ === * [[၁၃ ဇန်နဝါရီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[ကျော်စိုးမင်း]]အား ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|title=ဦးကျော်စိုးမင်းအား ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်|url=https://www.moi.gov.mm/news/50456|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOI}}</ref> * [[၁၈ ဇန်နဝါရီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ [[နိုင်ငံရေးရာဦးစီးဌာန]]မှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦး[[အောင်ကို (သံအမတ်ကြီး)|အောင်ကို]]အား [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]]ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9c%e1%80%ac%e1%80%a1%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba/|title=ဦးအောင်ကိုအား လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၁၈-၁-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOFA}}</ref> * [[၇ မေ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်စိုးမိုးအား [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%98%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b9/|title=ဦးကျော်စိုးမိုးအား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၇-၅-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> ** နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် စီးပွားရေးဦးစီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဒေါ်[[မာလာသန်းထိုက်]]အား သီရိလင်္ကာဒီမိုကရက်တစ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%9c%e1%80%ac%e1%80%9e%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%91%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9e%e1%80%ae/|title=ဒေါ်မာလာသန်းထိုက်အား သီရိလင်္ကာဒီမိုကရက်တစ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၇-၅-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOFA}}</ref> * [[၃၀ မေ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သံတမန်ရေးရာဦးစီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦး[[ဝဏ္ဏဟန်]]အား [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]အစ္စလာမစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%89%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%9d%e1%80%8f%e1%80%b9%e1%80%8f%e1%80%9f%e1%80%94%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%95%e1%80%ab%e1%80%80%e1%80%85%e1%80%b9%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%94%e1%80%ba/|title=ဦးဝဏ္ဏဟန်အား ပါကစ္စတန်အစ္စလာမစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်(၃၀-၅-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=MOFA}}</ref> * ၂၄ ဇူလိုင် - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[မျိုးမြင့်မောင်]]အား နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/ဦးမျိုးမြင့်မောင်အား-နီ/|title=ဦးမျိုးမြင့်မောင်အား နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်|accessdate=2025-7-4|publisher=MOFA}}</ref> === ၂၀၂၅ === * [[၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦး[[ဇော်ဦး၊ ဦး|ဇော်ဦး]]ကို ၎င်း၏ လက်ရှိ တာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]]အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ် ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%87%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးဇော်ဦးအား အီရန်အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်}}</ref> * [[၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ သည် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦးသစ်လင်းအုန်းအား ၎င်း၏ လက်ရှိတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် ကာဇက်စတန်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%af-2/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးသစ်လင်းအုန်းအား ကာဇက်စတန်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် (၂၂-၂-၂၀၂၅ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၃|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * မြန်မာနိုင်ငံသည် [[ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံ|ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံ]]နှင့် [[သံတမန်]]အဆက်အသွယ် ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၆) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်သည့် နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC-5/|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ခြင်း (၈-၃-၂၀၂၃ ရက်)|publisher=MOFA|accessdate=2025-7-3}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://pct.com.mm/2023/03/08/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b7-%e1%80%82%e1%80%ae%e1%80%94%e1%80%ae/|title=မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်လိုက်ကြပြီ|accessdate=2025-7-3|publisher=Pyi Thit Thar}}</ref> * [[၂၅ ဧပြီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[စိန်ဦး]] အား [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ|ဘရူနိုင်း ဒါရူဆလမ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%a6%e1%80%b8-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%b0%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%92%e1%80%ab/|title=ဦးစိန်ဦး အား ဘရူနိုင်းဒါရူဆလမ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်(၂၅-၄-၂၀၂၅ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၃|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၂၅ မတ်]] - [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]သည် [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]မှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[ဇော်ဇော်စိုး]]အား ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%87%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%87%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%91%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba/|title=ဦးဇော်ဇော်စိုးအား ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ် (၂၅-၃-၂၀၂၅ ရက်)|accessdate=2025-7-3|publisher=MOFA}}</ref> * [[၂၈ ဩဂုတ်]] - နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌသည် အီဂျစ်အာရပ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်တင်ရှိန်အား ၎င်း၏လက်ရှိ တာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် မော်ရိုကိုနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9b-4/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်တင်ရှိန်အား မော်ရိုကိုနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် (၂၈-၈-၂၀၂၅ ရက်)|publisher=MOFA|accessdate=28 August 2025}}</ref>၊ အယ်လ်ဂျီးရီးယားပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9b-5/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်တင်ရှိန်အား အယ်လ်ဂျီးရီးယားပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် (၂၈-၈-၂၀၂၅ ရက်)|publisher=MOFA|accessdate=27 August 2025}}</ref> === ၂၀၂၆ === *၂၁ ဇွန် - သံအမတ်ကြီး ဦးမောင်မောင်စိုး အား ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးမောင်မောင်စိုးအား ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/84224 |access-date=2026-06-21 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> **သံရုံးယာယီတာဝန်ခံ/ သံအမတ်ကြီး ဦးဝေလင်းအား ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=သံရုံးယာယီတာဝန်ခံ/ သံအမတ်ကြီး ဦးဝေလင်းအား ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/84225 |access-date=2026-06-21 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == အခြားကြည့်ရန် == *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒနှင့် ဆက်ဆံရေး]] *[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံခြား သံရုံးများ]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး|သံတမန် အဆက်အသွယ်ရှိသော နိုင်ငံများ]] {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး}} ahb2qm831gb9lx44l20tmn9m7vxl22g 0 47475 1061540 957689 2026-11-04T20:30:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061540 wikitext text/x-wiki {{not Burmese}} {{italic title}} {{Infobox Space station | station = ''Mir'' | Date If Fail = 21 March 2001 | station_image = Mir Space Station viewed from Endeavour during STS-89.jpg | station_image_alt = A view of Mir backdropped by the limb of the Earth. In view are four cylindrical modules covered in white insulation arranged in a cross shape about a small, central sphere. Another module projects backward from this sphere, and a small module is attached to the far end of that. Each module is sprouting various solar arrays, cranes and other spindly equipment, with Soyuz and Progress spacecraft docked to the forward and aft ports of the complex. | station_image_size = | station_image_caption = ''Mir'' on 9 February 1998 as seen from the departing {{OV|105}} during [[STS-89]] | extra_image = | extra_image_size = | extra_image_caption = | insignia = Mir insignia.svg | insignia_size = | insignia_alt = A vaguely trapezoid blue patch with rounded corners, bordered by a thick red line. A star made up of two red and yellow arrowheads sits in the middle on top of an angular white spiral which comes to form a globe shape in the centre. The letters 'Мир' are visible in white to the top left of the patch. | insignia_caption = ''Mir'' insignia | sign = ''Mir'' | crew = 3 | launch = 20 February 1986 – 23 April 1996 | launch_pad = [[Baikonur Cosmodrome Site 200|LC-200/39]], and [[Baikonur Cosmodrome Site 81|LC-81/23]], [[Baikonur Cosmodrome]]<br>[[Kennedy Space Center Launch Complex 39|LC-39A]],<br/>[[Kennedy Space Center]] | reentry = 23 March 2001<br/>05:59 [[UTC]] | mass = 129,700 kg<br/>(285,940 [[Pound (mass)|lbs]]) | length = 19&nbsp;m (62.3&nbsp;ft)<br/><small>from the core module to ''Kvant''-1</small> | width = 31&nbsp;m (101.7&nbsp;ft)<br/><small>from ''Priroda'' to the docking module</small> | height = 27.5&nbsp;m (90.2&nbsp;ft)<br/><small>from ''Kvant''-2 to ''Spektr''</small> | volume = 350 m³ | pressure = c.101.3&nbsp;[[pascal (unit)|kPa]] (29.91&nbsp;[[inch of mercury|inHg]], 1 [[Atmosphere (unit)|atm]]) | perigee = 354&nbsp;km (189&nbsp;[[nautical mile|nmi]]) [[Above mean sea level|AMSL]] <small><math>\bar{x} \!\,</math></small> | apogee = 374&nbsp;km (216&nbsp;nmi) AMSL <small><math>\bar{x} \!\,</math></small> | inclination = 51.6 [[Degree (angle)|degrees]] | altitude = | speed = 7,700&nbsp;[[m/s]]<br/>(27,700&nbsp;km/h, 17,200&nbsp;mph) | period = 91.9 minutes <small><math>\bar{x} \!\,</math></small> | orbits_day = 15.7 <small><math>\bar{x} \!\,</math></small> | in_orbit = 5,519 days | occupied = 4,592 days | orbits = 86,331 | NSSDC_ID = 1986-017A | as_of = 23 March 2001<br/>(unless noted otherwise) | stats_ref = <ref>{{cite web|url=http://www.heavens-above.com/orbit.aspx?lat=48.213&lng=16.296&alt=302&loc=Kuffner-Sternwarte&TZ=CET&satid=16609|accessdate=30 June 2009|publisher=Heavens-Above.com|date=23 March 2001|title=Mir-Orbit Data}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.esa.int/esaCP/ESA28WTM5JC_Life_2.html|title=Mir FAQ - Facts and history|publisher=[[European Space Agency]]|accessdate=19 August 2010|date=21 February 2001}}</ref><ref>{{cite web|url=http://spaceflightnow.com/mir/status.html|publisher=Spaceflight Now|title=Mir Space Station - Mission Status Center|date=23 March 2001|accessdate=19 August 2010}}</ref><ref>{{cite web|date=23 July 2010|accessdate=22 August 2010|url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/masterCatalog.do?sc=1986-017A|publisher=NASA|title=NASA - NSSDC - Spacecraft - Details - Mir|archivedate=30 July 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090730232811/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/masterCatalog.do?sc=1986-017A}}</ref><ref>{{cite web|accessdate=22 August 2010|title=Soviet/Russian space programmes Q&A|publisher=NASASpaceflight.com|url=http://forum.nasaspaceflight.com/index.php?topic=5966.465}}</ref><ref name="MirBIS"/><ref name="FinalBIS"/><ref name="OrbitCalc"/><ref name="MirObs">{{cite web|title=Mir Space Station Observing|url=http://www.satobs.org/mir.html|publisher=Satobs.org|accessdate=12 September 2010|date=28 March 2001}}</ref><ref>{{cite web|title=Baikonur LC200/39|url=http://www.astronautix.com/sites/bai20039.htm|publisher=Encyclopedia Astronautica|accessdate=25 September 2010|author=Mark Wade|date=4 September 2010|archivedate=14 September 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080914123504/http://www.astronautix.com/sites/bai20039.htm}}</ref><ref>{{cite web|title=Baikonur LC81/23|url=http://www.astronautix.com/sites/baic8123.htm|publisher=Encyclopedia Astronautica|accessdate=25 September 2010|author=Mark Wade|date=4 September 2010|archivedate=2 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202182748/http://www.astronautix.com/sites/baic8123.htm}}</ref><ref>{{cite journal|title=Cabin Air Quality On Board Mir and the International Space Station—A Comparison|date=22 January 2007|url=http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20070013700_2007011164.pdf|author=Macatangay A.V. & Perry J.L.|page=2|publisher=NASA|location=Johnson Space Center & Marshall Spaceflight Center}}</ref> | configuration_image = Mir diagram.svg | configuration_size = | configuration_caption = Station elements as of May 1996. |configuration_alt = The main components of Mir shown as a line diagram, with each module highlighted in a different colour. }} '''''မီယာအာကာသစခန်း''''' ({{lang-ru|Мир}}, {{IPA-ru|ˈmʲir|IPA}}; lit.&nbsp;''Peace'' or ''World'') သည် ၁၉၈၆ မှ ၂၀၀၁ အထိ ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်း အနိမ့်တွင်ရှိခဲ့သော [[ဆိုဗီယက်]](နောင်သော်)[[ရုရှား]][[အာကာသစခန်း]]ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၆ မှ ၁၉၉၆ထိ ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တပ်ဆင်ခဲ့သော မီယာအာကာသစခန်းသည် ပထမဆုံး အာကာသစခန်းဖြစ်ပြီး ယခင် အာကာသယာဉ်များထက် အရွယ်ကြီးမားသည်။ ၂၀၀၁ မတ်လ ယင်းအာကာသစခန်းအားကမ္ဘာပတ်လမ်းမှ ဖြုတ်ချခဲ့ချိန်အထိ မီယာအာကာသစခန်းသည် သမိုင်းတွင် အကြီးဆုံး[[ဂြိုဟ်တု]]ကြီးဖြစ်သည်။ (နောက်ပိုင်းတွင် [[နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်း]]က အကြီးဆုံးစံချိန်သစ် တင်သွားသည်။) ''မီယာအာကာသစခန်း''သည် အာကာသတွင် အမြဲတမ်းနေထိုင်နိုင်ရန် လိုအပ်သော နည်းပညာများ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ဇီဝဗေဒ၊ မနုဿဇီဝဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ နက္ခတ်ပညာဆိုင်ရာ၊ ဥက္ကာပျံများဆိုင်ရာနှင့် အာကာသယာဉ်ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာ့ဆွဲ အားနည်းပါးသောနေရာရှိ သုသေသန စမ်းသပ်ခန်းဖြစ်ခဲ့သည်။ The station was the first consistently inhabited long-term research station in space and was operated by a series of [[List of Mir Expeditions|long-duration]] crews. The ''Mir'' programme held the record for the longest uninterrupted human presence in space, at 3,644 days, until 23 October 2010 (when it was surpassed by the ISS),<ref name="Mirrecord">{{cite news|last=Jackman|first=Frank|title=ISS Passing Old Russian Mir In Crewed Time|url=http://www.aviationweek.com/aw/generic/story_channel.jsp?channel=space&id=news/asd/2010/10/28/11.xml|newspaper=Aviation Week|date=29 October 2010}}{{Dead link|date=April 2023 }}</ref> and it currently holds the record for the longest single human spaceflight, of [[Valeri Polyakov]], at 437 days 18 hours. ''Mir'' was occupied for a total of twelve and a half years of its fifteen-year lifespan, having the capacity to support a resident crew of three, and larger crews for short-term visits. [[ဆလျူစီမံကိန်း]]များ အောင်မြင်ပြီးနောက်တွင် ''မီယာ'' စီမံကိန်းသည် ဆိုဗီယက် အာကာသစခန်းစီမံကိန်း၏နောက်တစ်ဆင့်ဖြစ်သည်။ အာကာသစခန်း၏ အူတိုင်မော်ဂျူး([[Mir Core Module|core module]] )သို့မဟုတ် အထိုင်ပိုင်းဟုခေါ်သော ပထမဆုံးမော်ဂျူးကို ၁၉၈၆ တွင် လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်မော်ဂျူး ၆ ခုကို ဆက်တိုက် လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ ဆိုက်ကပ်မော်ဂျူး([[Mir Docking Module|docking module]])မှလွဲ၍ အားလုံးကို [[ပရိုတွန်ဒုံးပျံ]]များဖြင့် လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ စခန်းတစ်ခုလုံး တပ်ဆင်ပြီးသွားပြီးနောက်တွင် ဖိအားမြင့်မော်းဂျူး ၇ ပိုင်းပါဝင်ပြီး ဖိအားမဲ့မော်ဂျူး များစွာ ပါဝင်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို မော်ဂျူးများတွင် တိုက်ရိုက်တပ်ဆင်ထားသော များစွာသော အလင်းလျှပ်စစ်အတန်း([[Photovoltaic system#Photovoltaic arrays|photovoltaic arrays]] )များမှ ရရှိသည်။ The station was [[Orbital station-keeping|maintained at an orbit]] between {{convert|296|km|mi|0|abbr=on}} and {{convert|421|km|mi|0|abbr=on}} altitude and traveled at an average speed of 27,700&nbsp;km/h (17,200&nbsp;mph), completing 15.7 orbits per day.<ref name="MirBIS">{{cite book|title=The History of Mir 1986-2000|url=https://archive.org/details/historyofmir19860000unse|year=2000|publisher=British Interplanetary Society|isbn=0-9506597-4-6|editor=Hall, R.}}</ref><ref name="FinalBIS">{{cite book|title=Mir: The Final Year|year=2001|publisher=British Interplanetary Society|isbn=0-9506597-5-4|editor=Hall, R.}}</ref><ref name="OrbitCalc">{{cite web|title=Orbital period of a planet|url=http://www.calctool.org/CALC/phys/astronomy/planet_orbit|publisher=CalcTool|accessdate=12 September 2010}}</ref> ဤအာကာသစခန်းသည် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ အာကာသတွင် ကြာမြင့်စွာ လူစီးအာကာသယာဉ်စီမံကိန်း( [[Soviet space program|manned spaceflight programme]]) effort to maintain a long-term research outpost in space, and, following the collapse of the USSR, was operated by the new [[Russian Federal Space Agency]] (RKA). As a result, the vast majority of the station's crew were Soviet or Russian; however, through international collaborations, including the [[Intercosmos]], [[Euromir]] and [[Shuttle-Mir Program|Shuttle-''Mir'']] programmes, the station was made accessible to [[astronaut]]s from North America, several European nations and Japan. The cost of the ''Mir'' programme was estimated by former RKA General Director [[Yuri Koptev]] in 2001 as $4.2 billion over its lifetime (including development, assembly and orbital operation).<ref name="MirCost">{{cite news|title=Russians Find Pride, and Regret, in Mir's Splashdown |url=http://www.nytimes.com/2001/03/24/science/24MIR.html|publisher=New York Times|accessdate=9 March 2011|author=Patrick E. Tyler|date=24 March 2001}}</ref> The station was serviced by [[Soyuz (spacecraft)|Soyuz]] spacecraft, [[Progress (spacecraft)|Progress]] spacecraft and U.S. [[space shuttle]]s, and was visited by [[List of Mir visitors|astronauts and cosmonauts from 12 different nations]].<ref name="SSSM"/> ==မူလအစ== ''Mir'' was authorised in a decree made on 17 February 1976 to design an improved model of the [[Salyut program|Salyut]] DOS-17K space stations. Four Salyut space stations had already been launched since 1971, with three more being launched during ''Mir'''s development. It was planned that the station's core module ([[Mir Core Module|DOS-7]] and the backup [[Zvezda (ISS module)|DOS-8]]) would be equipped with a total of four docking ports; two at either end of the station as with the Salyut stations, and an additional two ports on either side of a docking sphere at the front of the station to enable further modules to expand the station's capabilities. By August 1978, this had evolved to the final configuration of one aft port and five ports in a spherical compartment at the forward end of the station.<ref name="Encyclopedia Astronautica"/> It was originally planned that the ports would connect to 7.5 tonne modules derived from the [[Soyuz spacecraft]]. These modules would have used a Soyuz propulsion module, as in Soyuz and [[Progress spacecraft|Progress]], and the descent and orbital modules would have been replaced with a long laboratory module.<ref name="Encyclopedia Astronautica"/> However, following a February 1979 governmental resolution, the programme was consolidated with [[Vladimir Chelomei]]'s manned [[Almaz]] military space station programme. The docking ports were reinforced to accommodate 20&nbsp;tonne (22&nbsp;short tons) space station modules based on the [[TKS spacecraft]]. [[S.P. Korolev Rocket and Space Corporation Energia|NPO Energia]] was responsible for the overall space station, with work subcontracted to [[KB Salyut]], due to ongoing work on the [[Energia]] [[launch vehicle|rocket]] and [[Salyut 7]], [[Soyuz spacecraft#Soyuz-T (1976-1986)|Soyuz-T]], and [[Progress spacecraft|Progress]] spacecraft. KB Salyut began work in 1979, and drawings were released in 1982 and 1983. New systems incorporated into the station included the Salyut 5B digital flight control computer and gyrodyne flywheels (taken from Almaz), [[Kurs (docking system)|Kurs automatic rendezvous system]], [[Luch (satellite)|''Luch'' satellite]] communications system, [[Elektron (ISS)|Elektron]] oxygen generators, and [[Vozdukh]] [[Rebreather#Carbon dioxide scrubber|carbon dioxide scrubbers]].<ref name="Encyclopedia Astronautica"/> By early 1984, work on ''Mir'' had ground to a halt while all resources were being put into the [[Buran program]]me in order to prepare the [[Buran (spacecraft)|''Buran'' spacecraft]] for flight testing. Funding resumed in early 1984 when [[Valentin Glushko]] was ordered by the [[Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Central Committee]]'s Secretary for Space and Defence to orbit ''Mir'' by early 1986, in time for the [[27th Congress of the Communist Party of the Soviet Union|27th Communist Party Congress]].<ref name="Encyclopedia Astronautica"/> It was clear that the planned processing flow could not be followed and still meet the 1986 launch date. It was decided on [[Cosmonautics Day|Cosmonaut's Day]] (12 April) 1985 to ship the flight model of the [[Mir Core Module|base block]] to the [[Baikonur cosmodrome]] and conduct the systems testing and integration there. The module arrived at the launch site on 6 May, with 1100 of 2500 cables requiring rework based on the results of tests to the ground test model at [[Khrunichev]]. In October, the base block was rolled outside its [[cleanroom]] to carry out communications tests. The first launch attempt on 16 February 1986 was scrubbed when the spacecraft communications failed, but the second launch attempt, on 19 February 1986 at 21:28:23 UTC, was successful, meeting the political deadline. ==အာကာသစခန်း၏တည်ဆောက်ပုံ== ===တပ်ဆင်ထားပုံ=== [[File:Mir Docking Cone Placement and Module Movements.pdf|right|thumb|upright|A diagram showing the ''Konus'' drogue and module movements around ''Mir'''s docking node<ref name="SSA">{{cite book|title=Space Shuttle Almanac|isbn=0-9696313-0-8|year=1992/2011|author=Joel W. Powell & Lee Brandon-Cremer|url=http://www.spaceshuttlealmanac.com/|accessdate=23 August 2011}}</ref>|alt=A diagram illustrating the configuration of Mir's docking node over the station's lifetime. See adjacent text for details.]] ကမ္ဘာပတ်လမ်းတွင် မီယာအာကာသယာဉ် တပ်ဆင်ခြင်းအား ၁၉၈၆တွင် မီယာအူတိုင်မော်ဂျူးအား ပရိုတွန်ဒုံးပျံဖြင့် ပစ်လွှတ်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ Four of the six modules which were later added ([[Kvant-2|''Kvant''-2]] in 1989, ''[[Kristall]]'' in 1990, ''[[Spektr]]'' in 1995 and ''[[Priroda]]'' in 1996) followed the same sequence to add themselves to the main ''Mir'' complex. Firstly, the module would be launched independently on its own Proton-K and chase the station automatically. It would then dock to the forward docking port on the core module's docking node, then extend its [[Lyappa arm]] to mate with a fixture on the mode's exterior. The arm would then lift the module away from the forward docking port and rotate it on to the radial port that the module was to mate with, before lowering it down to dock. The node was equipped with only two ''Konus'' drogues, however, which were required for dockings. This meant that, prior to the arrival of each new module, the node would have to be depressurised to allow spacewalking cosmonauts to manually relocate the drogue to the next port to be occupied.<ref name="MirBIS"/><ref name="SSSM"/> အခြားထပ်မံ တိုးချဲ့သည့် မော်ဂျူးနှစ်ခုမှာ ၁၉၈၇တွင် [[Kvant-1|''Kvant''-1]] တို့ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၅ တွင် မီယာဆိုက်ကပ်မော်ဂျူး( [[Mir Docking Module|docking module)ဖြစ်ပြီးလုပ်ဆောင်ပုံကွဲပြားသည်။ ''Kvant''-1,တွင် အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော အခြားမော်ဂျူးလေးခုနှင့်မတူပဲ ကိုယ်ပိုင်အင်ဂျင်မပါရှိပေ။ was launched attached to a tug based on the [[TKS spacecraft]] which delivered the module to the aft end of the core module instead of the docking node. Once hard docking had been achieved, the tug undocked and deorbited itself. The docking module, meanwhile, was launched aboard {{OV|104}} during [[STS-74]] and mated to the orbiter's [[Orbiter Docking System]]. ''Atlantis'' then docked, via the module, to ''Kristall'', then left the module behind when it undocked later in the mission.<ref name="SSSM"/><ref name="STS-74"/> Various other external components, including three truss structures, several experiments and other unpressurised elements were also mounted to the exterior of the station by cosmonauts conducting a total of eighty spacewalks over the course of the station's history.<ref name="SSSM"/> The station's assembly marked the beginning of the third generation of space station design, being the first to consist of more than one primary spacecraft (thus opening a new era in [[space architecture]]). First generation stations such as [[Salyut 1]] and [[Skylab]] had monolithic designs, consisting of one module with no resupply capability, whilst the second generation stations [[Salyut 6]] and [[Salyut 7]] comprised a monolithic station with two ports to allow consumables to be replenished by cargo spacecraft such as [[Progress (spacecraft)|Progress]]. The capability of ''Mir'' to be expanded with add-on modules meant that each could be designed with a specific purpose in mind (for instance, the core module functioned largely as living quarters), thus eliminating the need to install all the station's equipment in one module.<ref name="SSSM"/> ===ဖိအားမြင့်မော်ဂျူးများ=== In its completed configuration, the space station consisted of seven different modules, each launched into orbit separately over a period of ten years by either [[Proton-K]] rockets or {{OV|104}}. {{-}} {| class="wikitable" style="width:auto; margin:auto;" |- style="background:#EFEFEF;" ! Module ! Expedition ! Launch date ! Launch system ! style="width:100px;"| Nation ! style="width:82px;"| Isolated View ! style="width:82px;"| Station View |- | rowspan="2" | ''[[မီယာအူတိုင်မော်ဂျူး]]''<br/><small>(Core Module)</small> | N/A | 19 February 1986 | [[Proton-K]] | Soviet Union | rowspan="2" | [[File:RP1357 p103 Mir base block.svg|80px|upright| alt=A line diagram of a DOS spacecraft. The module consists of a stepped cylinder, with two large solar arrays projecting from opposing sides of the narrower portion of the module. A spherical compartment with five docking ports is attached to the end of the narrower section, whilst a lollipop-shaped antenna projects radially from the far end of the wider section.]] | rowspan="2" | <center>[[File:Mir Core Module.JPG|40px| alt=A photograph of a DOS spacecraft. The module consists of a stepped cylinder, with two large solar arrays projecting from opposing sides of the narrower portion of the module. A spherical compartment with five docking ports is attached to the end of the narrower section, whilst a lollipop-shaped antenna projects radially from the far end of the wider section.]]</center> |- style="border-bottom: 3px solid gray" | colspan="4" | The base block for the entire ''Mir'' complex, the core module, or DOS-7, provided the main living quarters for resident crews and contained environmental systems, early attitude<!--It's supposed to be ATTitude, meaning orientation - please don't change this to aLTitude.--> control systems and the station's main engines. The module was based on hardware developed as part of the [[Salyut program]]me, and consisted of a stepped-cylinder main compartment and a spherical 'node' module, which served as an airlock and provided ports to which four of the station's expansion modules were berthed and to which a Soyuz or Progress spacecraft could dock. The module's aft port served as the berthing location for [[Kvant-1|''Kvant''-1]].<ref name="MHH">{{cite book|url=http://en.wikisource.org/wiki/Mir_Hardware_Heritage|title=Mir Hardware Heritage|author=David S. F. Portree|publisher=NASA|date=March 1995}}</ref> |- | rowspan="2" | [[Kvant-1|''Kvant''-1]]<br/><small>(Astrophysics Module)</small> | [[Mir EO-2|EO-2]] | 31 March 1987 | [[Proton-K]] | Soviet Union | rowspan="2" | [[File:RP1357 p162 Kvant module.svg|80px| alt=A line diagram of a short, cylindrical Kvant space station module, with a docking port in the centre of the visible circular face. A more angular section is visible behind the cylinder, and various antennas project from the module.]] | rowspan="2" | [[File:Mir-kvant.jpg|80px| alt=An image of a white insulation covered, stepped-cylindrical module with a number of docking ports visible on a sphere at one end and three solar arrays projecting from the narrower portion of the stepped cylinder. A second, shorter module covered in darker insulation is docked to the end opposite that of the sphere, and a Soyuz spacecraft is docked to the other end of this module. The blackness of space serves as the image backdrop.]] |- style="border-bottom: 3px solid gray" | colspan="4" | The first expansion module to be launched, ''Kvant''-1 consisted of two pressurised working compartments and one unpressurised experiment compartment. Scientific equipment included an [[X-ray telescope]], an [[Ultraviolet astronomy|ultraviolet telescope]], a wide-angle camera, high-energy X-ray experiments, an X-ray/gamma ray detector, and the Svetlana electrophoresis unit. The module also carried six [[Gyroscope|gyrodynes]] for attitude<!--It's supposed to be ATTitude, meaning orientation - please don't change this to aLTitude.--> control, in addition to life support systems including an [[Elektron (ISS)|Elektron]] oxygen generator and a [[Vozdukh]] carbon dioxide remover.<ref name="MHH"/> |- | rowspan="2" | [[Kvant-2|''Kvant''-2]]<br/><small>(Augmentation Module)</small> | [[Mir EO-5|EO-5]] | 26 November 1989 | [[Proton-K]] | Soviet Union | rowspan="2" | [[File:RP1357 p164 Kvant 2 module.svg|80px| alt=A line diagram of a Kvant 2 space station module, consisting of a stepped-cylindrical shape. Two large solar arrays project from the centre of the module on the wider section, and a cone-shaped airlock is seen at the distal end of the narrower section. Various spherical pieces of equipment and antennas project from the module.]] | rowspan="2" | [[File:Mir Kvant 1-Base Block-Kvant 2.jpg|80px| alt=Three space station modules, connected in a supine L-shape. At the left is a Soyuz spacecraft docked to a short, stubby module, in turn docked to a larger, stepped-cylindrical module covered in white insulation, from which solar arrays project. To that module is attached a third module, similar in size, at a right angle, forming the short stroke of the L. This module is also projecting two hard-to-see solar arrays. The cloudy Earth is the backdrop.]] |- style="border-bottom: 3px solid gray" | colspan="4" | The first [[TKS spacecraft|TKS]] based module, ''Kvant''-2, was divided into three compartments; an [[Extra-vehicular activity|EVA]] airlock, an instrument/cargo compartment (which could function as a backup airlock), and an instrument/experiment compartment. The module also carried a Soviet version of the [[Manned Maneuvering Unit]] for the [[Orlan space suit]], referred to as [[Astronaut Propulsion Unit#Soviet SPK|''Ikar'']], a system for regenerating water from urine, a shower, the ''Rodnik'' water storage system and six [[gyroscopes|gyrodynes]] to augment those already located in ''Kvant''-1. Scientific equipment included a high-resolution camera, spectrometers, X-ray sensors, the Volna 2 fluid flow experiment, and the Inkubator-2 unit, which was used for hatching and raising [[quail]].<ref name="MHH"/> |- | rowspan="2" | ''[[Kristall]]''<br/><small>(Technology Module)</small> | [[Mir EO-6|EO-6]] | ၁၉၉၀၊ မေ ၃၁ | [[ပရိုတွန်-ကေ]] | ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု | rowspan="2" | [[File:RP1357 p166 Kristall module.svg|80px| alt=A line diagram of a space station module, consisting of a narrow cylinder with a sphere attached to the distal end. The sphere features two docking ports, one on the distal face and another on one of the lateral faces, and two concertinaed solar arrays project from the module. Various spherical pieces of equipment and antennas are mounted to the module.]] | rowspan="2" | [[File:Mir from Soyuz TM-17.jpg|80px| alt=An image of a space station consisting of four modules arranged in a T-shape. A short, stubby module is docked to a longer, stepped-cylindrical module which has a number of docking ports arranged in a sphere at one end. Two other modules, similar in size, project from opposing ports on this sphere. A Progress spacecraft is docked to the short module, a Soyuz spacecraft to the end of the lower module in the crossbar of the T, and another Progress spacecraft is seen a distance away from the module cluster, carrying out undocking operations.]] |- style="border-bottom: 3px solid gray" | colspan="4" | ''Kristall'', the fourth module, consisted of two main sections. The first was largely used for materials processing (via various processing furnaces), astronomical observations, and a biotechnology experiment utilising the Aniur electrophoresis unit. The second section was a docking compartment which featured two [[APAS-89]] [[Spacecraft docking|docking ports]] initially intended for use with the [[Buran (spacecraft)|''Buran'']] [[Buran program|programme]] and eventually used during the [[Shuttle-Mir Program|Shuttle-''Mir'' programme]]. The docking compartment also contained the Priroda 5 camera used for Earth resources experiments. ''Kristall'' also carried six [[Gyroscope|gyrodine]]s for attitude<!--It's supposed to be ATTitude, meaning orientation - please don't change this to aLTitude.--> control to augment those already on the station, and two collapsible solar arrays.<ref name="MHH"/> |- | rowspan="2" | ''[[Spektr]]''<br/><small>(Power Module)</small> | [[Mir EO-18|EO-18]] | 20 May 1995 | [[Proton-K]] | ရုရှား | rowspan="2" | [[File:Spektr module drawing.png|80px| alt=A line diagram of a space station module consisting of a large cylinder with a shallow cone at one end and a steeper cone at the other. The shallow cone has a docking port mounted in the centre, while the steeper cone has two large solar arrays projecting from it. Two more arrays are mounted at the base of the cone.]] | rowspan="2" | [[File:Mir from STS-74.jpg|80px| alt=A space station consisting of three white modules arranged in a T shape around a central docking node. A fifth module projects upward from the docking node, with a sixth module attached to its end. A Progress and Soyuz spacecraft are docked to the station, and each of the modules projects various feathery solar arrays, antennas and trusses. The blackness of space forms the backdrop to the image.]] |- style="border-bottom: 3px solid gray" | colspan="4" | ''Spektr'' was the first of the three modules launched during the Shuttle-''Mir'' programme; it served as the living quarters for American astronauts and housed NASA-sponsored experiments. The module was designed for remote observation of Earth's environment and contained atmospheric and surface research equipment. Additionally, it featured four solar arrays which generated approximately half of the station's electrical power. The module also featured a science airlock to expose experiments to the vacuum of space selectively. ''Spektr'' was rendered unusable following the collision with [[Progress M-34]] in 1997 which damaged the module, exposing it directly to the vacuum of space.<ref name="SSSM"/> |- | rowspan="2" | [[Mir Docking Module|ဆိုကပ်မော်ဂျူး]] | [[Mir EO-20|EO-20]] | 15 November 1995 | {{OV|104}}<br>([[STS-74]]) | US | rowspan="2" | [[File:Mir Docking Module drawing.svg|80px| alt=A line diagram of a small, cylindrical space station module with a docking port on either end and two cuboid boxes mounted to its upper surface.]] | rowspan="2" | [[File:Mir from STS-74PLB.jpg|80px| alt=A space station consisting of three white modules arranged in a T shape around a central docking node. The module on the downstroke of the T has a smaller, orange module attached to the distal end of it, and a fifth module projects rearward from the docking node, with a sixth module attached to its end. A Progress and Soyuz spacecraft are docked to the station, and each of the modules projects various feathery solar arrays, antennas and trusses. The blackness of space forms the backdrop to the image, and the sills of a space shuttle's payload bay can be seen at the bottom of the image.]] |- style="border-bottom: 3px solid gray" | colspan="4" | The docking module was designed to help simplify [[Space Shuttle]] [[Spacecraft docking|dockings]] to ''Mir''. Before the first shuttle docking mission ([[STS-71]]), the ''[[Kristall]]'' module had to be tediously moved to ensure sufficient clearance between ''Atlantis'' and ''Mir'''s solar arrays. With the addition of the docking module, enough clearance was provided without the need to relocate ''Kristall''. It had two identical [[APAS-89]] docking ports, one attached to the distal port of ''Kristall'' with the other available for shuttle docking.<ref name="SSSM"/> |- | rowspan="2" | ''[[Priroda]]''<br/><small>(Earth Sensing Module)</small> | [[Mir EO-21|EO-21]] | 26 April 1996 | [[Proton-K]] | ရုရှား | rowspan="2" | [[File:Priroda module drawing.svg|80px| alt=A line diagram of a Priroda space station module consisting of a large cylinder with a shallow cone, featuring a docking port, mounted to one end. A large dish-shaped antenna is mounted to the side of the cylinder.]] | rowspan="2" | [[File:Mir from STS-81.jpg|80px| alt=An image of the Mir space station consisting of four modules (the rightmost one with a smaller orange module attached to its distal end) arranged in a cross shape about a central docking node. A sixth module projects rearward from this node, and has a seventh, smaller module attached to the far end. A Soyuz spacecraft is docked at the end of this stack. Each of the modules is projecting various feathery solar arrays, antennas and trusses, and the blackness of space forms the backdrop to the image.]] |- style="border-bottom: 3px solid gray" | colspan="4" | The seventh and final ''Mir'' module, ''Priroda'''s primary purpose was to conduct Earth resource experiments through remote sensing and to develop and verify remote sensing methods. The module's experiments were provided by twelve different nations, and covered microwave, visible, near infrared, and infrared spectral regions using both passive and active sounding methods. The module possessed both pressurised and unpressurised segments, and featured a large, externally mounted [[synthetic aperture radar]] dish.<ref name="SSSM"/> |} === ဖိအားမဲ့ပစ္စည်းများ === [[File:Mir unpressurised elements.jpg|thumb|The Travers radar antenna, ''Sofora'' girder, VDU thruster block, SPK unit and a ''Strela'' crane, alongside ''Kvant''-2 and ''Priroda''|alt=A partial view of a space station, with two modules visible. The vertically aligned module has a large, dish-shaped antenna projecting from it, and a large truss can be seen horizontally behind it, with a white box-shaped device mounted to the end. The horizontal module has a smaller truss mounted to the end of it, with a white backpack attached to this. The module also features two large solar arrays and a number of cameras mounted to a unit on the distal end of it. Another solar array is visible behind this module.]] In addition to the pressurised modules, ''Mir'' featured a large number of external components. The largest component was the ''Sofora'' girder, a large scaffolding-like structure consisting of 20 segments which, when assembled, projected 14 metres from its mount on ''Kvant''-1. A self-contained thruster block, referred to as the VDU, was mounted on the end of ''Sofora'' and was used to augment the roll-control thrusters on the core module. The VDU's increased distance from ''Mir'''s axis lead to an 85% decrease in fuel consumption, reducing the amount of propellant required to orient the station.<ref name="SSSM"/> A second girder, ''Rapana'', was mounted aft of ''Sofora'' on ''Kvant''-1. This girder, a scaled-down prototype of a structure intended to be used on [[Mir-2|''Mir''-2]] to hold large parabolic dishes away from the main station structure, was 5 metres long and used as a mounting point for externally mounted exposure experiments.<ref name="SSSM"/> To assist in moving objects around the exterior of the station during [[Extra-vehicular activity|EVAs]], ''Mir'' featured two [[Strela (crane)|''Strela'' cargo cranes]] mounted to the port and starboard sides of the core module and used for moving spacewalking cosmonauts and parts around the exterior of the station. The cranes consisted of telescopic poles assembled in sections which measured around {{convert|6|ft|m|disp=flip}} when collapsed, but when extended using a hand crank were {{convert|46|ft|m|disp=flip}} long, meaning that all of the station's modules could easily be accessed during spacewalks.<ref>{{cite book|title=Leaving Earth: Space Stations, Rival Superpowers and the Quest for Interplanetary Travel|publisher=Henry (Joseph) Press|isbn=978-0-309-08548-9|url=http://books.google.com/?id=0e2vl0sev2IC&pg=PA297&lpg=PA297&dq=strela+cranes#v=onepage&q=strela%20cranes&f=false|author=Robert Zimmerman|date=3 September 2003}}</ref> Each module was also fitted with a number of external components specific to the experiments that were carried out within that module, the most obvious being the Travers antenna mounted to ''Priroda''. This [[synthetic aperture radar]] consisted of a large dish-like framework mounted to the exterior of the module, with associated equipment within, used for Earth observations experiments, as was most of the other equipment on ''Priroda'', including various radiometers and scan platforms.<ref name="MHH"/> ''Kvant''-2 also featured a number of scan platforms and was also fitted with a mounting bracket to which the [[Astronaut Propulsion Unit#Soviet SPK|cosmonaut manoeuvring unit]], or ''Ikar'', was mated. This backpack was designed to assist cosmonauts in moving around the station and the planned ''Buran'' in a manner similar to the U.S. [[Manned Maneuvering Unit]], but it was only used once, during [[Mir EO-5|EO-5]].<ref name="SSSM"/> In addition to module-specific equipment, ''Kvant''-2, ''Kristall'', ''Spektr'' and ''Priroda'' were each equipped with one [[Lyappa arm|''Lyappa'' arm]], a robotic arm which, after the module had docked to the core module's forward port, grappled one of two fixtures positioned on the core module's docking node. The arriving module's docking probe was then retracted, and the arm raised the module so that it could be pivoted 90° for docking to one of the four radial docking ports.<ref name="MHH"/> ===Power supply=== [[File:Spektr before collision - cropped.jpg|thumb|alt=A view of the Spektr module with the blackness of space behind. In view are the module's four golden solar arrays, in addition to the cylindrical module itself, covered in white insulation and with a cone at the distal end of the module. Two of the arrays project from this cone, and two project from the distal end of the cylinder.|A view of the four solar arrays on ''[[Spektr]]'']] [[Photovoltaic system#Photovoltaic arrays|Photovoltaic (PV) arrays]] powered ''Mir''. The station used a 28&nbsp;[[volt]] [[direct current|DC]] supply which provided 5-, 10-, 20- and 50-[[Ampere|amp]] taps. When the station was illuminated by sunlight, several solar arrays mounted on the pressurised modules provided power to ''Mir'''s systems and charged the [[Nickel-cadmium battery|nickel-cadmium storage batteries]] installed throughout the station.<ref name="SSSM"/> The arrays rotated in only one degree of freedom over a 180° arc, and tracked the sun using sun sensors and motors installed in the array mounts. The station itself also had to be oriented to ensure optimum illumination of the arrays. When the station's all-sky sensor detected that ''Mir'' had entered Earth's shadow, the arrays were rotated to the optimum angle predicted for reacquiring the sun once the station passed out of the shadow. The batteries, which each had a capacity of 60&nbsp;[[Ampere-hour|Ah]], were then used to power the station until the arrays recovered their maximum output on the day side of Earth.<ref name="SSSM"/> The solar arrays themselves were launched and installed over a period of eleven years, more slowly than originally planned, with the station continually suffering from a shortage of power as a result. The first two arrays, each 38&nbsp;m² (409&nbsp;ft²) in area, were launched on the core module, and together provided a total of 9&nbsp;kW of power. A third, [[Dorsum (anatomy)|dorsal]] panel was launched on ''Kvant''-1 and mounted on the core module in 1987, providing a further 2&nbsp;kW over an area of 22&nbsp;m² (237&nbsp;ft²).<ref name="SSSM"/> ''Kvant''-2, launched in 1989, provided two 10&nbsp;m (32.8&nbsp;ft) long panels which supplied 3.5&nbsp;kW each, whilst ''Kristall'' was launched with two collapsible, 15&nbsp;m (49.2&nbsp;ft) long arrays (providing 4&nbsp;kW each) which were intended to be moved to ''Kvant''-1 and installed on mounts which were attached during a spacewalk by the [[Soyuz TM-11|EO-8]] crew in 1991.<ref name="SSSM"/><ref name="MHH"/> This relocation was not begun, however, until 1995, when the panels were retracted and the left panel installed on ''Kvant''-1. By this time all the arrays had degraded and were supplying much less power than they originally had. To rectify this, ''Spektr'' (launched in 1995), which had initially been designed to carry two arrays, was modified to hold four, providing a total of 126&nbsp;m² (1360&nbsp;ft²) of array with a 16&nbsp;kW supply.<ref name="SSSM"/> Two further arrays were flown to the station on board the {{OV|104}} during [[STS-74]], carried on the docking module. The first of these, the ''Mir'' cooperative solar array, consisted of American photovoltaic cells mounted on a Russian frame. It was installed on the unoccupied mount on ''Kvant''-1 in May 1996 and was connected to the socket that had previously been occupied by the core module's dorsal panel, which was by this point barely supplying 1&nbsp;kW.<ref name="SSSM"/> The other panel, originally intended to be launched on ''Priroda'', replaced the ''Kristall'' panel on ''Kvant''-1 in November 1997, completing the station's electrical system.<ref name="SSSM"/> ===ပတ်လမ်းထိန်းချုပ်ခြင်း=== [[File:MirOrbitalManoeuvres.svg|thumb|480px|Graph showing the changing altitude of ''Mir'' from 19 February 1986 until 21 March 2001|alt=The graph has a vaguely sawtoothed shape, with a steep climb in 1986 followed by a gentler climb from 1987 to 1989. The graph then remains relatively steady until 1998, when it begins a gradual drop, before commencing a steep plunge during 2000 and early 2001.]] ''Mir'' was maintained in a near circular orbit with an average perigee of {{convert|354|km|mi|0|abbr=on}} and an average apogee of {{convert|374|km|mi|0|abbr=on}}, travelling at an average speed of 27,700&nbsp;km/h (17,200&nbsp;mph) and completing 15.7 orbits per day.<ref name="MirBIS"/><ref name="FinalBIS"/><ref name="OrbitCalc"/> As the station constantly lost altitude because of a slight [[atmospheric drag]], it needed to be boosted to a higher altitude several times each year. This boost was generally performed by Progress resupply vessels, although during the Shuttle-''Mir'' programme the task was performed by U.S. Space Shuttles, and, prior to the arrival of ''Kvant''-1, the engines on the core module could also accomplish the task.<ref name="SSSM"/> The [[Yaw, pitch and roll#Aircraft attitudes|attitude]] (orientation) of the station was independently determined by a set of externally mounted [[Attitude dynamics and control#Absolute attitude sensors|sun, star and horizon sensors]].{{citation}} Attitude<!--It's supposed to be ATTitude, meaning orientation - please don't change this to aLTitude.--> information was conveyed between updates by rate sensors.{{citation}} Attitude<!--It's supposed to be ATTitude, meaning orientation - please don't change this to aLTitude.--> control was maintained by a combination of two mechanisms; in order to hold a set attitude<!--It's supposed to be ATTitude, meaning orientation - please don't change this to aLTitude.-->, a system of twelve [[control moment gyroscope]]s (CMGs, or "gyrodynes") rotating at 10,000&nbsp;[[Revolutions per minute|rpm]] kept the station oriented, six CMGs being located in each of the ''Kvant-1'' and ''Kvant-2'' modules.<ref name="MHH"/><ref name="MirGyros">{{cite journal|title=Further Analysis of the Microgravity Environment on Mir Space Station during Mir-16|date=June 1996|url=http://gltrs.grc.nasa.gov/cgi-bin/GLTRS/browse.pl?1996/TM-107239.html|author=DeLombard R., Ryaboukha S., Hrovat K. & Moskowitz M.|publisher=NASA|archive-date=7 May 2009|access-date=8 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20090507111807/http://gltrs.grc.nasa.gov/cgi-bin/GLTRS/browse.pl?1996%2FTM-107239.html|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |accessdate=29 December 2020 |archivedate=7 May 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090507111807/http://gltrs.grc.nasa.gov/cgi-bin/GLTRS/browse.pl?1996%2FTM-107239.html |=http://gltrs.grc.nasa.gov/cgi-bin/GLTRS/browse.pl?1996%2FTM-107239.html }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://gltrs.grc.nasa.gov/cgi-bin/GLTRS/browse.pl?1996%2FTM-107239.html |access-date=29 December 2020 |archive-date=7 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090507111807/http://gltrs.grc.nasa.gov/cgi-bin/GLTRS/browse.pl?1996%2FTM-107239.html }}</ref> When the attitude<!--It's supposed to be ATTitude, meaning orientation - please don't change this to aLTitude.--> of the station needed to be changed, the gyrodynes were disengaged, thrusters (including those mounted directly to the modules, and the VDU thruster used for roll control mounted to the ''Sofora'' girder) were used to attain the new attitude<!--It's supposed to be ATTitude, meaning orientation - please don't change this to aLTitude.--> and the CMGs were reengaged.<ref name="MirGyros"/> This was done fairly regularly depending on experimental needs; for instance, Earth or astronomical observations required that the instrument recording images be continuously aimed at the target, and so the station was oriented to make this possible.<ref name="SSSM"/> Conversely, materials processing experiments required the minimisation of movement on board the station, and so ''Mir'' would be oriented in a [[gravity gradient]] attitude<!--It's supposed to be ATTitude, meaning orientation - please don't change this to aLTitude.--> for stability.<ref name="SSSM"/> Prior to the arrival of the modules containing these gyrodynes, the station's attitude<!--It's supposed to be ATTitude, meaning orientation - please don't change this to aLTitude.--> was controlled using thrusters located on the core module alone, and, in an emergency, the thrusters on docked Soyuz spacecraft could be used to maintain the station's orientation.<ref name="SSSM"/><ref name="Dragonfly"/> ===ဆက်သွယ်ရေး=== [[Radio|Radio communications]] provided [[telemetry]] and scientific data links between ''Mir'' and the [[TsUP|RKA Mission Control Centre]] (TsUP). Radio links were also used during [[Space rendezvous|rendezvous and docking procedures]] and for audio and video communication between crew members, flight controllers and family members. As a result, ''Mir'' was equipped with a number of communication systems used for different purposes. The station communicated directly with the ground via the [[Lira (ISS)|''Lira'']] [[Antenna (radio)|antenna]] mounted to the [[Mir Core Module|core module]]. The ''Lira'' antenna also had the capability to use the [[Luch (satellite)|''Luch'']] data relay satellite system (which fell into disrepair in the 1990s) and the network of Soviet [[tracking ship]]s deployed in various locations around the world (which also became unavailable in the 1990s).<ref name="SSSM"/> [[Ultra high frequency|UHF radio]] was used by cosmonauts conducting [[Extra-vehicular activity|EVAs]]. UHF was also employed by other spacecraft that docked to or undocked from the station, such as Soyuz, Progress, and the Space Shuttle, in order to receive commands from the TsUP and ''Mir'' crew members via the [[TORU]] system.<ref name="SSSM"/> ===Microgravity=== [[File:Earth & Mir (STS-71).jpg|thumb|right|''မီယာအာကာသစခန်း''အားကမ္ဘာ့အမြင့်ဖက်ပတ်လမ်းတွင်တွေ့မြင်ရပုံ]] At ''Mir'''s orbital altitude, the force of Earth's gravity was 88% of that at sea level. While the constant free fall of the station offered a perceived sensation of [[weightlessness]], the onboard environment was not one of weightlessness or zero gravity. The environment was, however, often described as [[Micro-g environment|microgravity]]. This state of perceived weightlessness was not perfect, however, being disturbed by five separate effects:<ref name="gravity">{{cite web|url=http://www.spaceflight.esa.int/users/downloads/userguides/physenv.pdf|title=European Users Guide to Low Gravity Platforms|accessdate=13 July 2011|date=6 December 2005|format=PDF|publisher=European Space Agency|pages=1&ndash;3|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090327101925/http://www.spaceflight.esa.int/users/downloads/userguides/physenv.pdf|archivedate=27 March 2009}}</ref> * The drag resulting from the residual atmosphere, * Vibratory acceleration caused by mechanical systems and the crew on board the station, * Orbital corrections by the on-board gyroscopes (which spun at 10,000&nbsp;rpm, producing vibrations of 166.67&nbsp;[[Hertz|Hz]]<ref name="MirGyros"/>) or thrusters, * [[Tidal force]]s. Any parts of ''Mir'' not at exactly the same distance from Earth tended to [[Gravity-gradient stabilization|follow separate orbits]]. However, as each point was physically part of the station, this was impossible, and so each component was subject to small accelerations from tidal forces. * The differences in orbital plane between different locations aboard the station. ===Life support=== ''Mir''<nowiki>'</nowiki>s [[Environmental Control and Life Support System]] (ECLSS) provided or controlled [[atmospheric pressure]], fire detection, oxygen levels, waste management and water supply. The highest priority for the ECLSS was the station's atmosphere, but the system also collected, processed, and stored waste and water produced and used by the crew—a process that recycles fluid from the sink, toilet, and condensation from the air. The [[Elektron (ISS)|''Elektron'']] system generated oxygen on board the station. The crew had a backup option in the form of bottled oxygen and [[chemical oxygen generator|Solid Fuel Oxygen Generation]] (SFOG) canisters, a system known as [[Vika oxygen generator|''Vika'']]. Carbon dioxide was removed from the air by the ''[[Vozdukh]]'' system.<ref name="SSSM"/> Other by-products of human metabolism, such as methane from the intestines and ammonia from sweat, were removed by [[Activated carbon|activated charcoal]] filters. These systems are all now operational on the [[International Space Station]]. The atmosphere on board ''Mir'' was similar to [[Atmosphere of Earth|Earth's]].<ref>{{cite web|url=http://science.howstuffworks.com/space-station2.htm|title=How Space Stations Work|last=Craig Freudenrich|publisher=Howstuffworks|date=20 November 2000|accessdate=23 November 2008}}</ref> Normal air pressure on the station was 101.3&nbsp;[[kilopascal|kPa]] (14.7&nbsp;[[Pounds per square inch|psi]]); the same as at sea level on Earth.<ref name="SSSM"/> An Earth-like atmosphere offers benefits for crew comfort, and is much safer than the alternative, a pure oxygen atmosphere, because of the increased risk of a fire such as that responsible for the deaths of the [[Apollo 1]] crew.<ref>{{cite book|author=Clinton Anderson|coauthors=et al.|publisher=US Government Printing Office|title=Report of the Committee on Aeronautical and Space Sciences, United States Senate—Apollo 204 Accident|date=30 January 1968|location=Washington, DC|page=8|url=http://klabs.org/richcontent/Reports/Failure_Reports/as-204/senate_956/as204_senate_956.pdf|access-date=8 January 2013|archive-date=5 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101205195536/http://klabs.org/richcontent/Reports/Failure_Reports/as-204/senate_956/as204_senate_956.pdf|url-status=dead}}</ref> {{see also|ISS ECLSS}} ==နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ== [[File:Ewald, Reinhold.jpg|thumb|ဂျာမန်တို့၏မီယာအာကာသစခန်းသို့အလည်ခရီးစဉ်တွင် [[Reinhold Ewald]] (right) နှင့် [[Vasily Tsibliyev]] တို့အား အူတိုင်မော်ဂျူးတွင်တွေ့ရပုံ|alt=Two men seen in front of a wall featuring a number of switches and dials and covered by large American, Russian and German flags. The men are wearing blue jumpsuits, and two ventilation hoses are visible at the top of the image.]] ===Intercosmos=== {{Main|Intercosmos}} Intercosmos ("ИнтерКосмос" Interkosmos) was a space exploration programme run by the Soviet Union to allow members from the military forces of allied [[Warsaw Pact]] countries to participate in manned and unmanned space exploration missions. Participation was also made available to governments of sympathetic countries, such as [[France]] and [[India]]. Only the last three of the programme's fourteen missions consisted of an expedition to ''Mir'' but none resulted in an extended stay in the station. * [[Muhammed Faris]] - [[Mir EP-1|EP-1]] (1987) {{flag|Syria}}<ref name=EA-TM3>{{cite web|author=Mark Wade|url=http://www.astronautix.com/flights/soyuztm3.htm|title=Soyuz TM-3|publisher=[[Encyclopedia Astronautica]]|accessdate=11 November 2010|archivedate=28 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081228112055/http://www.astronautix.com/flights/soyuztm3.htm}}</ref> * [[Aleksandr Panayatov Aleksandrov]] - [[Mir EP-2|EP-2]] (1988) {{flag|Bulgaria|1971}}<ref name=EA-TM5>{{cite web|author=Mark Wade|url=http://www.astronautix.com/flights/mirep2.htm|title=Mir EP-2|publisher=Encyclopedia Astronautica|accessdate=8 December 2010|archivedate=4 July 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080704195258/http://www.astronautix.com/flights/mirep2.htm}}</ref> * [[Abdul Ahad Mohmand]] - [[Mir EP-3|EP-3]] (1988) {{flag|Afghanistan|1987}}<ref name=EA-TM6>{{cite web|author=Mark Wade|url=http://www.astronautix.com/flights/mirep3.htm|title=Mir EP-3|publisher=Encyclopedia Astronautica|accessdate=8 December 2010|archivedate=3 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090103213209/http://www.astronautix.com/flights/mirep3.htm}}</ref> ===ဥရောပနိုင်ငံများပါဝင်လာခြင်း=== Over the course of the ''Mir'' programme, various European astronauts visited the station as part of several cooperative programmes:<ref name="ESApatches">{{cite web|url=http://esamultimedia.esa.int/docs/corporate/posterpatch.pdf|publisher=ESA|title=European Manned Spaceflight Patches|date=29 October 2009|accessdate=15 December 2010}}</ref> * [[Jean-Loup Chrétien]] - [[Mir Aragatz|''Aragatz'']] (1988) {{flag|France}} * [[Helen Sharman]] - [[Project Juno]] (1991) {{flag|UK}} * [[Franz Viehböck]] - [[Soyuz TM-13|Austromir '91]] (1991) {{flag|Austria}} * [[Klaus-Dietrich Flade]] - [[Soyuz TM-14|''Mir'' '92]] (1992) {{flag|Germany}} * [[Michel Tognini]] - [[Soyuz TM-15|''Antarès'']] (1992) {{flag|France}} * [[Jean-Pierre Haigneré]] - [[Soyuz TM-17|''Altair'']] (1993) {{flag|France}} * [[Ulf Merbold]] - [[Soyuz TM-20|Euromir '94]] (1994) {{flag|Germany}} * [[Thomas Reiter]] - [[Soyuz TM-22|Euromir '95]] (1995) {{flag|Germany}} * [[Claudie Haigneré]] - [[Soyuz TM-24|''Cassiopée'']] (1996) {{flag|France}} * [[Reinhold Ewald]] - [[Soyuz TM-25|''Mir'' '97]] (1997) {{flag|Germany}} * [[Léopold Eyharts]] - [[Soyuz TM-27|''Pégase'']] (1998) {{flag|France}} * [[Ivan Bella]] - [[Soyuz TM-29|''Stefanik'']] (1999) {{flag|Slovakia}} ===အာကာသလွန်းပျံ-မီယာစီမံကိန်း=== {{Main|Shuttle–Mir Program}} [[File:Shuttle-Mir Astronauts.jpg|thumb|179 px|The seven NASA astronauts who carried out long-duration missions on ''Mir''|alt=A portrait of six men and one woman, arranged in two rows, four sitting at the front and three standing at the back. They are each wearing tan trousers and a blue polo shirt with a patch and their name on it, and the US and NASA flags are visible in the background.]] In the early 1980s, NASA planned to launch a modular space station called [[Space Station Freedom|''Freedom'']] as a counterpart to ''Mir'', while the Soviets were planning to construct [[Mir-2|''Mir''-2]] in the 1990s as a replacement for the station.<ref name="SSSM">{{cite book|author=David Harland|title=The Story of Space Station Mir|publisher=Springer-Verlag New York Inc|date=30 November 2004|location=New York|isbn=978-0-387-23011-5}}</ref> Because of budget and design constraints, ''Freedom'' never progressed past mock-ups and minor component tests and, with the fall of the Soviet Union and the end of the [[Space Race]], the project was nearly cancelled entirely by the [[United States House of Representatives]]. The [[History of post-Soviet Russia|post-Soviet economic chaos]] in Russia also led to the cancellation of ''Mir''-2, though only after its base block, [[Zvezda (ISS module)|DOS-8]], had been constructed.<ref name="SSSM"/> Similar budgetary difficulties were faced by other nations with space station projects, which prompted the American government to negotiate with European states, Russia, Japan, and Canada in the early 1990s to begin a collaborative project.<ref name="SSSM"/> In June 1992, American president [[George H. W. Bush]] and Russian president [[Boris Yeltsin]] agreed to cooperate on [[space exploration]]. The resulting ''Agreement between the United States of America and the Russian Federation Concerning Cooperation in the Exploration and Use of Outer Space for Peaceful Purposes'' called for a short joint space programme with one American [[astronaut]] deployed to the Russian space station ''Mir'' and two Russian [[Astronaut#Russia|cosmonauts]] deployed to a Space Shuttle.<ref name="SSSM"/> In September 1993, U.S. Vice President [[Al Gore, Jr.]], and Russian Prime Minister [[Viktor Chernomyrdin]] announced plans for a new space station, which eventually became the [[International Space Station]].<ref name="gao">{{cite web|url=http://archive.gao.gov/t2pbat3/151975.pdf|title=''Space Station: Impact of the Expanded Russian Role on Funding and Research''|accessdate=3 November 2006|author=Donna Heivilin|date=21 June 1994|format=PDF|publisher=[[Government Accountability Office]]|pages=1&ndash;2|archive-date=21 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721083656/http://archive.gao.gov/t2pbat3/151975.pdf}}</ref> They also agreed, in preparation of this new project, that the United States would be heavily involved in the ''Mir'' programme as part of an international project known as the [[Shuttle–Mir Program|Shuttle–''Mir'' programme]].<ref name="SMB">{{cite web|title=Shuttle–Mir History/Background/How "Phase 1" Started|publisher=NASA|date=4 April 2004|author=Kim Dismukes|url=http://spaceflight.nasa.gov/history/shuttle-mir/history/h-b-start.htm|accessdate=12 April 2007|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304113151/http://spaceflight.nasa.gov/history/shuttle-mir/history/h-b-start.htm}}</ref> The project, sometimes called "Phase One", was intended to allow the United States to learn from Russian experience in long-duration spaceflight and to foster a spirit of cooperation between the two nations and their [[List of space agencies|space agencies]], the U.S. [[National Aeronautics and Space Administration]] (NASA) and the [[Russian Federal Space Agency]] (Roskosmos). The project helped to prepare the way for further cooperative space ventures, specifically, "Phase Two" of the joint project, the construction of the [[International Space Station]] (ISS). The programme was announced in 1993; the first mission started in 1994, and the project continued until its scheduled completion in 1998. Eleven Space Shuttle missions, a joint Soyuz flight, and almost 1000 cumulative days in space for U.S. astronauts occurred over the course of seven long-duration expeditions. ===အခြားဧည့်သည်များ=== <!-- Note: Peter Rodney Llewellyn directs to this section --> * [[Toyohiro Akiyama]] - [[Soyuz TM-11|''Kosmoreporter'']] (1990) {{flag|Japan}}<ref name="SSSM"/> * A British [[Confidence trick|con artist]], Peter Rodney Llewellyn, almost visited ''Mir'' in 1999 on a private contract after promising [[United States dollar|US$]]100 million for the privilege.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/353467.stm|title=No Mir flight for British businessman|publisher=BBC News|date=27 May 1999}}</ref><ref name="Wired">{{cite news|author=Polly Sprenger|title=UK Businessman Booted Off Mir|work=[[Wired (magazine)|Wired]]|date=26 May 1999|url=http://www.wired.com/science/discoveries/news/1999/05/19895|accessdate=21 February 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20121002051908/http://www.wired.com/science/discoveries/news/1999/05/19895|archive-date=2 October 2012|url-status=dead}}</ref> ==Life on board== [[File:Mirspacestationtour.ogv|thumb|right|A video tour of ''Mir'' from September 1996, during [[STS-79]]|alt=A video tourinf the interior of Mir. Beginning in Kristall, the tour travels the length of that module, then cuts into Priroda, examining the scientific equipment within. The tour cuts into the core module's docking node, showing the interior of a docked Progress spacecraft, then moves into the core module. The table and one of the sleeping compartments is seen, as is an out-the-window view of a docked space shuttle, before the tour moves to its conclusion in Spektr.]] [[File:Mir node interior STS-84, 2.jpg|thumb|right|A view of the interior of the [[Mir Core Module|core module]]'s docking node, demonstrating the crowded nature of the station.|alt=A view of the station's node module, with four open hatches visible. Each hatch is surrounded by a wide green ring, with the node walls coloured white. Numerous ventilation hoses and cables are visible passing between the hatches, and a gyrodyne and hatch cover are seen floating toward the lower left of the image.]] Inside, the 130&nbsp;[[tonne]] ''Mir'' resembled a cramped [[labyrinth]], crowded with hoses, cables and scientific instruments &mdash; as well as articles of everyday life, such as photos, children's drawings, books and a guitar. It commonly housed three crew members, but was capable of supporting as many as six for up to a month. The station was designed to remain in orbit for around five years, but ended up remaining in orbit for fifteen.<ref>{{cite web|title=One Thing After Another|url=http://discovermagazine.com/1998/jan/theyearinscience1326|work=[[Discover (magazine)|Discover]]|accessdate=5 February 2011|author=Fred Guterl|date=1 January 1998}}</ref> As a result, NASA astronaut John Blaha reported that, with the exception of ''[[Priroda]]'' and ''[[Spektr]]'', which were added later into the station's life, ''Mir'' did look used, which is to be expected given it had been lived in for ten to eleven years without being brought home and cleaned.<ref name="From Mir to Mars">{{cite web|url=http://www.pbs.org/safarchive/5_cool/5_mir/mir1.html|title=From Mir to Mars|publisher=[[Public Broadcasting Service]]|accessdate=14 September 2008|archivedate=24 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924151702/http://www.pbs.org/safarchive/5_cool/5_mir/mir1.html}}</ref> ===Crew schedule=== The time zone used on board ''Mir'' was [[Moscow Time]] ([[UTC+03:00|UTC+03]]). The windows were covered during night hours to give the impression of darkness because the station experienced 16 sunrises and sunsets a day. A typical day for the crew began with a wake-up at 08:00, followed by two hours of personal hygiene and breakfast. Work was conducted from 10:00 until 13:00, followed by an hour of exercise and an hour's lunch break. Three more hours of work and another hour of exercise followed lunch, and the crews began preparing for their evening meal at about 19:00. The cosmonauts were free to do as they wished in the evening, and largely worked to their own pace during the day.<ref name="SSSM"/> In their spare time, crews were able to catch up with work, observe the Earth below, respond to letters, drawings and other items sent up from Earth (and give them an official stamp to show they had been aboard ''Mir''), or make use of the station's ham radio.<ref name="SSSM"/> Two amateur radio call signs, U1MIR and U2MIR, were assigned to ''Mir'' in the late 1980s, allowing [[amateur radio operators]] on Earth to communicate with the cosmonauts.<ref>{{cite web|url=http://users.tellurian.com/gjurrens/astrohams.html|title=Astronaut Hams|accessdate=8 January 2013|archivedate=30 December 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061230122251/http://users.tellurian.com/gjurrens/astrohams.html}}</ref> The station was also equipped with a large supply of books and films for the crew to read and watch.<ref name="Dragonfly"/> NASA astronaut Jerry Linenger related how life on board ''Mir'' was structured and lived according to the detailed itineraries provided by ground control. Every second on board was accounted for and all activities were timetabled. After working some time on ''Mir'', Linenger came to feel that the order in which his activities were allocated did not represent the most logical or efficient order possible for these activities. He decided to perform his tasks in an order that he felt enabled him to work more efficiently, be less fatigued, and suffer less from stress. Linenger noted that his comrades on ''Mir'' did not "improvise" in this way, and as a medical doctor he observed the effects of stress on his comrades that he believed was the outcome of following an itinerary without making modifications to it. Despite this, however, he commented that his comrades performed all their tasks in a supremely professional manner.<ref name="OffPlanet"/> Astronaut [[Shannon Lucid]], who set the record for longest stay in space by a woman while aboard ''Mir'' (surpassed by [[Sunita Williams]] 11 years later on the [[ISS]]), also commented about working aboard ''Mir'' saying "I think going to work on a daily basis on ''Mir'' is very similar to going to work on a daily basis on an outstation in Antarctica. The big difference with going to work here is the isolation, because you really are isolated. You don't have a lot of support from the ground. You really are on your own."<ref name="From Mir to Mars"/> ===Exercise=== [[File:Lucid on Treadmill in Russian Mir Space Station - GPN-2000-001034.jpg|thumb|[[Shannon Lucid]] exercises on a treadmill during her stay aboard ''Mir''.|alt=A woman running on a treadmill, anchored by orange straps. The wall behind her has a variety of items including clothing, ventilation hoses and instrument panels affixed to it.]] The most significant adverse effects of long-term weightlessness are [[muscle atrophy]] and deterioration of the [[skeleton]], or [[spaceflight osteopenia]]. Other significant effects include fluid redistribution, a slowing of the [[cardiovascular system]], decreased production of [[red blood cell]]s, balance disorders, and a weakening of the [[immune system]]. Lesser symptoms include loss of body mass, nasal congestion, sleep disturbance, excess [[flatulence]], and puffiness of the face. These effects begin to reverse quickly upon return to the Earth.<ref name="JCB">{{cite book|author=Jay Buckey|title=Space Physiology|url=https://archive.org/details/spacephysiology0000buck|publisher=Oxford University Press USA|date=23 February 2006|isbn=978-0-19-513725-5}}</ref> To prevent some of these adverse physiological effects, the station was equipped with two [[treadmill]]s (in the core module and ''Kvant''-2) and a [[stationary bicycle]] (in the core module); each cosmonaut was to cycle the equivalent of 10&nbsp;km and run the equivalent of 5&nbsp; per day.<ref name="SSSM"/> Cosmonauts used bungee cords to strap themselves to the treadmill. Researchers believe that exercise is a good countermeasure for the bone and muscle density loss that occurs when humans live for a long time without gravity.<ref>{{cite web|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/station/behindscenes/colbert_feature.html|accessdate=Augist 23, 2009|title=Do Tread on Me|date=19 August 2009|author=Amiko Kauderer|publisher=NASA|archive-date=21 August 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090821165909/http://www.nasa.gov/mission_pages/station/behindscenes/colbert_feature.html}}</ref> ===Hygiene=== <!--[[File:Russian space toilet.JPG|thumb|upright|One of the [[space toilet]]s used aboard ''Mir''|alt=A white, cylindrical tank, fixed into a frame holding a hinged lid and its fastening.]]--> There were two [[space toilet]]s (ASUs) on ''Mir'', located in the [[Mir Core Module|core module]] and [[Kvant-2|''Kvant''-2]].<ref name="Dragonfly"/> These units used a fan-driven suction system similar to the Space Shuttle Waste Collection System. Cosmonauts first fastened themselves to the toilet seat, which was equipped with spring-loaded restraining bars to ensure a good seal. A lever operated a powerful fan and a suction hole slid open: the air stream carried the waste away. Solid waste was collected in individual bags which were stored in an aluminium container. Full containers were transferred to Progress spacecraft for disposal. Liquid waste was evacuated by a hose connected to the front of the toilet, with anatomically correct "urine funnel adapters" attached to the tube so both men and women could use the same toilet. Waste was collected and transferred to the Water Recovery System, where it was recycled back into drinking water, although this was usually used to produce oxygen via the [[Elektron (ISS)|''Elektron'']] system.<ref name="SSSM"/> ''Mir'' featured a shower, referred to as ''Bania'', which was located in ''Kvant''-2. The unit was a major improvement on the units installed in previous [[Salyut program|Salyut]] stations, but proved difficult to use due to the amount of time required to set up, use, and pack it away. The shower, which featured a plastic curtain and fan to collect water via an airflow, was later converted into a steam room, eventually having its plumbing removed and the space was reused. When the shower was unavailable, crew members washed using wet wipes, with soap dispensed from a toothpaste tube-like container, or using a washbasin equipped with a plastic hood, located in the core module. Crews were also provided with rinse-less shampoo and edible toothpaste to save water.<ref name="SSSM"/> ===အာကာသတွင်အိပ်စက်ခြင်း=== [[File:Mir Crew Quarter.jpg|thumb|right|Cosmonaut [[Yury Usachov]] in his ''Kayutka''|alt=A man, dressed in blue work clothing, seen in a small cubicle. On the walls around him can be seen a sleeping bag, children's drawings, technical manuals and stained insulation. A small porthole in the centre of the wall behind him shows the nose of the Space Shuttle Atlantis and the blackness of space.]] The station provided two permanent crew quarters, called "Kayutkas". These were phonebox-sized booths set towards the rear of the core module, each featuring a tethered sleeping bag, a fold-out desk and a porthole, in addition to storage for a cosmonaut's personal effects. Visiting crews had no allocated sleep module, instead attaching a sleeping bag to an available space on a wall; American astronauts installed themselves within ''[[Spektr]]'' until a collision with a Progress spacecraft caused the depressurization of that module.<ref name="SSSM"/> It was important that crew accommodations be well ventilated; otherwise, astronauts could wake up oxygen-deprived and gasping for air, because a bubble of their own exhaled carbon dioxide had formed around their heads.<ref name="ESALife">{{cite web|url=http://www.esa.int/esaHS/ESAH1V0VMOC_astronauts_0.html|publisher=ESA|accessdate=28 October 2009|date=19 July 2004|title=Daily life}}</ref> ===အစားအစာနှင့်သောက်ရေ=== {{See also|Space food}} အာကာသယာဉ်မှူးများ၏အစားအသောက်အများစုမှာအေးခဲထားသောအစာများနှင့်စည်သွပ်အစာများဖြစ်ကြသည်။ Menus were prepared by the cosmonauts, with the help of a [[dietitian]], before their flight to the station. The diet was designed to provide around 100&nbsp;g of [[protein]], 130&nbsp;g of [[fat]] and 330&nbsp;g of [[carbohydrate]]s per day, in addition to appropriate mineral and vitamin supplements. Meals were spread out throughout the day to aid assimilation.<ref name="SSSM"/> Canned food such as jellied beef tongue was placed into one of several niches in the core module's table, where they could be warmed in 5–10 minutes. Usually, crews drank tea, coffee and fruit juices, but, unlike the ISS, the station also had a supply of [[Cognac (brandy)|cognac]] and [[vodka]] for special occasions.<ref name="Dragonfly"/> ==Station operations== ===Expeditions=== {{Main|List of Mir Expeditions}} {{See also|List of Mir spacewalks}} During its 15-year spaceflight, ''Mir'' was visited by a total of 28 long-duration or "principal" crews, each of which was given a sequential expedition number formatted as EO-'''X'''. Expeditions varied in length (from the 72-day flight of the crew of [[Mir EO-28|EO-28]] to the 437-day flight of [[Valeri Polyakov]]), but generally lasted around six months.<ref name="SSSM"/> Principal expedition crews consisted of two to three crew members, who often launched as part of one expedition but returned with another (Polyakov launched with EO-14 and landed with EO-17).<ref name="SSSM"/> The principal expeditions were often supplemented with visiting crews who remained on the station during the week-long handover period between one crew and the next before returning with the departing crew, the station's life support system being able to support a crew of up to six for short periods.<ref name="SSSM"/><ref name="SoyuzUS">{{cite book|title=Soyuz: A Universal Spacecraft|year=2003|publisher=Springer-Praxis|isbn=978-1-85233-657-8|author=Rex Hall & David Shayler}}</ref> The station was occupied for a total of four distinct periods; 12 March&ndash;16 July 1986 ([[Mir EO-1|EO-1]]), 5 February 1987 – 27 April 1989 (EO-2&ndash;EO-4), the record-breaking run from 5 September 1989 – 28 August 1999 (EO-5&ndash;EO-27), and 4 April&ndash;16 June 2000 ([[Mir EO-28|EO-28]]).<ref name="SoyuzUS"/> By the time of the station's deorbit, it had been [[List of Mir visitors|visited by 104 different people from twelve different nations]], making it the second-most visited spacecraft in history after the [[International Space Station]].<ref name="SSSM"/> ====Early existence==== Due to the pressure to launch the station in such short order, mission planners were left without Soyuz spacecraft or modules to launch to the station at first. It was decided to launch [[Soyuz T-15]] on a dual mission to both ''Mir'' and [[Salyut 7]].<ref name="Encyclopedia Astronautica">{{cite web|title=Mir complex|publisher=[[Encyclopedia Astronautica]]|author=Mark Wade|url=http://www.astronautix.com/craft/mirmplex.htm|accessdate=16 April 2007|archivedate=6 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090406003700/http://www.astronautix.com/craft/mirmplex.htm}}</ref> [[Leonid Kizim]] and [[Vladimir Solovyov (cosmonaut)|Vladimir Solovyov]] first docked with the Mir space station on 15 March 1986. During their nearly 51-day stay on ''Mir'', they brought the station online and checked its systems. They also unloaded two [[Progress spacecraft]] launched after their arrival, [[Progress 25]] and [[Progress 26]].<ref name="Manned Astronautics Soyuz-T15">{{cite web|title=Spacecraft "Soyuz-T15"|publisher=Manned Astronautics|author=Alexander Anikeev|url=http://space.kursknet.ru/cosmos/english/machines/st15.sht|accessdate=16 April 2007|archivedate=1 March 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090301204034/http://space.kursknet.ru/cosmos/english/machines/st15.sht}}</ref> On 5 May 1986, they undocked from ''Mir'' for a day-long journey to Salyut 7. They spent 51 days there and gathered 400&nbsp;kg of scientific material from Salyut 7 for return to ''Mir''. While Soyuz T-15 was at Salyut 7, the unmanned [[Soyuz TM-1]] arrived at the unoccupied ''Mir'' and remained for 9 days, testing the new [[Soyuz spacecraft#Soyuz-TM (1986-2003)|Soyuz TM]] model. Soyuz T-15 redocked with ''Mir'' on 26 June and delivered the experiments and 20 instruments, including a multichannel [[spectrometer]]. The EO-1 crew spent their last 20 days on ''Mir'' conducting Earth observations before returning to Earth on 16 July 1986, leaving the new station unoccupied.<ref name="Encyclopedia Astronautica mireo">{{cite web|title=Mir EO-1|publisher=Encyclopedia Astronautica|author=Mark Wade|url=http://www.astronautix.com/flights/mireo1.htm|accessdate=18 April 2007|archivedate=22 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090522210231/http://www.astronautix.com/flights/mireo1.htm}}</ref> The second expedition to ''Mir'', [[Mir EO-2|EO-2]], launched on [[Soyuz TM-2]] on 5 February 1987. During their stay, the [[Kvant-1|''Kvant''-1]] module, launched on 30 March 1987, arrived. It was the first experimental version of a planned series of '37K' modules scheduled to be launched to ''Mir'' on the [[Soviet]] ''Buran'' spacecraft. ''Kvant''-1 was originally planned to dock with [[Salyut 7]]; however, due to technical problems during its development, it was reassigned to ''Mir''. The module carried the first set of six gyroscopes for attitude<!--It's supposed to be ATTitude, meaning orientation - please don't change this to aLTitude.--> control. The module also carried instruments for X-ray and ultraviolet astrophysical observations.<ref name="MHH"/> The initial rendezvous of the ''Kvant''-1 module with ''Mir'' on 5 April 1987 was troubled by the failure of the onboard control system. After the failure of the second attempt to dock, the resident cosmonauts, [[Yuri Romanenko]] and [[Aleksandr Laveykin]], conducted an EVA to fix the problem. They found a trash bag which had been left in orbit after the departure of one of the previous cargo ships and was now located between the module and the station, which prevented the docking. After removing the bag docking could be completed on 12 April.<ref name="Encyclopedia Astronautica mireo2">{{cite web|title=Mir EO-2|publisher=Encyclopedia Astronautica|author=Mark Wade|url=http://www.astronautix.com/flights/mireo2.htm|accessdate=18 April 2007|archivedate=22 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090522210236/http://www.astronautix.com/flights/mireo2.htm}}</ref><ref name="RussianSpaceweb.com Kvant-1">{{cite web|title=Spacecraft: Manned: Mir: Kvant-1 Module|publisher=RussianSpaceweb.com|author=Anatoly Zak|url=http://www.russianspaceweb.com/mir_kvant.html|accessdate=16 April 2007}}</ref> The Soyuz TM-2 launch was the beginning of a string of 6 Soyuz launches and three long-duration crews between 5 February 1987 and 27 April 1989. This period also saw the first international visitors to the station, [[Muhammed Faris]] ([[Syria]]), [[Abdul Ahad Mohmand]] ([[Afghanistan]]) and [[Jean-Loup Chrétien]] ([[France]]). With the departure of [[Mir EO-4|EO-4]] on [[Soyuz TM-7]] on 27 April 1989 the station was once again left unoccupied.<ref name="SSSM"/> ====တတိယအဆင့်==== {{See also|Kvant-2|Kristall}} The launch of [[Soyuz TM-8]] on 5 September 1989 marked the beginning of the longest human presence in space up until 23 October 2010 (when this record was surpassed by the ISS).<ref name="Mirrecord"/> It also marked the beginning of ''Mir's'' second expansion. The [[Kvant-2]] and [[Kristall]] modules were now ready for launch. [[Alexander Viktorenko]] and [[Aleksandr Serebrov]] docked with ''Mir'' and brought the station out of its five-month hibernation. On 29 September the cosmonauts installed equipment in the docking system in preparation for the arrival of ''Kvant''-2, the first of the 20&nbsp;[[tonne]] add-on modules based on the [[TKS spacecraft]] from the [[Almaz]] programme.<ref name="Encyclopedia Astronautica mireo5">{{cite web|title=Mir EO-5|publisher=Encyclopedia Astronautica|author=Mark Wade|url=http://www.astronautix.com/flights/mireo5.htm|accessdate=18 April 2007|archivedate=22 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090522210309/http://www.astronautix.com/flights/mireo5.htm}}</ref> [[File:Mir Kvant 1-Base Block-Kvant 2.jpg|thumb|''Mir'' following the arrival of [[Kvant-2|''Kvant''-2]] in 1989|alt=A collection of three space station modules, arranged in an L-shape. At the left of the image is a Soyuz spacecraft docked to a short, stubby module, in turn docked to a larger, stepped-cylindrical module covered in white insulation, from which solar arrays project. A third module, similar in size to the stepped-cylinder module, is attached to the upper port of that module, forming the up-stroke of the L. This module is also projecting two solar arrays, and the cloudy Earth serves as the image's backdrop.]] After a delay of 40 days due to problems with a batch of computer chips, ''Kvant''-2 was launched on 26 November 1989. After problems deploying the craft's solar array and with the automated docking systems on both ''Kvant''-2 and ''Mir'', the new module was docked manually on 6 December. ''Kvant''-2 added a second set of gyrodines to ''Mir'', and also carried the new life support systems for recycling water and generating oxygen on board the station, reducing its dependence on resupply from the ground. The module also featured a large airlock with a one-metre hatch. A special backpack unit (known as ''Ikar''), an equivalent of the U.S. [[Manned Maneuvering Unit|MMU]], was located inside ''Kvant''-2's airlock.<ref name="Encyclopedia Astronautica mireo5"/><ref name="russianspaceweb.com Kvant-2">{{cite web|title=Spacecraft: Manned: Mir: Kvant-2 Module|publisher=RussianSpaceWeb.com|author=Anatoly Zak|url=http://www.russianspaceweb.com/mir_kvant-2.html|accessdate=18 April 2007}}</ref> [[Soyuz TM-9]] launched [[Mir EO-6|EO-6]] crew members [[Anatoly Solovyev]] and [[Aleksandr Nikolayevich Balandin|Aleksandr Balandin]] on 11 February 1990. While docking, the EO-5 crew on board ''Mir'' noted that three thermal blankets on the ferry were loose, potentially creating problems on reentry, but it was decided that they would be manageable. Their stay on board ''Mir'' saw the addition of the ''Kristall'' module, launched on 31 May 1990. The first docking attempt on 6 June was aborted due to an attitude<!--It's supposed to be ATTitude - please don't change this to aLTitude.--> control thruster failure. ''Kristall'' arrived at Mir’s front port on 10 June and was relocated to the lateral port opposite ''Kvant''-2 the next day, restoring the equilibrium of the complex. Due to the delay in the docking of ''Kristall'', EO-6 was extended by 10 days to permit the activation of the module’s systems and to accommodate the EVA to repair the loose thermal blankets on Soyuz TM-9.<ref name="Encyclopedia Astronautica mireo6">{{cite web|title=Mir EO-6|publisher=Encyclopedia Astronautica|author=Mark Wade|url=http://www.astronautix.com/flights/mireo6.htm|accessdate=19 April 2007|archivedate=22 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090522210357/http://www.astronautix.com/flights/mireo6.htm}}</ref> ''Kristall'' contained a number of furnaces for use in producing crystals under microgravity conditions (hence the choice of name for the module). The module was also equipped with biotechnology research equipment, including a small greenhouse for plant cultivation experiments which was equipped with a source of light and a feeding system, in addition to equipment for astronomical observations. The most obvious features of the module, however, were the two [[Androgynous Peripheral Attach System]] (APAS-89) docking ports designed to be compatible with the ''Buran'' spacecraft. Although they were never used in a ''Buran'' docking, they were later to prove very useful during the Shuttle-''Mir'' programme, providing a berthing location for U.S [[Space Shuttle]]s.<ref name="russianspaceweb.com Kristall">{{cite web|title=Spacecraft: Manned: Mir: Kristall Module|publisher=RussianSpaceWeb.com|author=Anatoly Zak|url=http://www.russianspaceweb.com/mir_kristall.html|date=25 May 2010|accessdate=17 December 2010}}</ref> The [[Mir EO-7|EO-7]] relief crew arrived aboard [[Soyuz TM-10]] on 3 August 1990. The new crew arrived at ''Mir'' with [[quail]] for ''Kvant''-2's cages, one of which laid an egg en route to the station. It was returned to Earth, along with 130&nbsp;kg of experiment results and industrial products, in Soyuz TM-9.<ref name="Encyclopedia Astronautica mireo6"/> Two more expeditions, [[Mir EO-8|EO-8]] and [[Mir EO-9|EO-9]], continued the work of their predecessors whilst tensions grew back on Earth. ====ဆိုဗီယက်ခေတ်လွန်ကာလ==== [[File:Mir from Soyuz TM-17.jpg|thumb|''မီယာအာကာသစခန်း''အား ၁၉၉၃၊ ဇူလိုင် ၃ ရက်နေ့တွင် ဆိုယုဇ် တီအမ်-၁၇ အာကာသယာဉ်မှတွေ့မြင်ရပုံ၊ showing ongoing docking operations at the station|alt=An image of a space station consisting of four modules arranged in a T-shape. A short, stubby module is docked to a longer, stepped-cylindrical module which has a number of docking ports arranged in a sphere at one end. Two other modules, similar in size, project from opposing ports on this sphere. A Progress spacecraft is docked to the short module, a Soyuz spacecraft to the end of the lower module in the crossbar of the T, and another Progress spacecraft is seen a distance away from the module cluster, carrying out undocking operations.]] The [[Mir EO-10|EO-10]] crew, launched aboard [[Soyuz TM-13]] on 2 October 1991, was the last crew to launch from the USSR and continued the occupation of ''Mir'' through the fall of the [[Soviet Union]]. The crew is notable for having launched as Soviet citizens and returning to earth as Russians. The newly formed [[Russian Federal Space Agency]] (Roskosmos) was unable to finance the unlaunched ''[[Spektr]]'' and ''[[Priroda]]'' modules, instead putting them into storage and ending ''Mir's'' second expansion.<ref name="Encyclopedia Astronautica mireo10">{{cite web|title=Mir EO-10|publisher=Encyclopedia Astronautica|author=Mark Wade|url=http://www.astronautix.com/flights/mireo10.htm|accessdate=19 April 2007|archivedate=23 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081223180833/http://www.astronautix.com/flights/mireo10.htm}}</ref><ref name="Encyclopedia Astronautica Spektr">{{cite web|title=Spektr|publisher=Encyclopedia Astronautica|author=Mark Wade|url=http://www.astronautix.com/craft/spektr.htm|accessdate=21 April 2007|archivedate=22 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090522210207/http://www.astronautix.com/craft/spektr.htm}}</ref><ref name="Encyclopedia Astronautica Priroda">{{cite web|title=Priroda|publisher=Encyclopedia Astronautica|author=Mark Wade|url=http://www.astronautix.com/craft/priroda.htm|accessdate=21 April 2007|archivedate=23 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081223180444/http://www.astronautix.com/craft/priroda.htm}}</ref> The first manned mission flown from an independent [[Kazakhstan]] was [[Soyuz TM-14]], launched on 17 March 1992, which carried the [[Mir EO-11|EO-11]] crew to ''Mir'', docking on 19 March before the departure of Soyuz TM-13. On 17 June, Russian President [[Boris Yeltsin]] and U.S. President [[George H. W. Bush]] announced what would later become the Shuttle-''Mir'' programme, a cooperative venture which would prove very useful to the cash-strapped Roskosmos (and led to the eventual completion and launch of ''Spektr'' and ''Priroda''). [[Mir EO-12|EO-12]] followed in July, alongside a brief visit by French astronaut [[Michel Tognini]].<ref name="SoyuzUS"/> The crew which succeeded them, [[Mir EO-13|EO-13]], began preparations for the Shuttle-''Mir'' programme by flying to the station in a modified spacecraft, [[Soyuz TM-16]] (launched on 26 January 1993), which was equipped with an [[APAS-89]] docking system rather than the usual probe-and-drogue, enabling it to dock to ''Kristall'' and test the port which would later be used by U.S. space shuttles. The spacecraft also enabled controllers to obtain data on the dynamics of docking a spacecraft to a space station off the station's longitudinal axis, in addition to data on the structural integrity of this configuration via a test called ''Rezonans'' conducted on 28 January. [[Soyuz TM-15]], meanwhile, departed with the EO-12 crew on 1 February.<ref name="SoyuzUS"/> Throughout the period following the collapse of the USSR, crews on ''Mir'' experienced occasional reminders of the [[History of post-Soviet Russia#Economic depression and social decay|economic chaos]] occurring in Russia. The initial cancellation of ''Spektr'' and ''Priroda'' was the first such sign, closely followed by the reduction in communications as a result of the fleet of [[tracking ship]]s being withdrawn from service by [[Ukraine]]. The new Ukrainian government also vastly raised the price of the [[Kurs (docking system)|''Kurs'']] docking systems, manufactured in [[Kiev]]{{spaced ndash}}the Russians' attempts to reduce their dependence on ''Kurs'' would later lead to accidents during TORU tests in 1997. Various Progress spacecraft had parts of their cargoes missing, either because the consumable in question had been unavailable, or because the ground crews at Baikonur had, in desperation, looted them. The problems became particularly obvious during the launch of the [[Mir EO-14|EO-14]] crew aboard [[Soyuz TM-17]] in July; half an hour before launch there was a black-out at the pad, and the entire power supply to the nearby city of [[Baikonur|Leninsk]] failed an hour after launch.<ref name="SSSM"/><ref name="SoyuzUS"/> Nevertheless, the spacecraft launched on time and arrived at the station two days later. All of ''Mir''<nowiki>'</nowiki>s ports, however, were occupied, and so Soyuz TM-17 had to station-keep 200 metres away from the station for half an hour before docking whilst [[Progress M-18]] vacated the core module's front port and departed.<ref name="SoyuzUS"/> The EO-13 crew departed on 22 July, and soon after ''Mir'' passed through the annual [[Perseids|Perseid]] [[meteor shower]], during which the station was hit by several particles. A spacewalk was conducted on 28 September to inspect the station's hull, but no serious damage was reported. [[Soyuz TM-18]] arrived on 10 January 1994 carrying the [[Mir EO-15|EO-15]] crew (including [[Valeri Polyakov]], who was to remain on ''Mir'' for 14 months), and [[Soyuz TM-17]] left on 14 January. The undocking was unusual, however, in that the spacecraft was to pass along ''Kristall'' in order to obtain photographs of the APAS to assist in the training of space shuttle pilots. Due to an error in setting up the control system, the spacecraft struck the station a glancing blow during the manoeuvre, scratching the exterior of ''Kristall''.<ref name="SoyuzUS"/> The launch of [[Soyuz TM-19]], carrying the [[Mir EO-16|EO-16]] crew, was delayed due to the unavailability of a payload fairing for the booster that was to carry it, but the spacecraft eventually left Earth on 1 July 1994 and docked two days later. They stayed only four months to allow the Soyuz schedule to line up with the planned space shuttle manifest, and so Polyakov greeted a second resident crew in October, prior to the undocking of Soyuz TM-19, when the [[Mir EO-17|EO-17]] crew arrived in [[Soyuz TM-20]].<ref name="SoyuzUS"/> A few months later, ''Mir'' veteran [[Vladimir Titov]] became the first Russian cosmonaut to launch on a U.S. spacecraft flying on {{OV|103}} during [[STS-63]].<ref>{{cite web|url=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-63/mission-sts-63.html|title=STS-63 Mission Summary|date=29 June 2001|publisher=NASA|accessdate=30 December 2010|archivedate=20 March 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090320085830/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-63/mission-sts-63.html}}</ref> ====Shuttle–''Mir''==== {{Main|Shuttle–Mir Program}} {{See also|Spektr|Priroda|Mir Docking Module}} [[File:Atlantis Docked to Mir.jpg|thumb|{{OV|104}} docked to ''Mir'' on [[STS-71]]|alt=A cluster of cylindrical modules with projecting feathery solar arrays and a space shuttle docked to the lower module. In the background is the blackness of space, and, in the lower right corner, Earth.]] The 3 February launch of {{OV|103}}, flying [[STS-63]], opened operations on ''Mir'' for 1995. Referred to as the "near-''Mir''" mission, the mission saw the first rendezvous of a space shuttle with ''Mir'' as the orbiter approached within {{convert|37|ft|m}} of the station as a dress rehearsal for later docking missions and for equipment testing.<ref name="SMH Flights">{{cite web|title=Shuttle–Mir History/Shuttle Flights and Mir Increments|publisher=NASA|url=http://spaceflight.nasa.gov/history/shuttle-mir/history/h-flights.htm|accessdate=30 March 2007|archivedate=28 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150928151002/http://spaceflight.nasa.gov/history/shuttle-mir/history/h-flights.htm}}</ref><ref>{{cite web|title=STS-63 Mission Summary|author=Jim Dumoulin|publisher=NASA|date=29 June 2001|url=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-63/mission-sts-63.html|accessdate=30 March 2007|archivedate=20 March 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090320085830/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-63/mission-sts-63.html}}</ref><ref>{{cite news|author=Kathy Sawyer|title=US & Russia Find Common Ground in Space – Nations Overcome Hurdles in Ambitious Partnership|newspaper=Washington Post|page=a1|date=29 January 1995|publisher=[[NewsBank]]}}</ref> Five weeks after ''Discovery'''s departure, the [[Mir EO-18|EO-18]] crew, including the first U.S. cosmonaut [[Norman Thagard]], arrived in [[Soyuz TM-21]]. The EO-17 crew left a few days later, with Polyakov completing his record-breaking 437-day spaceflight. During EO-18, the ''[[Spektr]]'' science module (which served as living and working space for American astronauts) was launched aboard a [[Proton rocket]] and docked to the station, carrying research equipment from America and other nations. The expedition's crew returned to Earth aboard {{OV|104}} following the first Shuttle–''Mir'' docking mission, [[STS-71]].<ref name="SSSM"/><ref name="Dragonfly">{{cite book|author=Bryan Burrough|date=7 January 1998|title=Dragonfly: NASA and the Crisis Aboard Mir|url=https://archive.org/details/dragonflynasacri0000burr_g7x5|place=London, UK|publisher=Fourth Estate Ltd.|isbn=978-1-84115-087-1}}</ref> ''Atlantis'', launched on 27 June 1995, successfully docked with ''Mir'' on 29 June becoming the first U.S. spacecraft to dock with a Russian spacecraft since the [[Apollo-Soyuz Test Project|ASTP]] in 1975.<ref>{{cite book|author=David Scott & Alexei Leonov|title=Two Sides of the Moon|publisher=Pocket Books|date=30 April 2005|isbn=978-0-7434-5067-6}}</ref> The orbiter delivered the [[Mir EO-19|EO-19]] crew and returned the EO-18 crew to Earth.<ref name="SMH Flights"/><ref>{{cite web|title=STS-71 Mission Summary|author=Jim Dumoulin|publisher=NASA|date=29 June 2001|url=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-71/mission-sts-71.html|accessdate=30 March 2007|archivedate=29 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150329042625/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-71/mission-sts-71.html}}</ref><ref>{{cite news|author=Nick Nuttall|title=Shuttle homes in for Mir docking|newspaper=The Times|date=29 June 1995|publisher=NewsBank}}</ref> The [[Mir EO-20|EO-20]] crew were launched on 3 September, followed in November by the arrival of the docking module during [[STS-74]].<ref name="STS-74">{{cite web|title=STS-74 Mission Summary|author=Jim Dumoulin|publisher=NASA|date=29 June 2001|url=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-74/mission-sts-74.html|accessdate=30 March 2007|archivedate=20 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220034436/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-74/mission-sts-74.html}}</ref><ref name="SMH Flights"/><ref>{{cite web|title=CSA – STS-74 – Daily Reports|publisher=Canadian Space Agency|date=30 October 1999|url=http://www.asc-csa.gc.ca/eng/missions/sts-074/reports.asp|accessdate=17 September 2009|archivedate=16 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716061546/http://www.asc-csa.gc.ca/eng/missions/sts-074/reports.asp}}</ref><ref>{{cite news|author=William Harwood|title=Space Shuttle docks with Mir – Atlantis uses manoeuvres similar to those needed for construction|newspaper=Washington Post|page=a3|date=15 November 1995|publisher=NewsBank}}</ref> The two-man [[Mir EO-21|EO-21]] crew was launched on 21 February 1996 aboard [[Soyuz TM-23]] and were soon joined by U.S. crew member [[Shannon Lucid]], who was brought to the station by ''Atlantis'' during [[STS-76]]. This mission saw the first joint U.S. spacewalk on ''Mir'' take place deploying the [[Mir Environmental Effects Payload|MEEP]] package on the docking module.<ref>{{cite news|author=William Harwood|title=Shuttle becomes hard-hat area; spacewalking astronauts practice tasks necessary to build station|newspaper=Washington Post|page=a3|date=28 March 1996|publisher=NewsBank}}</ref> Lucid became the first American to carry out a long-duration mission aboard ''Mir'' with her 188-day mission, which set the U.S. single spaceflight record. During Lucid's time aboard ''Mir'', ''[[Priroda]]'', the station's final module, arrived as did French visitor [[Claudie Haigneré]] flying the ''Cassiopée'' mission. The flight aboard [[Soyuz TM-24]] also delivered the [[Mir EO-22|EO-22]] crew of [[Valery Korzun]] and [[Aleksandr Kaleri]].<ref name="SSSM"/><ref name="SMH Flights"/><ref>{{cite web|title=STS-76 Mission Summary|author=Jim Dumoulin|publisher=NASA|date=29 June 2001|url=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-76/mission-sts-76.html|accessdate=30 March 2007|archivedate=6 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806102139/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-76/mission-sts-76.html}}</ref> Lucid's stay aboard ''Mir'' ended with the flight of ''Atlantis'' on [[STS-79]], which launched on 16 September. This, the fourth docking, saw [[John Blaha]] transferring onto ''Mir'' to take his place as resident U.S. astronaut. His stay on the station improved operations in several areas, including transfer procedures for a docked space shuttle, "hand-over" procedures for long duration American crew members and "ham" [[amateur radio]] communications, and also saw two spacewalks to reconfigure the station's power grid. In all, Blaha spent four months with the EO-22 crew before returning to Earth aboard ''Atlantis'' on [[STS-81]] in January 1997, at which point he was replaced by [[physician]] [[Jerry Linenger]].<ref name="SMH Flights"/><ref>{{cite web|title=STS-79 Mission Summary|author=Jim Dumoulin|publisher=NASA|date=29 June 2001|url=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-79/mission-sts-79.html|accessdate=30 March 2007|archivedate=18 May 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070518135705/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-79/mission-sts-79.html}}</ref><ref name="STS-81">{{cite web|title=STS-81 Mission Summary|author=Jim Dumoulin|publisher=NASA|date=29 June 2001|url=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-81/mission-sts-81.html|accessdate=30 March 2007|archivedate=20 May 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070520090649/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-81/mission-sts-81.html}}</ref> During his flight, Linenger became the first American to conduct a spacewalk from a foreign space station and the first to test the Russian-built [[Orlan space suit|Orlan-M]] spacesuit alongside Russian cosmonaut [[Vasili Tsibliyev]], flying [[Mir EO-23|EO-23]]. All three crew members of EO-23 performed a "fly-around" in [[Soyuz TM-25]] spacecraft.<ref name="SSSM"/> Linenger and his Russian crewmates Vasili Tsibliyev and [[Aleksandr Lazutkin]] faced several difficulties during the mission, including the most severe fire aboard an orbiting spacecraft (caused by a malfunctioning [[ISS ECLSS#Vika|''Vika'']]), failures of various on board systems, a near collision with [[Progress M-33]] during a long-distance TORU test and a total loss of station electrical power. The power failure also caused a loss of [[attitude control]], which led to an uncontrolled "tumble" through space.<ref name="SSSM"/><ref name="Dragonfly"/><ref name="OffPlanet">{{cite book|author=Jerry Linenger|date=1 January 2001|title=Off the Planet: Surviving Five Perilous Months Aboard the Space Station Mir|url=https://archive.org/details/offplanetsurvivi00line|place=New York, USA|publisher=McGraw-Hill|isbn=978-0-07-137230-5}}</ref><ref name="SMH Flights"/> [[File:Damaged Spektr solar array.jpg|thumb|Damaged solar arrays on ''Mir'''s ''Spektr'' module following a collision with [[Progress spacecraft|Progress]]-M34 in September 1997|alt=A large, segmented, gold-coloured solar array visible connected to an insulation-covered module, seen at the extreme right of the image. The array is damaged, being bent out of shape and with a large hole in one of its segments.]] Linenger was succeeded by [[English-American|Anglo-American]] astronaut [[Michael Foale]], carried up by ''Atlantis'' on [[STS-84]], alongside Russian mission specialist [[Elena Kondakova]]. Foale's increment proceeded fairly normally until 25 June when during the second test of the ''Progress'' manual docking system, [[TORU]], [[Progress M-34]] collided with solar arrays on the ''[[Spektr]]'' module and crashed into the module's outer shell, puncturing the module and causing depressurisation on the station. Only quick actions on the part of the crew, cutting cables leading to the module and closing ''Spektr's'' hatch, prevented the crews having to abandon the station in [[Soyuz TM-25]]. Their efforts stabilised the station's air pressure, whilst the pressure in ''Spektr'', containing many of Foale's experiments and personal effects, dropped to a vacuum.<ref name="Dragonfly"/><ref name="SMH Flights"/> In an effort to restore some of the power and systems lost following the isolation of ''Spektr'' and to attempt to locate the leak, [[Mir EO-24|EO-24]] commander [[Anatoly Solovyev]] and [[flight engineer]] [[Pavel Vinogradov]] carried out a risky salvage operation later in the flight, entering the empty module during a so-called "intra-vehicular activity" or "IVA" spacewalk and inspecting the condition of hardware and running cables through a special hatch from ''Spektr's'' systems to the rest of the station. Following these first investigations, Foale and Solovyev conducted a 6-hour EVA on the surface of ''Spektr'' to inspect the damage to the punctured module.<ref name="SMH Flights"/><ref>{{Cite news|author=David Hoffman|title=Crucial Mir spacewalk carries high hopes - continued Western support could hinge on mission's success|newspaper=Washington Post|pages=a1|date=22 August 1997}}</ref> After these incidents, the U.S. Congress and NASA considered whether to abandon the programme out of concern for the astronauts' safety, but NASA administrator [[Daniel Goldin]] decided to continue the programme.<ref name="OffPlanet"/> The next flight to ''Mir'', [[STS-86]], brought [[David Wolf (astronaut)|David Wolf]] to the station aboard ''Atlantis''. During the orbiter's stay Titov and Parazynski conducted a spacewalk to affix a cap to the docking module for a future attempt by crew members to seal off the leak in ''Spektr''<nowiki>'</nowiki>s hull.<ref name="SMH Flights"/><ref>{{cite web|title=STS-86 Mission Summary|author=Jim Dumoulin|publisher=NASA|date=29 June 2001|url=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-86/mission-sts-86.html|accessdate=30 March 2007|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303230243/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-86/mission-sts-86.html}}</ref> Wolf spent 119 days aboard ''Mir'' with the EO-24 crew and was replaced during [[STS-89]] with [[Andy Thomas]], who carried out the last U.S. expedition on ''Mir''.<ref name="SMH Flights"/><ref>{{cite web|title=STS-89 Mission Summary|author=Jim Dumoulin|publisher=NASA|date=29 June 2001|url=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-89/mission-sts-89.html|accessdate=30 March 2007|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304062707/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-89/mission-sts-89.html}}</ref> The [[Mir EO-25|EO-25]] crew arrived in [[Soyuz TM-27]] in January 1998 before Thomas returned to Earth on the final Shuttle–''Mir'' mission, [[STS-91]].<ref name="SMH Flights"/><ref>{{cite web|title=STS-91 Mission Summary|author=Jim Dumoulin|publisher=NASA|date=29 June 2001|url=http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-91/mission-sts-91.html|accessdate=30 March 2007|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304111001/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/sts-91/mission-sts-91.html}}</ref><ref>{{cite news|author=William Harwood|title=Final American returns from Mir|newspaper=Washington Post|page=a12|date=13 June 1998|publisher=NewsBank}}</ref> ====Final days and deorbit==== {{main|Deorbit of Mir}} [[File:Mir reentry photo.jpg|thumb|''Mir'' breaks up in Earth's atmosphere over the South Pacific on 23 March 2001.|alt=A view of a bluish-grey sky through which four large and eight smaller points of light are descending in a top-right to bottom-left direction, trailing smoke.]] Following the departure of ''Discovery'' on 8 June 1998, the EO-25 crew of [[Nikolai Budarin|Budarin]] and [[Talgat Musabayev|Musabayev]] were left aboard the station, carrying out materials experiments and the compiling of a station inventory. Meanwhile, back on Earth, Yuri Koptev, the director of the [[Russian Federal Space Agency|Roskosmos]], announced on 2 July that, due to a lack of funding to keep ''Mir'' flying, the station would be deorbited in June 1999.<ref name="SSSM"/> The [[Mir EO-26|EO-26]] crew of [[Gennady Padalka]] and [[Sergei Avdeyev]] arrived on 15 August in [[Soyuz TM-28]], alongside physicist [[Yuri Baturin]], who departed with the EO-25 crew on 25 August in [[Soyuz TM-27]]. The crew carried out two spacewalks, one inside ''Spektr'' to reseat some power cables and another outside to set up experiments delivered by [[Progress M-40]], which also carried a large amount of propellant to begin alterations to ''Mir''<nowiki>'</nowiki>s orbit ready for the station's decommissioning. 20 November 1998 saw the launch of ''[[Zarya]]'', the first module of the [[International Space Station]], but delays to the new station's service module [[Zvezda (ISS module)|''Zvezda'']] had led to calls for ''Mir'' to be kept in orbit past 1999. Roskosmos, however, confirmed that it would not fund ''Mir'' past the set deorbit date.<ref name="SSSM"/> The crew of [[Mir EO-27|EO-27]], consisting of [[Viktor Mikhailovich Afanasyev|Viktor Afanasyev]] and [[Jean-Pierre Haigneré]] arrived in [[Soyuz TM-29]] on 22 February 1999 alongside [[Ivan Bella]], who returned to Earth with Padalka in Soyuz TM-28. The crew carried out three EVAs to retrieve experiments and deploy a prototype communications antenna on ''Sofora''. Meanwhile, on 1 June it was announced that the deorbit of the station would be delayed by six months to allow time to seek alternative funding to keep the station operating. The rest of the expedition was spent preparing the station for its deorbit; a special analogue computer was installed and each of the modules, starting with the docking module, was mothballed in turn and sealed off. The crew loaded their results into Soyuz TM-29 and departed ''Mir'' on 28 August 1999, ending a run of continuous occupation of the station which had lasted for eight days short of ten years.<ref name="SSSM"/> The station's gyrodynes and main computer were shut down on 7 September, leaving [[Progress M-42]] to control ''Mir'' and refine the station's orbital decay rate.<ref name="SSSM"/> Near the end of its life, there were plans for private interests to purchase ''Mir'', possibly for use as the first orbital [[television studio|television]]/[[movie studio]]. The privately funded [[Soyuz TM-30]] mission by [[MirCorp]], launched on 4 April 2000, carried two crew members, [[Sergei Zalyotin]] and [[Aleksandr Kaleri]], to the station for two months to do repair work with the hope of proving that the station could be made safe. This was, however, to be the last manned mission to ''Mir'' - while Russia was optimistic about ''Mir'''s future, its commitments to the [[International Space Station]] project left no funding to support the aging station.<ref name="SSSM"/><ref name="CNN">{{cite news|title=Mir Destroyed in Fiery Descent|publisher=CNN|url=http://archives.cnn.com/2001/TECH/space/03/23/mir.descent/index.html|accessdate=10 November 2009|date=22 March 2001|archivedate=21 November 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091121134003/http://archives.cnn.com/2001/TECH/space/03/23/mir.descent/index.html}}</ref> ''Mir''<nowiki>'</nowiki>s deorbit was carried out in three stages. The first stage involved waiting for [[Drag (physics)|atmospheric drag]] to [[Orbital decay|reduce the station's orbit]] to an average of {{convert|220|km|mi}}. This began with the docking of [[Progress M1-5]], a modified version of the [[Progress-M]] carrying 2.5 times more fuel in place of supplies. The second stage was the transfer of the station into a 165&nbsp;×&nbsp;220&nbsp;km (103&nbsp;×&nbsp;137&nbsp;mi) orbit. This was achieved with two burns of Progress M1-5's control engines at 00:32 UTC and 02:01 UTC on 23 March 2001. After a two-orbit pause, the third and final stage of ''Mir'''s deorbit began with the burn of Progress M1-5's control engines and main engine at 05:08 UTC, lasting a little over 22 minutes. [[Atmospheric reentry|Reentry]] into [[Earth's atmosphere]] (100&nbsp;km/60&nbsp;mi AMSL) of the 15-year-old space station occurred at 05:44 UTC near [[Nadi]], [[Fiji]]. Major destruction of the station began around 05:52 UTC and the unburned fragments fell into the South [[Pacific Ocean]] around 06:00 UTC.<ref name="Reentry News">{{cite web|title=The Final Days of Mir|publisher=The Aerospace Corporation|url=http://www.reentrynews.com/Mir/sequence.html|accessdate=16 April 2007|archivedate=3 August 2009|archiveurl=https://www.webcitation.org/5ilBuhOVb?url=http://www.reentrynews.com/Mir/sequence.html}}</ref><ref name="Reentry Page">{{cite web|title=Mir Space Station Reentry Page|publisher=Space Online|url=http://www.ik1sld.org/mirreentry_page.htm|accessdate=16 April 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070614034327/http://www.ik1sld.org/mirreentry_page.htm|archivedate=14 June 2007}}</ref> ===Visiting spacecraft=== {{Main|Soyuz (spacecraft)|Progress (spacecraft)|Space Shuttle}} {{See also|List of human spaceflights to Mir|List of unmanned spaceflights to Mir}} [[File:Soyuz acoplada MIR.jpg|thumb|right|[[Soyuz TM-24]] docked with ''Mir'' as seen from the {{OV|104}} during [[STS-79]]|alt=An image of the four radial modules of the space station, with a Soyuz spacecraft, seen docked to the centre of the cluster. The Soyuz consists of a spherical orbital module, headlight-shaped descent module and cylindrical service module to which are attached two blue solar arrays. The entire spacecraft is covered in dark insulation except the base of the service module, which is white.]] ''Mir'' was primarily supported by the Russian [[Soyuz spacecraft|Soyuz]] and [[Progress spacecraft]] and had two ports available for docking these spacecraft. Initially, the fore and aft ports of the core module could be used for dockings, but following the permanent berthing of ''Kvant''-1 to the aft port in 1987, the rear port of the new module took on this role from the core module's aft port. Each port was equipped with the plumbing required for Progress cargo ferries to replace the station's fluids and also the guidance systems needed to guide the spacecraft in for docking. Two such systems were used on ''Mir''; the rear ports of both the core module and ''Kvant''-1 were equipped with both the [[Igla (spacecraft docking system)|Igla]] and [[Kurs (docking system)|Kurs]] systems, whilst the core module's forward port featured only the newer Kurs.<ref name="SSSM"/> Soyuz spacecraft provided manned access to and from the station allowing for crew rotations and cargo return, and also functioned as a lifeboat for the station, allowing for a relatively quick return to Earth in the event of an emergency.<ref name="SoyuzUS"/><ref name="Shuttle-Mir-Soyuz">{{cite web|title=Shuttle–Mir History/Spacecraft/Mir Space Station/Soyuz|publisher=NASA|date=4 March 2004|author=Kim Dismukes|url=http://spaceflight.nasa.gov/history/shuttle-mir/spacecraft/s-mir-soyuz.htm|accessdate=11 February 2010|archivedate=15 February 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090215015225/http://spaceflight.nasa.gov/history/shuttle-mir/spacecraft/s-mir-soyuz.htm}}</ref> Two models of Soyuz flew to ''Mir''; [[Soyuz T-15]] was the only Igla-equipped [[Soyuz-T]] to visit the station, whilst all other flights used the newer, Kurs-equipped [[Soyuz-TM]]. A total of 31 (30 manned, [[Soyuz TM-1|1 unmanned]]) Soyuz spacecraft flew to the station over a fourteen-year period.<ref name="SoyuzUS"/> The unmanned Progress cargo vehicles were only used to resupply the station, carrying a variety of cargoes including water, fuel, food and experimental equipment. The spacecraft were not equipped with reentry shielding and so, unlike their Soyuz counterparts, were incapable of surviving reentry.<ref name="Shuttle-Mir-Progress">{{cite web|title=Shuttle–Mir History/Spacecraft/Mir Space Station/Progress Detailed Description|publisher=NASA|date=4 March 2004|author=Kim Dismukes|url=http://spaceflight.nasa.gov/history/shuttle-mir/spacecraft/s-mir-detailed-main.htm|accessdate=11 February 2010|archivedate=2 September 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090902030958/http://spaceflight.nasa.gov/history/shuttle-mir/spacecraft/s-mir-detailed-main.htm}}</ref> As a result, when its cargoes had been unloaded, each Progress was refilled with rubbish, spent equipment and other waste which was destroyed, along with the Progress itself, on reentry.<ref name="SoyuzUS"/> However, in order to facilitate cargo return, ten Progress flights carried [[VBK-Raduga|''Raduga'']] capsules, which could return around 150&nbsp;kg of experimental results to Earth automatically.<ref name="SoyuzUS"/> ''Mir'' was visited by three separate models of Progress; the original [[Progress 7K-TG|7K-TG]] variant equipped with Igla (18 flights), the [[Progress-M]] model equipped with Kurs (43 flights), and the modified [[Progress-M1]] version (3 flights), which together flew a total of sixty-four resupply missions to the station.<ref name="SoyuzUS"/> Whilst the vast majority of the Progress spacecraft docked automatically without incident, the station was equipped with a remote manual docking system, [[TORU]], in case problems were encountered during the automatic approaches. With TORU cosmonauts could guide the spacecraft safely in to dock (with the exception of the catastrophic docking of [[Progress M-34]], when the long-range use of the system resulted in the spacecraft's striking the station, damaging ''Spektr'' and causing [[Uncontrolled decompression|decompression]]).<ref name="SSSM"/> In addition to the routine Soyuz and Progress flights, it was anticipated that ''Mir'' would also be the destination for flights by the Soviet [[Buran program|''Buran'' space shuttle]], which was intended to deliver extra modules (based on the same "37K" [[Satellite bus|bus]] as ''Kvant''-1) and provide a much improved cargo return service to the station. ''[[Kristall]]'' carried two [[Androgynous Peripheral Attach System]] (APAS-89) docking ports designed to be compatible with the shuttle. One of these ports was to be used for ''Buran'' dockings with the other providing a berthing location for the planned ''Pulsar'' X-2 telescope, also to be delivered by ''Buran''.<ref name="SSSM"/><ref name="russianspaceweb.com Kristall"/> The cancellation of the ''Buran'' programme, however, meant these capabilities were not realised until the 1990s when the ports were used instead by U.S. [[Space Shuttle]]s as part of the Shuttle-''Mir'' programme (after testing by the specially modified [[Soyuz TM-16]] in 1993). Initially, visiting [[Space Shuttle orbiter|orbiters]] docked directly to ''Kristall'', but this required the relocation of the module to ensure sufficient distance between the shuttle and ''Mir''<nowiki>'</nowiki>s solar arrays.<ref name="SSSM"/> In order to eliminate the need to move the module and retract solar arrays for clearance issues, a [[Mir Docking Module|docking module]] was later added to the end of ''Kristall''.<ref name="Encyclopedia Astronautica mirodule">{{cite web|title=Mir Docking Module|author=Mark Wade|publisher=Encyclopedia Astronautica|url=http://www.astronautix.com/craft/mirodule.htm|accessdate=11 February 2010|archivedate=23 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081223223347/http://www.astronautix.com/craft/mirodule.htm}}</ref> The shuttles provided crew rotation of the American astronauts on station and carried cargo to and from the station, performing some of the largest transfers of cargo of the time. With a space shuttle docked to ''Mir'', the temporary enlargements of living and working areas amounted to a complex that was the largest [[spacecraft]] in history at that time, with a combined mass of {{convert|250|t|short ton|lk=on}}.<ref name="SSSM"/> ===ခရီးစဉ်ထိန်းချုပ်ရေးဌာန=== {{Main|TsUP}} [[File:Russian Mission Control Center.jpg|thumb|TsUP seen in 2007|alt=A large room with two banks of computer workstations and their operators visible. On the wall facing these workstations are three large screens displaying a diagram of an orbital ground track, a space station crew and various other pieces of data, with a large ticker above these screens. Advertisement boards are situated below the screens.]] ''Mir'' and the spacecraft visiting the station were controlled from the Russian [[Mission control center|mission control centre]] ({{lang-ru|Центр управления полётами}}) in [[Korolyov (city)|Korolyov]], near the [[RKK Energia]] plant. Referred to by its acronym ЦУП ("TsUP"), or simply as 'Moscow', the facility could process data from up to ten spacecraft in three separate control rooms, although each control room was dedicated to a single programme; one to ''Mir''; one to Soyuz; and one to the Soviet space shuttle Buran (which was later converted for use with the ISS).<ref name="TsUP">{{cite web|url=http://www.space.com/news/spacestation/missioncontrol_russia_000814.html|publisher=Space.com|accessdate=13 July 2011|date=14 August 2000|author=Yuri Karash|title=Russia's Mission Control: Keeping ISS Aloft|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100207165302/http://www.space.com/news/spacestation/missioncontrol_russia_000814.html|archivedate=7 February 2010}}</ref><ref name="MCC-M">{{cite web|url=http://spaceflight.nasa.gov/history/shuttle-mir/history/to-h-b-operations-mcc.htm|accessdate=6 November 2010|date=4 April 2004|publisher=NASA|title=Shuttle-Mir Background - Mission Control Center - Moscow|archivedate=16 October 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111016215954/http://spaceflight.nasa.gov/history/shuttle-mir/history/to-h-b-operations-mcc.htm}}</ref> The facility is now used to control the [[Russian Orbital Segment]] of the ISS.<ref name="TsUP"/> The flight control team were assigned roles similar to the system used by NASA at their mission control centre in [[Houston]], including:<ref name="MCC-M"/> * The Flight Director, who provided policy guidance and communicated with the mission management team. * The Flight Shift Director, who was responsible for real-time decisions within a set of flight rules, * The Mission Deputy Shift Manager (MDSM) for the MCC was responsible for the control room's consoles, computers and peripherals, * The MDSM for Ground Control was responsible for communications, * The MDSM for Crew Training was similar to NASA's 'capcom,' or capsule communicator. This person generally had served as the ''Mir'' crew's lead trainer. ===Safety aspects=== ====Aging systems and atmosphere==== In the later years of the programme, particularly during the Shuttle-''Mir'' programme, ''Mir'' suffered from various systems failures as the station aged. The station was originally designed to fly for five years but eventually flew for three times that length of time, and in the 1990s was showing its age—constant computer crashes, loss of power, uncontrolled tumbles through space and leaking pipes were an ever-present concern for crews. NASA astronaut [[John Blaha]]'s account of the air quality on ''Mir'' - "very healthy, – it's not dry, it's not humid. Nothing smells." - contradicts sharply the concerns about air quality on the space station that [[Jerry Linenger]] relates in his book about his time on the facility. Linenger says that due to the age of the space station, the cooling system on board had developed a plethora of tiny leaks too small and numerous to be repaired, that permitted the constant release of [[coolant]], making it unpleasant to breathe the air on board. He says that it was especially noticeable after he had made a spacewalk and become used to the clean air he had been breathing in his spacesuit. When he returned to the station and again began breathing the air inside ''Mir'', he was deeply shocked by the intensity of the chemical smell and very worried about the possible negative health effects of breathing such heavily contaminated air.<ref name="OffPlanet"/> Various breakdowns of ''Mir'''s Elektron oxygen-generating system were also a concern. These breakdowns led crews to become increasingly reliant on the backup [[Vika oxygen generator|''Vika'']] [[chemical oxygen generator|solid-fuel oxygen generator]] (SFOG) systems, responsible for the fire during the handover between EO-22 and EO-23.<ref name="SSSM"/><ref name="Dragonfly"/> (see also [[ISS ECLSS#Vika|ISS ECLSS]]) ====မတော်တဆဖြစ်ရပ်များ==== [[File:Mir after Fire.jpg|thumb|A charred panel in ''Kvant''-1 following the ''Vika'' fire|alt=A white panel covered in buttons, which shows signs of fire damage on its bottom edge. Wiring and other pieces of hardware are arrayed beneath the panel.]] During the operation of ''Mir'', a number of accidents occurred which threatened the safety of the station, such as the glancing collision between ''[[Kristall]]'' and [[Soyuz TM-17]] during proximity operations in January 1994. The three most alarming incidents, however, occurred during [[Mir EO-23|EO-23]]. The first of these, on 23 February 1997 during the handover period from [[Mir EO-22|EO-22]] to EO-23, followed a malfunction in one of the station's backup [[Vika oxygen generator|''Vika'']] system, a [[chemical oxygen generator]] later known as solid-fuel oxygen generator (SFOG). The ''Vika'' malfunction led to a fire which burned for around 90 seconds (according to official sources at the TsUP; astronaut [[Jerry M. Linenger|Jerry Linenger]], however, insists the fire burned for around 14 minutes), and produced large amounts of toxic smoke that filled the station for around 45 minutes. This forced the crew to don respirators, but some of the respirator masks initially worn were broken. Some of the [[fire extinguisher]]s mounted on the walls of the newer modules were immovable.<ref name="Dragonfly"/><ref name="OffPlanet"/> The other two accidents which occurred during EO-23 concerned testing of the station's [[TORU]] manual docking system to manually dock [[Progress M-33]] and [[Progress M-34]]. The tests were called in order to gauge the performance of long-distance docking in order to enable the cash-strapped Russians to remove the expensive [[Kurs (docking system)|''Kurs'']] automatic docking system from Progress spacecraft. However, due to malfunctioning equipment, both tests failed, with Progress M-33 narrowly missing the station and Progress M-34 striking ''[[Spektr]]'' and puncturing the module, causing the station to depressurise and leading to ''Spektr'' being permanently sealed off. This in turn led to a power crisis aboard ''Mir'' as the module's solar arrays produced a large proportion of the station's electrical supply, causing the station to power down and begin to drift, requiring weeks of work to rectify before work could continue as normal.<ref name="SSSM"/><ref name="Dragonfly"/> ====ရောင်ခြည်များနှင့်ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းမှအမှိုက်များ==== [[File:Space Debris Low Earth Orbit.png|thumb|right|Space debris in low Earth orbit|alt=A diagram of the Earth surrounded by huge numbers of black dots, indicating tracked pieces of orbital debris. See adjacent text for details.]] Without the protection of the Earth's atmosphere, cosmonauts were exposed to higher levels of [[radiation]] from a steady flux of [[cosmic ray]]s and trapped protons from the [[South Atlantic Anomaly]]. The station's crews were exposed to an [[absorbed dose]] of about 5.2&nbsp;[[Gray (unit)|cGy]] over the course of a [[Mir EO-18|115-day expedition]], producing an [[equivalent dose]] of 14.75&nbsp;[[Sievert|cSv]], or 1133&nbsp;µSv per day.<ref>{{cite journal|title=Biodosimetry Results from Space Flight Mir-18|journal=Radiation Research|year=1997|volume=148|accessdate=6 February 2011|issue=148|pages=S17–S23|url=http://www.jstor.org/pss/3579712|author=Yang TC, ''et al''.|publisher=[[Radiation Research Society]]}}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1016/S0273-1177(98)01070-9|title=Radiation environment on the Mir orbital station during solar minimum.|journal=[[Advances in Space Research]]|year=1998|volume=22|issue=4|pages=501–510|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11542778|accessdate=6 February 2011|author=Badhwar GD, ''et al''.|publisher=[[Committee on Space Research]]|location=[[Johnson Space Center]], [[Houston]], [[Texas]]|pmid=11542778|bibcode = 1998AdSpR..22..501B }}</ref> This is approximately half of that received from natural [[background radiation]] on Earth in a year.<ref>{{cite journal|title=Report of the United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation to the General Assembly|date=26 July 2000|url=http://www.unscear.org/docs/reports/gareport.pdf|accessdate=6 February 2011|archive-date=5 February 2009|access-date=8 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20090205040744/http://www.unscear.org/docs/reports/gareport.pdf|url-status=dead}}</ref> The radiation environment of the station was not uniform, however; closer proximity to the station's hull led to an increased radiation dose, and the strength of radiation shielding varied between modules; ''Kvant''-2's being better than the core module, for instance.<ref>{{cite journal|title=Measurement of the Depth Distribution of Average LET and Absorbed Dose Inside a Water – Filled Phantom on Board Space Station MIR|journal=Physica Medica|year=2001|volume=17|issue=Supplement 1|pages=128–130|pmid=11770528|url=http://www.ati.ac.at/~vanaweb/papers/Arona.pdf|accessdate=6 February 2011|author=Berger T, ''et al''.|location=[[Vienna]], [[Austria]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120325012208/http://www.ati.ac.at/~vanaweb/papers/Arona.pdf|archive-date=25 March 2012|access-date=8 January 2013|url-status=dead}}</ref> The increased radiation levels result in a higher risk of crews developing cancer, and can cause damage to the [[chromosomal|chromosomes]] of [[lymphocytes]]. These cells are central to the [[immune system]] and so any damage to them could contribute to the lowered [[immunity (medical)|immunity]] experienced by cosmonauts. Over time, lowered immunity results in the spread of infection between crew members, especially in such confined areas. Radiation has also been linked to a higher incidence of [[cataracts]] in cosmonauts. Protective shielding and protective drugs may lower the risks to an acceptable level, but data is scarce and longer-term exposure will result in greater risks.<ref name="JCB"/> At the low altitudes at which ''Mir'' orbited there is a variety of [[space debris]], consisting of everything from entire spent [[rocket stage]]s and defunct [[satellite]]s, to explosion fragments, paint flakes, slag from solid rocket motors, coolant released by [[RORSAT]] nuclear powered satellites, [[Project West Ford|small needles]], and many other objects. These objects, in addition to natural [[micrometeoroid]]s,<ref>{{cite journal|author=F. L. Whipple|year=1949|title=The Theory of Micrometeoroids|url=https://archive.org/details/sim_popular-astronomy_1949-12_57_10/page/517|journal=Popular Astronomy|volume=57|page=517|bibcode=1949PA.....57..517W}}</ref> posed a threat to the station as they have the ability to puncture pressurised modules and cause damage to other parts of the station, such as the solar arrays.<ref>{{cite web|author=Henry Nahra|url=http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19890016664_1989016664.pdf|title=Effect of Micrometeoroid and Space Debris Impacts on the Space Station Freedom Solar Array Surfaces|date=24–29 April 1989|publisher=NASA|accessdate=7 October 2009}}</ref> Micrometeoroids also posed a risk to [[Extra-vehicular activity|spacewalking]] cosmonauts, as such objects could [[Space exposure|puncture their spacesuits]], causing them to depressurise.<ref>{{cite web|url=http://www.space.com/missionlaunches/junk_iss_020107.html|title=Space Junk and ISS: A Threatening Problem|accessdate=13 July 2011|publisher=Space.com|date=7 January 2002|author=Leonard David|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090523163656/http://www.space.com/missionlaunches/junk_iss_020107.html|archivedate=23 May 2009}}</ref> Meteor showers in particular posed a significant risk to the station, and, during such storms, the crews slept in their Soyuz ferries to facilitate an emergency evacuation should ''Mir'' be damaged.<ref name="SSSM"/> == မှီငြမ်း == {{Reflist|30em}} ==ပြင်ပချိတ်ဆက်ရန်များ == {{Commons category|Mir}} {{Wikisource|Mir Hardware Heritage}} {{Wikisource|Mir Mission Chronicle}} * [http://history.nasa.gov/SP-4225/imagery/videos/mirdeorbit.mpg NASA animation of ''Mir'''s deorbit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190714121716/http://history.nasa.gov/SP-4225/imagery/videos/mirdeorbit.mpg |date=14 July 2019 }}. * [http://www.zarya.info/Diaries/StationsMir/Mir.php ''Mir'' Diary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201116050546/http://www.zarya.info/Diaries/StationsMir/Mir.php |date=16 November 2020 }} * [http://www.russianspaceweb.com/mir.html Site containing detailed diagrams, pictures and background info] * [http://www.jamesoberg.com/05181998mirmisinfo_mir.html Site contains information on problems aboard Mir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200912114713/http://www.jamesoberg.com/05181998mirmisinfo_mir.html |date=12 September 2020 }} * [http://spaceflight.nasa.gov/history/shuttle-mir/references/documents/phase1-joint-report.pdf Shuttle-''Mir'': Phase 1 Program Joint Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605123843/http://spaceflight.nasa.gov/history/shuttle-mir/references/documents/phase1-joint-report.pdf |date=5 June 2011 }} * [http://history.nasa.gov/SP-4225/mir/mir.htm Mir Space Station (NASA Book)] {{S-start}} {{Succession box| before=[[Salyut 7]] | title=''Mir'' | years=1986&ndash;2001 | after=[[Mir-2|''Mir''-2]] as the [[Russian Orbital Segment|ROS]] in the [[နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်း|ISS]]}} {{S-end}} {{Spaceflight}} {{coord|44|15|S|150|24|W|source:kolossus-cswiki|display=title}} [[Category:အာကာသစခန်းများ]] 9gp55turi34er30u8q80pygkd17257b 0 47722 1061563 1052077 2026-11-05T00:58:12Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061563 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = မဟာဗြိတိန် နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန် ပေါင်းစည်း ဘုရင့်နိုင်ငံတော် (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) | ပုံ_အလံ = Flag of the United Kingdom.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = | နိုင်ငံတော်သီချင်း = “[[ဘုရင်ကို ဘုရားသခင် စောင့်ရှောက်ပါစေ]]” <br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:U.S. Navy Band - God Save the King.oga]]</div> | ပုံ_နေရာ = Europe-UK.svg | မြို့တော် = [[လန်ဒန်မြို့]] | အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော်[[လန်ဒန်မြို့]] | အကြီးဆုံးပြည်နယ် = | ဧရိယာ = ၂၄၃ ၆၁၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၉၄ ၀၆၀ ဧကစတုရန်းမိုင်) | ဧရိယာအဆင့် = | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = | အမြင့်ဆုံးနေရာ = | အရှေဆုံးမြစ် = | အကြီးဆုံးအင်း = | ကမ်ရိုးတန်း = | စံတော်ချိန်ဇုန် = +၀ | ရုံးသုံးဘာသာများ = [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] | လူဦးရေ = ၆၇,၀၈၁,၀၀၀ | လူဦးရေအဆင့် = ၂၁ | လူဦးရေအထူ = ၂၅၄.၇/km² (၆၅၉.၆/sq mi) | လူဦးရေအထူအဆင့် = ၅၁ | လူမျိုးများ = ၈၇.၁% [[လူဖြူ]] <br /> ၇.၀% [[အာရှ]] <br /> ၃.ဝ [[လူမည်း]] <br /> ၂.၉% အခြားလူမျိုးများ | ဘာသာတရားများ = ၅၉.၅% [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] <br />၂၅.၇% [[ဘာသာမဲ့]] <br /> ၄.၄% [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] <br /> ၁.၃% [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] <br /> ၀.၄% [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | ပွဲများ = | အမျိုးအစား = [[တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ|တစ်ပြည်ထောင်]] [[ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ်|ပါလီမန်]] [[စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]] | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၁) = [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်စနစ်|ဧကရာဇ်]] | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၁) = [[တတိယ ချားလ်စ်]] | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၂) = [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၂) = [[ကီယာစတားမာ]] | ထူထောင်ရေး_အမည်(၁) = ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့ခြင်း ၁၇၀၇ | ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၁) = [[၁၁ မေ]]၊ ၁၇၀၇ | ထူထောင်ရေး_အမည်(၂) = ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့ခြင်း ၁၈၀၀ | ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၂) = [[၁ ဇန်နဝါရီ]] [[၁၈၀၁]] | ထူထောင်ရေး_အမည်(၃) = အင်ဂလို အိုင်းရစ်ရှ် စာချုပ် | ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၃) = [[၁၂ ဧပြီ]] [[၁၉၂၂]] | GDP_PPP = ၃.၇၅၂ ထရီလီယံ | GDP_PPP_အဆင့် = ၈ | GDP_PPP_per_capita = US $၅၅,၃၀၁ | GDP_PPP_per_capita_အဆင့် = ၂၈ | HDI = ၀.၉၃၂ | HDI_အဆင့် = ၁၃ | ဗဟိုဘဏ် = | ငွေ = စတာလင်ပေါင် | အထိမ်းအမှတ်များ = | ISO 3166-1 = GB | cctld = .uk | calling_code = +၄၄ | ယခင်က တည်ခဲ့သော အင်ပါယာ = နေမဝင်အင်ပါယာ | native_name = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland | conventional_long_name = မဟာဗြိတိန်နှင့်မြောက်ပိုင်းအိုင်ယာလန်<br>ပေါင်းစည်းဘုရင့်နိုင်ငံ }} '''ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း''' (တရားဝင်အားဖြင့် '''မဟာဗြိတိန်နှင့်မြောက်ပိုင်းအိုင်ယာလန်ပေါင်းစည်းဘုရင့်နိုင်ငံ,''' {{Lang-en|United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland}}) သည်<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Great-Britain-island-Europe|title=Great Britain &#124; island, Europe|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> ဥရောပရှိ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဥရောပကုန်းမကြီး၏ အနောက်မြောက် ကမ်းရိုးတန်းအလွန်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite web|last=United Kingdom Permanent Committee on Geographical Names|date=May 2017|title=Toponymic guidelines for the United Kingdom|url=https://www.gov.uk/government/publications/toponymic-guidelines|website=GOV.UK|at=10.2 Definitions|quote=usually shortened to United Kingdom ... The abbreviation is UK or U.K.}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.britannica.com/place/United-Kingdom|title=United Kingdom|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းအား '''ဗြိတိန်နိုင်ငံ'''သို့မဟုတ် '''ယူကေ''' ဟူ၍လည်း လူသိများသည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]] ၊ [[ဝေလနိုင်ငံ]]၊ [[စကော့တလန်နိုင်ငံ]] နှင့် [[မြောက်အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ]]တို့ ပါဝင်သည်။<ref name="page823">{{cite web|date=10 January 2003|title=Countries within a country|url=http://www.number10.gov.uk/Page823|url-status=dead|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823|archive-date=9 September 2008|access-date=8 March 2015|publisher=Prime Minister's Office|accessdate=3 July 2022|archivedate=9 September 2008|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823}}</ref> ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် [[ဂရိတ်ဗြိတိန်ကျွန်း]]၊ [[အိုင်ယာလန်ကျွန်း]] အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် [[ဗြိတိသျှကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းငယ်အများအပြား ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|title=Definition of Great Britain in English|url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/Great-Britain?q=Great+Britain|access-date=29 October 2014|publisher=Oxford University Press|quote=Great Britain is the name for the island that comprises England, Scotland and Wales, although the term is also used loosely to refer to the United Kingdom.|accessdate=3 July 2022|archivedate=14 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160814114302/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/great-britain?q=Great+Britain}}</ref> [[မြောက်အိုင်ယာလန်]]သည် [[အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံ]]နှင့် ကုန်းမြေ နယ်နိမိတ် ထိစပ်နေသည်မှအပ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းအား အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၊ မြောက်ပင်လယ်၊ အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြား၊ ဆဲလ်တစ်ပင်လယ် နှင့် အိုင်းရစ်ရှ် ပင်လယ်တို့က ဝန်းရံထားသည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စုစုပေါင်း ဧရိယာမှာ {{convert|၉၃,၆၂၈|sqmi|km2}} ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၀ ခုနှစ် ခန့်မှန်းလူဦးရေမှာ ၆၇သန်း ဖြစ်သည်။<ref name="pop_estimate">{{cite web|title=Office for National Statistics|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/|website=ons.gov.uk}}</ref> ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းသည် နှစ်ရာပေါင်းများစွာအတွင်း ပါဝင်သောနိုင်ငံများကို ထည့်သွင်းခြင်း၊ ပြည်ထောင်စု အဖြစ် ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ခွဲထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၇၀၇ တွင် အင်္ဂလန်ဘုရင့်နိုင်ငံတော် ( ၎င်းတွင် ၁၅၄၂ ခုနှစ်တွင် စာရင်းသွင်း ထည့်သွင်းခဲ့သော ဝေလနိုင်ငံ ပါဝင်သည်) နှင့် စကော့တလန် ဘုရင့်နိုင်ငံတော်တို့ ချုပ်ဆိုခဲ့သော ပြည်ထောင်စု စာချုပ်အရ ဂရိတ်ဗြိတိန် ဘုရင့်နိုင်ငံတော် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၀၁ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန် ဘုရင့်နိုင်ငံတော် နှင့် ပြည်ထောင်စု အဖြစ် ပေါင်းစည်း၍ ဂရိတ်ဗြိတိန် နှင့် အိုင်ယာလန် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန်၏ အစိတ်အပိုင်းတော်တော်များများမှာ ယူကေမှ ခွဲထွက်သွားခဲ့သဖြင့် လက်ရှိရှိနေသော ဂရိတ်ဗြိတိန် နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း သာကျန်ရှိပြီး ထိုအမည်ကို ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် တရားဝင် ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ အနီးအနားရှိ မန်းကျွန်း၊ ဂန်းဇီး နှင့် ဂျာစီ တို့မှာ ယူကေ၏ အစိတ်အပိုင်း မဟုတ်ဘဲ ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ ဘုရင့်အစောင့်အရှောက်ခံနယ်မြေ များသာ ဖြစ်ကြပြီး ဗြိတိသျှအစိုးရမှ ကာကွယ်ရေးနှင့် နိုင်ငံတကာ ကိုယ်စားပြုမှုများကို တာဝန်ယူထားသည်။<ref>{{cite web|title=Key facts about the United Kingdom|url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517|url-status=dead|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517|archive-date=15 October 2012|access-date=6 March 2015|publisher=Directgov|quote=The full title of this country is 'the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'. Great Britain is made up of England, Scotland and Wales. The United Kingdom (UK) is made up of England, Scotland, Wales and Northern Ireland. 'Britain' is used informally, usually meaning the United Kingdom.<br /> The Channel Islands and the Isle of Man are not part of the UK.|accessdate=4 July 2022|archivedate=15 October 2012|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517}}</ref> ထို့ပြင် ဗြိတိသျှတို့၏ ရေမြေခြား ပိုင်နက် ၁၄ ခု ရှိပြီး <ref name="overseasterrirories">{{cite web|title=Supporting the Overseas Territories|url=https://www.gov.uk/government/policies/protecting-and-developing-the-overseas-territories|access-date=9 March 2015|publisher=Foreign and Commonwealth Office}}</ref> ၎င်းမှာ ဗြိတိသျှအင်ပိုင်ယာ၏ နောက်ဆုံးကျန်ရစ်သော အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှ အင်ပါယာမှာ ၁၉၂၀ ခုနှစ်များအတွင်း အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့စဉ်က ကမ္ဘာ့မြေထု၏ ၄ ပုံ ၁ပုံခန့် နှင့် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၃ ပုံ ၁ ပုံခန့်ကို လွှမ်းခြုံ အုပ်စိုးထားနိုင်ခဲ့ကာ သမိုင်းတွင် အကြီးကျယ်ဆုံး အင်ပိုင်ယာ တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုအား ၎င်းတို့ကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့ဖူးသော နိုင်ငံများ၏ ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဥပဒေနှင့် နိုင်ငံရေးစနစ်တို့တွင် လေ့လာ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Julian Go |title=Constitutionalism and political reconstruction |date=2007 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-15174-1 |editor-last=Arjomand |editor-first=Saïd Amir |pages=92–94 |chapter=A Globalizing Constitutionalism?, Views from the Postcolony, 1945–2000 |chapter-url= https://books.google.com/books?id=kYmmnYKEvE0C&pg=PA94}}</ref>{{sfn|Ferguson|2004|p=307}} ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းသည် စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ် နှင့် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ် ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ {{Efn|The United Kingdom does not have a codified constitution but an unwritten one formed of Acts of Parliament, court judgments, traditions, and conventions.<ref>{{Citation |title=What is the UK Constitution? |date=9 August 2018 |url=https://www.ucl.ac.uk/constitution-unit/what-uk-constitution/what-uk-constitution |publisher=The Constitution Unit of UCL |access-date=6 February 2020}}</ref>}}<ref>[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/HowtheMonarchyworks/Whatisconstitutionalmonarchy.aspx The British Monarchy, "What is constitutional monarchy?"]. Retrieved 17 July 2013; [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ "United Kingdom"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |date=9 January 2021 }} CIA ''The World Factbook''. Retrieved 17 July 2013</ref> ဘုရင်မ ဖြစ်သော [[ဒုတိယ အယ်လီဇဘက်]] သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ စတင် အုပ်စိုးခဲ့ပြိး ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ အယ်လီဇဘက် နတ်ရွာစံခဲ့ရာ အိမ်ရှေ့စံ ချားလ်မင်းသား သည် တတိယမြောက်ချားလ်ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့သ ည်။တတိယမြောက်ချားလ်ဘုရင်သည် ဗြိတိန်နိုင်ငံ နှင်ဓနသဟာယနိုင်ငံများ၏ဧကရာဇ်အဖြစ် ၂၀၂၂ခုနှစ် စက်တင်ဘာ လ ၈ရက်မှ စတင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။လက်ရှိဗြိတိန်နိုင်ငံ ၏ ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ရီရှီဆူးနက်ခ် ဖြစ်သည်။ရီရှီဆူးနက်ခ်သည် ယူကေ၏ ပထမဆုံး အာရှနွယ်ဖွားအိန္ဒိယမိဘနှစ်ဦးမှ ဖွားမြင်သော ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည် ။<ref>{{Cite news|date=13 October 2016|title=Queen takes over longest reign mantle after Thailand's King Bhumibol dies|publisher=AOL (UK)|agency=Press Association|url=http://www.aol.co.uk/news/2016/10/13/queen-takes-over-longest-reign-mantle-after-thailands-king-bhumibol-dies/|access-date=13 October 2016|archive-date=13 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161013220041/http://www.aol.co.uk/news/2016/10/13/queen-takes-over-longest-reign-mantle-after-thailands-king-bhumibol-dies/|url-status=dead}}</ref> မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ [[လန်ဒန်မြို့]] ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့မြို့တော်တစ်ခုဖြစ်ကာ ငွေကြေးဗဟိုဌာန တစ်ခု ဖြစ်ပြီး မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ၏ လူဦးရေမှာ ၁၄ သန်းကျော် ရှိသည်။ အခြားသော အဓိက မြို့တော်ကြီးများမှာ [[ဘာမင်ဂမ်မြို့]] ၊ [[မန်ချက်စတာမြို့]]၊ [[ဂလက်စဂိုမြို့]]၊ [[လီဗာပူးမြို့]] နှင့် လိဒ်မြို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=D. Clark |date=17 January 2022 |title=Largest UK cities 2020 |url=https://www.statista.com/statistics/294645/population-of-selected-cities-in-united-kingdom-uk |access-date=27 February 2022 |publisher=Statista}}</ref>စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ ဝေလနိုင်ငံ နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန်နိုင်ငံတို့တွင် သီးခြားအစိုးရများ ရှိကြပြီး ကွဲပြားသော အာဏာများ ပိုင်ဆိုင် ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Devolution of powers to Scotland, Wales and Northern Ireland |url=https://www.gov.uk/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland#devolved-administrations |access-date=17 April 2013 |publisher=United Kingdom Government |quote=In a similar way to how the government is formed from members from the two Houses of Parliament, members of the devolved legislatures nominate ministers from among themselves to comprise executives, known as the devolved administrations...}}; {{Cite web |title=Country Overviews: United Kingdom |url=http://www.transport-research.info/web/countryprofiles/uk.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100404062853/http://www.transport-research.info/web/countryprofiles/uk.cfm |archive-date=4 April 2010 |access-date=28 March 2010 |publisher=Transport Research Knowledge Centre}}</ref> ယူကေသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံးသော စက်မှုနိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉ ရာစုနှစ် ၂၀ ရာစု အစောပိုင်း တကမ္ဘာလုံးတွင် စိန်ခေါ်မှု မရှိသော "ပက်စ် ဘရစ်တန်နီကာ" ဟု ခေါ်သော အချိန်အပိုင်းအခြားတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဩဇာအာဏာ အရှိဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Britain's Imperial Century: What Was the Pax Britannica? |url= https://www.historyhit.com/what-was-the-pax-britannica/ |access-date=15 January 2023 |website=History Hit }}</ref><ref>{{Cite book |last=Mathias |first=P. |title=The First Industrial Nation: the Economic History of Britain, 1700–1914 |url=https://archive.org/details/firstindustrialn00unse |publisher=Routledge |year=2001 |isbn=978-0-415-26672-7 |location=London}}; {{Cite book |last=Ferguson |first=Niall |url= https://archive.org/details/empire00nial |title=Empire: The rise and demise of the British world order and the lessons for global power |publisher=Basic Books |year=2004 |isbn=978-0-465-02328-8 |location=New York |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite web |title=20th-century international relations |url= https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155 |access-date=15 January 2023 |website=www.britannica.com }}</ref><ref>{{Cite web |title=Pax Britannica {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences/applied-and-social-sciences-magazines/pax-britannica |access-date=15 January 2023 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> ၂၁ ရာစုတွင်လည်း ယူကေသည် အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ်ဆက်လက်တည်ရှိကာ<ref>{{Cite web |last=Allison |first=George |date=18 May 2018 |title=Study ranks Britain 'second most powerful country in the world' |url= https://ukdefencejournal.org.uk/new-study-ranks-britain-second-powerful-country-world/ |access-date=15 January 2023 }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Thorp |first1=James |last2=James |date=26 March 2021 |title=Size does not matter: the UK's continuing great power status » Wavell Room |url=https://wavellroom.com/2021/03/26/size-does-not-matter-the-uks-continuing-great-power-status/ |access-date=15 January 2023 |website=Wavell Room |archive-url=https://web.archive.org/web/20210326071007/https://wavellroom.com/2021/03/26/size-does-not-matter-the-uks-continuing-great-power-status/ |archive-date=26 March 2021 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |last=Tombs |first=Robert |date=13 May 2022 |title=Britain's future is to be Europe's only great power, not a satellite of Macron's continental empire |work=The Telegraph |location= London |url= https://www.telegraph.co.uk/news/2022/05/13/britains-future-europes-great-power-not-satellite-macrons-continental/ |access-date=15 January 2023}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 March 2022 |title= European researchers determine UK is second most powerful country in the world |url= https://conservativepost.co.uk/european-researchers-determine-uk-is-second-most-powerful-country-in-the-world/ |access-date=15 January 2023 |website=Conservative Post}}</ref> နိုင်ငံတကာတွင် စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ စစ်ရေး၊ သိပ္ပံပညာ၊ နည်းပညာနှင့် နိုင်ငံရေး အရ လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။ <ref>{{Cite book |last1=T.V. Paul |url= https://www.google.com/books?id=9jy28vBqscQC&pg=PA59&dq="Great+power" |title=Balance of Power |last2=James J. Wirtz |last3=Michel Fortmann |publisher=State University of New York Press |year=2005 |isbn=978-0-7914-6401-4 |pages=59, 282}} ''Accordingly, the great powers after the Cold War are Britain, China, France, Germany, Japan, Russia and the United States'' p. 59; {{Cite book |last=McCourt |first=David |url= https://books.google.com/books?id=lwpOnwEACAAJ&q=Britain+and+World+Power+Since+1945:+Constructing+a+Nation%27s+Role+in+International+Politics |title=Britain and World Power Since 1945: Constructing a Nation's Role in International Politics |publisher=[[University of Michigan Press]] |year=2014 |isbn=978-0-472-07221-7 |location=Ann Arbor}}</ref> ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းသည် အကြမ်းမျဉ်း စုစုပေါင်းပြည်တွင်းထုတ်ကုန် အရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆဌမမြောက် စီးပွားရေးအရ အကြီးမားဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအား ကွာခြားမှုနှုန်း (PPP) အရ အဌမမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဝင်ငွေ မြင့်မားသောနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အလွန်မြင့်မားသော လူထုဖွံ့ဖြိုးမှု ညွှန်းကိန်း ရှိကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင့် ၁၈ ရှိသည်။ နိုင်ငံတကာအဆင့်သတ်မှတ်မှုများအရ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု နှင့် လူ့သက်တမ်း တို့တွင်လည်း မြင့်မားသော အဆင့် ရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects&nbsp;– The 2006 Revision |url=https://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/WPP2006_Highlights_rev.pdf |access-date=27 April 2010 |publisher=UN }}; {{Cite web |last=Professor Arne Björnberg, Ph.D |date=29 January 2018 |title=Euro Health Consumer Index 2017 |url=https://healthpowerhouse.com/media/EHCI-2017/EHCI-2017-report.pdf |access-date=26 April 2018 |publisher=Health Consumer Powerhouse |archive-date=15 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815194857/https://healthpowerhouse.com/media/EHCI-2017/EHCI-2017-report.pdf }}</ref> ၎င်းသည် နျူးကလီးယားလက်နက် ပိုင်ဆိုင်သော နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် စစ်ရေးစရိတ် စတုတ္ထမြောက် သုံးစွဲမှု အများဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |date=January 2021 |title=IISS Military Balance 2021 |url= https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/04597222.2021.1868791?journalCode=tmib20 |journal=The Military Balance |volume=121 |issue=1 |pages=23–29 |doi=10.1080/04597222.2021.1868791 |access-date=1 October 2021 |s2cid=232050862}}</ref> ယူကေသည် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၁၉၄၆ ခု ပထမအကြိမ် အစည်းအဝေးကတည်းကပင် ဖြစ်သည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းသည် ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့ ၊ ဥရောပကောင်စီ ၊ ဂျီဆဲဗင်း၊ ဆယ်နိုင်ငံအဖွဲ့ ၊ ဂျီတွမ်တီး၊ မျက်လုံးငါးစုံအဖွဲ့ ၊ ကုလသမဂ္ဂ၊ နေတိုး ၊ အောကပ်စ် ၊ [[စီးပွားရေးပေါင်းတူလုပ်ဆောင်ရေးနှင့် ဖွဲ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအဖွဲ့အစည်း]] (OECD)၊ အင်တာပိုလ် နှင့် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး အဖွဲ့ တို့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ယူကေသည် အဓိက ဥရောပနိုင်ငံများ၏ တရားဝင်မဟုတ် စုစည်းထားသော ဘစ်ဖိုး အဖွဲ့၏ အစိတ်အပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=30 January 2008 |title=EU's 'big four' speak as one ahead of G7 in Tokyo |url= https://www.politico.eu/article/eus-big-four-speak-as-one-ahead-of-g7-in-tokyo/ |access-date=15 January 2023 |website=POLITICO }}</ref> ၎င်းသည် ဥရောပ အဖွဲ့အစည်းနှင့် ၎င်းကို ဆက်ခံသော ဥရောပသမဂ္ဂတို့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် စတည်တည်ထောင်သော ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှ စ၍ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၆ ခု ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲ၏ ရလဒ်ကြောင့် ၂၀၂၀ တွင် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ==သမိုင်း== === ဟင်နိုဗာ မင်းဆက် === အန်းဘုရင်မသည် ၁၇၁၄ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့လေရာ နန်းလျာ မကျန်ခဲ့ချေ။ အန်းဘုရင်မ၏ အရိုက်အရာကို ပထမဂျိမ်းဘုရင်၏ သမီးတော်အငယ် အယ်လစ်ဇဗက် မင်းသမီးမှ ဆင်းသက်ခဲ့သော ဟင်နိုဗာမြို့စား ဂျာမန်မင်းသား ပထမဂျော့က ဆက်ခံခဲ့လေသေည်။ ပထမဂျော့ဘုရင် နန်းတက်သောအချိန်တွင် ပါလီမန်မှာ နိုင်ငံတွင်း၌ အရေးအပါဆုံး အဓိကအင်အားစု ဖြစ်နေလေပြီ။ ထို့ပြင် ပထမ ဂျော့သည် အင်္ဂလိပ်စကား မတတ်သည့်ပြင် အင်္ဂလန်ပြည်၏ အရေးကိစ္စများတွင်လည်း စိတ်ပါဝင်စားလှခြင်း မရှိချေ။ ပါလီမန်ကို ကြီးစိုးနေသော ဝှစ်ပါတီနှင့်သာ လွှဲထားခဲ့သည်။ ဒုတိယဂျော့လက်ထက်တွင်လည်း ထို နည်းနှင်နှင်ပင် ဖြစ်ခဲ့လေရာ နိုင်ငံ၏ တာဝန်မှာ ဘုရင်မှသည် သူ၏ ဝန်ကြီးများနှင့် ပါလီမန်သို့ လွှဲပြောင်း သွားလေတော့သည်။ ထိုဝန်ကြီးများ၏ အစည်းအဝေးသို့ ပထမဂျော့လက်ထက်မှစ၍ ဘုရင်များသည် သဘာပတိအဖြစ် တက်ရောက် မဆောင်ရွက်တော့သဖြင့် ဝန်ကြီးတစ်ဦးက ဘုရင့်ကိုယ်စား သဘာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်လေသည်။ ထိုအခါ ဝှစ်ပါတီတွင် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ [[ဆာရောဗတ် ဝါလပို]]သည် ထိုသို့ ဘုရင့်ကိုယ်စား ဆောင်ရွက်ရာမှ နောင်အခါတွင် ဝန်ကြီးများ၏ အကြီးအမှူး၊ တစ်နည်းဆိုသော် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာလေသည်။ သို့ဖြင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်ကို ပါလီမန်အတွင်း အများစုက အုပ်ချုပ်သည့် အစဉ်အလာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ ၁၇၂၁ ခုနှစ်မှ ၁၇၄၂ ခုနှစ်အထိ ဝါလပိုသည် အင်္ဂလန်ပြည်ကို ဦးဆောင် အုပ်ချုပ်ခဲ့ရလေသေည်။ ဝါလပို လက်ထက်တွင် လာဘ်ပေး လာဘ်ယူမှုများကြောင့် နာမည်ပျောက်ခဲ့ရသော်လည်း သူ၏ဝါဒများမှာ တိုင်းပြည်အတွက် များစွာ အကျိုးရှိခဲ့လေသည်၊ သူသည် ပါလီမန်ကို ယခင်ကထက် တန်ခိုးကြီးလာအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ပြည်တွင်းပြည်ပ ငြိမ်းချမ်းမှုကို လိုလားခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ အင်္ဂလန်ပြည်သည် ဥရောပတိုက်စစ်ပွဲများတွင် မပါဝင်ဘဲ နေနိုင်သမျှ နေနိုင်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့လေသည်။ သို့ကြိုးပမ်းခဲ့သည်မှာလည်း တစ်နည်းအားဖြင့် ကုန်စည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးစေရန်အတွက် ဖြစ်လေသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးတွင် မျှတမျှရှိရန် လိုလားသည်ဟု ဆိုသော်လည်း နိုင်ငံရေး အတိုက်အခက်များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ဝါလပိုသည် ငြိမ်းချမ်းမှုကို လိုလားသူဖြစ်သော်လည်း ၁၇၃၉ ခုနှစ်တွင် စပိန်ပြည်နှင့် မတတ်သာဘဲ စစ်တိုက်ခဲ့ရလေသည်။ ထိုစစ်ပွဲမှာ ဩစတြီးယား နန်းလုစစ်ပွဲနှင့် ရောထွေးသွားသည်နှင့် ထိုနန်းလု စစ်ပွဲတွင်လည်း ပါဝင်ရပြန်လေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ၁၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လိုက်လေသည်။ === နယ်သစ်များအရေး === ၁၆ ရာစုနှစ်မှစ၍ ဗြိတိန် ကုန်သည်များသည် ဟဒ်ဆန်းဗေးကုမ္ပဏီ၊ အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီစသည့် ကုမ္ပဏီများ တည်ထောင်ကာ ဝေးကွာလှသော ပင်လယ်ရပ်ခြား ဒေသများသို့ သွားရောက်၍ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဌာနများ ဖွင့်ခဲ့ကြလေသည်။ မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစုများတွင်လည်း နယ်သစ်များ ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ ထိုအဝေးရောက် ကုန်စည်ရောင်းဝယ်ရေးဌာနခွဲများ၏ ဗဟိုဌာနကြီးများတည်ရှိရာ [[လန်ဒန်မြို့]]၌ နယ်သစ်များမှ လက်ဖက်ခြောက်၊ သကြား၊ သားမွှေး၊ ဆေး စသည်တို့ကို အကြီးအကျယ် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်လေသည်။ ထိုကြောင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်မှာ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်ကြီးပွားလာ၏။ ၁၇ ရာစုနှစ်လောက်တွင် ဥရောပတိုက်မှ နိုင်ငံများ တစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံ ကုန်စည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင်လည်းကောင်း၊ နယ်သစ်များဖွင့်လှစ်ရေး တွင်လည်းကောင်း အပြိုင်အဆိုင်များဖြစ်လာကြလေသည်။ အထူးသဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံတို့သည် မြောက်အမေရိကတိုက်၌ နယ်သစ်များ အလုအယက် ချဲ့ထွင်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် [[ဥရောပတိုက်]]နှင့် [[အမေရိကတိုက်]]တွင် [[အင်္ဂလန်]]နှင့် [[ပြင်သစ်]]တို့ စစ်တိုက်ကြရလေသည်။ ၁၇၅၆ ခုနှစ်မှ ၁၇၆၃ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ခုနစ်နှစ်စစ်ပွဲ]] (၁၇၅၆-၁၇၆၃)တွင် ဗြိတိန်သည် အောင်ပွဲများစွာ ရခဲ့လေသည်။ ထိုအခါ [[ဝီလျံပစ် အကြီး]]သည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေခိုက် ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှ ရေတပ်သည် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု နှင့် အာဖရိကတိုက်ရှိ ဗြိတိသျှနယ်သစ်စခန်းများတွင် ပြင်သစ်တို့ကို အနိုင်ရလိုက်လေ၏။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တွင် ဆာရောဗတ် ကလိုက်သည် ဗြိတိသျှ တန်ခိုးအာဏာကို ခိုင်မြဲစွာ အခြေစိုက်ခဲ့၍ မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် ဂျင်နရယ်ဝုသည် ကွီဗက်အနီး၌ ပြင်သစ် ဗိုလ်ချုပ် မွန်းကမ်းကို အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် ကနေဒါပြည်နယ်သည် အင်္ဂလိပ်တို့အပိုင် ဖြစ်သွားခဲ့လေသည်။ ၁၇၆၃ ခုနှစ်တွင် စစ်ပွဲကြီးပြီးဆုံးသွားသောအခါ ဗြိတိသျှသည် မြောက်အမေရိကတိုက်၌ အတ္တလန္တိတ်ကမ်းခြေမှ မစ်စစ်စပီမြစ်အထိ ကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေများကို ရရှိလိုက်လေသည်။ === အမေရိကန် ပြည်နယ်များ ဆုံးရှုံးရခြင်း === ၁၇ဝ၅ ခုနှစ်တွင် တတိယ ဂျော့ဘုရင် နန်းတက်၏။ ထိုဘုရင်မှာ တိုရီပါတီကို လိုလားသူဖြစ်လေသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းပြည်ရေးရာများကို မိမိ၏အစိုးရအဖွဲ့ဝန်ကြီးများနှင့်သာ လွှဲအပ် မထားလိုဘဲ ကိုယ်တိုင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လိုသူလည်း ဖြစ်၏။ တတိယဂျော့နှင့် လော့နော့တို့ လူစုသည် တိုရီပါတီအာဏာရအောင် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ပါလီမန်တွင် မိမိ၏ဘက်သို့ ပါသည့် သူများကို ပါတီဖွဲ့ကာ အင်အားဖြည့်တင်းပေးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဝန်ကြီးအဖွဲ့တွင် မိမိယုံကြည်စိတ်ချရသူများကိုသာ ခန့်ထားခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ဝန်ကြီးတစ်ဖွဲ့ပြီးတစ်ဖွဲ့ ဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် နောက်ဆုံး၌ သူသည် ကိုယ်စားလှယ်တော်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သော လော့နော့သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာလေသည်။ ထိုအချိန်တွင် ပါလီမန် အတွင်း၌ ဘုရင့်မိတ်ဆွေများ ခေါ်သူ၏ ပါတီဝင်များမှာ အတော် အင်အားကောင်းလျက် ရှိနေလေပြီ။ ထိုသို့ ဝှစ်ပါတီနှင့် ဘုရင်တို့ အာဏာလုနေစဉ် အတောအတွင်း နယ်သစ်များ အရေးတို့ကို ဂရုမထားနိုင်ဘဲ ဖြစ်ကတတ်ဆန်း စီမံခန့်ခွဲ ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က ဗြိတိသျှအစိုးရမှာ ခုနစ်နှစ်စစ်ပွဲကြောင့် အကြွေးများတင်လျက်ရှိလေ၏။ ထိုကြောင့် ထိုကြွေးများကို ထိုနယ်သစ်များကပါ ကူညီပေးဆပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ပြီးသော် ထိုအကြွေးများဆပ်နိုင်ရန် နယ်သစ်များတွင် အခွန်သစ်များ စည်းကြပ်စေ၍ အခွန်များကို အတင်းအကြပ် ကောက်ခံစေလေ၏။ နယ်သစ်များမှာ ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ ဂရုတစိုက် အုပ်ချုပ်ခြင်း မခံရဘဲ ဗြိတိသျှ ပါလီမန်တွင်လည်း ကိုယ်စားလှယ် လွှတ်နိုင်ခွင့် မရခဲ့သောကြောင့် အခွန်များ ကောက်ခံခြင်းသည် ဥပဒေစည်းမျဉ်းနှင့် မလျော်ဟု မကျေမနပ်ဖြစ်ကာ အပြင်းအထန် ကန့်ကွက်ကြလေသည်။ ထိုမျှမကသေး၊ ဗြိတိသျှတို့၏ ဥပဒေ စည်းကမ်း များကို လိုက်နာခြင်းမပြုတော့ဘဲ ဗြိတိသျှစစ်တပ်များကိုပင် ခုခံရန် အသင့်ပြင်ဆင်ခဲ့ကြလေ၏။ ဂျော့ဘုရင်နှင့် လော့နော့တို့ကလည်း မိမိတို့၏ သဘောထားကို အလျှော့ပေးရန် ငြင်းဆိုခဲ့ကြလေသည်။ ထိုကြောင့် မကျေနပ်မှု ယမ်းအိုးကြီးသည် တဖြည်းဖြည်း အခြေအနေဆိုးလာပြီးလျှင် ၁၇၇၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ပေါက်ကွဲလေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် အမိတိုင်းပြည်နှင့် နယ်သစ်တို့ကို တိုက်ကြရသော အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲကြီး စတင်ဖြစ်ပွားလေ တော့သည်။ ဗြိတိသျှစစ်တပ်များသည် ဆာရာတိုဂါ တိုက်ပွဲတွင် အရေးနိမ့်ပြီးသောအခါ ပြင်သစ်တို့သည် နယ်သစ်များဖက်မှ ပါဝင် တိုက်ခိုက်လေသည်။ ခုနစ်နှစ်စစ်ပွဲအတွင်းက ဗြိတိသျှတို့အား အညံ့ခံခဲ့ရသည်ကို လက်တုံ့ ပြန်သောအားဖြင့် အခြားဥရောပနိုင်ငံများကလည်း နယ်သစ်များဘက်မှ ကူညီခဲ့လေရာ ဗြိတိန် မှာ တစ်ဦးနှင့် အများ ယှဉ်ပြိုင်နေရလေ၏။ ၁၇ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ယော့တောင်း၌ ဂျင်နရယ် ကွန်းဝေါလစ်သည် နယ်သစ်တပ်များထံ လက်နက်ချလိုက်ရပြီးလျှင် ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် လော့နော့သည် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရလေသည်။ အမေရိကန်နယ်သစ်များ ဆုံးရှုံး သွားရသည့်အတွက် ဘုရင့်အာဏာကို ကန့်သတ်လိုက်သကဲ့သို့ဖြစ် သွားလေတော့သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ဝှစ်ပါတီသည် ပြန်၍ အာဏာရရှိခဲ့ပြီးလျှင် အမေရိကန်နယ်သစ်များ၏ လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်ပြုလိုက်လေ၏။ တတိယ ဂျော့ဘုရင်သည် မိမိတန်ခိုးအာဏာရရှိမှုကို ခေါင်းမာမာနှင့်ပင် ဆက်လက် ကြိုးစားခဲ့သေးသည်။ သို့သော် အခြား ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ သောကများလှသဖြင့် စိတ်ထိခိုက်သွားကာ မကြာမီ စိတ်နောက် သွားလေသည်။ === စက်မှုလုပ်ငန်း အရေးပုံ === ၁၈ ရာစုနှစ်များအတွင်း ဗြိတိန်၌ အရေးပါသော ပြောင်းလဲမှုများသည် လယ်ယာ လုပ်ငန်းတွင်လည်းကောင်း၊ သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေးတွင်လည်းကောင်း၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ရေးတွင်လည်း ကောင်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ လယ်ယာလုပ်ငန်းတွင် ရှေးသမရိုးကျ နည်းစနစ်များအစား တိုးတက်ကောင်းမွန်သော နည်းသစ်စနစ်သစ်များဖြင့် စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ အသီးအနှံများ ပိုမိုဖြစ်ထွန်းလေသည်။ မျိုးကောင်းမျိုးသန့် တိရစ္ဆာန်များကိုလည်း ရရှိလေသည်။ ထိုအခါ တောရွာများရှိ ဘုံမြေများကိုပင် တိရစ္ဆာန် မွေမြူရေးအတွက် သိမ်းယူကြသဖြင့် လယ်ယာလုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးသူ အတော်များများသည် အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ကာ ရွာများမှ ထွက်ခွာခဲ့ရလေသည်။ ထို အလုပ်လက်မဲ့များသည် မြို့များရှိ စက်ရုံများတွင် သွားရောက် လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။ စက်ရုံများ ပေါ်ပေါက်လာသည်မှာလည်း မကြာလှသေးပေ။ ရှေးဦးစွာ အထည်အလိပ်များကို လက်ဖြင့် ရက်လုပ်ရာမှ စက်ဖြင့် ရက်လုပ်နိုင်ရန် ကြိုးစားကြံစည်ခဲ့သည်တွင် ဖြစ်မြောက် အောင်မြင်ခဲ့၏။ ထိုကြောင့် အထည်ရက်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းမှာ အိမ်တွင်းလက်မှုလုပ်ငန်းတစ်ခု အဖြစ်မှ စက်မှုလုပ်ငန်း ဖြစ်လာလေသည်။ ဤသို့ဖြင့် စက်များကို ကျွမ်းကျင်သော လက်မှုပညာသည်များ နေရာတွင် အစားထိုးနိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် စက်ရုံအများအပြား ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ အစတွင် စက်များကို ရေအားဖြင့် လှည့်၏။ နောက်ရေနွေးငွေ့စက် တီထွင် အောင်မြင်သောအခါ ရေနွေးငွေ့ဖြင့် လည်စေလေသည်။ ထို အခါ ကျောက်မီးသွေးနှင့် သံများ အကြီးအကျယ် တူးဖော်လုပ်ကိုင်လေသည်။ စက်ရုံများတွင်သာမက သတ္တုတွင်းများ တွင်လည်း ရေနွေးစက်များကို အသုံးပြုကြ၏။ ကုန်ကြမ်းများ ရရှိနိုင်ရေးနှင့် ကုန်ချောများကို ဖြန့်ချိနိုင်ရေးအတွက် တူးမြောင်း များနှင့် လမ်းများကိုဖောက်လုပ်ကာ ဆိပ်ကမ်းများကိုလည်း ပိုမို ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်ကြလေသည်။ ထို့ပြင် ရေနွေးငွေ့ဖြင့်မောင်းသော မီးရထား၊ မီးသင်္ဘောများ ကိုလည်း တီထွင်ခဲ့ကြ၏။ စက်ရုံများ ထွန်းကားရာ မြို့များတွင် လျင်မြန်စွာ တိုးတက် ကြီးပွားလာကြလေသည်။ ထိုသို့ စက်ရုံများ ထွန်းကားလာသော ကြောင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် ''ကမ္ဘာ့အလုပ်ရုံကြီး''ဖြစ်လာလေသည်။ === ပြင်သစ်နှင့် စစ်ဖြစ်ပွားခြင်း === ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးသည် ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားရာမှ တစ်ကမ္ဘာလုံးနှင့်ဆိုင်သော တော်လှန်ရေးကြီး ဖြစ်လာလေသည်။ ထိုစဉ်က အင်္ဂလိပ် ဝန်ကြီးချုပ်မှာ [[ဝီလျံပစ်အငယ်]] ဖြစ်၏။ ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်စက အသက် ၂၅ နှစ်မျှ သာ ရှိသေးသည်။ တော်လှန်ရေးကြီး ပေါ်ပေါက်စ ပထမလေးနှစ်အတွင်း ဗြိတိန်သည် ဂရုမထားဘဲ နေခဲ့သော်လည်း ပြင်သစ်တို့သည် သူတို့၏ ဘုရင်လူဝီ ၁၆ ကို အဆုံးစီရင်ကာ ယခု ဗဲလဂျီယမ်ခေါ် နယ်မြေကို သိမ်းယူခဲ့ပြီးနောက်တွင်ကား ဗြိတိန်သည် လက်ပိုက်ကြည့်မနေသာတော့ဘဲ အခြား ဥရောပနိုင်ငံများကို ခေါင်းဆောင်ကာ ၁၈၁၇ ခုနှစ်အထိ ပြင်သစ်တို့ကို တိုက်ခိုက် ခဲ့လေသည်။ ဗြိတိန်သည် စစ်ထဲဝင်၍ ပါရသော်လည်း ကုန်းတပ်ထက် ရေတပ်ကို ပိုမိုအားထားကာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရလေ၏။ ရေတပ်ကို အားထားသည့်အတိုင်းပင် ရေကြောင်းဘက်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ပြင်သစ်တို့အပေါ် အရေးသာခဲ့သည်ချည်း ဖြစ်လေသည်။ အထင်ရှားဆုံးသော ဗြိတိသျှတို့၏ ရေတပ်အောင်ပွဲကြီးမှာ ၁၈ဝ၅ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ထရာဖဲ လဂါ တိုက်ပွဲကြီးဖြစ်၍ ထိုတိုက်ပွဲတွင် ရေကြောင်းဗိုလ်ချုပ်ကြီး နယ်လဆင်က ပြင်သစ်ရေတပ်ကို အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ စင်စစ်သော်ကား အင်္ဂလိပ်ရေတပ်သည် ဗြိတိန်နိုင်ငံကို ကယ်တင် ခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ကုန်းဘက်တွင်ကား ဗြိတိသျှနှင့် မဟာမိတ်တပ်များ အောင်ပွဲများများ မရကြပေ။ သို့သော် နောက်ဆုံးတွင် မဟာမိတ်တပ်များသည် နပိုလီယန်၏ တပ်များကို ၁၈၁၅ ခုနှစ် ဝါးတားလူးတိုက်ပွဲတွင် အနိုင်ရလိုက်လေသည်။ ထိုစဉ်က ဗြိတိသျှတပ်များကို ဦးစီးအုပ်ချုပ်သူမှာ ဝယ်လင်တန်မြို့စား ဖြစ်ပေသည်။ အရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံလှသော ခေါင်းဆောင်ကောင်း တစ်ဦးဖြစ်၍ ဝယ်လင်တန်သည် ထိုစစ်ပွဲတွင် ပိုမိုထင်ရှား ကျော်ကြားလာ ခဲ့၏။ ဗီယင်နားတွင် စည်းဝေးဆွေး နွေးကာ ချုပ်ဆိုခဲ့သော စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်သည် ဥရောပတိုက်တွင် ပြန်၍ အာဏာကို မဲတင်းပေးခဲ့လေသည်။ ဗြိတိန်သည် အဖိုးတန်နယ်မြေများ ဖြစ်သော အာဖရိကတိုက် တောင်ပိုင်းမှ ကိပ်ကိုလိုနီ၊ မော်လတာကျွန်းနှင့် အခြားကျွန်းငယ်ကလေး အတော်များများကို ရရှိ လိုက်၏။ ထိုစစ်ပွဲအတွင်းက ဝန်ကြီးချုပ် ပစ်အငယ်သည် ပြင်သစ်ကို ချိုးနှိမ်ရန် များစွာ ကြိုးစားခဲ့ရလေ၏။ အခြား ဥရောပနိုင်ငံ များနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့၍ ပြင်သစ်ကို တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် ကြေးငွေ အမြောက်အမြား ထောက်ပံ့ခဲ့ရသည်။ ပြင်သစ်နှင့် စစ်ဖြစ်နေဆဲ၌ အိုင်ယာလန်ပြည်တွင် ဆူပူ ထကြွခဲ့လေ၏။ အင်္ဂလန်ပြည်၏ ရေတပ်အင်အား ကောင်း သောကြောင့်သာလျှင် အမေရိကန်နယ်သစ်များ အရေးကကဲ့သို့ အိုင်းရစ်တို့အား ပြင်သစ်တို့ မကူညီနိုင်ဘဲ ရှိနေခဲ့၏။ ထို့ပြင် ပစ်သည် အိုင်ယာလန်ပြည်နှင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်တို့ကို ပူးပေါင်း ပေးပြီးနောက် ဗရင်ဂျီ ဂိုဏ်းဝင်တို့ သက်ညှာခွင့် ရရှိစေရန် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းဖြင့် အိုင်းရစ်အရေး အေးချမ်းအောင် ဆောင်ရွက်မည် ကြံလေသည်။ သို့သော် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်တို့ကို သက်ညှာခွင့်ပေးရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ တတိယ ဂျော့ဘုရင်က ကန့်ကွက်သဖြင့် ပစ်သည် ၁၈ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ရာထူးမှ နုတ် ထွက်ရလေ၏။ ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် အိုင်ယာလန်ပြည်ကို ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံတော်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသော ပူးပေါင်းရေး အက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြသည်။ သို့သော် ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင်မှ ဗရင်ဂျီ ဂိုဏ်းဝင်တို့ သက်ညှာခွင့်ရရှိရေး အက်ဥပဒေ စသည်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းရာ၌ အောင်မြင်လေသည်။ === ပြုပြင်ရေးခေတ် === ပြင်သစ်နှင့် စစ်ကြီးဖြစ်ပြီးနောက်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် ကြွေးထူနေခဲ့လေသည်။ အထူးသဖြင့် တိုင်းသူပြည်သားတို့မှာ ဒုက္ခအသွယ်သွယ်နှင့် ကြုံခဲ့ရပေသည်။ တိုင်းသူပြည်သားတို့မှာ အများစုဖြစ်သော ဆင်းရဲသားများသည် စက်မှုလုပ်ငန်း အရေးပုံကြောင့် အကျိုးမခံစားရသည့်ပြင် ထိုအရေးပုံ၏ဒဏ်ကို ခံစား ခဲ့ရလေသည်။ စက်ရုံများတည်ရှိရာ မြို့များရှိ ကျန်းမာရေးနှင့်လည်း မညီ၊ လူအများ ပြွတ်သိပ်ကာ ညစ်ပတ်ပေရေစွာ နေထိုင်ရသော ဆင်းရဲသား အလုပ်သမားရပ်ကွက်များတွင် အလုပ်လက်မဲ့များဖြင့် ပြည့်နှက်နေလေသည်။ ထိုအတောအတွင်း စစ်ထဲမှ ပြန်လာသော စစ်သားများသည် အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ကာ ပို၍ အခြေအနေကို ဆိုးစေပြန်၏။ ထို့ပြင် ဈေးနှုန်းများကျဆင်း၍ လယ်သမားများသည် သီးစားခများ ကိုပင် မပေးနိုင်အောင် ဖြစ်နေလေသည်။ ပါလီမန်ကား ထိုကဲ့သို့သော အရေးများကို အနည်းငယ် မျှပင် ဂရုမစိုက်ခဲ့ပေ။ ထို့ပြင် ဆင်းရဲသား လူထုလည်း မဲဆန္ဒ ပေးပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ ယင်းသို့ဖြစ်နေသည်နှင့် လူထုသည် မခံမရပ်နိုင်တော့ဘဲ တော်လှန်ရေးကြီး ပေါ်ပေါက်တော့မည်ကဲ့သို့ ရှိနေစဉ် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတုတ္ထ ဝီလျံဘုရင်သည် နန်း တက်လေသည်။ တိုင်းပြည်၏ အခြေအနေ ထိုသို့ ရှိနေသည်ကို မြင်တွေ့သိရှိထားသော ဝှစ်ပါတီသည် တိုရီပါတီကို နှိမ်ဖို့ အခွင့်ကောင်း တွေ့ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် လူလတ်တန်းစားများအား မဲဆန္ဒပေးခွင့်၊ အမတ်အဖြဖစ် အရွေးခံခွင့်နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း ထွန်းကားရာမြို့များမှ ပါလီမန်သို့ ကိုယ်စားလှယ်များ စေလွှတ်ခွင့်တို့ကိုပေးရန် ရည် ရွယ်သော ပြုပြင်ရေး ဥပဒေကြမ်းကို ပြင်ဆင်ခဲ့ကြလေ၏။ ထိုဥပဒေကြမ်းသည်သာ အက်ဥပဒေအဖြစ် မရောက်လျှင် တိုင်းပြည်၏ အခြေအနေသည် ပိုမို ဆိုးရွားလာလိမ့်မည်ဟုပင် အချို့က ထင်မြင်ကြလေသည်။ ထိုဥပဒေကြမ်းကို ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်း လိုက်လေသည်။ ထိုအက်ဥပဒေသစ်အရ ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ပါလီမန်သည် ၁၈၃၃ ခုနှစ်၌ နယ်သစ်များတွင် ငွေဝယ်ကျွန်စနစ်ကို ပယ်ဖျက်ခဲ့၏။ ထို့ပြင် ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်ပေးခဲ့သည်။ ဆင်းရဲသားနှင့် ကလေး အလုပ်သမားများ သက်သာချောင်ချိရေးအတွက် အက် ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းပေးလေသည်။ သို့သော် အလုပ်သမားလူတန်း စားမှာ မဲပေးခွင့် မရသေးသဖြင့် မကျေနနပ် ရှိနေကြ ပြန်သည်။ === ဝိတိုရိယ ဘုရင်မကြီးလက်ထက် === ၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် ဝိတိုရိယဘုရင်မ နန်းတက်လေသည်။ ထိုဘုရင်မကြီး၏ နန်းသက်မှာ အတော်ပင် ရှည်လျား၍ သူ့လက်ထက်တွင် နိုင်ငံကြီး ငြိမ်းချမ်းသာယာ ဝပြောခဲ့ လေသည်။ နန်းတက်စက အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်မျှသာ ရှိသေးသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးကို ပါလီမန်နှင့် ဝန်ကြီးများက ကြိုးကိုင်နေသည်ဟု ဆိုရသော်လည်း ဝိတိုရိယဘုရင်မသည် အတော်ပင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နိုင်ခဲ့၏။ ထိုဘုရင်မကြီး၏ လက်ထက်တွင် ထင်ရှား ကျော်ကြား လှသော နိုင်ငံပြု သုခမိန်ကြီးများ အတော်များများ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ ဆာရောဗတ်ပီးသည် အခြားတိုင်းပြည်မှ တင်ပို့သော ကောက်သီးကောက်နှံများပေါ်တွင် အကောက်တော်ခွန် လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုလိုက်၏။ ထိုသို့ ပြုလိုက်ခြင်းသည် ဗြိတိသျှတို့၏ လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်မှုဝါဒ ဖြစ်မြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ရေးအတွက် ရှေ့တစ်လှမ်းတိုးတက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ဗင်ဂျမင် ဒစ်ဇရေလီသည် ကွန်ဆာဗေးတစ် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်၍ ၁၈၆၇ ခုနှစ် ပြုပြင်ရေး အက်ဥပဒေ ဖြစ်မြောက်ရန် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်။ ၁၈၃၂ ခုနှစ် တွင် ပြုပြင်ရေး အက်ဥပဒေတစ်ရပ်ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော်လည်း အလုပ်သမား လူတန်းစားသည် မဲပေးခွင့် မရသေးသဖြင့် မကျေမနပ် ရှိနေခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ အလုပ်သမားများသည် (၁) ယောက်ျားမှန်သမျှ မဲပေးနိုင်ရန်၊ (၂) ညီမျှသော မဲဆန္ဒနယ်များ ထားရှိရန်၊ (၃) နှစ်စဉ် ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲထားရှိရန်၊ (၄) ပါလီမန်အမတ်များအား လစာပေးရန်၊ (၅) လျှို့ဝှက်သော မဲပေးစနစ်ကို အသုံးပြုရန်၊ (၆) အမတ်များအတွက် ပစ္စည်း အရည်အချင်း မထားရန်ဟူသော အချက်ကြီးခြောက်ချက် ပါဝင်သည့် လူထုစာတမ်းကြီးတစ်ရပ်ကို ရေးဆွဲလက်မှတ်ထိုးကာ ပါလီမန်သို့ ဥပဒေ ပြုလုပ်ပေးရန် တင်သွင်းလေ၏။ သို့သော် ပါလီမန်က ငြင်းပယ်လိုက်သည်။ နောက်ထပ် မကြာခဏ ထိုသို့ တင်သွင်းခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ သို့သော် လူထုစာတမ်းကြောင့် အက်ဥပဒေတစ်ရပ်ကို ပြဋ္ဌာန်းပေး ရပြန်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ထိုအက်ဥပဒေကြောင့် မြို့များရှိ အိမ်ငှားနေသူ အလုပ်သမားများ၊ နယ်များရှိ လယ်သီးစားများနှင့် မြို့ငယ်ရွာသိမ်များရှိ လူလတ်တန်းစားတို့ မဲပေးခွင့်ရလေသည်။ နောက်ငါးနှစ်ခန့်အကြာတွင် လျှို့ဝှက်မဲပေးခွင့်ရကြပြန်၏။ ဝီလျဂလက်စတုန်း ကြိုးပမ်းခဲ့သောကြောင့် ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော ပြုပြင်ရေး အက်ဥပဒေသစ်အရ အိမ်ငှားနေသူ ယောက်ျားအားလုံး မဲပေးခွင့်ရလေသည်။ မဲဆန္ဒနယ်များကိုလည်း ညီတူညီမျှလောက်ဖြစ်အောင် ပြုပြင် ပေးခဲ့၏။ ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီး၏ လက်ထက်တွင် ဗြိတိန်၏ နေထိုင်မှု အဆင့်အတန်းသည် အတော်ပင် တိုးတက် ပြောင်းလဲသွား လေ၏။ ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်လောက်တွင် တစ်တိုင်းပြည်လုံးမှာ များမြောင်လှသော မီးရထားလမ်းနှင့် လမ်းမကြီးများဖြင့် ရှုပ်ရှက်ခတ်နေလေတော့သည်။ ကြေးနန်းနှင့် စကားပြောကြေးနန်းများကိုလည်း အသုံးပြုလျက် ရှိနေကြပေပြီ။ လူဦးရေ သည်လည်း နှစ်ဆမျှ တိုးတက်လာလေသည်။ လူလတ်တန်းစား များသည် စီးပွားရေး တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းကြ၍ အောက်တန်းစား လူထုသည်လည်း ယခင်ကထက် အတော်ကလေး ချောင်ချောင်လည်လည် နေနိုင်လာကြ၏။ ဘုရင်မကြီး၏ လက်ထက်တွင် ငြိမ်းချမ်းသာယာဝပြောသည်ဟု ဆိုရသော်လည်း စစ်မက်ဖြစ်ပွား ဆူပူ လှုပ်ရှားမှု အနည်းငယ်မျှ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပေသေးသည်။ ထိုအခါက ဥရောပတိုက်တွင် တန်ခိုးတက်လာသော ရုရှကို နှိမ်ရန် ကြိုးစားရာမှ ကရိုင်းမီးယားစစ် (၁၈၅၄-၁၈၅၆) ဖြစ်ပွားခဲ့လေသည်။ ထို စစ်ပွဲတွင် ဗြိတိန်ကို ပြင်သစ်နှင့် တူရကီတို့က ကူညီခဲ့၏။ ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် စစ်ပြေငြိမ်းခဲ့ရာ ဗြိတိန်နှင့် ပြင်သစ်တို့ အတွက် အကျိုးကျေးဇူး များစွာ မရရှိပေ။ ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယပြည်တွင် စစ်တပ်တော်လှန်မှုဖြစ်ပွားရာ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်မှ နှိမ်နင်း၍အောင်မြင်လေ၏။ ၁၈၉၉ ခုနှစ်မှ ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်အထိ နှစ်များအတွင်း အာဖရိကတိုက်တွင် ဗိုးဝါးတို့နှင့် စစ်ဖြစ်ခဲ့ရာပြန်လေ၏။ ဗိုးဝါးစစ်ပွဲအပြီးတွင်ကား ဗြိတိသျှတို့သည် တရန်းစဗားနှင့် ဩရိန်းရစ်ဗားနယ်များကို ရရှိခဲ့ လေသည်၊ ဆိုခဲ့သည့်စစ်များကို တိုက်ခဲ့ရာတွင် ဗြိတိန်သည် မိမိ၏ အင်အားတောင့်တင်းသော ရေတပ်ကြီးနှင့် အလေ့ အကျင့်ကောင်းစွာ ရထားသော အင်အားမများလှသည့် ကုန်းတပ်တို့ကို ယုံကြည်အားထားကာ အသုံးပြုခဲ့လေသည်။ ဘုရင်မကြီး၏ လက်ထက်အတွင်း အရေးပါသော ပြဿနာ တစ်ရပ်မှာ အိုင်ယာလန်ပြည်ကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ပေးသင့်၊ မပေးသင့် ပြဿနာပင် ဖြစ်လေ၏။ ထိုပြဿနာမှာ ၁၈ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းမှ ၁၉ ရာစုနှစ် အရှေ့ပိုင်းတိုင်အောင် ဗြိတိသျှ နိုင်ငံပြု သုခမိန်ကြီးများအတွက် အငြင်းပွားဖွယ်ရာအကြောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့လေ၏။ ဝန်ကြီးချုပ် ဂလက်စတုန်းသည် အိုင်ယာလန်ပြည်ကို ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ရေးပေးလို၏။ ထိုကြောင့် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန်ပြည် ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ရေး ဥပဒေကြမ်းကို ပါလီမန်တွင်သွင်းရာ ပါလီမန်က လက်မခံခဲ့ပေ။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် တင်သွင်းပြန်သော အခါ၌လည်း ရှုံးနိမ့်သွားပြန်လေသည်။ ထိုကြောင့် ဂလက် စတုန်း၏ လစ်ဗရယ် ပါတီသည် အစိုးရအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်ခဲ့လေရာ ကွန်ဆားဗေးတစ်တို့က အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့ကာ အုပ်ချုပ်ပြန်လေသည်။ ထိုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ဥပဒေကို ပထမ ကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကလေးတွင် အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော်လည်း အိုင်ယာလန်ပြည်သည် ၁၉၂၁ ခုနှစ်ကျကာမှ လွတ်လပ်သော တိုင်းပြည်ဖြစ်လာလေသည်။ === ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဗြိတိန် === ၂ဝ ရာစုနှစ်အစခန့်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံသည် အင်အားတိုးတက်လာ၍ ဗြိတိန်သည် ဂျာမနီ၏ တန်ခိုးကြီးလာမှုကို စိုးရိမ် လာရပြန်လေသည်။ ဂျာမန်စက်မှုလုပ်ငန်းများ အလွန်တိုးတက်လာရာ ဗြိတိန်သည် မီအောင်မလိုက်နိုင်သလောက် ဖြစ်လေသည်။ ထို့ပြင် ဂျာမနီသည် ရေတပ်သစ်ကို တည်ဆောက်၍ ကိုလိုနီနယ်သစ်များ ထူထောင်သိမ်းပိုက်သည့် လေသံများ ပစ်နေလ၏။ ထိုကြောင့် ဗြိတိန်သည် ဂျာမနီကို နှိမ်နင်းရန် မဟာမိတ်များ ရှာထားရလေသည်။ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်သည် ပြင်သစ်နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်လာ၍ ၁၉ဝ၇ခုနှစ်တွင် ရုရှနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ပြန်၏။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင်ကား အရှေ့ဘက် ဗော်လကန်ပြည်နယ်များမှစ၍ မီးတောက်လာရာ ဥရောပစစ်ကြီး စတင်လေတော့၏။ ဂျာမနီက ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ၊ တူရကီနှင့် ဘူလဂေးရီးယားနိုင်ငံတို့နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားလေသည်။ ဂျာမနီသည် ကြားနေနိုင်ငံဖြစ်သော ဘယ်လဂျီယမ်နိုင်ငံကို ဖြတ်ကျော်သောအခါ ဗြိတိသျှနှင့် မဟာမိတ်များသည် ဂျာမနီကို စစ်ကျေညာလေ၏။ သို့သော် ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ရုရှနိုင်ငံတွင်း၌ တော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားသဖြင့် ရုရှသည် ဂျာမနီနှင့် မိမိတစ်ဦး တည်းသက်သက် စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ် ချုပ်ရလေသည်။ ဗြိတိန်သည် မိမိ၏ မဟာမိတ်ထဲမှ ရုရှထွက်သွားသော်လည်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အီတလီနှင့် အခြားမဟာမိတ်များ၏ အကူအညီဖြင့် အနိုင်ရလိုက်လေသည်။ [[ပထမကမ္ဘာစစ်]]၏ စစ်ပြေငြိမ်းရေး စာချုပ်အရ ပယ်လက်စတိုင်၊ အီရတ်နှင့် အာဖရိကတိုက်ရှိ ဂျာမန်ကိုလိုနီများသည် ဂရိတ်ဗြိတိန်၏ ဩဇာခံနယ်များ ဖြစ်လာကြ၏။ === စစ်ပြီးပြဿနာများ === စစ်နိုင်လိုက်သည့်အတွက် အတော်ပင် အရေးပါအရာရောက်၍ အကျိုးကျေးဇူးရှိသည့် အချက်များရှိသော်လည်း ဗြိတိန်၏ နစ်နာဆုံးရှုံးချက်များသည်လည်း အတော်ပင် များပြားလေသည်။ ဗြိတိန်၏ ချည်နှင့် သိုးမွေးထည်များ၊ ကျောက်မီးသွေး၊ သင်္ဘောနှင့် စက်ကရိယာစသည့် ပစ္စည်းများအတွက် ဈေး အတော်ပင် လျော့သွားလေ၏။ စစ်သုံးပစ္စည်းများ ပြုလုပ်သော စက်ရုံကြီးတို့ကို ပိတ်လိုက်ရသဖြင့် လူ မြောက်မြားစွာ အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်သွားလေသည်။ စစ်ပွဲအတွင်း၌ လူခုနစ်သိန်းကျော် ကျဆုံးကြ၍ နှစ်သန်းကျော် ဒဏ်ရာ အပြင်းအထန် ရရှိခဲ့လေ ၏။ သင်္ဘောတန်ချိန် ခုနစ်သန်း ခုနစ်သိန်းကျော်မျှလည်း နှစ်မြှုပ် ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရလေ၏။ နိုင်ငံတော်၏ကြွေးမှာ လည်ပင်းခိုက်နေလေသည်။ လက်အောက်ခံ ကိုလိုနီနယ်များ အရေးသည်လည်း ဆူပူ လှုပ်ရှားလာပြန်လေသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး တောင်းလာ၏။ အိုင်ယာလန်ပြည်၏ အရေးသည်လည်း ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖရီးစတိတ်ဖြစ်လာသည့် တိုင်အောင် ငြိမ်းချမ်းခြင်း မရှိပေ။ ငြိမ်းချမ်းရေး စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုရာ၌လည်း ချောချော မောမော မဖြစ်ပေ။ ထိုကြောင့် ဗြိတိန်သည် တူရကီနှင့် ပယ်လက်စတိုင်းတို့၏ စစ်တပ်များ ချထားရလေသည်။ ထိုအတောအတွင်း အစိုးရအဖွဲ့၌လည်း အပြောင်းအလဲ အတော်ပင် များခဲ့၏။ [[ရမ္မဆေး မက္ကဒေါ်နယ်]] ခေါင်းဆောင်သော လေဘာပါတီသစ်သည် ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ကိုးလမျှ အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့ကာ အုပ်ချုပ်ခဲ့၏။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ဖန် မက္ကဒေါ်နယ်သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာပြန်သည်။ သို့သော် အမျိုးသားစီးပွားရေးအတွက် မည့်သည့်အစီအစဉ်မျှ ဖြစ်မြောက်ခဲ့သည် မရှိပေ။ မော်တော်ကားနှင့် လျှပ်စစ်ကုန်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းသစ်များသည် ဗြိတိန်တောင်ပိုင်းနှင့် လန်ဒန်တစ်ဝိုက်တွင် တိုးတက်လာလေ၏။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို တစ်ပြည်လုံး ပေါပေါသုံးနိုင်စေရန် ဓာတ်ကြိုးများ တီထွင်ရေး၌ အစိုးရက အားပေးခဲ့သည်၊ သို့သော် မြောက်ပိုင်းနှင့် မဒစ်ဒလန်းနယ်တစ်ဝိုက်ရှိ လုပ်ငန်းဟောင်းများကား ဆုတ်ယုတ် နေလေသည်။ ထိုကြောင့် အထည်လုပ်ငန်း၊ သင်္ဘောလုပ်ငန်း၊ ကျောက်မီးသွေးလုပ်ငန်းများမှ အလုပ်လက်မဲ့ အလုပ်သမားပေါင်း တစ်သန်းကျော်မျှ ရှိနေလေ၏။ === အမျိုးသား အစိုးရ === ဗြိတိန်၏ စီးပွားရေးအခြေအနေ ဆိုးရွားနေစဉ် ၁၉၂၉ ခုနှစ်၌ တစ်ကမ္ဘာလုံး၌ စီးပွားရေးကပ်ကြီး ဆိုက်လေရာ တိုင်းပြည်၏ အခြေအနေသည် ဆိုးသည်ထက် ဆိုးလာလေတော့သည်။ ထွက်ကုန်များလည်း မတွင်ကျယ်တော့ချေ။ အစိုးရက သီးသန့်ထားသော ဘဏ္ဍာတော် ရွှေများလည်း လျှော့ပါးလာ၏။ အစိုးရမှာ ဝင်ငွေထက် ထွက်ငွေက ပိုမိုများပြားနေလေသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင်ကား အလုပ်သမား လေးယောက်လျှင် တစ်ယောက်သည် အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်နေလေပြီ။ ယင်းသို့ အခြေအနေဆိုးရွားလှသဖြင့် ရမ္မဆေး မက္ကဒေါ်နယ် သည် လေဘာဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက် လိုက်လေသည်။ ထို့နောက် လေလာ၊ ကွန်ဆာဗေးတစ်နှင့် လစ်ဗရယ်ပါတီဝင်များပါ ထည့်သွင်း၍ အမျိုးသား ညွှန့်ပေါင်းအစိုးရကို ဖွဲ့စည်း၍ နိုင်ငံတော်၏ အခြေအနေကို ပြုပြင်နိုင်ရန် ကြိုးစားကြ၏။ ယခင်က လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်မှုဝါဒကို ပယ်ဖျက်ကာ ဝင်ကုန်များအပေါ် အခွန်ကောက်လေသည်။ ရွှေစံချိန် အသုံးပြုခြင်းကို ခေတ္တရပ်ဆိုင်းထားရ၏။ အခွန်တော်များ တိုးမြှင့်၍ အစိုးရ အသုံးစရိတ်တို့ကို လျှော့ချလေသည်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ သင်္ဘောလုပ်ငန်းနှင့် အိမ်ဆောက်လုပ်ရေးများတွင် အစိုးရ ငွေ ထုတ်ပေးကာ ကူညီလေသည်။ ဤကြိုးစားချက်များကြောင့် ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် အခြေအနေ အတော်ကလေး တိုးတက်လာ လေသည်။ === ပြဿနာသစ်များ === ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံ၌ ဖက်ဆစ်အစိုးရ တန်ခိုးတက် လာလေ၏။ ၁၉၃ဝ ပြည့် နှစ်တွင်ကား ကမ္ဘာ့အရှေ့ဖျားဆီမှ ဂျပန်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၌ နယ်ချဲ့လာလေသည်။ ထိုကြောင့် ဂျီနီးဗားမြို့တွင် ဗြိတိန်က ခေါင်းဆောင်ကာ လက်နက်လျော့ပေါ့ရေး ညီလာခံတစ်ခု ကျင်းပရာ နိုင်ငံကြီးအများမှ တက်ရောက်ကြသည်။ သို့သော် ထိရောက်သော သဘောတူညီချက်၊ ဆုံးဖြတ်ချက်များ မပြုလုပ်နိုင်ကြချေ။ ထိုကြောင့် နိုင်ငံကြီး များသည် လက်နက်များ တိုးချဲ့တပ်ဆင်ကြလေ၏။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင်ကား ဟစ်တလာ ခေါင်းဆောင်သော နာဇီပါတီသည် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို အရယူလိုက်ကြလေသည်။ ဂျာမနီ၊ အီတလီနှင့် ဂျပန်တို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမြင့်လို၍ နယ်ချဲ့လိုကြ၏။ သို့သော် ထိုစဉ်က ဗြိတိန်၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သော ဗော်လဒွင်သည် ထိုအရေးတွင် အကင်းမပါးလှချေ။ ထိုနိုင်ငံများသည် နောင် တစ်နေ့တွင် ဗြိတိန်အား ခြိမ်းခြောက်လာမည့်အရေးကို ၁၉၃၅ ခုနှစ်တိုင်အောင် မတွေးမိသေးချေ။ ထိုအတောအတွင်း မင်းပြောင်းမင်းလွဲကလည်း ရှိလာပြန် လေသည်။ ဝေလမင်းသားဟု လူသိများသော အဋ္ဌမ အက်ဒွပ်ဘုရင် (ယခု ဝင်ဆာမြို့စားကြီး)သည် အမေရိကန်ပြည်သူ တစ်ခုလပ် မစ္စစ် ဆင်ပဆင်နှင့် လက်ထပ်လိုသဖြင့် ထီးနန်းကို စွန့်လွှတ်လိုက်၏။ ထိုကြောင့် ညီတော် ယော့မြို့စားက ဆဋ္ဌမဂျော့ဘုရင်အဖြစ် နန်းတက်လေသည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဗော်လဒွင်၏ နေရာတွင် ကွန်ဆားဗေးတစ်ပါတီဝင် နဗီးချိန်ဘာလိန်က တက်ရောက်ပြီးလျှင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လေ၏။ ချိန်ဗလိန်သည်လည်း စစ်မက်မလိုလားသူဖြစ်ရာ တရုတ် နိုင်ငံ၌ ဂျပန်နယ်ချဲ့ပုံနှင့် စပိန်နိုင်ငံ၌ ဖက်ဆစ်တို့ကို ဂျာမနီနှင့် အီတလီတို့က ကူညီနေပုံများကို ဂရုမထားဘဲ နေခဲ့သည်။ တိုင်းသူပြည်သား များစွာကလည်း ဂျာမနီ၊ အီတလီတို့သည် သူတို့၏ တောင်းဆိုချက်များ ရရှိပါက ကြေနပ်ကြလိမ့်မည်ဟု ထင်မှတ်နေကြရာ ချိန်ဘာလိန်၏ ဝါဒကို ထောက်ခံကြလေ၏။ သို့သော် ဖက်ဆစ်နိုင်ငံများကား သူတို့ မျှော်လင့်ထင်မှတ်သည့်အတိုင်း မဟုတ်ပေ။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီသည် ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ရှိသည်ဟု အတင်းအကြပ် တောင်းဆိုလာ၏။ ချိန်ဗာလိန် ကလည်း စစ်ကို ရှောင်လိုသဖြင့် ဂျာမနီ၏ တောင်းဆိုချက်ကို သဘောတူ ခွင့်ပြုလေသည်။ သို့သော် ဟစ်တလာကား ချက်ကို ဆလိုဗားကီးယား တစ်နိုင်ငံလုံးကို ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် သိမ်းပိုက် လိုက်လေသည်။ ထိုအခါကျမှ ဗြိတိန်သည် ဖုတ်ပူမီးတိုက် ဖြစ်လာကာ လက်နက်များ တပ်ဆင်၍ အရွယ်ရောက်သူ ယောက်ျားတိုင်း စစ်မှုထမ်းရန် ဥပဒေပြုလုပ်ရလေ၏။ ထို့နောက် ပြင်သစ်နှင့်ပေါင်း၍ ဟစ်တလာသိမ်းပိုက်ရန် ကြံရွယ်ထားသော ပိုလန်နိုင်ငံကို ကူညီထောက်ပံရန် စီစဉ်ထား၏။ ဗြိတိသျှ အစိုးရသည် ဆိုဗီယက် ယူနီယန်နှင့်လည်း မဟာမိတ်ဖြစ်နိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ၁၉၃၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီစစ်တပ်များသည် ပိုလန်ကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်လာရာ ဗြိတိန်နှင့် ပြင်သစ်တို့သည် ဂျာမနီအား စစ်ကျေညာလေတော့၏။ === [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]နှင့် ဗြိတိန် === ဂျာမနီသည် လျှပ်တစ်ပြက် တိုက်နည်းဖြင့် ပိုလန်ကို လျင်မြန်စွာ သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ ထို့နောက် ဂျာမနီနှင့် ဗြိတိသျှ တို့ကို နှစ်ဖက်စလုံး ခြောက်လခန့် ငြိမ်နေကြပြီးလျှင် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလတွင် နော်ဝေး၊ ဟော်လန်၊ ဗဲလဂျီယမ် နိုင်ငံများအတွင်းသို့ လည်းကောင်း၊ မေလတွင် ပြင်သစ် နိုင်ငံတွင်းသို့လည်းကောင်း ဂျာမနီတို့သည် လျှပ်တစ်ပြက် တိုက်နည်းဖြင့် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လေ၏။ ထိုအခါ ဗြိတိန်တွင် ချိန်ဘာလိန် အစိုးရနုတ်ထွက်ရ၍ ဝင်စတန် ချာချီ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လေသည်။ ချာချီကား စစ်ရေးတွင် ပဲ့ကိုင်ကောင်းသူ ဖြစ်၏။ ချာချီက စစ်ကြီးကို အောင်မြင်နိုင်အောင် နိုင်ငံတော် လူထုတို့သည် သွေး၊ ချွေး၊ မျက်ရည်တို့ဖြင့် အရင်းခံကာ တိုက်ခိုက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်းဖြင့် လူထုစိတ်ကို နှိုးဆွကာ အရိုးကြေကြေ၊ အရေခမ်းခမ်း တိုက်ကြရန် မိန့်ခွန်းများ ပြောကြား လှုံ့ဆော်ပေး၏။ ဗြိတိန်လူထုကလည်း စစ်အောင်မြင်ရေးကိုသာ အဓိကထားကာ ဆောင်ရွက်ပေးလိုစိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာကြလေသည်။ အစိုးရသည် လူအား၊ ပစ္စည်းအား လိုသလောက် သိမ်းယူနိုင်ခွင့် အာဏာ ရခဲ့လေသည်။ ဗြိတိန်ကို ကာကွယ်ရန် ပြည်စောင့် တပ်သားပေါင်း တစ်သန်း ခုနစ်သိန်းကျော်မျှ ဖွဲ့စည်းထားခဲ့၏။ ထိုနှစ် ဇွန်လတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် ဂျာမန်တို့လက်အောက် ကျရောက်သွား၍ အီတလီက ဂျာမနီဘက်မှ စစ်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်လာလေသည်။ ထိုကြောင့် ဗြိတိန်သည် တစ်ဦးတည်း စစ်ပွဲတွင် နွှဲရလေ၏။ ဂျာမန်လေတပ်သည် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် မြို့ကြီးများစွာတို့ကို တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့၏။ သို့သော် ဘုရင့် ရေတပ်မတော် စောင့်ရှောက်နေသမျှ အင်္ဂလန်ပြည်ဘက်သို့ အင်္ဂလိပ် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်၍ မကူးဝံ့ပေ။ ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင်ကား ဂျာမနီသည် ဆိုဗီယက် ယူနီယံကိုလည်း ကျူးကျော်တိုက်ခိုက် ပြန်သည်။ ထိုအခါ ချာချီက ဗြိတိန်နှင့် ဆိုဗီယက်တို့ မဟာမိတ် ဖွဲ့ပြီးကြောင်း ကြေညာလေ၏။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အရှေ့ပိုင်း၌ ဂျပန်သည် အင်္ဂလိပ်နှင့် အမေရိကန်ပိုင်ပြည်နယ်များကို ကျူးကျော် တိုက်ခိုက်လာရာ တိုက်ခိုက်ခြင်းခံရသော ပြည်နယ်များထဲတွင် မြန်မာ နိုင်ငံလည်း အပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။ ထိုအခါ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် ဗြိတိန်၏ မဟာမိတ်အဖြစ် စစ်ထဲသို့ ဝင်လာ၏။ ၁၉၄၂ ခုနှစ် လောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့သော ဗြိတိသျှပိုင် ပြည်နယ်များနှင့် အမေရိကန်ပိုင် ပြည်နယ်များကို ဂျပန်က သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ဩစ​တြေးလျနိုင်ငံကြီးများကိုလည်း ဂျပန်က ခြိမ်းခြောက်လာလေ သည်။ ဂျာမန်များကား ဥရောပတွင်သာ မရပ်သေးဘဲ အာဖရိက တိုက်ရှိ အီဂျစ်နိုင်ငံကို ထိပါးလာပြန်သည်။ ရုရှ နိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း ဒေသပေါင်းများစွာကိုလည်း ဂျာမနီတို့က သိမ်းပိုက်နိုင်လေသည်။ ဗြိတိန်နှင့် စစ်ပွဲများ ရှိရာ ဒေသ များသို့ လက်နက်ရိက္ခာ တင်ပို့သော သင်္ဘောပေါင်းများစွာကို ဂျာမန် ရေငုပ်သင်္ဘောများက နစ်မြှုပ် ဖျက်ဆီးပစ်လေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ဂျာမန်နှင့် ဂျပန်တို့ အတော်ပင် အရေးသာလျက် ရှိခဲ့လေ၏။ သို့သော် ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်မဟာမိတ်တို့သည် ဖက်ဆစ်နိုင်ငံများအပေါ် တဖြည်းဖြည်း တန်ပြန် တိုက်ခိုက်နိုင်လာလေ၏။ မဟာမိတ်တို့သည် ဖက်ဆစ်ပိုင် အာဖရိကမြောက်ပိုင်းနယ်များနှင့် အီတလီနိုင်ငံတွင်းသို့ ချီတက် တိုက်ခိုက်လာကြလေသည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင်ကား မဟာမိတ်တပ်များသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင်းသို့ ချဉ်းနင်း ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြ၏။ ထိုနှစ်အကုန်လောက်တွင် မဟာမိတ်တို့သည် ဂျာမန်တို့၏ နယ်မြေများပေါ်သို့ ရောက်အောင်ပင် ချီတက် တိုက်ခိုက် အောင်မြင်နေကြ၍ နောက်ဆုံး ၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလတွင် ဂျာမန်တို့ လက်နက်ချရလေ၏။ ထိုအချိန် တွင် အရှေ့ဘက်၌ ဂျပန်ကား အလျှော့မပေးသေးချေ။ ထိုကြောင့် မဟာမိတ်တပ်များသည် ဂျပန်တို့ကို ဖိ၍ တိုက်ကြရပြန်လေသည်။ ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် မဟာမိတ်တို့ အဏုမြူဗုံးကို သုံးလေသည်။ ထိုလ မကုန်မီပင် မဟာမိတ်တို့ထံ ဂျပန်တို့က အညံ့ခံလေသည်။ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် စစ်အောင်မြင်ရေးအတွက် အလွန် တရာ အနစ်နာခံကာ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ကုန်ကြမ်းများအတွက် အခြားနိုင်ငံတို့ကို အားကိုးနေရသော ဗြိတိန်သည် ထိုစဉ်အခါက အတော်ပင် အကြပ်အတည်း တွေ့ခဲ့ရ၏။ နွားစားကျက်များကို ဂျုံ၊ လယ်ကွင်းနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် စိုက်ပျိုးကွင်းများအဖြစ် ပြောင်းလဲ လုပ်ကိုင်ကြရသည်။ အလှအပအတွက် သီးသန့်ထားသော မြက်ခင်းများ၊ ဥယျာဉ်ကြီးများ၊ အမဲလိုက်ရန် တောအုပ်များကို ရှင်းလင်းသုတ်သင်၍ စားစရာအတွက် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြရ၏။ အစားအသောက်နှင့် အဝတ်အစားများကိုလည်း ကြပ်တည်း ချွေတာစွာ ရာရှင်စနစ်ဖြင့် ပေးရလေသည်။ လူတိုင်း စေ့ငှအောင် ရရှိသော်လည်း နွားနို့၊ ဥ၊ အမဲသားငါးနှင့် သစ်သီးများ အလွန် ရှားပါးလေသည်။ အထည်စက်ရုံများကလည်း စစ်သုံး ပစ္စည်းများသာ လုပ်ကိုင်လေ၏။ ဇိမ်ခံပစ္စည်းများအပေါ် အကောက်ခွန်နှုန်း မြှင့်ထား၍ အမြတ်တော်ကြေးများကိုလည်း နှစ်ဆမက တိုးထားလေ၏။ ယောက်ျား၊ မိန်းမမဟူ အမှုထမ်း နိုင်သူမှန်သမျှ စစ်တပ်နှင့် စစ်တပ်အတွက် ကူညီပေးသည့် ဌာနများတွင် ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်ပေးကြရလေသည်။ စစ်ပြီး ဗြိတိန်နှင့် လေဘာအစိုးရ။။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စစ်ကြီးအပြီးတွင် ဗြိတိန် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရာ လေဘာပါတီက အနိုင်ရ၍ လေဘာအစိုးရသည် ဗြိတိန်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း လေဘာပါတီကသာ အနိုင်ရခဲ့၏။ ထိုသို့ လေဘာပါတီ အစိုးရဖြစ်ရခြင်းမှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ်မှစ၍ ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်ပါတီ အစိုးရ ဖြစ်လာခြင်းပေတည်း။ ဝန်ကြီးချုပ်မှာ လေဘာပါတီ ခေါင်းဆောင် ကလီမင့် အက်တလီ ဖြစ်ပေသည်။ါ်လာ အကူအညီ ယူရလေ တော့၏။ ကျောက်မီးသွေး၊ အဝတ်အထည်နှ ် အစားအစာ များလည်း အလွန်ရှားပါးခဲ့လေသည်။ ထိုအတေအတွင်း ကျယ့်ပြန့်သော ဗြိတိသျှ အင်ပါယာတွင် အပြောင်းအလများ ရှိလာလေ၏။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယ ိင်ငံ၌ အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်ဟု သီးခြားနိ ုင်နှစ်ခုခွဲပ ြီးလ ျှင် ဒိမီနီယန်အုပ်ချုပ်ရေး ပေးလိုက်လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြ်မာနို င်ငံသည် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ ဖြ်လာသည်။ သီဟိုဠ်ကျွ န်းလည်း ထိုနှစ်၌ပင် ဒိုမီနီယန်နိုင်ငံ အဆ့်အတန်းသို့ ရောက်ရှိလေသည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အိင်ယာလန်နို င်ငံသည် ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယနို င်ငံထဲမှ ခွဲထွက်၍ လွ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာလေသည်။ လေဘာပါတီသည် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ ရှိသည်နှင့်အညီ ကုမ္ပဏီလုပ်ငန်းကြီးများကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်၏။ ထို့ကြောင့် ကျောက်မီးသွေး လုပ်ငန်း၊ အင်္ဂလန် ဘဏ်တိုက်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့် ဓာတ်ငွေ့ လုပ်ငန်း၊ မီးရထား ဌာနတို့ကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ခဲ့လေ၏။ ထို့နောက် ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင်း၌ မြေနှင့် ပစ္စည်းများကို ပြည်သူပိုင် ဖြစ်စေ၍ ယင်းတို့၏ အဆမတန် ဈေးကြီးမြင့်ခြင်းကို ပိတ်ပင်နိုင်ရန် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်တွင် မြို့ပြ စီမံကိန်း ဥပဒေကို ပြုလုပ်လေ၏။ ထိုဥပဒေသည် ဂရိတ် ဗြိတိန် နိုင်ငံကြီး၏ ပြန်လည် ထူထောင်ရေးကိုလည်း အကူအညီ ဖြစ်စေသည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် လေဘာအစိုးရ ပြုတ်ကျပြီးနောက် ကွန်ဆားဗေးတစ်အစိုးရ တက်လာလေသည်။ ဝင်စတန် ချာချီ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။ ထို့နောက် ဆာအန်ထော်ရီ အီဒင်က ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဆက်ခံသည်။ ထို့နောက် မက္ကမီလန် ခေါင်းဆောင်သော ကွန်ဆားဗေးတစ် အစိုးရက ဗြိတိန်နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေး အခြေအနေကြောင့် မက္ကမီလန် ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လိုက်သောအခါ ဆာအယ်လက်ဒေါက်ကလပ်ဟုမ်းက ဆက်ခံခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၆၄-ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လေဘာပါတီ အနိုင်ရ၍ ပါတီခေါင်းဆောင် ဟာရိုးဝီလ်ဆင်သည် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] [[Category:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကျွန်းနိုင်ငံများ]] [[Category:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[Category:မြောက်ဥရောပ]] [[Category:အနောက်ဥရောပ]] 9rieu74tz62u6ewtru6z7b3zidsycnl 0 48919 1061653 1046703 2026-11-05T08:28:17Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061653 wikitext text/x-wiki ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားအချင်းချင်းတို့ပြောဆိုရေးသား ဆက်သွယ်ကြသော ကိစ္စ၌ အားလုံးနား လည်လေအောင် ကြံဆတီထွင်သော ကမ္ဘာသုံးစကား (ဝါ) ကမ္ဘာသုံးစာကို ဆေးပညာနှင့် ဘာသာ ဗေဒပညာရပ်နှစ်ခု စလုံးကို နိုင်နင်းစွာ တတ်ကျွမ်းသော ရုရှအမျိုးသား လုဒွစ် ဇာမင်နော့ (၁၈၉၅-၁၉၁၇) က တီထွင်သည်။ တီထွင်ရာ၌ ထားရှိသော အာသီသမှာ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားအချင်းချင်း စကားတစ်မျိုးတည်း၊ စာ တစ်မျိုးတည်းနှင့် ပြောဆိုရေးသား ဆက်ဆံလျှင် မျိုးရိုးဇာတိကွဲပြားခြားနားသည်ကို အကြောင်းပြု ၍ပေါ်ပေါက် သော အာဃာတ တရားများပပျောက်၍ ငြိမ်း ချမ်းရေး ရကြပါစေဟူသော အာသီသဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအချင်းချင်းဆက်ဆံရာ၌ နာလည်းစေရန်ရည်ရွယ်၍ နိုင်ငံ တကာသုံး ဘာသာစကားတစ်ခုတည်း ကို ကြံဆခဲ့သည်မှာ ခရစ်နှစ်ရာစုခေတ် ဂရိဒဿနိကပညာရှင် ဂါလင်နှင့် ဆိုက ရေးတီးတို့ လက်ထက်ကပင် စတင်သည်ဟုဆိုကြသည်။ ၁၂ ရာစုခေတ်၌လည်း တျူတန်နစ်အနွယ် မင်းညီမင်းသားတို့သည် တစ်ကမ္ဘာလုံး က သုံးစွဲနိုင်သောဘာသာစကားကို ကြံဆကြ သည်။ ဥရောပနိုင်ငံတွင် စွယ်စုံကျမး်ကို ရှေးဦးစွာ ပြုစုခဲ့ သော ဒေးကတ်သည်လည်း ဤသို့ကြံစည်ဖူးသည်ဟု ဆို သည်။ ပြင်သစ်စာပေပညာရှင် ဗော်လတဲယားသည်လည်း ကမ္ဘာသုံး ဘာသာစကားတီထွင်ရန် လုံ့လထုတ်ခဲ့သည်။ ဂျာမန်ဒဿနိက ဗေဒပညာရှင် အီမန်နျူယယ်ကန့် (၁၇၂၄ -၁၈၀၄) ကလည်း ယင်းကဲ့သို့ ကြံဆတီထွင်သောအရာ တို့ကို ထောက်ခံအားပေးသည်။ ၁၉ ရာစုနှစ်တွင် ခရစ်ယန် ဘုန်တော်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သော ဖားသားရှက်ယာသည် ဗိုလာပွစ်အမည်ရှိ သောကမ္ဘာသုံး ဘာသာကို တီထွင်သည်။ သို့ရာတွင် ယင်းတီထွင်မှုမှာ ရှုပ်ထွေးခဲယဉ်းလှသောကြောင့်မအောင် မြင့်ခဲ့ချေ။ ၁၈⁠၈၇ ခုနှစ်တွင် ဇာမင်နော့သည် ဒေါက်တာအက်စပါရန် တို ဟူသော နာမည်ဝှက်ဖြင့် နိုင်ငံတကာ သုံး ဘာသာ စကားအမည်ရှိသော စာတမ်းတစ်စောင်ကို ရေးသား ထုတ်ဝေသည်။ မကြာမီ ယင်းကမ္ဘာသုံး ဘာသာစကား သည် ရုရှနိုင်ငံ၊ ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့တွင် ခေတ်စားလာသည်။ ဒေါက်တာ အက်စပါရန်တို ဟူသော အမည်ကို စွဲ၍လည်း ယင်းဘာသာစကားကို အက်စပါရန်တိုဟူ၍ အများက ခေါ် ဝေါ် သမုတ်ကြ လေသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် အက်စပါရန်တိုဘာသာကို သုံးစွဲကြသူတို့ ၏ ဦးရေသည် နိုင်ငံပေါင်း ၃၂ နိုင်ငံ၌ ၂၈၀၀၀ဝ၀ဝ ခန့် ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းသည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်သို့ရောက်သော် ယင်းလူဦးရေမှာ ၅၀၀၀ဝ၀ဝ အထိတိုးသည်။ အက်စပါရန်တို ဘာသာစကားသည် ရေးသား ပြောဆိုရာ၌›င်း၊ သံကြိုးရိုက် ရာ၌›င်း လွန်စွာ လွယ်ကူသည်။ ထို့ကြောင့် ကုန်စည်ကူး သန်း ရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ အစည်းအဝေးကြီးများ၌ ယင်း ဘာသာစ ကားကို သုံးလေ့သုံးထ ပြုကြသည်။ ထိုဘာသာ စကားဖြင့် အသံလွှင့်သည်မှာလည်း အောင်မြင်သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့်နောက်ပိုင်းတွင် အသံလွှင့်ဌာန ပါင်း ၂၀ တို့က ယင်းဘာသာဖြင့် အသံလွှင့်ကြသည်။ ဗြိတိသျှ အက်စပါရန်တိုအသင်း စာကြည့်တိုက်၌ အက်စပါ ရန်တို ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာအုပ်စာတမ်းပေါင်း ၃၀၀၀ဝ၀ဝ ခန့်ကို စာရင်းတင်ထားသည်။ ယင်းတို့တွင် မူရင်း စာပေနှင့် ဘာသာပြန်စာ ပေတို့ ပါဝင်ကြ၏။ သိပ္ပံမဂ္ဂဇင်း ခုနစ်စောင်၊ ရှစ်စောင်ခန့်သည်လည်း အက်စပါရန်တိုဘာသာ နှင့်ပင် ထုတ် ဝေသည်။ ကမ္ဘသုံးဘာသာစကားတို့ကို တီထွင်ကြသည့် အရာ၌ အက်စပါရန်တိုသည် အခြားတီထွင်ချက်တို့ ထက် ပို၍ အောင်မြင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် တီထွင်ရာ၌သဒ္ဒါ နည်းတို့ကို တစ်သမတ်တည်းဖြစ်အောင် ရိုး⁠ရိုးနှင့်ရှင်းရှင်း တီထွင်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် စကားတို့၏ အခြေခံ ဖြစ်သော ဓာတ်ပစ္စည်းများ ကို ကြံဆရာ၌ ဥရောပတိုက်၌ သုံးစွဲ နေကြသော ဘာသာရပ်ကြီးများမှ ထုတ်နုတ်သုံးစွဲသဖြင့်လည်း အများ က ရိမ်မိနားလည်နိုင်ကြသော သဘောရှိသည်။ ၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် ပဲရစ်မြို့၌ ယင်းအက်စပါရန်တိုကို ပြုပြင်၍ အီဒိုဟု ခေါ်ဝေါ်အပ်သော ဘာသာစ ကားကို တီထွင်ရန် ကြံစည်ကြသည်။ သို့ရာတွင် နောက်အသစ်ထပ်မံပြုပြင်သော အက်စပါရန်တိုကို အက်စ ပါရန်တိုအသစ်ဟု ခေါ်ဆိုပြီးလျှင် ယင်းကိုပင် ဆက်လက်သုံးစွဲသည်။ ဇာပင်နော့ကို ရုရှအမျိုးသားဟု ဆိုသော်လည်း သူ၏မူလ ဇာတိမှာ ပိုလန်နိုင်ငံဖြစ်သဖြင့် ပိုလန်လူ မျိုးတို့က အက်စပါ ရန်တို တီထွင်သူသည် ပိုလန်အမျိုးသား ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူ ကြသည်။ အက်စပါရန်တို သည် ပိုလန်နိုင်ငံ ဝါဆောမြို့၌ပင် ကွယ်လွန်သည်။ အက်စပါရန်တိုကို တီထွင်၍ စာတမ်းထုတ် ဝေရာ၌ စာ ပေပညတ်ခြင်း ကျပ်တည်းလှသောကြောင့် ဇာမင် နော့သည် ပထမ၌ ရုရှဘာသာဖြင့် ရေးပြီးလျှင် နောက်ပိုင်း မှာမှ ပိုလန်နိုင်ငံ ဘာသာစကားဖြင့်ရေးသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်အတွင်း၌ နာဇီတို့က အက်စပါရန်တိုဘာသာ ကို နှိပ်ကွပ် ပညတ်ကြသည်။ စစ်ကြီးပြီးသောအခါမှသာ အက်စပါရန်တို လှုပ်ရှားမှုကို ပိုလန်နိုင်ငံ၌ ပြန်၍ ဖော်နိုင်ကြသည်။ ယခုအခါ ပိုလန်နိုင်ငံ အက်စပါရန်တိုယူနီယံသည် ကုလသမဂ္ဂ ယူနက် ကိုအဖွဲ့၏အတိုင် အပင်ခံဖြစ်သော ကမ္ဘာ့အက်စပါရန်တို ယူနီယံနှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ <ref>စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ ၁၉၇၈</ref> == Esperanto အက္ခရာဇီးကုန်များအသုံးပြုပြီး == အလွတ်များအကွာအဝေးများအတွက် အမြင့်စားလှုပ်ရှားသောနည်းပညာများရှိပါသည်။ ရွေးလေးအကျိုးထားများအမျိုးအစားတစ်ခုကို ''h'' ဘီဂြပ်ကီးဂျပ်များဖြစ်ပြီးသားလျှင် ရှင်းရှင်းရန်ဖျားပေးမှုများကို မရှိပြီးဖြစ်သည်။ ရှင်းရှင်းရာကြစ်ချက်များကိုပြင်ပြင်နိုင်ရန်အတွက် ရှင်းရှင်းရာစာအုပ်များဖြစ်ပြီး ရိုကတ်နိုင်ကြသောလုပ်ရန်များကို ကြားစားပြုထားသည်။ === H-စနစ === တစ်ရွေးချယ်ထားသော စာရွေးလှုပ်ရှားများအတွက် အကူအညီတစ်ခုကို ရှင်းရှင်းရန် ရှင်းရှင်းကြစ်ချက်များကို ''h'' ဘီဂြပ်ဖြင့် အစားထိုးကို အသုံးပြုသည်။ ထို့နောက် စာရွေးလှုပ်ရှားများကို ရှင်းရှင်းရာစာအုပ်များဖြစ်ပြီး ထိုအတိုင်းရွေးလှုပ်ရှားများကို ကိုယ်ပိုင်နိုင်ကြသော စာရွေးလှုပ်ရှားများဖြင့် ထိုအတိုင်း သုံးလိုသည်။ ဥပမာ။ {{lang|eo|ŝ}} ကို {{lang|eo-hsistemo|sh}} အဖြစ်ရှင်းရှင်းရာစာအုပ် {{lang|eo-hsistemo|shanco}} အဖြစ် {{lang|eo|ŝanco}} (အိုးရှင်း) အတိုးအကြောင်းများဖြစ်ပါသည်။ သင်သည်သာ စာရွေးလှုပ်ရှား များအတွက် {{lang|eo|sh}} ပစ်ကြောင်းများကို အဖွဲ့လိုက်ကျော် အပေါ်က အပိုင်းခံနိုင်ပါသည်။ ဥပမာ။ {{lang|eo|ses-hora}} (ဆည်းသူအကြောင်း) သို့မဟုတ် {{lang|eo|flug'haveno}} (လေယာဉ်သော့ခ်ိန်) ဆိုအပ်သည်။<ref name=ILERA>Lenio Marobin, PY3DF (2008) [http://ilerabulteno.googlepages.com/bulteno70.pdf 'Morsa kodo kaj Esperanto &ndash; rekolekto de artikoloj iam aperintaj']{{Dead link|date=August 2023 }}, ILERA Bulteno နောက် 70, စာ 04.</ref> ဂျာမန် အကြီးမားများကို ရှင်းရှင်းရာအသုံးပြုသည်၊ ဥပမာ။ [[diacritic]] မျိုးကို အကြေးကြုံလိုသော မန်နေ့စားလှုပ်ရှားလုပ်ရန် တစ်ရွေးချယ်ထားသော စနစ်ဖြစ်ပါသည်။ ဒီမိုကရေစီနံပါတ်အားဖြင့် [[L.&nbsp;L. Zamenhof]] အသုံးပြုသည်။ အမြဲတမ်းတမ်းမှမဟုတ်ပါဘဲ ရွေးလေးအကျိုးထားများကို အခြားအသုံးများဖြင့် ရွေးလေးအကျိုးထားရန် အစားထိုးကိုအသုံးပြုသည်။ ဥပမာ။ {{lang|eo-hsistemo|u}} ကို {{lang|eo|ŭ}} အကြောင်း အသုံးပြုသည်။ နောက်ဆုံးမှာ ရှင်းရှင်းရာစာအုပ်များကို {{lang|eo-hsistemo|h}} ဖြင့် အကူအညီဖြင့်အစားထိုးကို အသုံးပြုသည်။ ဥပမာ။ {{lang|eo|ŝ}} ကို {{lang|eo-hsistemo|sh}} အဖြစ် ဥရောပတိတိက {{lang|eo-hsistemo|shanco}} ဖြင့် {{lang|eo|ŝanco}} (အိုးရှင်း) ကိုအစားထိုးဖြင့် အစားထိုးတတ်မည်။ တစ်ခါတစ်ရွေးလုပ်ရာစာအုပ်များတွင် {{lang|eo|sh}} အစားထိုးများကို အပေါ်ကနေ အပိုင်းခံသုံ းလိုသည်။ ဥပမာများအားဖြင့် အနက်နက်အပိုင်းတြင် သုံးလိုသည်။ ဥပမာများအားဖြင့် အသုံးများသည်။ ဥပမာ။ ဆည်းသူ၏ လိုအပ်တိုက်တက်ရန် အကြောင်းအသုံးများသည်ကို ပြင်ပြင်သော အစားထိုးများဖြစ်ပါသည်။ === X-စနစ === အကြှနျုပျကို အသုံးပြုပြီး Esperanto တို့အက္ခရာဇီးကို မြှင်းတန်းစက် "x-စနစ" အကုန်လုပ်ခွင့်တင်ပြပါသည်။ ဒီနေရာမှာ {{lang|eo-xsistemo|x}} ကို {{lang|eo-hsistemo|h}} ဖြင့် digraphs များအား အသုံးပြုသည်။ ဥပမာ။ {{lang|eo|ŝ}} ကို {{lang|eo-xsistemo|sx}} ဖြင့် အသုံးပြုပြီး {{lang|eo-xsistemo|sxi}} အဖြစ် {{lang|eo|ŝi}} အဖြစ် {{lang|eo-xsistemo|sxanco}} အဖြစ် {{lang|eo|ŝanco}} အား ကိုယ်ကျိုးကို အသုံးပြုသည်။ X-digraphs များ h-စနစ စာကြစ်ချက်တော်မှ ရှင်းရှင်းရာအကူအညီများကို ပြောင်းလဲခြင်းမရှိပါ။ 1. ''x'' သည် Esperanto အက္ခရာဇီးကို ရှင်းရှင်းရာအစားမဟုတ်ပါဘဲ။ ဤအသုံးများအား သုံးလိုသည်ဟု မသင်ကြားမီဖြစ်ပါ။ 2. ဒီနေရာမှမဟုတ်ပါဘဲ အကူအညီရာတွင် အကူအညီရာနှင့်အတူ အသုံးပြုလိုသော အများဆုံးအမှားများကို သက်ဆိုင်ရာတွင် အစားထိုးလိုသည်။ ဥပမာ။ {{lang|eo-xsistemo|sxanco}} ({{lang|eo|ŝanco}}) သို့မဟုတ် {{lang|eo-hsistemo|shanco}} ({{lang|eo|ŝanco}}) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သို့ ထပ်ပေးသည် ။ အမှားသည် သို့မဟုတ်ပါဘဲ လည်းရှားရှားရာအစားထိုး အပိုင်းကို နှင့်ဆုံးရသည်။ ဥပမာ။ {{lang|eo|reuzi}} ("ထပ်ပြသည်") ကို {{lang|eo-xsistemo|reuxmatismo}} ({{lang|eo|reŭmatismo}} "ရယူမှု") အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ရပ်ဆုံး အနက်နက် သို့ရေးသည်။ x-စနစ သည် h-စနစ အပိုင်းတွင်မဟုတ်သည့် အမှားသားများကို သုံးလိုသည်။ ဥပမာအားဖြင့်။ "auxiliary" နှင့် "Euxine" အကြီးအကဲများသည် ရှင်းရှင်းရာအသုံးများကို ဤရှင်းရှင်းရာအစားအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် အသုံးပြုလိုသည်။ ဥပမာ။ {{lang|eo-xsistemo|auxx}} ကို အပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် "{{lang|eo-xsistemo|aux}}" ပြင်သည်။<ref>[[Wikipedia:Wikipedia Signpost/2012-12-31/Interview]]</ref><ref>{{cite web |url=http://blogs.transparent.com/esperanto/unicoding-the-esperanto-wikipedia/ |title=Unicoding the Esperanto Wikipedia (Part 3 of 4) |work=Esperanto Language Blog |author=Chuck Smith |access-date=14 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130119052131/http://blogs.transparent.com/esperanto/unicoding-the-esperanto-wikipedia/ |archive-date=19 January 2013 |url-status=dead}}</ref> အမှားနှင့် ပြီးခြံနိုင်ရန် နယ်မြေရဲ့ ဘုံတွဲမှ မျက်နှာချက်ကို အသုံးပြုပါသည်။ အကြားတွင်း အဓိပ္ပာယ် အကူအညီရာတွင် အသုံးပြုပြီးသားများသည် X-စ နစ သည် h-စနစ အပိုင်းတွင်မဟုတ်သည့် အမှားများကို အပြောင်းပြင်းသော အစားထိုးများဖြစ်ပါသည်။ ===Y-စနစ=== အမည် = Y-စနစ အမျိုးအစား = အက္ခရာဇီး အမြေအန်း = Y-စနစ, ipsilono-kodo, la ipsilonokodo IPA မှတ်တမ်း = မမဟေးမမဟေး Ĉ = Cy Ĝ = Gy Ĥ = X Ĵ = Jy Ŝ = Sy Ŭ = W ဥပမာအားဖြင့်။ eĥoŝanĝo ĉiuĵaŭde ("echo-change every Thursday") ကို "exosyangyo cyiujyawde" အဖြစ် အစားထိုးဖြင့် အစားထိုးသည်။ '''Normal orthography''': Ĉiuj homoj estas denaske liberaj kaj egalaj laŭ digno kaj rajtoj. Ili posedas racion kaj konsciencon, kaj devus konduti unu al alia en spirito de frateco. Ĉiuj rajtoj kaj liberecoj difinitaj en tiu ĉi Deklaracio validas same por ĉiuj homoj, sen kia ajn diferencigo, ĉu laŭ raso, haŭtkoloro, sekso, lingvo, religio, politika aŭ alia opinio, nacia aŭ socia deveno, posedaĵoj, naskiĝo aŭ alia stato. Plie, nenia diferencigo estu farata surbaze de la politika, jurisdikcia aŭ internacia pozicio de la lando aŭ teritorio, al kiu apartenas la koncerna persono, senkonsidere ĉu ĝi estas sendependa, sub kuratoreco, ne-sinreganta aŭ sub kia ajn alia limigo de la suvereneco. '''Y-sistemo''': Cyiuj homoj estas denaske liberaj kaj egalaj law digno kaj rajtoj. Ili posedas racion kaj konsciencon, kaj devus konduti unu al alia en spirito de frateco. Cyiuj rajtoj kaj liberecoj difinitaj en tiu cyi Deklaracio validas same por cyiuj homoj, sen kia ajn diferencigo, cyu law raso, hawtkoloro, sekso, lingvo, religio, politika aw alia opinio, nacia aw socia deveno, posedajyoj, naskigyo aw alia stato. Plie, nenia diferencigo estu farata surbaze de la politika, jurisdikcia aw internacia pozicio de la lando aw teritorio, al kiu apartenas la koncerna persono, senkonsidere cyu gyi estas sendependa, sub kuratoreco, ne-sinreganta aw sub kia ajn alia limigo de la suvereneco. ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:အက်စပါရန်တိုဘာသာစကား]] {{Esperanto-stub}} op4m44eg9jp5t42vs7dmb7ublhepdam 0 49457 1061651 769699 2026-11-05T08:16:54Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061651 wikitext text/x-wiki [[File:Basic Education High School No. 4 Ahlon.JPG|thumb|အ.ထ.က ၄ အလုံ (ကူရှင်ကျောင်း)]] [[File:BEHS 4 Ahlon's School Badge.png|thumb|ကျောင်းတံဆိပ်]] {{Designation list|right|designation1=Yangon}} အမှတ် (၄) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း အလုံမြို့နယ် (ရှေးအခေါ်အဝေါ် = ကူရှင်ကျောင်း) <ref>{{cite news|first=နာရီ|last=စင်ကြီး|author=သဇင်ငြိမ်း|title=ဆရာယုဒသန်ကို ရည်မှန်းတည်ခဲ့သည့် သက်တမ်း ၁၀၀ ကျော် နာရီစင်ကြီး ပြန်လည်ပတ်|url=http://burma.irrawaddy.org/news/2014/01/09/53218.html|publisher=Burma Irrawaddy|date=January 9, 2014|accessdate=13 September 2014|archivedate=13 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140913192043/http://burma.irrawaddy.org/news/2014/01/09/53218.html}}</ref> သည် ၅၇၊ အောက်ကြည့်မြင်တိုင်လမ်း၊ [[အလုံမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျောင်းတွင် သူငယ်တန်းမှ ဒသမတန်း အထိ ပညာသင်ကြားနိုင်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == အလုံကူရှင်ကျောင်း(ယခု အလုံ အထက ၄)သည် ကိုလိုနီခေတ်ဦးကလက ထင်ရှားသော စာသင်ကျောင်း တကျောင်း ဖြစ်သည်။ ကူရှင်ကျောင်းကို အမေရိကန် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန် သာသနာပြုအဖွဲ့က ၂၈ မေ ၁၈၇၂ တွင် ယူနိုက်တက် ခရစ်ယာန် အထက်တန်းကျောင်း (United Christian High School) အဖြစ် စထောင်စဉ် ကျောင်းသား ၁၇ ဦးသာ ရှိသည်။ ၁၈၉၄ တွင် ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်၏ ဥပစာတန်း စာမေးပွဲအတွက် စတင် သင်ကြားပေးရာ ဘက်ပ်တစ် ကောလိပ်ဟု အမည်တွင်ခဲ့ပြီး‌နောက် ၁၉၀၉ တွင် ဘီအေတန်း တိုးမြှင့်သည်။ ယင်းကျောင်းကို ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး Mr.J.N Cushing)(၁၈၉၄-၁၉၀၆)ကို အစွဲပြု၍ ကူရှင် အထက်တန်းကျောင်းဟုလည်း ခေါ်သည်။<ref>{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၁၈|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}</ref><ref>{{cite book|last=Kyaw|first=Aye|title=The Voice of Young Burma|url=http://books.google.com.au/books?id=9NigHckRIiIC&pg=PA9&lpg=PA9&dq=Cushing+High+School+burma&source=bl&ots=8gN-x6rJvn&sig=enDGAziKboNj54sGimivRBdrL4w&hl=en&sa=X&ei=bjkUVIutC4njuQShw4DoAw&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=Cushing%20High%20School%20burma&f=false|year=1993|publisher=SEAP Publications|ref=eventually founded Cushing High School in 1872.}}</ref> == ကျောင်းသားကျောင်းသူဟောင်းများ == ထင်ရှားသော ကျောင်းသားကျောင်းသူဟောင်းများအနက် [[ကျော်ဟိန်း|မင်းသားကြီးဦးကျော်ဟိန်း]] (ဦးဇင်းဦးကိတ္တိသာရ) သည် အလုံ ကူရှင်ကျောင်းတွင် ဆဋ္ဌမတန်းမှ နဝမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=အသိသတိ - ဦးကိတ္တိသာရရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း |url=https://athithedi.com/biography.html |website=athithedi.com |ref=အလုံမြို့နယ်၊ ကူရှင်ကျောင်းမှာ ဆဋ္ဌမတန်း၊ သတ္တမတန်း (နှစ်ကြိမ်)၊ အဋ္ဌမတန်း၊ နဝမတန်း (နှစ်ခါကျလို့ ကျောင်းထွက်လိုက်ရ) |access-date=11 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711173527/https://athithedi.com/biography.html |archive-date=11 July 2020 |url-status=dead}}</ref> စာရေးဆရာ ဦး[[ခင်ဝမ်း]]သည် အထက (၄) အလုံ၌ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ (၉) တန်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == <references /> [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ|အလုံ]] [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ]] [[Category:ရန်ကုန်မြို့]] ojk6xiknnlee4lu5hza0bmzmo7blvfa 0 49638 1061706 993495 2026-11-05T10:58:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/993495|993495]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061706 wikitext text/x-wiki '''ကင်ခြင်း''' ({{lang-en|Grilling}}) သည် မီးတိုက်ရိုက်အပူရှိန်ဖြင့် ချက်ပြုတ်ခြင်းနည်းဖြစ်သည်။ မီးတိုက်ရိုက်ကင်ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|title=မြန်မာနိုင်ငံမိခင်နှင့်ကလေးစောင့်ရှောက်ရေးအသင်းချက်ပြုတ်အတတ်ပညာ|author=စန်းလေး(အိမ်တွင်းမှု)}}</ref> == အခြေခံနည်းလမ်း == ကင်ရာတွင် မီးကျီးမီးခဲ၏ အပူရှိန်ကိုသာ ရယူပြီး မီးကျီးများ ရဲတောက်နေပါကလည်း အစားအစာများ လောင်သွား၊ တူးသွားတတ်သည်ကိုသတိပြုရမည်။ အသား၊ ငါး၊ ပုဇွန် တို့ကို ရေမပါ ဆီမပါပဲ တံစို့ထိုး၍သော်လည်းကောင်း၊ အသီးအနှံများကို သီတံတွင် သီ၍သော်လည်းကောင်း၊ ငါးအမျိုးမျိုးနှင့် ကြက်၊ဘဲ၊ ငှက် များကို ရေ၊ ဆီမပါပဲ ကင်ညှပ်ဖြင့် ညှပ်၍သော်လည်းကောင်း၊ မီးကျီးခဲများနှင့် မထိကပါပဲ မီးရှိန်ဖြင့် တိုက်ရိုက်မီးပြပေးခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ မီးပြင်းလွန်းလျှင် အစားအစာများ အပေါ်ယံသာ လောင်ကျွမ်းသွားတတ်ပြီး အတွင်းသား မကျက် နပ်ခြင်း ဖြစ်တတ်သည်။ <gallery> File:Cooking yakitori.jpg File:Hamburguesas grill.jpg </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ချက်ပြုတ်နည်းစနစ်များ}} [[Category:ချက်ပြုတ်နည်းစနစ်များ]] 8lrxyr3z2tyz0pat1s2wzeamfo1y3sd 3 50577 1061637 1052257 2026-11-05T06:23:23Z ~2026-58724-34 150412 /* Scarlet Heart Ullavee စာမျက်နှာကို ကာကွယ်မှုတစ်ဝက် (Semi-protection) ပေးရန် တောင်းဆိုခြင်း */ အပိုင်းသစ် 1061637 wikitext text/x-wiki {{archives}} == English wekipedia Thae Su Nyein == Hello Ninjastrikers; Please take a look at Thae Su Nyein's article. I don't know what happened. I can't do anything. Thae Su Nyein's article is sent to draft. Please help me.I don't understand why this is showing up. [[အသုံးပြုသူ:U Naing Oo|U Naing Oo]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:U Naing Oo|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၇၊ ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:U Naing Oo|U Naing Oo]], @[[အသုံးပြုသူ:Osgdgdggd|Osgdgdggd]]: အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ မူဝါဒတွေအရ ထင်ရှားအရေးပါခြင်းမရှိတဲ့ ဆောင်းပါးကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဖန်တီးတာ၊ အကောင့်ပွားတွေ သုံးပြီး ဖန်တီးတာကြောင့် ပိတ်ပင်ခံထားရတာဖြစ်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၉၊ ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == Myanmar Wikipedia Name Change == Myanmar wikiမှာ ‌‌ေဆာင်းပါးခါင်းစဉ်ကမှား‌ေနလို့ ပြန်ပြင်လို့ရလားဗျာ့ အကိုနင်ဂျာ။ [[ဂျီရာဝက် ဆူထိဝါနိချာဆာ]] ထိုင်းနာမည်ကိုဘာသာပြန်တာ လွဲသွားလို့ [[အသုံးပြုသူ:Naing Naing Kyaw Aung|Naing Naing Kyaw Aung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Naing Naing Kyaw Aung|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Naing Naing Kyaw Aung|Naing Naing Kyaw Aung]] စာမျက်နှာအပေါ်နားက "ရွှေ့ရန်" ကိုနှိပ်ပြီး ဆောင်းပါးအမည် ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၁၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးခြင်း == အကိုရေ [[အလ္လာဟ်၏ နာမတော် ၉၉ မျိုး]] နဲ့ ၎င်း ထဲမှာပါသမျှ အသေးစိတ် data တွေတိုင်းမှာ info book template ပြန်ထည့်ပေးစေချင်ပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ၎င်းကို [[ဆရာဇင်နောင်နောင်သက်]] မှကိုယ်တိုင် ဘာသာပြန်၊ပြစု ပြီး ကျမ်းကိုးရေးသားထားတာဖြစ်လို့ ဆရာရဲ့နာမည်ကတော့ လေးစားမှုအေနနဲ့ ပြန်ပါစေချင်ပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူရေးထားတာကို ကျွန်တော်က အနီးစပ်ဆုံးရေးသားထားမို့ပါ။ ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Burmese Editor|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၄၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]]: Infobox book တမ်းပလိတ်က စာအုပ်အကြောင်းရေးတဲ့ ဆောင်းပါးတွေမှာ အသုံးပြုဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ စာအုပ်အကြောင်းမဟုတ်တဲ့ ဆောင်းပါးမှာသုံးထားတာမို့ ဖယ်လိုက်တာပါ။ စာအုပ်တစ်အုပ်မှာ ပါတဲ့ အကြောင်းအရာကို ကိုးကားဖော်ပြချင်တာမျိုးဆိုရင် cite book တမ်းပလိတ်ကိုသာ သုံးရမှာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၂၂:၅၁၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::ဒါဆိုရင် အကိုပဲ ပြန်လုပ်ပေးလို့ရလားခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Burmese Editor|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၇၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ကုဒ်မှားနေခြင်း == ဒကာကြီး သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်းမှာ ကုဒ်မှားနေသလားလို့ပါ။ * {{Wikisource}} [[အသုံးပြုသူ:Tejinda|Tejinda]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Tejinda|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :Fixed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၅၅၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) == Need help with cross-wiki abuse == Hello, we have [[:en:Wikipedia:Administrators'_noticeboard/Incidents#Foreign-language_legal_threat?|found an abuser]] you've dealt with in mywiki before and I thought you might know something about them. Thanks so much. [[အသုံးပြုသူ:ChildrenWillListen|ChildrenWillListen]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ChildrenWillListen|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၂၀၊ ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == hello, can you please link " ဒုတိယမြောက် ဗေဟမ် " article to " Wilhelm II as Burmese Wikipage? == I already finished all the parts about him but I can't add via "Add interlanguage links". Please check and help me to add. @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Auld Den 2|Auld Den 2]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Auld Den 2|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၂၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :{{done}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၅၈၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::ကျေးဇူးပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Auld Den 2|Auld Den 2]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Auld Den 2|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၉၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == Help me to Complete this Article == hi Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]], actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. It will be helpful. [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၇၊ ၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၅၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == VisualEditor citation tool == Hi Ninjastrikers, I'm Johannes from the [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] team. We are currently working on technical improvements to references. We are especially looking at changes to support newcomer editors to add references whenever they are adding content to Wikipedia articles (or creating new articles). As part of our work we would like to support smaller and medium-sized wikis to activate [[:mw:Citoid|Citoid]] and the [[:mw:VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] which allow VE users to automatically create references or manually create references using standard citation temples. These features are currently used on ~130 Wikimedia projects (including all major ones like English Wikipedia). You are probably aware of them because you've edited on major wikis, but just in case: [[:en:Help:VisualEditor#Adding a new reference]] shows some screenshots. We would like to run a test on mywiki to measure how citation usage changes (hopefully increases) with those features activated – especially among newcomer editors. We could either do the necessary work (e.g. updating some citation templates / creating some mediawiki pages on mywiki) ourselves or support local admins to do it – whatever you prefer. : If the test confirms that VisualEditor users are more likely to add references when creating / editing an article with those features activated, we'll increase our efforts to support other projects to enable the feature. We would probably do the required changes beginning of December (once we've everything in place to measure differences in citation usage on mywiki) if you agree with the test. Thanks, [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၇၊ ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :Hi Johannes, :Thanks for reaching out. I agree that having Citoid and the VisualEditor citation tool activated on mywiki would be very beneficial. We would be happy to participate in this test to improve reference usage. :Regarding the implementation, we would prefer if your team could handle the necessary technical work. This would be a great help to us. Please let us know if you need any specific permissions or local coordination from our side. The timeline to begin in early December works well for us. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၇:၀၂၊ ၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::Thanks for your reply! We're happy to do the technical work. We don't need specific permissions, I'll probably just involve my [[User:Johannnes89|volunteer account]] for the necessary edits in MediaWiki namespace. ::There are two things we would like to know: ::* Which templates would you like to use as default templates in VisualEditor citations? ::** According to our data {{tl|cite web}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite journal}} are the most used templates on mywiki – many projects are using those four as default templates (e.g. enwiki [https://en.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) ::** Other projects (e.g. dewiki [https://de.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) just use their local cite web & cite book equivalent -> in that case VE will automatically use cite book for most news/journal sources. ::** Some projects use a single default template (e.g. plwiki [https://pl.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) which would be {{tl|ကိုးကားခြင်း}} on mywiki ::* Could you provide me with ~10 popular Burmese online sources? We would like to test some links in order to make sure there won't be issues with the automatic reference creation. ::[[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၄၃၊ ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::We'll set up Citoid and the VisualEditor citation tool this week. Any updates on my questions? :) [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၄၊ ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::Hi, sorry for the late reply. To answer your questions, ::::* {{tl|cite web}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite journal}} will be the default tempates. ::::* {{tl|ကိုးကားခြင်း}} may requires some update, therefore it will not be the default template for a while. ::::* The followings may be considered as the popular Burmese online sources. ::::** [https://www.bbc.com/burmese BBC Burmese], [https://www.dvb.no/ DVB], [https://news-eleven.com/ Eleven Media], [https://xinhuamyanmar.com/ Xinhua Myanmar], [https://burma.irrawaddy.com/ Irrawaddy], [https://bur.mizzima.com/ Mizzima], [https://www.mdn.gov.mm/my/home Myanmar Digital News], [https://myanmar-now.org/mm/ Myanmar Now], [https://www.rfa.org/burmese/ RFA Burmese], [https://voiceofmyanmarnews.com/ VOM], [https://onenewstvchannel.com/ One News] and [https://www.moi.gov.mm/ Ministry of Information]. ::::Please let me know if you need any other information. Thanks! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၀၂၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::::Thanks! I've added TemplateData to the four templates [https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_web/doc&diff=prev&oldid=957506][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_journal/doc&diff=prev&oldid=957566][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_news/doc&diff=prev&oldid=957573][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_book/doc&diff=prev&oldid=957575] and created [[မီဒီယာဝီကီ:Cite-tool-definition.json]] and [[မီဒီယာဝီကီ:Citoid-template-type-map.json]] in order to enable Citoid and the VE citation tool. :::::I've also tested the links you mentioned and auto-generation worked [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%B0:Johannes_Richter_(WMDE)/Test]. Let me know if you observe anything not working as expected. [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::The results are looking good! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၃၉၊ ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::Thanks for your feedback! We'll continue to monitor how VisualEditor users engage with the new tool. We have noticed that some parts of the citation interface aren't translated from English to Burmese and we were wondering if that might be an issue to some users? :::::::Would it be possible for you to translate these three messages [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-dialog-reference-placeholder&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate][https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-dialogbutton-citation-educationpopup-text&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate][https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-reference-input-placeholder&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate] and the 20 messages in this group [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-citoid&language=my&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate]? Our could you point me to another venue, where I could ask other mywiki editors to consider translating these messages? Thanks you! [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၂၊ ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::Sorry for the late reply. The messages are now translated to Burmese. Please let me know if anything else needed. Thanks! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၈၊ ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :::::::::Thank you very much for your help! Your translations will be live on mywiki on Thursday. We're already seeing VisualEditor users using the new citation features and are hoping that the translations help users less comfortable with English menu labels to use them too! [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၉၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Help == Hello, I recently created [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article. Can you help me improve it? You said I know English. [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၃၈၊ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Update accurate infomation == Hello Ninjastriker, I like to update Nyo Saw, recent accurate information from reliable source. Like to request do not revert. [[အသုံးပြုသူ:Banyarsp|Banyarsp]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Banyarsp|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၃၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်) ဆောင်းပါးအား Draft Space သို့ ရွှေ့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း == ဆရာ @Ninjastrikers ခင်ဗျာ - ကျွန်တော် ရေးသားခဲ့တဲ့ "အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)" ဆောင်းပါးကို A7 အရ ဖျက်ပစ်လိုက်တာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ Test page မဟုတ်ဘဲ နည်းပညာရှင်တစ်ဦးရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို စနစ်တကျ ရေးသားဖို့ ကြိုးစားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆောင်းပါးရှင်မှာ PRLog သတင်း၊ UN-backed APCICT/ESCAP အသိအမှတ်ပြုမှုနဲ့ ICANN Membership စတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒါတွေကို ကိုးကားချက်အဖြစ် ပိုမိုခိုင်မာအောင် ထည့်သွင်းတည်းဖြတ်ချင်ပါသဖြင့် ဖျက်လိုက်တဲ့စာသားတွေကို Draft:အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်) အနေနဲ့ ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းပေးပါရန် (Restore to Draft space) မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါတယ်။ Draft မှာ စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပြီးမှသာ Review ပြန်တင်ပါ့မယ်ခင်ဗျာ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၄၆၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == You've got mail == {{You've got mail}} လူကြီးမင်း Ninjastrikers ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော် MM TechEditor ပါ။ "အောင်မြင့်မြတ်" ဆောင်းပါးအား မူကြမ်းစာမျက်နှာ (Draft Space) သို့ ပြန်လည်ရွှေ့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံထားသော အီးမေးလ်တစ်စောင် ပေးပို့ထားပါသဖြင့် အားလပ်သည့်အချိန်တွင် စစ်ဆေးပေးပါရန် လေးစားစွာဖြင့် အသိပေးအပ်ပါသည်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၁၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]], ဆောင်းပါးပါ အကြောင်းအရာဟာ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှု မူဝါဒနဲ့ ကိုက်ညီခြင်းမရှိတဲ့အတွက် ဖျက်ပစ်ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ အတ္ထုပ္ပတ္တိဆောင်းပါးတစ်ခုကို ထားရှိဖို့ဆိုရင် အကြောင်းအရာဟာ [[ဝီကီပီးဒီးယား:N|ထင်ရှားအရေးပါခြင်း]] ရှိရမှာဖြစ်ပြီး အဲဒီထင်ရှားအရေးပါမှုကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ဖို့အတွက် စိ[[ဝီကီပီးဒီးယား:V|စစ်အတည်ပြုနိုင်တဲ့]] [[ဝီကီပီးဒီးယား:RS|ခိုင်လုံတဲ့ ကိုးကားချက်တွေ]] ရှိရပါမယ်။ ဖျက်ပစ်လိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဟာ သာမန် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်အကြောင်း ဖြစ်နေပြီး ကိုးကားပြုထားတဲ့ ရင်းမြစ်တွေမှာ ထင်ရှားအရေးပါခြင်းကို လွှမ်းခြုံဖော်ပြနိုင်ခြင်းမရှိတဲ့ ရင်းမြစ်များသာ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် [[WP:AUTOBIO|ပင်ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]]လည်း ဖြစ်နေတဲ့အတွက် ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းမှာ မဟုတ်ပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၄၈၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == 'ဦးမြကြိုင်' ဆောင်းပါးအတွက် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း == "Dear Admin Ninjastrikes ခင်ဗျာ... ကျွန်တော်/ကျွန်မ ရေးသားခဲ့တဲ့ 'ဦးမြကြိုင်' ဆောင်းပါးကို မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်း (G11/G12) အတွက် ပြန်လည်သုံးသပ်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ ဦးမြကြိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အင်္ဂလိပ်စာပေလောကတွင် နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် တက်ကြွစွာ သင်ကြားပြသနေသူဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းဖော်ထုတ်ခဲ့သည့် Condense of Composition (COC) နည်းစနစ်သည် ကျောင်းသားလူငယ်များအကြား အလွန်ထင်ရှားပါသည်။ ၎င်းသည် လယ်တီဝိပဿနာအဖွဲ့ချုပ်ကဲ့သို့ ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းကြီးတွင်လည်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် လူသိများသူ (Public Figure) တစ်ဦး ဖြစ်ပါသည်။ ဆောင်းပါးကို ဖျက်ပစ်လိုက်သည့်အချိန်တွင် ကျွန်တော်/ကျွန်မအနေဖြင့် ခိုင်မာသော အကိုးအကားများ (7Day TV အင်တာဗျူးနှင့် အခြားရင်းမြစ်များ) ကို ဖြည့်စွက်ပြင်ဆင်နေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဆောင်းပါးကို Draft (မူကြမ်း) ကဏ္ဍသို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးပါရန် သို့မဟုတ် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုပါရန် လေးစားစွာ တောင်းဆိုအပ်ပါသည်။ သတ်မှတ်ထားသော စံနှုန်းများနှင့်အညီ အကိုးအကားများကို အပြည့်အစုံ ပြန်လည်ဖြည့်စွက်ပါမည်။ ကူညီပေးမှုအတွက် ကျေးဇူးတင်ရှိပါသည်။" [[အသုံးပြုသူ:မောင်ချမ်းမြေ့|မောင်ချမ်းမြေ့]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မောင်ချမ်းမြေ့|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == သဲစုညိမ်း ဆောင်းပါးကိစ္စ == သဲစုညိမ်းရဲ့ဆောင်းပါကိုဘာလို့ဖျက်ပစ်ရတာလည်းဗျာ့ မြန်မာwiki မှာက‌ျတာ့မဖျက်သင့်ဘူးထင်ပါတယ် အကြောင်းပြချက်ပေးပါ [[အသုံးပြုသူ:Loganandjayce|Loganandjayce]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Loganandjayce|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၃၃၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Loganandjayce|Loganandjayce]]; [[သဲစုညိမ်း]] စာမျက်နှာကို [[M:GS|Global Sysop]] တစ်ယောက်က [https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8:%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8&logid=433017 Spam အကြောင်းပြချက်နဲ့ ဖျက်သွားတာ]ပါ။ အကြောင်းရင်းကတော့ အင်္ဂလိပ်ဝီကီ အပါအဝင် တခြားဝီကီတွေမှာ သဲစုညိမ်း စာမျက်နှာတွေကို မူဝါဒနဲ့ မကိုက်ညီဘဲ တောက်လျောက် ထပ်တလဲလဲ ဖန်တီးခဲ့ကြတာမို့ပါ။ သက်ဆိုင်ရာဝီကီမှာ ဖျက်ခံရတယ်ဆိုရင် ဘာကြောင့် ဖျက်ခံရသလဲ၊ ဘာတွေ ပြင်ဆင်ရမလဲဆိုတာကို သိအောင်လုပ်ပြီးမှ မူဝါဒတွေနဲ့အညီ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သင့်တာပါ။ ဒါပေမယ့် အသုံးပြုသူ အကောင့်များစွာ သုံးပြီး [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q131363032&action=history ဝီကီတွေမှာ ထပ်တလဲလဲ ဖန်တီးခဲ့ကြခြင်း]က ဖျက်ခံရခြင်းရဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်း Spam လုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် အကြံပေးရရင် ဆောင်းပါးကို ဆက်ပြီး မဖန်တီးပါနဲ့။ Draft: အမည်ညွှန်းမှာ အရင်ဖန်တီးပါ။ Review တင်ပါ။ အဲဒီအဆင့်မှာ မအောင်မြင်ခဲ့ရင်တော့ ဆက်မကြိုးစားသင့်တော့ပါဘူး။ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေရင် အကောင့်တွေ၊ အိုင်ပီတွေ တောက်လျှောက်အပိတ်ခံရနိုင်သလို ဆောင်းပါးအမည်ကိုလည်း Blacklist အနေနဲ့ ဝင်သွားစေနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၅၄၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22625-67|&#126;2026-22625-67]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22625-67|talk]]) ၁၇:၄၈၊ ၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၂၀:၀၆၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == redirect စာမျက်နှာများတွင် double redirect ဖြစ်ခြင်းကို ပြင်ဆင်ရန် တောင်းဆိုချက် [[:ချအမှတ်]] == မင်္ဂလာပါ, @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]]. redirect စာမျက်နှာများတွင် double redirect ပြဿနာများကို ပြင်ပေးပါ [[:ချအမှတ်]] ပစ်မှတ်ပြန်ညွှန်းကို ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် [[:ကိုဩဒိနိတ်စနစ်]]. ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-46867-39|&#126;2026-46867-39]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-46867-39|talk]]) ၁၂:၀၁၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) == Scarlet Heart Ullavee စာမျက်နှာကို ကာကွယ်မှုတစ်ဝက် (Semi-protection) ပေးရန် တောင်းဆိုခြင်း == မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။ [[Scarlet Heart Ullavee]] စာမျက်နှာမှာ မကြာသေးခင်ကစပြီး အကောင့်မရှိတဲ့ IP အသုံးပြုသူတွေနဲ့ အကောင့်အသစ်တွေက စာမျက်နှာကို တရစပ် လာရောက်နှောင့်ယှက် (Vandalism) လုပ်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်ခင်ဗျာ။ အထူးသဖြင့် ဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်တွေကို ရိုးရိုးသားသား ပြင်ဆင်တာမျိုးမဟုတ်ဘဲ လူမျိုးရေး bias (ဘက်လိုက်မှု) တွေပါဝင်တဲ့ စာသားတွေ ဖြည့်စွက်တာ၊ ဇာတ်ကားကို တမင်တကာ အမည်ဖျက်လိုတဲ့ စိတ် (Malicious intent) နဲ့ ပုံဖျက်တိုက်ခိုက်တဲ့ အရေးအသားတွေကို ထပ်ဖန်တလဲလဲ လာရောက်ဖြည့်စွက်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး စွယ်စုံကျမ်းရဲ့ ဘက်မလိုက်တဲ့မူဝါဒ (NPOV) ကို ချိုးဖောက်ပြီး တမင်တိုက်ခိုက်နေတဲ့ ဖျက်ဆီးမှုတွေကနေ ကာကွယ်နိုင်ဖို့အတွက် ဒီစာမျက်နှာကို ကာကွယ်မှုတစ်ဝက် (Semi-protection) အဆင့် သတ်မှတ်ပေးပါရန် လေးစားစွာဖြင့် အကူအညီတောင်းခံအပ်ပါသည်။ ကျေးဇူးတင်ပါသည်ခင်ဗျာ။ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/~2026-58724-34|~2026-58724-34]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-58724-34|talk]]) ၀၆:၂၃၊ ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) s87mkvcsnr1rjagfufvwao5k41tzi4g 0 50868 1061701 1025294 2026-11-05T10:57:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1025294|1025294]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061701 wikitext text/x-wiki {{Infobox computer hardware | image = Laptop-hard-drive-exposed.jpg | caption = Internals of a 2.5-inch SATA hard disk drive | invent-date = {{Start date and age|1954|12|24|df=yes}}{{Efn|This is the original filing date of the application which led to US Patent 3,503,060, generally accepted as the definitive disk drive patent.<ref>Kean, David W., "IBM San Jose, A quarter century of innovation", 1977.</ref>}} | invent-name = IBM team led by Rey Johnson }} [[File:HardDiskAnatomy.jpg|thumb|right|A disassembled and labeled 1997 HDD lying atop a mirror]] '''ဟာ့ဒ်ဒစ်ဒရိုက်ဗ်''' ဆိုသည်မှာ [[ကွန်ပျူတာ]]တွင် သတင်းအချက်အလက်များအား သိမ်းဆည်းထားရာ အသုံးပြုသော လျှပ်စစ် သံလိုက်ပြားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ပစ္စည်းတခုဖြစ်သည်။<ref name="ostep">{{cite web |title=Operating Systems: Three Easy Pieces, Chapter: Hard Disk Drives |url=http://pages.cs.wisc.edu/~remzi/OSTEP/file-disks.pdf |publisher=Arpaci-Dusseau Books |year=2014 |first1=Remzi H. |last1=Arpaci-Dusseau |first2=Andrea C. |last2=Arpaci-Dusseau}}</ref> ကွန်ပျူတာ စနစ် တခု လည်ပတ်ရန်အတွက် မရှိမဖြစ်သော ပစ္စည်းတခုဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာစနစ် လည်ပတ် အလုပ် လုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့အတွက် အချက်အလက်မှတ်ဉာဏ်ဆိုင်ရာ အလုပ်လုပ်ဆောင်မှုတွင် အသုံးပြုပါသည်။ ကွန်ပျူတာ မှတ်ဉာဏ် (Memory)အတွက် အဓိက မှတ်ဉာဏ်(primary memory)နှင့် ဒုတိယ မှတ်ဉာဏ်(secondary memory)ဟုရှိရာ ဟာ့ဒ်ဒစ်ဒရိုက်ဗ်သည် ဒုတိယမှတ်ဉာဏ်ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာစနစ်မောင်းနှင်မှု ပရိုဂရမ် အိုအတ်စ်(OS-Operating System) အား သိမ်းဆည်း ထားရာ နေရာဖြစ်သည်။ အခြား အသုံးပြုရန် ကွန်ပျူတာတွင် ထည့်သွင်းထားသော [[ပရိုဂရမ်]]များသည်လည်း ၎င်းအတွင်းတွင် ထည့်သွင်း သိမ်းဆည်းထားသည်။ ပရိုဂရမ်များအပြင် သီချင်းများ၊ စာအုပ်များ၊ ရုပ်ရှင် ဗီဒီယို ဇာတ်ကားများ နှင့် အခြား သတင်းအချက်အလက်များလည်း ထည့်သွင်းသိမ်းဆည်းထားသည်။ အဓိက မှတ်ဉာဏ်(main memory)နှင့် မတူသော အချက်မှာ ၎င်းတွင် လျှပ်စစ် ခလုပ်ပိတ်ထားသည့်အချိန်တွင်လဲ သိမ်းဆည်းထားသော အချက်အလက်များကို မပျောက်သွားပဲ မှတ်သားထားနိုင်သည်။ လိုအပ်သည့်အချိန်တွင် ပရိုဂရမ်များမှ ရှာဖွေကာ ပြန်လည် အသုံးပြုနိုင်သည်။ သံလိုက်ကြိုးမှတ်ဉာဏ် (magnetic tape data storage)များနှင့် မတူသော အချက်မှာ အချက်အလက် (data)များအား အစဉ်လိုက်(sequentially) မသိမ်းဆည်းပဲ (random-access)အချက်အလက်များ၏ တစိတ်တစ်ဒေသများအဖြစ် ပိုင်းပြီး သိမ်းဆည်းခြင်းကြောင့် သိမ်းဆည်းမှတ်နိုင်မှု ပမာဏ ပိုမိုကြီးမားကာ အချက်အလက်များ ထည့်ခြင်း ပြန်လည်ထုတ်ယူခြင်း ပိုမိုမြန်ဆန်ပါသည်။ == သမိုင်း == '''ဟာ့ဒ်ဒစ်ဒရိုက်ဗ်'''များကို ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ကွန်ပျူတာ အချက်အလက်များ သိမ်းဆည်ရန် IBM ကုမ္ပဏီမှ စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ် အစောပိုင်းမှာ သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ မိန်းဖရိမ်ကွန်ပျူတာ(mainframe computer)တွေမှာ သုံးစွဲခဲ့သည်။ ပထမဆုံး IBM မှ စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ ဟာ့ဒ်ဒစ်ဒရိုက်ဗ် ကတော့ 350 RAMAC ဖြစ်သည်။ ၎င်းကတော့ အရွယ်အစားအားဖြင့် ရေခဲသေတ္တာ ၂လုံးစာလောက်ဖြစ်ပြီး၊ အချက်အလက် ဝင်ဆံ့နိုင်မှုမှာ ၃.၇၅ မက်ဂါဘိုက်(3.75MB)မှ သာ ဖြစ်သည်။ စာလုံးရေပေါင်း ၅သန်း သိမ်းဆည်းနိုင်သည်။ ဒစ်ပြား(disk platters) အပြား ၅၀ ဖြင့် အချက်အလက်များကို သိမ်းဆည်းပါသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှာတော့ IBM က IBM 1311 ကို အောက်တိုဘာ ၁၁ရက်နေ့မှာ စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ အဝတ်လျှော်စက် ၁လုံးစာ အရွယ်အစားဖြစ်ပြီး စာလုံးရေပေါင်း သန်း၂၀၀ ကျော် သိမ်းဆည်းနိုင်သည်။ ဒစ်အတွဲ(disk pack)တစ်ခု လျှင် သိမ်းဆည်းနိုင်သော ပမာဏဖြစ်သည်။ ထို ဒစ်အတွဲများကို အဖြုတ်အတပ်လုပ်၍ ပြောင်းလဲ အသုံးပြုနိုင်သည်။ ပထမဆုံး ရွှေ့ပြောင်းတပ်ဆင်နိုင်သော ဟာ့ဒ်ဒစ်(removable disk) ဖြစ်သည်။ အသုံးပြုသူများမှ ဒစ်အတွဲများ ထပ်မံဝယ်ယူ ပြောင်းလဲ တပ်ဆင်နိုင်သည်။ နောက်မျိုးဆက်များဖြစ်သည့် ရွှေ့ပြောင်းတပ်ဆင်နိုင်သော ဟာ့ဒ်ဒစ်များ၏ ကနဦး အစ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀ခုနှစ် အစောပိုင်းမှာတော့ ၃၀၀ မက်ဂါဘိုက် အထိ သိမ်းဆည်းဝင်ဆန့်နိုင်သော ဟာ့ဒ်ဒစ်များ ပေါ်ထွက်လာသည်။ ==မှတ်စု== {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:နည်းပညာ]] [[Category:ကွန်ပျူတာ]] 90a9c6wbptn1e5ndjayb55ym0xrn6su 0 55686 1061556 1038918 2026-11-04T23:53:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061556 wikitext text/x-wiki {{Infobox television channel | name = Myawaddy TV | logofile = | logosize = | logocaption = | logoalt = | logo2 = | established = | airdate = | launch = {{Start date|1995|03|27|df=y}} | closed date = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | picture format = 16:9 1080i | share = | share as of = | share source = | network = | owner = [[တပ်မတော်]] | parent = | slogan = | motto = | country = {{MYA}} | language = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | broadcast area = မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း | affiliates = | headquarters = [[ရန်ကုန်မြို့]] | former names = | replaced names = | replaced by names = | sister names = | timeshift names = | web = {{URL|https://myawady.net.mm/}} | terr serv 1 = MWD Digital TV <br> Myanmar | terr chan 1 = Channel 4 (HD) | sat serv 1 = [[စကိုင်းနက်|SKYNET DTH]] <br> Myanmar | sat chan 1 = Channel 3 | sat serv 2 = Asiasat 9 122°E | sat chan 2 = 3916/H/22500 (HD) | cable serv 1 = | cable chan 1 = | sat radio serv 1 = | sat radio chan 1 = | iptv serv 1 = | iptv chan 1 = | online serv 1 = | online chan 1 = | 3gmobile serv 1 = }} '''မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား''' သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[တပ်မတော်]]ပိုင် ရုပ်သံလွှင့် လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြဝတီရုပ်သံကြား အစီအစဉ်များကို ၁၉၉၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက် ([[တပ်မတော်နေ့]]) တွင် စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် [[နေပြည်တော်]] ရှိ မြဝတီ ရုပ်သံလွှင့်ဌာန တည်ဆောက်ပြီးစီးနောက်ပိုင်းတွင် ရုပ်သံလိုင်း အသစ် ခြောက်လိုင်း ကို digital ရုပ်သံလိုင်းများ အဖြစ် တိုးချဲ့ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mmtimes.com/lifestyle/4606-mwd-plans-to-expand-tv-programming.html|title=MWD plans to expand TV programming|access-date=4 May 2020|archive-date=23 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323100105/https://www.mmtimes.com/lifestyle/4606-mwd-plans-to-expand-tv-programming.html}}</ref>၂၀၂၀ခုနှစ် မတ်လတွင် မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား လိုင်းများအား ကြည်လင်ပြတ်သားသော ရုပ်သံအရည်အသွေး(HD Format) ဖြင့် DVB-T စနစ် မှ DVB-T2 စနစ်သို့ ပြောင်းလဲထုတ်လွှင့်နေသည်။ == ရုပ်သံလိုင်းများ == မြဝတီရုပ်မြင်သံကြားလိုင်းများ အား နေ့စဉ် မနက် ၆နာရီ မှ ည ၁၂နာရီ အထိ နေ့စဉ် ထုတ်လွှင့်လျက်ရှိသည်။ {| class="wikitable" |- ! ရုပ်သံလိုင်း နံပါတ် ! ရုပ်သံလိုင်း အမည် ! Picture format ! မှတ်ချက် |- | Colspan=4 | '''MWD Digital MUX''' |- | 1 || MWD Variety || rowspan=7 | 1080i 16:9 || |- | 2 || MWD Movies || |- | 3 || MWD Education, Knowledge and Sports || |- | 4 || MWD<ref>{{Cite web|url=http://www.myanmartvchannel.com/mwd.html|title=About MWD Channel|access-date=4 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218193848/http://www.myanmartvchannel.com/mwd.html|archive-date=18 December 2019|url-status=dead}}</ref>|| ပင်ရင်း မြဝတီရုပ်သံလိုင်း |- | 5 || MWD Family || |- | 6 || MWD Documentry || |- | 7 || MWD Shopping || |- | 8 || Thazin FM Radio || Audio Only || |} {| class="wikitable" |- ! Relay Station ! Frequency Channel ! Transmitter Power |- | နေပြည်တော် || E42 642 MHz || 3KW |- | ရန်ကုန် || E42 642 MHz || 3KW |- | စစ်ကိုင်း/မန္တလေး || E42 642 MHz || 3KW |} ==သုံးသပ်ချက်== မြဝတီရုပ်မြင်သံကြားသည် တပ်မတော်ပိုင်သတင်းမီဒီယာဖြစ်သောကြောင့် စစ်သတင်းများကိုသာ အများအပြား တင်ဆက်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ စစ်တပ်၏သတင်းများကိုသာ အဓိကအာရုံစိုက်ပြီး အစိုးရသတင်း တင်ဆက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ သိသိသာသာ တိုးလာခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ ၂၀၁၇ ဒီဇင်ဘာမှ ၂၀၁၈  ခုနှစ် မေလအထိ သုတေသန စစ်တမ်းတစ်ခုအရ သတင်းများ၏ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ တပ်မတော်သတင်းများဖြစ်၍ အစိုးရသတင်းများသည် ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။ ၂၀၁၈ မေလ ရလဒ်အရ မြဝတီတွင် ဖော်ပြခံရသည့် နိုင်ငံရေး ပါတီမှာ နှစ်ခုသာရှိခဲ့ပြီး NLD ပါတီသည် ၂ ဒသမ ၇ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် USDP သည် ၀ ဒသမ ၂ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပြီး ဖော်ပြချက်အားလုံးသည် အကောင်းမြင်သည့် တင်ဆက်မှုများ ဖြစ်သည်ဟု အဆိုပါစစ်တမ်းက ဖော်ပြထားသည်။ မြဝတီရုပ်သံသည် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်များ၏ တိုက်ခိုက်ခိုက်မှုများကိုလည်း တင်ဆက်မှုရှိ၍ လားဟူနှင့် မွန်ပြည်သစ်ပါတီတို့ NCA လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲများကိုလည်း အလေးပေးဖော်ပြသည်။ သို့ရာတွင် စက်ရုံအလုပ် သမားများ၊ ကျောင်းသားနှင့် စာနယ်ဇင်းသမားများ၏ ဆန္ဒပြပွဲများကို လုံးဝလျစ်လျူရှုကြောင်း ထိုအစီရင်ခံစာ၌ ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{cite web |title=Eleven News report about MRTV and MWD |url=https://elevenmyanmar.com/news/85012?__cf_chl_jschl_tk__=be0eb9c41c8ae15bbbed54a68f16af8cf234caa3-1614231386-0-AfEY5IzF46-FmcfYrki6QljkovJTp8OF6UiqJmX8bghsUcexmqhLMWq5bpUtnsior4txvsc7y9a75TzOkhqbBADHi-t26j87a4aTzkNcJsSimHnMGhLyqEQGy3WufphYVf-h62C_guABDKbuNh9UfS5UylxbyqAHCGCWDm3N__CB5e-0PZU6MNvicvaBU5zoXmO3qNJsi-C4gjIlL_vWHc6DK0taupIxGZcuw5vD1W81Fxowf3dVQ2S5irFZOD88tZmUD0JS3mitBhozCrvqoUHpTGsYuslv3SV926obLPL_hYf6Om01ki2O2ym4DXSNIA |website=Eleven Media Group |access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |archive-date=1 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210501103143/https://elevenmyanmar.com/news/85012?__cf_chl_jschl_tk__=be0eb9c41c8ae15bbbed54a68f16af8cf234caa3-1614231386-0-AfEY5IzF46-FmcfYrki6QljkovJTp8OF6UiqJmX8bghsUcexmqhLMWq5bpUtnsior4txvsc7y9a75TzOkhqbBADHi-t26j87a4aTzkNcJsSimHnMGhLyqEQGy3WufphYVf-h62C_guABDKbuNh9UfS5UylxbyqAHCGCWDm3N__CB5e-0PZU6MNvicvaBU5zoXmO3qNJsi-C4gjIlL_vWHc6DK0taupIxGZcuw5vD1W81Fxowf3dVQ2S5irFZOD88tZmUD0JS3mitBhozCrvqoUHpTGsYuslv3SV926obLPL_hYf6Om01ki2O2ym4DXSNIA |url-status=dead }}</ref> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာ့အသံ]] * [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား]] * [[MRTV-4]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်မှု]] {{stub}} jtsmcuwwf0aj90w8q2jk7gc5ilm2ha7 0 58095 1061720 1056638 2026-11-05T11:53:01Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061720 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Lowercase title}} {{Infobox information appliance | name = iPhone | image = IPhone 18 Pro Vector.svg | caption = အိုင်ဖုန်း 18 Pro ၏ အရှေ့မျက်နှာပြင်ပုံစံ | developer = [[အက်ပဲ]] | manufacturer = Foxconn, Pegatron | type = [[မိုဘိုင်းဖုန်း]] | releasedate= *'''1st gen''': {{Start date|2007|06|29}} *'''3G:''' {{Start date|2008|07|11}} *'''3GS''': {{Start date|2009|06|19}} *'''4''': {{Start date|2010|06|24}} *'''4S''': {{Start date|2011|10|14}} *'''5''': {{Start date|2012|09|21}} *'''5C'''၊ '''5S''': {{Start date|2013|09|20}} *'''6 / 6 Plus''': {{Start date|2014|09|19}} *'''6S / 6S Plus''': {{Start date|2015|9|25}} *'''SE''': {{Start date|2016|3|31}} *'''7 / 7 Plus''': {{Start date|2016|09|16}} | connectivity = '''1st gen''', '''3G''', and '''3Gs:''' Wi-Fi (802.11 b/g)<br> '''4''', and '''4S:''' Wi-Fi (802.11 b/g/n<br> '''5''', '''5C''', and '''5S:''' Wi-Fi (802.11 a/b/g/n)<br> '''6 / 6 Plus''', and '''6S / 6S Plus:''' Wi-Fi (802.11 a/b/g/n/ac) '''1st gen''', '''3G''', '''3GS''', and '''4:''' Bluetooth 2.1 + EDR<br> '''4S''', '''5''', '''5C''', '''5S''', and '''6 / 6 Plus:''' Bluetooth 4.0<br> '''6S / 6S Plus''' and '''7 / 7 Plus:''' Bluetooth 4.2 ; [[GSM]] models also include: : UMTS / HSDPA :: 850, 1900, 2100 MHz : [[GSM]] / EDGE :: 850, 900, 1800, 1900 MHz ; CDMA model also includes: : CDMA/EV-DO Rev. A :: 800, 1900 MHz '''5:''' ;[[GSM]] models also include: : LTE :: 700, 2100 MHz : UMTS / HSDPA / HSPA+ / DC-HSDPA :: 850, 900, 1900, 2100 MHz : [[GSM]] / EDGE :: 850, 900, 1800, 1900 MHz ; CDMA model also includes: : LTE :: 700 MHz : CDMA / EV-DO Rev. A :: 800, 1900 MHz : UMTS / HSDPA / HSPA+ / DC-HSDPA :: 850, 900, 1900, 2100 MHz : [[GSM]] / EDGE :: 850, 900, 1800, 1900 MHz | unitssold = ၁ ၀၀၀ ၀၀၀ ၀၀၀+ <ref>[http://www.apple.com/newsroom/2016/07/apple-celebrates-one-billion-iphones.html Apple celebrates one billion iPhones - Apple<!-- Bot generated title -->]</ref> | os= iOS | power = {{plainlist| တစ်ပူးတွဲပါရှိ၍ ထပ်မံအားသွင်းနိုင်သော လီ-ပို(လီသီယမ် ပိုလီမာ)ဘတ္ထရီ *'''1st gen:''' 1400 mA·h *'''3G:''' 1150 mA·h *'''3GS''' 1219 mA·h *'''4:''' 1420 mA·h *'''4S:''' 1432 mA·h *'''5:''' 1440 mA·h *'''5C:''' 1510 mA·h *'''5S:''' 1560 mA·h *'''6:''' 1810 mA·h *'''6 Plus:''' 2915 mA·h *'''6S:''' 1715 mA·h *'''6S Plus:''' 2750 mA·h *'''SE:''' 1624 mA·h *'''7:''' 1960 mA·h *'''7 Plus:''' 2900 mA·h }} | soc = {{plainlist| *'''1st gen''' and '''3G:''' S5L8900 *'''3GS:''' S5PC100 *'''4:''' [[Apple A4]] *'''4S:''' [[Apple A5]] *'''5''' / '''5C:''' [[Apple A6]] *'''5S:''' [[Apple A7]] *'''6 / 6 Plus:''' [[Apple A8]] *'''6S / 6S Plus:''' [[Apple A9]] *'''7 / 7 Plus:''' [[Apple A10 Fusion]] *'''8 / 8 Plus:''' [[Apple A11 Bionic]] *'''X:''' [[Apple A11 Bionic]] *'''XS / XS Plus:''' [[Apple A12 Bionic]] *'''XR:''' [[Apple A12 Bionic]] }} | cpu = {{plainlist| *'''1st gen''' and '''3G:''' Samsung 32-bit RISC ARM 1176JZ(F)-S v1.0<ref>{{cite web|url=http://toucharcade.com/2008/07/07/under-the-hood-the-iphones-gaming-mettle |title=Under the Hood: The iPhone's Gaming Mettle |publisher=Touch Arcade |date=June 14, 2008 |accessdate=June 13, 2013}}</ref> *'''3GS:''' 600 MHz ARM Cortex-A8<ref>{{cite web |url=http://www.anandtech.com/show/2782/2 |title=The iPhone 3GS Hardware Exposed & Analyzed |publisher=AnandTech |accessdate=June 13, 2013 |archive-date=14 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170614132329/http://www.anandtech.com/show/2782/2 }}</ref> *'''4:''' 800 MHz ARM Cortex-A8<ref>{{cite web|url=http://www.ifixit.com/Teardown/iPhone-4-Teardown/3130/2 |title=iPhone 4 Teardown - Page 2 |publisher=iFixit |accessdate=June 13, 2013}}</ref> *'''4S:''' 800 MHz dual-core ARM Cortex-A9 <ref>{{cite web|last=Toor |first=Amar |url=http://www.engadget.com/2011/10/11/benchmarks-clock-iphone-4s-a5-cpu-at-800mhz-show-major-gpu-upg |title=Benchmarks clock iPhone 4S' A5 CPU at 800MHz, show major GPU upgrade over iPhone 4 |publisher=Engadget.com |date=October 11, 2011 |accessdate=June 13, 2013}}</ref> *'''5 / 5C:''' 1.3 GHz dual-core Apple A6 *'''5S:''' 1.3 GHz 64-bit dual-core Apple A7 *'''6 / 6 Plus:''' 1.4 GHz 64-bit dual-core Apple A8 *'''6S / 6S Plus:''' 1.85 GHz 64-bit dual-core Apple A9 }} | graphics = {{plainlist| *'''1st gen''' and '''3G:''' PowerVR MBX Lite 3D GPU<ref name="GPUmbx">{{cite web|url=http://www.eetimes.com/news/semi/showArticle.jhtml?articleID=200900740|title=Update: UK graphics specialist confirms that iPhone design win|publisher=EE Times|accessdate=12 January 2016|archivedate=6 June 2012|archiveurl=https://www.webcitation.org/68DyboxOh?url=http://eetimes.com/electronics-news/4188648/IPhone-code-trail-points-to-MBX-graphics-core}}</ref> (103 MHz) *'''3GS:''' PowerVR SGX535 GPU (150 MHz)<ref name="3G_S_Processor">{{cite web|url=http://www.anandtech.com/gadgets/showdoc.aspx?i=3579&p=2|title=The iPhone 3GS Hardware Exposed & Analyzed|last=Shimpi|first=Anand|date=June 10, 2009|publisher=AnandTech|accessdate=June 10, 2009|archive-date=8 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100308085851/http://www.anandtech.com/gadgets/showdoc.aspx?i=3579&p=2}}<br />{{cite news|url=http://www.wired.com/gadgetlab/2009/06/t-mobile-accidentally-posts-secret-iphone-3g-s-specs|title=Gadget Lab Hardware News and Reviews T-Mobile Accidentally Posts Secret iPhone 3G S Specs|last=Sorrel|first=Charlie|date=June 10, 2009|publisher=Wired.com|accessdate=June 14, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090613001825/http://www.wired.com/gadgetlab/2009/06/t-mobile-accidentally-posts-secret-iphone-3g-s-specs/|archive-date=13 June 2009|url-status=dead}}</ref><ref name="4_Processor">{{cite web|url=http://www.ifixit.com/Teardown/Apple-A4-Teardown/2204/3|title=Apple A4 Teardown|date=June 10, 2009|publisher=ifixit.com|accessdate=September 9, 2010}}</ref> *'''4:''' PowerVR SGX535 GPU (200 MHz)<ref name="3G_S_Processor" /><ref name="4_Processor" /> *'''4S:''' PowerVR SGX543MP2 (2-core) GPU *'''5 / 5C:''' PowerVR SGX543MP3 (3-core) GPU *'''5S:''' PowerVR G6430 (4-core) GPU *'''6 / 6 Plus:''' PowerVR GX6450 (4-core) GPU *'''6S / 6S Plus:''' PowerVR GT7600 (6-core) GPU<ref>{{cite web |url=http://www.anandtech.com/show/9686/the-apple-iphone-6s-and-iphone-6s-plus-review/5 |title=A9's GPU: Imagination PowerVR GT7600 - The Apple iPhone 6s and iPhone 6s Plus Review |publisher=AnandTech |date=November 2, 2015 |accessdate=November 4, 2015 |archive-date=5 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151105083304/http://www.anandtech.com/show/9686/the-apple-iphone-6s-and-iphone-6s-plus-review/5 }}</ref> }} | storage = 4, 8, 16, 32, 64, 128 or 256 GB <ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/specs.html |title=iPhone 5 - View all the technical specifications |publisher=Apple |accessdate=June 13, 2013}}</ref> | memory = {{plainlist| *'''1st gen''' and '''3G:''' 128 MB DDR (137 MHz) *'''3GS:''' 256 MB DDR (200 MHz) *'''4:''' 512 MB DDR2 (200 MHz) *'''4S:''' 512 MB DDR2 *'''5 / 5C:''' 1 GB DDR2 *'''5S / 6 / 6 Plus:''' 1 GB DDR3 *'''6S / 6S Plus / SE 7:''' 2 GB DDR4 *'''7Plus:''' 3 GB DDR4 RAM }} | display = {{plainlist| *'''1st gen''' and '''3G:''' {{convert|3.5|in|mm|abbr=on}}3:2 display aspect ratio, scratch-resistant<ref name="jun18PressRelease">{{cite press release|publisher=Apple Inc.|date=June 18, 2007|url=http://www.apple.com/pr/library/2007/06/18iphone.html|title=iPhone Delivers Up to Eight Hours of Talk Time}}</ref> glossy glass covered screen, 262,144-color (18-bit) [[Liquid crystal display#Twisted nematic (TN)|TN]] LCD, 480 × 320 px (HVGA) at 163 ppi, 200:1 contrast ratio *'''3GS:''' In addition to prior, features a fingerprint-resistant oleophobic coating,<ref>{{cite web|first=Eric|last=Slivka|url=http://www.macrumors.com/2009/06/10/more-wwdc-tidbits-iphone-3g-s-oleophobic-screen-find-my-iphone-live|title=More WWDC Tidbits: iPhone 3G S Oleophobic Screen, "Find My iPhone" Live lLP|publisher=Mac Rumors|date=June 10, 2009|accessdate=July 3, 2009}}</ref> and 262,144-color (18-bit) TN LCD with hardware spatial dithering<ref name=edepot>{{cite web|url=http://www.edepot.com/iphone.html|title=iPhone Secrets and iPad Secrets and iPod Touch Secrets|author=Po-Han Lin|work=Technology Depot|accessdate=December 8, 2011|archive-date=8 December 2012|archive-url=https://archive.today/20121208182655/http://www.edepot.com/iphone.html}}</ref> *'''4''' and '''4S:''' {{convert|3.5|in|mm|abbr=on}}, 3:2 aspect ratio, aluminosilicate glass covered 16,777,216-color (24-bit) IPS LCD screen, 960 × 640 px at 326 ppi, 800:1 contrast ratio, 500 {{frac|cd|m²}} max brightness *'''5 / 5C / 5S:''' {{convert|4.0|in|mm|abbr=on}}; 16:9 aspect ratio; 1136 × 640 px screen resolution at 326 ppi *'''6 / 6S:''' {{convert|4.7|in|mm|abbr=on}}; 16:9 aspect ratio; 1334 × 750 px screen resolution at 326 ppi *'''6 Plus / 6S Plus:''' {{convert|5.5|in|mm|abbr=on}}; 16:9 aspect ratio; 1920 × 1080 px screen resolution at 401 ppi }} | audio = {{flatlist| *[[Bluetooth]] *stereo speaker *microphone *3.5mm stereo audio jack }} | dimensions = {{plainlist| *'''1st gen:''' *{{convert|115|mm|in|abbr=on}} H *{{convert|61|mm|in|abbr=on}} W *{{convert|11.6|mm|in|abbr=on}} D *'''3G''' and '''3GS:''' *{{convert|115.5|mm|in|abbr=on}} H *{{convert|62.1|mm|in|abbr=on}} W *{{convert|12.3|mm|in|abbr=on}} D *'''4''' and '''4S:''' *{{convert|115.2|mm|in|abbr=on}} H *{{convert|58.6|mm|in|abbr=on}} W *{{convert|9.3|mm|in|abbr=on}} D *'''5''' and '''5S:''' *{{convert|123.8|mm|in|abbr=on}} H *{{convert|58.6|mm|in|abbr=on}} W *{{convert|7.6|mm|in|abbr=on}} D *'''5C:''' *{{convert|124.4|mm|in|abbr=on}} H *{{convert|59.2|mm|in|abbr=on}} W *{{convert|8.97|mm|in|abbr=on}} D *'''6:''' *{{convert|138.1|mm|in|abbr=on}} H *{{convert|67|mm|in|abbr=on}} W *{{convert|6.9|mm|in|abbr=on}} D *'''6 Plus:''' *{{convert|158.1|mm|in|abbr=on}} H *{{convert|77.8|mm|in|abbr=on}} W *{{convert|7.1|mm|in|abbr=on}} D *'''6S:''' *{{convert|138.3|mm|in|abbr=on}} H *{{convert|67.1|mm|in|abbr=on}} W *{{convert|7.1|mm|in|abbr=on}} D *'''6S Plus:''' *{{convert|158.2|mm|in|abbr=on}} H *{{convert|77.9|mm|in|abbr=on}} W *{{convert|7.3|mm|in|abbr=on}} D }} | weight = {{plainlist| *'''1st gen''' and '''3GS:''' *{{convert|135|g|oz|abbr=on}} *'''3G:''' {{convert|133|g|oz|abbr=on}} *'''4:''' {{convert|137|g|oz|abbr=on}} *'''4S:''' {{convert|140|g|oz|abbr=on}} *'''5''' and '''5S:''' *{{convert|112|g|oz|abbr=on}} *'''5C:''' {{convert|132|g|oz|abbr=on}} *'''6:''' {{convert|129|g|oz|abbr=on}} *'''6 Plus:''' {{convert|172|g|oz|abbr=on}} *'''6S:''' {{convert|143|g|oz|abbr=on}} *'''6S Plus:''' {{convert|192|g|oz|abbr=on}} }} | website = [https://www.apple.com/iphone/ www.apple.com/iphone] }} '''အိုင်ဖုန်း''' ({{lang-en|iPhone}}) သည် အက်ပဲကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သော စမတ်ဖုန်း အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အိုင်ဖုန်းတွင် သူတို့ ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးထားသော လည်ပတ်မှုစနစ် အိုင်အိုအက်စ် (iOS ) ကို ထည့်သွင်းလည်ပတ်စေသည်။ အိုင်ဖုန်း ပထမမျိုးဆက် ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စတင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အခုနောက်ဆုံးထွက်ရှိထားသော အိုင်ဖုန်းများမှာ [[အိုင်ဖုန်း ၁၄ ပရို]]နှင့် [[အိုင်ဖုန်း ၁၄ ပရို မက်စ်]]တို့ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ အိုင်ဖုန်း ၁၄ ပရို မက်စ်ကို ၂၀၂၂ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှာ မိတ်ဆက်ပြသခဲ့သည်။ <ref>[http://gizmodo.com/iphone-6s-plus-everything-you-need-to-know-about-apple-1729441889 iPhone 6S Plus: All About Apple's More Powerful Monster<!-- Bot generated title -->]</ref> စာရိုက်ခုံ အတုအယောင်ပါဝင်သော ထိတွေ့မှု ဖန်သားပြင်စနစ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ အိုင်ဖုန်းသည် ဝိုင်ဖိုင် (သို့) မိုဘိုင်းအင်တာနက် တို့ဖြင့် အင်တာနက် ဆက်သွယ်ချိတ်ဆက်နိုင်သည်။ ဓာတ်ပုံ ရိုက်နိုင်သည်၊ သီချင်းနားထောင်နိုင်သည်၊ အီးမေးလ် လက်ခံပြီး ပြန်လည်ပေးပို့နိုင်သည်၊ အင်တာနက် ကြည့်ရှုနိုင်သည်၊ စာတိုပေးပို့နိုင်သည်၊ မှတ်စု မှတ်သားနိုင်သည်၊ သင်္ချာတွက်ချက်နိုင်သည်၊ အသံပေးပို့နိုင်သည်။ အိုင်ဖုန်း ၃ဂျီအက်စ် မှ စတင်၍ ဗီဒီယိုပါ ရိုက်ကူးနိုင်သည်။ တခြားကုမ္ပဏီများမှ ထုတ်လုပ်ထားသော အက်ပလီကေးရှင်းများကို အလွယ်တကူ အက်ပလီကေးရှင်းစတိုးမှတဆင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာမှ စတင်၍ အက်ပလီကေးရှင်းစတိုးတွင် အက်ပလီကေးရှင်းစုစုပေါင်း ၁ သန်း ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် အိုင်ဖုန်း မျိုးဆက် ၉ ဆက်ရှိပြီးဖြစ်ပြီး အိုင်ဖုန်း မျိုးဆက်တစ်ခုခြင်းဆီတွင် အိုင်ဖုန်းလည်ပတ်မှုစနစ် အိုင်အိုအက် တစ်ခုစီဖြင့် ထွက်ရှိသည်။ ပထမ မျိုးဆက် အိုင်ဖုန်းမှာ ဂျီအက်စ်အမ် ဖုန်းဖြစ်သည်။ ပထမ မျိုးဆက် ဒီဇိုင်းကို စံ ဒီဇိုင်းအဖြစ် ထားရှိပြီး မျက်နှာပြင်အကျယ်သာ ပြောင်းလဲသွားသည်။ မျက်နှာပြင်အကျယ် ကွဲပြားမှု (၄) ခု ရှိသည်။ အိုင်ဖုန်း ၃ဂျီ နှင့် အိုင်ဖုန်း ၃ဂျီအက်စ် တို့မှာ ၃ဂျီ ဆယ်လူလာ နက်ဝက် နှင့် တည်နေရာပြ ဂျီပီအက်စ် ကို အသုံးပြုနိုင်စွမ်းရှိသည်။ အိုင်ဖိုင်း ၃ဂျီအက်စ် တွင် ပိုမိုမြန်ဆန်သော ပရောဆက်ဆာ နှင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကင်မရာတို့ကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း ၄ တွင် ရုပ်ထွက်ပိုမိုကောင်းမွန်သော မျက်နှာပြင်ကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ကင်မရာကိုလည်း 5MP ရှိ ကင်မရာကို တပ်ဆင်ခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း ၄အက်စ်တွင် 8MP ကင်မရာကို ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ပရောဆက်ဆာကို နှစ်လုံးပြိုင်သုံးနိုင်သော Dual Processor A5 ကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထို့နောက် အသံဖြင့် အမိန့်ပေးခိုင်းစေနိုင်တဲ့ Siri (စီရီ) ကိုလည်း မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း ၅ တွင် ပိုမိုမြန်ဆန်သော A6 ပရောဆက်ဆာ ကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး မျက်နှာပြင်အကျယ်ကိုလည်း ၃.၅ လက်မ မှ ၄ လက်မ သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ 3G ထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော LTE ကွန်ရက်ကိုပါ ချိတ်ဆက်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။ ပိုမိုကျစ်လျစ်ကောင်းမွန်သော အားသွင်းကြိုးအသစ်ကိုလည်း မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း ၅စီ သည် အိုင်ဖုန်း ၅ နှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သော်လည်း သတ္တုကိုယ်ထည်အစား ပလတ်စတစ် (ပိုလီကာဘွန်နိတ်) ကိုယ်ထည်ဖြင့် ဖြစ်သည်။ အိုင်ဖုန်း ၅အက်စ်သည် ပရော်ဆက်ဆာအသစ် A7 ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကင်မရာကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ သို့သော် MP ပြောင်းလဲခြင်း မရှိပေ။ အဓိက အသစ်အနေနဲ့ လက်ဗွေလုံခြုံရေးကို ထည့်သွင်းပေးခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း ၆ နှင့် အိုင်ဖုန်း ၆ပလက်စ် တို့ကို ပိုမိုကြီးမားသော မျက်နှာပြင် များဖြင့် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၄.၇ လက်မ နှင့် ၅.၅ လက်မ အသီးသီးရှိကြသည်။ အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ် နှင့် အိုင်ဖုန်း ၆အက်ပလက်စ် တွင် 12MP ရှိသော ကင်မရာများ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်ခဲ့သမျှ အိုင်ဖုန်းများတွင် အိုင်ဖုန်း ၃ဂျီအက်စ် မှာ ၁,၁၈၁ ရက်ဖြင့် အကြာဆုံး ရောင်းချခဲ့ပြီး သူ့နောက်မှာတော့ အိုင်ဖုန်း ၄ က ၁,၁၇၄ ရက်ဖြင့် ဒုတိယ အကြာဆုံး ရောင်းချခဲ့သည်။ အက်ပဲကုမ္ပဏီကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွက် တန်ဖိုးအရှိဆုံးကုမ္ပဏီအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ရန်အတွက် အိုင်ဖုန်း၏ ရောင်းအားသည် များစွာအထောက်အပံ့ဖြစ်စေခဲ့သည်။ <ref>[http://www.bloomberg.com/news/2011-08-09/apple-rises-from-near-bankruptcy-to-become-most-valuable-company.html Apple Overtakes Exxon Becoming World’s Most Valuable Company - Bloomberg<!-- Bot generated title -->]</ref> တခြားသော စမတ်ဖုန်းများသည်လည်း အိုင်ဖုန်း၏ ဒီဇိုင်းအတိုင်း ကီးဘုတ်များ မပါဝင်ဘဲ ထိတွေ့မှု မျက်နှာပြင်များအတိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံး အိုင်ဖုန်းအသုံးပြုမှုသည် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိသည်ဟု ဂျေပီ မော်ဂန်က ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် အိုင်ဖုန်းစုစုပေါင်း ရောင်းချရမှုသည် သန်း ၅၀၀ ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ မတ်လ တွင် အိုင်ဖုန်း သန်း ၇၀၀ အထိ ရောင်းချခဲ့ပြီး ဖြစ်ကြောင်း အက်ပဲကုမ္ပဏီ၏ အမှုဆောင်အရာရှိ ဖြစ်သူ တင်ကွတ်က ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Gigaom {{!}} Live blog: The Apple Watch “Spring Forward” event<!-- Bot generated title --> |url=https://gigaom.com/2015/03/08/apple-watch-launch-live-blog-spring-forward/ |access-date=5 November 2015 |archive-date=9 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150309231725/https://gigaom.com/2015/03/08/apple-watch-launch-live-blog-spring-forward/ }}</ref> == သမိုင်း == အိုင်ဖုန်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှရောင်းချခဲ့သော်လည်း၂၀၀၄ ခုနှစ်ကတည်းက အစပြုခဲ့သည်။ အက်ပဲကုမ္ပဏီ၏ ဖခင် [[စတိဗ်ဂျော့စ်]] သည် အဓိကဒီဇိုင်နာ ဂျွန်နတန် အိုင်ဗီ အပါအဝင် ဝန်ထမ်းအယောက် (၁၀၀၀) အားလျှို့ဝှက်စွာ စုစည်း၍ "ခရမ်းရောင် စီမံကိန်း" ကိုပြုလုပ်ရန် ဆို၍ စုစည်းခဲ့သည်။ အက်ပဲသည် အိုင်ဖုန်းအတွက် အမေရိကန် ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်တဲ့ AT&T နှင့် လျှို့ဝှက်စွာ ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်းထုတ်လုပ်ရန်အတွက် လပေါင်း (၃၀) အတွက် အမေရိကန် ဒေါ်လာ သန်း ၁၅၀ ကုန်ကျခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရိလ ၉ ရက်နေ့၊ မော့စ်ကွန်စင်တာ တွင် [[စတိဗ်ဂျော့စ်]] သည် အိုင်ဖုန်းကို မက်ခ်ဝေါ ၂၀၀၇ တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အမျိုးအစား (၂) မျိုးထွက်ရှိလားပြီး 4GB အမျိုးအစားအတွက် ၄၉၉ ဒေါ်လာ၊ 8GB အမျိုးအစားအတွက်၅၉၉ ဒေါ်လာ ကုန်ကျခဲ့သည်။ ကုန်ကျစရိတ်အကုန်လုံးမှာ ၂ နှစ် စာချုပ်ဖြင့် ဖြစ်သည်။ ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ညနေ ၆ နာရီတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။ နိုင်ငံတဝန်း ဝယ်ယူလိုသူ ရာနဲ့ ချီပြီး စတိုးဆိုင်အပြင်ဘက်မှာ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းခဲ့ပါတယ်။ အိုင်ဖုန်းစတင်ရောင်းချခြင်းအပေါ် မီဒီယာများက "ဘုရားသခင်၏ဖုန်း" ဟု တုံ့ပြန်မှုပေးခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်တွင် စတင်ရောင်းချမှု အောင်မြင်ပြီးနောက်ပိုင်း ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ဂျာမဏီနိုင်ငံ တို့တွင် ၂၀၀၇ နိုဝင်ဘာလ တွင် ဆက်လက်ရောင်းချခဲ့သည်။ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ နှင့် ဩစတေးလျနိုင်ငံတွင်တွင် ၂၀၀၈ နွေဦးရာသီတွင် ရောင်းချခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လိုင်လ ၁၁ ရက်နေ့မှာတော့ အိုင်ဖုန်း၏ ဒုတိယမျိုးဆက် အိုင်ဖုန်း ၃ဂျီ ကို ၂၂ နိုင်ငံတွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း ၃ဂျီကို နိုင်ငံပေါင်း ၈၀ ကျော်အထိ တရားဝင်ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့မှာတော့ တတိယမျိုးဆက် အိုင်ဖုန်း ၃ဂျီအက်စ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့အပြင် တခြား ဥရောပနိုင်ငံများတွင် စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း အသုံးပြုသူများ၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် တစ်နှစ်ဝင်ငွေ ဒေါ်လာ ၁ သိန်း ရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ပထမမျိုးဆက် အိုင်ဖုန်း၏ နောက်ကျောအခွံကို အလူမီနီယံ နှင့် ပလတ်စတစ်ဖြင့်ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း အိုင်ဖုန်း ၃ဂျီ နှင့် အိုင်ဖုန်း ၃ဂျီအက်စ် တို့ကို လိုင်းဆွဲအားပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် ရည်ရွယ်ပြီး ပလတ်စတစ်သီးသန့်ဖြင့်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း ၃ဂျီ 8GB အမျိုးအစားကို အမည်းရောင်၊ 16GB အမျိုးအစားကို အဖြူ၊ အမည်း (၂) မျိုးဖြင့် ရောင်းချခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း ၃ဂျီအက်စ်ကိုတော့ အဖြူ၊ အမည်း (၂) မျိုးလုံး ရရှိနိုင်သည်။ အိုင်ဖုန်း ၄ ကို မျက်နှာပြင်ကိုရော အနောက်ကျောကိုပါ မှန်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည်။ စတိန်းလက်စတီး ဘောင်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး အင်တာနာကို အဆိုပါစတီး ထဲတွင်တပ်ဆင်ထားသည်။ စစရောင်းခြင်းတွင် အမည်းရောင်ဖြင့် ထွက်ရှိလာခဲ့သည်။ အဖြူရောင်ကိုတော့ အမည်းရောင် ထွက်ရှိပြီး (၁၀) လအကြာ တွင် ထွက်ရှိလာခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်းသည် အသုံးပြုသူများထံမှ ကောင်းမွန်သော အသံများ ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။ လူကြီး လူငယ်မရွေး အိုင်ဖုန်းကို နှစ်သက်ကြသည်။ သာမန်အသုံးပြုသူများမက စီးပွားရေးအရ အသုံးပြုသူများကိုပါ ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဗာရီဇုန်ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီက အက်ပဲကုမ္ပဏီ နှင့် ပူးပေါင်း၍ CDMA အမျိုးအစား အိုင်ဖုန်း ၄ ကို စတင်ရောင်းချရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်နေ့တွင် ကြိုတင်အမှာစာများ လက်ခံပြီး ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် စတင် ရောင်းချခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း စတင်ရောင်းချခဲ့ချိန် ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အိုင်ဖုန်း ကြေညာတွက် ဒေါ်လာ ၆၄၇ သန်း ကို အမေရိကန် နိုင်ငံတွင် သုံးစွဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၄ ရက်နေ့တွင် အက်ပဲကုမ္ပဏီရုံးချုပ်တွင် အိုင်ဖုန်း၏ နောက်မျိုးဆက် ဖြစ်လာမည့် [[အိုင်ဖုန်း ၄အက်စ်]] ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ စတင်ရောင်းချသည့် ၂၄ နာရီအတွင်း အလုံးရေ ၁ သန်း ရောင်းချသည်အထိ [[အိုင်ဖုန်း ၄အက်စ်]] အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် အက်ပဲကုမ္ပဏီ သည် နိုကီယာကုမ္ပဏီကို ကျော်ဖြတ်၍ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး မိုဘိုင်းဟန်းဆက် ထုတ်လုပ်သည့်ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကုမ္ပဏီ၏ ဝင်ငွေစုစုပေါင်း၏ ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းသည် အိုင်ဖုန်းရောင်းချခဲ့ခြင်းမှ ရရှိခဲ့ပြီး ဝင်ငွေစုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၃၇ သန်း ရှိခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း တစ်လုံးရောင်းရငွေမှာ ပျမ်းမျှ ဒေါ်လာ ၆၂၂ နှင့် ဒေါ်လာ ၆၆၀၀ အတွင်း ရှိခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း ၄ အက်စ် ၏ ထုတ်လုပ်မှုစရိတ် ခန့်မှန်းတန်ဖိုးမှာ ၁၆ဂစ် အတွက် ၁၈၈ ဒေါ်လာ၊ ၃၂ဂစ် အတွက် ၂၀၇ ဒေါ်လာ နှင့် ၆၄ဂစ် အတွက် ၂၄၅ ဒေါ်လာ အသီးသီးဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ မိုဘိုင်းသုံးစွဲသူ၏ ၁၂.၄ ရာခိုင်နှုန်းသည် အိုင်ဖုန်းများ အသုံးပြုနေကြသည်ဟု ConScore ၏ အစီရင်ခံစာမှ သိရသည်။ ခန့်မှန်း အိုင်ဖုန်းအလုံးရေ ၆.၄ သန်းမှာ အသုံးပြုနေကြသည်ဟု ခန့်မှန်းရရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အက်ပဲလ်ကုမ္ပဏီသည် အိုင်ဖုန်း၏ ပဉ္စမမြောက်မျိုးဆက် အိုင်ဖုန်း ၅ ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ မျက်နှာပြင် အကျယ် ၄ လက်မ တခြားထွက်ရှိပြီးသား အိုင်ဖုန်းများထက် .၅ လက်မ ပိုမိုကျယ်ဝန်းသည်။ အက်ပဲမှ သူတို့၏ မူပိုင်A6 Processor ကို အသုံးပြုထားပြီး အဆိုပါ Processor မှာ အိုင်ဖုန်း ၄ အက်စ် ထက် ၂၂ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုသေးငယ်ပြီး အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်းမှာ ၂ ဆ ပိုမိုမြန်ဆန်သည်။ အိုင်ဖုန်း ၅ မှာ အိုင်ဖုန်း ၄ အက်စ်ထက် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုပေါ့ပါးပြီး ၁၁၂ ဂရမ်သာလေးသည်။ အထူမှာလည်း ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ပိုမိုပါးလွှာပြီး အတိုင်းအတာ အနေဖြင့် ၇.၆ မီလီမီတာ သာ ရှိသည်။ ကမ္ဘာ့အပါးလွှာဆုံးဖုန်းအဖြစ် စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇွန်လိုင် ၂၂ ရက်နေ့မှာတော့ အက်ပဲလ်ကုမ္ပဏီရဲ့ ပစ္စည်းထောက်ပံ့သူများက မျက်နှာပြင်ပိုမိုကြီးမားသော အိုင်ဖုန်း နှင့် အိုင်ပတ် များကို ထုတ်လုပ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ ပစ္စည်းထောက်ပံ့သူများကို အက်ပဲလ်ကုမ္ပဏီက မျက်နှာပြင်အကျယ် ၄ လက်မထက် ပိုမိုကြီးမားသော် အိုင်ဖုန်း နမူနာပုံစံ နှင့် ၁၃ လက်မထက် သေးငယ်သော အိုင်ပတ် နမူနာပုံစံများကို တောင်းခံခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့မှာတော့ အက်ပဲလ် ကုမ္ပဏီဟာ အိုင်ဖုန်း အမျိုးအစားသစ် (၂) မျိုးကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အလယ်အလတ် တန်းစားဖုန်း အိုင်ဖုန်း ၅ စီ နှင့် မျိုးဆက်သစ် အိုင်ဖုန်း အိုင်ဖုန်း၅အက်စ် တို့ဖြစ်သည်။ အိုင်ဖုန်း၅စီ ကို ပလတ်စတစ် ကိုယ်ထည်နဲ့ ပြုလုပ်ထားပြီး အစိမ်း၊ အပြာ၊ အဝါ၊ ပန်းရောင် နှင့် အဖြူရောင်များ ရရှိနိုင်သည်။ အိုင်ဖုန်း၅အက်စ်ကိုတော့ အမဲ၊ ငွေရောင်နှင့် ရွှေရောင် ၃ မျိုးဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသည်။ လက်ဗွေလုံခြုံရေးစနစ် ကို အိုင်ဖုန်း၅အက်စ်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး အမျိုးအစား (၂) မျိုးလုံးကို စက်တင်ဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့မှာတော့ အိုင်ဖုန်းရဲ့ နောက်မျိုးဆက် အိုင်ဖုန်း၆ နှင့် အိုင်ဖုန်း၆ပလပ် တို့ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ယခင် မျက်နှာပြင်ထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်းပြီး ၄.၇ လက်မ နှင့် ၅.၅. လက်မ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။ === ရောင်းအား နှင့် အမြတ်ငွေရရှိမှု === ပထမဆုံး အိုင်ဖုန်း မျိုးဆက်ကို (၁၅) လအတွင်း အလုံးရေ (၆.၁) သန်း ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ <ref name="2009_Q1_PR">{{cite press release|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/01/21results.html|title=Apple Reports First Quarter Results|publisher=Apple Inc.|date=January 21, 2009}}</ref>၂၀၀၈ ခုနှစ် နောက်ဆုံး (၃) လတပတ်မှာပင် BlackBerry ၏ ရောင်းအား ၅.၂ သန်းကို ကျော်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.appleinsider.com/articles/08/10/21/apple_iphone_3g_sales_surpass_rims_blackberry.html|title=Apple iPhone 3G sales surpass RIM's Blackberry|publisher=AppleInsider|date=October 21, 2008|access-date=25 February 2016|archive-date=22 October 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081022214401/http://www.appleinsider.com/articles/08/10/21/apple_iphone_3g_sales_surpass_rims_blackberry.html}}</ref>ထိုရောင်းအားသည် အက်ပဲလ်ကို နိုကီယာ နှင့် ဆမ်ဆောင်းတို့နောက်တွင် ရောင်းရငွေအားဖြင့် တတိယ အကြီးဆုံး ဖုန်းထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်စေလာခဲ့သည်။ ရောင်းချရမှုမှာ ပိုမိုတိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ အကုန်မှာတော့ အိုင်ဖုန်းစုစုပေါင်း အလုံးရေ ၇၃.၅ သန်း ရောင်းချခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်က အမှုဆောက်အရာရှိချုပ် [[စတိဗ်ဂျော့စ်]] ဦးဆောင်ပြီး အက်ပဲလ်အဖွဲ့သားများ မိတ်ဆက်ခဲ့တဲ့ အိုင်ဖုန်းဟာ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အရောက်မှာတော့ လူကြိုက်အများဆုံး စမတ်ဖုန်း တစ်လုံး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ နောက်ဆုံး အိုင်ဖုန်းမျိုးဆက်ဖြစ်တဲ့ [[အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ်]] ဟာ ဆိုရင် စွမ်းဆောင်ရည်အမြင့်များဆုံး ဖုန်းတစ်လုံး ဖြစ်နေပါတယ်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အထိ အိုင်ဖုန်းရောင်းရငွေ မှာ သန်းပေါင်း ၆.၇ ထောင် ကျော် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ ပထမမျိုးဆက်တစ်ခုကိုပင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၅ သန်းဖိုး ပထမ ၁ နှစ်အတွင်း ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ သုံးစွဲသူများထံမှ ကောင်းမွန်သော တုံ့ပြန်မှုများရရှိပြီး အိုင်ဖုန်းဟာ ၁ နှစ်ကို ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းခန့် ဝင်ငွေရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှာတော့ အိုင်ဖုန်းရဲ့ ဈေးကွက်ဝေစု ရရှိမှုသည် မိုဘိုင်းဖုန်းဈေးကွက်အားလုံး၏ ၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ထိသာ ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် အက်ပဲလ်ကုမ္ပဏီသည် တစ်ကမ္ဘာလုံး မိုဘိုင်းဖုန်းရောင်းချမှု အမြတ်စုစုပေါင်းထက် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း သာလွန်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/node/18114689?story_id=18114689|title=Nokia at the crossroads: Blazing platforms|last=The Economist|date=February 10, 2011|accessdate=February 18, 2011}}</ref> အက်ပဲလ်ကုမ္ပဏီဟာ ၂၀၁၀ တတိယ ၃ လပတ်မှာ အလုံးရေ ၁၄.၁ သန်း ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရောင်းအားသည် ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ကထက် ၉၁ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဈေးကွက်တစ်ခုထဲမှာပင် ၂၀၁၀ ခုနှစ် တတိယ ၃ လပတ် မှာ အန်းဒရွိတ် စနစ်သုံး စမတ်ဖုန်း ၉.၁ သန်း တင်ပို့ ရောင်းချနိုင်ခဲ့ပြီး ဈေးကွက်၏ ၄၃.၆ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ အက်ပဲလ်ရဲ့ အိုင်အိုအက်စ် စနစ်မှာတော့ ဈေးကွက်၏ ၂၆.၂ ရာခိုင်နှုန်း ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် အိုင်ဖုန်း အလုံးရေ ၅.၅ သန်း ရောင်းချနိုင်ခဲ့ပြီး လူကြိုက်အများဆုံး မိုဘိုင်းဖုန်း တစ်လုံး ဖြစ်ခဲ့တယ်။ <ref>{{cite news |last=Chen |first=Brian X. |url=http://www.wired.com/gadgetlab/2010/11/iphone-android-marketshare |title=iPhone Wins Phone Popularity Contest, Android Dominates OS &#124; Gadget Lab |publisher=Wired.com |accessdate=June 13, 2013 |date=November 1, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131221085503/http://www.wired.com/gadgetlab/2010/11/iphone-android-marketshare/ |archive-date=21 December 2013 |url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှာ ပြုလုပ်တဲ့ အိုင်ပတ် ၂ မိတ်ဆက်တဲ့ပွဲမှာ အက်ပဲလ်ကုမ္ပဏီဟာ တစ်ကမ္ဘာလုံးကို အိုင်ဖုန်း အလုံးရေ သန်း ၁၀၀ ရောင်းချပြီးပြီ ဖြစ်ကြောင်း ကြော်ငြာခဲ့သည်။ <ref name=post>{{cite news|title=Apple: 100 Million iPhones Sold|publisher=Mashable|date=March 2, 2011|url=http://mashable.com/2011/03/02/100-million-iphones}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှာတော့ အိုင်ဖုန်းဟာ နိုကီယာကို ကျော်လွန်ပြီး ရောင်းချငွေအားဖြင့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး မိုဘိုင်းထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆမ်ဆောင်း၏ ဂလတ်ဆီ အက်စ် ၂ မှာ ဥရောပ နိုင်ငံမှာ အိုင်ဖုန်း ထက် ပိုမို လူကြိုက်များခဲ့ပြီး အမေရိကန်မှာတော့ အိုင်ဖုန်းကသာ လွှမ်းမိုးထားဆဲ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.planetinsane.com/the-iphone-4s-has-maintained-its-popularity-in-the-us-market/2626091/ |title=the iPhone 4S Has Maintained Its Popularity in the US Market |publisher=Planetinsane.com |date=December 25, 2011 |accessdate=June 13, 2013 |archive-date=18 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160118205835/http://www.planetinsane.com/the-iphone-4s-has-maintained-its-popularity-in-the-us-market/2626091/ }}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီတွင် အက်ပဲလ်ကုမ္ပဏီ သည် သူတို့၏ ရောင်းအားအကောင်းဆုံးကာလ ဖြစ်သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီ တစ်ခုလုံး၏ ဝင်ငွေ ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းသည် အိုင်ဖုန်း အလုံးရေ ၃၇ သန်း ရောင်းရငွေမှာ ရရှိခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း တစ်လုံး ပျမ်းမျှ ရောင်းရငွေ ဒေါ်လာ ၆၀၀ ခန့် ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ပထမ ၃ လပတ်တွင် အက်ပဲလ်ကုမ္ပဏီ နှင့် ဆမ်ဆောင်း ကုမ္ပဏီ တို့ ၂ ခုပေါင်းသည် ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ဈေးကွက်ဝေစု ရယူထားသည်။ တခြား ၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အက်ချ်တီစီ ကုမ္ပဏီ မှ ရရှိသည်။ တခြား မိုဘိုင်း ကုမ္ပဏီများဖြစ်သော ဘလက်ဘယ်ရီ၊ အဲလ်ဂျီ၊ ဆိုနီ၊ မိုတိုရိုလာ နှင့် နိုကီယာတို့သည် အရှုံးများ ပေါ်နေသည်။ မိုဘိုင်းလုပ်ငန်းတစ်ခုလုံးမှာ တိုးတက်လျက်ရှိပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် သန်း ၅၃၀၀ ရှိရာမှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် သန်း ၁၄၄၀၀ အထိ တိုးတက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့ အရောက်မှာတော့ အက်ပဲလ်ကုမ္ပဏီမှ အိုင်ဖုန်းတစ်ခုထဲက ရောင်းအားသည် မိုက်ခရိုဆော့ ကုမ္ပဏီ တစ်ခုလုံး၏ ဝင်ငွေထက် ကျော်လွန်ခဲ့သည်။ (ဒေါ်လာ သန်းပေါင်း ၁၇ ၄၀၀) ၂၀၁၂ ခုနှစ် အိုင်ဖုန်း၅ နှင့် အိုင်ဖုန်း၄အက်စ် တို့ဟာ အလုံးရေ ၂၇.၄ သန်း နှင့် ၁၇.၄ သန်း အသီးသီးရောင်းရပြီး အရောင်းရဆုံး မိုဘိုင်းဟန်းဆက်များ ဖြစ်ခဲ့သည်။ တတိယနေရာတွင် ဆမ်ဆောင်းကုမ္ပဏီ မှ ဂလတ်ဆီ အက်စ်၃ မှာ အလုံးရေ ၁၅.၄ သန်းဖြင့် တတိယ အရောင်းရဆုံး ဟန်းဆက်ဖြစ်သည်။ အန်းဒရွိက် လည်ပတ်မှုစနစ် နှင့် ယှဉ်ပြိုင်မှုတွေဟာ ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ ဒီအချိန်မှာ အက်ပဲလ် ဟာ သူတို့ရဲ့ အိုင်အိုအက်စ် (iOS) လည်ပတ်မှုစနစ် အဆင့်မြှင့်တင်မှုတွေကို အချိန်နှင့် တပြေးညီ ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သော စက်ပစ္စည်းတိုင်း ရရှိနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သုံးစွဲသူများကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ အန်းဒရွိက်လည်ပတ်မှုစနစ် မှာတော့ ကုမ္ပဏီအချင်းချင်း လိုအပ်ချက်များနဲ့ အဆင့်မြှင့်တင်မှုများ ရရှိရန် နှောင့်နှေးလျက်ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှာ အက်ပဲလ် ရဲ့ အိုင်ဖုန်းဈေးကွက်ဟာ ၁၃.၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့မှာ အိုင်ဖုန်း၅အက်စ် နှင့် အိုင်ဖုန်း၅စီ တို့ကို စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။ နယူးယောက်မြို့ရဲ့ အက်ပဲလ်အရောင်းဆိုင်များမှာ ဝယ်ယူရန် စောင့်ဆိုင်းနေသူမှာ အိုင်ဖုန်းသမိုင်းတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း၅အက်စ် တွင် ရွှေရောင် ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အရောင်းဖွင့်ပြီး ပထမဦးဆုံး ရက်သတ္တပတ် မှာပင် အိုင်ဖုန်း၅အက်စ် နှင့် အိုင်ဖုန်း၅စီ တို့ စုစုပေါင်း အလုံးရေ ၉ သန်း ရောင်းချခဲ့သည်။ ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၁၂ အက်ဖုန်း၅ ထွက်စဉ်က အလုံးရေ ၅ သန်းသာ ရောင်းချခဲ့ရခြင်းထက် သာလွန်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၃ ရက်နေ့မှာတော့ အိုင်အိုအက်စ် လည်ပတ်မှုစနစ် ၇ ကို သုံစွဲနေသော အလုံးရေ သန်း ၂၀၀ ရှိပြီ ဖြစ်ကြောင်း၊ ကြော်ငြာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လည်ပတ်မှုစနစ် အဆင့်မြှင့်တင်မှုသမိုင်းတွင် အမြန်ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ အက်ပဲလ်ကုမ္ပဏီ နဲ့ ကမ္ဘာ့အကြီးမားဆုံး မိုဘိုင်းကွန်ရက် ဖြစ်သော "ချိုင်းနားမိုဘိုင်း" တို့ကုမ္ပဏီ ၂ ခုအကြား နားလည်မှု စာချုပ်ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် စာချုပ်ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ စာချုပ်အရ အက်ပဲလ်ဟာ "ချိုင်းနားမိုဘိုင်း" သုံးစွဲသူ သန်း ၇၆၀ ကို အိုင်ဖုန်းများအသုံးပြုနိုင်ရန် ထောက်ပံ့ပေးမည် ဖြစ်သည်။ == ထုတ်လုပ်မှု == အိုင်ဖုန်း၄ မှစတင်၍ တခြားသော အိုင်အိုအက်စ် စနစ်သုံး ပစ္စည်းများကို ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ Foxconn ကုမ္ပဏီမှ တာဝန်ယူထုတ်လုပ်ပေးလျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် တင်ကွတ် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဖြစ်လာပြီးနောက်ပိုင်း ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ပေးသည့် ကုမ္ပဏီများကို တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိသော [[အိုင်ဖုန်း ၄အက်စ်]] ကို ထိုင်ဝမ်ကုမ္ပဏီများဖြစ်ကြသော Foxconn နှင့် Pegatron တို့ ကုမ္ပဏီ ၂ ခု က ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့သည်။ အဓိက ထုတ်လုပ်ပေးနေသည့် ကုမ္ပဏီမှာ Foxconn ဖြစ်ပြီး Pegatron မှာ အမှာစာ အနည်းငယ်ကိုသာ ထုတ်လုပ်ပေးရသည်။ [[အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ် | အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ်ပလပ်စ်]] အမျိုးအစားကိုတော့ Foxconn ကုမ္ပဏီတစ်ခုတည်းကသာ ထုတ်လုပ်ပေးလျက်ရှိသည်။ <ref>[http://focustaiwan.tw/news/aeco/201412020006.aspx Taiwan's Pegatron to get most iPhone 6S orders in 2015: brokerage | Economics | FOCUS TAIWAN - CNA ENGLISH NEWS<!-- Bot generated title -->]</ref> == တုံ့ပြန်မှု == စတင်ထွက်ရှိလာသော အိုင်ဖုန်းကို သုံးဆွဲသူများက ဖုန်းလောကကို "အစအဆုံး ပြောင်းလဲလိုက်သော ဖုန်း"၊ "အကောင်းဆုံး ဖုန်း"တစ်ခုအဖြစ် တုံ့ပြန်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် အက်ပဲ အမှတ်တံဆိပ်သည် တန်ဖိုးအမြင့်မားဆုံး အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်းကို လူကြီးလူငယ်မရွေး ကြိုက်နှစ်သက်ကြပြီး ပုံမှန်အသုံးပြုရုံသာမက စီးပွားရေးအတွက် အသုံးပြုမှုများပါ ရှိလာခဲ့သည်။ == ထုတ်လုပ်ထားသော အိုင်ဖုန်းများ == အောက်ဖော်ပြပါ အိုင်ဖုန်းအမျိုးအစားများမှာ ယခုအချိန်ထိ ထွက်ရှိထားပြီး အမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြသည်။ အချို့‌သော အမျိုးအစား အဟောင်းများကို ဆက်လက်ထုတ်လုပ်ခြင်း မရှိတော့ပါ။ * အိုင်ဖုန်း (၂၀၀၇ - ၂၀၀၈) * အိုင်ဖုန်း ၃ဂျီ (၂၀၀၈ - ၂၀၁၀) * အိုင်ဖုန်း ၃ဂျီအက်စ် (၂၀၀၉ - ၂၀၁၂) * အိုင်ဖုန်း ၄ (၂၀၁၀ - ၂၀၁၄) * [[အိုင်ဖုန်း ၄အက်စ်]] (၂၀၁၁ - ၂၀၁၄) * အိုင်ဖုန်း ၅ (၂၀၁၂ - ၂၀၁၃) * အိုင်ဖုန်း ၅စီ (၂၀၁၃ - ၂၀၁၅) * အိုင်ဖုန်း ၅အက်စ် (၂၀၁၃ - ၂၀၁၆) * အိုင်ဖုန်း ၆ / အိုင်ဖုန်း ၆ ပလက်စ် (၂၀၁၄ - ၂၀၁၆) * [[အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ်]] / အိုင်ဖုန်း ၆ပက်စ်ပလက်စ် (၂၀၁၅ - ၂၀၁၈) * အိုင်ဖုန်း အက်စ်အီး (၂၀၁၆ - ၂၀၁၈) * [[အိုင်ဖုန်း ၇]] / အိုင်ဖုန်း ၇ ပလက်စ် (၂၀၁၆ - ၂၀၁၉) *အိုင်ဖုန်း ၈ / အိုင်ဖုန်း ၈ ပလက်စ် (၂၀၁၇ - ၂၀၂၀) *အိုင်ဖုန်း ၁၀(X) (၂၀၁၇ - ၂၀၁၈) *အိုင်ဖုန်း ၁၀အာ(X<small>R</small>) (၂၀၁၈ - ၂၀၂၁ ) *အိုင်ဖုန်း ၁၀အက်စ်(X<small>S</small>) / အိုင်ဖုန်း ၁၀ အက်စ် မက်စ် (၂၀၁၈ - ၂၀၁၉) *အိုင်ဖုန်း ၁၁ (၂၀၁၉ ~ ၂၀၂၂) *အိုင်ဖုန်း ၁၁ ပရို / အိုင်ဖုန်း ၁၁ ပရို မက်စ်(၂၀၁၉ ~ ၂၀၂၀) *အိုင်ဖုန်း အက်စ်အီး ၂ (၂၀၂၀ - ၂၀၂၂) *အိုင်ဖုန်း ၁၂ (၂၀၂၀ ~ ယနေ့ထိ) *အိုင်ဖုန်း ၁၂ မီနီ (၂၀၂၀ ~ ၂၀၂၂) *အိုင်ဖုန်း ၁၂ ပရို / အိုင်ဖုန်း ၁၂ ပရို မက်စ်(၂၀၂၀ ~ ၂၀၂၁) *အိုင်ဖုန်း ၁၃ မီနီ (၂၀၂၁ ~ ယနေ့ထိ )<ref name=":0">https://www.apple.com/shop/buy-iphone/iphone-13</ref> *အိုင်ဖုန်း ၁၃ (၂၀၂၁ ~ ယနေ့ထိ)<ref name=":0" /> *အိုင်ဖုန်း ၁၃ ပရို / အိုင်ဖုန်း ၁၂ ပရို မက်စ် (၂၀၂၁ ~ ၂၀၂၂ )<ref name=":1">https://www.apple.com/shop/buy-iphone/iphone-13-pro</ref> *အိုင်ဖုန်း အက်စ်အီး ၃ (၂၀၂၂ - ယနေ့ထိ) *အိုင်ဖုန်း ၁၄ / အိုင်ဖုန်း ၁၂ ပလက်စ် (၂၀၂၂ - ယနေ့ထိ) *အိုင်ဖုန်း ၁၄ ပရို / အိုင်ဖုန်း ၁၄ ပရို မက်စ် (၂၀၂၂ - ယနေ့ထိ) == ကုန်ပစ္စည်းအမှတ်တံဆိပ်ဆိုင်ရာ ငြင်းခုံမှုများ == === မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ === အိုင်ဖုန်း မိတ်မဆက်မှီ ၄ နှစ်အလို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ဆောင်မှုကုမ္ပဏီက အိုင်ဖုန်း (iFone) ဟူသောာ အမှတ်တံဆိပ်ကို မှတ်ပုံတင်ထားရှိခဲ့သည်။ အက်ပဲကုမ္ပဏီမှ အဆိုပါ အိုင်ဖုန်း (iFone) ဟူသောအမှတ်တံဆိပ် ပိုင်ဆိုင်ရန် ကမ်းလှမ်းချက်များ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း မက္ကဆီကို ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီမှ ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ တရားရုံးမှ အိုင်ဖုန်း( (iFone)ဟူသော အမှတ်တံဆိပ်သည် မက္ကဆီကိုဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီမှ ပိုင်ဆိုင်ပြီး အက်ပဲကုမ္ပဏီ၏ အိုင်ဖုန်း (iPhone) သည် ဥပဒေချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။ === ဘရာဇီးနိုင်ငံ === ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် အိုင်ဖုန်း (IPHONE) ဟူသော အမှတ်တံဆိပ်ကို အိုင်ဂျီဘီ အီလက်ထရောနစ်ကုမ္ပဏီ (IGB Eletrônica S.A.)မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်ကတည်းက မှတ်ပုံတင်ထားရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အိုင်ဂျီဘီ ကုမ္ပဏီမှ ပထမဦးဆုံး အက်ဒရွိုက်စနစ်သုံး စမတ်ဖုန်းတစ်ခုကို ဘရာဇီးနိုင်ငံ ပြည်တွင်းဈေးကွက်အတွင်းသို့ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဘရားဇီးနိုင်ငံ မူပိုင်ခွင့်နှင့် အမှတ်တံဆိပ်ရုံးမှ IGB ကုမ္ပဏီသည် အိုင်ဖုန်း (iPhone) ဟုသော ‌အမှတ်တံဆိပ် ပိုင်ဆိုင်ထားသူ ဖြစ်‌ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ချက် ခဲ့သည်။ ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီး ၃ လ အကြာတွင် အိုင်ဂျီဘီ ကုမ္ပဏီသည် တန်ဖိုးနည်းဖုန်းတစ်လုံးကို အိုင်ဖုန်း (iPhone) ဟူသော အမှတ်တံဆိပ်တပ်၍ စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အက်ပဲကုမ္ပဏီ ဒုတိယအကြိမ် တရားရုံး ဆုံးဖြတ်ချက်တွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ တရားရုံးက အိုင်ဖုန်း (iPhone) ဟူသော အမှတ်တံဆိပ်မှာ တစ်ဦးတည်း မူပိုင်မဟုတ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ချက် ချခဲ့သည်။ အိုင်ဂျီဘီ ကုမ္ပဏီဘက်မှ အယူခံဝင်ခဲ့သော်လည်း အက်ပဲကုမ္ပဏီသည် အိုင်ဂျီဘီ ကုမ္ပဏီကို အသုံးပြုခ တစ်စုံတစ်ရာမှ ပေးစရာမလိုဘဲ အိုင်ဖုန်း (iPhone) ဟူသော အမှတ်တံဆိပ်ကို အသုံးပြုခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ === ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ === ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် ဆောလစ်ဂရု (Solid Group)က မိုင်ဖုန်း (MyPhone) ဟူသော အမှတ်တံဆိပ်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ မိုင်ဖုန်းကို "mylphone" ဟူ၍ အလှဆင်ထားသည်။ ဆောလစ်ဂရုမှ MyPhone အမှတ်တံဆိပ်ကို မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ အက်ပဲမှ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ အသိဉာဏ်ဆိုင်ရာ မူပိုင်ခွင့်ရုံးတွင် "iPhone" နှင့် "MyPhone" အမှတ်တံဆိပ် ဆင်တူရိုးမှားမှုဖြင့် ဆောလစ်ဂရုကို တရားဆွဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ခုနှစ် အသိဉာဏ်ဆိုင်ရာ မူပိုင်ခွင့်ရုံးမှ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ အက်ပဲကုမ္ပဏီ ရှုံးနိမ်ခဲ့သည်။ ဝယ်ယူသူများအနေဖြင့် iPhone နှင့် myPhone ကို ဆင်တူးယိုးမှားမှု မရှိနိုင်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ == အိုင်ဖုန်း ထုတ်လုပ်မှု အချိန်မှတ်တမ်း == {{Timeline of iPhone models‎}} == ကိုးကား == {{reflist|2}} [[Category:အိုင်ဖုန်း]] knso0hrigsqkc3qkbgqrqqln4hjxprn 0 58554 1061657 1057774 2026-11-05T08:59:09Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061657 wikitext text/x-wiki [[File:Concept Mars colony.jpg|thumb|360px|အနုပညာရှင်တစ်ဦးမှ ပုံဖော်ထားသော လူသားတို့၏ အင်္ဂါဂြိုဟ်အခြေစိုက်စခန်း]] {{Main|အင်္ဂါဂြိုဟ်}} [[အင်္ဂါဂြိုဟ်]]သည် လူသားတို့ [[ကိုလိုနီ]]ချဲ့ရန်နှင့် [[သိပ္ပံ]]ဆိုင်ရာ လေ့လာမှုပြုလုပ်ရန် အထူးအာရုံထားခံရသော [[ဂြိုဟ်]]တစ်စင်းဖြစ်သည်။ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အခြေနေနှင့် အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ် ရေရှိသည်ဆိုသောအချက်များသည် [[နေအဖွဲ့အစည်း]]အတွင်း [[သက်ရှိ]]များနေထိုင်ရန် အလားအလာကောင်းသည့် အချက်များပင်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂါဂြိုဟ်သည် [[ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ်|ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်]]မှလွဲလျင် ခရီးသွားရန် စွမ်းအင်လိုအပ်မှု အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အာကာသနည်းပညာများဖြင့် အင်္ဂါဂြိုဟ်သို့ ၆-၇ လခန့်ဖြင့် အရောက်သွားနိုင်လေသည်။ အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်သို့ လူသားများ ခြေချရန်မူ စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုအဖြစ် ရှိလေသည်။<ref name="NYT-20150921">{{cite news |last=Regis |first=Ed |title=Let's Not Move To Mars |url=http://www.nytimes.com/2015/09/21/opinion/lets-not-move-to-mars.html |date=September 21, 2015 |work=New York Times |accessdate=September 22, 2015 }}</ref> ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီများနှင့် အများပိုင်ကုမ္ပဏီများသည် အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်တွင် လူသားများရေရှည်အခြေချနေထိုင်နိုင်ရေးအတွက် သုတေသနပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့သောအာကာသဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများမှာ [[နာဆာ|NASA]], [[ဥရောပ အာကာသ အေဂျင်စီ|ESA]], Roscosmos, အိန္ဒိယအာကာသသုတေသနအဖွဲ့နှင့် တရုတ်အမျိုးသားအာကာသအဖွဲ့၊ ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီများတွင် SpaceX, Lockheed Martin နှင့် Boeing တို့ပါဝင်သည်။ == မစ်ရှင်သဘောတရားနှင့် အချိန်ချမှတ်မှု == အစိုးရအာကာသပရိုဂရမ်များ၏ အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်သို့လူပါဝင်သော မစ်ရှင်အားလုံးသည် ကိုလိုနီပြုလုပ်ရန်တိုက်ရိုက်ရည်ရွယ်ထားခြင်းမဟုတ်ပေ။ အခြေစိုက်စခန်းတည်ထောင်ရန်လိုအပ်ချက်များကို စူးစမ်းလေ့လာရန်သာရည်ရွယ်ထားသည်။ ကိုလိုနီတည်ထောင်ရန် အခြေစိုက်နေအိမ်များသည် ကိုယ်ပိုင်တည်မြဲမှုနှင့် ကိုယ်ပိုင်ဖြန့်ကျက်နိုင်ရန် အလားအလာရှိရမည်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်တွင်နေအိမ်တည်ဆောက်ရန် အဆိုပြုချက်နှစ်ခုမှာ [[:en:Mars_Direct|Mars Direct]] နှင့် [[:en:Mars_Direct#Revisions|Semi-Direct]] သဘောတရားများဖြစ်ပြီး အင်္ဂါဂြိုဟ်ကိုလိုနီအားပေးသူတစ်ဦးဖြစ်သော [[:en:Robert_Zubrin|Robert Zubrin]] ကတိုက်တွန်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>Zubrin, Robert (1996). ''The Case for Mars: The Plan to Settle the Red Planet and Why We Must''. Touchstone. ISBN <bdi>978-0-684-83550-1</bdi>.</ref> === SpaceX (လေ့လာရေးအခြေစိုက်စခန်း) === ၂၀၁၉ အထိ SpaceX သည် အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်သို့ Starship နှင့် Big Falcon Rocket (BFR) ဒုံးပျံ၏ မဟာစွမ်းအားအဆင့်များဖြင့် အစောဆုံး ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ကုန်တင်ခရီးစဉ်များသွားလာနိုင်ရန် ထောက်ပံ့ခြင်းနှင့် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းများပြုလုပ်နေပြီဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၄ တွင် လူပါဝင်သောလွှတ်တင်မှုများကို ပထမဆုံးပြုလုပ်သွားမည်။ ပထမအဆင့်ပန်းတိုင်မှာ BFR အချို့ကိုလွှတ်တင်ပြီး မီသိန်း၊ အောက်ဆီဂျင် လောင်စာထုတ်ဖော်မည့်စက်ရုံနှင့် မျက်နှာပြင်ဖြန့်ကျက်ရန်ပြင်ဆင်မှုများကို တည်ဆောက်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ကိုလိုနီတည်ထောင်မှုအတွက် အစိုးရ၊ ပုဂ္ဂလိကနှင့် ကုမ္ပဏီများ၏ စီးပွားရေးပိုင်းဆိုင်ရာများလည်းပါဝင်လာမှ အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်တွင်လူသားများအခြေချနေထိုင်ရန် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာကြိုးပမ်းမှု အောင်မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာနှင့် ဆင်တူညီချက်များ== [[ကမ္ဘာ]]နှင့် ညီအစ်မ [[ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ်|ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်]]သည် အရွယ်အစားနှင့် မျက်နှာပြင်ဆွဲအား တူညီသော်လည်း အင်္ဂါဂြိုဟ်သည် ကိုလိုနီချဲ့ရန် အောက်ပါအချက်များအား သုံးသပ်သင့်သည်။ * အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်မှ နေ့သည် ကမ္ဘာမှနေ့နှင့် ဆင်တူလှသည်။ အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ် တစ်နေ့တာသည် ၂၄ နာရီ၊ ၃၉ မိနစ်နှင့် ၃၅.၂၄၄ စက္ကန့်ဖြစ်သည်။ * အင်္ဂါဂြိုဟ်မျက်နှာပြင် ဧရိယာသည် ကမ္ဘာ၏ ၂၈.၄ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ (ကမ္ဘာ၏ မြေမျက်နှာပြင် ဧရိယာမူ ၂၉.၂ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။) * အင်္ဂါဂြိုဟ်သည် ဝင်ရိုးတိမ်းစောင်းမှု ၂၅.၁၉ ဒီဂရီ ရှိသည်။ (ကမ္ဘာ၏ ၂၃.၄၄ ဒီဂရီ တိမ်းစောင်းမှုနှင့် ဆင်တူညီသည်) ရလဒ်အနေဖြင့် အင်္ဂါဂြိုဟ်သည် ကမ္ဘာကဲ့သို့ပင် ရာသီဥတုများ ရှိသည်။ သို့သော် တစ်နှစ်ပတ်လုံးဆိုသော် ကမ္ဘာထက် ၁.၈၈ ဆ ပိုကြာလေသည်။ * မကြာသေးခင်က [[နာဆာ]]၏ [[အာကာသယာဉ်]]များ လေ့လာချက်အရ အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်တွင် [[ရေခဲ]]တွေ့ရှိသည်ဟုဆိုသည်။ ==ကမ္ဘာနှင့် ကွာခြားချက်များ== * ကမ္ဘာမြေ၏ ပြင်းထန်သော ရာသီဥတုအခြေနေတွင် ဇီဝ[[သက်ရှိ]]အချို့သည် အသက်ရှင်နေထိုင်နိုင်သော်လည်း အင်္ဂါဂြိုဟ်တွင် မရှင်သန်နိုင်ပေ။<ref>{{cite web |url=http://library.thinkquest.org/12145/lifeon.htm |title=Can Life exist on Mars? |work=Mars Academy |publisher=ORACLE-ThinkQuest |date= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010222154617/http://library.thinkquest.org/12145/lifeon.htm |archivedate=22 February 2001 |accessdate=19 November 2015 }}</ref> * အင်္ဂါဂြိုဟ်၏ မျက်နှာပြင်ဒြပ်ဆွဲအားသည် ကမ္ဘာ၏ ၃၈ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိသည်။ [[ဒြပ်ဆွဲငင်အား|ဒြပ်ဆွဲအား]] နည်းပါးခြင်းသည် လူသားတို့၏ အရိုးနှင့် ကြွက်သားများကို ရေရှည်တွင် ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးစေနိုင်သည်။<ref>{{cite web |title=Mars Mice |url=http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2004/20jan_marsmice/ |work=science.nasa.gov |year=2004 |access-date=19 November 2015 |archive-date=12 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412134138/https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2004/20jan_marsmice/ }}</ref> ယင်းကဲ့သို့ အင်္ဂါဂြိုဟ်၏ နည်းပါးသော ဒြပ်ဆွဲအားသည် လူသားတို့အား အကျိုးသက်ရောက်စေနိုင်သည်။<ref name="WIRED-20140212">{{cite web |last=Fong, MD |first=Kevin |title=The Strange, Deadly Effects Mars Would Have on Your Body |url=http://www.wired.com/opinion/2014/02/happens-body-mars/ |date=12 February 2014 |work=Wired (magazine) |accessdate=2014-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325002634/http://www.wired.com/opinion/2014/02/happens-body-mars/ |archive-date=25 March 2014 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2001/ast02aug_1/ |title=Gravity Hurts (so Good)] |publisher=NASA |year=2001 |access-date=19 November 2015 |archive-date=24 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124050335/http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2001/ast02aug_1/ }}</ref> * အင်္ဂါဂြိုဟ်သည် ကမ္ဘာထက် ပိုအေးသည်။ ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် (-၈၇ နှင့် -၅ ဒီဂရီ ဆဲဆီးယပ်စ်) ကြားတွင်ရှိသည်။ ကမ္ဘာမြေပေါ်မှ အအေးဆုံးမှတ်တမ်းမှာ အန္တာတိကဒေသတွင် (-၉၃.၂ ဒီဂရီ ဆဲဆီးယပ်စ်) သာရှိသည်။<ref>{{cite web |last=Hamilton |first=Calvin |title=Mars Introduction |url=http://www.solarviews.com/eng/mars.htm }}</ref><ref>{{cite web |last=Elert |first=Glenn |title=Temperature on the Surface of Mars |url=http://hypertextbook.com/facts/2001/AlbertEydelman.shtml |date= }}</ref> * အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်တွင် ရေမျက်နှာပြင်မှာ အပြောင်းအလဲရှိနိုင်သည်။ ယင်းသည်လည်း သေချာသည့် အခြေနေအောက်တွင်သာ တည်ရှိပေမည်။<ref>{{cite journal |last=Hecht |first=M. H. |year=2002 |title=Metastability of Liquid Water on Mars |journal=Icarus |volume=156 |issue=2 |pages=373–386 |doi=10.1006/icar.2001.6794|bibcode = 2002Icar..156..373H }}</ref><ref name="NASA-20131210">{{cite web |last=Webster |first=Guy |last2=Brown |first2=Dwayne |title=NASA Mars Spacecraft Reveals a More Dynamic Red Planet |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2013-361&1#1 |date=10 December 2013 |work=[[NASA]] |accessdate=2014-03-02 |archivedate=14 December 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131214013848/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2013-361&1#1 }}</ref> * အင်္ဂါဂြိုဟ်သည် [[နေ]]မှ ၅၂ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုဝေးကွာသောကြောင့် မျက်နှာပြင်တွင် နေရောင်ခြည်စွမ်းအင် ရောက်ရှိမှုသည် ကမ္ဘာမြေပြင်သို့ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင် ရောက်ရှိမှု၏ ၄၃.၃ ရာခိုင်နှုန်းသာလျင် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://discovermagazine.com/1992/sep/marsinearthsimag105|title=Mars, in Earth's Image|work=Discover Magazine|accessdate=12 June 2015}}</ref> ထို့ပြင် တခါတလေ ဖုန်မှုန်မုန်းတိုင်းများ တိုက်ခိုက်သော် ရက်သတ္တပတ်ချီကာ နေရောင်ခြည်အား ကာဆီးထားပေလိမ့်မည်။<ref>{{cite web|url=https://books.google.fi/books?id=BnPE37Ms5awC&lpg=PA83&ots=Qa0kL13-1U&dq=Insolation%20mars%20vs%20earth&pg=PA83#v=onepage&q=Insolation%20mars%20vs%20earth&f=false|title=Mars|work=google.fi|accessdate=12 June 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://tomatosphere.org/teachers/guide/grades-8-10/mars-agriculture|title=Teachers guide - Sunlight on mars - Tomatosphere|author=Tomatosphere|work=tomatosphere.org|accessdate=12 June 2015|archivedate=23 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150623152330/http://tomatosphere.org/teachers/guide/grades-8-10/mars-agriculture}}</ref> * သံလိုက်စက်ကွင်းနည်းပါးမှုကြောင့် ကော့စမစ်ရောင်ခြည်များသည် အင်္ဂါဂြိုဟ်မျက်နှာပြင်အား အလွယ်တကူ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ * လေထုဖိအားသည်လည်း အင်္ဂါဂြိုဟ်တွင် သတ်မှတ်ချက်အောက်တွင် ဖြစ်နေသည်။ ဝတ်စုံမပါဘဲ လူသားများ အသက်မရှင်နိုင်ပေ။ * အင်္ဂါဂြိုဟ်လေထုသည် [[ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်]] ၉၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ [[နိုက်ထရိုဂျင်]] ၁.၆ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် [[အောက်ဆီဂျင်]]မှာ ဝ.၄ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သာ ရှိသည်။ * ပါးလွှာသော လေထုသည် [[ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်]]အား မစစ်ထုတ်ပေးနိုင်ပါ။ ==ဓာတ်ရောင်ခြည်== ကမ္ဘာနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက နေမှ ပိုမိုဝေးကွာနေသော်လည်း အင်္ဂါဂြိုဟ်၏ မျက်နှာပြင်သို့ အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် ပမာဏရှိသော ရောင်ခြည်များ ရောက်ရှိလာသည်။ အင်္ဂါဂြိုဟ်သည် ၎င်း၏ အတွင်းပိုင်းရှိ ဒိုင်နမိုယန္တရား (dynamo) ကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရသောကြောင့် ကမ္ဘာထက် အားနည်းသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သံလိုက်စက်ကွင်းအလွှာ (magnetosphere) ကိုသာ ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ယင်းအခြေအနေကို ပါးလွှာသော လေထုနှင့် ပေါင်းစပ်လိုက်သည့်အခါ အိုင်ယွန်ဖြစ်စေနိုင်သော ရောင်ခြည် (ionizing radiation) ပမာဏများစွာသည် အင်္ဂါဂြိုဟ်မျက်နှာပြင်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့လေထုနှင့် သံလိုက်စက်ကွင်းအလွှာတို့၏ ကာကွယ်မှုအပြင်ဘက်သို့ သွားလာရာတွင် ရင်ဆိုင်ရသည့် ရောင်ခြည်အန္တရာယ် အဓိကအမျိုးအစား နှစ်မျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဂလက်ဆီအတွင်းရှိ စကြဝဠာရောင်ခြည်များ (galactic cosmic rays — GCR) နှင့် နေမှ ထွက်ပေါ်လာသော စွမ်းအင်မြင့် အမှုန်များ (solar energetic particles) တို့ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့သံလိုက်စက်ကွင်းအလွှာသည် နေမှလာသော လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင်အမှုန်များကို ကာကွယ်ပေးပြီး၊ ကမ္ဘာ့လေထုသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်မဆောင်သော အမှုန်များနှင့် စွမ်းအင်အလွန်မြင့်မားသည့် ဂလက်ဆီစကြဝဠာရောင်ခြည်များကို ကာကွယ်ပေးသည်။ နေရောင်ခြည်မှလာသော ရောင်ခြည်များ၏ အန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်သည့် နည်းလမ်းများ ရှိသော်လည်း လေထုအလွန်ပါးလွှာသည့် အင်္ဂါဂြိုဟ်တွင် စကြဝဠာရောင်ခြည်များ၏ စီးဆင်းမှုကို ကာကွယ်ရန် တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းမှာ ထူထဲလေးလံသော အကာအကွယ်များကို အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအကာအကွယ်အတွက် သံမဏိ ၁၅ စင်တီမီတာခန့်၊ ကျောက်သား ၁ မီတာခန့် သို့မဟုတ် ရေ ၃ မီတာခန့် ထူထဲရန် လိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်တွင် အခြေချနေထိုင်မည့် လူသားများသည် အချိန်အများစုကို မြေအောက်တွင် နေထိုင်ရမည့် အခြေအနေ ဖြစ်လာနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=19910008686 |title=NASA.gov |date=February 1991 |access-date=August 6, 2020 |archive-date=November 12, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112024851/https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=19910008686 |url-status=live |last1=Simonsen |first1=Lisa C. |last2=Nealy |first2=John E. }}</ref> ==သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း== ==ကိုလိုချဲ့ရန် လိုအပ်သောပစ္စည်းကိရိယာများ== အင်္ဂါဂြိုဟ်အား ကိုလိုနီချဲ့သိမ်းပိုက်ရန် ကိရိယာတန်ဆာပလာများစွာ လိုအပ်ပေလိမ့်မည်။ ယင်းတို့သည် လူသားများအတွက် အစာရေစာ၊ ရေ၊ [[စွမ်းအင်]]နှင့် အသက်ရှူနိုင်သော အောက်ဆီဂျင်များ၊ သွားလာရေးယာဉ်များ အစရှိသည်ဖြင့်ဖြစ်သည်။ လိုအပ်သော ပစ္စည်းများမှာ- * လူနေအိမ် * သိုလှောင်ခန်းများ * အလုပ်ရုံများ * သံယဇာတ တူးဖော်ရေးပစ္စည်း- ရေ၊ အောက်ဆီဂျင်နှင့် သတ္တုတူးဖော်ခြင်း * စွမ်းအင် ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် သိုလှောင်ရေး ကိရိယာများ * အစာရေစာ ထုတ်လုပ်ရေး * ခရီးသွားလာရေးအတွက် ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများ ==ဆက်သွယ်ရေး== ==ကျမ်းကိုး== {{Reflist|2}} [[Category:အင်္ဂါဂြိုဟ်အား ကိုလိုနီချဲ့သိမ်းပိုက်ခြင်း]] [[ကဏ္ဍ:အင်္ဂါဂြိုဟ် စူးစမ်းရှာဖွေရေး]] t56vi427bbeusf7gcnc8xrw7ghtfbbw 0 60322 1061463 688513 2026-11-04T14:13:55Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061463 wikitext text/x-wiki {{Infobox galaxy | name = Messier 63 | image = [[Image:Messier 63 GALEX WikiSky.jpg|250px]] | caption = GALEX ကောင်းကင် လေ့လာရေးမှ M63 | credit = [[NASA]] / WikiSky | epoch = [[Epoch (astronomy)#Julian years and J2000|J2000]] | ra = {{RA|13|15|49.3}}<ref name="ned">{{cite web | title=NASA/IPAC Extragalactic Database | work=Results for NGC 5055 | url=http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/objsearch?objname=messier+63&extend=no&hconst=73&omegam=0.27&omegav=0.73&corr_z=1&out_csys=Equatorial&out_equinox=J2000.0&obj_sort=RA+or+Longitude&of=pre_text&zv_breaker=30000.0&list_limit=5&img_stamp=YES | accessdate=2006-10-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190220235947/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/objsearch?objname=messier+63&extend=no&hconst=73&omegam=0.27&omegav=0.73&corr_z=1&out_csys=Equatorial&out_equinox=J2000.0&obj_sort=RA+or+Longitude&of=pre_text&zv_breaker=30000.0&list_limit=5&img_stamp=YES | archive-date=20 February 2019 | url-status=dead}}</ref> | dec = {{DEC|+42|01|45}}<ref name="ned" /> | type = SA(rs)bc<ref name="ned" /> | dist_ly = ၃၇ [[အလင်းနှစ်|Mly]]<ref>Frommert, Hartmut & Kronberg, Christine (2002). [http://messier.seds.org/m/m063.html "Messier Object 63"]. Retrieved Dec. 6, 2006</ref> | z = ၄၈၄ km/[[second|s]]<ref name="ned" /> | appmag_v = ၉.၃<ref name="ned" /> | size_v = 12&prime;.6 &times; 7&prime;.2<ref name="ned" /> | constellation name = [[ကိန်း ဗီနိုက်တီစိုင်]] | names = [[Messier 63|M]]63, [[NGC 5055]], [[Uppsala General Catalogue|UGC]] 8334, [[Principal Galaxies Catalogue|PGC]] 46153<ref name="ned" /> }} '''Messier 63''' ( '''M63''', '''NGC 5055''', သို့မဟုတ် '''နေကြာပန်း ဂလက်ဆီ''') သည် ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကြယ်စုတန်း [[ကိန်း ဗီနိုက်တီစိုင်]]တွင်တည်ရှိသည်။ M63 သည် M51 Group ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ M63 သည် ဝတ်ဆံနှင့် တက်ကြွသည့် ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=SIMBAD results for M63|url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=M63|accessdate=16 November 2015}}</ref> M63 အား ၁၇၇၉ ခုနှစ် ဇွန် ၁၄ တွင် Pierre Méchain ဆိုသူမှ လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref name="jonesbook1991">{{cite book | author=K. G. Jones | date=1991 | title=Messier's Nebulae and Star Clusters | edition= 2nd | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | isbn=0-521-37079-5 }}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် M63 ၏လက်မောင်းတွင် အရွယ်အစား ၁၁.၈ ရှိသော [[ဆူပါနိုဗာ]]တစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Ngc55}} [[Category:ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်း ဗီနိုက်တီစိုင်]] {{galaxy-stub}} g429kz5xbc33hiyevh3z2h2reqwr9b9 0 61144 1061699 1031525 2026-11-05T10:56:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1031525|1031525]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061699 wikitext text/x-wiki {{Infobox anatomy | Name = Thyroid | Latin = Glandula thyreoidea | GraySubject = 272 | GrayPage = 1269 | Image = Anterior thyroid.jpg | Caption = လူ၏ သိုင်းရွိုက်ဂလင်းအား ရှေ့ဖက်မှ မြင်ရပုံ | Width = | Image2 = Posterior thyroid.jpg | Caption2 = သိုင်းရွိုက်အား နောက်ဖက်မှ မြင်ရပုံ (လေပြွန်၏ နောက်) | ImageMap = | MapCaption = | Precursor = Thyroid diverticulum | System = [[အတွင်းထုတ် ဂလင်းအဖွဲ့]] | Artery = | Vein = | Nerve = | Lymph = | MeshName = Thyroid+Gland | MeshNumber = A06.407.900 | Code = | Dorlands = nine/000957720 | DorlandsID = Thyroid gland }} [[File:Thyroid gland template.gif|thumb]] Thyroid (သို့) Thyroid Gland သည် သက်ရှိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးထွားဖွံ့မှုကို ထိန်းချုပ်သည် ဒြပ်တစ်မျိုးကို ထုတ်ပေးသည်။ သိုင်းရွိုက်အကျိတ်ဖြစ်၍ ကြီးမားသော ပြွန်မဲ့ဂလင်း အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။ လည်ပင်းအတွင်းပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး အထူးသဖြင့် စလုတ်၏ အောက်နားတွင်ရှိသည်။ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းစွမ်းအင်များ ကုန်ခန်းလောင်ကျွမ်းသွားခြင်း၊ ပရိုတင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းနှင့် အခြားဟော်မုန်းများကို လှုံ့ဆော်ခြင်းစသည်တို့ကို ထိန်းချုပ်ပေးသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ဇီဝဖြစ်ပျက်မှုများကို ညှိပေးသောဂလင်းဖြစ်၍ သိုက်းရော့ဆင်း ခေါ်ဟော်မုန်းကို ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ == ကိုးကား == အထွေထွေဆေးပညာ [[Category:ခန္ဓာဗေဒ]] aucs1bvd29qqkrwawaz30zlhy37kv1b 0 63824 1061666 674142 2026-11-05T10:09:15Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061666 wikitext text/x-wiki {{infobox person |name =အမ်ဇော်ရိန်<br/>M Zaw Rain |image = MZawRain.jpg |other_names =ဇော်ရိန်<br> တယောလေး |birth_date ={{Birth date and age|1993|1|20}} | parents = ဦးMဇော်ခွန်၊ ဒေါ်နော်ခရစတာဘဲလ် |birth_place =[[ပျဉ်းမနားမြို့]] |nationality = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |ethnicity = [[ကချင်‌လူမျိုး|ကချင်]] |occupation =အဆိုတော် |religion = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ|ခရစ်ယာန်]] |known_for = Myanmar Idol နောက်ဆုံးအဆင့် ပြိုင်ပွဲဝင် }} '''အမ်ဇော်ရိန်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ကချင်လူမျိုး အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref name="m zaw rain video">M Zaw Rain Video[https://m.youtube.com/watch?v=6iKPffCZZ5w&feature=youtu.be&tag=visit M Zaw Rain Infomation Video/YouTube]</ref> အမ်ဇော်ရိန်သည် [[မြန်မာ အိုင်ဒေါ|Myanmar Idol]] အစီအစဉ်၏ ပထမရာသီတွင် Final Top 3 အထိတက်ရောက်နိုင်ခဲ့ပြီးWinner မဖြစ်ခဲ့ပေ။<ref>{{cite journal|journal=Celebrities 8 Days|volume=Vol-8,No1 Issue|author=Oliver|date=31-3-2016}}</ref> ==Myanmar Idol တွင် ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း== အမ်ဇော်ရိန်သည် [[မြန်မာ အိုင်ဒေါ|မြန်မာအိုင်​ဒေါ]]၏ ပထမဆုံးရာသီကို ဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံး Final Top 3 တွင် [[စောလားထော်ဝါး]]၊ [[နင်ဇီမေ]]တို့နှင့်အတူ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ စောလားထော်ဝါးက အနိုင်ရခဲ့သည်။<ref name="myanmar idol winner">Myanmar Idol Winner[http://www.bbc.com/burmese/burma/2016/04/160410_myanmar_idol &tag=visit Myanmar Idol Winner New BBC]</ref><ref name="yangon time news">Yangon Time News[http://www.yangonmedia.com/entertainment/item/834-myanmar-idol-grand-final-အတြက္-အမ္ေဇာ္ရိန္၊-ေစာလားေထာ္ဝါး၊-နင္ဇီေမ-တို႔ကို-ေရြးခ်ယ္&tag=visit "Myanmar Idol Grand Final အတြက္ အမ္ေဇာ္ရိန္၊ ေစာလားေထာ္ဝါး၊ နင္ဇီေမ တို႔ကို ေရြးခ်ယ္(Yangon Media Group)]{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> သူသည် မြန်မာအိုင်​ဒေါတွင် လူသိများလာပြီး ပရိသတ် သိန်းချီရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|journal=Shwe FM|title=Myanmar Idol Top 3 Interview| date=2-4-2016}}</ref><ref name="myanmar idol top 11">Myanmar Idol : Top 11 Finalists Revealed[http://www.myanmaritv.com/news/myanmar-idol-top-11-finalists-revealed&tag=visit MITV NEWS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531125438/http://www.myanmaritv.com/news/myanmar-idol-top-11-finalists-revealed%26tag%3Dvisit |date=31 May 2016 }}</ref> ==ငယ်ဘဝ== အမ်ဇော်ရိန်ကို ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ဦးMဇော်ခွန်၊ ဒေါ်နော်ခရစတာဘဲလ်တို့မှ [[ပျဉ်းမနားမြို့]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် Myanmar Idol တွင်သူနှင့်အတူ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော စောထက်နိုင်စိုးနှင့် ညီအစ်ကို တစ်ဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်။ ==ပြင်ပဘဝ== အမ်ဇော်ရိန်သည် [[ခရစ်ယာန်]]ဘာသာဝင် [[ကချင်လူမျိုး]]ဖြစ်ပြီး အရပ် ၅ပေ ၆လက်မ (၁.၉၄ မီတာ) ရှိပြီး မွေးချင်း​၄ယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ==တေးစီးရီးများ== ===တစ်ကိုယ်တော်=== *''စိတ်'' (၂၀၁၆)<ref>{{cite web|url=http://www.mizzimaburmese.com/tag/m-ေဇာ္ရိန္|title=Mဇော်ရိန်ရဲ့တစ်ကိုယ်တော် တေးစီးရီးကိုမိတ်ဆက်|work=Mizzima|date=|accessdate=22 September 2017|language=my}}{{Dead link|date=August 2021 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} <!-- Please add URLs of references M Zaw Rain Profileမှကောက်နုတ်ချက်များ # Myanmar Idolယှဉ်ပြိုင်သူများ၏ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များ # အမ်ဇော်ရိန်ပြောသောသူ့ဘ၀အကြောင်း # 7Day Newsမှအမ်ဇော်ရိန်အင်တာဗျူး --> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *{{Facebook|100008293625404}} *[http://www.myanmartvchannel.com/myanmar-idol.html Myanmar Idol] {{Dead link|date=November 2026 }} [[Category:ကချင်လူမျိုးများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] {{Lifetime|၁၉၉၃| |}} bvot2zvcmwoebbvlmcmak8gc1nnsu62 0 63977 1061696 1048825 2026-11-05T10:54:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1048825|1048825]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061696 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား | nativename = {{lang|vi|Tiếng Việt}} | pronunciation = {{IPA|vi|tiəŋ˧˦ viət˺˧˨ʔ|}} (ဟနွိုင်း)<br />{{IPA|vi|tiəŋ˦˧˥ viək˺˨˩ʔ|}} (ဟူး)<br />{{IPA|vi|tiəŋ˦˥ viək˺˨˩˨|}} ~ {{IPA|vi|tiəŋ˦˥ jiək˺˨˩˨|}} (ဆိုင်းဂုံ) | states = [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] | speakers = [[မိခင်ဘာသာစကား|L1]]: ၈၆.၁ သန်းခန့် (၂၀၁၉–၂၀၂၃)<ref name="e28|vie|Vietnamese">{{e28|vie|Vietnamese}}</ref> | ethnicity = [[ဗီယက်လူမျိုး|ဗီယက် (ကင်းလူမျိုး)]]၊ ဂျင်းလူမျိုး (Gin) | speakers2 = [[ဒုတိယဘာသာစကား|L2]]: ၁၀.၈ သန်းခန့် (၂၀၂၄)<ref name="e28|vie|Vietnamese">{{e28|vie|Vietnamese}}</ref><br/>စုစုပေါင်း: ၉၆.၉ သန်းခန့် (၂၀၁၉–၂၀၂၄)<ref name="e28|vie|Vietnamese">{{e28|vie|Vietnamese}}</ref> | speakers_label = ပြောဆိုသူဦးရေ | date = | ref = | familycolor = Austroasiatic | fam2 = [[ဗီယက်တစ် ဘာသာစကားများ|ဗီယက်တစ်အုပ်စု]] (Vietic) | fam3 = ဗီယက်-မုန်းအုပ်စု (Viet–Mường) | ancestor = ရှေးဟောင်းဗီယက်နမ်စကား | ancestor2 = အလယ်ခေတ်ဗီယက်နမ်စကား | script = [[လက်တင်အက္ခရာ]] (ဗီယက်နမ်အက္ခရာ)<br />ဗီယက်နမ်မျက်မမြင်စာ (Braille)<br />[[ချူနုမ်းစာပေ|ချူနုမ်း]] (chữ Nôm - သမိုင်းဝင်) | nation = [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] | minority = [[ချက်သမ္မတနိုင်ငံ]]<br>[[ဆလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံ]] | agency = | iso1 = vi | iso2 = vie | iso3 = vie | lingua = 46-EBA<!-- https://web.archive.org/web/20060102201830/http://www.linguasphere.org/major.pdf --> | map = Natively Vietnamese-speaking areas.png | mapcaption = ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအတွင်း ဗီယက်နမ်ဘာသာစကားကို အဓိကပြောဆိုသည့် နယ်မြေပြမြေပုံ။ နိုင်ငံ၏ မြေနိမ့်ပိုင်းလွင်ပြင်ဒေသများတွင် ဗီယက်နမ်လူမျိုးစုများ အများစု လွှမ်းမိုးနေထိုင်ကြသည့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုများ စာရင်း|လူမျိုးစုပြန့်နှံ့ပုံ]]ကို ထင်ဟပ်နေသည်။<ref>From ''Ethnologue'' (2009, 2013)</ref> | notice = IPA | glotto = viet1252 | glottorefname = Vietnamese Language }} {{Contains special characters|Vietnamese}} '''ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား''' ({{lang|vi|tiếng Việt}}) သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် (မွန်-ခမာ) ဘာသာစကားမိသားစု]]ဝင် ဖြစ်ပြီး [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]၏ ရုံးသုံးနှင့် နိုင်ငံတော်ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဩစထြိုအေးရှားတစ် မိသားစုကြီးအောက်ရှိ [[ဗီယက်တစ် ဘာသာစကားများ|ဗီယက်တစ် (Vietic) အုပ်စုခွဲ]]တွင် ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=K. W. |url=https://books.google.com/books?id=P2HP31kOSA4C&dq=Vietic+peoples&pg=PA51 |title=A History of the Vietnamese |date=9 May 2013 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-87586-8 |pages=51 |language=en}}</ref> ဗီယက်နမ်ဘာသာစကားကို မိခင်ဘာသာစကား (L1) အဖြစ် ပြောဆိုသူ ၈၆ သန်းခန့်ရှိပြီး၊<ref name="e28|vie|Vietnamese"/> ဒုတိယဘာသာစကား (L2) အဖြစ် ပြောဆိုသူ ၁၁ သန်းခန့် ရှိသည်။<ref name="e28|vie|Vietnamese"/> ဤပမာဏသည် ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားမိသားစုဝင် ကျန်ဘာသာစကားအားလုံး စုစုပေါင်းပြောဆိုသူဦးရေထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုမိုများပြားသည်။<ref>{{cite book|last=Driem|first=George van|author-link=George van Driem|title=Languages of the Himalayas, Volume One|url=https://books.google.com/books?id=fiavPYCz4dYC&pg=PA264|year=2001|publisher=BRILL|isbn=90-04-12062-9|page=264|quote= Of the approximately 90 millions speakers of Austroasiatic languages, over 70 million speak Vietnamese, nearly ten million speak Khmer and roughly five million speak Santali.}}</ref> ၎င်းသည် [[ဗီယက်လူမျိုး|ဗီယက် (ကင်း) လူမျိုး]]တို့၏ မွေးရာပါ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သော်လည်း ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ အခြားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအတွက်လည်း ပထမ သို့မဟုတ် ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးတော်ခံလျက်ရှိပြီး ကမ္ဘာအနှံ့အပြားသို့ ပျံ့နှံ့သွားသော ဗီယက်နမ်ဒီယက်စပိုရာ (Diaspora) ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူများလည်း အသုံးပြုကြသည်။ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် အရှေ့အာရှရှိ အခြားသော ဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ဗီယက်နမ်ဘာသာစကားသည် စကားလုံးပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲမှုမရှိဘဲ သီးခြားစီတည်ရှိသော [[ခွဲခြားဘာသာစကား|ခွဲခြားစကားလုံးစနစ်သုံး ဘာသာစကား]] (Isolating/Analytic language) ဖြစ်ပြီး အသံအနိမ့်အမြင့် စနစ် (Tonal) ရှိသည်။ တည်ဆောက်ပုံအရ ဗီယက်နမ်စကားသည် အဓိကစကားလုံးရှေ့ထားစနစ် (Head-initial) နှင့် အဓိကစကားလုံးနောက်ထားစနစ် (Head-final) နှစ်မျိုးလုံး ရောယှက်နေသည်။ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံတွင် အဓိကစကားလုံးရှေ့ထားစနစ်က ပိုမိုထင်ရှားသော်လည်း စကားလုံးတွဲများ (Compounds) တွင်မူ နောက်ထားစနစ်ကို တွေ့ရတတ်သည်။ ဝိသေသနများနှင့် ပုဒ်မွမ်းမံစကားလုံးများသည် များသောအားဖြင့် ၎င်းတို့မွမ်းမံမည့် နာမ်/ကြိယာများ၏ နောက်က လိုက်လေ့ရှိသော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် အရှေ့ကလည်း လာတတ်သည်။ သဒ္ဒါစနစ်အရ ဗီယက်နမ်စကားသည် အကြောင်းအရာကို ရှေ့တန်းတင်သော ဘာသာစကား (Topic-prominent language) ဖြစ်ပြီး ဝါကျတည်ဆောက်ပုံမှာ တိကျသော "ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ" (Subject–Verb–Object) စနစ် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် နာမ်တွဲပစ္စည်းခွဲခြားကိန်း (Noun classifiers) များကိုလည်း အသုံးပြုသည်။ ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား၏ စကားလုံးပုဒ်များနှင့် အသံထွက်ဝါကျစနစ်များသည် များသောအားဖြင့် ဧကဝဏ္ဏ (အသံတစ်ချက်ထွက် စကားလုံး) များ ဖြစ်ကြသော်လည်း စကားလုံးတွဲစပ်ခြင်းနှင့် အသံထပ်ခြင်း (Reduplication) များကြောင့် ဗဟုဝဏ္ဏ (အသံအများကြီးထွက် စကားလုံး) များလည်း အများအပြား ရှိသည်။ ဤထူးခြားချက်ကြောင့် နေ့စဉ်စာရေးသားဆက်သွယ်ရာတွင် အလွန်ထိရောက်မြန်ဆန်လှသည်။<ref>{{Cite journal|url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00437956.1963.11659787|title=The Problem of the Word in Vietnamese|first=Laurence C.|last=Thompson|date=17 January 1963|journal=WORD|volume=19|issue=1|pages=39–52|via=CrossRef|doi=10.1080/00437956.1963.11659787}}</ref> အလယ်ခေတ်တရုတ်စကားမှ ငှားယူထားသော ဝေါဟာရများကို "တရုတ်-ဗီယက်နမ်ဝေါဟာရများ" (Sino-Vietnamese vocabulary) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့သည် ဗီယက်နမ်ဝေါဟာရကဏ္ဍ၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းကြီးအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။ ထို့အပြင် ဝေါဟာရပိုင်းတွင် ပြင်သစ်ဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite journal | url=https://hal.science/hal-02868709/document | title=The integration of French loanwords into Vietnamese: A corpus-based analysis of tonal, syllabic and segmental aspects | first1=Vera | last1=Scholvin | first2=Judith | last2=Meinschaefer | journal=Journal of the Southeast Asian Linguistics Society | year=2018}}</ref> လက်ရှိအချိန်တွင် ဗီယက်နမ်ဘာသာစကားကို "ချူကုတ်ငူး" (chữ Quốc ngữ) ဟု လူသိများသည့် လက်တင်အခြေခံ [[ဗီယက်နမ်အက္ခရာ]]ဖြင့် ရေးသားကြသည်။ ဤအက္ခရာစနစ်သည် ၁၇ ရာစု ပေါ်တူဂီစာလုံးပေါင်းစနစ်အပေါ် အများကြီး အမှီပြုထားပြီး ပြင်သစ်အုပ်ချုပ်မှုအောက်ရောက်ရှိခဲ့သော ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် နိုင်ငံတော်သုံးအက္ခရာအဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် အသံအနိမ့်အမြင့်များနှင့် အချို့သောအသံဗေဒ လက္ခဏာများကို မှတ်သားရန် ဗျည်းတွဲ (Digraphs) များနှင့် အသံထွက်အမှတ်အသား (Diacritics) များကို အသုံးပြုသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရမူ ဗီယက်နမ်ဘာသာစကားကို တရုတ်စာလုံးများ (chữ Hán) နှင့် ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား အသံထွက်နှင့် စကားလုံးများအတွက် ကိုယ်ပိုင်တီထွင်ထားသော စာလုံးများ ပေါင်းစပ်ထားသည့် ရုပ်ပုံဖော်စာပေစနစ်ဖြစ်သော "ချူနုမ်း" (chữ Nôm) အက္ခရာဖြင့် ရေးသားခဲ့ကြဖူးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/art/Vietnamese-literature|title=Vietnamese literature|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=13 April 2019}}</ref><ref>{{cite book |last=Li |first=Yu |title=The Chinese Writing System in Asia: An Interdisciplinary Perspective |url=https://archive.org/details/chinesewritingsy0000liyu |publisher=Routledge |year=2020 |isbn=978-1-00-069906-7 |pages=[https://archive.org/details/chinesewritingsy0000liyu/page/102 102]–103}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} r8geief95ty0zmkt4vt6lthqd8apvgj 0 65005 1061539 766529 2026-11-04T20:25:19Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061539 wikitext text/x-wiki [[File:Miso 001.jpg|right|thumb|200px|မီဆို]] [[File:Miso sold in Tokyo foodhall.jpg|right|thumb|200px|တိုကျိုစားခန်းဆောင်တွင် ရောင်းသော မီဆို]] [[File:CodazziMisoKioke1.jpg|right|thumb|200px|''[[Okazaki, Aichi#Hatchō Miso|ဟတ်ချို မီဆိုစည်]]'']] [[File:Miso paste by wilbanks in Nishiki Ichiba, Kyoto.jpg|right|thumb|200px|(ဝဲမှယာ) ''ကူဂျီမီဆို၊အကာမီဆို၊ အဝါဆီမီဆို'']] {{nutritionalvalue | name=Miso | water =50 | kJ =831 | protein =11.69 | fat =6.01 | carbs =26.47 | fiber =5.4 | sugars =6.2 | calcium_mg =57 | iron_mg =2.49 | magnesium_mg =48 | phosphorus_mg =159 | potassium_mg =210 | sodium_mg =3728 | zinc_mg =2.56 | manganese_mg =0.859 | selenium_μg =7 | vitC_mg =0 | thiamin_mg =0.098 | riboflavin_mg =0.233 | niacin_mg =0.906 | pantothenic_mg =0.337 | vitB6_mg=0.199 | folate_ug =19 | choline_mg =72.2 | vitB12_ug =0.08 | vitA_ug =4 | betacarotene_ug =52 | lutein_ug =0 | vitE_mg =0.01 | vitD_iu =0 | vitK_ug =29.3 | satfat =1.139 | monofat =1.242 | polyfat =3.204 | tryptophan =0.155 g | threonine =0.479 g | isoleucine =0.508 g | leucine =0.82 g | lysine =0.478 g | methionine =0.129 g | cystine =0 g | phenylalanine =0.486 g | tyrosine =0.352 g | valine =0.547 g | arginine =0.784 g | histidine =0.243 g | alanine =0.5 g | aspartic acid =1.171 g | glutamic acid =1.915 g | glycine =0.447 g | proline =0.619 g | serine =0.601 g | alcohol =0 | right=1 | source_usda=1 }} {{nihongo|'''မီဆို'''|みそ{{lang|en| or }}味噌}} သည် ရိုးရာ[[ဂျပန် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်]] တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး [[ပဲပိစပ်]]ကို ဆားနှင့် {{nihongo|''ခိုးဂျီ''|麹}}ဟု ဂျပန်လိုခေါ်သော မှိုတစ်မျိုးကို(တစ်ခါတရံ [[ဆန်]]သို့မဟုတ် [[ဘာလီ]]ကို) [[အချဉ်ဖောက်ခြင်း]]ဖြစ်သည်။ ရလဒ်မှာ အနှစ်ထူလပျစ်တစ်မျိုးဖြစ်လာ၍ စားမြိန်ရည်(ဆော့)အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အသားနှင့် အသီးအရွက်များကို သနပ်ပြုလုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ သုတ်လိမ်းစားသောက်ရန်လည်းကောင်း၊ [[ဒါရှီ]]ဟင်းရည်နှင့်ရော၍ ဂျပန်ဟင်းအတွဲအစပ်တစ်မျိုးအဖြစ် {{nihongo|''မီဆိုရှီရူ''|味噌汁}}ဟုခေါ်သော [[မီဆို စွပ်ပြုတ်]]ပြုလုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ [[ပရိုတိန်း]]ဓာတ်ကြွယ်ဝ၍ [[ဗီတာမင်]]၊ [[သတ္တုဓာတ်]]များနှင့် ပြည့်စုံသည်။ [[ဂျပန် ပဒေသရာဇ်ခေတ်]]တွင် မီဆိုသည် အရေးပါသော [[အာဟာရ]]တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတဝန်းတွင် မီဆိုကို ရိုးရာဟင်းချက်ရာတွင်၎င်း၊ ခေတ်ပေါ်ဟင်းချက်ရာတွင်၎င်း ယနေ့တိုင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုနေကြဆဲဖြစ်၍ ကမ္ဘာအနှံ့မှ နှစ်ချိုက်မှုကိုလည်း ရရှိလာပြီဖြစ်သည်။ ထုံးစံအရ မီဆိုသည် ငံသောအရသာရှိသော်လည်း ၎င်း၏ အနံ့အရသာသည် ပါဝင်ပေါင်းစပ်သော ပစ္စည်းများနှင့် အချဉ်ဖောက်ခြင်းဖြစ်စဉ်အပေါ်တွင် မူတည်သည်။ ငန်သော၊ချိုသော၊ ဖန်သော၊ အရသာရှိသော၊ ငံစပ်စပ်ရှိသော မီဆိုဟူ၍ အမျိုးအစားအမျိုးမျိုးရှိသည်။ မီဆိုနှင့် ဆင်သော တရုတ်ရိုးရာပစ္စည်းတစ်မျိုးမှာ [[ဒူကျန်းန်]] (豆酱)ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်း== ဂျပန့် မီဆို၏ မူလသမိုင်းကြောင်းမှာ မတိကျပေ။ *[[စပါးစေ့]] နှင့် [[ငါး]] မီဆိုများကို [[ကျောက်ခေတ်သစ်]]([[ဂျိုမန် ခေတ်]] (14,000–300 BC))ကပင် တီထွင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.yamajirushi.co.jp/misohanashi/hana2re4.htm |title=お味噌の歴史 (The History of Miso) |publisher=Yamajirushi Jyozo |language=Japanese |accessdate=2013-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160815120703/http://www.yamajirushi.co.jp/misohanashi/hana2re4.htm |archive-date=15 August 2016 |url-status=dead}}</ref>ထိုမီဆိုများကို "ဂျိုမန် မီဆို"ဟုခေါ်သည်။ အရှေ့အာရှအစောပိုင်းကာလရှိ အခြားသော ငါးနှင့် ပဲပိစပ်အခြေခံ စားမြိန်ရည်(ဆော့)ပုံစံများနှင့်တူသည်။ *ဤမီဆိုထွင်သူတို့၏ မူလဇစ်မြစ်သည် သုံးရာစုဘီစီဝန်းကျင်မှ တရုတ်ပြည်တွင် အခြေခံသည်။ [[ဟီရှီရို]] နှင့် အခြားအချဉ်ဖောက်ထားသော ပဲပိစပ်အခြေခံအစားအစာများသည် ခြောက်ရာစု အေဒီတွင်မှ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်အတူ ဂျပန်သို့ စတက်ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ahgFlXnDZ54C&pg=PA627|title=History of Miso, Soybean Jiang (China), Jang (Korea) and Tauco (Indonesia) (200 BC-2009)|page=627 |last1=Shurtleff |first1=William |last2=Aoyagi |first2=Akiko |publisher=Soyinfo Center |year=2009 |isbn=978-1-928914-22-8}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OjJlNsYgdGAC&pg=216|page=216|title=Beans: a history |first=Ken |last=Albala |publisher=Berg Publishers|year= 2007 |isbn=1-84520-430-1}}</ref>ထိုအချဉ်ဖောက်ထားသော စားစရာများကို "[[ရှီ]]"ဟုခေါ်သည်။ [[ကမာကူရ ခေတ်]] (၁၁၉၂–၁၃၃၃)တွင် ပုံမှန်တစ်နပ်စာအဖြစ် ထမင်းတစ်လုံး၊ ငါးခြောက်နှင့် မီဆိုပါသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်လတ်လတ်ဆတ်ဆတ်တစ်မျိုး ကို စားကြသည်။ [[မူရိုမာချီ ခေတ်]] (၁၃၃၇ မှ ၁၅၇၃)မတိုင်မှီထိ မီဆိုပြုလုပ်ရာတွင် ပဲပိစပ်များကို ကျေအောင်မကြိတ်ကြချေ။မူရိုမာချီ ခေတ်တွင် ဘိက္ခု(ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီး)များသည် ပဲပိစပ်ကို အနှစ်အဖြစ်ပြုလုပ်နိုင်ကြောင်း စတင်တွေ့ရှိခဲ့၍ ဟင်းချက်နည်းအသစ်အဖြသ် အခြားဟင်းများကို မီဆိုဖြင့် အရသာခတ်စမ်းသပ်ခဲ့ကြသည်။ အလယ်ခေတ်တွင် "တေမယ်မီဆို"ဟူသော စကားလုံးသည် အိမ်လုပ် မီဆိုကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မီဆိုပြုလုပ်ခြင်းသည် ရိုးရှင်းလွယ်ကူလှ၍ အိမ်လုပ်ပုံစံများသည် ဂျပန်အနှံ့ပြန့်သွားလေသည်။ [[ဆန်ဂိုကူး ခေတ်]]တွင် မီဆိုကို စစ်တပ်ရိက္ခာအဖြစ်အသုံးပြု၍ မီဆိုထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ထိုခေတ်[[ဒိုင်မျို]]၏ အရေးပါသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ [[အီဒို ခေတ်]](၁၆၀၃-၁၈၆၈)အတွင်း"ဟီရှီအိုး'' (醤) နှင့်"ကူကီ'' (豆支)<!-- I don't know the veracity of the following statement (see talk page): The written [[Grapheme|character]] for ''hishio'' in some Chinese dialects is the same as that for ''horse''. ~~~~ //-->ဟုခေါ်သည်။ ထို့အပြင် ဒေသရာသီကိုလိုက်၍ အမျိုးမျိုးအထွေထွေသော မီဆိုတို့သည် ဂျပန်ပြည်အနှံ့ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။ ယခုအခါ မီဆိုကို စက်ဖြင့် အမြောက်အမြားထုတ်လုပ်နေကြပြီး အိမ်လုပ်မီဆိုမှာ ရှားပါးလာသည်။ ပြီးခဲ့သောနှစ်များအတွင်း မီဆိုအမျိုးအစားသစ်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကယ်လစီယမ်ပိုပါသော်လည်း ကျန်းမာရေးအတွက် ဆားလျော့ထားသည့် မီဆိုမျိုးဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန် အစားအစာ]] mj6w8tmd15az3juv8beps6jd9hp3mkm 0 66413 1061634 874679 2026-11-05T06:18:28Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စျေးများ]] 1061634 wikitext text/x-wiki {{Infobox retail market | retail_market_name = သိမ်ကြီးဈေး | image = File:Theingyi Market Bandoola Road.jpg | image_width = | caption = သိမ်ကြီးဈေး | location = [[လသာမြို့နယ်|လသာ]]နှင့် [[ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coordinates = | address = | opening_date = ၁၈၅၄ | closing_date = | developer = | manager = | owner = | architect = | environment_type = | goods_sold = ကုန်စိမ်းနှင့် ကုန်ခြောက်များ | normal_market_days = | number_of_tenants = ၁၁၅၆ | floor_area = | parking = | website = | belowstyle = | footnotes = }} [[File:Theingyi Market Shwedagon Pagoda Road.jpg|thumb|သိမ်ကြီးဈေး စီရုံနှင့်ဒီရုံ]] '''သိမ်ကြီးဈေး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] ရှိ ဈေးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ===မြေနေရာအစ=== [[ကိုလိုနီခေတ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] ကို သိမ်းယူပြီးစအချိန်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများ၊ ဈေးများ နေရာချထားရေးအတွက် စီမံဆောင်ရွက်ရာတွင် ၎င်းနေရာများအတွက် မြေဂရန်များ အခမဲ့ ထုတ်ပေးခဲ့ရာ ယနေ့ သိမ်ကြီးဈေးဟုခေါ်တွင်ကြသော ဈေးမြေနေရာအနီးတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် [[သိမ်]]ဆောက်လုပ်ရန် မြေဂရန်တစ်ခုထုတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book|title=ရန်ကုန်ရာဇဝင်|author=ပါမောက္ခပန်း|page=စာမျက်နှာ ၁၉၅}}</ref> ===စူရတီဘားရားဘဇားမှ သိမ်ကြီးဈေးသို့=== [[မော်လမြိုင်]]တွင် မြို့မဈေးကြီးကို တည်ထောင်ထားသော စူရတီ ဈေးကုမ္ပဏီ (Surati Burra Bazaar Company) က ၁၈၅၄ ခုတွင် အဖျက်ခံရသော ကျိုက်မြတ်သံချို စေတီ (ကျိုက်မဲ သံကရော စေတီ) ၏ ဘုရားဈေးတန်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် မြေနေရာတွင် စူရတီဘားရားဘဇား (Surati Burra Bazaar) ကို အုတ်အဆောက်အုံအဖြစ် တည်ဆောက်သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ၁၉၅၁ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် သိမ်ကြီးဈေးအဆောက်အအုံများကို မူလကုမ္ပဏီထံမှ သိမ်ကြီးဈေးအုပ်ချုပ်ကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့၏ လက်အောက်သို့ လွဲပြောင်းအုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။<ref>ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာန၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲ၊ အမိန့်ကြေညာစာ ၂၆၁၊ ဩဂုတ်လ ၁ရက်၊ ၁၉၅၁ခုနှစ်။</ref> ===မူလဈေးရုံများ=== စူရတီဘားရားဘဇား( မြန်မာတို့အခေါ် သိမ်ကြီးဈေး) တွင် မူလဈေးရုံများအဖြစ် အေရုံ၊ ဘီရုံ၊ စီရုံ၊ ဒီရုံနှင့် အီးရုံဟူ၍ ငါးရုံရှိသည်။ မြေကွက်ပေါင်း ၁၂၂ကွက် ပါဝင်သည်။ ====သိမ်ကြီးဈေး အေရုံ==== အေရုံ ဈေးအဆောက်အအုံကို ၁၉၀၅ခုနှစ်တွင် စတင် ဆောက်လုပ်သည်။ ====သိမ်ကြီးဈေး ဘီရုံ==== ဘီရုံကို ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်သည်။ ====သိမ်ကြီးဈေး စီရုံ==== စီရုံ ဈေးအဆောက်အအုံကို ၁၉၂၈ခုနှစ်တွင် စတင် ဆောက်လုပ်သည်။ ====သိမ်ကြီးဈေး ဒီရုံ==== ဒီရုံ ဈေးအဆောက်အအုံကို ၁၉၀၆ခုနှစ်တွင် စတင် ဆောက်လုပ်သည်။ ==အကိုးအကားများ== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စျေးများ]] 69hfnfhyvtzdgk1c9wcejkhl9zsmtnx 0 67242 1061620 1037734 2026-11-05T05:14:14Z Chenzeyan29 141880 1061620 wikitext text/x-wiki {{Short description|ခရာ-ဒိုင်းအနွယ်ဝင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား}} {{Infobox language | name = ထိုင်းဘာသာစကား | altname = ယိုးဒယားဘာသာစကား၊ အလယ်ပိုင်းထိုင်းစကား | nativename = ภาษาไทย (''Phasa Thai'') | pronunciation = {{IPA|[pʰaːsaː tʰaj]}} | script = [[ထိုင်းအက္ခရာ]]<br />[[ထိုင်းမျက်မမြင်စာ]] | states = {{flag|Thailand}} | region = အလယ်ပိုင်းထိုင်း၊ ဘန်ကောက်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတစ်ဝန်း | ethnicity = [[ထိုင်းလူမျိုး|အလယ်ပိုင်းထိုင်း]]၊ [[တိုင်လူမျိုးများ]] | speakers = မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသူ ၂၀.၇ သန်း (၂၀၁၉–၂၀၂၁) <ref name="Eb25">{{cite web |url=https://www.ethnologue.com/language/tha |title=Thai — Ethnologue (25th ed.) |publisher=Ethnologue |year=2022 |access-date=15 October 2026}}</ref> | date = ၂၀၁၉–၂၀၂၂ | ref = <ref name="Eb25" /> | speakers2 = ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသူများ၊ အီဆန်၊ လန်နား (မြောက်ပိုင်း) နှင့် တောင်ပိုင်းထိုင်း အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၆၄.၇ သန်းကျော် <ref name="Eb25" /> | familycolor = Kra-Dai | fam1 = [[ခရာ-ဒိုင်း ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်း]] (Kra-Dai) | fam2 = [[တိုင်ဘာသာစကားများ|တိုင်]] (Tai) | fam3 = [[အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်ဘာသာစကားများ|အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်]] (Southwestern Tai) | fam4 = ချန်းဆန်နွယ် (Chiang Saen) | nation = {{flag|Thailand}} (တစ်ခုတည်းသော တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား) | agency = [[ထိုင်းနိုင်ငံတော်ဝင်အသင်း]] (Royal Society of Thailand / [[ရာဇပဏ္ဍိတယသဘာ]]) | iso1 = th | iso2 = tha | iso3 = tha | glotto = thai1261 | glottorefname = Thai | lingua = 47-AAA-b | notice = Indic | notice2 = IPA | map = Idioma tailandés.png | mapcaption = ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိုင်းဘာသာစကား အဓိက ပြောဆိုသုံးစွဲရာ ဒေသပြမြေပုံ }} '''ထိုင်းဘာသာစကား''' ({{lang-th|ภาษาไทย}}, ''Phasa Thai''; {{IPA-th|pʰaːsaː tʰaj|}}; [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]: ယိုးဒယားဘာသာစကား) သည် [[ခရာ-ဒိုင်း ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်း မိသားစုဝင်]] [[တိုင်ဘာသာစကားများ|အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်]] အုပ်စုတွင် ပါဝင်ပြီး [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ တစ်ခုတည်းသော တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008">Diller, Anthony V. N., Jerold A. Edmondson, and Yongxian Luo, eds. (2008). *The Tai-Kadai Languages*. Routledge Language Family Series. London: Routledge. pp. 3–7. ISBN 978-0-7007-1457-5.</ref> ဤဘာသာစကားကို ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသူ ၂၀ သန်းကျော် ရှိပြီး၊ ဒေသန္တရ ဒေသိယစကားများ (အီဆန်၊ လန်နား နှင့် တောင်ပိုင်းထိုင်းစကား) ပြောဆိုသူများနှင့် ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသူများ အပါအဝင် စုစုပေါင်း ပြောဆိုသူဦးရေ ၆၄.၇ သန်းကျော် ရှိသည်။<ref name="Eb25" /><ref name="Iwasaki2005">Iwasaki, Shoichi, and Preeya Ingkaphirom (2005). *A Reference Grammar of Thai*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-65085-4.</ref> ထိုင်းဘာသာစကားသည် အသံနိမ့်အမြင့် (Tones) ၅ မျိုးအပေါ် မူတည်၍ အဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားခြားနားသွားသည့် အသံအတက်အကျရှိသော (Tonal language) ဘာသာစကား တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Smyth2002">Smyth, David (2002). *Thai: An Essential Grammar*. London: Routledge. pp. 11–15. ISBN 978-0-415-22614-1.</ref> သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်ထွန်းမှုအရ ထိုင်းဘာသာစကားသည် ရှေးဟောင်း [[ခမာဘာသာစကား|ခမာစကား]]၊ [[ပါဠိဘာသာစကား|ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာစကား|သက္ကတ]] နှင့် [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]] ဘာသာစကားများထံမှ ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်းများကို အများအပြား မွေးစားယူသုံးထားသည်။<ref name="Diller2008" /> ထိုင်းဘာသာစကားကို ရေးသားရာတွင် ၁၃ ရာစု သုခေါဒယခေတ်တွင် တီထွင်ခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ လက်ခံထားကြသည့် ခမာအက္ခရာနွယ်ဝင် [[ထိုင်းအက္ခရာ]] ကို အသုံးပြု၍ ဘယ်မှညာသို့ ရေးသားကြသည်။<ref name="Smyth2002" /><ref name="Higham2002">Higham, Charles (2002). *Early Cultures of Mainland Southeast Asia*. Bangkok: River Books. pp. 350–353.</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားမှု == ထိုင်းဘာသာစကားသည် ခရာ-ဒိုင်း (Kra-Dai / Tai-Kadai) ဘာသာစကားမိသားစု၏ တိုင် (Tai) ကိုင်းခွဲအောက်ရှိ အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင် (Southwestern Tai) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ အဆိုပါ တိုင်ဘာသာစကားများသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း (ယူနန်နှင့် ဂွမ်ရှီးဒေသ) မှ အရှေ့တောင်အာရှအတွင်းသို့ ခရစ်နှစ် ၁၀ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း အဆင့်ဆင့် ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008" /> ဘာသာဗေဒအရ ထိုင်းဘာသာစကားသည် [[လာအိုဘာသာစကား|လာအိုစကား]]၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းစကား]]၊ [[ဇွမ်းဘာသာစကား|ဇွမ်းစကား (Zhuang)]]၊ [[စစ်ဆောင်ပန်းနား တိုင်လူးဘာသာစကား|တိုင်လူးစကား]] နှင့် [[ခမ်းတီးဘာသာစကား|ခမ်းတီးစကား]] တို့နှင့် ဘုံအနွယ်တူ ရင်းနှီးစွာ ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။<ref name="Gedney1972">Gedney, William J. (1972). "A Checklist for Determining Tones in Tai Dialects". In M. Estellie Smith (ed.), *Studies in Linguistics in Honor of George L. Trager*, The Hague: Mouton, pp. 423–437.</ref> == ဒေသိယစကားများနှင့် အမျိုးအစားများ == ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း ပြောဆိုကြသော တိုင်အနွယ်ဝင် ဘာသာစကားများနှင့် ဒေသိယစကား (Dialects) များကို ပထဝီဝင်နှင့် သဒ္ဒဗေဒဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများအရ အဓိက အုပ်စုကြီး ၄ စု ခွဲခြားနိုင်သည် -<ref name="Simpson2007">Simpson, Andrew (2007). *Language and National Identity in Asia*. Oxford: Oxford University Press. pp. 312–325. ISBN 978-0-19-926748-4.</ref> ၁။ '''အလယ်ပိုင်းထိုင်းစကား (Central Thai / စံပြထိုင်းစကား):''' * [[ဘန်ကောက်]]မြို့နှင့် အလယ်ပိုင်း လွင်ပြင်ဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသော စကားဖြစ်သည်။ ဘန်ကောက် ပညာတတ်အသိုက်အဝန်း၏ ပြောဆိုမှုကို အခြေခံ၍ **စံပြထိုင်းဘာသာစကား (Standard Thai)** အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြား၊ ကျောင်းသင်ရိုးညွှန်းတမ်းနှင့် အစိုးရရုံးသုံးများတွင် အဓိက အသုံးပြုသည်။<ref name="Simpson2007" /><ref name="Vongvipanond1994">Vongvipanond, Peansiri (1994). "Linguistic Perspectives of Thai Culture". Paper presented to a workshop of teachers of social science, University of New Orleans.</ref> * ယခင် အယုဒ္ဓေယျခေတ် အလယ်ပိုင်းစကားနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းသုံး ဒေသိယစကားများ ပါဝင်သည်။ ၂။ '''အီဆန်စကား (Isan / အရှေ့မြောက်ပိုင်းထိုင်းစကား):''' * ထိုင်းနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း (အီဆန်ဒေသ) တွင် လူဦးရေ ၁၅ သန်းကျော် ပြောဆိုကြပြီး ဘာသာဗေဒအရ [[လာအိုဘာသာစကား|လာအိုဘာသာစကား (Lao)]] နှင့် အလွန်နီးကပ်စွာ တူညီသည်။<ref name="Rappa2006">Rappa, Antonio L., and Lionel Wee (2006). *Language Policy and Modernity in Southeast Asia: Malaysia, the Philippines, Singapore, and Thailand*. Springer. pp. 114–115. ISBN 978-1-4020-4519-6.</ref> ၃။ '''မြောက်ပိုင်းထိုင်းစကား (Northern Thai / လန်နားစကား - Kam Mueang):''' * ယခင် လန်နားရာဇဓါနီ တည်ရှိခဲ့သော ချင်းမိုင်၊ လန်းပန်း စသည့် မြောက်ပိုင်းခေတ်မီမြို့များတွင် ပြောဆိုကြသည်။ စာပေစနစ်အနေဖြင့် ရိုးရာ တိုင်သမ်အက္ခရာ (Tai Tham script) ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းရှိသည်။<ref name="Diller2008" /> ၄။ '''တောင်ပိုင်းထိုင်းစကား (Southern Thai / Pak Thai):''' * ထိုင်းနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း ကွေ့ဆွယ်ဒေသများတွင် ပြောဆိုကြပြီး ပြောဆိုနှုန်း မြန်ဆန်ကာ အသံအတက်အကျ ၆ မျိုး သို့မဟုတ် ၇ မျိုးအထိ ပါရှိသော ထူးခြားသည့် ဒေသိယစကား ဖြစ်သည်။<ref name="Smyth2002" /> == အသံဗေဒနှင့် သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံ == === အသံနိမ့်အမြင့် (Tones) === စံပြထိုင်းဘာသာစကားတွင် အသံနိမ့်အမြင့် ၅ မျိုး ရှိသည် -<ref name="Iwasaki2005" /> * **Mid tone (အလယ်သံ):** ဥပမာ - *mai* (မီး - {{lang|th|ไม}}) * **Low tone (အနိမ့်သံ):** ဥပမာ - *mai* (သစ်သား / မ - {{lang|th|ใหม่ / ไม่}}) * **Falling tone (အသက်သံ/အကျသံ):** ဥပမာ - *mai* (သစ်ပင် / မီးလောင် - {{lang|th|ไม้}}) * **High tone (အမြင့်သံ):** ဥပမာ - *mai* (မ - မေးခွန်း - {{lang|th|မั้ย}}) * **Rising tone (အတက်သံ):** ဥပမာ - *mai* (ไหม - ပိုးထည်) === သဒ္ဒါ === ထိုင်းဘာသာစကားသည် **SVO** (Subject-Verb-Object / ကတ္တား-ကိရိယာ-ကံ) ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံစနစ်ကို အသုံးပြုသည်။ ကိရိယာ ရူပဗေဒ (Verb conjugation)၊ ကာလ (Tense)၊ ကတ္တား/ကံ ဝိဘတ်များ ပြောင်းလဲခြင်း မရှိသည့် ခွဲခြား (Isolating language) ပုံစံ ဖြစ်သည်။ နာမဝိသေသနများကို နာမ်၏ အနောက်တွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြလေ့ရှိသည်။<ref name="Smyth2002" /> == စာပေနှင့် အက္ခရာစနစ် == ထိုင်းအက္ခရာ (Thai alphabet) ကို ခရစ်နှစ် ၁၂၈၃ ခုနှစ်တွင် သုခေါဒယမင်းဆက် **ရာမကမ္ဟဲင်မင်းကြီး (King Ram Khamhaeng)** က ရှေးဟောင်း ခမာအက္ခရာနှင့် မွန်အက္ခရာများကို အခြေခံ၍ တီထွင်ခဲ့သည်ဟု ထိုင်းသမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="Higham2002" /> ထိုင်းစာပေစနစ်တွင် - * ဗျည်း ၄၄ လုံး (ယခုအခါ ၂ လုံးမှာ အသုံးပြုမှု နည်းပါးသွားပြီ ဖြစ်သည်)၊ * သရ အမှတ်အသား ၃၂ မျိုး၊ * အသံနိမ့်အမြင့် သင်္ကေတ (Tone marks) ၄ မျိုး ပါရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် == {{refbegin}} * Diller, Anthony V. N., Jerold A. Edmondson, and Yongxian Luo, eds. (2008). *The Tai-Kadai Languages*. Routledge. ISBN 978-0-7007-1457-5. * Iwasaki, Shoichi, and Preeya Ingkaphirom (2005). *A Reference Grammar of Thai*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-65085-4. * Simpson, Andrew (2007). *Language and National Identity in Asia*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-926748-4. * Smyth, David (2002). *Thai: An Essential Grammar*. Routledge. ISBN 978-0-415-22614-1. {{refend}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://www.ethnologue.com/language/tha Ethnologue entry for Thai] * [https://glottolog.org/resource/languoid/id/thai1261 Glottolog entry for Thai] * [https://orst.go.th/ Royal Society of Thailand (ထိုင်းနိုင်ငံတော်ဝင်အသင်း)] {{ခရာ-ဒိုင်း ဘာသာစကားများ}} {{တိုင်ဘာသာစကားများ}} {{အာရှ ဘာသာစကားများ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းဘာသာစကား]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ခရာ-ဒိုင်း ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:တိုင်ဘာသာစကားများ]] m8rnlil2ygti0rqmy2v2lt42ah3kuay 1061621 1061620 2026-11-05T05:14:38Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1061621 wikitext text/x-wiki {{Short description|ခရာ-ဒိုင်းအနွယ်ဝင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား}} {{Infobox language | name = ထိုင်းဘာသာစကား | altname = ယိုးဒယားဘာသာစကား၊ အလယ်ပိုင်းထိုင်းစကား | nativename = ภาษาไทย (''Phasa Thai'') | pronunciation = {{IPA|[pʰaːsaː tʰaj]}} | script = [[ထိုင်းအက္ခရာ]]<br />[[ထိုင်းမျက်မမြင်စာ]] | states = {{flag|Thailand}} | region = အလယ်ပိုင်းထိုင်း၊ ဘန်ကောက်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတစ်ဝန်း | ethnicity = [[ထိုင်းလူမျိုး|အလယ်ပိုင်းထိုင်း]]၊ [[တိုင်လူမျိုးများ]] | speakers = မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသူ ၂၀.၇ သန်း (၂၀၁၉–၂၀၂၁) <ref name="Eb25">{{cite web |url=https://www.ethnologue.com/language/tha |title=Thai — Ethnologue (25th ed.) |publisher=Ethnologue |year=2022 |access-date=15 October 2026}}</ref> | date = ၂၀၁၉–၂၀၂၂ | ref = <ref name="Eb25" /> | speakers2 = ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသူများ၊ အီဆန်၊ လန်နား (မြောက်ပိုင်း) နှင့် တောင်ပိုင်းထိုင်း အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၆၄.၇ သန်းကျော် <ref name="Eb25" /> | familycolor = Kra-Dai | fam1 = [[ခရာ-ဒိုင်း ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်း]] (Kra-Dai) | fam2 = [[တိုင်ဘာသာစကားများ|တိုင်]] (Tai) | fam3 = [[အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်ဘာသာစကားများ|အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်]] (Southwestern Tai) | fam4 = ချန်းဆန်နွယ် (Chiang Saen) | nation = {{flag|Thailand}} (တစ်ခုတည်းသော တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား) | agency = [[ထိုင်းနိုင်ငံတော်ဝင်အသင်း]] (Royal Society of Thailand / [[ရာဇပဏ္ဍိတယသဘာ]]) | iso1 = th | iso2 = tha | iso3 = tha | glotto = thai1261 | glottorefname = Thai | lingua = 47-AAA-b | notice = Indic | notice2 = IPA | map = Idioma tailandés.png | mapcaption = ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိုင်းဘာသာစကား အဓိက ပြောဆိုသုံးစွဲရာ ဒေသပြမြေပုံ }} '''ထိုင်းဘာသာစကား''' ({{lang-th|ภาษาไทย}}, ''Phasa Thai''; {{IPA-th|pʰaːsaː tʰaj|}}; [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]: ယိုးဒယားဘာသာစကား) သည် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင် မိသားစုဝင်]] [[တိုင်ဘာသာစကားများ|အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်]] အုပ်စုတွင် ပါဝင်ပြီး [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ တစ်ခုတည်းသော တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008">Diller, Anthony V. N., Jerold A. Edmondson, and Yongxian Luo, eds. (2008). *The Tai-Kadai Languages*. Routledge Language Family Series. London: Routledge. pp. 3–7. ISBN 978-0-7007-1457-5.</ref> ဤဘာသာစကားကို ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသူ ၂၀ သန်းကျော် ရှိပြီး၊ ဒေသန္တရ ဒေသိယစကားများ (အီဆန်၊ လန်နား နှင့် တောင်ပိုင်းထိုင်းစကား) ပြောဆိုသူများနှင့် ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသူများ အပါအဝင် စုစုပေါင်း ပြောဆိုသူဦးရေ ၆၄.၇ သန်းကျော် ရှိသည်။<ref name="Eb25" /><ref name="Iwasaki2005">Iwasaki, Shoichi, and Preeya Ingkaphirom (2005). *A Reference Grammar of Thai*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-65085-4.</ref> ထိုင်းဘာသာစကားသည် အသံနိမ့်အမြင့် (Tones) ၅ မျိုးအပေါ် မူတည်၍ အဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားခြားနားသွားသည့် အသံအတက်အကျရှိသော (Tonal language) ဘာသာစကား တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Smyth2002">Smyth, David (2002). *Thai: An Essential Grammar*. London: Routledge. pp. 11–15. ISBN 978-0-415-22614-1.</ref> သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်ထွန်းမှုအရ ထိုင်းဘာသာစကားသည် ရှေးဟောင်း [[ခမာဘာသာစကား|ခမာစကား]]၊ [[ပါဠိဘာသာစကား|ပါဠိ]]၊ [[သက္ကတဘာသာစကား|သက္ကတ]] နှင့် [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]] ဘာသာစကားများထံမှ ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်းများကို အများအပြား မွေးစားယူသုံးထားသည်။<ref name="Diller2008" /> ထိုင်းဘာသာစကားကို ရေးသားရာတွင် ၁၃ ရာစု သုခေါဒယခေတ်တွင် တီထွင်ခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ လက်ခံထားကြသည့် ခမာအက္ခရာနွယ်ဝင် [[ထိုင်းအက္ခရာ]] ကို အသုံးပြု၍ ဘယ်မှညာသို့ ရေးသားကြသည်။<ref name="Smyth2002" /><ref name="Higham2002">Higham, Charles (2002). *Early Cultures of Mainland Southeast Asia*. Bangkok: River Books. pp. 350–353.</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားမှု == ထိုင်းဘာသာစကားသည် ခရာ-ဒိုင်း (Kra-Dai / Tai-Kadai) ဘာသာစကားမိသားစု၏ တိုင် (Tai) ကိုင်းခွဲအောက်ရှိ အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင် (Southwestern Tai) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ အဆိုပါ တိုင်ဘာသာစကားများသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း (ယူနန်နှင့် ဂွမ်ရှီးဒေသ) မှ အရှေ့တောင်အာရှအတွင်းသို့ ခရစ်နှစ် ၁၀ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအတွင်း အဆင့်ဆင့် ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Diller2008" /> ဘာသာဗေဒအရ ထိုင်းဘာသာစကားသည် [[လာအိုဘာသာစကား|လာအိုစကား]]၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းစကား]]၊ [[ဇွမ်းဘာသာစကား|ဇွမ်းစကား (Zhuang)]]၊ [[စစ်ဆောင်ပန်းနား တိုင်လူးဘာသာစကား|တိုင်လူးစကား]] နှင့် [[ခမ်းတီးဘာသာစကား|ခမ်းတီးစကား]] တို့နှင့် ဘုံအနွယ်တူ ရင်းနှီးစွာ ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။<ref name="Gedney1972">Gedney, William J. (1972). "A Checklist for Determining Tones in Tai Dialects". In M. Estellie Smith (ed.), *Studies in Linguistics in Honor of George L. Trager*, The Hague: Mouton, pp. 423–437.</ref> == ဒေသိယစကားများနှင့် အမျိုးအစားများ == ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း ပြောဆိုကြသော တိုင်အနွယ်ဝင် ဘာသာစကားများနှင့် ဒေသိယစကား (Dialects) များကို ပထဝီဝင်နှင့် သဒ္ဒဗေဒဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများအရ အဓိက အုပ်စုကြီး ၄ စု ခွဲခြားနိုင်သည် -<ref name="Simpson2007">Simpson, Andrew (2007). *Language and National Identity in Asia*. Oxford: Oxford University Press. pp. 312–325. ISBN 978-0-19-926748-4.</ref> ၁။ '''အလယ်ပိုင်းထိုင်းစကား (Central Thai / စံပြထိုင်းစကား):''' * [[ဘန်ကောက်]]မြို့နှင့် အလယ်ပိုင်း လွင်ပြင်ဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသော စကားဖြစ်သည်။ ဘန်ကောက် ပညာတတ်အသိုက်အဝန်း၏ ပြောဆိုမှုကို အခြေခံ၍ **စံပြထိုင်းဘာသာစကား (Standard Thai)** အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြား၊ ကျောင်းသင်ရိုးညွှန်းတမ်းနှင့် အစိုးရရုံးသုံးများတွင် အဓိက အသုံးပြုသည်။<ref name="Simpson2007" /><ref name="Vongvipanond1994">Vongvipanond, Peansiri (1994). "Linguistic Perspectives of Thai Culture". Paper presented to a workshop of teachers of social science, University of New Orleans.</ref> * ယခင် အယုဒ္ဓေယျခေတ် အလယ်ပိုင်းစကားနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းသုံး ဒေသိယစကားများ ပါဝင်သည်။ ၂။ '''အီဆန်စကား (Isan / အရှေ့မြောက်ပိုင်းထိုင်းစကား):''' * ထိုင်းနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း (အီဆန်ဒေသ) တွင် လူဦးရေ ၁၅ သန်းကျော် ပြောဆိုကြပြီး ဘာသာဗေဒအရ [[လာအိုဘာသာစကား|လာအိုဘာသာစကား (Lao)]] နှင့် အလွန်နီးကပ်စွာ တူညီသည်။<ref name="Rappa2006">Rappa, Antonio L., and Lionel Wee (2006). *Language Policy and Modernity in Southeast Asia: Malaysia, the Philippines, Singapore, and Thailand*. Springer. pp. 114–115. ISBN 978-1-4020-4519-6.</ref> ၃။ '''မြောက်ပိုင်းထိုင်းစကား (Northern Thai / လန်နားစကား - Kam Mueang):''' * ယခင် လန်နားရာဇဓါနီ တည်ရှိခဲ့သော ချင်းမိုင်၊ လန်းပန်း စသည့် မြောက်ပိုင်းခေတ်မီမြို့များတွင် ပြောဆိုကြသည်။ စာပေစနစ်အနေဖြင့် ရိုးရာ တိုင်သမ်အက္ခရာ (Tai Tham script) ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းရှိသည်။<ref name="Diller2008" /> ၄။ '''တောင်ပိုင်းထိုင်းစကား (Southern Thai / Pak Thai):''' * ထိုင်းနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း ကွေ့ဆွယ်ဒေသများတွင် ပြောဆိုကြပြီး ပြောဆိုနှုန်း မြန်ဆန်ကာ အသံအတက်အကျ ၆ မျိုး သို့မဟုတ် ၇ မျိုးအထိ ပါရှိသော ထူးခြားသည့် ဒေသိယစကား ဖြစ်သည်။<ref name="Smyth2002" /> == အသံဗေဒနှင့် သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံ == === အသံနိမ့်အမြင့် (Tones) === စံပြထိုင်းဘာသာစကားတွင် အသံနိမ့်အမြင့် ၅ မျိုး ရှိသည် -<ref name="Iwasaki2005" /> * **Mid tone (အလယ်သံ):** ဥပမာ - *mai* (မီး - {{lang|th|ไม}}) * **Low tone (အနိမ့်သံ):** ဥပမာ - *mai* (သစ်သား / မ - {{lang|th|ใหม่ / ไม่}}) * **Falling tone (အသက်သံ/အကျသံ):** ဥပမာ - *mai* (သစ်ပင် / မီးလောင် - {{lang|th|ไม้}}) * **High tone (အမြင့်သံ):** ဥပမာ - *mai* (မ - မေးခွန်း - {{lang|th|မั้ย}}) * **Rising tone (အတက်သံ):** ဥပမာ - *mai* (ไหม - ပိုးထည်) === သဒ္ဒါ === ထိုင်းဘာသာစကားသည် **SVO** (Subject-Verb-Object / ကတ္တား-ကိရိယာ-ကံ) ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံစနစ်ကို အသုံးပြုသည်။ ကိရိယာ ရူပဗေဒ (Verb conjugation)၊ ကာလ (Tense)၊ ကတ္တား/ကံ ဝိဘတ်များ ပြောင်းလဲခြင်း မရှိသည့် ခွဲခြား (Isolating language) ပုံစံ ဖြစ်သည်။ နာမဝိသေသနများကို နာမ်၏ အနောက်တွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြလေ့ရှိသည်။<ref name="Smyth2002" /> == စာပေနှင့် အက္ခရာစနစ် == ထိုင်းအက္ခရာ (Thai alphabet) ကို ခရစ်နှစ် ၁၂၈၃ ခုနှစ်တွင် သုခေါဒယမင်းဆက် **ရာမကမ္ဟဲင်မင်းကြီး (King Ram Khamhaeng)** က ရှေးဟောင်း ခမာအက္ခရာနှင့် မွန်အက္ခရာများကို အခြေခံ၍ တီထွင်ခဲ့သည်ဟု ထိုင်းသမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="Higham2002" /> ထိုင်းစာပေစနစ်တွင် - * ဗျည်း ၄၄ လုံး (ယခုအခါ ၂ လုံးမှာ အသုံးပြုမှု နည်းပါးသွားပြီ ဖြစ်သည်)၊ * သရ အမှတ်အသား ၃၂ မျိုး၊ * အသံနိမ့်အမြင့် သင်္ကေတ (Tone marks) ၄ မျိုး ပါရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် == {{refbegin}} * Diller, Anthony V. N., Jerold A. Edmondson, and Yongxian Luo, eds. (2008). *The Tai-Kadai Languages*. Routledge. ISBN 978-0-7007-1457-5. * Iwasaki, Shoichi, and Preeya Ingkaphirom (2005). *A Reference Grammar of Thai*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-65085-4. * Simpson, Andrew (2007). *Language and National Identity in Asia*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-926748-4. * Smyth, David (2002). *Thai: An Essential Grammar*. Routledge. ISBN 978-0-415-22614-1. {{refend}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://www.ethnologue.com/language/tha Ethnologue entry for Thai] * [https://glottolog.org/resource/languoid/id/thai1261 Glottolog entry for Thai] * [https://orst.go.th/ Royal Society of Thailand (ထိုင်းနိုင်ငံတော်ဝင်အသင်း)] {{ခရာ-ဒိုင်း ဘာသာစကားများ}} {{တိုင်ဘာသာစကားများ}} {{အာရှ ဘာသာစကားများ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းဘာသာစကား]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ခရာ-ဒိုင်း ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:တိုင်ဘာသာစကားများ]] dqei1sbt3h7596ju06il3p3ocfqd6ff 0 68638 1061658 1037069 2026-11-05T09:07:29Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061658 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | show_name = <!-- DO NOT CHANGE. This is the official international name per tvN. See: https://www.youtube.com/watch?v=Ra7coUN_lYk--> Guardian: The Lonely and Great God | image = Poster of Golbin.jpg | caption = ကြောငြာ ပိုစတာ | show_name_2 = <!-- DO NOT CHANGE. Official international name per tvN (indicated on lead paragraph) and literal English title only. See: https://www.youtube.com/watch?v=Ra7coUN_lYk--> Goblin<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201612071458356497126_2&ACE_SEARCH=1|title='Guardian' -- not 'Goblin'|date=December 7, 2016|publisher= |work=Kpop Herald}}</ref> | native_name = | genre = စိတ်ကူးယဉ် ၊ အချစ် ၊ ဒရာမာ | creator = Studio Dragon | writer = ကင်အွန်စွတ် | director = {{ubl|Lee Eung-bok (Ep. 1-16)|Kwon Hyuk-chan (Ep. 5-16)|Yoon Jong-ho (Ep. 3-16)}} | creative_director = {{ubl|Yoon Jong-ho (Ep. 1-2)|Jung Ji-hyun (Ep. 1-16)|Kim Sung-jin (Ep. 1-16)}} | starring = {{ubl|[[ဂုန်ယူး]]|[[ကင်ဂိုအွန်]]|[[လီဒုံဝု]]|[[ယူးအင်နာ]]|[[ယုစန်ဂျေ]]}} | opentheme = "Round and Round" by Heize and Han Soo-ji | endtheme = "Stay With Me" ကို [[ပတ်ချန်ရိုး (အဆိုတော်)|ပတ်ချန်ရိုး]] နှင့် Punch | composer = Nam Hye-seung | country = [[ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ|တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] | language = ကိုရီးယားဘာသာ | num_episodes = ၁၆+ ၃ (အထူးပိုင်းပြသမှု)<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20170205000080&ACE_SEARCH=1|title=Special episodes reveal ‘Guardian’ behind the scenes|date=February 5, 2017|publisher= |work=The Korea Herald}}</ref> | executive_producer = {{ubl|Kim Beom-rae|Yoon Ha-rim}} | producer = {{ubl|Joo Kyung-ha|Kim Ji-yeon}} | location = {{ubl|ဂင်းဂျယ် , တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|Gangwon Province (တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ)|Gangwon-do , တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|[[ဆိုးလ်မြို့]],တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|ကွီးဘက် မြို့တော်, [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]}} | cinematography = {{ubl|Park Sung-yong|Kang Yoon-soon}} | editor = Lee Sang-rok | camera = Single-camera | runtime = မိနစ် ၆၀-၉၀ <ref>{{Cite news|url=http://entertain.naver.com/read?oid=018&aid=0003689740|title='도깨비', 1·2회 90분 특별 편성|publisher= |work=Star E Daily|language=ko|accessdate=December 1, 2016}}</ref> | company = Hwa&Dam Pictures | distributor = [[TVN (အာရှ)|tvN]] (တောင်ကိုရီးယား) | network = [[TVN (အာရှ)|tvN]] (တောင်ကိုရီးယား) | picture_format = 1080i ([[HDTV]]) | audio_format = Dolby Digital | first_run = | first_aired = {{start date|2016|12|02}} | last_aired = {{end date|2017|01|21}} | website = http://program.tving.com/tvn/dokebi | production_website = http://www.studiodragon.net/front/kr/works/portfolio_view?class1=&cpage=6&idx=31 }} '''''Guardian: The Lonely and Great God'''''<ref>{{Cite AV media}}</ref> ({{Korean|도깨비|3=Dokkaebi|lit='''''Goblin'''''}} မှင်စာ) သည် [[ဂုန်ယူး]]၊ [[လီဒုံဝု]]၊ [[ကင်ဂိုအွန်]]၊ [[ယူးအင်နာ]]နှင့် [[ယုစန်ဂျေ]]တို့ ပါဝင်သော တောင်ကိုရီယားတီဗီဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက်နေ့မှစ၍ ၂၀၁၇ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ရက်နေ့အထိ tvN (တောင်ကိုရီးယား) မှ အပတ်စဉ် သောကြာနှင့် စနေနေ့တိုင်း ည ၈နာရီ ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=tvN's 'Goblin' starring Gong Yoo, Kim Go-Eun begins test shooting|last=E.|first=Maolen|url=http://en.yibada.com/articles/155848/20160831/tvns-goblin-starring-gong-yoo-kim-go-eun-begins-test.htm|date=2016-08-31}}</ref><ref>{{Cite news|title=[단독] 김고은, 공유의 여자 된다..김은숙 신작 주인공|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110422941}}</ref> == ဇာတ်လမ်း == ကင်ရှင်([[ဂုန်ယူး]])သည် ဝိညာဉ်များကို စောင့်ရှောက်ရသော မှင်စာတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ သေဆုံးသူဝိညာဉ်များကို အသက်နှုတ်ရသော အတိတ်လည်းမေ့နေသည့် သေမင်း([[လီဒုံဝု]])နှင့် အတူနေသည်။ သေသူများကို နောက်ဘဝကူးရန်အတွက် သူတို့နှစ်ဦး အတူပို့ပေးလေ့ရှိသည်။ တစ်နေ့တွင် သူ့သတို့သမီး ဖြစ်လာမည့် ဂျီအွန်တက်([[ကင်ဂိုအွန်]])ခေါ်သော မိန်းကလေးနှင့် တွေ့ရသည်။ သူမမှာ သရဲမြင်နိုင်သော အစွမ်းနှင့် မွေးရာပါ အမှတ်ကြောင့် သရဲများက မှင်စာသတို့သမီးဟု မကြာခဏ ခေါ်ဝေါ်လေသည်။ <ref>{{Cite news|title=Gong Yoo confirmed for 'Descendants of the Sun' writer's next project! {{!}} allkpop.com|url=http://www.allkpop.com/article/2016/04/gong-yoo-confirmed-for-descendants-of-the-sun-writers-next-project}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dramafever.com/news/this-6-minute-long-goblin-teaser-is-everything-/|title=This 6-minute-long Goblin preview is everything!|author=by|date=2016-11-29|publisher=Dramafever.com|accessdate=2016-12-03|archivedate=1 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161201013354/https://www.dramafever.com/news/this-6-minute-long-goblin-teaser-is-everything-/}}</ref> == သရုပ်ဆောင်များ == === အဓိကဇာတ်ဆောင်များ === * ကင်ရှင်အဖြစ် ဂုန်ယူး၊ မှင်စာဟုလည်း သိ<ref>{{Cite news|title=공유, 김은숙 차기작 ‘도깨비’ 출연 확정…11월 tvN 첫방송 [공식입장]|url=http://entertain.naver.com/ranking/read?oid=382&aid=0000468184}}</ref> : ၉၃၉ နှစ်ရှိ မသေနိုင်သော ကိုယ်စောင့်နတ် တစ်ဖြစ်လဲ မှင်စာသည် သူ၏မသေနိုင်သော ဘဝကို အေးချမ်းစွာ အဆုံးသတ်ပေးမည့် သူ၏သတို့သမီးလောင်း(သူအသတ်ခံခဲ့ရသည့် ဓားကို ဆွဲနှုတ်ပေးနိုင်မည့် တစ်ဦးတည်းသောသူ)ကို ရှာဖွေနေ။ * ဝမ်ယိုအဖြစ် [[လီဒုံဝု]]၊ သေမင်းဟုလည်း သိ<ref>{{Cite web|url=http://news.nate.com/view/20160526n13762?mid=n1008|title=[단독] 김고은, 공유의 여자 된다…김은숙 신작 주인공|language=ko-KR}}</ref> : ရုပ်ချောပြီး အတိတ်မေ့နေသော သေမင်း * ဂျီအွန်တက်အဖြစ် [[ကင်ဂိုအွန်]] ** ဂျီအွန်တက်အငယ်အဖြစ် ဟန်စိုးဂျင် : ကင်ရှင်နှင့် ချစ်ကျွမ်းဝင်သော အကောင်းမြင် ပျော်ပျော်နေတတ်သည့် အထက်တန်းကျောင်းသူတစ်ဦး၊ ကံစီမံရာအရ သရဲတစ္ဆေများကို မြင်နိုင် စကားပြောနိုင်သော သူသည် မှင်စာသတို့သမီးဖြစ်။ * ကင်ဆန်ဟီးအဖြစ် [[ယူးအင်နာ]]၊ ဆန်နီဟုလည်း သိ<ref>{{Cite news|title=tvN 측 "육성재·유인나 '도깨비' 출연 확정"(공식입장)|url=http://news1.kr/articles/?2759569|date=2016-08-29}}</ref> : ဝမ်ယိုနှင့် ချစ်ကြိုက်သည့် တောက်ပဆွဲဆောင်မှု ရှိသည့် ကြက်ကင်ဆိုင်ပိုင်ရှင်။ * ယူးဒို့ဟွာအဖြစ် [[ယုစန်ဂျေ]]<ref>{{Cite web|url=http://www.soompi.com/2016/08/29/yook-sungjae-yoo-na-join-gong-yoo-lee-dong-wook-tvn-fantasy-drama/|title=Yook Sungjae And Yoo In Na To Join Gong Yoo And More In tvN Fantasy Drama|last=Kim|first=E.|date=2016-08-29|access-date=20 December 2016|archive-date=22 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161122220656/http://www.soompi.com/2016/08/29/yook-sungjae-yoo-na-join-gong-yoo-lee-dong-wook-tvn-fantasy-drama/}}</ref> ** ယူးဒို့ဟွာအငယ်အဖြစ် ဂျန်ဂျီဟွန်း : ကင်ရှင်၏နောက်ပါ(ယူးမျိုးဆက်၏ သားစဉ်မြေးဆက်မှာ မှင်စာ၏ သစ္စာခံဖြစ်ရန် ကတိပြုထားခဲ့)၊ နိုင်ငံတကာလုပ်ငန်းရှင်ကြီး၏ပုန်ကန်လိုသော အမွေဆက်ခံသူ။ === ဇာတ်ပို့များ === * ကံကြမ္မာနတ်သမီး စံရှင်းအဖြစ် လီအယ် * ဒို့ဟွာအဖိုးအဖြစ် ကင်ဆောင်ကျွမ်း * အွန်တက်အဒေါ် ဂျီယွန်စုအဖြစ် ယမ်ဟေးရန် * အွန်တက်ဝမ်းကွဲအစ်ကို ပတ်ကျောင်ရှစ်အဖြစ် ဂျန်ယုံဂီ * အွန်တက်ဝမ်းကွဲအစ်မ ပတ်ကျောင်မီအဖြစ် ချွိုင်ရီ == ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ရေး == ''The heirs'' (၂၀၁၃)နှင့် ''Descendants of the Sun''(၂၀၁၆)ကို ရေးသားခဲ့သော ကင်အွန်စွတ်က ၎င်းဇာတ်လမ်းတွဲကို ရေးသားခဲ့သည်။ Descendants တွင် အတူတကွ လက်တွဲလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ဒါရိုက်တာလီအွန်ဘို့နှင့် ဒုတိယအကြိမ် လက်တွဲလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://isplus.live.joins.com/news/article/article.asp?total_id=20516582&cloc=|title=극구 부인하던 tvN ´도깨비´, 결국 ´태후´ 이응복 PD가 연출 - 일간스포츠|date=2016-08-29|publisher=Isplus.live.joins.com|accessdate=2016-12-03|archive-date=21 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021094440/http://isplus.live.joins.com/news/article/article.asp?total_id=20516582&cloc=}}</ref><ref name="herald">{{Cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161122001017|title='Descendants' writer, director team up for new fantasy piece|date=2016-11-22|publisher=[[The Korea Herald]]|accessdate=2016-12-03}}</ref> ပထမဆုံးဇာတ်ညွှန်းဖတ်ပွဲကို ၂၀၁၆ ဩဂုတ် ၃၀ တောင်ကိုရီးယား၊ ဆိုးလ်မြို့၊ စန်ဂံရပ်ကွက်၊ '''နုရီအိပ်မက်စကွဲယား'''တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။၊ ဆဂွတ်ရိုက်ကွင်းများကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရှိ မြောက်ဂျော်လာခရိုင်၊ ဂင်းဂျယ်တွင် စက်တင်ဘာ ၂၂ ၌ ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး သင်္ချိုင်းရိုက်ကွက်များကို အောက်တိုဘာ၌ ကနေဒါ၊ ကွီးဘက်မြို့တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://koalasplayground.com/2016/09/30/overseas-k-drama-filming-sends-goblin-to-canada-and-man-to-man-heads-to-hungary/|title=Overseas K-drama Filming Sends Goblin to Canada and Man to Man Heads to Hungary {{!}} A Koala's Playground}}</ref><ref>{{Cite news|title=Le "Brad Pitt" de la Corée du Sud en tournage à Québec {{!}} David Rémillard {{!}} Cinéma|url=http://www.lapresse.ca/le-soleil/arts/cinema/201610/10/01-5029018-le-brad-pitt-de-la-coree-du-sud-en-tournage-a-quebec.php|language=fr-CA}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ici.radio-canada.ca/regions/quebec/2016/10/10/006-serie-sud-coreenne-quebec-attraction-images.shtml|title=Tournage d’une méga série sud-coréenne à Québec|last=ICI.Radio-Canada.ca|first=Zone Arts -|language=fr-ca}}</ref> == Original soundtrack == === OST Part 1 === === OST Part 2 === === OST Part 3 === === OST Part 4 === === Charted songs === == အဆင့်အတန်းသတ်မှတ်ချက်များ == [[File:Goblin_press_conference_3.jpg|thumb|250x250px|၂၀၁၆ နိုဝင်ဘာလ တွင် ပြုလုပ်သော ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ မိတ်ဆက်ပွဲ ၌ [[ဂုန်ယူး]] ၊ [[လီဒုံဝု]] နှင့် [[ကင်ဂိုအွန်]]တို့အားတွေ့မြင်ရစဉ် ]] အောက်ပါဇယားတွင် အပြာဂဏန်းများသည် အနိမ့်ဆုံးကြည့်ရှုနှုန်းကို ကိုယ်စားပြုပြီး အနီဂဏန်းများသည် အမြင့်ဆုံး ကြည့်ရှုနှုန်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! rowspan="3" |{{abbr|Ep.|Episode}} ! rowspan="3" |Original broadcast date ! colspan="3" |Average audience share |- ! colspan="2" |AGB Nielsen<ref>{{cite web|url=http://www.nielsenkorea.co.kr/tv_terrestrial_day.asp?menu=Tit_1&sub_menu=3_1&area=00|title=AGB Daily Ratings: this links to current day-select the date from drop down menu|language=Korean|publisher=AGB Nielsen Media Research|accessdate=July 11, 2016|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160601140426/http://www.nielsenkorea.co.kr/tv_terrestrial_day.asp?menu=Tit_1&sub_menu=3_1&area=00|archivedate=June 1, 2016|df=}}<br>- {{cite web|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110572910|title='도깨비', 최고의 드라마..시청률·화제성·해외반응 다가졌다|language=Korean|publisher=OSEN|date=January 23, 2017}}</ref> ! rowspan="2" width="90" |TNmS |- ! width="90" |Nationwide ! width="90" |[[Seoul Capital Area|Seoul]] |- !1 |December 2, 2016 |<span style="color:blue>'''6.322%'''</span> |<span style="color:blue>'''7.540%'''</span> |<span style="color:blue>'''6.7%'''</span> |- !2 |December 3, 2016 |7.904% |10.024% |8.1% |- !3 |December 9, 2016 |12.471% |14.274% |12.0% |- !4 |December 10, 2016 |11.373% |13.768% |12.7% |- !5 |December 16, 2016 |11.507% |12.075% |14.0% |- !6 |December 17, 2016 |11.618% |14.772% |13.0% |- !7 |December 23, 2016 |12.297% |13.993% |13.8% |- !8 |December 24, 2016 |12.344% |14.748% |11.6% |- !9 |December 30, 2016 |12.933% |13.333% |14.6% |- !10 |December 31, 2016 |12.702% |14.551% |13.3% |- !11 |January 6, 2017 |13.894% |15.749% |14.8% |- !12 |January 7, 2017 |13.712% |15.680% |14.6% |- !13 |January 13, 2017 |14.254% |16.525% |15.3% |- !14 |January 20, 2017 |16.043% |17.767% |16.3% |- !15 |rowspan="2"|January 21, 2017 |16.917% |18.829% |17.7% |- !16 <!-- PROPERLY SOURCED. DO NOT CHANGE. --> |<span style="color:red>'''18.680%'''</span> |<span style="color:red>'''20.986%'''</span> |<span style="color:red>'''19.6%'''</span> |- ! colspan="2" |Average !<span style="color:green>'''12.924%'''</span> !<span style="color:green>'''14.729%'''</span> !<span style="color:green>'''13.7%'''</span> |- ! rowspan="3" | Special |January 14, 2017 |9.427% |11.786% |9.1%<ref>{{cite web|url=http://m.entertain.naver.com/tvBrand/5321352|title=TNMS Ratings|language=Korean|publisher=Naver|accessdate=February 5, 2017}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> |- |February 3, 2017 |3.606% |5.050% |3.9%<ref name="TNMS Ratings">{{cite web|url=https://m.search.naver.com/search.naver?where=m&query=도깨비+스페셜+재방송&sm=mtb_she&qdt=0|title=TNMS Ratings|language=Korean|publisher=Naver|accessdate=February 5, 2017}}</ref> |- |February 4, 2017 |4.075% |5.582% |4.2%<ref name="TNMS Ratings"/> |} == ဆုများနှင့် ဇကာတင်ဆုများ == {| class="wikitable" |- ! Year ! Award ! Category ! Recipient ! Result ! Ref. |- | rowspan="44"|2017 | <center>First Brand Awards</center> | Special Award | rowspan="2"|''Guardian: The Lonely and Great God'' | {{won}} | |- | rowspan="4"|<center>11th Korean Cable TV Awards</center> | Best Drama | {{won}} | rowspan="4"|<ref>{{cite web|url=http://www.koreadailyus.com/goblin-sweeps-the-2017-korea-cable-tv-awards/|title=‘Goblin’ Sweeps the 2017 Korea Cable TV Awards|date=10 March 2017|publisher=|work=Korea Daily|access-date=29 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170926235506/http://www.koreadailyus.com/goblin-sweeps-the-2017-korea-cable-tv-awards/|archive-date=26 September 2017|url-status=dead}}</ref> |- | Best OST | Ailee (''I Will Go to You Like the First Snow'') | {{won}} |- | Rising Star Award | [[ယုစန်ဂျေ]] | {{won}} |- | VOD Broadcasting | ''Guardian: The Lonely and Great God'' | {{won}} |- | rowspan="5"|<center>5th Annual DramaFever Awards </center> | Best Actor | [[ဂုန်ယူး]] | {{won}} | rowspan="5"|<ref>{{cite web|url=https://www.dramafever.com/news/announcing-the-winners-of-the-5th-annual-dramafever-awards/|title=Announcing the winners of the 5th Annual DramaFever Awards|date=April 27, 2017|work=DramaFever}}{{Dead link|date=September 2021 }}</ref> |- | Best Supporting Actor | [[လီဒုံဝု]] | {{won}} |- | Best Supporting Actress | [[ယူးအင်နာ]] | {{won}} |- | Best Couple | [[ဂုန်ယူး]] နှင့် [[ကင်ဂိုအွန်]] | {{won}} |- | Best Melodrama | ''Guardian: The Lonely and Great God'' | {{won}} |- | rowspan="6"|<center>53rd Baeksang Arts Awards Baeksang Arts Awards </center> | Grand Prize | ကင်အွန်စွတ် | {{won}} | <ref name=baek>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20170504000531&ACE_SEARCH=1|title=‘Guardian,’ ‘The Handmaiden’ win big at Baeksang Awards|date=May 4, 2017|publisher= |work=The Korea Herald}}</ref> |- | Best Drama | ''Guardian: The Lonely and Great God'' | {{nom}} | |- | Best Director | Lee Eung-bok | {{nom}} | |- | Best Screenplay | ကင်အွန်စွတ် | {{nom}} | |- | Best Actor | [[ဂုန်ယူး]] | {{won}} | <ref name=baek /> |- | Best Actress | [[ကင်ဂိုအွန်]] | {{nom}} | |- | <center>12th Asia Model Awards</center> | Asia OST Popularity | [[ပတ်ချန်ရိုး (အဆိုတော်)|ပတ်ချန်ရိုး]] , Punch (''Stay With Me '') | {{won}} | |- | <center>Brand of the Year Awards</center> | Actor of the Year | [[ဂုန်ယူး]] | {{won}} | |- | <center>12th Seoul International Drama Awards </center> | Outstanding Korean Drama OST | rowspan="2"| Ailee (''I Will Go to You Like the First Snow'') | {{won}} | <ref>{{cite web|title=[SDA 2017] 에일리, 한류 주제가상.."박보검 다음 작품도 부르고파"|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110726616|work=osen|accessdate=September 7, 2017|date=September 7, 2017|language=Korean}}</ref> |- | <center>1st Soribada Best K-Music Awards</center> | Best Hallyu OST | {{won}} | <ref>{{cite web|title="'도깨비' 첫눈효과 여전" 에일리, OST상 주인공|url=http://m.entertain.naver.com/read?oid=112&aid=0002959135|website=m.entertain.naver.com|accessdate=September 20, 2017|date=September 20, 2017}}</ref> |- | rowspan="12"|<center>10th Korea Drama Awards Korea Drama Awards </center> | Best Drama | ''Guardian: The Lonely and Great God'' | {{won}} | rowspan="12"|<ref>{{Cite news|author=Son Ye-ji|title=한석규·김상중·차인표·김영철·최민수, '2017 KDA' 대상 후보 5人 확정 (공식)|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/1305754|work=TenAsia|date=September 27, 2017|accessdate=October 2, 2017|language=ko|archivedate=18 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180218230523/http://tenasia.hankyung.com/archives/1305754}}<br>- {{Cite news|author=Noh Gyu-min|title=김상중, 대상 "5년마다 수상…그것이 알고싶다" 소감… '도깨비' 작품상(코리아드라마어워즈)|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/1309852|work=TenAsia|date=October 2, 2017|accessdate=October 2, 2017|language=ko|archivedate=3 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171003030732/http://tenasia.hankyung.com/archives/1309852}}</ref> |- | Best Production Director | Lee Eung-bok | {{nom}} |- | Best Screenplay | [[ကင်ဂိုအွန်]] | {{nom}} |- | Top Excellence Award, Actor | [[လီဒုံဝု]] | {{nom}} |- | Top Excellence Award, Actress | [[ကင်ဂိုအွန်]] | {{nom}} |- | Excellence Award, Actress | [[ယူးအင်နာ]] | {{nom}} |- | Best New Actor | [[ယုစန်ဂျေ]] | {{won}} |- | rowspan="2"|Best Original Soundtrack | Crush (''Beautiful'') | {{nom}} |- | ဆိုးယူ (''I Miss You'') | {{nom}} |- | Star of the Year Award | [[ယုစန်ဂျေ]] | {{won}} |- | rowspan="2"|Popular Character Award | ကင်အွန်စွတ် | {{won}} |- | Park Kyung-hye | {{won}} |- | rowspan="3"|<center>3rd Fashionista Awards</center> | rowspan="2"|Best Fashionista – TV & Film Division | [[ဂုန်ယူး]] | {{nom}} | rowspan="3"| |- | [[ယူးအင်နာ]] | {{nom}} |- | Global Icon | [[လီဒုံဝု]] | {{nom}} |- | <center>2nd Asia Artist Awards</center> | Best OST Award | Ailee (''I Will Go to You Like the First Snow'') | {{won}} |<ref>{{cite web|title=[★포토]에일리, '베스트 OST상 받았어요'|url=http://star.mt.co.kr/stview.php?no=2017111519512521928|accessdate=November 15, 2017|date=November 15, 2017}}</ref> |- | <center>22nd Asian Television Awards </center> | Best Drama Series | ''Guardian: The Lonely and Great God'' | {{nom}} | <ref>{{cite news|url=https://www.asiantvawards.com/2017/11/asian-television-awards-2017-nominees/|title=22nd Asian Television Awards 2017 nominees announced|publisher=Asian Television Awards|accessdate=November 8, 2017|archivedate=2 December 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171202152952/https://www.asiantvawards.com/2017/11/asian-television-awards-2017-nominees/}}</ref> |- | rowspan="3"|<center>2017 Mnet Asian Music Awards Asian Music Awards</center> | rowspan="3"|Mnet Asian Music Award for Best OST | [[ပတ်ချန်ရိုး (အဆိုတော်)|ပတ်ချန်ရိုး]] (Exo ),Punch (''Stay With Me'') | {{nom}} | rowspan="3"|<ref>{{cite web|title=2017 MAMA Announces Nominees + Voting Begins|url=https://www.soompi.com/2017/10/19/2017-mama-announces-nominees-voting-begins/|website=soompi.com|accessdate=October 19, 2017|date=October 19, 2017|archive-date=1 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210101144025/https://www.soompi.com/article/1061227wpp/2017-mama-announces-nominees-voting-begins}}</ref> |- | Crush (''Beautiful'') | {{nom}} |- | rowspan="4"|Ailee (''I Will Go to You Like the First Snow'') | {{won}} |- | rowspan="4"|<center>9th Melon Music Awards</center> | Song of the Year | {{nom}} | rowspan="4"|<ref>{{cite news|url=https://www.soompi.com/2017/11/12/2017-melon-music-awards-announces-nominees-category-awards-voting-begins/|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113010101/https://www.soompi.com/2017/11/12/2017%2Dmelon%2Dmusic%2Dawards%2Dannounces%2Dnominees%2Dcategory%2Dawards%2Dvoting%2Dbegins/|title=2017 Melon Music Awards Announces Nominees For Category Awards + Voting Begins|publisher=Soompi|accessdate=November 13, 2017|dead-url=yes|archive-date=November 13, 2017|archivedate=4 December 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171204061929/https://www.soompi.com/2017/11/12/2017-melon-music-awards-announces-nominees-category-awards-voting-begins/}}</ref> |- | Best OST Award | {{won}} |- | rowspan="2"|Kakao Hot Star | {{nom}} |- | Crush (''Beautiful'') | {{nom}} |- | rowspan="2"|2018 | <center>32nd Golden Disc Awards </center> | Best OST Award | rowspan="2"| Ailee (''I Will Go to You Like the First Snow'') | {{won}} |<ref>{{cite web|title=Winners Of The 32nd Golden Disc Awards Day 2|url=https://www.soompi.com/2018/01/11/winners-32nd-golden-disc-awards-day-2/|website=soompi.com.au|accessdate=January 11, 2018|date=January 11, 2018|archive-date=11 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180111145027/https://www.soompi.com/2018/01/11/winners-32nd-golden-disc-awards-day-2/}}</ref> |- | <center>27th Seoul Music Awards </center> | Best OST Award | {{won}} |<ref>{{cite web|url=https://www.soompi.com/2018/01/25/winners-27th-seoul-music-awards/|title=Winners Of The 27th Seoul Music Awards|date=25 January 2018|publisher=Soompi|access-date=29 October 2018|archive-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804083048/https://www.soompi.com/2018/01/25/winners-27th-seoul-music-awards/}}</ref> |} == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} [[Category:တောင်ကိုရီးယား ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ]] butysar1lzm612iamreg73j7keil8lu 0 70280 1061465 1058772 2026-11-04T14:28:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061465 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{ref improve}} {{Cleanup}} {{overly detailed}} }} {{Infobox settlement | name = နောင်ချိုမြို့နယ် | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | image_skyline = | image_map = Nawnghkio tsp in Kyaukme district.svg | map_caption = ကျောက်မဲခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | coordinates = {{Coord|22.333809|96.801421|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ | subdivision_name3 = [[နောင်ချိုမြို့]] | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = 1265.06 | elevation_m = | elevation_ft = 2750 | population = ၁၃၂,၅၂၀ | population_as_of = ၂၀၂၀ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၄|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = Auto | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6:30 | website = | population_blank1 = [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] - ၃၆.၀၃% [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] - ၃၃.၈၁% [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] - ၂၄.၀၉% [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] - ၁.၀၁% အခြားလူမျိုး - ၅.၀၆% }} '''နောင်ချိုမြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အရှေ့ပိုင်း၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[နောင်ချိုမြို့]] ဖြစ်သည်။‌ောင်ချိုမြို့မှာတိမ်ပင်လယ်ရှိပါသည်။ နောင်ချိုဟူသော အမည်မှာ [[ရှမ်းဘာသာစကား]]ဖြစ်ပြီး ရေကန်စိမ်းအနီးမှ စခန်းတစ်ခု (နောင် = ရေကန်၊ ချို = အစိမ်းရောင်) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နောင်ချိုကို ရှေးအခါက အင်းစိမ်းစခန်းဟု ခေါ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအင်းစိမ်း တည်နေရာမှာ ယခု နောင်ချိုမြို့ ဟော်တော်ကျောင်းတိုက် အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="GAD2019">[http://www.gad.gov.mm/sites/default/files/last_enaangkhiminy.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200622001053/http://www.gad.gov.mm/sites/default/files/last_enaangkhiminy.pdf|date=22 June 2020}}အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ် နောင်ချိုမြို့နယ်ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ</ref> == ပထဝီဝင် == နောင်ချိုမြို့နယ်သည် မြောက်လတ္တီကျူ့ ၂၂° ၄၅' နှင့် ၂၃° ၁၅' အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျူ့ ၉၆° ၀၀' နှင့် ၉၇ ° ၀၀' အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်သည် အကျယ်အဝန်း {{convert|၃၂၇၇.၉|sqkm|sqmi}} ကျယ်ဝန်းသည်။ === နယ်နိမိတ်များ === နောင်ချိုမြို့နယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိသော မြို့နယ်များမှာ<ref name="MIMU001">[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&%20Township%20Overview.pdf "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map"] Myanmar Information Management Unit (MIMU)</ref> * မြောက်ဘက်တွင် ရေနီချောင်းခြားပြီး [[သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်]] နှင့် [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]]၊ * အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ * အရှေ့ဘက်တွင် ဂုတ်တွင်းချောင်းခြားပြီး [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ * အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ခြားပြီး [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] * တောင်ဘက်တွင် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ခြားပြီး [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]၊ * အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]] ([[ရဲရွာ တာတမံ]] နှင့် ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ်ဆည်ရေပြင်) ခြားပြီး [[ကျောက်ဆည်မြို့နယ်]] နှင့် [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]]၊ * အနောက်ဘက်တွင် ဂယ်လောင်းချောင်းခြားပြီး [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]] နှင့် * အနောက်ဘက် နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[မတ္တရာမြို့နယ်]]၊ ဆည်တော်ကြီးဆည် နှင့် ချောင်းမကြီးချောင်း ခေါ် ရေနီချောင်းခြားပြီး [[စဉ့်ကူးမြို့နယ်]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="GAD2019"/> ===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်=== ဒေသ၏ အလယ်ပိုင်း မြို့နယ်ဧရိယာ၏တစ်ဝက်ခန့်မှာ စိုက်ပျိုးရန်ကောင်းမွန်သော လွင်ပြင်များဖြစ်ပြီး ပတ်ပတ်လည်မှ တောင်တန်းများ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ လွင်ပြင်သည် မြောက်ပိုင်း ဟိုခိုရွာ အနီး ပင်လယ်မျက်နှာပြင်အထက် ပေသုံးထောင်ခန့်အမြင့်မှ ဆင်ခြေလျှောပုံစံ တောင်ဖက်သို့ တစ်ဖြည်းဖြည်းနိမ့်ဆင်းလာပြီး ဖောင်းအော်ချောင်း ရှိရာ အမြင့်ပေ ၇၀၀ ခန့် သို့ အရောက်တွင် ကျောက်ကြမ်း ပြတ်ရွေ့ ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေသော တောင်ကမ်းပါးယံ နေရာတွင် အမြင့်ပေ လေးထောင်ခန့်သို့ ရုတ်တရက် မြင့်တက်သွားသည်။ အနောက်မြောက်ဘက် တောင်တန်းများ သည် ဘန့်ဘွေးကျင်း ကျေးရွာအုပ်စု၏ အနောက်ဖက်တွင် ကျောက်ဆောင်ကမ်းပါးယံကြီးများအဖြစ် ရုတ်တရက် နိမ့်ဆင်းသွားပြီး အနောက်ဖက် ဆည်တော်ကြီး ဆည်နှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသည်။ ဂုတ်တွင်းချောင်း နှင့် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ လျှိုကြီးများ တစ်လျှောက်တွင်လည်း မတ်စောက်သော ကျောက်သား ကမ်းပါးယံများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ တောင်ထူထပ်ရာ မြေမျက်နှာပြင်ဧရိယာ အများစုတွင် သဘာဝ မိုးသစ်တောများ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိကြသည်။ အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်တွင် ချောင်းများ ကွန်ယက်သဖွယ် ယှက်ဖြာစီးဆင်းနေပြီး စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းသည်။ မြို့နယ်တွင်းတွင် မြစ်ချောင်းများစွာ စီးဆင်းလျက်ရှိပြီး အချို့နေရာများတွင် လှပသော ရေတံခွန်များ တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်၏ နယ်နိမိတ်ပိုင်းခြားအမှတ်အသား အတော်များများမှာလည်း မြစ်ချောင်းများဖြစ်ကြသည်။ အင်းဝိုင်း ရေတံခွန်၊ အင်းဖိုရေတံခွန်၊ ချောင်းကြီးရေပြန်တောင် ရေတံခွန်နှင့် သပြေဒိုး ရေတံခွန်တို့မှာ နာမည်ကျော်ရေတံခွန်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဆိပ်ဖူးရွာအနီးတွင် ရေပူစမ်းတစ်ခုလည်း တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်တွင်းတွင် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ရေတမံငယ်များ ၃၀ ခန့် တည်ဆောက်ထားသည်။<ref name="GAD2019"/> ===အမြင့်ပေ=== ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်အမြင့်ပေမှာ အနိမ့်ဆုံးနေရာဖြစ်သော မြို့နယ်၏တောင်ဖက် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ် နှင့် မြို့နယ်၏ အနောက်မြောက်ဖက် ဆည်တော်ကြီး ဒေသများတွင် ၆၀၀ ပေဝန်းကျင်နှင့် ဒေသတွင်းရှိ အမြင့်ဆုံးနေရာဖြစ်သော မြို့နယ်၏တောင်ပိုင်း ရွှေမုဋ္ဌော နှင့် တောင်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု အနီးဝန်းကျင်တွင် ၄၃၀၀ ပေခန့် ရှိကာ ပျမ်းမျှအမြင့်ပေမှာ ၂၇၅၉ ပေ ရှိသည်။ === ဘူမိဗေဒ === [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ရှိ ဒုတိယအကြီးဆုံးပြတ်ရွေ့ဖြစ်သော ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွေ့သည် နောင်ချိုမြို့နယ်၊ [[ကျောက်ကြမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|ကျောက်ကြမ်းရွာ]]အနီးတွင် တည်ရှိပြီး အဆိုပါ ပြတ်ရွေ့ကြောင့် ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ၈.၀ ရစ်ချ်တာစကေးဖြင့် ပြင်ဦးလွင်[[မြေငလျင်]]လှုပ်ခတ်မှု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="mmtimes.com">[http://www.mmtimes.com/no433/n006.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120607160548/http://www.mmtimes.com/no433/n006.htm|date=7 June 2012}} The Myanmar Times, vol 22, No 433, news, Sagaing Fault surveyed to prepare for future quakes, by Nilar Win</ref> ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွေ့သည် Lat. 22˚ 18´N – Long. 96˚ 44´E အကြား တောင်မြောက်တည်ရှိပြီး ၈၀၀ ကီလိုမီတာခန့်ရှိကာ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]မှ [[ကယားပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်းအထိ ရှည်လျားသည်။<ref>[http://kyawlinnzaw.weebly.com/uploads/4/5/1/3/4513060/regional_geology_of_myanmar.pdf] DEPARTMENT OF GEOLOGICAL ENGINEERING, FACULTY OF ENGINEERING, Gadjah Mada University, Report On Regional Geology of Myanmar, by Dr Ir. Subagyo Pramumijoyo, Kyaw Linn Zaw and Kyaw Zin Lat, page 13, IV. Structural Geology of Myanmar</ref><ref name="mmtimes.com"/><ref>[http://www.scribd.com/doc/37727585/Burma-Earthquake-of-May-1912 Burma Earthquake of May 1912 | Earthquakes | Fault (Geology)<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref><ref>[http://www.adpc.net/v2007/ikm/ONLINE%20DOCUMENTS/downloads/2010/MyanmarActionPlanonDisasterRiskReduction(MAPDRR)_Ver_english.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304044714/http://www.adpc.net/v2007/ikm/ONLINE%20DOCUMENTS/downloads/2010/MyanmarActionPlanonDisasterRiskReduction%28MAPDRR%29_Ver_english.pdf |date=4 March 2016 }} Myanmar Action Plan on Disaster Risk Reduction (MAPDRR), August 2009, Page 2</ref><ref>[http://www.cagsbulletin.com/dqxben/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=2009S101&flag=1&journal_id=dqxben] Acta Geoscientica Sinica, Vol.30 Supp.1: 1-3, Sep. 2009, Recognition of Paleo-Tethys Suture Zone in eastern Myanmar by Hla Hla AUNG, Myanmar Earthquake Committee, MES Building, Hlaing University Campus, Hlaing Township, Yangon, Myanmar</ref> [[ဘန့်ဘွေးကျင်းရေတံခွန်]] ရှိရာ ပြတ်ရွေ့ကြောကြီးအပါအဝင် အခြားပြတ်ရွေ့များလည်း ရှိသည်။ ပြတ်ရွေ့ကြောများ အနီးဝန်းကျင်တွင် ဓာတ်သတ္တုများ တွေ့ရသည်။ မြေလွှာလှုပ်ရှားမှု များသည့် အားလျော်စွာ [[ရေပူစမ်း]]များကိုလည်း တွေ့ရသည်။ မြေဆီလွှာမှာ မြေနီအမျိုးအစားက အများစုဖြစ်သည်။ အချို့နေရာများတွင် သစ်ဆွေးမြေ ရှိသည်။ ===ရာသီဥတု=== ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော နွေရာသီ၊ မိုးရာသီ၊ အေးမြသော ဆောင်းရာသီဟူ၍ ရာသီဥတု သုံးမျိုး တွေ့ရသည်။ နောင်ချိုမြို့တွင် မိုးလေဝသစခန်း တခုသာ ရှိသဖြင့် စခန်းတည်ရှိရာ နောင်ချိုမြို့၏ ရာသီဥတု ကိုသာ တိုင်းတာမှတ်တမ်းတင်ခြင်းများရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ် တခုလုံး၏ ရာသီဥတုကို တိုင်းတာ မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။ စခန်းမှတ်တမ်းအရ တစ်နှစ်လျှင် ရက်ပေါင်း ၉၀ မှ ၁၃၀ ရက်ခန့်သည် မိုးရွာသွန်းသောရက်များ ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် မိုးရေချိန် ၄၇ မှ ၇၀ လက်မအထိ ရှိသည်။ အပူချိန်မှာ ဆောင်းရာသီတွင် ၄၃° မှ ၈၁° ဖာရင်ဟိုက်ခန့် ဖြစ်ပြီး နွေရာသီတွင် ၆၁° မှ ၉၆° ဖာရင်ဟိုက်ခန့် ရှိသည်။ ရာသီကူးပြောင်းချိန်များတွင် လေပြင်းတိုက်ခတ်လေ့ရှိပြီး အချို့နေရာများတွင် မိုးကြိုးမုန်တိုင်းငယ်ပုံစံ တိုက်ခတ်တတ်သည်။ ၂၁ ရာစု၏ ဒုတိယ ဆယ်စုနှစ်မှ စတင်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရာသီဥတု အလျင်အမြန် ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်စဉ်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများ နည်းတူ မိုးရာသီ နှင့် ဆောင်းရာသီ အချိန် ပိုမိုတိုတောင်းသွားပြီး နွေရာသီ ပိုမိုရှည်လျားလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ စိုက်ပျိုးမြေချဲ့ထွင်ခြင်း၊ ထုံးဖုတ်ခြင်း၊ မီးသွေးဖုတ်ခြင်း၊ သစ်မှောင်ခိုလုပ်ခြင်းတို့ကြောင့် သစ်တောပြုန်းတီးမှု ရှိလာပြီး အချို့နေရာများတွင် မြေအောက်ရေ စတင်လျော့နည်းလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ===သဘာဝပေါက်ပင်=== ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်ပေခြောက်ရာခန့် မှ အမြင့်ပေလေးထောင်ခန့် အတွင်း ရှိသဖြင့် အပူပိုင်း၊ သမပိုင်း၊ အအေးပိုင်း အပင်များ စုံလင်စွာပေါက်ရောက်သည်။ သဘာဝတော အများစုမှာ မိုးသစ်တောပုံစံ ပေါက်ရောက်ကြသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် ဒေသထင်းရူး၊ ချယ်ရီ မျိုးများ ပေါက်ရောက်သည်။ အနိမ့်ပိုင်းများတွင် ကျွန်း၊ ပျဉ်းကတိုး၊ အင်၊ အင်ကြင်း၊ ထောက်ကြံ့၊ ယင်းငူပင်၊ သစ်မာသပြေ၊ ပိန္နဲ၊ သင်းဝင်၊ တောင်တမာ၊ လျှာ၊ ယင်းတိုက်၊ မန်ကျည်း၊ သရက်၊ ညောင်၊ စကားဝါ၊ ရေထင်းရူး၊ ပိတောက်၊ ကညင် ပင်များ ပေါက်ရောက်သည်။ နေရာအတော်များများတွင် ဝါးမျိုးစုံ ပေါက်ရောက်သည်။ သစ်ခွမျိုးစုံ တွေ့ရသည်။ နေကြာရိုင်းများ နေရာစုံတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ မှိုမျိုးစုံ တွေ့ရသည်။ === ကြိုးဝိုင်းကြိုးပြင်ကာကွယ်တောများ === နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ကြိုးဝိုင်းကာကွယ်တော စုစုပေါင်း (၁၄၄,၉၆၅.၆၈) ဧက ရှိသည်။ ကိုင်းကြီး သစ်တော ကြိုးဝိုင်းတွင် မြန်မာ့သစ်လုပ်ငန်း ၏ ခုတ်ကွက်ကြီးများ ရှိပြီး ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော စုစုပေါင်း (၂၉,၁၅၄) ဧက ရှိသည်။ ===တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်=== သဘာဝသစ်တောများတွင် တောဆင်ရိုင်း၊ ကျား၊ ကျားသစ်၊ အင်းကျား၊ တောခွေး၊ တောဝက်၊ ချေ၊ ဆတ်၊ တောင်ဆိတ်၊ သမင်၊ ဝက်ဝံ၊ မြောက်လွှဲကျော်၊ မြောက် အပါအဝင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်မျိုးစုံ၊ စပါးကြီးမြွေ၊ စပါးအုံးမြွေ၊ ငန်းတော်ကြားမြွေ၊ မြွေဟောက်၊ လင်းမြွေ၊ ဖွတ်၊ တောက်တဲ့မျိုးစုံ၊ ပုပ်သင်မျိုးစုံ၊ လိပ်မျိုးစုံ အပါအဝင် တွားသွားသတ္တဝါမျိုးစုံ၊ ဥဒေါင်း၊ ခါ၊ ရစ်၊ ကြက်တူရွေး၊ သာလိကာ၊ သစ်တောက်ငှက်၊ ဘုတ်၊ ဘွတ်ဖင်နီ၊ ဘုတ်ချွဲ၊ တစ်တီတူး၊ ငုံး၊ တောကြက်၊ အပါအဝင် ငှက်မျိုးစုံ၊ ငါး အပါအဝင် ရေသတ္တဝါမျိုးစုံ၊ လိပ်ပြာ၊ ပုစဉ်း၊ ပျား၊ ပိတုန်း အပါအဝင်အင်းဆက်မျိုးစုံ တို့ကို တွေ့ရှိရသည်။ ===ရေဆင်း နှင့် ရေအရင်းအမြစ်=== ရှမ်းကုန်းမြင့်၏ အခြားဒေသများနည်းတူ နောင်ချိုမြို့နယ်သည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရေးကြီးသော ရေဝေရေလဲ ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ====ချောင်းများ==== နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် မြစ်ဖျားခံသော ချောင်းအများအပြားရှိနေပြီး ချောင်းအားလုံးမှာ စိုက်ပျိုးရေ၊ သောက်သုံးရေ အတွက်သာမက၊ ဆည်၊ တမံ၊ ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်းများအတွက် အထူးအရေးကြီးသည့် ရေအရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ * ဆည်တော်ကြီးဆည် ရေဝေရေလဲချောင်းများ **ရေနီချောင်း ခေါ် ချောင်းမကြီးချောင်း **နဂါးချောင်း **မင်းလှချောင်း **အခြားချောင်းငယ်များ *ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ် ရေဝေရေလဲချောင်းများ **ဂယ်လောင်းချောင်း **ဖါးအော်ချောင်း **အခြားချောင်းငယ်များ **အလယ်ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ် ရေဝေရေလဲချောင်းများ *အလယ်ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ် ရေဝေရေလဲချောင်းများ **ဂုတ်တွင်းချောင်း **အခြားချောင်းငယ်များ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် စီးဆင်းနေသော ချောင်းအများစုသည် မြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြစ်ဖျားခံကြပြီး မြို့နယ်အလယ်ပိုင်း မြေပြန့်လွင်ပြင်တစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းကာ ဖါးအော်ချောင်းမှ တစ်ဆင့် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ထဲသို့ ဆက်လက်စီးဝင်သည်။ ဂုတ်တွင်းချောင်း၏ ချောင်းလက်တက်များသည် မြို့နယ်၏ မြောက်၊ အရှေ့မြောက် ဒေသများတွင် မြစ်ဖျားခံပြီး တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းကာ ဂုတ်တွင်းတံတားအနီး ဂုတ်တွင်းချောင်းအဖြစ် ပေါင်းဆုံကြကာ မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက် နယ်နိမိတ်မျဉ်းအတိုင်း တောင်ဘက် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်နှင့် ပေါင်းဆုံရာသို့ ဆက်လက်စီးဆင်းသည်။ မြို့နယ်၏ အနောက်မြောက်ဒေသတွင်မူ ချောင်းများသည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ စီးဆင်းကြပြီး ဆည်တော်ကြီး ဆည်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။ ====မြစ်များ==== ဒုဋ္ဌဝတီမြစ် ခေါ် မြစ်ငယ်မြစ်သည် ကျောက်မဲမြို့နယ်၏ တောင်ဘက်အနားသတ်အတိုင်း စီးဆင်းလာပြီး နောင်ချိုမြို့နယ်၏ တောင်ဘက်အနားသတ်မျဉ်းအဖြစ် ကွေ့ဝိုက် စီးဆင်းကာ နောင်ချို၊ ပြင်ဦးလွင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်များ ပေါင်းဆုံရာ၊ ဖါးအော်ချောင်းလာရောက်ပေါင်းဆုံရာ နေရာတွင် အနောက်ဘက်သို့ကွေ့ပြီး ပြင်ဦးလွင်နှင့် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်များ နယ်နိမိတ်အဖြစ် ဆက်လက် စီးဆင်းသည်။ ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းပြီးစီးသည့်နောက်ပိုင်းတွင် ရေမျက်နှာပြင်မြင့်တက်မှုကြောင့် နောင်ချိုမြို့နယ် မယ်ဟုန်၊ ဘန်ဘုံရွာများ အနီးအထိ ဆည်ရေပြင်ကျယ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရေတွင်းကြီးရွာ၏ တောင်ဘက်၊ ပြောင်လျှိုရေကျ၏ အထက်ဖက် နေရာတွင် အလယ်ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း ဆောင်ရွက်ရန် ရှိနေသည်။ ====ရေတံခွန်များ==== ရေအရင်းအမြစ်ပေါများသည့် တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်သဖြင့် ရေတံခွန်များစွာ တွေ့ရသည်။ ထင်ရှားသော ရေတံခွန်များမှာ *ဘန့်ဘွေးကျင်းအုပ်စု၊ ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာ အနောက်ဘက် ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်းအတွင်းရှိ [[နမ့်တန်းရေတံခွန်]] ခေါ် [[မောင်နှံခုနစ်ဖော်ရေတံခွန်]] ခေါ် [[ဘန့်ဘွေးကျင်းရေတံခွန်]] *ကုန်းကြီးရွာမအုပ်စု၊ အင်းဝိုင်းရွာ၏ မြောက်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ နမ့်ငိုဒယမ်း ရေတံခွန် *ကုန်းကြီးရွာမအုပ်စု၊ အင်းဝိုင်းရွာ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ အင်းဝိုင်းရေတံခွန် *ဆီဆုံအုပ်စု၊ ချောင်းကြီးရွာ အနောက်ဘက်ရှိ ချောင်းကြီးရေတံခွန် ခေါ် ရေပျံတောင်ရေတံခွန် *အင်းဖိုအုပ်စု၊ အင်းဖိုရွာ အနောက်ဘက်ရှိ ဂယ်လောင်း ရေပျံတောင် ရေတံခွန် *ကုန်းစံအုပ်စု၊ ဂုတ်ထိပ်ရွာ၊ ဂုတ်ထိပ်ဘူတာ နှင့် [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] အနီး ဂုတ်တွင်းကြိုးဝိုင်းအတွင်းရှိ ရေတံခွန်များ *ကျောက်တောအုပ်စု၊ ကျောက်တောရွာ ကျောက်တောရေတံခွန် *ရေတွင်းကြီးအုပ်စု၊ ရေတွင်းကြီးရွာအရှေ့ဘက် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကျဉ်း ပြောင်လျှိုရေကျ *မဲပုတ်အုပ်စု၊ ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကူးတံတား (နောင်ချို) တာဖလန်းဆိပ် အထက်ဖက်ရှိ မြစ်အတွင်းသို့ ကျဆင်းနေသည့်ရေတံခွန် ====မြေအောက်ရေ==== နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် မြေအောက်ရေ ပေါများစွာ တွေ့ရသည်။ မည်သည့်နေရာမဆို ရေတွင်းတူးလျင် ရေ အလွယ်တကူ ထွက်ရှိသော်လည်း မြို့နယ်၏ တောင်ဘက် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင်မူ မြေအောက်ရေ နည်းပါးသည်။ ကျောက်ခွေစီရေတွင်းများ၊ အဝီစီတွင်းများ အများအပြားရှိသည်။ ငွေကြေးတတ်နိုင်သူများက ကိုယ်ပိုင်ရေတွင်းများတူးဖော် သုံးစွဲကြသည်။ ကိုယ်ပိုင်ဆိုသော်လည်း မတတ်နိုင်သူများကိုလည်း မျှဝေ သုံးစွဲစေကြသည်ကများသည်။ ကျေးလက် ရေရရှိရေးစီမံချက်ဖြင့် တူးဖော်သော အများသုံး ရေတွင်းများလည်းရှိသည်။ ====ရေပူစမ်းများ==== *ဆိတ်ဖူးသဘာဝရေပူစမ်း *နောင်ချိုတိုးဂိတ်အရှေ့ဘက် မီးရထားလမ်းအနီး ရေပူစမ်းဂိတ် ရေပူစမ်း *မယ်ဟုန်ရွာ အနီးရှိ သဘာဝရေပူစမ်း ====ရေထွက်များ==== နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် စမ်းရေထွက်ပေါင်း သုံးရာကျော်ရှိသည်။ ====ရေအရည်အသွေး==== ကောင်းကင်ကျရေ နှင့် မြစ်၊ ချောင်း၊ ကန်ရေ များမှာ ရေချိုဖြစ်သည်။ မြေအောက်ရေ နှင့် ရေထွက်များမှ ရေသည် ထုံးဓာတ် အပါအဝင် ဓာတ်သတ္တုများ ပါဝင်နေသည်။ ခဲသတ္တုမိုင်း ရှိသော မြောက်ဘက်ဒေသများတွင် ခဲဓာတ်ပါဝင်နိုင်ချေရှိသည်။ ကျောက်မီးသွေးမိုင်းရှိရာ ဂယ်လောင်းအနီးတွင် ကန့်ဓာတ်ပါဝင်နိုင်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးရာသီချိန်တွင် ဓာတုပစ္စည်းများ ပါဝင်နိုင်ခြေ မြင့်မားသည်။ ====ရေပေးရေးလုပ်ငန်းများ==== *နောင်ချိုမြို့စည်ပင်သာယာ *ဘန့်ဘွေး ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး == သမိုင်းကြောင်း == [[ပုဂံခေတ်]]ကတည်းက ရှမ်းပြည်နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိရာဒေသသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]နှင့်ကုန်သွယ်ရာလမ်းကြောင်း၊ စစ်ချီရာလမ်းကြောင်း၊ နှစ်နိုင်ငံသံတမန်များ ဖြတ်သန်းသွားလာရာလမ်းကြောင်းပေါ်တွင်ရှိခဲ့သည်။ ဂုတ်တွင်းလျှိုအတွင်း ရှေးခတ်ပုဂံတပ်မတော်သားများ စစ်စခန်းချခဲ့ဖူးသည်။ လုံရုံးအုပ်စု၊ သဖန်းကိုင်းရွာရှိ တဲနန်းတော်ဘုရားကို [[အနော်ရထာ]]မင်း [[တရုတ်]]ပြည်သို့ [[စွယ်တော်]]ပင့်သွားရောက်သည့် ခရီးစဉ်တွင် တည်ထားခဲ့သည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း ရှိ ကျေးရွာအချို့၏ သမိုင်းများတွင် [[အနော်ရထာ]]ဘုရင်၏ ခရီးစဉ်အကြောင်းများ ဖော်ပြကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ အနောက်ကြူအင်းအုပ်စု နောင်သခေါရွာ နောင်သခေါ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းကို လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း သုံးရာကျော် ကတည်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ပဒေသရာဇ်ခေတ်က စာသင်တိုက်ကြီး တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] က အုမ္မခါးကျေးရွာအုပ်စု၊ ငုက္ခလေးရွာအနီးတွင် [[အလောင်းဘုရား]] တည်ထားခဲ့သော စေတီရှိသည်။ ပဒေသရာဇ်ခေတ်နှင့် [[ကိုလိုနီခေတ်]]က နောင်ချိုမြို့နယ်ဒေသသည် [[သီပေါ]][[စော်ဘွား]]အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ယခု သုံးဆယ်ကျေးရွာ နေရာတွင် သုံးဆယ်မြို့ရှိခဲ့ပြီး[[မြို့စား]]အဆင့်ထားရှိအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သီပေါစော်ဘွားသည် သီပေါ၊ နမ့်လန်၊ သုံးဆယ် နယ်များကို အုပ်ချုပ်ရာ စော်ဘွား ဆာစောချယ် လက်ထက်တွင် ဦးခွန်မုံက သုံးဆယ်မြို့ကို အုပ်ချုပ်ရကြောင်း <ref name="GAD2019"/>မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ရှေးအစဉ်အဆက်ကျင်းပခဲ့သော ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသော တပေါင်းပွဲကိုးပွဲတွင် သုံးဆယ်ရွာ ရှိ ရွှေစံဦးစေတီ တပေါင်းပွဲတော်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ [[ကိုလိုနီခေတ်]]ဦးပိုင်း ၁၈၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ (၂၈) ရက်နေ့မှစ၍ အင်းစိမ်းစခန်းနေရာတွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်းရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရေးအတွက် အရေးပါသည့် [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရင်း စတင် မြို့တည်ခဲ့ရာမှ အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို သုံးဆယ်မှ နောင်ချိုသို့ ပြောင်းရွှေ့ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။<ref name="GAD2019"/> ကိုလိုနီခေတ်တွင် ရတနာသိင်္ဂီမိုင်းမှ [[ခဲ]]နှင့်[[ငွေ]]သတ္တုရိုင်းထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်းမှ သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းများ စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်အုပ်ချုပ်မှုကို တော်လှန်ခဲ့သူ [[ဆရာစံ]] နောက်ဆုံး လှုပ်ရှားခဲ့ရာ ဒေသဖြစ်ပြီး ဆရာစံအထိမ်းအမှတ်နေရာများ၊ ဂဠုန်တပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်းလွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်ပုဂ္ဂိုလ်များ ရှိသည်။ ဆရာစံကို ဟိုခိုရွာအနီးရှိ ထုံးကျောက်ဂူအတွင်းမှ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်းက လေယာဉ်ကွင်း ရှိခဲ့ဖူးသည်။ လွတ်လပ်ပြီးခေတ်ကျေးလက်ဒေသအချို့တွင် [[ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] လှုပ်ရှားခဲ့ဖူးသည်။ [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]ခေတ် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၏ ၂၁-၆-၁၉၇၂ ခုနှစ် ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် ရပ်ကွက် (၆) ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၃၅) ခု ရွာပေါင်း (၂၅၃) ရွာ ဖြင့် မြို့နယ်အဆင့်အုပ်ချုပ်မှု စတင်ခဲ့သည်။<ref name="GAD2019" /> == နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ == ပဒေသရာဇ်ခေတ် ပုဂံခေတ် မှ ကုန်းဘောင်ခေတ် အထိ သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် သုံးဆယ်မြို့ (ယခုသုံးဆယ်ရွာ) အကြောင်းများကို တွေ့ရသည်။ သုံးဆယ်မြို့ကို မြို့စားအဆင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်ရာကုန်သွယ်လမ်းကြောင်း၊ စစ်မက်ဖြစ်ပွားရာ တွင် စစ်ချီရာ နှင့် စစ်စခန်းချရာလမ်းကြောင်း၊ သံခင်းတမန်ခင်းအတွက် သံတမန် မင်းစိုးရာဇာများ ဖြတ်သန်းသွားလာနားနေရာ လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ကျရောက်သည့် အချက်အချာ ဒေသတစ်ခုအဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ရေးသားခဲ့ကိုတွေ့ရသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ဦးတွင် ဂုတ်ထိပ်တံတားစတင်တည်ဆောက်ချိန်မှစ၍ နောင်ချိုကို မြို့အဆင့်တိုးမြှင့်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်ဦးတွင် သုံးဆယ်၊ ဒိုးပင်၊ ဘန့်ဘွေး၊ နောင်ချို နယ်ပိုင် များ ထားရှိအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ကို တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့သူ တောင်သူလယ်သမားအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဆရာစံ နောက်ဆုံးလှုပ်ရှားခဲ့ရာနယ်မြေဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ပြီးခေတ် နှင့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ် တစ်လျှောက် နောင်ချို ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ သွားလာလှုပ်ရှားခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲများဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြုခဲ့ပြီးနောက် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]၏ နောင်ချိုမြို့နယ်ပါတီယူနစ်ရုံးကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး [[နိုင်ငံတော်ကောင်စီ]]၊ ပြည်နယ်ကောင်စီ၊ မြို့နယ်ကောင်စီ အဆင့်ဆင့်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာတွင် နောင်ချိုမြို့နယ်ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှစ်လေးလုံး|လူထုအုံကြွဆန္ဒပြပွဲများ]]ဖြစ်ပွားချိန်တွင် နောင်ချိုတွင်လည်း ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] အုပ်ချုပ်ချိန်တွင် နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် မြို့နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ဖြင့်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေးပါတီများ ထူထောင်ခွင့်ပြုခဲ့အပြီး နောင်ချိုတွင်လည်း ပါတီကြီးအချို့၏ ရုံးခွဲများ လာရောက် ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ကိုယ်စားပြုသူ ဦးထွန်းအောင် ခေါ် [[ထွန်းထွန်းဟိန်]] (ကျောက်တောရွာ) က အနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် အနိုင်ရပါတီကို အာဏာလွှဲအပ်ပေးခြင်းမပြုပဲ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အပါအဝင် ဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားသူအဖွဲ့အစည်း နှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များကို အမှုဆင်ဖမ်းဆီးခဲ့ရာတွင် ဦးထွန်းထွန်းဟိန်လည်း အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ကို [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]အဖြစ်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်လည်း မြို့နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအဖြစ်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် [[ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီးနောက်တွင် ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို ငါးနှစ်တစ်ကြိမ်ကျင်းပခဲ့ရာ မြို့နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီကို မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခဲ့သလို မြို့နယ်ရွေးကော်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများသည်လည်း သီးခြားအာဏာရှိသည့် ရုံးများအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ မြို့နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ရုံးများမှာ အနိုင်ရပါတီ နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်တို့အပေါ်မူတည်ပြီး နေရာစုံတွင် ရွှေ့ပြောင်းဖွင့်လှစ်လျက်ရှိကြသည်။ === ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း === ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာသိမ်းရန် ကြိုးစားမှု ဖြစ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များ ဖမ်းဆီးခံရချိန်တွင် နောင်ချိုမြို့နယ်မဲဆန္ဒရှင်များက မဲပေးရွေးချယ်ထားသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များလည်း ဖမ်းဆီးခံကြရသည်။ နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်မှုကောင်စီကို အာဏာသိမ်းအဖွဲ့က ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်လည်း မြို့နယ်စီမံအုပ်ချုပ်မှုကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နောင်ချိုမြို့နယ် ပြည်သူလူထုသည် အာဏာသိမ်းမှုကို အသိအမှတ်မပြုကြပဲ ဖေဖော်ဝါရီလ (၉) ရက်နေ့မှ စတင်ကာ နေ့စဉ် ဆန္ဒပြကြသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ် ဝန်ထမ်းပေါင်းစုံကလည်း အာဏာဖီဆန်သည့်အနေနှင့် အလုပ်မဆင်းကြပဲ သပိတ်မှောက်ကြပြီး လူထုနှင့်အတူ ပါဝင်ဆန္ဒပြကြသည်။ ဆန္ဒပြမှုများကို အကြမ်းဖက် ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းရာမှ လူသေဆုံးမှု ဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးသမားများနှင့် စစ်တပ်တို့ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် နှစ်ဖက် သေဆုံးမှုများ၊ ကလေးအပါအဝင် အရပ်သားသေဆုံးမှုများ၊ လူနေအိမ်ပျက်စီးမှုများ၊ ရွာသားဖမ်းဆီးခံရမှုများ ရှိသည်။ စစ်ပွဲဖြစ်ပွားရာ ဒေသရှိ ကျေးလက်လူထုမှာလည်း တိမ်းရှောင်ကြရသဖြင့် စစ်ဘေးရှောင် ဒုက္ခသည်များ ထောင်ချီ ရှိလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ဇွန်လ ၂၅ ရက်တွင် တအာန်းတပ်မတော် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ‌နောင် ချို၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် မြို့နယ်များကို [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] အမည်ဖြင့် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည် ။ <ref>[https://www.bbc.com/burmese/live/cn09lp7xzq5t ၂၈ ဇွန် ၂၀၂၄နောင်ချိုမြို့မှာ စစ်ဘေးရှောင်သူ တစ်ထောင်ကျော်ရှိလာ၊ ဘီဘီစီ]</ref> ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်တွင် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက နောင်ချိုမြို့ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ <ref>[https://bur.mizzima.com/2024/07/11/27013 လေယာဉ်ပစ်လက်နက်အပါ နောင်ချိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲမှ ရရှိသော လက်နက်များကို TNLA ပြသ၊ ဇူလိုင် ၁၁ ၂၀၂၄၊ မဇ္ဈိမသတင်း]</ref> နောင်ချိုကို အသိမ်းခံရအပြီး မြန်မာ့တပ်မတော်က ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်တွင် နောင်ချိုမြို့ကို မြန်မာ့တပ်မတော်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ <ref>[https://burma.irrawaddy.com/news/2025/07/16/403446.html နောင်ချိုကို စစ်တပ် ပြန်ရ၊ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၆၊ ဧရာဝတီ]</ref> <ref>[https://npnewsmm.com/news/687900221cf432553243cc26 နောင်ချိုမြို့ကို တပ်မတော်က (၁၁)လအတွင်း ထိတွေ့တိုက်ပွဲ (၅၈၆)ကြိမ်ဖြင့် ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့၊ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၇၊ NP News]</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/articles/cnvmn2v3z0jo နောင်ချိုတိုက်ပွဲနဲ့အတူ ပြန်ပေါ်လာတဲ့ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၈၊ ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7-%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA/ |title=မြန်မာ့ တပ်မတော်မှနောင်ချိုမြို့ကိုပြန်လည်သိမ်းပိုက်၊ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၇၊ ‌ေါ်ပြူလာဂျာနယ် |access-date=20 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250915011009/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7-%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA/ |archive-date=15 September 2025 |url-status=dead}}</ref> == လွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုမှု == ===ပြည်သူ့လွှတ်တော်=== ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နောင်ချိုမြို့နယ် သည် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အတွက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ခွဲတမ်း တစ်နေရာ ရရှိသည်။ ၂၀၁၀ စက်တင်ဘာလတွင်ကျင်းပသော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာအတွက် [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]ကိုယ်စားပြုသူ ဦး[[ကျော်မြင့်]] (ရွှေညောင်ပင်) က အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ နိုဝင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရရှိခဲ့သူ ဦးထွန်းအောင် ခေါ် ဦး[[ထွန်းထွန်းဟိန်]]က ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာအတွက် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ပါတီကိုပင် ကိုယ်စားပြုဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဦးထွန်းထွန်းဟိန်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ (၂၂) ရက်နေ့မှစတင်၍ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ]] တာဝန်ကို ပြောင်းလဲထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင်ကျင်းပသော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာအတွက် အမျိုးသားဒီမိုကရေးစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ကိုယ်စားပြုသူ ဦးထွန်းအောင် ခေါ် ဦးထွန်းထွန်းဟိန်ကပင် တတိယအကြိမ်အဖြစ် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုတွင် အဖမ်းခံခဲ့ရပြီး နောက်နေ့တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သဖြင့် ဖေဖော်ဝါရီလ (၈) ရက်နေ့က နောင်ချိုမြို့ နေအိမ်သို့ ပြန်လာခဲ့ရာ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၀) ရက်နေ့ ညနေ ၄:၄၅ နာရီခန့်တွင် ထပ်မံ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရသည်။ ဦးထွန်းထွန်းဟိန်ကို နောင်ချိုမှ လားရှိုးသို့ ပို့ဆာင်ပြီး [[လားရှိုးထောင်]]တွင်း တရားရုံးတွင် လျှို့ဝှက် တရားစီရင်ပြီး ထောင်ဒဏ် အနှစ်နှစ်ဆယ်ကျော် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ===အမျိုးသားလွှတ်တော်=== ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပေါ်ပေါက်လာသော [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] အတွက် [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲ]]၊ [[နောင်ချို]]၊ [[နမ္မတူ]]၊ [[သီပေါ]]မြို့နယ်များ နှင့် [[မိုးမိတ်ခရိုင်]]၊ [[မိုးမိတ်]]၊ [[မဘိမ်း]]မြို့နယ်များက ခြောက်မြို့နယ်ပေါင်း ခွဲတမ်းတစ်နေရာရရှိသည်။ အဆိုပါခြောက်မြို့နယ်ပါဝင်သည့် နယ်မြေကို [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] [[ရှမ်းပြည်နယ်]]အမှတ် (၄) မဲဆန္ဒနယ်မြေ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ရှမ်းပြည်နယ်အမှတ် (၄) မဲဆန္ဒနယ်မြေ နေရာအတွက် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကိုယ်စားပြုသူ ဦး[[ခွန်ပွင့်]]က အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ရှမ်းပြည်နယ်အမှတ် (၄) မဲဆန္ဒနယ်မြေ နေရာအတွက် [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ပါတီကိုယ်စားပြုသူ ဦးစိုင်း[[အုန်းကျော်]] (ကျောက်မဲ) က အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် အဆိုပါခြောက်မြို့နယ်ပါဝင်သည့် နယ်မြေကို အမျိုးသားလွှတ်တော် ရှမ်းပြည်နယ်အမှတ် (၁) မဲဆန္ဒနယ်မြေအဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ရှမ်းပြည်နယ်အမှတ် (၁) မဲဆန္ဒနယ်မြေ နေရာအတွက် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီကိုယ်စားပြုသူ ဦး[[ထိုက်ဇော်]] (ကျောက်မဲ၊ [[ပင်တိန်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|ပင်တိန်ရွာ]]) က အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ အနိုင်ရရှိသူ ဦးထိုက်ဇော်သည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုင်ဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့ ညနေ ၁၈၃၀ နာရီခန့်တွင် ပင်တိန်ရွာရှိ ၎င်း၏နေအိမ်ရှေ့တွင် အမည်မသိအမျိုးသားနှစ်ဦးက သေနတ်ဖြင့်အနီးကပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်လုပ်ကြံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သတ်ဖြတ်သူ တရားခံကို ဖမ်းဆီးရမိခြင်း မရှိပေ။ ထိုအချိန်က ကျောက်မဲ စရဖ က ဦးထိုက်ဇော် စည်းရုံးရေးလုပ်သည့် နောက်သို့ မဲဆွယ်စည်းရုံးကာလ နှစ်လလုံး တောက်လျှောက် နောက်ယောင်ခံ လိုက်ခဲ့သဖြင့် မပြေးသော် ကံရာရှိ စရဖ လက်ချက် ဟု စွပ်စွဲသည်များ ရှိသော်လည်း အတည်ပြုရန် လိုပါသည်။ စွပ်စွဲသူများက စစ်အာဏာရှင်အုပ်စုသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် နှင့် ရှမ်းလူမျိုးများ ကြား ရန်တိုက်ပေးရန် အကွက်ချ စီစဉ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာ ဆိုကြပါသည်။ ===ပြည်နယ်လွှတ်တော်=== [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ ပေါ်ပေါက်လာရာ [[ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်]]လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ စတင်သော ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်အတွက် နောင်ချိုမြို့နယ်က အမှတ် (၁) နှင့် အမှတ် (၂) မဲဆန္ဒနယ်မြေများဟူ၍ ခွဲတမ်း (၂) နေရာ ရရှိသည်။ ====ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်နောင်ချိုမြို့နယ်အမှတ် (၁) မဲဆန္ဒနယ်မြေ==== ၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]ကိုယ်စားပြုသူ ဦး[[ကျော်မြ]] (ဘူတာရပ်) က အနိုင်ရသည်။ ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ပါတီမှ ဦး[[မြင့်ဆွေ]] (ဈေးရပ်) က အနိုင်ရသည်။ ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ ဦး[[အောင်မြင့်ထွန်း]] (ပါဟတ်ရပ်) က အနိုင်ရသည်။ ဦးမြင့်ဆွေ နှင့် ဦးအောင်မြင့်ထွန်းတို့ကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုတွင် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဦးအောင်မြင့်ထွန်းကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၂) ရက်နေ့တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ဦးမြင့်ဆွေကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၆) ရက်နေ့တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ====ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော် နောင်ချိုမြို့နယ်အမှတ် (၂) မဲဆန္ဒနယ်မြေ==== ၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]မှ ဦး[[စိုင်းဘထွန်း]] က အနိုင်ရသည်။ ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ ဒေါက်တာ[[ညီညီအောင်]] (ဘန့်ဘွေး၊ ရပ်ကွက် ၄) က အနိုင်ရသည်။ ဒေါက်တာညီညီအောင်သည် ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလမှစတင်၍ [[ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]] ပြည်နယ်သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးအဖြစ်ပါ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ ဒေါက်တာညီညီအောင်က ဒုတိယအကြိမ်ထပ်မံအနိုင်ရရှိသည်။ ၎င်းကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ နံနက် (၃) နာရီခန့်တွင် တောင်ကြီးမြို့ရှိ ဝန်ကြီးအိမ်တော် ခြံစည်းရိုးကို ကျော်တက်ကာ ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ညနေ (၅:၃၀) နာရီခန့်တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ====ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးများ ==== မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိသော ဗမာတိုင်းရင်းသားများမှာ နောင်ချိုမြို့နယ် နေရာအနှံ့အပြားတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပြီး ဗမာတိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးနေရာအတွက် မဲပေးခွင့် ရှိကြသည်။ ၂၀၁၀ တွင် ဦး[[နိုင်ဝင်း]] (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ)၊ ၂၀၁၅ တွင် [[အောင်သန်းမောင်|ဒေါက်တာအောင်သန်းမောင်]] (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ နောက်ပိုင်းတွင် ပါတီမှ နုတ်ထွက်ပြီး တသီးပုဂ္ဂလဖြစ်လာ)၊ ၂၀၂၀ တွင် ဒေါက်တာအောင်နိုင်ဝင်း (အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ) တို့က အသီးသီး အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည်။ ဒေါက်တာအောင်သန်းမောင်ကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ နံနက် (၃) နာရီခန့်တွင် တောင်ကြီးမြို့ရှိ ဝန်ကြီးအိမ်တော် တွင် လာရောက် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ညနေ (၃:၃၀) နာရီခန့်တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း နောင်ချိုမြို့၊ အုမ္မသီးရွာ၊ သဲခေါ်ရွာ၊ ရေဝင်ရွာ၊ ဘန့်ဘွေးရွာများတွင် ကချင်တိုင်းရင်းသားများ နေထိုင်ကြပြီး ကချင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးနေရာအတွက် မဲပေးခွင့် ရရှိကြသည်။ [[ဇုတ်ဒေါင်|ဒူဝါဇုတ်ဒေါင်]] သည် ၂၀၁၀ (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ)၊ ၂၀၁၅ (တစ်သီးပုဂ္ဂလ)၊ ၂၀၂၀ (တစ်သီးပုဂ္ဂလ) ရွေးကောက်ပွဲများတွင် သုံးကြိမ်ဆက်တိုက် အနိုင်ရရှိသည် နောင်ချိုမြို့နယ် ဒိုးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် [[လီဆူ]]တိုင်းရင်းသားအချို့ နေထိုင်ကြပြီး လီဆူတိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးနေရာအတွက် မဲပေးခွင့်ရှိကြသည်။ ၂၀၁၀ ဦး[[ဝှန်ဆန်]] ခေါ် ဦး[[ယောဝိ]] (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ)၊ ၂၀၁၅ ဦး[[ဂူဆာ]] (လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ ခေါ် ဒူးလေးပါတီ)၊ ၂၀၂၀ ဒေါ်ခင်စန်းမြင့် ခေါ် [[ယန်ချီမီး]] (အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ) တို့က အသီးသီး အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည် နောင်ချိုမြို့နယ် လုံရုံးအုပ်စုတွင် [[လားဟူ]]တိုင်းရင်းသားများ နေထိုင်ကြပြီး လားဟူတိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးနေရာအတွက် မဲပေးခွင့်ရှိကြသည်။ ၂၀၁၀ ဦး[[ရှာမွေလရှဲန်]] (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ)၊ ၂၀၁၅ နှင့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ဦး[[ယောသပ်]] (လားဟူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ) တို့က အသီးသီး အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည်။ == လူမှုရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍ == ===အိမ်ခြေ၊ လူဦးရေ=== နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် အိမ်ခြေပေါင်း (၂၆၈၃၉) ခု ရှိပြီး အိမ်ထောင်စုပေါင်း (၂၈၃၂၄) စု ရှိသည်။ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန အစီရင်ခံစာအရ မြို့နယ်လူဦးရေမှာ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူများမပါ (၁၂၈၄၈၉) ဦးရှိပြီး နောင်ချိုမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ၆ ခုတွင် လူဦးရေ (၁၆၂၇၄) ဦး (၁၂.၆၇%) ကျေးလက်ဒေသတွင် (၁၁၂၂၁၅) ဦး (၈၇.၃၃%) နေထိုက်လျက်ရှိသည်။<ref name="GAD2019"/> ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရမူ နောင်ချိုမြို့နယ် လူဦးရေမှာ ၁၄၉၈၄၂ ဦး ရှိသည်။ ===လူမျိုး၊ ဘာသာစကား=== [[ဓနုလူမျိုး]] (၄၇၂၆၁) ဦး (၃၇%)၊ [[ရှမ်းလူမျိုး]] (၄၂၈၄၆) ဦး (၃၃%) နှင့် [[ဗမာလူမျိုး]] (၃၁၆၅၆) ဦး (၂၅%) များ အများဆုံးနေထိုင်ကြကာ အဆိုပါ မျိုးနွယ်စုသုံးခုပေါင်းလူဦးရေသည် မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၉၅% ကျော် ရှိသည်။ ကျန်လူမျိုးများမှာ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] နှင့် အခြားလူမျိုးများ (၃၁၄၁) ဦး (၂%)၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] (၁၃၅၁) ဦး (၁%)၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]] (၈၁၀) ဦး၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] (၂၈၆) ဦး၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]] (၂၅၆) ဦး၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] (၂၅၁) ဦး၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] (၂၀၄) ဦး၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] (၁၄၅) ဦး၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]] (၁၄၂) ဦး၊ [[နီပေါလူမျိုး|နီပေါ]] (၄၇) ဦး၊ [[မွန်]] (၄၄) ဦး၊ [[မြောင်ဇီးလူမျိုး]] (၃၀) ဦး၊ [[အိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]] (၃၀) ဦး၊ [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]] (၁၂) ဦး၊ [[ကယား]] (၇) ဦး ဖြစ်သည်။ အဓိက ဘာသာစကားအဖြစ် [[မြန်မာဘာသာစကား]]ကို အသုံးပြုကြသည်။ မြန်မာဘာသာစကားပြီးလျင် ဓနုဘာသာစကား နှင့် ရှမ်းကြီးဘာသာစကား များကို အသုံးပြုကြသည်။ မျိုးနွယ်စုအလိုက် ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားများကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။ [[ဂေါ်ရခါး]]ကျေးရွာအချို့တွင် [[ဂေါ်ရခါးဘာသာစကား]] အပြင် [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား]] ကိုလည်း အသုံးပြုသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရွှေပြည်ညွန့် [[ကိုးကန့်]]တိုင်းရင်းသား ကျေးရွာ တွင် [[ကိုးကန့်]]ဘာသာစကားအပြင် [[တရုတ်]]ဘာသာစကားကိုလည်း ပြောဆိုကြသည်ကို တွေရသည်။ ===ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု=== [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြပြီး [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ဝင်မှာ လူဦးရေ၏ (၉၅.၀၅%) ရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ဘုရား (၅) ဆူ၊ စေတီ (၃၀၁) ဆူ၊ ပုထိုး (၁၅) ဆူ၊ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (၁၄၆) ကျောင်း၊ သီလရှင်ကျောင်း (၁၀) ကျောင်း၊ ဓမ္မာရုံ (၇၂) ရုံ ရှိသည်။ ပျူခေတ်ကတည်းက စတင်တွေ့ရသော အထောက်အထားများအရ နတ်ကိုးကွယ်မှုကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဟိန္ဒူနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာမရောက်ရှိမီ ရှေးယခင်ကတည်းက တွေ့ရသည့်နည်းတူ နောင်ချိုမြို့နယ်၏ အများစုဖြစ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာကျေးရွာတိုင်းနီးပါးတွင် နတ်ကြီးစင်များ၊ နတ်ကွန်း နတ်နန်းများကိုလည်း တွေ့ရှိရသဖြင့် နောင်ချိုမြို့နယ်လူအများသည် နတ်ကိုလည်း ရိုးရာဓလေ့အရယုံကြည်ကြသူများဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ နတ်စင်အများစုမှာ [[ကိုးမြို့ရှင်နတ်]]စင်များ ဖြစ်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ အခြားနတ်များကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]] ဘာသာ ကိုးကွယ်မှုများလည်းရှိသည်။ ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း (၃၁) ကျောင်း၊ ခရစ်ယန်ဘုရားကျောင်း (၁၀) ကျောင်း၊ ဗလီ (၄) ခု ရှိသည်။<ref name="GAD2019"/> ===ပွဲတော်များနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာများ=== [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသောသုံးဆယ်[[တပေါင်းပွဲ]] (သုံးဆယ်အုပ်စု)၊ ရွှေကူ-လက်ပန်ဘုရားပွဲ (ရွှေကူအုပ်စု)၊ [[တန်ခူးလ]] [[နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့]]တွင် ကျင်းပသောမြင်းဖြူဘုရားပွဲ (ကံကြီးအုပ်စု) ၊ ချောင်းသာဘုရားပွဲ (ဟိုခိုအုပ်စု)၊ သက်ရှည်မြိုင်ဂေါ်ရခါးတက္ကသိုလ်တွင်ကျင်းပသောပွဲတော် (သုံးဆယ်အုပ်စု) များမှာ ထင်ရှားပြီး ရပ်ရွာအလိုက်ကျင်းပသော ဘုရားပွဲ၊ ကထိန်အောင်ပွဲ နှင့် ရှင်ပြုပွဲများကို ပွင့်လင်းရာသီတွင် ဇာတ်ပွဲ၊ မျက်လှည့်ပွဲ၊ အငြိမ့်ပွဲ၊ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲ၊ ပဒေသာကပွဲ၊ ဈေးရောင်းပွဲများဖြင့် ကျင်းပကြသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ် ပွဲတော်များတွင် အကြီးကျယ် အစည်ကားဆုံးပွဲတော်မှာ သုံးဆယ်ရွာ (ယခင် သုံးဆယ်မြို့) ရွှေစံဦးဗုဒ္ဓပူဇနိယဘုရားပွဲတော် ခေါ် သုံးဆယ်တပေါင်းပွဲ ဖြစ်သည်။ ဘုရားမှာ သီရိဓမ္မာသောကမင်း ကောင်းမှုဟု အဆိုရှိပြီး သုံးဆယ်တပေါင်း ပွဲတော်ကို ပုဂံခေတ် ကတည်းက ကျင်းပခဲ့ဟန်ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်က ရှမ်းပြည်နယ် ဂေဇက်ဝင် တပေါင်းပွဲကိုးပွဲတွင် သုံးဆယ် တပေါင်းပွဲ လည်း တခုအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သုံးဆယ်မြို့ ရွှေစံဦးဘုရား ၏ ကျယ်ဝန်းလှသော ပရဝဏ်တွင် ပွဲတော်ကို ကျင်းပပြီး ဈေးဆိုင်ခန်း၊ အငြိမ့်ပွဲ၊ ဇာတ်ပွဲ၊ မျက်လှည့်၊ ဆပ်ကပ်၊ ခြင်းပွဲ၊ ကြည့်ချင်ပွဲ၊ ခြားရဟတ်၊ အပျော်ကစားနည်း၊ စသည်ဖြင့် အကြီးအကျယ်ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ပွဲတော် ဆိုင်ခန်းများကို တပို့တွဲလ တွင် စတင် တည်ခင်းကြပြီး ပွဲတော်ကို တပေါင်း လပြည့်နေ့အထိ တလကြာ ကျင်းပသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.winnetmyanmar.com/listing/yawhesan-usetitaw |access-date=13 May 2023 |archive-date=13 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513042727/https://www.winnetmyanmar.com/listing/yawhesan-usetitaw }}</ref> သုံးဆယ်တပေါင်းပွဲပြီးလျင် ဒုတိယ အစည်ကားဆုံးပွဲမှာ ရွှေကူဘုရားပွဲ ဖြစ်သည်။ ရွှေကူ-လက်ပန် ရွာရှိ ရွှေကူ ဘုရားဒကာသည်လည်း သီရိဓမ္မာသောက ဟုပင် အဆိုရှိသည်။ တောင်ရှည် ရွာမှတဆင့် သွားရသည်။ မြင်းဖြူဘုရားပွဲကို နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ဘုရားပွဲဖြစ်သည်။ ကံကြီးကျေးရွာအုပ်စု မြင်းဖြူရွာ အနီးတွင်ရှိသော မြင်းဖြူဘုရားမှာ ဘုရားလောင်း မြင်းဖြူဘဝ က ကျက်စားခဲ့ရာ နေရာတွင် တည်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။ ဘုရားတွင် မြင်းဖြူ ရုပ်တုကြီးကို တွေ့ရသည်။ မြင်းဖြူ ဘုရားသည် မြင့်မားမတ်စောက်သော ပြတ်ရွေ့တောင်ကမ်းပါးထိပ်တွင် တည်ထားသဖြင့် နောင်ချိုလွင်ပြင်ကို အပေါ်စီးမှ မြင်နိုင်သော နေရာဖြစ်သည်။ ရှမ်းကျေးရွာများတွင် ရှမ်းရိုးရာနှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို နတ်တော်လဆန်း (၁) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပကြသည်။ နောင်ချို မြို့နယ်လုံးဆိုင်ရာ ရှမ်းနှစ်သစ်ကူးပွဲကိုမူ နှစ်စဉ် ရွာတရွာ ရွေးချယ်ပြီး အလှည့်ကျ ကျင်းပကြသည်။ ၁၃၈၁ ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၈ ရက် (၂၀၁၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့) တွင် ကျရောက်သော ဒုတိယအကြိမ် ဓနုအမျိုးသားနေ့ကို နောင်ချိုမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ===ရိုးရာအက=== ရိုးရာအကများတွင် ဓနုရိုးရာ မီးတုတ်သိုင်းအက၊ ဓနု နှင့် ရှမ်းရိုးရာ ယိမ်းအက၊ တိုးနယားအက၊ ကိန္နရီ ကန္နရာအက၊ သိုင်းအက၊ အိုးစည်အက၊ ဂေါ်ရခါးရိုးရာအကများ၊ ကချင်ရိုးရာအက၊ ကိုးကန့်ရိုးရာအက၊ မြောင်ဇီးရိုးရာအက၊ လားဟူရိုးရာအက၊ ပလောင်ရိုးရာအက များ ကို တွေ့ရသည်။ သီတင်းကျွတ်သံဃာတော်ကန်တော့ပွဲ၊ ကထိန်အောင်ပွဲ၊ ရှင်ပြုပွဲများတွင် ရိုးရာဝတ်စုံများဆင်မြန်းကာ ရိုးရာအိုးစည်ဝိုင်းများတီးမှုတ်ကခုန်ရင်း စီတန်းလှည့်လည်သော ဓလေ့ရှိသည်။ ===ဂီတ=== နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းတွင် ဓနုဂီတ၊ ရှမ်းဂီတ၊ ဗမာနှင့် ဂေါ်ရခါးဂီတများ တွေ့ရှိရသည်။ ဓနုဂီတမှာ အိုးစည်ဝိုင်းကို အခြေခံပြီး ဓနုရိုးရာ သံချပ် ဂီတ မှာ ထင်ရှားသည်။ ရှင်ပြုပွဲများတွင် ရှမ်းရိုးရာ လက်တမ်း သီချင်းကဗျာ စပ်ဆိုခြင်း ဓလေ့ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းအိုးစည်ဝိုင်းမှာ လည်း ထင်ရှားသည်။ ဗမာရိုးရာဂီတ မှာ မြေပြန့်ဒေသများကဲ့သို့ပင်ဖြစ်သည်။ ===အခြားဓလေ့များ=== ရှေးအခါက ပွဲများတွင် လောင်းကစားဝိုင်းများ ရှိခဲ့ဖူးပြီး ယခုအချိန်တွင် လောင်းကစားကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်တားမြစ်ထားသည်။ ကျေးလက်ဒေသတွင် ရိုးရာမင်္ဂလာပွဲအခမ်းများကို တွေ့ရှိရပြီး ဓနုရိုးရာမင်္ဂလာပွဲ သတို့သမီးအိမ်အဝင် နှစ်ဖက် အပြန်အလှန် အမေးအဖြေပြုလုပ်သော ဓလေ့ကို တွေ့ရသေးသည်။ မင်္ဂလာပွဲများတွင် လက်ဖွဲ့ကြိုးချည်ပေးသော ဓလေ့တွေ့ရသည်။ ကလေးငယ်များကို လည်း အန္တရာယ်ကင်း လက်ဖွဲ့၊ ခမည်း၊ အဆောင်၊ ပရိတ်ကြိုးများကို လည်ပင်း၊ လက်ကောက်ဝတ်များတွင် ချည်နှောင်ပေးသည့် ဓလေ့ ရှိသည်။ ကလေးများကို ကျန်းမာရေးကောင်းစေရန် ဆံပင်ကို နောက်နှင့် ဘေးဖက်တွင် အပြောင်ရိတ်ပြီး ငယ်ထိပ်တွင် အဝိုင်းပုံ ကွက်၍ ချန်ထားသည့် ဆံပင်ပုံစံ ထားလေ့ ရှိသည်။ လူနာမည်ပေးရာတွင် လူမျိုးအလိုက် ကွဲပြားသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာများတွင် အမျိုးသမီးအမည်ရှေ့တွင် မ၊ ဒေါ် (ဓနု၊ ဗမာ) နန်း၊ စဝ် (ရှမ်း) အစပြု ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး အမျိုးသားအမည်ရှေ့တွင် င၊ မောင်၊ ကို၊ ဦး (ဓနု၊ ဗမာ)၊ အိုက်၊ စိုင်း၊ ခွန်၊ စဝ် (ရှမ်း) အစပြု ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ မွေးနေ့မွေးရက် အပေါ်မူတည်ပြီး နေ့ခုနစ်နေ့ ကိုယ်စားပြုသော အက္ခရာများဖြင့် မှည့်ခေါ်လေ့ရှိကြသည်။ ကျေးလက်ဒေသများတွင် မိဘပေးသော အမည်အပြင် ကိုရင်ဝတ်ချိန်တွင် ပေးထားသော ဘွဲ့အမည်ကိုလည်း ဆက်လက် ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ နာရေး အသုဘ များကိုလည်း ရိုးရာထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့် အညီ ကျင်းပကြသည်။ လောင်းကစားကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီးသည့်တိုင် အချို့သော ကျေးလက်ဒေသ အသုဘ နာရေးအိမ်များတွင် အပျော်တမ်းဖဲရိုက်သည့် ဓလေ့ ရှိနေသေးသည်။ ယခုအခါ နာရေးကူညီမှုအသင်းများကို ကျေးရွာအတော်များများတွင် တည်ထောင်လာကြပြီး အအေးပေးခေါင်းတလားများ၊ နိဗ္ဗာန်ယာဉ်များဖြင့် အကူအညီပေးကြသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ===ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု=== ဆံပင်ပုံစံမှာ အမျိုးသားများတွင် ဆံပင်တို၊ အမျိုးသမီးများတွင် ဆံပင်ရှည် ထားလေ့ရှိကြသည်။ လူငယ်အချို့ ဆံပင် ဆေးအလှဆိုးခြင်းကို ပိုမို ပြုလုပ်လာကြသည်။ အမျိုးသမီးများ ရိုးရာဓလေ့နှင့်အညီ နားပေါက်ဖောက်သော ဓလေ့ ရှိသော်လည်း ယခုခေတ်တွင် နည်းပါးသွားသည်။ လူငယ် အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသားများတွင် နားပေါက် တစ်ဖက်တည်းဖောက်ပြီး နားကွင်း၊ နားကပ် တစ်ဖက်တည်း တပ်ဆင် အလှဆင်သော ခေတ်ပေါ်ဓလေ့ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု တွေ့ရသည်။ ထိုးကွင်း၊ ဆေးမင်ကြောင် ထိုးနှံသည့် ဓလေ့ ရှိပြီး ရှမ်း တိုင်းရင်းသားကြီးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော်လည်း လူငယ်များတွင် ခေတ်ပေါ် တက်တူး ထိုးခြင်းမှ လွဲ၍ ရိုးရာ ဆေးမင်ကြောင် ထိုးခြင်း မတွေ့ရတော့ပေ။ လုံချည် (ပုဆိုး၊ ထဘီ) ကို အများစု ဝတ်ဆင်ကြသည်။ လူငယ်များ နှင့် လုပ်ငန်းခွင်ဝင်ရောက်သူများ ဘောင်းဘီရှည်၊ တို များ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ပွဲလမ်း၊ အခမ်းအနားများတွင် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။ ===အစားအသောက်=== ရှမ်းခေါက်ဆွဲ မှာ ရှမ်းပြည်၏ နာမည်ကျော် ရိုးရာစားစရာတခုဖြစ်သည်။ ဆန်ချို မှာမူ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင်သာ တွေ့ရသော သီးသန့် သောက်စရာ ဖျော်ရည်တမျိုးဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော အစားအသောက်များမှာ သရက်ကုန်းမှ ထွက်သော ကော်ဖီ၊ အုမ္မခါးမှ မက္ကဒေးမီးယားသီး၊ ယာပြင် သရက်ချို လက်ဖက် အစို နှင့် လက်ဖက်ခြောက်၊ ကျောင်းကုန်းရွာထွက် အာလူးကို ကြော်ထားသော ဘန့်ဘွေး အာလူးကြော်၊ ပိုးစာခြံများမှ ပိုးစာကောင်နှင့် နောင်ချို ပျားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများမှထွက်သော ပျားရည်တို့ ဖြစ်သည်။ အုမ္မသီး လမ်းခွဲစားသောက်ဆိုင်များတွင် ရောင်းချသော ဟင်းမျိုးစုံတို့တွင် ငါးခူ နှင့် မျှစ်ချဉ် ဟင်းမှာ လတ်ဆတ်၍ အရသာရှိသော မြောက်ပိုင်း ဟင်းလျာတမျိုးဖြစ်သည်။ ===အားကစား=== [[ဘောလုံး]]အားကစားကို တစ်မြို့နယ်လုံးတွင် ကစားကြပြီး ရိုးရာ[[ခြင်းလုံး]]၊ [[ပိုက်ကျော်ခြင်း]]၊ [[ဘိလိယက်]]၊ [[ဘော်လီဘော]]၊ [[ဘတ်စကတ်ဘော]]၊ [[ကြက်တောင်ရိုက်ခြင်း|ကြက်တောင်]]၊ [[ပင်ပေါင်]]၊ [[တင်းနစ်ကစားခြင်း|တင်းနစ်]]၊ [[ဂေါက်သီးကစားနည်း|ဂေါက်သီးရိုက်]]၊ [[လမ်းလျှောက်]]၊ [[အပြေး]]၊ [[စက်ဘီးစီး]]၊ [[ရေကူး]]၊ ဂျူဒို၊ ဝူရှူး အားကစားနည်းများကို ကစားကြသည်။ ====အားကစားကွင်း အားကစားရုံများ==== ဘောလုံးကွင်းများမှာ ကျေးရွာအုပ်စုတိုင်းနီးပါးတွင် ရှိပြီး၊ ကျေးရွာအတော်များများတွင် ရွာပိုင်ဘောလုံးကွင်းများ ရှိကြသည်။ ပုဂ္ဂလိက ဘိလိယက်ခုံများမှာလည်း မြို့နယ်တွင်း မြို့ပေါ်နှင့်ကျေးလက်ဒေသ နေရာအနှံ့တွေ့ရသည်။ နောင်ချိုမြို့ပေါ်တွင် ပုဂ္ဂလိက ဖူဆယ်ကွင်း (၃) ကွင်းရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့ပေါ်တွင် စည်ပင်သာယာရေးဦးစီးဌာနပိုင် ရေကူးကန်တစ်ကန်ရှိသည်။ ပုဂ္ဂလိက အားကစားကွင်း အားကစားရုံလုပ်ငန်းများအတွက် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနတွင် လျှောက်ထား လိုင်စင် ရယူနိုင်ကြသည်။ ====ပြိုင်ပွဲများ==== ဘောလုံးပြိုင်ပွဲများကို မြို့နယ်အဆင့်တွင်ကျား မ သက်တမ်းအလိုက် နှင့်အလွတ်တန်း ပြိုင်ပွဲများအဖြစ် ကျင်းပပေးပြီး ကျေးရွာကြီးများက ကြီးမှူးကျင်းပကြသော ပြိုင်ပွဲများလည်း ရှိသည်။ ပြေးခုန်ပစ်၊ စက်ဘီးစီး၊ ကြက်တောင်၊ ဂေါက်သီး၊ ဘိလိယက်နှင့် ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပသော်လည်း ရန်ဖန်ရံခါသာ ဖြစ်သည်။ ===ပညာရေး=== မြို့နယ်စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၉၉.၃၇% ရှိသည်။ ၅ နှစ်အရွယ်ကလေး ကျောင်းအပ်နှံမှုမှာ ရာခိုင်နှုန်းပြည့် ရှိသည်။ မူလတန်းကျောင်း တက်ရောက်ပညာသင်ကြားမှုနှုန်း မြင့်မားသည်။ အလယ်တန်းကျောင်း တက်ရောက်ပညာသင်ကြားမှုနှုန်းမှာ တနိုင်ငံလုံးနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျင် အနည်းငယ် လျော့နည်းသည်။ အထက်တန်းကျောင်း တက်ရောက်ပညာသင်ကြားမှုနှုန်းမှာ တနိုင်ငံလုံးနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျင် များစွာလျော့နည်းသည်။ အထက်တန်းပညာသင်ကြားမှု နည်းပါးသဖြင့် တက္ကသိုလ်ပညာသင်ကြားမှုနှင့် ဘွဲ့ရဦးရေမှာလည်း တနိုင်ငံလုံး အထူးသဖြင့် မြို့ ကြီးများနှင့်ယှဉ်လျင် များစွာလျော့နည်းပါသည်။ အခြေခံပညာဦးစီးဌာန အောက်တွင် အထက်တန်းကျောင်း (၉) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်းခွဲ (၁၀) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၁၁) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်းခွဲ (၁၂) ကျောင်း၊ မူလတန်းလွန်ကျောင်း (၅၅) ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း (၈၂) ကျောင်း၊ စုစုပေါင်း (၁၇၉) ကျောင်းရှိပြီး၊ မူလတန်းကြိုကျောင်း (၂၅) ကျောင်း နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးသင်ကျောင်း (၂) ကျောင်း ရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့၊ ကံကြီးရွာ၊ ဘန့်ဘွေးရွာ၊ သုံဆယ်ရွာ၊ ဟိုခိုရွာများတွင် ပုဂ္ဂလိက အထက်တန်းပညာရေးဝန်ဆောင်မှုများရှိသည်။ ==== တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာဖြေဌာနများ ==== {{Columns-list|30em|# ကံကြီး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # နောင်ချို အမှတ် (၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # နောင်ချို အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # ဘန့်ဘွေး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # သုံးဆယ် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း }} ====အထက်တန်းကျောင်းများ==== {{columns-list|30em| # ကံကြီး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # ဆမ္မဆယ် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # နောင်ချို အမှတ် (၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (ဘူတာရပ်) # နောင်ချို အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (ဘူတာရပ်) # ဘန့်ဘွေး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # လုံကာ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # သရက်ကုန်း အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # သုံးဆယ် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # ဟိုခို (တောင်) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း }} ====အထက်တန်းကျောင်းခွဲများ==== {{columns-list|30em| # ဆီဆုံ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # ဆင်လမ်းစု အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # ညောင်ထောက် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # ဒိုးပင် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # နောင်ချိုကြီး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # နောင်တော အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # နမ့်ဆောင်ဟူး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # ရတနာသိင်္ဂီ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # ရွှေမုဋ္ဌော အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # အုမ္မသီး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ }} ==== အလယ်တန်းကျောင်းများ ==== {{Columns-list|30em|# ကြိမ်ဂနိုင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # ကျောက်တော အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # ခြေမြစ်ပင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # စံပြ ရွှေဂူ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # ပလောင်ချောင်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # မဲပုတ် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # ယာပြင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # ရေတွင်းကြီး အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # ရေဝင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # လုံဝယ် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # အင်းဖို အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း}} ==== အလယ်တန်းကျောင်းခွဲများ ==== {{Columns-list|30em|# ကုန်းသာ (၁) အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # ကျောက်ကြမ်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # ဇီးဖြူပင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # နားမုံ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # နောင်ချို အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ (ဈေး ရပ်) # လောက်ဖန်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # ဝါးဘိုးကုန်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # သံဘို အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # ဟိုခို (မြောက်) အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # အထက်ကြူအင်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # အင်းဝိုင်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # အုမ္မခါး အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ}} ==== မူလတန်းလွန်ကျောင်းများ ==== {{Columns-list|30em| # ကုန်းစံ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ကျောက်ကြီး အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ကြူကော် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ခိုအုံ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ဂန့်ကော် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ငုက္ခလေး (၁) အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ဆင်စားကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ဆင်စုတ် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ဇီးဖြူရေ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ညောင်ကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # တဲတိုက်စု အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # နားမွန်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # နောင်သခေါ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ပါပေါက် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # မယ်ဟုန် ဘန်ဘုံ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # မြောက်ကုန်းကြီး အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ရေဦး ကုန်းမုံ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # လုံခံ ကြံခင်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # လွယ်ငင်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # သဲခေါ် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ဟိုခဲ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # အနောက်ကုန်း တောင်ကြီး အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း }} ==== မူလတန်းကျောင်းများ ==== {{Columns-list|30em|# ကြိမ်ဂနိုင် အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # ကျောက်တော ဂွေးကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # ကျောင်းကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # နောင်ချို အမှတ် (၁) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # နောင်ချို အမှတ် (၂) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # နောင်ချို အမှတ် (၃) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # ပန်းညိုရေ အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # ယင်းငူပင် အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # ရွှေဘော် (ရွှေညောင်ပင် ဘော်ရွာ) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # သပြေဒိုး အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # သပြေဝန်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # သီတာအေး ဘန့်ဘွေး အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # အနောက်ကြူအင်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း #}} ==== မူလတန်းကျောင်းခွဲများ ==== {{Columns-list|30em|# ကျောင်းကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်းခွဲ}} ==== မူလတန်းကြိုကျောင်းများ ==== {{Columns-list|30em|# ကံကြီး မိခင်နှင့်ကလေး မူလတန်းကြိုကျောင်း # ကုန်းကြီး ရွာမ မူလွန် မူလတန်းကြိုကျောင်း # ကုန်းစံ (ကုန်းစံအုပ်စု) ဒေါ်ညွန့် မူကြို # ကျောက်တော အလက မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဂန့်ကော် (ဘန့်ဘွေးအုပ်စု) မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဆမ္မဆယ် အထက မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဆီဆုံအုပ်စု ယဉ်မင်းနွယ် မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဒိုးပင်အုပ်စု နောမိမေတ္တာ မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဒိုးပင်အုပ်စု နန်းဆွယ်ခမ်း မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဒိုးပင်အုပ်စု နန်းရွှေစိန် မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဒိုးပင်အုပ်စု ရောင်ခြည်သစ် မူလတန်းကြိုကျောင်း # နောင်ချို ဈေးရပ် စကားကစ် မူလတန်းကြိုကျောင်း # နောင်ချို ဘူတာရပ် ကစ်မူကြို # နောင်ချို ဘူတာရပ် ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး မူလတန်းကြိုကျောင်း # နောင်ချို ဘူတာရပ် ရတနာမူကြို # နောင်ချို ဘူတာရပ် အထက (၁) မူလတန်းကြိုကျောင်း # နောင်ချို ဘူတာရပ် အထက (၂) မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဘန့်ဘွေး ချယ်ရီဖူး မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဘန့်ဘွေး အထက မူလတန်းကြိုကျောင်း # မျက်ချဉ်းနု မူလတန်းကြိုကျောင်း # ရေမောင်းတန်း အမက မူလတန်းကြိုကျောင်း # လုံဝယ် အလက မူလတန်းကြိုကျောင်း # လုံဝယ် ၂ အမက မူလတန်းကြိုကျောင်း # သုံးဆယ်အုပ်စု Crown မူလတန်းကြိုကျောင်း # သုံးဆယ်အုပ်စု နန်းထိုက်တော်ဝင် မူလတန်းကြိုကျောင်း #}} တက္ကသိုလ်မှာ သက်ရှည်မြိုင် ဂေါ်ရခါး တက္ကသိုလ် တစ်ခုသာရှိသည်။ အကျဉ်းဦးစီးဌာန အောက်တွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေရသူများကိုလေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသည့် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသင်တန်းစခန်း (၅) ခု ကို ဂယ်လောင်း၊ ကုန်းစံ၊ ကြူအင်း၊ လွင်ကြီး၊ ဟိုခို ဒေသများတွင် ဖွင့်လှစ် ထားရှိသည်။ စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနက၊ မွေးမြူရေးနှင့်ကုသရေးဦးစီးဌာန တို့က အခါအားလျော်စွာ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးဆိုင်ရာ သင်တန်းများ ပေးသည်။ သစ်တောဦးစီးဌာနက ဒေသခံပြည်သူပိုင်အစုအဖွဲ့သစ်တော လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သူများအတွက် သစ်တောလုပ်ငန်းသင်တန်းများ ပေးသည်။ ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာနက အရန်သားဖွားသင်တန်း၊ ကျန်းမာရေးလုပ်သားသင်တန်း နှင့် အခြား ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသင်တန်းများ ပေးသည်။ ဘာသာရေးဆိုင်ရာနေရာများတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ သင်တန်းများပေးသည်။ ဘန့်ဘွေး ကရုဏာလူမှုကူညီရေးအသင်း တွင် ကွန်ပျူတာသင်တန်းများပေးသည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားလာပြီးနောက်ပိုင်း အင်တာနက်မှ သင်တန်းတက်ရောက်သူဦးရေ အများအပြား ရှိလာသည်။ မြို့နယ်အတွင်း ကျောင်းစာကြည့်တိုက် (၁၉၂) ခုအပါအဝင် စာကြည့်တိုက် (၂၁၅) ခု ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ==== ပညာရေး ဆိုင်ရာ အသင်းအဖွဲ့ နှင့် ရန်ပုံငွေ ==== # "ငွေရည်ပုလဲ ပညာရေး ဖောင်ဒေးရှင်း" သည် နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်းမှ ကျောင်းသူကျောင်းသားများကို အကူအညီပေးနေသော အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ # "ပညာရောင်ခြည် ပညာရေးပဒေသာ" အစီအစဉ်သည် နောင် တောရွာ အခြေစိုက် နွမ်းပါးသူများ ပညာရေး ကူညီထောက်ပံ့မှုအစီအစဉ်ဖြစ်သည်။ # "ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရ ပညာသင်ဆု" အစီအစဉ် သည်လည်း ရှမ်းပြည်နယ် တခုလုံး နည်းတူ နောင်ချိုမြို့နယ် မှ နွမ်းပါး၍ ပညာထူးချွန်သူများကို ပညာသင်ဆု ထောက်ပံ့သည်။ # နောင်ချိုမြို့ ကျောက်ဂူ ဘုန်းတော်ကြီးသင် ပညာရေးကျောင်းသည် နွမ်းပါးသူ ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများကို ပညာသင်ကြားပေးနေသည်။ # နောင်ချိုမြို့ သဖန်းကိုင်းရွာ ဝေပုလ္လာရာမ ဘုန်းတော်ကြီးသင် ပညာရေးကျောင်းသည် နွမ်းပါးသူ ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများကို ပညာသင်ကြားပေးနေသည်။ # ကံကြီးရွာ သီလရှင်စာသင်တိုက်သည် မိဘမဲ့ မိန်းကလေးများ ကို စောင့်ရှောက်ကာ ပညာသင်ကြားပေးနေသည်။ ===ကျန်းမာရေး=== နောင်ချိုမြို့နယ် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ၂၅ ခုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ (၁) ရုံ၊ ၁၆ ခုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃) ရုံ၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန (၇) ခုနှင့် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ (၂၈) ခု၊ တိုင်းရင်းဆေးဦးစီးဌာန (၁) ခု ရှိသည်။ တပ်မတော်စခန်းများ၊ အကျဉ်းဦးစီးဌာနစခန်းများ နှင့် ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီများအုပ်စု၏ စက်ရုံများတွင် သီးသန့်ဆေးခန်းများရှိသည်။ ဆရာဝန် တဦးစီက တာဝန်ယူကုသပေးနေသော ပုဂ္ဂလိက ဆေးခန်းများမှာ နောင်ချို မြို့တွင် (၇) ခန်း၊ ဘန့်ဘွေးရွာတွင် (၂) ခန်း၊ ရွှေညောင်ပင်တွင် (၁) ခန်း ရှိသည်။ နောင်ချို၊ ဘန့်ဘွေး၊ တောင်ခမ်းရွာများတွင် ကုသိုလ်ဖြစ် ဆေးခန်းများ ရှိသည်။ ဘန့်ဘွေးရွာ ကုသိုလ်ဖြစ် ဆေးခန်းမှာ လူမှုကူညီရေးအသင်းနှင့် တွဲဖက် တည်ထောင်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိက ဆေးခန်းဆရာဝန်များက ကုသပေးသည်။ နောင်ချိုမြို့နှင့် ကျေးရွာ (၁၈) ရွာတွင် လူမှုကူညီရေးအသင်းများ တည်ထောင်ထားကြပြီး လူနာများကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးကြသည်။ လူထုကျန်းမာရေးစီမံကိန်း စီမံချက်များလည်း ဆောင်ရွက်သည်။ ====ဆေးရုံများ==== {{columns-list|30em| # နောင်ချိုမြို့နယ်ဆေးရုံ (၂၅ ခုတင်) # သုံးဆယ်တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁၆ ခုတင်) # တောင်ရှည်တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁၆ ခုတင်) # ဘန့်ဘွေးတိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁၆ ခုတင်) (မြေနေရာ ရရှိရန် စီစဉ်ဆဲ) }} ==== တိုက်နယ်ကျန်းမာရေး ဌာနများ ==== # သုံးဆယ် # တောင်ရှည် ====ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနများ==== {{columns-list|30em| # သုံးဆယ် # တောင်ရှည် # ဘန့်ဘွေး # ကံကြီး # သရက်ကုန်း # ရွှေပြည်ညွန့် # ဟိုခို }} ====ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲများ==== {{columns-list|20em| # အုမ္မခါး # ကြိမ်ဂနိုင် # ခိုအုံ # အနောက်ကြူအင်း # ဆမ္မဆယ် # ကုန်းသာ # လုံရုံး # ပင်တီး # ဆိပ်ဖူး # ညောင်ထောက် # ကုန်းကြီး # ကုန်းကြီးရွာမ # ငုက္ခလေး # သံဘို # ဘန့်ဘွေးကျင်း # ကျောက်ကြီး # ဆီဆုံ # ဒိုးပင် # ကုလားကွဲ # ကျောက်တော # ကုန်းစံ # ဉာဏ်တော # မဲပုတ် # ရေတွင်းကြီး # ရွှေကူ-လက်ပန် # ရွှေမုဋ္ဌော # နောင်တော # အင်းဖိုရွာ }} ====[[ငှက်ဖျား]]စီမံချက်==== ယခင်က ငှက်ဖျားရောဂါဖြစ်ပွားမှု များပြားခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွင်း "[[ရောဂါသုံးမျိုးတိုက်ဖျက်ရေးရန်ပုံငွေ]]" (Three Diseases Fund - 3DF) ဖြင့် [[အီတလီ]]အခြေစိုက် [[CESVI]] အဖွဲ့က အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော "နောင်ချိုမြို့နယ်ပြည်သူလူထုအခြေပြု ငှက်ဖျားတိုက်ဖျက်ရေးစီမံချက်" ဆောင်ရွက်ပြီးနောက်ပိုင်း ငှက်ဖျားရောဂါဖြစ်ပွားမှု သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref name="GAD2019"/> ====ကိုဗစ်-၁၉==== ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်းက တရုတ်နိုင်ငံဝူဟန်မြို့တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကိုဗစ်-၁၉ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါမှာ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ရာ နောင်ချိုမြို့နယ်မှာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဝင်ထွက်ရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် နောင်ချိုနှင့် ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်များ နယ်ခြားမျဉ်းအနီး [[ကိုဗစ်-၁၉]] ရောဂါ စစ်ဆေးရေးဂိတ် ထားရှိကာ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ထိန်းချုပ်ရေး ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ====အခြားလူထုကျန်းမာရေးစီမံချက်များ==== တီဘီ၊ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ၊ ကာကွယ်ဆေး၊ ကျောင်းကျန်းမာရေး၊ ယင်လုံအိမ်သာ၊ မျိုးဆက်ပွား စီမံချက်များလည်း ဆောင်ရွက်သည်။ ==== အဖြစ်များသောရောဂါများ ==== ၂၀၁၉ ခုနှစ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန အစီရင်ခံစာအရ အဖြစ်အများဆုံးရောဂါများ နှင့် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု အကြိမ်ရေမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ # ဝမ်းလျှောရောဂါ (၁၀၃၂) ကြိမ် # ဝမ်းကိုက်ရောဂါ (၃၀၂) ကြိမ် # ခုခံအားကျဆင်းမှုကူးစက်ရောဂါ (၁၅၅) ကြိမ် (သေဆုံး ၇) # တီဘီအဆုပ်နာရောဂါ (၁၀၉) ကြိမ် (သေဆုံး ၄) # ငှက်ဖျားရောဂါ (၉) ကြိမ် # အသည်းရောင်ရောဂါ (၅) ကြိမ် အာရှလမ်းမကြီး နှင့် လမ်းများ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်လာမှု၊ စက်တပ်မော်တော်ယာဉ် ပိုမိုသုံးစွဲလာမှု၊ ကူးသန်းသွားလာခြင်း များပြားလာမှု နှင့်အတူ ယာဉ်မတော်တဆထိခိုက်မှုနှုန်းလည်း ပိုမိုများပြားလာသည်။ မီးဖွားသော မိခင် တစ်ထောင်လျင် သေဆုံးသူ (၀.၇) ဦး နှုန်း ရှိပြီး မွေးကင်းစ ကလေး သေဆုံးမှု မှာ တထောင် လျင် (၂၃.၉) ဦး နှုန်း ရှိသည်။ (၂၀၁၉) === လူမှုကူညီရေးအသင်းများ === နောင်ချိုမြို့နယ် လူမှုကူညီရေး အသင်းအများစုမှာ လူနာတင်ယာဉ်၊ သာရေး၊ နာရေး ကူညီမှုများကို အဓိကထား ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ # စေတနာမွန် လူမှုကူညီရေးအသင်း (နောင်ချို၊ တောင်ရပ်) # ကရုဏာရှင် လူမှုကူညီရေးအသင်း (ဆမ္မဆယ်) # အင်းစိမ်းမေ (မေတို့ကမ္ဘာ) လူမှုကူညီရေးအသင်း (လုံရုံးအုပ်စု လောက်ဖန်းရွာ) # ကရုဏာ လူမှုကူညီရေးအသင်း (ဘန့်ဘွေး) # မြတ်ပါရမီ လူမှုကူညီရေးအသင်း (ညောင် ထောက်) # မနုဿသုခ လူမှုကူညီရေးအသင်း (ဟိုခို) # မွန်မြတ်စေတနာ လူမှုကူညီရေးအသင်း (လုံရုံးအုပ်စု ကျောက်ကြမ်းရွာ) # ဖြူစင်မေတ္တာ လူမှုကူညီရေးအသင်း (နောင်ချို ဈေး ရပ်) # လင်းလက်ကြယ် လူမှုကူညီရေးအသင်း (သုံးဆယ်) # ဇနသုခ လူမှုကူညီရေးအသင်း (နောင်တော) # ဓနုရတနာ လူမှုကူညီရေးအသင်း (သရက်ကုန်းအုပ်စု ဇာလီရွာ) # မုဒိတာ အခမဲ့ လူမှုကူညီရေးအသင်း (ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု) # အာယုသုခ လူမှုကူညီရေးအသင်း (မျက်ချဉ်းနု) # မေတ္တာရောင်ခြည် လူမှုကူညီရေးအသင်း (ကံကြီး) # ဓနုမေတ္တာ အခမဲ့ ပရဟိတ လူမှုကူညီရေးအသင်း (သရက်ကုန်းအုပ်စု ဖြူချောင်ရွာ) # မေတ္တာရှင် အခမဲ့ ပရဟိတ လူမှုကူညီရေးအသင်း (သရက်ကုန်းအုပ်စု မန်နားရွာ) ==== ဂေဟာများ ==== # နောင်ချို ဘိုးဘွားရိပ်သာ (နောင်ချို) # မသန်စွမ်း နှင့် မိဘမဲ့ ဂေဟာ (နောင်ချို ဈေးရပ်) # ကံကြီး မိဘမဲ့ အမျိုးသမီးများ စောင့်ရှောက်ရေး သီလရှင်ကျောင်း (ကံကြီး) ==== အခြားအသင်းအဖွဲ့များ ==== # ကြံတောင်သူများအသင်း (လုံရုံးအုပ်စု ကျောက်ကြမ်းရွာ) # ပြောင်းစိုက်တောင်သူများအသင်း (နောင်ချို ပါဟတ်ရပ်) # မက္ကဒေးမီးယားစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရောင်းချသူများအသင်း (အုမ္မခါး) # ဓနုစာပေနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအဖွဲ့ (မျက်ချဉ်းနု) #ရှမ်းစာပေ နှင့် ယာဉ်ကျေးမှုအသင်း (အုမ္မသီးလမ်းခွဲ) #ကချင် နှစ်ချင်း ခရစ်ယန် အသင်းတော် (အုမ္မသီး ကချင်စု) ===နယ်မြေအေးချမ်းသာယာ လုံခြုံရေးနှင့်တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး=== ပဒေသရာဇ်စနစ်ကာလဖြစ်သော ပုဂံခေတ်မှ စတင်၍ တရုတ်၊ မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံတပ်မတော်များ စစ်ချီလမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်တစ်လျှောက် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အားကောင်းခဲ့သည်ဟုဆိုနိုင်သော်လည်း ဆရာစံဦးဆောင်သော ဂဠုန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ နောင်ချို ကျေးလက်ဒေသတွင် လှုပ်ရှားခဲ့ဖူးသေးသည်။ လွတ်လပ်ပြီးခေတ်၊ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်၊ တော်လှန်ရေးကောင်စီခေတ်၊ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်၊ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ် စသည့်ခေတ်အဆက်ဆက်တို့၌ နောင်ချိုကျေးလက်ဒေသများတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့စုံ လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ ဆယ်ဆုနှစ်တွင် နယ်မြေ အေးချမ်းပြီး တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအားအသင့်အတင့် ကောင်းခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့များအခြေစိုက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ ကင်းစခန်း များလည်းအခြေစိုက်သည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်ကဲ့သို့ပင် မြောက်ဘက်ရှိ မိုးကုတ်၊ အရှေ့ဘက်ရှိ ကျောက်မဲ မြို့နယ်များတွင် မြန်မာ့တပ်မတော် တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့များ၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့စခခန်းများ အခြေစိုက်ကြသည်။ အနောက်ဘက်အိမ်နီးချင်းဖြစ်သော ပြင်ဦးလွင် နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ရပ်စောက်မြို့နယ်များတွင် တပ်မတော် သင်တန်းကျောင်း နှင့် တပ်များ အများအပြား အခြေစိုက်သည်။ နောင်ချိုမြို့နယ် အထူးသဖြင့် မြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းဒေသများတွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ကချင်၊ ပလောင်၊ ရှမ်း တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ ဝင်ထွက်သွားလာလေ့ရှိပြီး ဆက်ကြေး တောင်းသည့် ဖြစ်စဉ်များ ရှိနေသည့်အပြင် ဒေသခံ အချို့ကလည်း အဆိုပါ အဖွဲ့များဟန်ဆောင်၍ လက်နက်ကိုင်ခြင်း ဆက်ကြေးတောင်းခြင်း ဖြစ်စဉ်များပါ ရှိခဲ့သဖြင့်တပ်မတော် စစ်ကြောင်းများအဆိုပါဒေသများတွင် လှုပ်ရှားကြသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းက နောင်ချိုမြို့ လမ်းအသုံးပြုခကောက်ခံရေးစခန်း၊ မူးယစ်စစ်ဆေးရေးဂိတ် နှင့် ဂုတ်တွင်းတံတားများ ကို မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်အဖွဲ့မှ ပလောင်၊ ရခိုင်၊ ကိုးကန့်အဖွဲ့များ ပါဝင်သည်ဟု တရားမဝင်သတင်းများက ဖော်ပြသော လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ကအကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်သုံးဦးကျဆုံးက ဂုတ်တွင်းတံတားပျက်စီးမှုကြောင့် ငါးရက်ကြာ လမ်းပိတ်ဆို့မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။ ပြင်ဦးလွင်မြို့ မူးယစ်စစ်ဆေးရေးဂိတ် နှင့် တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် တို့နှင့် ပြိုင်တူ တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ တရားမဝင် သစ်၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်၊ မူးယစ်ဆေးဝါး၊ တွင်းထွက်သယံဇာတ၊ လက်နက် များ မကြာခဏ ဖမ်းဆီးရမိလေ့ရှိသည်။ ဒေသခံအချို့အကြား မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းချသုံးစွဲမှု ရှိသည်။ မူဆယ်အသွား လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် လူကုန်ကူးသူများ ဖြတ်သွားရာ လမ်းကြောင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ယခင်က တရားမဝင် ကျွဲနွား သယ်ဆောင်ရာလမ်းကြောင်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း ၂၀၁၇ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးတွင် ကျွဲနွား တရားဝင်တင်ပို့ခွင့်ပြုခဲ့ပြီးနောက် တရားမဝင်လုပ်ငန်းများ ပပျောက်သွားခဲ့သည်။ တရားမဝင် မော်တော်ယာဉ် သုံးစွဲမှု အများအပြားရှိသည်။ မြေယာပြဿနာ ရှုပ်ထွေးမှုများ အမှုအခင်းများ များပြားသော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ လမ်းဆုံလမ်းခွ အချက်အချာကျပြီး စီးပွားရေးကောင်းမွန်ခြင်း၊ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုများခြင်း၊ လူမျိုးပေါင်းစုံခြင်း တို့ကြောင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများလည်း ရှိသည်။ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အားနည်းမှု နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် အဂတိလိုက်စားမှုများလည်း မကြာခဏ ဖြစ်ပွားပြီး တိုင်ကြားမှုများ၊ ဝန်ထမ်းအရေးယူခံရမှုများလည်း မကြာခဏ ဖြစ်ပွားသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု ကို ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများ မြို့ပေါ် နှင့် ကျေးလက် အနှံ့အပြားဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နောင်ချိုတွင် ဆန္ဒပြသူများအား စစ်တပ်မှ ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းခဲ့သဖြင့် လူသေဆုံးမှုရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း တနိုင်ငံလုံး တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားသလို နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်လည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားသည်များ ရှိသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ထိတွေ့မှု အနည်းငယ်ဖြစ်ပွားသည့်အဆင့်မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများ အဆင့်သို့ရောက်လာပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှု အကြိမ်ရေပိုမိုကာ ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်။ လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှုများလည်း ရှိသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလ ပထမပတ်တွင် စစ်ဘေးရှောင် အရေအတွက်မှာ ခြောက်ထောင်ကျော် ရှိသည်။ ကလေးသူငယ်အပါအဝင် အရပ်သား သေဆုံးမှုများရှိသည်။ မြန်မာတပ်မတော် ကအရပ်သားအချို့ကို အထမ်းသမားလမ်းပြအဖြစ် အတင်းအဓမ္မဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သည်များရှိသည်။ မြန်မာ့ တပ်မတော် က ပစ်ခတ်သော လက်နက်ကြီး ထိမှန်မှုကြောင့် အရပ်သား နေအိမ် ပျက်စီးမှုများရှိသည်။ <ref>{{Cite web |url=https://mandalayfreepress.com/news/5446 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=6 May 2023 |archive-date=6 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506134407/https://mandalayfreepress.com/news/5446 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.tachileik.net/mm/news/31010 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=6 May 2023 |archive-date=6 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506134401/https://www.tachileik.net/mm/news/31010 |url-status=dead }}</ref> <ref>https://burmese.voanews.com/a/clashes-and-airstrike-in-naungcho-shan/7045338.html "နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်း ၆ ရက် ဆက်တိုက် တိုက်ပွဲပြင်းထန်" (VOA Burmese) </ref> <ref>https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2023/04/11/73414/ "နောင်ချိုတွင် မန္တလေး PDF နှင့် စစ်ကောင်စီတပ် ၇ရက်ဆက် တိုက်ပွဲဖြစ်၊ စစ်ကောင်စီတပ် သေဆုံးမှုများ၊ PDF အချို့လည်းထိခိုက်မှုရှိ" မန္တလေး PDF အနေဖြင့် သပြေညို အမည်ရှိ စစ်ဆင်ရေး ဆင်နွှဲနေခြင်းဖြစ်ပြီး ယခု တိုက်ပွဲများသည် အဆိုပါ စစ်ဆင်ရေး၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ </ref> <ref>https://myanmar-now.org/mm/news/31845/ "နောင်ချိုနယ်တွင် ၁၀ ရက်ကြာ တိုက်ပွဲများအတွင်း နှစ်ဖက်ထိခိုက်ကျဆုံးများ" တိုက်ပွဲများအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၇၅ ဦး သေဆုံးသလို MDY-PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၇ ဦး သေဆုံးသည်ဟု MDY-PDF က ဆိုသည်။</ref> <ref>https://www.youtube.com/watch?v=dc1vs1u5RUg "နောင်ချိုတိုက်ပွဲ လေးဦး သေဆုံးပြီး ၆၀၀၀ ဝန်းကျင် ထွက်ပြေးနေရ" (VOA Burmese) ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း နောင်ချိုမြို့နယ်မှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ မန္တလေး PDF တပ်ဖွဲ့ကြား ဧပြီ ၅ ရက်ကနေ ၂၂ ရက်အထိ ရက် ၂၀ နီးပါးကြာ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ခဲ့တာကြောင့် ကလေး နှစ်ဦး အပါအဝင် အရပ်သား လေးဦး သေဆုံးပြီး၊ ဒေသခံ ခြောက်ထောင်ဝန်းကျင် နီးစပ်ရာမြို့နဲ့ ကျေးရွာတွေဆီ ထွက်ပြေးခိုလှုံနေရပါတယ်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်က အဆင့်မြင့် အရာရှိတချို့ သေဆုံးခဲ့သလို ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဘက်ကလည်း ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ မန္တလေး PDF တပ်ဖွဲ့က ဧပြီလ ၂၃ ရက် မနေ့က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။</ref> [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] အဖြစ် ၂၀၂၄ဇွန်လတွင် ‌နောင် ချိုကို တော်လှန်ရေး ပူး‌ ‌ပေါင်း တပ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ဇူလိုင်လ ၁၆ တွင် မြို့ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၆ ရက်တွင် မြန်မာ့ တပ်မတော် က မြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ == သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍ== ===ရထားပို့ဆောင်ရေး=== [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း]]သည် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း အနောက်မှအရှေ့သို့ ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားပြီး နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း ဘူတာအကြီး [[နောင်ချိုဘူတာ]] နှင့် ဘူတာအသေး [[ဆင်လမ်းစုဘူတာ]]၊ [[ဆမ္မဆယ်ဘူတာ]]၊ [[ဂုတ်ထိပ်ဘူတာ]]များ တွင် ခရီးသည်နှင့် ကုန်စည်များ အတင်အချပြုလုပ်သည်။ နောင်ချို-ဂုတ်ထိပ်-နောင်ပိန် ခရီးစဉ်တွင် [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]ကို ကြည့်ရှုရန် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ စီးနင်းမှု များပြားသည်။ မန္တလေး-ကူမင်း အမြန်ရထားလမ်းစီမံကိန်းသစ်သည် ရထားလမ်းဟောင်းနှင့်အပြိုင် နောင်ချိုမြို့နယ်ကို ဖြတ်သန်း ဖောက်လုပ်မည်ဖြစ်သည်။ ===ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး=== တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်စီးပွားရေး၏ အဓိကလမ်းမကြီးဖြစ်သော [[မန္တလေး-မူဆယ်လမ်းမကြီး]]([[အမှတ်-၁၄-အာရှလမ်းမကြီး]]) (AH14) သည် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း အနောက်မှအရှေ့သို့ ဖြတ်သန်းပြီး အိမ်နီးချင်းခရိုင်မြို့ကြီးများဖြစ်သည့် [[ပြင်ဦးလွင်]] မန္တလေး တို့မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်တစ်ဝှမ်းရှိ အခြားမြို့ရွာများ နှင့် [[ကျောက်မဲ]]မြို့ မှ တစ်ဆင့် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ မြို့ရွာများကို ဆက်သွယ်ပေးလျက်ရှိသည်။ AH14 အာရှလမ်းမကြီးကို Oriental Highway ကုမ္ပဏီ (ယခင် Asia World ကုမ္ပဏီ) က BOT စနစ်ဖြင့် လုပ်ကိုင်ခွင့် ရယူ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ AH14 ကို နိုင်လွန်ကတ္တရာ လေးလမ်းသွားလမ်းအဖြစ် ဖောက်လုပ်ထားသည်။ အာရှလမ်းမကြီးအပြင် လမ်းဦးစီးဌာနက စီမံခန့်ခွဲသည့် ပြည်ထောင်စုလမ်းမအဆင့် ကတ္တရာလမ်းများဖြစ်သည့် [[ပြင်ဦးလွင်]]-မိုးကြိုး-ဟိုခို-[[မိုးကုတ်]]လမ်း၊ အုမ္မသီး-ဟိုခို-[[မိုးကုတ်]]လမ်း၊ [[နောင်ချို]]-ကျောက်ဂူ-[[ရပ်စောက်]]လမ်း များသည် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း ကွန်ယက်သဖွယ်ဖြန့်ကျက်လျက်ရှိသဖြင့် မြောက်ဘက်ရှိ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ်မြို့များ နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ရပ်စောက်မှတစ်ဆင့် တောင်ကြီးခရိုင် နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိမြို့ရွာများ အပြင် ကယားပြည်နယ် အတွင်းရှိမြို့ရွာများသို့ အလွယ်တကူ သွားလာနိုင်သည်။ မြို့နယ်တွင်း ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်းများလည်း အများအပြားဖောက်လုပ်ထားသည်။ ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်းအများစုကို ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ကျေးလက်လမ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန က စီမံခန့်ခွဲသည်။ ဆိတ်ဖူး၊ ဟိုခို၊ ဒိုးပင်၊ ကုလားကွဲ၊ ကျောက်ကြီး၊ ဘန့်ဘွေးကျင်း ကျေးရွာအုပ်စုများရှိ ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်းများကို နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ ရှမ်းပြည်နယ်ဖွံ့ဖြိုးမှုကြီးကြပ်ရေးရုံးက စီမံခန့်ခွဲသည်။ ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်း အများစုမှာ ဆယ့်နှစ်ရာသီ သွားလာနိုင်သည့် လမ်းများဖြစ်ကြပြီး အချို့မှာ မိုးရွာသီ သွားလာရ ခက်ခဲနေသေးသည်။ ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်းများအပြင် လုပ်ငန်းခွင်သုံးလမ်း၊ ကုန်ထုတ်လမ်းများလည်း ရှိသည်။ ရပ်ရွာလူထုက ကိုယ်ထူကိုယ်ထ လမ်းပြုပြင်သည့် အလေ့အထရှိသည်။ ငွေရည်ပုလဲ ကုမ္ပဏီအုပ်စု ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် အဆိုပါ ကုမ္ပဏီ နှင့် လူထု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြင့် ကျေးလက်လမ်းကွန်ယက် အစိတ်အပိုင်းအတော်များများကို ကျောက်ချောလမ်းများအဖြစ် ဖောက်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဝန်ကြီးဌာန ဘဏ္ဍာ ရန်ပုံငွေ အသုံးပြု၍ လမ်းများကို ဖောက်လုပ်ခြင်း၊ ပြုပြင်ခြင်း၊ အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း များ ပိုမိုပြုလုပ်လာသည်။ အချို့ကျေးလက်လမ်းပိုင်းများကို ကတ္တရာလမ်းအဖြစ် စတင် အဆင့်မြှင့်တင်လျက်ရှိသည်။ ==== ပုဂ္ဂလိကမော်တော်ယာဉ်လိုင်းများ ==== အောက်ပါ ကားလိုင်းများ သည် နောင်ချိုမြို့ နှင့် အခြားမြို့များကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ # ချိုလွင်မန်း (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး ကျောက်မဲ လားရှိုး) # အောင်စစ်သည် (ပြင်ဦးလွင်) # တော်ဝန်ချို (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး) # HMV (မန္တလေး) # ခြေမြစ်ပင် မန်း (မန္တလေး) # ရွှေနောင်ချို (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး မိုးကုတ် တောင်ကြီး လားရှိုး) # ရွှေမန်းမေ (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး လားရှိုး) # အီလိုက် (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး ရန်ကုန်) ===လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး=== [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်းက တိုက်လေယာဉ်ငယ်များအတွက် ယာယီလေယာဉ်ကွင်းဖောက်လုပ်အသုံးပြုခဲ့ဖူးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမြို့တော် လားရှိုးတွင် လေယာဉ်ကွင်းရှိပြီး အနီးဆုံး လေယာဉ်ကွင်းမှာ ပြင်ဦးလွင် [[အနီးစခန်းလေဆိပ်|အနီးစခန်းလေယာဉ်ကွင်း]]ဖြစ်သော်လည်း လေကြောင်းခရီးသွားအများစုမှာ တံတားဦး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေယာဉ်ကွင်းမှတစ်ဆင့် သွားလာကြသည်။ ===ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး=== [[ဆည်တော်ကြီးဆည်]] နှင့် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]] အတွင်း [[စက်လှေ]]များအသုံးပြု ဒေသတွင်းသွားလာမှု ရှိသည်။ ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုနိုင်သည့် အနီးဆုံး ဆိပ်ကမ်းများမှာ မန္တလေးမြို့ ဧရာဝတီမြစ် ဆိပ်ကမ်းများ ဖြစ်သည်။ == စွမ်းအင်ကဏ္ဍ == မဟာဓာတ်အားလိုင်းများမြို့နယ်တွင်း ဖြတ်သန်းတည်ဆောက်ထားသလို နောင်ချိုမြို့နှင့် ကျေးရွာငါးဆယ်ကျော်တွင် အမျိုးသားပင်မ [[မဟာဓာတ်အားလိုင်း]]မှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူးပေးလျက်ရှိသည်။ [[ကျောက်ဖြူ]]-[[ကူမင်း]] [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]]ပိုက်လိုင်းသည် [[အမှတ်-၁၄-အာရှလမ်းမကြီး]]နှင့်အပြိုင် နောင်ချိုမြို့နယ်ကို ဖြတ်သန်းလျက်ရှိသော်လည်း မြို့နယ်သုံးစွဲရန်အတွက် အဆိုပါလိုင်းမှ ဖြန့်ဖြူးပေးနိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ချက်ပြုတ်ရန်ဓာတ်ငွေ့သုံးစွဲခြင်းအတွက် အခြားအရင်းအမြစ်များမှ ဝယ်ယူကြရသည်။ မဟာဓာတ်အားလိုင်းမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား မရရှိသေးသော ကျေးရွာများတွင် ဆိုလာ၊ အသေးစားရေအား၊ [[ဒီဇယ်အင်ဂျင်]]၊ [[မီသန်း|ဇီဝဓာတ်ငွေ့]]၊ လေအား စနစ်များအသုံးပြုပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို တစ်နိုင်တစ်ပိုင်ထုတ်လုပ်အသုံးပြုသည်။ ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီအုပ်စု၏ သကြားနှင့်ဘိလပ်မြေစက်ရုံများတွင် ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများတွဲဖက်ပါရှိပြီး စက်ရုံများအတွက်လိုအပ်သောဓာတ်အားကို ထုတ်လုပ်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ သကြားစက်များတွင် ကြံကျိတ်ဖက်ကို လောင်စာအဖြစ်အသုံးပြု၍ ဘိလပ်မြေစက်တွင် ကျောက်မီးသွေးကို လောင်စာအဖြစ်အသုံးပြုသည်။ ရေတွင်းကြီးရွာအနီး [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]]အတွင်း [[အလယ်ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း]] အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေးအတွက် နောင်ဝေ အခြေစိုက် SN Power ကုမ္ပဏီက အကြိုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်းအတွင်း ဘန့်ဘွေးကျင်းအုပ်စု သပြေဒိုးရွာ အနီးတွင်လည်း မင်းလှ အသေးစား[[ရေအားလျှပ်စစ်]]စီမံကိန်း တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ယခင်က ကုန်းကြီးအုပ်စု အင်းဝိုင်းရွာအနီး နမ့်ငိုရေတံခွန်တွင် အသေးစားရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံဖြင့် အနီးရှိ ရွာများကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပေးခဲ့ဘူးသော်လည်း ယခုအခါ လည်ပတ်ခြင်းမရှိတော့ပဲ ရပ်ဆိုင်းထားသည်။ ဆိတ်ဖူးရေပူစမ်း အနီးတွင် ဘူမိအပူစွမ်းအင်သုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်အားစီမံကိန်းအတွက် လေ့လာမှု အချို့ ပြုလုပ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း လုပ်ငန်းဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိပါ။ အုမ္မခါးရွာအနီးတွင်လည်း ဘူမိအပူစွမ်းအင်သုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်အားစီမံကန်းအတွက် ပြင်ဦးလွင် ‌KKL ကုမ္ပဏီက စူးစမ်းလေ့လာမှုပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ အိမ်များတွင် ချက်ပြုတ်ရန်အတွက် ထင်း နှင့် မီးသွေးအသုံးပြုမှု အများအပြားရှိသည်။ ယူကလစ် သစ်ပါးလွှာ ထုတ်လုပ်ရာတွင် လေလွင့်သွားသော သစ်များကို ဇီဝ လောင်စာ အဖြစ်သုံး၍ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် အလားအလာ ရှိနေသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ကျေးလက်ဒေသအချို့တွင် ဇီဝဓာတ်ငွေ့ ကန်များဖြင့် နွားချေးမှ မီသိန်းဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်ပြီး ချက်ပြုတ်ရာတွင် သုံးခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း ဆက်လက် သုံးစွဲခြင်း မရှိပေ။ == ဆက်သွယ်ရေးကဏ္ဍ == နောင်ချိုမြို့ပေါ် နှင့် ကျေးလက်ဒေသအများစုတွင် တယ်လီဖုန်းကုမ္ပဏီကြီးလေးခု (မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေး၊ တယ်လီနော၊ အော်ရီဒူး၊ မိုင်တဲ) ၏ ဂျီအက်စ်အမ် ကွန်ယက်လွှမ်းခြုံမှုရှိသည်။ မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင်လီမိတက်၏ MEC TEL စီဒီအမ်အေ ၈၀၀ ကွန်ယက်လည်း လွှမ်းခြုံမှုရှိသည်။ ဂျီအက်စ်အမ် ကွန်ယက်လွှမ်းခြုံမှုရှိသည့်နေရာအများစုတွင် ၄ဂျီ အင်တာနက် သုံးစွဲနိုင်သည်။ မြန်နှုန်းမြင့် ဖိုင်ဘာအင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို နောင်ချိုမြို့ပေါ်တွင် သုံးစွဲနိုင်သည်။ နောင်ချိုမြို့၊ ဘန့်ဘွေး၊ သုံးဆယ်၊ ကံကြီး တို့တွင် မြန်မာ့စာတိုက်လုပ်ငန်း၏ စာတိုက်များရှိသည်။ စာတိုက်ရှိရာနေရာများတွင် အမြန်ချောပို့ဝန်ဆောင်မှု ရရှိသည်။ == စီးပွားရေးကဏ္ဍ == လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကွန်ယက်၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး အခြေခံအဆောက်အအုံများ အဆင်သင့်ရှိပြီး မြို့နယ်လူထုစာတတ်မြောက်နှုန်း မြင့်မားကာ ရေချို နှင့် မြေသယံဇာတ ပေါများသဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအရှိဆုံးမြို့နယ်များတွင် ပါဝင်ပြီး အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းနည်းပါးသည်။ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းမှာ ၂.၃၂ % ရှိသည်။ ကျေးလက် လူငယ်များ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ သွားရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်မှုများရှိသည်။ မိုးရေ၊ ချောင်းရေ၊ ကန်ရေ၊ ဆည်ရေ၊မြေအောက်ရေ စသည်ဖြင့် ရေအရင်းအမြစ် ပေါများပြီး ရာသီဥတုမျှတကောင်းမွန်ကာ မြေဆီဩဇာ ကြွယ်ဝသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးသည် နောင်ချိုမြို့နယ်၏ ပင်မစီးပွားရေးလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးမြေ (၁၇၄၄၇၃) ဧက ရှိသဖြင့် မြို့နယ်အကျယ်အဝန်း၏ (၂၁.၅၄%) ကို စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အသုံးပြုနေခြင်းဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးအပြင် မွေးမြူရေး၊ ဓာတ်သတ္တု၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း၊ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း များကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ <ref name="GAD2019"/> ===စိုက်ပျိုးရေး=== စိုက်ပျိုးရာသီချိန်တွင် လုပ်သားလိုအပ်ချက်ရှိပြီး အခြားဒေသမှ လုပ်သားများ လာရောက်လုပ်ကိုင်လေ့ကြသည်။ အများဆုံးစိုက်ပျိုးသည့်သီးနှံမှာ [[ပြောင်း]]၊ [[ကြံ]]၊ [[စပါး]] တို့ ဖြစ်သည်။ ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီများအုပ်စု၏ [[ဆင်းရွှေလီသကြားစက်ရုံ]]များက ဒေသခံ တောင်သူများနှင့် အကျိုးတူ ကြံစိုက်ပျိုးခြင်းကြောင့် မြို့နယ်၏ ထုတ်ကုန်ပမာဏမှာ ၂၀၀၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်ခဲ့သည်။ ပြောင်းဈေးကွက်မှာ [[တရုတ်]] ကျောထောက်နောက်ခံပြု [[ပွဲစား]]များအပေါ် မှီခိုသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]အပြင် အခြားနိုင်ငံများသို့ပါ တင်ပို့ကြသဖြင့် [[ပြောင်း]]ဈေးကွက် တည်ငြိမ်လာသည်။ ယခုအခါ ပြောင်းကုန်ကြမ်းအသုံးပြု ကုန်ချော ထုတ်လုပ်ရေးတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် စိတ်ဝင်စားလာကြသည်။ [[ပိုးစာ]]ပင် စိုက်ပျိုးရေး မှာလည်း တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်များကို မှီခိုနေရသည်။ ပိုးချည်လုံးများကို မန်စီမြို့နယ်ရှိ ပိုးစာစက်ရုံသို့ ပို့ဆောင်ပြီး စက်ရုံမှ ထွက်ရှိသော ပိုးချည်များကို ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းမှတစ်ဆင့် အီတလီနိုင်ငံဈေးကွက်သို့ တင်ပို့သည်။ [[ကော်ဖီ]]ကို သံဘို၊ သရက်ကုန်း၊ အနောက်ကြူအင်း၊ ကြိမ်ဂနိုင်၊ ခိုအုံ၊ ဆီဆုံ၊ သုံးဆယ်၊ ဘန့်ဘွေး အုပ်စုများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ [[လက်ဖက်]]ကို ယာပြင်၊ သရက်ချို၊ ဟိုခို ကျေးရွာများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ [[မက္ကဒေးမီးယား]]ကို အုမ္မခါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အများအပြားစိုက်ပျိုးကြပြီး ဈေးကွက် ကောင်းမွန်သဖြင့် အခြား ရွာများတွင်လည်း စတင်စိုက်ပျိုးလာကြသည်။ [[အာလူး]]ကို ကျောင်းကုန်းကျေးရွာတွင် အဓိက စိုက်ပျိုးသည်။ ပန်းမျိုးစုံကို ကံကြီးအုပ်စု၊ ဘန့်ဘွေးအုပ်စု၊ ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု၊ အနောက်ကြူအင်းအုပ်စု၊ ခိုအုံအုပ်စု၊ သရက်ကုန်းအုပ်စုများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ [[ယူကလစ်]] ကို မြို့နယ်အနှံ့စိုက်ပျိုးသော်လည်း ဟိုခို၊ သံဘို၊ ဒိုးပင်၊ ကုန်းကြီး၊ ကံကြီး အုပ်စုများတွင် ပိုမိုစိုက်ပျိုးကြသည်။ သံဘိုအုပ်စုတွင် အသေးစား ယူကလစ် သစ်ပါးလွှာ စက်ရုံတစ်ရုံ ရှိသည်။ [[စပါး]]ကို မိမိအိမ် စားသုံးရန် စိုက်ပျိုးကြသည်။ [[ပဲပုပ်]] မျိုးသစ်များ စမ်းသပ်ရာ အောင်မြင်သဖြင့် စိုက်ပျိုးရန် စိတ်ဝင်စားသည့် တောင်သူ အများအပြားရှိသည်။ [[မုံညင်း]]၊ [[နေကြာ]]၊ [[မြေပဲ]] ကို အနည်းအကျဉ်း စိုက်သည်။ [[ပန်းနှမ်း]] ကို မိရိုးဖလာအရ အနည်းအကျဉ်း စိုက်ကြသည်။ [[ဂျုံ]] ကိုလည်း မိရိုးဖလာအရ အနည်းအကျဉ်း စိုက်ကြသည်။ စီးးပွားဖြစ် [[လောင်ကန်|လောင်ဂန်]] စိုက်ခင်းများကို ဆမ္မဆယ် အုပ်စုတွင် တွေ့ရသည်။ နွားစာ [[နေဗီယာမြက်]] များကို ပုဂ္ဂလိက နွားခြံနှင့်နီးသည့် ကြိမ်ဂနိုင် နှင့် ခိုအုံ အုပ်စုများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ အခြားစိုက်ပျိုးပင်များမှာ [[မျောက်ငို]]၊ [[သစ်မွှေး]]၊ [[လိုက်ချီး|လေချူ]]၊ [[ပိန္နဲ]]၊[[သခွား]]၊ [[နာနတ်]]၊ [[ခရမ်းချဉ်]]၊ [[ဂေါ်ဖီ]]၊ [[ခါကြက်ဥ|မုံလာဥနီ]]၊ [[ရှောက်]]၊ [[သံပရာ]]၊ [[လိမ္မော်]]၊ [[ပျားလိမ္မော်]]၊ [[ကျွဲကော]]၊ [[သင်္ဘော]]၊ [[ဆလတ်]]၊ [[ငရုတ်]]၊ [[ငရုတ်ကောင်း|ငြုတ်ကောင်း]]၊ [[ဝဥ]] တို့ ဖြစ်ကြပြီး အနည်းငယ်စီ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ====ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ==== ၂၁ ရာစုဒုတိယဆယ်စုနှစ်အစမှ စတင်၍ စိုက်ပျိုးရေး ကုမ္ပဏီများ၏ စိတ်ဝင်စားမှုမြင့်တက်လာခဲ့ပြီး မြေဝယ်ယူကာ လာရောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံစိုက်ပျိုးမှုများ ပိုမိုများပြားလာနေသည်။ ၂၁ ရာစုအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ယခင်က မိရိုးဖလာ [[ကျွဲ]][[နွား]]နှင့်လူအားသုံး စိုက်ပျိုးရေးစနစ်မှ စက်များ၊ [[မှန်လုံအိမ်]]များ၊ ရေပေးစနစ်များ ပိုမိုအသုံးပြုလာသော ခေတ်မီစိုက်ပျိုးရေးစနစ် ဖြင့် ပိုမို စိုက်ပျိုးလာကြသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်က စာရင်း အရ [[လယ်ထွန်စက်]] အစီးရေ (၆၅၀)၊ [[လက်တွန်းထွန်စက်]]အစီးရေ (၄၀၇၉)၊ [[မျိုးစေ့ချစက်]] (၅၀)၊ [[ရိတ်သိမ်းစက်]] (၅) စီး၊ [[ရိတ်သိမ်းချွေလှေ့စက်]] (၁၅) စီး၊ [[ချွေလှေ့စက်]] (၇၁၈) စီး အထိရှိနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ကြံစိုက်ပျိုးသောစက်၊ ကြံရိတ်သိမ်းသောစက်၊ ကြားပေါင်းလိုက်သောစက် များလည်း ရှိသည်။ [[ဆန်စက်]]၊ [[ဆီစက်]]၊ [[သီးနှံအခြောက်ခံစက်]]၊ သီးနှံသိုလှောင်ဂိုထောင်များလည်း တစ်နေ့တစ်ခြား ပိုမိုများပြားလာသည်ကိုတွေ့ရသည်။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အခြေပြုသော ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများလည်းရှိသည်။ တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ထားသော ပွဲရုံပေါင်း (၅၂) ရုံ ရှိသည်။<ref name="GAD2019"/> === သစ်တောထွက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး === ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်းမှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ထင်း တန်ချိန် ၂၀၂၀ နှင့် လင်းနို့ချေး ပိဿာ ၃၂၅၀၊ သစ်ခေါက် ပိဿာ ၅၀၀၊ လျှော် ၃၂၅ ပိဿာ၊ အင်တွဲ ပွဲညက် ၁၅၀ ပိဿာ၊ ဝါး နှင့် ဓနိသက္ကယ် အနည်းငယ်စီ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ယခင်က မြန်မာ့ သစ်လုပ်ငန်း သစ်ထုတ်လုပ်မှု ရှိသည်။ အုမ္မခါး တွင် သစ်ကွင်း ထားရှိသည်။ အရပ်သား တပိုင်း အစိုးရလက်ထက်တွင် သစ်ထုတ်လုပ်မှု ရပ်နားခဲ့သည်။ သစ်တောဌာန တွင် မှတ်ပုံ တင် ထား‌ သော လိုင်စင်ရ ပုဂ္ဂလိက သစ်စက် (၃) ခု ရှိသည်။ ===မွေးမြူရေး=== မိရိုးဖလာ [[နို့စားနွား]]မွေးမြူခြင်းကို ဂေါ်ရခါးကျေးရွာများတွင် တွေ့ရပြီး ခေတ်မီ [[နို့စားနွား]]မွေးမြူရေးခြံကို ကြိမ်ဂနိုင်ကျေးရွာအုပ်စု သပြေဝန်းရွာ အနီးတွင် ပက်ပ်ကုမ္ပဏီက ဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်။ အခြေား နွားမွေးမြူရေးကုမ္ပဏီများလည်း လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် စိတ်ဝင်စားလျက်ရှိကြသည်။ ခိုင်းကျွဲ ခိုင်းနွား မွေးမြူသူ အများအပြားလည်း ရှိနေသေးသည်။ ကျွဲနွားဈေး (၅) ဈေး ရှိသည်။ [[ဥစားကြက်]]မွေးမြူရေး နှင့် [[ငါး]]မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများကို နောင်ချို၊ ဆမ္မဆယ်၊ ဘန့်ဘွေး နှင့် အုမ္မခါး ကျေးရွာအုပ်စုများတွင် အများဆုံးတွေ့ရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဥစားကြက်မွေးမြူရေးကို နောင်ချိုမြို့နယ်နေရာအနှံ့အပြားတွင် လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ကြက်စာစက်ရုံ၊ ကြက်သားဖောက်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများပါ ရှိလာသည်။ ဆမ္မဆယ် အုပ်စုတွင် တနိုင်တပိုင် ငါးမွေးမြူခြင်းများ ရှိသည်။ ပျားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကိုလည်း နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း နေရာအနှံ့လုပ်ကိုင်ကြပြီး ပျားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်း ရာဂဏန်းခန့် ရှိသည်။ ပျားမွေးမြူသူအများစုမှာ ရာသီအလိုက် အထက်မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့ နေရာရွှေ့ပြောင်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပိုးစာခြံများတွင် ပိုးမွေးမြူခြင်းကို ယခင်က ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု ခြေမြစ်ပင်ရွာအနီး အစိုးရ ပိုးစာခြံတွင်သာ တွေ့ရသော်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ပုဂ္ဂလိက ပိုးစာခြံနှင့် ပိုးစာမွေးမြူရေး ဈေးကွက် ကျယ်ကျယ်ပျံ့ပျံ့ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အခြားမွေးမြူရေးအနေဖြင့် မြင်း၊ ဝက် နှင့် ဆိတ် ကို တစ်နိုင်တစ်ပိုင် သာ မွေးမြူကြသည်။ ===ဓာတ်သတ္တု=== ရတနာသိင်္ဂီမိုင်း နှင့် အခြား မိုင်းများတွင် [[ဓာတ်သတ္တု]]ထုတ်လုပ်မှုရှိသည်။ ထုံးကျောက်မိုင်းများရှိသည့် လုံရုံးကျေးရွာအုပ်စုအတွင်းရှိ လောက်ဖန်းရွာ အနီးတွင် ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီများအုပ်စု၏ သရဖူဘိလပ်မြေစက်ရုံ တည်ရှိပြီး အရည်အသွေးမြင့် [[ဘိလပ်မြေ]] ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းတွင် လုံရုံးအုပ်စုမှ ထုံးကျောက် တန်ချိန် ၄၄၅၀၆၀ တန် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အခြားကျေးရွာများတွင်လည်း အသေးစား ထုံးကျောက် ထုတ်လုပ်မှုများ ရှိနေသည်။ သံကြွယ်ဘောက်ဆိုဒ် ကို ဘန့်ဘွေးကျင်းအုပ်စု မှ ထုတ်လုပ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် သံကြွယ် ဘောက်ဆိုဒ် ထုတ်လုပ်မှုမှာ ၁၇၁၁ တန် ဖြစ်သည်။ ညောင်ထောက်ကြိုးဝိုင်းအတွင်း သက်တမ်းနု ကျောက်မီးသွေးသိုက်ရှိပြီး ထုတ်လုပ်မှု ရပ်နားထားသည်။ ဒိုလိုမိုက်(ဗြုံးကျောက်) ကို လည်း ကျေး ရွာအုပ်စု အများစုတွင် ထုတ်လုပ်သုံးစွဲသည်။ ဒိုလိုမိုက်ကို မြေလှမ်းအုတ်လုပ်ငန်းတွင် ကုန်ကြမ်းအဖြစ် သုံးကြပြီး လမ်းခင်းရာတွင်လည်း သုံးကြသည်။ ===ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း=== သကြားစက်ရုံ၊ ဘိလပ်မြေစက်ရုံကြီးများကို ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီများအုပ်စုက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသည်။ သခွားမျိုးစေ့ထုတ်လုပ်ငန်းကို တောင်ကိုးရီးယားနိုင်ငံက လာရောက်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ နွားနို့အခြေခံကုန်ချောများကို PEP ကုမ္ပဏီက လုပ်ကိုင်နေသည်။ ပြောင်းအခြေခံ ကုန်ချောထုတ်လုပ်ခြင်းမှာ ပြင်ဆင်နေဆဲအဆင့်တွင်သာရှိသည်။ တိရစ္ဆာန်အစာထုတ်လုပ်ရေး မှာ ကြက်စာတစ်မျိုးသာ ထုတ်လုပ်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ တိုင်းရင်းဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းအချို့ရှိသည်။ မုန့်ဖုတ်လုပ်ငန်း၊ အာလူးကြော်လုပ်ငန်း၊ ပဲကြော်လုပ်ငန်း၊ လက်ဖက်မျိုးစုံထုတ်လုပ်သောလုပ်ငန်း၊ ကော်ဖီကုန်ချောလုပ်ငန်း၊ မက္ကဒေးမီးယားကုန်ချောလုပ်ငန်းများ တွေ့ရသည်။ သဘာဝမြေဆွေး၊ မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်မှုများလည်း စတင်နေသည်။ နေလှမ်းအုတ်ထုတ်လုပ်ခြင်းကို တစ်နိုင်တစ်ပိုင်မိသားစုလုပ်ငန်းများအဖြစ်တွေ့ရသည်။ ကွန်ကရစ်ကုန်ချောလုပ်ငန်းအသေးစားများကိုလည်းတွေ့ရသည်။ ===ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း=== ခရီးသွားဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများမှာ ထင်ရှားသည်။ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ဆောင်မှု အတွက် ကုမ္ပဏီကြီးလေးခုက အပြိုင်ဆိုင် လုပ်ကိုက်လျက်ရှိကြသည်။ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများမှာလည်း လုပ်ကိုင်သူများပြားသည်။ ပညာရေးဝန်ဆောင်မှု၊ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများမှာ ဖွံ့ဖြိုးကာစ အခြေအနေတွင်သာ ရှိသေးသည်။ လူမှုရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းမျိုးစုံနှင့် လူမှုရေးအသင်းအဖွဲ့မျိုးစုံက ကုသိုလ်ဖြစ် စေတနာ့ဝန်ထမ်း ပုံစံ ဆောင်ရွက်မှုများကိုသာတွေ့ရသေးသည်။ နာရေးကူညီမှု နှင့် လူနာသယ်ယူပို့ဆောင်မှု လုပ်သော အသင်းအဖွဲ့များကို မြို့ပေါ်သာမက ကျေးရွာများတွင်ပါ တွေ့ရသည်။ လမ်းပိတ်ဆို့မှုဖြစ်ချိန်တွင် အစားအသောက် ကုသိုလ်ဖြစ် ဝန်ဆောင်မှု ပေးကြသည်ကို တွေ့ရပြီး ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါဖြစ်ပွားသည့်အခါတွင်လည်း စေတနာ့ဝန်ထမ်းလုပ်ကိုင်သူ အများအပြားရှိသည်။ ဘာသာရေးဝန်ဆောင်မှု မှာ အခမဲ့သာ ဖြစ်ကြသည်။ ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုတွင် ဘဏ်များ၊ ငွေလွှဲလုပ်ငန်းများ၊ အာမခံလုပ်ငန်းများအပြင် အသေးစားချေးငွေလုပ်ငန်းများမှာလည်း ထင်ရှားသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အိမ်၊ ခြံ၊ မြေ ဝန်ဆောင်မှု အားကောင်းလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ဆောင်သူအဖြစ် ယခင်က တစ်နိုင်တစ်ပိုင် သာ လုပ်ခဲ့ရာမှ ယခုအခါ ကုမ္ပဏီပုံစံ ဝန်ဆောင်မှု များကိုပါ တွေ့မြင်လာရသည်။ အားကစားဝန်ဆောင်မှုတွင် ဘိလိယက်ခုံများကို မြို့နယ် နေရာအနှံ့တွင် တစ်နိုင်တစ်ပိုင်ပုံစံဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ပုဂ္ဂလိကဖူဆယ်ဘောလုံးကွင်းအချို့ကို နောင်ချိုမြို့ပေါ်တွင် တွေ့ရသည်။ ဘောလုံးကွင်းများမှာ အများပြည်သူနှင့်ဆိုင်သောနေရာများအဖြစ် အခမဲ့ အသုံးပြုနိုင်ကြသည်။ ===ခရီးသွားလုပ်ငန်း=== [[ရေတံခွန်]]များ၊ [[ထုံးကျောက်ဂူ]]များ၊ တောတောင်ရှုခင်းအလှများ၊ မတူကွဲပြားသောလူမျိုးစုများ၊ သမိုင်းဝင်နေရာများ ရှိနေသော နောင်ချိုမြို့နယ်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် လမ်းကွန်ယက် နှင့် ပုဂ္ဂလိက ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုနှင့်အတူ လျင်မြန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးလာလျက်ရှိသည်။ ထင်ရှားသော ခရီးစဉ်ဒေသများတွင် ပါဝင်သော ကုန်းစံအုပ်စု ဂုတ်ထိပ်ကြိုးဝင်းအတွင်းရှိ ဂုတ်ထိပ်တံတား၊ ဘန့်ဘွေးကျင်းအုပ်စု ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာအနောက်ဘက် သစ်တောဦးစီးဌာန၏ ကိုင်းကြီးကြိုးဝင်းအတွင်းရှိ ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာမှ သွားရောက်ရသော မောင်နှံခုနစ်ဖော်ရေတံခွန်၊ ဉာဏ်တောအုပ်စု နောင်ချိုကြီးရွာမှ သွားရောက်ရသော နောင်ချိုကြီးရွာအရှေ့ဘက် နောင်ချိုကြီး တိမ်ပင်လယ် အပမ်းဖြေစခန်း၊ ကျောက်တောအုပ်စု ကျောက်တောရွာထိပ်ရှိ လူထုအခြေပြုခရီးသွားလုပ်ငန်း နှင့် ဂယ်လောင်းရွာအနီး မယ်ဟုံကျေးရွာလှေဆိပ်မှ သွားရောက်ရသော ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကျဉ်း ပြောင်လျှိုရေကျ များ အပြင် အခြား စိတ်ဝင်တစားလည်ပတ်ကြည့်ရှုချင်စရာကောင်းသည့် နေရာအများအပြားလည်း ရှိနေသည်။ နောင်ချိုမြို့တွင် နောင်ချိုဟိုတယ် (၅၈ ခန်းပါ) နှင့် တည်းခိုခန်း (၆) ခန်း ရှိသည်။ အုမ္မသီး နှင့် ဘန့်ဘွေး တွင် တည်းခိုခန်း တစ်ခုစီ ရှိသည်။ စားသောက်ဆိုင် ကြီးငယ်များ၊ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် အစားအသောက် ရောင်းချသူများကို နေရာ အနှံ့တွေ့ရသည်။ ပုဂ္ဂလိက ယာဉ်လိုင်းများ၊ အငှားယာဉ်ဝန်ဆောင်မှုများ၊ ဆိုင်ကယ်အငှားဝန်ဆောင်မှုများ၊ စက်လှေဝန်ဆောင်မှုများ ရှိသည်။ (သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍ နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင်လည်းရှု။) ပုဂ္ဂလိက ခရီးသွားလုပ်ငန်းများရှိသည်။ ===ဈေးများ=== နောင်ချိုမြို့နှင့် ကျေးရွာကြီး (၇) ရွာတွင် စည်ပင်သာယာဈေး (၈) ဈေးရှိသည်။ ရွာဈေးများမှာ ငါးရက်တစ်ဈေးများဖြစ်ကြသည်။ သုံးဆယ် တပေါင်းပွဲ နှင့် အခြား ဘုရားပွဲတော်များ၊ ကထိန်အောင်ပွဲများ၊ ရှင်ပြုပွဲများတွင်လည်း ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြသည်။ ====ဈေးစာရင်း==== {{columns-list|30em| #ကံကြီးဈေး #တောင်ခမ်းဈေး #ဆမ္မဆယ်ဈေး #နောင်ချိုမြို့မဈေး #ဘန့်ဘွေးဈေး #သရက်ကုန်းဈေး #သုံးဆယ်ဈေး #ဟိုခိုဈေး }} ====ကျွဲနွားဈေးများ==== {{columns-list|30em| #ကံကြီး #ဆီဆုံ #ဘန့်ဘွေး #ဟိုခို }} === ပွဲရုံလုပ်ငန်းများ === နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ပုဂ္ဂလိက ပဲ ပြောင်း ပွဲရုံပေါင်း ငါးဆယ်ကျော်ရှိသည်။ ===ဘဏ်များ=== {{columns-list|30em| #[[ကမ္ဘောဇဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ) #[[စီဘီဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ) #[[မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ) #[[မြန်မာ့ရှေ့ဆောင်ဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ) #[[ဧရာဝတီဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ) }} *အချို့ရွာများတွင် ပုဂ္ဂလိကဘဏ် ငွေထုတ်၊ ငွေလွှဲကိုယ်စားလှယ်များ ရှိကြသည်။ == အထင်ကရ နေရာများ == နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် လေ့လာ ကြည့်ရှု လည်ပတ်နိုင်သော၊ ဗဟုသုတအဖြစ် သိသင့်သော နေရာများစွာရှိနေရာ ၎င်းတို့အတက်မှ ထင်ရှားသည့် နေရာအချို့ကို ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ # ကုန်းစံကျေးရွာအုပ်စု၊ [[ဂုတ်ထိပ်ရွာ]]အနီး၊ [[ဂုတ်ထိပ်ကြိုးဝိုင်း]] အတွင်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] နှင့် [[ထုံးကျောက်ဂူ]]များ၊ [[ရေတံခွန်]]များ (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း ပန်လန်းရွာ အနီးတွင် အရှေ့ဖက်သို့ချိုးကွေ့ပြီး ရွှေပြည်ညွန့်ရွာကို ဖြတ်ကာ မြောက်ဖက်သို့ တဖန်ချိုးကွေ့ပြီး ကုန်းစံရွာအနီး မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # နောင်ချိုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၊ နောင်ချိုကြီးကျေးရွာ အနီးရှိ တိမ်ပင်လယ်အပန်းဖြေစခန်းများ (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း သရက်ကုန်းရွာအနီး မှ အရှေ့ဖက်သို့ ချိုးကွေ့ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ရေတွင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုအတွင်း [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]]တာဖလန်းဆိပ်အနီးရှိ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်းနှင့်မြောက်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကူးတံတား (နောင်ချို)]] # ရေတွင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုအတွင်း [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]]တာဖလန်းဆိပ်မြောက်ဘက်ရှိ ရေပြန်ကြီးရေတံခွန် ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်းနှင့်မြောက်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကူးတံတား (နောင်ချို)]] အနီးမှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ရေတွင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၊ ရေတွင်းကြီးရွာ တောင်ဘက် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]]ကျဉ်း နှင့် ပြောင်လျှိုရေကျ (ဘန့်ဘွေး-ပိန်းအင်းလမ်း သို့မဟုတ် ဘန့်ဘွေး-ညောင်ထောက်လမ်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော ရွှေဝါမြေစိုက်ခင်း၊ ဂယ်လောင်းရွာ၊ ဂယ်လောင်း အကျဉးစခန်း၊ ဘန်ဘုံရွာ၊ မယ်ဟုံရွာများကို ဖြတ်သန်းပြီး မယ်ဟုံရွာအနီးလှေဆိပ်မှတစ်ဆင့် စက်လှေစီး၍ ဝင်ရောက်ရသည်။) # တောင်ခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၊ မန်မော်ရွာရှိ [[တိပိဋကဓရ]][[တိပိဋကကောဝိဓ]]ဓမ္မဘဏ္ဍာကာရိက [[ကမ္ဘောဇဆရာတော်]]သီတင်းသုံးတော်မူရာ ကမ္ဘောဇကျောင်းတိုက် (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်းပေါ်တွင် ရှိသည်။) # နောင်တောအုပ်စု၊ ယာပြင် သရက်ချို ကျေးရွာများရှိ [[လက်ဖက်]]စိုက်ခင်းများ နှင့် လက်ဖက်လုပ်ငန်းများ (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # အင်းဖိုအုပ်စု၊ ရွှေကူလက်ပံကုန်းရွာရှိ ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီပုထိုးများ (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # အင်းဖိုကျေးရွာအုပ်စု၊ အင်းဖိုရွာအနီး၊ [[ဂယ်လောင်းအဆိုပြုကြိုးပြင်ကာကွယ်တော]] အတွင်းရှိ [[ရေပျောက်တောင်ရေတံခွန်]] (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # အင်းဖိုကျေးရွာအုပ်စု၊ မယ်ဟုန်ရွာ ရှေးဟောင်းစေတီတော် (ဘန့်ဘွေး-ပိန်းအင်းလမ်း သို့မဟုတ် ဘန့်ဘွေး-ညောင်ထောက်လမ်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော ရွှေဝါမြေစိုက်ခင်း၊ ဂယ်လောင်းရွာ၊ ဂယ်လောင်း အကျဉးစခန်း၊ ဘန်ဘုံရွာ၊ မယ်ဟုံရွာများကို ဖြတ်သန်းပြီး မယ်ဟုံရွာသို့ ဝင်ရောက်ရသည်။) # လုံဝယ်အုပ်စု၊ ဆင်ရှောရွာ နှင့် မြင်းဖြူရွာ အကြားရှိ ရှုခင်းကြည့်နိုင်သော ဘုရားလောင်းမြင်းဖြူ ကျက်စားခဲ့ရာ အထိန်းအမှတ် မြင်းဖြူဘုရား (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း၊ ကံကြီးရွာ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # မျက်ချဉ်းနုကျေးရွာ မျက်ချဉ်းနုကျောင်းတိုက် အတွင်းရှိ [[ဆရာစံ]] ပုန်းအောင်းခဲ့ရာ ဆရာစံပြဿာဒ် (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ကျောက်တောအုပ်စု၊ ကျောက်တောရွာ ရှိ လူထုအခြေပြုခရီးသွားလုပ်ငန်း (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # နောင်ချိုမြို့မရဲစခန်းအတွင်းရှိ [[ဆရာစံ]]ကို ချုပ်နှောင်ခဲ့ဖူးသည့် နောင်ချိုမြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး အဆောက်အဦ (ရှေးယခင်က အချုပ်ခန်း) # လုံရုံးအုပ်စု သဖန်းကိုင်းရွာရှိ အနော်ရထာ စစ်ချီလမ်းကြောင်း အထိန်းအမှတ် တဲနန်းတော်ဘုရား (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး အနီးတွင် ရှိသည်။) # လုံရုံးကျေးရွာအုပ်စု၊ လောက်ဖန်းရွာ အနီးရှိ သရဖူဘိလပ်မြေစက်ရုံ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး၊ ကျောက်ကြမ်းရွာ မှ ဝင်ရောက်ရသည်သည်။) # ဆိတ်ဖူးကျေးရွာအုပ်စု၊ ဆိတ်ဖူးရွာ အနီးရှိ [[ဆိပ်ဖူးရေပူစမ်း]](မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး၊ အုမ္မခါးရွာ မှ ဝင်ရောက်ရသည်သည်။) # အုမ္မခါးကျေးရွာအုပ်စု၊ [[အုမ္မခါးကြိုးဝိုင်း]]အတွင်းရှိ [[မက္ကဒေးမီးယား]] နှစ်ရှည်သီးနှံစိုက်ပျိုးခြံများ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး ဘေးတွင်ရှိသည်။) # အုမ္မခါးကျေးရွာအုပ်စု၊ နောင်ဖာရွာလယ်ရှိ [[မြန်မာနိုင်ငံအကြီးဆုံး စကားဝါပင်ကြီး]] # ကုန်းကြီးရွာမအုပ်စု၊ အင်းဝိုင်းရွာအနီးရှိ [[အင်းဝိုင်းရေတံခွန်]] နှင့် [[နမ့်ငိုရေတံခွန်]] (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး၊ ဘန့်ဘွေးရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ကုန်းကြီးရွာမအုပ်စု၊ အင်းဝိုင်းရွာအနီးရှိ ဆင်းရွှေလီအမှတ်(၂)နှင့်(၃)သကြားစက်ရုံ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး၊ ဘန့်ဘွေးရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ဆမ္မဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ အုမ္မသီးရွာ၊ အုမ္မသီးလမ်းခွဲရှိ [[ငါးခူ]][[မျှစ်ချဉ်]]ဟင်း နှင့် [[ခရု]]ဟင်း ရောင်းချသည့် စားသောက်ဆိုင်များ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး ဘေးတွင်ရှိသည်။) # ဆမ္မဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ ဆမ္မဆယ်ရွာအနီးရှိ ဆင်းရွှေလီအမှတ်(၁)သကြားစက်ရုံ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး အုမ္မသီးလမ်းခွဲ၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဆမ္မဆယ်ရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ဆီဆုံကျေးရွာအုပ်စု၊ ချောင်းကြီးရွာအနီးရှိ [[ချောင်းကြီးရေတံခွန်]] ခေါ် [[ရေပျံတောင်ရေတံခွန်]] (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး ဘန့်ဘွေးရွာမှတစ်ဆင့်၎င်း၊ အုမ္မသီးလမ်းခွဲ၊ ထိုမှတစ်ဆင့် သုံးဆယ်ရွာမှ၎င်း၊ ပြင်ဦးလွင်-မိုးကုတ်လမ်း သံဘိုရွာအနီးမှ၎င်း ဝင်ရောက်ရသည်။) # သုံးဆယ်အုပ်စု၊ သုံးဆယ်တပေါင်းပွဲကျင်းပရာ ရွှေဆံတော်ဘုရား (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး အုမ္မသီးလမ်းခွဲ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # သုံးဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ သက်ရှည်မြိုင်ရွာရှိ သက်ရှည်မြိုင်ဂေါ်ရခါးတက္ကသိုလ် (သုံးဆယ်ရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # သုံးဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု ကျောက်သုံးလုံးရွာ အနီးရှိ [[ကိုရီးယား]] [[သခွား]]မျိုးစေ့ထုတ်ခြံ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး ရွှေညောင်ပင်-ဘော်ရွာလမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ဟိုခိုကျေးရွာအုပ်စု၊ ဟိုခိုတောင်ကျေးရွာ၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ဆရာစံသဘာဝထုံးကျောက်ဂူ (ဟိုခိုတောင်ရွာ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ဟိုခိုအုပ်စု၊ ဟိုခိုမြောက်ရွာ ဘုရားလောင်းသမင်မင်း မြှားဒဏ်ရာမှ သွေးများ ယိုစီးကျသည့် နေရာတွင် တည်သည်ဆိုသော ဘုရားနီဘုရား (ဟိုခိုမြောက်ရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ဟိုခိုအုပ်စု၊ ချောင်းသာရွာထိပ်ရှိ ဘုရားပွဲမကျင်းပလျင် မိုးခေါင်သည် ဟူသော ချောင်းသာရှေးဟောင်းဘုရားစေတီ နှင့် သမင်ရုပ်ကို ဓာတ်ပုံရိုက်လျင် ဓာတ်ပုံတွင် မပေါ်သော သမင်ရုပ် ရှိခဲ့ဖူးသည် ဆိုသော ရှေးဟောင်း ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (ဟိုခို-မိုးကုတ်လမ်း၊ ဟိုခိုရွာ မြောက်ဘက်နားမှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ဘန့်ဘွေးကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၊ ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာအနီး၊ ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်း အတွင်းရှိ [[ဘန့်ဘွေးကျင်းရေတံခွန်]] အပါအဝင် ရေတံခွန်များ နှင့် [[ဆည်တော်ကြီးဆည်]] (ပြင်ဦးလွင်-မိုးကုတ်လမ်း လွယ်လိတ်ရွာအနီးမှလည်းကောင်း၊ အင်းမရွာမှလည်းကောင်း၊ ဟိုခိုရွာမှလည်းကောင်း ဝင်ရောက်ရသည်။ ဆည်တော်ကြီး ဆည်သို့သာ သီးသန့်သွားလိုပါမူ မတ္တရာမြို့နယ်၊ မတ္တရာမြို့ မြောက်ဖက် ရေနံ့သာရွာမှတဆင့် အရှေ့ဖက်သို့ ချိုးကွေ့ က တမံရှိရာသို့ ဝင်ရောက်ရသည်။ တမံအနီးတွင် ဆည်ထဲတွင်စီးရန် စက်လှေငှား၍ရသည်။ # သံဘိုအုပ်စု၊ သရက်ကုန်းအုပ်စု၊ ဘန့်ဘွေးအုပ်စု များရှိ [[ကော်ဖီ]]ခြံများ # အနောက်ကြူအင်းကျေးရွာအုပ်စု၊ နောင်သခေါရွာ နှစ်ပေါင်းသုံးရာကျော်သက်တမ်းရှိ ရှေးဟောင်းဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (အမှတ်-၁၄-အာရှလမ်းမကြီး ခြေမြစ်ပင်ရွာ နှင် လွန်းကျော်ရွာ အကြားမှ ဝင်ရောက်ရသည်။ နမ့်လင်းခံ၊ ရေဦး၊ ဘော်လှိုင်၊ အနောက်ကြူအင်း၊ ကျောက်တော၊ ဂွေးကုန်းရွာများကို ဖြတ်သွားရသည်။) # ကြိမ်ဂနိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၊ သပြေဝန်းရွာ အနီးရှိ PEP နို့စားနွားမွေးမြူရေးခြံ (အာရှလမ်းမကြီး လွန်းကျော်လမ်းဆုံ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု နမ့်လင်းခံ နှင့် လွန်းကျော် ရွာများရှိ ရှေးဟောင်း စေတီပုထိုးများ (အာရှလမ်းမကြီး နမ့်လင်းခံ လမ်းဆုံ နှင့် လွန်းကျော်လမ်းဆုံများ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ကြိမ်ဂနိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကြိမ်ဂနိုင်ရွာ ရှေးဟောင်းဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (အာရှလမ်းမကြီး လွန်းကျော်လမ်းဆုံ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # နေရာအနှံ့တွေ့နိုင်သော [[ကြံ]]စိုက်ခင်း၊ [[ပန်းနှမ်း]]စိုက်ခင်း၊ [[နေကြာ]]စိုက်ခင်းများ နှင့် သဘာဝ[[နေကြာပန်းရိုင်း]]များ # ကံကြီးအုပ်စု၊ ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု၊ အနောက်ကြူအင်းအုပ်စု၊ သရက်ကုန်းအုပ်စုများတွင် တွေ့ရသော ပန်းစိုက်ခင်းများ # [[ပျား]]မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ နှင့် ပျားထွက်ပစ္စည်းများ # ဘန့်ဘွေးအုပ်စု ကျောင်းကုန်းရွာ [[အာလူး]]စိုက်ပျိုးရာ ရေခြံများနှင့် [[အာလူး]]ကြော်လုပ်ငန်းများ # ကုန်းကြီးအုပ်စု၊ အထက်ကြူအင်းအုပ်စု၊ ဟိုခိုအုပ်စု၊ အင်းဖိုအုပ်စု များ အတွင်းရှိ ရဲဖက်စခန်း ခေါ် ဘဝသစ်စီမံချက်စခန်း ခေါ် [[စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့်အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတတ်သင်တန်းစခန်း]]များ # ဟိုခို သံဘို ဆီဆုံ ကုန်းကြီး ဘန့်ဘွေးကျင်း ကျောက်ကြီး ဒိုးပင် အုပ်စုများရှိ ယူကလစ်စိုက်ခင်းများ # ဟိုခို ဘန့်ဘွေး ကြိမ်ဂနိုင် ရွှေမုဋ္ဌော အုပ်စုများရှိ ထင်းရူးတောများ # သစ်တောဦးစီးဌာက ကာကွယ်ထားသော သဘာဝသစ်တောများ ==ထူးခြား ထင်ရှား== ၁၈၉၉ ခုနှစ် ဧပြီလ (၂၈) ရက်နေ့မှစ၍ ဂုတ်ထိပ်တံတားကို စတင်တည်ဆောက်ပြီး ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၁၉၀၃ ခုနှစ်ရောက်မှ စတင်အသုံးပြုသည်။ ဂုတ်ထိပ်တံတား တည်ဆောက်မှုနှင့်အတူ နောင်ချိုနယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများကိုလည်း ယခင် သုံးဆယ်မြို့မှ နောင်ချိုသို့ ပြောင်းရွှေ့ ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ [[ဘညွန့်|ချစ်ဒုက္ခဦးဘညွန့်]] (အငြိမ်းစား ပါမောက္ခ၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်) ကို ၁၉၀၆-ခုနှစ်တွင် အဖ ကုန်ရုံဝန်ထောက် ဦးဘိုးသာ၊ အမိ ဒေါ်မမကြီးတို့က [[နောင်ချိုမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ ခု ဇူလိုင်လတွင် သာယာဝတီခရိုင်မှ တိမ်းရှောင်လာသော ဆရာစံသည် ရှမ်း ဓနု တောင်သူကြီးများနှင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ဂဠုန်တပ်များဖြင့် နောင်ချို၊ နောင်ပိန်၊ ရပ်စောက်တို့ရှိ အင်္ဂလိပ်အစိုးရတပ်များအား တိုက်ခိုက်သည်။ ၁၉၃၁ ဩဂုတ် ၂တွင် ဆရာစံအား နောင်ချိုမြို့နယ်၊ သုံးဆယ်တိုက်နယ်၊ ကုလားကွဲခရိုင်၊ ဟိုခို နောင်ကွမ်းရွာအနီးတွင် အင်္ဂလိပ် ပုလိပ်တပ်များက ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် သုံဆယ်ရဲစခန်းမှ ဆရာစံအား ပုလိပ်တို့က ဝါးညှပ်ခြေထိပ်ခတ်ပြီး နောင်ချိုအချုပ်ထောင်သို့ ပို့သည်။ ထိုမှတဆင့် စစ်တပ်အစောင့်အရှောက်များဖြင့် ဆရာစံအား သာယာဝတီထောင်သို့ပို့ခဲ့ရာ ဩဂုတ် ၁၄ ၇က်နေ့တွင် သာယာဝတီ ထောင်သို့ရောက်သည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၂၁.၆.၁၉၇၂) ရက်စွဲပါအမိန့် ကြေညာစာဖြင့် နောင်ချိုမြို့နယ်ကို ရပ်ကွက်(၆)ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၃၅)အုပ်စုတို့ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် တိပိဋက ကမ္ဘောဇ ဆရာတော် အရှင်ဝီရိယာနန္ဒ သည် တိပိဋကဓရရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲကြီးသမိုင်းတလျောက်မှာ "တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ" ဘွဲ့ရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၄ ပါးမြောက် သာသနာ့အာဇာနည်ဆရာတော်ဖြစ်လာပြီး သက်ရှိထင်ရှား တိပိဋကတ်ဆောင်သူများတွင် အသက်အငယ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် နောင်ချိုမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးထွန်းထွန်းဟိန်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို စတင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းက နောင်ချိုမြို့ လမ်းအသုံးပြုခကောက်ခံရေးစခန်း၊ မူးယစ်စစ်ဆေးရေးဂိတ် နှင့် ဂုတ်တွင်းတံတားများ ကို အလစ်အငိုက် တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုကို မည်သည့်အဖွဲ့ကမှ ထုတ်ဖော် ဝန်ခံခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံး ထိခိုက် ဒဏ်ရာရသူ အများအပြားရှိခဲ့သည်။ အများပြည်သူ သွားလာကူးသန်းမှုလည်း ရက်သတ္တပတ်ခန့် ရပ်တန့်သွားခဲ့ရသည်။ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လမ်းဦးစီးဌာနက မြန်မာ့ သမိုင်းတလျှောက် အမြန်ဆုံး ဗေလီတံတား တည်ဆောက်မှု ကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး စတင်တည်ဆောက်သည်မှ ငါးရက်အကြာတွင် အများပြည်သူ ပြန်လည်သွားလာနိုင်ခဲ့သည်။{{cn}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများ နှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ == မြို့များ၊ ရပ်ကွက်များ၊ ကျေးရွာအုပ်စုများ နှင့် ကျေးရွာများ <ref name="GAD2019" /> == === မြို့များ နှင့် ရပ်ကွက်များ === {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! စဉ် !! မြို့ !! ရပ်ကွက် !! အိမ်ခြေ !! အိမ်ထောင်စု !! လူဦးရေ !! > ၁၈ နှစ် !! ကျောင်း !! သောက်သုံးရေ !! ဆက်သွယ်ရေး !! လျှပ်စစ် !! လမ်း |- | (၁) || [[နောင်ချို]] || || ၃၃၀၈ || ၃၃၆၄ || ၁၆၂၇၄ || ၁၁၅၃၂<ref name="GAD2019" /> || || စည်ပင်သာယာရေ|| 4G စာတိုက် || မီတာ || အာရှလမ်းမ (၄ လမ်းမောင်း နိုင်လွန်ကတ္တရာ) ၊ ပြည်ထောင်စုလမ်း (ကတ္တရာ)၊ မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ)၊ မီးရထားလမ်း နောင်ချိုဘူတာ |- | ၁ || || ဈေး || ၇၁၀ || ၇၅၂ || ၃၃၈၃ || || အထက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||အာရှလမ်းမ (၄ လမ်းမောင်း နိုင်လွန်ကတ္တရာ) ၊ ပြည်ထောင်စုလမ်း (ကတ္တရာ)၊ မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ)၊ မီးရထားလမ်း နောင်ချိုဘူတာ |- | ၂ || ||ဘူတာ || ၁၁၄၁ || ၁၁၆၅ || ၆၁၅၀ || || အလက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||အာရှလမ်းမ (၄ လမ်းမောင်း နိုင်လွန်ကတ္တရာ) ၊ ပြည်ထောင်စုလမ်း (ကတ္တရာ)၊ မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ)၊ မီးရထားလမ်း နောင်ချိုဘူတာ |- | ၃ || ||တောင် || ၈၃၄ || ၈၃၄ || ၃၇၂၀ || || အမက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||ပြည်ထောင်စုလမ်း (ကတ္တရာ)၊ မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ) |- | ၄ || ||ပါဟတ် || ၄၀၄ || ၄၀၂ || ၂၂၁၃ || || အမက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ) + ကျော‌်ချောလမ်း + မြေသားလမ်း |- | ၅ || ||သပြေရေ || ၁၆၁ || ၁၅၈ || ၅၃၇ || || အမက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ) + ကျော‌်ချောလမ်း + မြေသားလမ်း |- | ၆ || ||နားရှိုး || ၅၈ || ၅၃ || ၂၇၁ || || အမက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ) + ကျော‌်ချောလမ်း + မြေသားလမ်း |- | (၁) || || ဝန်ထမ်း || ၁၈၀ || ၁၈၀ || ၂၀၀ || | |စည်ပင်သာယာရေ |4G စာတိုက် |မီတာ | |- | '''ပေါင်း''' || '''၁''' || '''၆''' || '''၃၃၀၈''' || '''၃၃၆၄''' || '''၁၆၂၇၄''' |} <ref name="GAD2019" /> === ကျေးရွာအုပ်စု နှင့် ကျေးရွာများ === {{main|နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ စာရင်း}} နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ကျေးရွာအုပ်စု ၃၅ စု၊ ကျေးရွာ ၂၅၂ ရွာ ရှိသည်။ == ပုံများ == <gallery> File:Bant-Pway-Kyinn Waterfall 02 (NaungCho).jpg|ဘန့်ဘွေးကျင်း ရေတံခွန် File:Gokteik Viaduct2.jpg|ဂုတ်ထိပ်တံတား File:Chaunggyi Waterfall.jpg|ချောင်းကြီးရေတံခွန် File:Innwine Waterfall.jpg|အင်းဝိုင်းရေတံခွန် File:Innwine Waterfall (2).jpg|အင်းဝိုင်းရေတံခွန် </gallery> == ဖတ်ရှုရန် == * [[တောင်ခမ်းတိုက်ပွဲ]] == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.maplandia.com/burma/shan/nawnghkio/ "Nawnghkio Google Satellite Map"] map of administrative area with listing of principal settlements, from Maplandia * [http://www.themimu.info/MapsInfo/Shan/MIMU154v01_100608_Nawnghkio%20Ts%20-Shan%20Div_A1.pdf "Nawnghkio Township - Shan State"]{{Dead link|date=January 2021 }} Myanmar Information Management Unit (MIMU) {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{နောင်ချိုမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲခရိုင်]] [[ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်|*]] 9tvvb8rp77t0545qqaiy5xxj5kq8u8j 0 72089 1061526 1039645 2026-11-04T17:38:06Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061526 wikitext text/x-wiki {{Countries by most used web browser}} [[File:Timeline of web browsers.svg|thumb|right|A timeline of web browsers]] <ref name=":0" /><!--Outdated? says "to present" but seems to be "Data from September 2012": [[File:Web-browser usage on Wikimedia.svg|right|thumb|[[Usage share of web browsers#Wikimedia .28April 2009 to present.29|Usage share of web browsers]] ]] --> '''ဘရောက်ဆာ စစ်ပွဲ''' သည် [[ဝဘ်ဘရောက်ဆာ]] များအသုံးပြုသည့် ဝေစုကို လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ရန် ယှဉ်ပြိုင်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ မိမိတို့၏ ဝဘ်ဘရောက်ဆာကို လူများပိုမိုအသုံးပြုရန် တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် အပြိုင်အဆိုင် ကြိုးပမ်းကြခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး Browser War မှာ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းကာလအတွင်း ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ၏ Internet Explorer နှင့် Netscape ၏ Navigator တို့ ယှဉ်ပြိုင်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ Browser wars ကြောင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ်ကတည်းက Internet Explorer ၏ ဈေးကွက်ဝေစု ကျဆင်းခဲ့သည်။ Mozilla Firefox, Google Chrome, Safari နှင့် Opera အစရှိသော ဘရောက်ဆာများသည် လူသိများလာခဲ့သည်။ မကြာသေးမီနှစ်များက HTML5, CSS 3 နှင့် client-side scripting to World Wide Web တို့ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ စမတ်ဖုန်းများနှင့် အခြားသော မိုဘိုင်းကိရိယာများကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလာကြသည်။ ၎င်း ကိရိယာများတွက် ဝဘ်စာမျက်နှာများကို ကြည့်ရှုရန် ဘရောက်ဆာများကို ထည့်သွင်းလာကြသည့်အတွက် ဘရောက်ဆာတိုက်ပွဲ ကိုဆက်လက် ရှင်သန်စေခဲ့သည်။ ဘရောက်ဆာထုတ်လုပ်သူများအကြားတွင် HTML5 video နှင့် audio elements များ အသုံးပြုခြင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် format war တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ==နောက်ခံသမိုင်း== [[File:Layout engine usage share-2009-01-07.svg|thumb|300px| Usage share as of Q2 2009 by percent of layout engines/web browsers]] World Wide Web သည် အင်တာနက်ပေါ်တွင် အခြေခံထားသော hypertext စနစ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ Tim Berners-Lee က ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်း နှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ Tim Berners-Lee သည် ပထမဆုံး ဘရောက်ဆာ (browser) WorldWideWeb ကို ရေးသားဖန်တီးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် NeXTstep ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် NeXTstep platform အတွက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ကုန်ခါနီးတွင် အခြားသော ဘရောက်ဆာများလည်း ပေါ်ထွက်လာကြသည်။ ၎င်းတို့မှ အများစုမှာ libwww library ပေါ်တွင် အ ခြေခံထားကြသည်။ ထို ဘရောက်ဆာများတွင် Unix ဘရောက်ဆာများဖြစ်ကြသည့် Line Mode Browser, ViolaWWW, Erwise, နှင့် MidasWWW၊ Mac browser များဖြစ်ကြသည့် MacWWW/Samba တို့ပါဝင်သည်။ ထို browser များသည် ရိုးရိုး HTML viewers ဖြစ်ကြသော်လည်း ပြင်ပ applications များ၏ အကူအညီဖြင့် multimedia content များကို ကြည့်ရှုရန် မှီခိုနေရသည်။ အသုံးပြုသူများကို ဘရောက်ဆာများ နှင့် platforms နှစ်ခုစလုံးကိုပါ ရွေးချယ်ခွင့်ပေးထားသည်။ ==Mosaic စစ်ပွဲများ== Cello, Arena, Lynx, tkWWW နှင့် Mosaic အစရှိသော browser များသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အထဲမှ National Center for Supercomputing Applications (NCSA) မှ ထုတ်လုပ်သော multiplatform browser တစ်ခုဖြစ်သည့် Mosaic သည် အလွှမ်းမိုးထားနိုင်ဆုံး ဘရောက်ဆာ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် Gary Wolfe of Wired အရ Mosaic သည် world's standard interface တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.wired.com/wired/archive/2.10/mosaic.html |title=The (Second Phase of the) Revolution Has Begun |date=October 1994 |accessdate=2012-04-24 |last=Wolfe |first=Gary |publisher=Wired Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20131119124231/http://www.wired.com/wired/archive/2.10/mosaic.html |archive-date=19 November 2013 |url-status=dead}}</ref> ကုမ္ပဏီအမြောက်အမြားသည် သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်စီးပွားရေးနှင့်သက်ဆိုင်သော AirMosaic နှင့် Spyglass Mosaic ကဲ့သို့သော browser များ ကို ဖန်တီးရန် Mosaic ကို လိုင်စင်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ Mosaic ဖန်တီးသူတစ်ဦးဖြစ်သည့် Andreessen သည် Mosaic Communications Corporation ကိုတည်ထောင်ခဲ့ပြီး web browser အသစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၎င်း ဘရောက်ဆာကို Mosaic Netscape ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။ {{quote| Mosaic မထွက်ပေါ်လာမီနှင့် ထွက်ပေါ်လာပြီး နောက်ပိုင်းတို့တွင် အင်တာနက်၏ အသက်နှစ်ခု ရှိခဲ့သည်။ Tim Berners-Lee ၏ Web protocols သည် ဆက်သွယ်နိုင်မှု (connectivity) နှင့် Marc Andreesen ၏ ဘရောက်ဆာသည် ကောင်းမွန်သော အသွင်အပြင် (great interface) တို့ကို ထောက်ပံ့နိုင်ကြောင်း နှစ်ခုပေါင်း၍ သက်သေပြခဲ့သည်။ ၂၄ လအတွင်းတွင် ဝဘ်ကို မသိသူရှိနေရာမှ နေရာတကာတွင် မသိသူမရှိသလောက် ဖြစ်သွားသည်။ <ref name="A Brief History of Cyberspace">{{cite web | title=A Brief History of Cyberspace | publisher=ZDNet | first=Mark | last=Pesce | date=October 15, 1995 | url=http://www.zdnet.com/zdi/vrml/content/960125/pesce1.html | deadurl=yes | archiveurl=https://web.archive.org/web/20081014005303/http://www.zdnet.com/zdi/vrml/content/960125/pesce1.html | archivedate=14 October 2008 | accessdate=February 6, 2015 }}</ref> }} NCSA နှင့်ပတ်သက်သော တရားဥပဒေဆိုင်ရာ ကိစ္စများကို ဖြေရှင်းရန် ကုမ္ပဏီ၏ အမည်ကို Netscape Communications Corporation နှင့် ဘရောက်ဆာကို Netscape Navigator ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ Netscape ဘရောက်ဆာသည် Mosaic ဘရောက်ဆာ၏ အသုံးဝင်မှု၊ စိတ်ချယုံကြည်ရမှု စသည့်အချက်များပေါ်တွင် အခြေခံကာ ကောင်းမွန်တိုးတက်အောင် မွမ်းမံခဲ့သည်။ အလုပ်လုပ်ဆောင်ပြီးသော စာမျက်နှာများကို ပြသနိုင်စွမ်းလည်း ရှိသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် စီးပွားရေးအတွက် အသုံးပြုရန်မဟုတ်သည့် ကိစ္စများအတွက် အခမဲ့ဖြစ်သည်ဆိုသောအချက်သည် World Wide Web ပေါ်ထွက်လာမှုကို လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် IBM Web Explorer, Navipress,SlipKnot, MacWeb, နှင့် Browse စသော ဘရောက်ဆာများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|last=Berghel|first=Hal|title=Hal Berghel's Cybernautica|url=http://berghel.net/col-edit/cybernautica/jan-feb96/pcai961.php|accessdate=14 November 2010|date=2 April 1996|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227013423/http://berghel.net/col-edit/cybernautica/jan-feb96/pcai961.php|url-status=dead}}</ref> ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် Netscape ဘရောက်ဆာသည် OmniWeb, WebRouser, UdiWWW နှင့် Microsoft's Internet Explorer 1.0 တို့၏ ပြိုင်ဆိုင်မှုအသစ်တစ်ခုကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် ဈေးကွက်ကို ဆက်လက်ဦးဆောင်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ ==ပထမ ဘရောက်ဆာစစ်ပွဲ== [[Image:Browser Wars (en).svg|thumb|300px|၁၉၉၅ နှင့် ၂၀၁၀ ကြား ဘရောက်ဆာများ၏ ဈေးကွက်ဝေစု။ Firefox was originally named "[[Firefox#History|Phoenix]]", a name which implied that it would rise like a [[Phoenix (mythology)|Phoenix]] after Netscape Navigator was killed off by Microsoft.]] ၁၉၉၅ ခုနှစ်အလယ်တွင် World Wide Web သည် ဆက်သွယ်ရေးကဏ္ဍများနှင့် ထင်ရှားသောယဉ်ကျေးမှု (popular culture) တို့တွင် ဂရုစိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။ Netscape Navigator သည် အသုံးပြုမှုအများဆုံး web browser ဖြစ်ခဲ့သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်က Internet Explorer 1.0 ကိုဖန်တီးရန် Mosaic လိုင်စင်ကို ရခဲ့သည်။ <ref name="bw">{{cite web|url=http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/january/new0122d.htm |title=MICROSOFT'S $8 MILLION GOODBYE TO SPYGLASS |accessdate=9 February 2011 |first=Peter |last=Elstrom |date=22 January 1997 |publisher=[[Bloomberg Businessweek]] |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/19970629174318/http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/january/new0122d.htm |archivedate=29 June 1997 |df= }}</ref><ref name="win">{{cite web|url=http://www.windowsitpro.com/article/news2/microsoft-and-spyglass-kiss-and-make-up.aspx|title=Microsoft and Spyglass kiss and make up|publisher=[[WindowsITPro]]|last=Thurrott|first=Paul|authorlink=Paul Thurrott|date=22 January 1997|accessdate=9 February 2011|archivedate=19 September 2012|archiveurl=https://archive.today/20120919002551/http://www.windowsitpro.com/article/news2/microsoft-and-spyglass-kiss-and-make-up.aspx}}</ref> Internet Explorer 1.0 ကို Windows 95 Plus! Pack ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် ဩဂုတ်လတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.microsoft.com/windows/WinHistoryIE.mspx |title=Windows History: Internet Explorer History |publisher=Microsoft.com |date=2003-06-30 |accessdate=2009-11-11}}</ref> သုံးလကြာပြီးနောက် Internet Explorer 2.0 ကို အခဲ့မဲ့ ဒေါင်းလုပ်ပြုလုပ်ကာ ရယူရန် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Netscape Navigator နှင့် မတူသည့်အချက်မှာ ၎င်းသည် ဝင်းဒိုးအသုံးပြုသူများသာမက စီးပွားရေးကုမ္ပဏီများအတွက်ပါ အခမဲ့ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{cite press release|url=http://news.microsoft.com/1996/04/30/microsoft-internet-explorer-web-browser-available-on-all-major-platforms-offers-broadest-international-support/|title=Microsoft Internet Explorer Web Browser Available on All Major Platforms, Offers Broadest International Support|publisher=Microsoft|date=30 April 1996|accessdate=7 November 2014}}</ref> အခြားကုမ္ပဏီများမှလည်း နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းတို့၏ ဘရောက်ဆာများကို အခမဲ့ ပေးခဲ့ကြသည်။<ref name="pcgo" /> Netscape Navigator နှင့် ၎င်း၏ ပြိုင်ဘက်ထုတ်ကုန်များဖြစ်ကြသည့် InternetWorks, Quarterdeck Browser, InterAp နှင့် WinTapestry တို့သည် အခြားသော အသုံးချဆော့ဝဲလ် (applications)များကို အင်တာနက် suite များအဖြစ် အတူတကွ ပြုလုပ်ကြသည်။<ref name="pcgo">{{cite journal|url=http://www.well.com/user/oink/oinkxweb/snippets/g7-bxls/webwar3.htm|accessdate=25 February 2011|title=Web-Wars|journal=[[PC Week]]|date=20 February 1995|first=Jesse|last=Berst|archive-date=18 July 2011|access-date=14 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718025042/http://www.well.com/user/oink/oinkxweb/snippets/g7-bxls/webwar3.htm|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.well.com/user/oink/oinkxweb/snippets/g7-bxls/webwar3.htm |access-date=14 February 2017 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718025042/http://www.well.com/user/oink/oinkxweb/snippets/g7-bxls/webwar3.htm }}</ref> Internet Explorer ဗားရှင်း (version) အသစ်နှင့် Netscape ( Netscape Communicator ဟု တံဆိပ်သတ်မှတ်ခဲ့) တို့ကို နောက်နှစ်အနည်းငယ်ကိုကျော်လွန်၍ လျင်မြန်သော အဟုန်ဖြင့် အသီးသီးထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။ လျှင်လျင်မြန်မြန် တီထွင်ထုတ်လုပ်လာကြခြင်းနှင့် အတူ အသွင်အပြင် (feature) အသစ်များလည်း ထည့်သွင်းလာကြသည်။ Netscape ၏ JavaScript ( နောက်ပိုင်းတွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ်က Jscript အဖြစ် ပုံတူကူးယူခဲ့) နှင့် ကိုယ်ပိုင် HTML tag (ဥပမာ - <code>&lt;[[Blink element|blink]]&gt;</code> နှင့် <code>&lt;[[Marquee tag|marquee]]&gt;</code>) များကို ထည့်သွင်းလာကြခြင်းဖြစ်သည်။ Internet Explorer သည် Netscape ဗားရှင်း 3.0 (၁၉၉၆) နှင့်အတူ အဆင့်ချင်း နီးကပ်လာခဲ့သည်။ Netscape သည် scripting support နှင့် ဈေကွက်၏ ပထမဆုံး Cascading Style Sheet (CSS) ကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် [[Internet Explorer 4.0]] ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထုတ်ဝေသည့်ပါတီပွဲကို ဆန်ဖရန်စစ်စကို (San Francisco) တွင် ကျင်းပရာ ဆယ်ပေရှည်သော "e" ပုံသဏ္ဌာန် လိုဂိုဖြင့် ထူးထူးခြားခြား ကျင်းပခဲ့သည်။ Netscape ၏ ဝန်ထမ်း/အလုပ်သမားများသည် နောက်နေ့မနက်ခင်းတွင် ကြီးမားသော လိုဂိုကြီးကို မြက်ခင်းပြင်ရှေ့တွင် အလုပ်သို့ သွားနေစဉ် မြင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုလိုဂိုတွင် "From the IE team ... We Love You" ဟူသေ ာစာသားပါလည်း ပါဝင်သည်။ Netscape အလုပ်သမား/ဝန်ထမ်းများသည်လည်း ၎င်းတို့ထက်သာလွန်အောင် ကြီးမားသော ဒိုင်နိဆောလာဘ်ကောင် ကို ထိပ်တွင်ထား၍ "Netscape 72, Microsoft 18" ဟူသော ဈေးကွက်ဝေစုကို ဖော်ပြသော စာသားကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://home.snafu.de/tilman/mozilla/stomps.html |title=Mozilla stomps IE |publisher=Home.snafu.de |date=1997-10-02 |accessdate=2009-11-11}}</ref> Internet Explorer 4 သည် ဘရောက်ဆာစစ်ပွဲ၏ အတက်အကျကို ပြောင်းလဲပစ်လိုက်သည်။ ၎င်းကို မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးတွင် အရေးကြီးသည့် ပါဝင်သည့်ဆော့ဝဲလ်တစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဘရောက်ဆာ ထုတ်လုပ်သူများသည် World Wide Web Consortium ၏ စံနှုန်းများအတိုင်း ထုတ်လုပ်ကြရသည်။ မည်သည့် ဘရောက်ဆာဖြင့်မဆို ကြည့်ရှု၍ ရအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ===Internet Explorer 5 & 6=== {{Refimprove section|date=October 2009}} မိုက်ခရိုဆော့ဖ်သည် ဘရောက်ဆာစစ်ပွဲတွင် ကြီးမားသော အကျိုးအမြတ်သုံးခု ရရှိခဲ့သည်။ ပထမတစ်ချက်မှာ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။ Netscape သည် ဈေးကွက်ဝေစု ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ဖြင့် ကောင်းမွန်သော စီးပွားရေးဈေးကွက်ကို စတင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ကုမ္ပဏီ၏ ဝင်ငွေသည် ထုတ်ကုန်တစ်ခုတည်း(Navigator and its derivatives) ပေါ်တွင် မှီခိုနေရခြင်းမှာ စီးပွားရေးအရ အားနည်းချက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ Netscap ၏ စုစုပေါင်းဝင်ငွေသည် မိုက်ခရိုဆော့မှ ရရှိသောအတိုးနှုန်း ဝင်ငွေလောက်ပင် မများပေ။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်၏ များပြားသော ငွေကြေးအရင်းအမြစ်သည် IE ဘရောက်ဆာကို အဖိုးအခ ကုန်ကျစရိတ် မရှိဘဲ ထုတ်လုပ်နိုင်စေခဲ့သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်က ဝင်းဒိုးမှ ရရှိသော အမြတ်ငွေများကို ကုမ္ပဏီ၏ ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ဈေးကွက်တို့တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ Netscape သည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် သက်ဆိုင်သော ဆော့ဝလ် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အိမ် နှင့် ပညာရေးအတွက် အသုံးပြုရန်အတွက်မူ အခမဲ့ဖြစ်သည်။ Internet Explorer သည် ဝင်းဒိုး (Windows) နှင့် Macintosh အသုံးပြုသူများအတွက် အခမဲ့ပေးခဲ့သည်။ Netscape Communications ၏ အမှုဆောင် အရာရှိနှင့် CEO ဖြစ်သော [[Jim Barksdale]] က "Very few times in warfare have smaller forces overtaken bigger forces...". ဟုပြောခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.netvalley.com/cgi-bin/intval/net_history.pl?chapter=4 |title=Roads and Crossroads of the Internet History |work=NetValley.com|date= |accessdate=2011-02-14 }}</ref> အခြားအကျိုးအမြတ်မှာ မိုက်ခရိုဆော့၏ ဝင်းဒိုး Operating System သည် ဈေးကွက်ဝေစု ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရရှိခဲ့သည်။ မိုက်ခရိုဆော့သည် Internet Explorer ကို ဝင်းဒိုးတွင် တစ်ပါတည်း ထည့်သွင်းပေးထားသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် မိုက်ခရိုဆော့သည် ဈေးကွက်ဝေစုကို အလွယ်တကူ လွှမ်းမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ရုံး သို့မဟုတ် အိမ်အတွက် ကွန်ပျူတာအသစ်ဝယ်ယူပါက ပထဆုံး အသုံးပြုရန်အတွက် ဝယ်ယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုမတိုင်ခင်က အသုံးပြုသူအများစုသည် ဘရောက်ဆာကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးမပြုဖူးပေ။ ထို့ကြောင့် အခြားဘရောက်ဆာများ ရွေးချယ်ကာ နှိုင်းယှဉ်အသုံးပြုမှု မရှိကြပေ။ အသုံးပြုသူများသည် အင်တာနက်နှင့် World Wide Web ကို အသုံးပြုနိုင်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဘရောက်ဆာများသည် အသွင်အပြင်အပိုင်းတွင် နှိုင်းယှဉ်ပါက ခြားနားမှု သိပ်မရှိလှပေ။ Internet Explorer သည် အသုံးပြုမှုများသော ဘရောက်ဆာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဘရောက်ဆာ အသုံးပြုမှုဝေစု၏ ၉၆ ရာခိုင်နှုန်းကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ပထမ ဘရောက်ဆာစစ်ပွဲသည် Internet Explorer ၏ အရေးကြီးပြိုင်ဘက်များ ဈေးကွက်ဝေစုတွင် မရှိတော့သော အချိန်ကျမှ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ဤသည်ကပင် ဘရောက်ဆာများ၏ တီထွင်ဆန်းသစ်မှုကို အဆုံးသတ်သွားစေသော အကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မတိုင်ခင်အထိ ၂၀၀၁ ခုနှစ်က ထုတ်လုပ်ခဲ့သော [[Internet Explorer 6|version 6.0]] ကသာ Internet Explorer ၏ ဗားရှင်း (version) အသစ်တစ်ခုအဖြစ် ရှိခဲ့သည်။ Internet Explorer 6.0 Service Pack 1 ကို ဝင်းဒိုး XP နှင့် ဝင်းဒိုးဆာဗာ၂၀၀၃ တို့တွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော [[Windows XP#Service Pack 2|Windows XP Service Pack 2]] တွင် Internet Explorer ကို အဆင့်မြှင့်တင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ pop-up များကို တားဆီးခြင်းနှင့် AtivateX Controls သွင်းခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လုံခြုံရေးအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အပြင်အဆင်များ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ==ဒုတိယ ဘရောက်ဆာစစ်ပွဲ== [[File:Wikipedia Main Page in Firefox 2.0.0.12.png|thumb|၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော Firefox 2.0]] Navigator စတင်ကျဆင်းချိန်တွင် Netscape က ဘရောက်ဆာကုဒ်များကို open-source အဖြစ် ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်မှ အကျိုးအမြတ်မယူသော Mozilla ဖောင်ဒေးရှင်းအဖြစ် အသစ်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ Mozilla ဖောင်ဒေးရှင်းသည် Netscape ကို အောင်မြင်မှုရရန် ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆက်သွယ်မှုဆိုင်ရာ မူလပရောဂျက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် မိုက်ခရိုဆော့မှ Internet Explorer 6 Service Pack 1 သည် standalone (အခြားကိရိယာများကို မမှီခိုဘဲ အလုပ်လုပ်နိုင်သော) ဗားရှင်း ဖြစ်ကြောင်းကို ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် မော်ဇီလာဖောင်ဒေးရှင်းနှင့် Opera Software တို့ပူးပေါင်းကာ open technology standards အသစ်များ ထုတ်လုပ်ရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.w3.org/2004/04/webapps-cdf-ws/papers/opera.html |title=Position Paper for the W3C Workshop on Web Applications and Compound Documents |publisher=W3.org |date= |accessdate=2009-11-11}}</ref> ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည့်ရလဒ်သည် WHATWG ဖြစ်သည်။ WHATWG အဖွဲ့၏ ပထမဆုံးတီထွင်သည့် စံနှုန်းများသည် W3C ၏ ထောက်ခံချက်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ===အသစ်ဖြစ်သော ဘရောက်ဆာများ ထုတ်ဝေခြင်း=== [[File:Usage share of web browsers (Source StatCounter).svg|left|thumb|[[StatCounter]] အရ ဘရောက်ဆာများ အသုံးပြုမှု]] [[File:Browser Market Map June 2015.svg|right|221px|thumb|[http://gs.statcounter.com/#browser-ww-monthly-200807-201306 StatCounter] အရ နိုင်ငံအလိုက်အသုံးပြုမှုအများဆုံး ဘရောက်ဆာများ<br> {{legend|#37C837|[[:en:Google Chrome|Google Chrome]]}} {{legend|#0066FF|[[:en:Internet Explorer|Internet Explorer]]}} {{legend|#FF9900|[[:en:Firefox|Mozilla Firefox]]}} {{legend|#6D6D6D|[[:en:Safari (web browser)|Safari]]}} {{legend|#FF2A2A|[[:en:Opera (web browser)|Opera]]}} ]] ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ်က [[Internet Explorer 7]] ကို ဝင်းဒိုး XP SP2 နှင့် ၂၀၀၅ခုနှစ် အလယ်ထွက်သော ဝင်းဒိုးဗားရှင်းများ အတွက် အသုံးပြု၍ ရနိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/ie/archive/2005/02/15/373104.aspx |title=IEBlog : IE7 |publisher=Blogs.msdn.com |date=2005-02-15 |accessdate=2009-11-11}}</ref> Internet Explorer 6 SP1 အတွက် အဓိကအဆင့်မြှင့်တင်မှုအဖြစ် ဗားရှင်းအသစ်ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ Opera ဘရောက်ဆာသည် mouse gestures ကဲ့သို့ tabbed browsing လုပ်ဆောင်မှုများ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၎င်းဆော့ဖ်ဝဲသည် စီးပွားရေးအရ ထုတ်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်မတိုင်ခင်က freeware ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်ဇွမ်လတွင် Opera 9 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် source viewer, Bit Torrent, Client implementation, widgets များ တပါတည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် Acid2 စမ်းသပ်မှုကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးသောဝင်းဒိုးဘရောက်ဆာ ဖြစ်သည်။ Opera Mini သည် မိုဘိုင်းဘရောက်ဆာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ မိုဘိုင်းဈေးကွက်ဝေစုတွင် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ဝေစုရှိသည်။ Operavသည် Nintendo DS နှင့် Wii တို့အတွက်ပါ အသုံးပြုနိုင်ရန် ထုန်လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ်က Internet Explorer 7 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် tabbed browsing, search bar တစ်ခု ပါဝင်ခဲ့သည်။ ပါဝင်ခဲ့သော အသွင်အပြင်အားလုံးသည် Opera နှင့် Firefox အသုံးပြုသူများအတွက် အချိန်ကာလ ကြာမြင့်စွာကပင် အကျွမ်းတဝင် အသုံးပြ၍ ရနေခဲ့ပြီဖြစ်သည့် အရာ ဖြစ်သည်။ မိုက်ခရိုတ၏ဆော့ဖ်က Internet Explorer 7 ကို ဝင်းဒိုးအား အစစ်အမှန်သုံးစွဲသူများအတွက် ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last=Evers |first=Joris |url=http://news.cnet.com/Microsoft+tags+IE+7+high+priority+update/2100-7350_3-6098500.html |title=Microsoft tags IE 7 'high priority' update &#124; CNET News.com |publisher=News.com.com |date= |accessdate=2009-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019060549/http://news.cnet.com/Microsoft+tags+IE+7+high+priority+update/2100-7350_3-6098500.html |archive-date=19 October 2014 |url-status=dead}}</ref> ဈေးကွက်ဝေစုစစ်တမ်းများအရ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်၏ IE 7 သည် သွင်းယူအသုံးပြုသူ နည်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် IE 7 ကို ဝင်းဒိုးအသုံးပြုသူအားလုံး အသုံးပြုနိုင်ရန် ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/ie/archive/2007/10/04/internet-explorer-7-update.aspx |title=IEBlog: Internet Explorer 7 Update |publisher=Blogs.msdn.com |date= |accessdate=2009-11-11}}</ref> ထိုနှစ်နှစ်တောက်လျှောက် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီးနောက် Internet Explorer 8 ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် ကုမ္ပဏီက ဘရောက်ဆာသည် Acid2 CSS စမ်းသပ်မှုကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် IE 8 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အရှိန်မြှင့်တင်ခြင်း၊ ကိုယ်ပိုင်များကာကွယ်မှု မြှင့်တင်ထားခြင်း၊ အရင်ဘရောက်ဆာအဟောင်းတို့အတွက် ရေးဆွဲထားသည့် စာမျက်နှာတို့ကို အဆင်ပြေပြေ ပြနိုင်အောင် ဆောက်ရွက်ထားခြင်း၊ ဝဘ်စံနှုန်းအမျိုးမျိုးကိုလည်း အထောက်အပံ့ ပေးထားခြင်း စသည့် အသွင်အပြင်များ ပါရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|url=http://www.microsoft.com/presspass/newsroom/windows/factsheets/ie8fs.mspx |title=Window Internet Explorer 8 Fact Sheet |date=March 2009|publisher=[[Microsoft]]|accessdate=26 August 2010}}</ref> ၎င်းသည် IE နောက်ဆုံးဗားရှင်းလည်း ဖြစ်၏။ IE 8 သည် Acid3 စမ်းသပ်မှုတွင် ၂၀/၁၀၀ မှတ်သာ ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းရမှတ်မှာ ထိုအချိန်တွင် အဓိကပြိုင်ဘက်အားလုံးနှင့် ယှဉ်ပါက အတော်ဆိုးရွားသော ရလဒ် ဖြစ်သည်။<ref>Presto and WebKit-based browsers scored 100 in 2008, with Firefox scoring 93 in June 2009.</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်တွင် Mozilla က Mozilla Firefox 2.0 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် မကြာသေးခင်က ပိတ်ထားသည့် tab များကို ပြန်လည်ဖွင့်နိုင်ခြင်း၊ လုပ်နေသည့်အလုပ်များ ပြန်လည်ပြင်ဆင်နိုင်သည့် session တစ်ခု၊ phishing filter တစ်ခု၊ စာရိုက်ထည့်ရာတွင် စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံ စစ်ဆေးပေးခြင်း အစရှိသည့် အသွင်အပြင်များ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://developer.mozilla.org/devnews/index.php/2008/06/11/coming-tuesday-june-17th-firefox-3/ |title=Coming Tuesday, June 17th: Firefox 3 |publisher=Mozilla Developer Center |accessdate=2009-10-12 }}</ref>၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၇ ရက်တွင် Mozilla က နည်းပညာဆန်းသစ်ထားပြီး အခြားသော အသွင်အပြင်များ ပါဝင်လာခြင်းနှင့်အတူ Firefox 3.0 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Firefox 3.5 သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ ရက်တွင် ထွက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် နောက်ထပ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းမြှင့်တင်မှုများ၊ native integration of audio and video, ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှုအတွက် အသွင်အပြင်များ ပိုမိုပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mozilla-europe.org/en/press/2009/06/30/1293-mozilla-advances-the-web-with-firefox-35 |title=Mozilla Advances the Web with Firefox 3.5 |publisher=Mozilla Europe and Mozilla Foundation |accessdate=2009-10-12 }}{{dead link|date=June 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် အက်ပဲလ်သည် open-source KHTML နှင့် KJS layout နှင့် KDE Konqueror ဘရောက်ဆာတို့၏ fork များကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ထိုအရညသည် အခြားသောနည်းပညာ ထုတ်လုပ်မှုများထုတ်လုပ်ရသည်ထက် လွယ်ကူသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ကုဒ် အကြောင်းရေ ၁၄၀၀၀၀ ထက်နည်းခြင်း၊ ရိုးရှင်းစွာ ဒီဇိုင်းချထားခြင်း၊ စံနှုန်းများနှင့်လည်း သဟဇာတ ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့၏။<ref name="macport">KDE KFM-Devel mailing list "[http://lists.kde.org/?l=kfm-devel&m=104197092318639&w=2 (fwd) Greetings from the Safari team at Apple Computer]", January 7, 2003.</ref> ၎င်းတို့၏ layout engine ကိုWebkit ဟု အမည်ပေးခဲ့၏။ ၎င်းအင်ဂျင်သည် Mac OS X v10.3 တွင် Safari ဘရောက်ဆာနှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့၏။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ ရက်တွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ်က Mac OS တွင်အသုံးပြု၍ ရသည့် IE ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်တော့မည် မဟုတ်တော့ကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၆ ရက်တွင် အက်ပဲလ်က Safari ဘရောက်ဆာအစမ်းထုတ်ဗားရှင်းကို မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးအတွက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် Netscape သည် Mozilla-derived Netscape Navigator အား ရပ်ဆိုင်းတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အသုံးပြုသူများကိုလည်း Mozilla Firefox ကို ပြောင်းကာအသုံးပြုရန် ပြောခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url= http://blog.netscape.com/2007/12/28/end-of-support-for-netscapeweb-browsers/|title= The Netscape Blog|accessdate= 2007-12-28|work= Netscape, AOL|archivedate= 8 December 2008|archiveurl= https://web.archive.org/web/20081208144025/http://blog.netscape.com/2007/12/28/end-of-support-for-netscapeweb-browsers/}}</ref> သို့သော် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင်မူ Netscape သည် အထောက်အပံ့ပေးမှုအား ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့အထိ တိုးမြှင့်ပေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ဂူဂဲလ်က Chrome ဘရောက်ဆာကို မိုက်ခရိုဆော့ဖ်ဝင်းဒိုးအတွက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Chrome သည် Safari ကဲ့သို့ Webkit အင်ဂျင်နှင့် V8 ဟုခေါ်သည့် မြန်ဆန်သည့် JavaScript အင်ဂျင်ကို အသုံးပြုထားသည်။ နောက်မကြာမီပင် ဝင်းဒိုး၊ OS X နှင့် Linux ပလက်ဖောင်းများအတွက် open-sourced ဗားရှင်းကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ခရိုမီယမ် (Chromium) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ Net Applications အရ Chrome သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဈေးကွက်ဝေစု၏ ၃.၆ % ကို ရခဲ့သည်။ Mac OS X နှင့် Linux အတွက် စမ်းသပ်ထုတ်ဝေသောအခါ ဈေးကွက်ဝေစုသည် လျင်မြန်စွာ တိုးလာခဲ့သည်။<ref name="market-share">{{cite web | url = http://marketshare.hitslink.com/browser-market-share.aspx?qprid=0 | title = Browser market share | accessdate = 2009-12-30 | date= December 30, 2009 | publisher = Net Applications }} </ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလနှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်းတွင် StatCounter က Firefox 3.5သည် ရေပန်းအစားဆုံး ဘရောက်ဆာဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ များစွာသော ဘရောက်ဆာတို့ကမူ Internet Explorer 7 and 8 ကို အနည်းငယ်ကျော်လွန်ကာ ဖြတ်ကျော်သွားကြသည်။<ref name="test">[http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/188906.asp?from=blog_last3 Firefox 3.5 is world's most popular browser, StatCounter says] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110126180230/http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/188906.asp?from=blog_last3 |date=26 January 2011 }}, Nick Eaton. seattlepi blogs. 2009-12-21. Retrieved 2009-12-22.</ref><ref>{{cite web|url=http://gs.statcounter.com/#browser_version-ww-monthly-200902-201006|title=StatCounter global stats – Top 12 browser versions|publisher=StatCounter|accessdate=12 March 2010}}</ref> ယခုတစ်ခါ ထုတ်ပြန်မှုသည် ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်သည်။ Netscape Navigator ကျဆုံးလာကတည်းက IE မဟုတ်သော ဘရောက်ဆာများက IE အဆင့်အမြင့်ဆုံးဗားရှင်းကို ကျော်လွန်ခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://geeksmack.net/internet/910-firefox-35-surpasses-ie7-market-share |title=Firefox 3.5 surpasses IE7 market share |publisher=Geeksmack.net |date=2009-12-22 |accessdate=2010-05-23 |archivedate=26 May 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100526190848/http://geeksmack.net/internet/910-firefox-35-surpasses-ie7-market-share }}</ref> မိုက်ခရိုဆော့ဖ်သည် ဗားရှင်း 7 ၏ နေရာတွင် ဗားရှင်း 8 ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ နှစ်လထက်မပိုသောအချိန်ကာလကြာပြီးနောက် IE 8 သည် ရေပန်းအစားဆုံး ဘရောက်ဆာဖြစ်သည်ဟု ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် သက်သေပြခဲ့သည်။ NetApplications ကဲ့သို့သော အခြားသော အဓိကကိန်းဂဏန်းများအရ IE မဟုတ်သော အခြားဘရောက်ဆာများသည် IE အမြင့်ဆုံးဗားရှင်းကို ကျော်လွန်သည်ဟု မဖော်ပြခဲ့ကြပေ။ သို့သော် Firefox 3.5 သည် ဒိဇင်ဘာလ၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ်နှင့် ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၁၀ အကြားတွင် တတိယလူသုံးအများဆုံး ဖြစ်သည်ဟုသာ ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://marketshare.hitslink.com/browser-market-share.aspx?qprid=3 |title=Browser market share trend |publisher=Marketshare.hitslink.com |accessdate=2010-06-25}}</ref> ===HTML5 beginnings and Presto rendering engine deprecation=== {{Refimprove section|date=October 2016}} ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် Mozilla သည် Mozilla Firefox 3.6 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် Personas ဟု ခေါ်သည့် theme display တစ်ခု ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အသုံးပြုသူအား ကလစ်တစ်ချက်နှိပ်လိုက်ရုံဖြင့် ဘရောက်ဆာ၏ အသွင်အပြင်ကို ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ဗားရှင်း 3.6 သည် JavaScript လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ထားသည်။ ထို့ပြင် ဘရောက်ဆာတစ်ခုလုံး၏ တုံ့ပြန်မှုကို မြှင့်တင်ထားကာ ဖွင့်လိုက်သည့်အခါ ကြာသည့်အချိန်ကိုလည်း ကောင်းမွန်အောင် လုပ်ဆောင်ထားသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် Internet Explorer သည် ပထမဆုံးအကြိမ် ဈေးကွက်ဝေစု၏ ၅၀ % အောက် လျှောကျကာ ၄၉.၈၇% သို့ ရောက်ခဲ့သည်ဟု StatCounter က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုလထဲမှာပင် Internet Explorer ၏ ပထမဆုံး ဈေးကွက်ဝေစုတွင် ကျဆုံးမှုကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mozilla.com/en-US/firefox/3.6/releasenotes/ |title=Mozilla Firefox 3.6 Release Notes |publisher=Mozilla.com |date=2010-01-21 |accessdate=2010-05-23}}</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် Internet Explorer သည် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဈေးကွက်ဝေစု၏ ၅၀% အောက် လျော့ကျခဲ့ကာ ဝေစု၏ ၄၉.၈၇% သာ ရခဲ့သည်ဟု StatCounter က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://gs.statcounter.com/#browser-ww-monthly-200909-201009|title=Microsoft Internet Explorer browser falls below 50% of worldwide market for first time|publisher=StatCounter|accessdate=7 October 2010}}</ref> ထိုလအတွင်းမှာပင် StatCounter က Internet Explorer 8 ၏ အသုံးပြုမှုဝေစု ပထမဆုံးကျဆင်းမှုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://gs.statcounter.com/#browser_version-ww-monthly-200910-201010|title=StatCounter Browser Versions form Oct 09 to Oct 10|publisher=StatCounter|accessdate=9 November 2010}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဂူဂဲဘ်က Chrome 9 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ WebGL, Chrome Instant, နှင့် Chrome Web Store တို့လည်း မိတ်ဆက်ပါဝင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://chrome.blogspot.com/2011/02/dash-of-speed-3d-and-apps.html |title=Google Chrome Blog |publisher=chrome.blogspot.com |date=2011-02-03 |accessdate=2010-02-04}}</ref> ကုမ္ပဏီသည် ထိုနှစ်မှာပင် အခြားသော Chrome ဗားရှင်း ခုနစ်မျိုးကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ Chrome 16 ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ပြီးစီးအောင် ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူသုံးစွဲနိုင်သည့် ပထမဆုံးသော ဗားရှင်းသည် Chrome 17 ဖြစ်သည်။ Chrome 17 ကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဂူဂဲမှထုတ်သည့် ဘရောက်ဆာများ (Chrome and Android) သည် ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်း၏ ဝဘ်ဆိုက်များတွင် လူသုံးအများဆုံး ဘရောက်ဆာများ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://stats.wikimedia.org/archive/squid_reports/2012-04/SquidReportClients.htm|title=Wikimedia Traffic Analysis Report - Browsers e.a.|publisher=[[Wikimedia Foundation]]|accessdate=22 May 2012|archive-date=21 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220321163639/https://stats.wikimedia.org/archive/squid_reports/2012-04/SquidReportClients.htm}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မေလတွင် Chrome သည် Internet Explorer ကို ကျပ်ကျပ်တည်းတည်းကျော်တက်သွားကာ လူသုံးအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="google_chrome_overtakes_internet_explorer">{{cite web|url=http://www.pcworld.com/article/255886/google_chrome_overtakes_internet_explorer.html|title=Google Chrome Overtakes Internet Explorer|publisher=|accessdate=23 July 2016}}</ref> သို့သော် ဇူလိုင်လ၊ ၄ ရက် မတိုင်ခင်အထိ ထိပ်ဆုံးရှိ ဈေးကွက်ဝေစုတွင် Internet Explorer နှင့် Chrome အကြားတွင် Internet Explorer သည် Chrome ထက် အနည်းငယ်ဦးဆောင်လျက် ရက်သတ္တပတ်ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://gs.statcounter.com/#browser-ww-daily-20120301-20120731|title=StatCounter Global Stats - Browser, OS, Search Engine including Mobile Usage Share|publisher=|accessdate=23 July 2016}}</ref> တစ်ချိန်တည်းမှာပင် Net Applications က Internet Explorer သည် Google Chromeနှင့်အတူ ပြတ်ပြတ်သားသား ပထမနေရာတွင် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။ Firefox ကမူ ဒုတိယနေရာသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် Chrome သည် လူသိများလာကာ အက်ပဲလ်က ဝင်းဒိုးအတွက် Safari ဘရောက်ဆာကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။<ref>[http://www.netmarketshare.com/browser-market-share.aspx?qprid=1&qpcustomb=0&qpsp=158&qpnp=5&qptimeframe=M Browser market share<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> မိုက်ခရိုဆော့ဖ်သည် Internet Explorer 9 ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် HTML5 ဗီဒီယို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို အထောက်အပံ့ပေးထားပြီး အခြေခံ SVG feature ကိုလည်း အထောက်အပံ့ပေးသည့် အင်္ဂါရပ်တစ်ခု ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် Windows Vista, Windows 7, and Windows Phone 7 တွင်သာ အလုပ်လုပ်နိုင်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီသည် နောက်ပိုင်းတွင် Internet Explorer 10 ကို Windows 8 နှင့် Windows Phone 8 တို့တွင် ထည့်သွင်းထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Windows 7 တွင်မူ ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကျမှသာ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုဗားရှင်းသည် Vista နှင့် Phone 7 ထောက်ပံ့မှုအတွက် ရပ်ဆိုင်းထားသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် Internet Explorer 11 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုဗားရှင်းကို ယခင်အသုံးပြုနေသည့် ကွန်ပျူတာများအတွက် အထောက်အပံ့ ပေးထားသည်။ ဂူဂဲလ်ခရုမ်းကို လျင်မြန်စွာထုတ်ဝေမှုသည် မော်ဇီလာ၏ Firefox ဘရောက်ဆာကိုလည်း ထိုနည်းတူ မြန်ဆန်စွာ ထုတ်ဝေရန် စေ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် Firefox 5.0 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ယခင်ထုတ်ဝေမှုပြီး ခြောက်ပတ်မျှအကြာတွင် ထုတ်ဝေခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://blog.mozilla.org/futurereleases/2011/08/26/rapidity/|title=Mozilla blog.}}</ref> မော်ဇီလာသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် Firefox 9 ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံးတွင် ဗားရှင်း (၄) ခုအထိ ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။{{Citation needed|date=October 2016}} ရေရှည်ထောက်ပံ့မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် မော်ဇီလာသည် Extended Support Release (ESR) ဗားရှင်းဖြစ်သည့် Firefox 10 ကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပုံမှန်ဗားရှင်းများနှင့်မတူသည့် Firefox ESR သည် ပုံမှန် လုံခြုံရေးမြှင့်တင်မှုများအပြင် အင်္ဂါရပ်အသစ်များ၊ ဆောင်ရွက်ချက်မြှင့်တင်မှုများကို ခန်မှန်းခြေ တစ်နှစ် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် Firefox 11 ကို လျင်မြန်စွာ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။{{Citation needed|date=October 2016}} ထိုကာလအတွင်း အဓိကသုံးစွဲကြသည့် ဘရောက်ဆာများသည် HTML5 video. Supported codecs များကို အထောက်အပံ့ ပေးလာကြသည်။{{Citation needed|date=October 2016}} သို့သော်လည်း ဘရောက်ဆာတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ Android, ခရုမ်း နှင့် Firefox လက်ရှိဗားရှင်းများသည် Theora, H.264, and the VP8 version of WebM စသည်တို့ကို ထောက်ပံ့ထားကြသည်။ Firefox ၏ ယခင်ဗားရှင်းများသည် ပိုင်ဆိုင်သည့် codec ကြောင့် H.264 မပါဝင်ပေ။ အန်းဒရွိုက်အတွက် ဗားရှင်း ၁၇၊ ဝင်းဒိုးအတွက် ဗားရှင်း ၂၀ စသည်တို့ကျမှသာ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ Internet Explorer နှင့် Safari တို့သည် H.264 တို့ကို ထောက်ပံ့ပေးထားကြသည်။ သို့သော် Theora နှင့် VP8 codecs တို့ကို ထည့်သွင်းကာ အသုံးပြုနိုင်သည်။{{Citation needed|date=October 2016}} မိုဘိုင်းဘရောက်ဆာများတွင် WebKit အသုံးများလာသည့်အခါ Opera Software သည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အင်ဂျင် Presto ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ အော်ပရာ၏ နောက်ပိုင်း ဘရောက်ဆာအစဉ် ၁၂ ခုသည် WebKit အစား Presto ကို အသုံးပြုထားသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist|30em}} {{refbegin}} * '''DOJ/Antitrust''': U.S. Department of Justice Antitrust Division. [http://www.usdoj.gov/atr/cases/f1700/1763.htm Civil Action No. 98-1232 (Antitrust) Complaint, United States of America v. Microsoft Corporation]. May 18, 1998. Press release: [http://www.usdoj.gov/atr/public/press_releases/1998/1764.htm Justice Department Files Antitrust Suit Against Microsoft for Unlawfully Monopolizing Computer Software Markets] {{refend}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{URL | https://archive.org/stream/10Kahle000190#page/n77/mode/2up | A March 1998 Interview with Marc Andreessen about Microsoft antitrust litigation and browser wars}} <!-- Here's a citation for when this source is incorporated into the article someday. <ref name="Upside March 1998">{{cite magazine | magazine=[[Upside (magazine)|Upside]] | date=March 1998 | url=https://archive.org/stream/10Kahle000190 | accessdate=February 6, 2015}}</ref>{{rp|76}} --> * {{URL | http://www.netvalley.com/intvalweb.html | The Roads and Crossroads of Internet History: Chapter 4. Birth of the World Wide Web by Gregory R. Gromov}} * [http://www.w3schools.com/browsers/browsers_stats.asp Browser Statistics] – Month by month comparison spanning from 2002 and onward displaying the usage share of browsers among web developers * [http://www.upsdell.com/BrowserNews/stat.htm Browser Stats] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170303224800/http://www.upsdell.com/BrowserNews/stat.htm |date=3 March 2017 }} – Chuck Upsdell's Browser Statistics * [http://marketshare.hitslink.com/ Browser Stats] – Net Applications' Browser Statistics * [http://gs.statcounter.com/ StatCounter Global Stats] – tracks the market share of browsers including mobile from over 4 billion monthly page views * [http://www.w3avenue.com/2009/03/24/browser-war-ria-future-of-web-development/ Browser war, RIA and future of web development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160204010920/http://www.w3avenue.com/2009/03/24/browser-war-ria-future-of-web-development/ |date=4 February 2016 }} * [http://www.evolt.org/article/Browser_Wars_II_The_Saga_Continues/25/60181/ Browser Wars II: The Saga Continues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100501065145/http://www.evolt.org/article/Browser_Wars_II_The_Saga_Continues/25/60181 |date=1 May 2010 }} – an article about the development of the browser wars * [http://www.cheap-web.com.au/media/webbrowsers-war-2012/ Web Browsers' War – 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223091108/http://cheap-web.com.au/media/webbrowsers-war-2012/ |date=23 February 2017 }} – An article about web browsers' war in 2012 * [http://www.tomandmaria.com/tom/Writing/ProtocolsForProfitDRAFT.pdf Thomas Haigh, "Protocols for Profit: Web and Email Technologies as Product and Infrastructure" in The Internet & American Business, eds. Ceruzzi & Aspray, MIT Press, 2008]– business & technological history of web browsers, online preprint * [http://stephenbrooks.org/games/browserwars/ stephenbrooks.org – browserwars] – a multiplayer browser game, shows the logo of the browsers used * [http://yourbrowser.is/browser-market-share/ Browser Market Share] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170315061544/https://yourbrowser.is/browser-market-share/ |date=15 March 2017 }} – current market share of browsers and their versions, desktop and mobile {{DEFAULTSORT:Browser Wars}} [[Category:ဝဘ် ဘရောက်ဆာများ]] [[Category:ဆော့ဝဲလ် စစ်ပွဲများ]] 78w7m3sxr1lynr57kw34kbi9pqula4l 0 73539 1061632 874673 2026-11-05T06:15:54Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စျေးများ]] 1061632 wikitext text/x-wiki '''ယုဇနပလာဇာ'''<ref>{{cite web|title=Yuzana Plaza|url=http://www.visit-mekong.com/myanmar/yangon/shopping.htm|accessdate=11 May 2014}}</ref>သည် ငါးထပ်ရှိသော အဆောက်အဦဖြစ်ပြီး ဗညားဒလလမ်း၊ [[မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊<ref>{{cite web|title=Yangon (Rangoon)|url=http://www.lonelyplanet.com/myanmar-burma/yangon-rangoon|accessdate=11 May 2014}}</ref> [[မြန်မာနိုင်ငံ]]<ref>{{cite web|title=Myanmar (Burma)|url=http://www.lonelyplanet.com/myanmar-burma|accessdate=11 May 2014}}</ref>တွင် တည်ရှိသည်။ ယုဇနပလာဇာသည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ နာမည်ကြီး ပလာဇာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒေသခံပြည်သူများ အကြိုက် ဈေးဝယ်ထွက်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ပလာဇာသည် သမာရိုးကျဈေးထက် အနည်းငယ်သာပြီး ရှော့ပင်းမောလ် အဟောင်းကြီးနှင့်တူသယောင် ရှိသည်။ မြေညီထပ်သည် လက်ကားရောင်းချရာနေရာကြီးဖြစ်ပြီး ထုပ်ပိုးပြီး အစားအစာများ၊ အဖျော်ယမကာများပါဝင်ပြီး အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များတောင် ရောင်းချလျက်ရှိသည်။ အပေါ်ထပ်ရှိ ဆိုင်ခန်းများတွင် အီလက်ထရောနစ် ထုတ်ကုန်များ၊ အိမ်သုံးပစ္စည်းများ၊ မိုဘိုင်းဟမ်းဆက်များ၊ ပရိဘောဂပစ္စည်းများအား ရောင်းချကြသည်။ တတိယထပ်တွင်တော့ မိုဘိုင်းဖုန်းပြုပြင်ဆိုင်များ အများအပြားတည်ရှိနေသည်။ ကော်ဖီဆိုင်၊ စားသောက်ဆိုင်၊ ဒိုးနက်ဆိုင်နှင့် အဖျော်ယမကာဆိုင်များသည် အပေါ်ဆုံးထပ်တွင်တည်ရှိသည်။ == တည်နေရာ == ယုဇနာပလာဇာသည် သိမ်ဖြူတင်းနစ်ကွင်းမှ တာမွေအဝိုင်းသို့သွားသော ဗညားဒလလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ယုဇာနာပလာဇာသည် မင်္ဂလာဈေးနှင့် ၂၀၀ မီတာအကွာတွင်တည်ရှိပြီး [[ကန်တော်ကြီး(ရန်ကုန်)|ကန်တော်ကြီး]]နှင့်လည်း နီးသည်။ ထို့ပြင် ပလာဇာသည် [[မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်]]နှင့် [[တာမွေမြို့နယ်]]တို့၏ မြို့နယ်ချင်းထိစပ်နေသော ဧရိယာတွင် တည်ရှိသည်။ ဘက်စ်ကားမှတ်တိုင်အနေဖြင့် ယုဇနာပလာဇာမှတ်တိုင်ဟုခေါ်ပြီး ပလာဇာနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ယုဇနပလာဇာကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့ပြီး ပလာဇာရှိ ဆိုင်ခန်းများသည် ၁၉၉၅ ခုနှစ်အစပိုင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ပလာဇာတစ်ခုလုံး၏ ပိုင်ရှင်မှာ [[ဌေးမြင့်|ဦးဌေးမြင့်]]<ref>{{cite web|title=U Htay Myint|url=http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=1923|accessdate=11 May 2014|archive-date=17 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110517084239/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=1923}}</ref> ဖြစ်ပြီး ယုဇန ဦးဌေးမြင့်ဟု လူသိများကြကာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အချမ်းသာဆုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်များထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၉၀ ခုနှစ်များနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၀၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်းတွင် ယုဇနပလာဇာသည် ဈေးဝယ်လို့ကောင်းသော နေရာတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်များနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်းအတွင်းတွင် ပလာဇာအတွင်း ခင်ကျင်းပြသမှုများဖြင့် ပြည့်ကျပ်နေပြီး စိတ်ပျက်ဖွယ်ရာကောင်းသော နေရာတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မင်္ဂလာဈေးတစ်ခုလုံးနီးပါး မီးလောင်ခံရသောအခါတွင် မင်္ဂလာဈေးမှ ဆိုင်ခန်းများသည် ယုဇနပလာဇာသို့ ပြောင်းရွေ့ရောင်းချကြရာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းပိုင်းတွင် ယုဇနပလာဇာသည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ လူများတိုးမပေါက်အောင် ဝယ်ယူမှုများသော ပလာဇာဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == * [http://www.mmtimes.com/index.php/business/property-news/9441-yuzana-plaza-shops-going-out-of-business.html Yuzana Plaza shops going out of business] * [http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/yangon/6178-yuzana-plaza-opening-days-dispute-resolved.html Business hours: Yuzana Plaza dispute resolved] * [https://plus.google.com/109024023276688611490/about?gl=th&hl=en ယုဇနပလာမြေပုံ] * [http://www.agoda.com/hotels-near-yuzana-plaza/attractions/yangon-mm.html လေဆိပ်မှ အကွာအဝေး] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စျေးများ]] qig57zvj0amkqpxh791a3e17p3nr9jo 0 82719 1061633 874666 2026-11-05T06:17:35Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စျေးများ]] 1061633 wikitext text/x-wiki {{infobox shopping mall |shopping_mall_name = ဘုရင့်နောင်ဈေး |image = |caption = |location = [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်]] ၁၁၀၆၂၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] <br> [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coordinates = {{coord|16|51|59|N|96|06|26|E|display=inline,title}} |opening_date = ၁၉၉၀<ref name="mt-1">{{cite journal | url=http://www.myanmar.com/myanmartimes/MyanmarTimes17-332/b007.htm | title=Market reforms lead to Bayintnaung boom | author=ဇော်ထက်နှင့် မေသန္တာဝင်း | date=၂၀၀၆-၀၉-၀၄ | publisher=[[မြန်မာတိုင်း(မ်)]] }}</ref> |manager = |developer = |architects = |building_costs = |number_of_stores = |number_of_anchors = |floor_area = |floors = |parking = |website = }} '''ဘုရင့်နောင်ဈေး'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့]]၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အကြီးဆုံး လယ်ယာထွက်ကုန်များ တင်ပို့ရောင်းချရာ ကုန်စည်ဒိုင်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင်ဈေးကို ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး နှစ်ထပ်အဆောက်အဦများဖြစ်ကာ ကြမ်းပြင်အကျယ်သည် ၁၂၀၀ နှင့် {{convert|2400|sqft|m2}} ရှိသည်။<ref name="mt-1"/> ဘုရင့်နောင်ဈေးသည် အစိုးရ၏ တရားဝင်ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ပဲအမျိုးမျိုးကို လက်ကားရောင်းချရာ တခုတည်းသောနေရာဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားသို့ ပဲတင်ပို့မှုသည် ၁.၃၄ မီလီယံတန်ရှိပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၅၀ မီလီယံရှိသည်။<ref name="banks">{{cite journal |url=http://www.mmtimes.com/no439/b001.htm |title=Bank, exporters gamble on higher prices |date=၂၀၀၈-၁၀-၀၆ |author=ရီရီထွေး |publisher=[[မြန်မာတိုင်း(မ်)]] |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081123012422/http://www.mmtimes.com/no439/b001.htm |archivedate=၂၀၀၈-၁၁-၂၃ |df= }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mmtimes.com/no439/b001.htm |access-date=24 October 2017 |archive-date=23 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081123012422/http://www.mmtimes.com/no439/b001.htm }}</ref><ref name=level/> မတ်ပဲသည် အဆိုပါဈေးတွင် အဓိကတင်ပို့သော ပဲတစ်မျိုးဖြစ်သည်။<ref name="matpe">{{cite journal |url=http://www.mmtimes.com/no362/b006.htm |title=Beans and pulses traders anticipate export price rise |author=တင်မိုးအောင် |publisher=[[မြန်မာတိုင်း(မ်)]] |date=၂၀၀၇-၀၄-၀၉ |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071005083716/http://www.mmtimes.com/no362/b006.htm |archivedate=October 5, 2007 }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mmtimes.com/no362/b006.htm |access-date=24 October 2017 |archive-date=5 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071005083716/http://www.mmtimes.com/no362/b006.htm }}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် မတ်ပဲ၊ ကုလားပဲ၊ ပဲစင်းငုံ စသော ပဲ တန်လေးထောင်ခန့်သည် နေ့စဉ် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု ဖြစ်နေသည်။<ref name=level>{{cite journal |url=http://www.mmtimes.com/no486/b006.htm |title=Beans and pulses markets level out |date=2009-08-31 |author=သိုက်ဇင် |publisher=[[မြန်မာတိုင်း(မ်)]] |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090910021207/http://www.mmtimes.com/no486/b006.htm |archivedate=၂၀၀၉-၀၉-၁၀ |df= }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mmtimes.com/no486/b006.htm |access-date=24 October 2017 |archive-date=10 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090910021207/http://www.mmtimes.com/no486/b006.htm }}</ref> ထို့ပြင် ဘုရင့်နောင်ဈေးသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဒေသအသီးသီးသို့ ငပိငါးခြောက်များကို အဓိက လက်ကားရောင်းချရာ နေရာကြီးလည်း ဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင်ဈေးကို အင်တာနက်အခြေပြု ကုန်သွယ်မှု သတင်းအချက်အလက်ကွန်ယက်၏ ဗဟိုအဖြစ် ဆောက်လုပ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုန်စည်ဒိုင်များနှင့် ချိတ်ဆက်ထားကာ ဈေးနှုန်းတသတ်မှတ်တည်း တည်ငြိမ်စေရန် နိုင်ငံတကာဈေးနှုန်းများနှင့်အညီ ရောင်းချရသော ကုန်စည်ဒိုင်ကြီးအဖြစ် ဆောက်လုပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။<ref name="comms">{{cite journal |url=http://www.mmtimes.com/no435/b002.htm |title=No completion date set for comms trading network |date=၂၀၀၈-၀၉-၀၈ |author=ထင်ကျော် |publisher=[[မြန်မာတိုင်း(မ်)]] |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080921061404/http://www.mmtimes.com/no435/b002.htm |archivedate=2008-09-21 |df= }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mmtimes.com/no435/b002.htm |access-date=24 October 2017 |archive-date=21 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921061404/http://www.mmtimes.com/no435/b002.htm }}</ref><ref name="e-info"/> လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုန်စည်ဒိုင်များသည် တယ်လီဖုန်းများဖြင့်သာ ချိတ်ဆက် ရောင်းဝယ်နေကြသည်။<ref name="comms"/> ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဘုရင့်နောင်ဈေး၌ ပြည်တွင်းဈေနှုန်းများကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ပြသသော စနစ်တစ်ခု ရှိလာခဲ့သည်။ ဆီထွက်သီးနှံအမျိုးမျိုး၊ ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ အားလူး၊ ငရုတ်သီးစိမ်းတို့၏ ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာဈေးနှုန်းများကိုလည်း မကြာမီ ထည့်သွင်းနိုင်မည်ဟု မျှော်မှန်းခဲ့ကြသည်။<ref name="e-info">{{cite journal |url=http://www.mmtimes.com/no439/b003.htm |title=Bayintnaung launches E-information system |date=၂၀၀၈-၁၀-၀၆ |author=ထင်ကျော် |publisher=[[မြန်မာတိုင်း(မ်)]] |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716024915/http://www.mmtimes.com/no439/b003.htm |archivedate=၂၀၁၁-၀၇-၁၆ |df= }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mmtimes.com/no439/b003.htm |access-date=24 October 2017 |archive-date=16 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716024915/http://www.mmtimes.com/no439/b003.htm }}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် '''မြန်မာနိုင်ငံပဲမျိုးစုံနှင့် နှမ်းကုန်သည်များအသင်း'''သည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပမှ အရောင်းအဝယ်များအားလုံးကို ဘုရင့်နောင်ဈေးတွင်သာ အပြီးသတ်ပြုလုပ်ရန် လိုလားခဲ့ကြသည်။<ref name=level/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [https://web.archive.org/web/20130402085549/http://www.burmamarkets.com/ Burma Markets Information Daily] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စျေးများ]] bbtp8vdc5q40lpqmk67p2kzbehbtaaq 0 83735 1061626 1038982 2026-11-05T05:51:37Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061626 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | show_name = ဝေဟင်ထက်က ချစ်ကြယ်စင် | image = | caption = | show_name_2 = You Who Came from the Stars | genre = အချစ်<br/>ဟာသ<br/>စိတ်ကူးယဉ်<br>ဒရမ်မာ<br/>သိပ္ပံ (သဘာဝလွန်) | writer = ပတ်ဂျီအွန်း | director = ဂျန်တေရူး | starring = ဂျွန်ဂျီဟွန်း<br />ကင်ဆွန်ယွန်း<br />ပတ်ဟေးဂျင် <br />[[ယူးအင်နာ]] | theme_music_composer = | opentheme = "Man From Star (အဖွင့်)" | endtheme = "My Destiny" by [[:en:Lyn (singer)|Lyn]] | composer = | country = [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] | language = [[ကိုရီးယားဘာသာစကား|ကိုရီးယား]] | num_episodes = ၂၁ | list_episodes = | executive_producer = ချွိုင်မွန်ဆွက် | producer = မွန်ဘိုးမီ | location = | cinematography = Lee Gil-bok <br/> Jung Min-gyun | editor = | camera = | runtime = ၇၀ မိနစ် | company = HB Entertainment | distributor = | picture_format = [[1080i]] ([[HDTV]]) | audio_format = | first_run = | first_aired = {{start date|2013|12|18}} | last_aired = {{end date|2014|2|27}} | preceded_by = | followed_by = | related = | website = http://tv.sbs.co.kr/lovefromstar/ | channel = [[Seoul Broadcasting System|SBS]] and regional affiliates }} '''''ဝေဟင်ထက်က ချစ်ကြယ်စင်''''' ({{Korean|별에서 온 그대|3=Byeoreseo on geudae}})သည် တောင်ကိုရီးယား ရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်သည်။ သရုပ်ဆောင် ဂျွန်ဂျီဟွန်း၊ ကင်ဆိုယွန်း၊ ပတ်ဟေးဂျင်နှင့် [[ယူးအင်နာ]]တို့က သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ SBS ရုပ်သံလိုင်းမှ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့မှစ၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့ထိ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/58624/ywcfts-gets-one-more-episode|title=''You Who Came from the Stars'' Confirmed for One Episode Extension|last=Lee|first=Na-rae|date=14 February 2014|work=enewsWorld|accessdate=19 February 2014|archivedate=25 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140225125920/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/58624/ywcfts-gets-one-more-episode}}</ref> ၎င်းသည် ကိုရီးယား၌ ကျော်ကြားခဲ့ရုံမျှမက အာရှတစ်ခွင် ကျော်ကြားခဲ့သည်။။ == အနှစ်ချုပ် == ဒိုမင်ဂျွန်းသည် ၁၆၀၉ ခုနှစ် ဂျိုဆွန်းခေတ်၌ ကမ္ဘာပေါ်သို့ ရောက်ခဲ့ပြီး ရီဟွာ ဟု ခေါ်သော မိန်းကလေးကို ကယ်တင်ရန် ကြိုးပမ်းရာမှ သူ၏ဂြိုဟ်သို့ ပြန်ရန် မမှီတော့၍ နောက်ထပ်နှစ် ၄၀၀ စောင့်ခဲ့ရသည်။ ယခုခေတ်၌ သူသည် ပါမောက္ခတစ်ဦးဖြစ်ကာ သူ၏ဂြိုဟ်သို့ ပြန်ရန် ၃ လအလို ကို စောင့်စားနေသည်။ ထိုစဉ် နိုင်ငံကျော်မင်းသမီး ချောင်းဆုန်းရီမှာ သူ၏တိုက်ခန်းဘေးသို့ ပြောင်းလာသည်။ မင်ဂျွန်းသည် သူဂျိုဆွန်းခေတ်က ကယ်တင်ခဲ့သော မိန်းကလေးနှင့် တူနေသည်။ သူ၏ထွက်ခွာချိန်ကို အနှောင့်အယှက်မဖြစ်ရန် ဆုန်းရီကို ရှောင်ခဲ့သော်လည်း ဆုန်းရီ၏ အန္တရာယ်များ၍ စိတ်ရှုပ်စရာကောင်းသည့် နိုင်ငံကျော် စူပါစတား ဘဝကို အကူအညီပေးရင်း ဆုန်းရီ၏ အန္တရာယ်များကို ကာကွယ်ပေးပုံတို့ကို စိတ်ဝင်စားဖွယ် ရိုက်ကူးထားသည့် သဘာဝလွန်ကား ဖြစ်သည်။ == ရိုက်ကူးခြင်း == === အဓိက === * ဂျောင်ဂျီဟွန်း-ချောင်းဆုန်းရီ * ကင်ဆွန်ယွန်း-ဒိုမင်ဂျွန်း<ref name=":1">{{cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/53614/kimsoohyun-was-begged-to-star-in-the-new-drama|title=''You Who Came from the Stars'' PD Begged Kim Soo Hyun to Star in Drama|last=Lee|first=Na-rae|date=16 December 2013|work=enewsWorld|accessdate=8 January 2014|archivedate=8 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140108081401/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/53614/kimsoohyun-was-begged-to-star-in-the-new-drama}}</ref> * [./My_Love_from_the_Star#cite_note-17]ပတ်ဟေးဂျင်-လီဟီယောင်း <ref>{{Cite web|url=http://www.tenasia.com/park-hae-jin-to-star-in-kim-soo-hyun-jun-ji-hyuns-drama/|title=Park Hae-jin to Star in Kim Soo-hyun, Jun Ji-hyun's Drama|last=Lee|first=Cory|date=16 October 2013|work=TenAsia|accessdate=8 January 2014|archivedate=28 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140328154028/http://www.tenasia.com/park-hae-jin-to-star-in-kim-soo-hyun-jun-ji-hyuns-drama/}}</ref> * ယွန်းအင်းန-ယွန်းဆိုးမီ<ref>{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2978891|title=Yoo In-na joins SBS drama|last=Lee|first=Sun-min|date=16 October 2013|work=[[Korea JoongAng Daily]]|accessdate=8 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017114818/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2978891|archive-date=17 October 2013|url-status=dead}}</ref> == မူရင်းတေး == <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=yohOEeRJptc Ananthayen Aa Tharu kumara - Music Video - YouTube<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> == အဆင့်သတ်မှတ်ချက် == * အောက်ပါဇယားတွင် <span style="color:blue">'''အပြာရောင်နံပါတ်များ'''</span> သည် အနိမ့်ဆုံး အဆင့်ကို ကိုယ်စားပြုပြီး <span style="color:red">'''အနီရောင်နံပါတ်များ'''</span> သည် အမြင့်ဆုံး အဆင့်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ {| class=wikitable style="text-align:center" |- !rowspan="3"|Episode # !rowspan="3"|Original broadcast date !colspan="4"| Average audience share |- !colspan="2"|TNmS Ratings<ref>{{cite web|url=http://www.tnms.tv/rating/default.asp |title=TNMS Daily Ratings: this links to current day-select the date from drop down menu |work=TNMS Ratings |accessdate=18 December 2013 |language=Korean |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131128032303/http://www.tnms.tv/rating/default.asp |archivedate=28 November 2013 |df= }}</ref> !colspan="2"|AGB Nielsen<ref>{{cite web|url=http://www.agbnielsen.co.kr/index.asp?ref=0 |title=AGB Daily Ratings: this links to current day-select the date from drop down menu |work=AGB Nielsen Media Research |accessdate=18 December 2013 |language=Korean |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131226133248/http://www.agbnielsen.co.kr/index.asp?ref=0 |archivedate=26 December 2013 |df= }}</ref> |- !width=100|Nationwide !width=100|[[Seoul National Capital Area]] !width=100|Nationwide !width=100|[[Seoul National Capital Area]] |- ! 1 | 18 December 2013 | <span style=color:blue>'''15.5%'''</span> | 19.1% | <span style=color:blue>'''15.6%'''</span> | <span style=color:blue>'''17.0%'''</span> |- ! 2 | 19 December 2013 | 15.9% | <span style=color:blue>'''18.5%'''</span> | 18.3% | 20.5% |- ! 3 | 25 December 2013 |17.2% |20.4% |19.4% |21.0% |- ! 4 | 26 December 2013 |18.4% |20.8% |20.1% |22.1% |- ! 5 | 1 January 2014 |21.0% |24.8% |22.3% |25.3% |- ! 6 | 2 January 2014 |22.8% |28.2% |24.6% |27.8% |- ! 7 | 8 January 2014 |22.1% |27.0% |24.1% |26.6% |- ! 8 | 9 January 2014 |22.9% |29.1% |24.4% |27.4% |- ! 9 | 15 January 2014 |21.8% |26.2% |23.1% |25.4% |- ! 10 | 16 January 2014 |22.7% |28.3% |24.4% |27.1% |- ! 11 | 22 January 2014 |23.3% |28.1% |24.5% |26.8% |- ! 12 | 23 January 2014 |24.6% |29.0% |26.4% |28.2% |- ! 13 | 29 January 2014 |24.3% |27.5% |24.8% |26.1% |- ! 14 | 5 February 2014 |25.1% |30.7% |25.7% |27.8% |- ! 15 | 6 February 2014 |24.5% |28.7% |25.9% |27.7% |- ! 16 | 12 February 2014 |23.3% |28.0% |25.7% |28.1% |- ! 17 | 13 February 2014 |25.6% |29.8% |27.0% |29.5% |- ! 18 | 19 February 2014 |25.9% |30.8% |27.4% |<span style=color:red>'''29.9%'''</span> |- ! 19 | 20 February 2014 |26.0% |29.9% |26.7% |29.1% |- ! 20 | 26 February 2014 |24.5% |29.3% |26.0% |28.0% |- ! 21 | 27 February 2014 |<span style=color:red>'''28.1%'''</span> |<span style=color:red>'''33.2%'''</span> |<span style=color:red>'''28.1%'''</span> |29.6% |- ! colspan=2 | Average || 22.6% || 27.0% || 24.0% || 26.2% |- ! Special | 7 February 2014 | 8.2% | 9.4% | 10.0% | 11.5% |- |} *<small>A 70-minute special episode aired on 7 February 2014 at 23:20 ([[Korea Standard Time|KST]]) titled ''You Who Came from the Stars: the Beginning'' which recapped episodes 1 to 15 focusing on the love story Do Min-joon and Cheon Song-yi.<ref name=special>{{cite web|url=http://www.fnn.co.kr/content.asp?aid=e6034ec97505461a82a27822dc707aa4|title=You Who Came from The Stars air special episode|date=7 February 2014|accessdate=7 February 2014|work=FNN|language=Korean|archivedate=21 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221235129/http://www.fnn.co.kr/content.asp?aid=e6034ec97505461a82a27822dc707aa4}}</ref></small> {{hidden begin |title = Ratings in the Philippines |titlestyle = background:#D8D8D8; }} It aired on [[GMA Network]] from April 21 to June 30, 2014, on weeknights at 5:45 PM [[Philippine Standard Time|PST]] for 51 episodes.<ref>{{cite web|title=My Love From The Star|url=http://www.gmanetwork.com/entertainment/shows/mylovefromthestar|website=GMA Network|accessdate=3 July 2014|archivedate=3 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140503014443/http://www.gmanetwork.com/entertainment/shows/mylovefromthestar}}</ref> Each episode runs 45 minutes including commercial breaks. A 150-minute special with the subtitle ''The Kilig Throwback'' recapped the episodes of each preceding week, and aired every Sunday from 18 May to 29 June 2014, at 10:45 AM, then later moved to 11:15 AM PST.<ref>{{cite web|title=Stop time every Sunday morning with ''My Love from the Star: The Kilig Throwback''|url=http://www.gmanetwork.com/entertainment/shows/mylovefromthestar/articles/2014-05-16/10460/Stop-time-every-Sunday-morning-with-My-Love-from-the-Star-The-Kilig-Throwback|website=GMA Network|date=16 May 2014|accessdate=3 July 2014|language=Filipino|first=Eunicia|last=Mediodia}}</ref> The entire series was dubbed in Filipino. It was the highest rated Korean drama in the Philippines for 2014. {| class=wikitable style="text-align:center" ! colspan="4" | Ratings in the Philippines |- !rowspan="3"| Episode # !rowspan="3"| Broadcast date !colspan="2"| Average audience share |- !colspan="1"|AGB Nielsen<ref>{{cite web|url=http://twitter.com/agbnielsenphl|title=Twitter Page of AGB Nielsen Philippines|work=AGB Nielsen Media Research via [[Twitter]]|accessdate=3 July 2014}}</ref> !colspan="1"|Kantar Media-TNS<ref>{{cite web|url=http://pep.ph/guide/tns|title=Kantar Media-TNS Total Philippines Household Ratings|work=Kantar/TNS via [[Philippine Entertainment Portal]]|accessdate=3 July 2014}}</ref> |- !width=100|[[Mega Manila]] !width=100|Nationwide |- ! 1 | 21 April 2014 | <span style=color:blue>'''16.6%'''</span> | <span style=color:blue>'''11.0%'''</span> |- ! 2 | 22 April 2014 | 17.2% | 12.1% |- ! 3 | 23 April 2014 | 19.0% | 12.9% |- ! 4 | 24 April 2014 | 18.5% | 12.5% |- ! 5 | 25 April 2014 | 19.0% | 12.9% |- ! 6 | 28 April 2014 | 17.4% | 11.7% |- ! 7 | 29 April 2014 | 19.6% | 12.0% |- ! 8 | 30 April 2014 | 18.6% | 11.1% |- ! 9 | 1 May 2014 | 17.9% | 11.4% |- ! 10 | 2 May 2014 | 19.0% | 12.3% |- ! 11 | 5 May 2014 | 19.5% | 11.2% |- ! 12 | 6 May 2014 | 19.9% | 12.4% |- ! 13 | 7 May 2014 | 19.3% | 12.4% |- ! 14 | 8 May 2014 | 19.6% | 12.0% |- ! 15 | 9 May 2014 | 19.0% | 12.4% |- ! 16 | 12 May 2014 | 19.1% | 11.7% |- ! 17 | 13 May 2014 | 18.5% | 12.4% |- ! 18 | 14 May 2014 | 19.9% | 13.6% |- ! 19 | 15 May 2014 | 20.0% | 14.1% |- ! 20 | 16 May 2014 | 19.5% | 14.1% |- ! 21 | 19 May 2014 | 18.8% | 13.8% |- ! 22 | 20 May 2014 | 20.0% | 13.4% |- ! 23 | 21 May 2014 | 20.0% | 13.7% |- ! 24 | 22 May 2014 | 20.5% | 13.9% |- ! 25 | 23 May 2014 | 21.1% | 13.0% |- ! 26 | 26 May 2014 | 21.6% | 13.0% |- ! 27 | 27 May 2014 | 21.6% | 15.2% |- ! 28 | 28 May 2014 | 21.1% | 14.2% |- ! 29 | 29 May 2014 | 22.5% | 14.4% |- ! 30 | 30 May 2014 | 20.9% | 13.9% |- ! 31 | 2 June 2014 | 21.4% | 14.0% |- ! 32 | 3 June 2014 | 22.6% | 14.3% |- ! 33 | 4 June 2014 | 20.7% | 15.0% |- ! 34 | 5 June 2014 | 21.9% | 14.9% |- ! 35 | 6 June 2014 | 21.4% | 15.2% |- ! 36 | 9 June 2014 | 22.6% | 14.7% |- ! 37 | 10 June 2014 | 23.4% | 16.3% |- ! 38 | 11 June 2014 | 25.2% | 15.9% |- ! 39 | 12 June 2014 | 26.1% | 16.0% |- ! 40 | 13 June 2014 | 23.6% | 16.3% |- ! 41 | 16 June 2014 | 22.9% | 16.0% |- ! 42 | 17 June 2014 | 23.9% | 16.5% |- ! 43 | 18 June 2014 | 24.8% | 16.2% |- ! 44 | 19 June 2014 | 25.6% | 16.9% |- ! 45 | 20 June 2014 | 23.6% | 15.8% |- ! 46 | 23 June 2014 | 21.7% | 14.7% |- ! 47 | 24 June 2014 | 22.9% | 14.7% |- ! 48 | 25 June 2014 | 22.6% | 14.9% |- ! 49 | 26 June 2014 | <span style=color:red>'''27.4%'''</span> | <span style=color:red>'''18.7%'''</span> |- ! 50 | 27 June 2014 | 24.3% | 16.9% |- ! 51 | 30 June 2014 | 19.1% | 12.5% |- ! colspan=2 | Average || 21.0% || 13.9% |- ! Special | 18 May 2014 | 16.5% | 11.0% |- ! Special | 25 May 2014 | 15.5% | 11.2% |- ! Special | 1 June 2014 | 15.4% | 10.9% |- ! Special | 8 June 2014 | 17.8% | 11.9% |- ! Special | 15 June 2014 | 18.5% | 12.1% |- ! Special | 22 June 2014 | 19.7% | 12.4% |- ! Special | 29 June 2014 | 18.5% | 11.9% |- ! Special | 6 July 2014 | 16.8% | 12.9% |- ! colspan=2 | Average || 17.3% || 11.8% |- |} {{hidden end}} == ဆုနှင့် ဇကာတင်များ == {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" ! style="width:50px;" |Year ! Award ! Category ! Recipient ! Result |- | rowspan="64" style="text-align:center" |2014 | rowspan="10" style="text-align:center" |50th Baeksang Arts Awards<ref name="daesang1">{{Cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140527001816|title=Song Gang-ho, Jun Ji-hyun get top nods at Baeksang Awards|last=Chung|first=Joo-won|date=27 May 2014|work=[[The Korea Herald]]|accessdate=28 May 2014}}</ref><ref name="daesang2">{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/66951/complete-list-of-winners-at-the-baeksangartsawards|title=Jun Ji Hyun and Song Kang Ho Receive Highest Honors at the ''Baeksang Arts Awards''|last=Hong|first=Grace Danbi|date=28 May 2014|work=enewsWorld|accessdate=28 May 2014|archivedate=29 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140529052527/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/66951/complete-list-of-winners-at-the-baeksangartsawards}}</ref><ref name="daesang3">{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2989824|title=''My Love'' stars sweep Baeksang Arts Awards|last=Sunwoo|first=Carla|date=29 May 2014|work=[[Korea JoongAng Daily]]|accessdate=29 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918105408/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2989824|archive-date=18 September 2020|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/66896/youwhocamefromthestars-may-win-most-awards|title=''You Who Came From the Stars'' Has the Most Nominations at the Baeksang Arts Award|last=Park|first=Ah-reum|date=27 May 2014|work=enewsWorld|accessdate=28 May 2014|archivedate=28 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140528012507/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/66896/youwhocamefromthestars-may-win-most-awards}}</ref> | Grand Prize (Daesang) for TV | Jun Ji-hyun<ref>{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/66947/junjihyun-wants-to-do-another-project-with-kimsoohyun|title=Jun Ji Hyun Sends a Love Call to Kim Soo Hyun|last=Jeon|first=Su-mi|date=28 May 2014|work=enewsWorld|accessdate=28 May 2014|archivedate=14 June 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140614032252/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/66947/junjihyun-wants-to-do-another-project-with-kimsoohyun}}</ref> | {{won}} |- | Best Drama | ''My Love from the Star'' | {{nom}} |- | Best Director (TV) | Jang Tae-yoo | {{nom}} |- | Best Actor (TV) | Kim Soo-hyun | {{nom}} |- | Best Actress (TV) | Jun Ji-hyun | {{nom}} |- | Best Screenplay (TV) | Park Ji-eun | {{nom}} |- | rowspan="2" |Most Popular Actor (TV) | Kim Soo-hyun<ref>{{Cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140528001724|title=Kim Soo-hyun acknowledges love for Cheon Song-yi|last=Chung|first=Joo-won|date=28 May 2014|accessdate=2 June 2014}}</ref> | {{won}} |- | Park Hae-jin | {{nom}} |- | Most Popular Actress (TV) | Jun Ji-hyun | {{nom}} |- | Best OST | ''My Destiny'' – Lyn | {{won}} |- | rowspan="1" style="text-align:center" |20th Shanghai Television Festival Magnolia Awards<ref>{{Cite web|url=http://www.shanghaidaily.com/metro/entertainment-and-culture/US-Korean-TV-series-win-top-awards-at-Shanghai-TV-Festival/shdaily.shtml|title=US, Korean TV series win top awards at Shanghai TV Festival|last=Xu|first=Wei|date=5 June 2014|accessdate=21 July 2014}}</ref> | Silver Award, Best Foreign TV Series | ''My Love from the Star'' | {{won}} |- | rowspan="1" style="text-align:center" |41st Korea Broadcasting Awards | Best Actor/Actress | Jun Ji-hyun | {{won}} |- | rowspan="7" style="text-align:center" |9th Seoul International Drama Awards<ref>{{Cite web|url=http://www.korea.net/NewsFocus/Culture/view?articleId=121625|title=Alien love story steals the show at Seoul drama festival|last=Sohn|first=Ji-ae|date=5 September 2014|accessdate=7 September 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/75389/sda-results|title=''You Who Came From the Stars'' Wins Four Awards at Seoul International Drama Awards|last=Lee|first=Min-ji|date=5 September 2014|accessdate=7 September 2014|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303211141/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/75389/sda-results}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140904001195|title=Kim Soo-hyun wins 2 prizes at Seoul Drama Awards|last=Ock|first=Hyun-ju|date=4 September 2014|accessdate=7 September 2014}}</ref> | Excellent Korean Drama | ''My Love from the Star'' | {{won}} |- | Outstanding Korean Actor | Kim Soo-hyun | {{won}} |- | Outstanding Korean Actress<span>[[File:Dagger-14-plain.png|link=|alt=Films that had been cancelled|14x14px]]</span>{{dagger|alt=Films that had been cancelled}} | Jun Ji-hyun | {{nom}} |- | People's Choice Actor | Kim Soo-hyun | {{won}} |- | People's Choice Actress<span>[[File:Dagger-14-plain.png|link=|alt=Films that had been cancelled|14x14px]]</span>{{dagger|alt=Films that had been cancelled}} | Jun Ji-hyun | {{nom}} |- | rowspan="2" |Outstanding Korean Drama OST | ''My Destiny'' – Lyn | {{won}} |- | ''Every Moment of You'' – Sung Si-kyung | {{nom}} |- | rowspan="12" style="text-align:center" |7th Korea Drama Awards<ref>{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2995614|title=Kim Soo-hyun wins at drama festival|date=3 October 2014|accessdate=13 October 2014|archive-date=19 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919162844/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2995614|url-status=dead}}</ref> | rowspan="2" | Grand Prize (Daesang) | Kim Soo-hyun | {{won}} |- | Jun Ji-hyun | {{nom}} |- | Best Drama | ''My Love from the Star'' | {{won}} |- | Best Production Director | Jang Tae-yoo | {{nom}} |- | Best Screenplay | Park Ji-eun | {{nom}} |- | Excellence Award, Actor | Park Hae-jin | {{nom}} |- | rowspan="2" |Best New Actor | Ahn Jae-hyun | {{won}} |- | Lee Yi-kyung | {{nom}} |- | rowspan="2" |Best OST | ''My Destiny'' – Lyn | {{nom}} |- | ''Hello / Goodbye'' – Hyolyn | {{nom}} |- | Hallyu Hot Star Award | Kim Soo-hyun | {{won}} |- | Hot Star Award | Shin Sung-rok | {{won}} |- | rowspan="2" style="text-align:center" |8th Tokyo International Drama Festival | Special Award for Foreign Dramas | ''My Love from the Star'' | {{won}} |- | Best Actor in Asia | Kim Soo-hyun<ref>{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/78978/kim-soo-hyun-wins-best-actor-in-asia-at-tokyo-drama-awards|title=Kim Soo Hyun Wins Best Actor in Asia at ''Tokyo Drama Awards''|date=23 October 2014|accessdate=24 October 2014|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303192202/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/78978/kim-soo-hyun-wins-best-actor-in-asia-at-tokyo-drama-awards}}</ref> | {{won}} |- | rowspan="1" style="text-align:center" |6th MelOn Music Awards | Best OST | ''My Destiny'' – Lyn | {{won}} |- | rowspan="9" style="text-align:center" |3rd APAN Star Awards | Top Excellence Award, Actor in a Miniseries | Kim Soo-hyun | {{won}} |- | Top Excellence Award, Actress in a Miniseries | Jun Ji-hyun | {{nom}} |- | Excellence Award, Actor in a Miniseries | Park Hae-jin | {{nom}} |- | rowspan="2" | Best Supporting Actor | Kim Chang-wan | {{nom}} |- | Shin Sung-rok | {{nom}} |- | Best New Actor | Ahn Jae-hyun | {{nom}} |- | Best Production Director | Jang Tae-yoo | {{won}} |- | rowspan="2" | Hallyu Star Award | Jun Ji-hyun | {{won}} |- | Kim Soo-hyun | {{won}} |- | rowspan="1" style="text-align:center" |22nd Korea Culture and Entertainment Awards | Excellence Award, Actor in a Drama | Shin Sung-rok | {{won}} |- | rowspan="2" style="text-align:center" |16th Mnet Asian Music Awards | rowspan="2" | Best OST | ''My Destiny'' – Lyn | {{won}} |- | ''Every Moment of You'' – Sung Si-kyung | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center" |27th Grimae Awards | Grand Prize (Daesang) | Lee Gil-bok, Jung Min-gyun <br> (cinematographers) | {{won}} |- | Best Production Director | Jang Tae-yoo, Oh Choong-hwan | {{won}} |- | rowspan="16" style="text-align:center" |SBS Drama Awards<ref name="sbs2014a">{{Cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20150101000153|title=Jun Ji-hyun beats Kim Soo-hyun in SAF|last=Chung|first=Joo-won|date=1 January 2015|accessdate=5 January 2015}}</ref><ref name="sbs2014b">{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2999168|title=Jun Ji-hyun wins big at SBS awards|last=Sung|first=So-young|date=2 January 2015|accessdate=5 January 2015|archive-date=7 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200907163834/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2999168|url-status=dead}}</ref> | rowspan="2" | Grand Prize (Daesang) | Jun Ji-hyun | {{won}} |- | Kim Soo-hyun | {{nom}} |- | Top Excellence Award, Actor in a Drama Special | Kim Soo-hyun | {{won}} |- | Top Excellence Award, Actress in a Drama Special | Jun Ji-hyun | {{nom}} |- | Excellence Award, Actor in a Drama Special | Shin Sung-rok | {{won}} |- | Special Award, Actor in a Drama Special | Kim Chang-wan | {{won}} |- | Special Award, Actress in a Drama Special | Na Young-hee | {{nom}} |- | PD Award | Jun Ji-hyun | {{won}} |- | New Star Award | Ahn Jae-hyun | {{won}} |- | rowspan="2" | Top 10 Stars | Jun Ji-hyun | {{won}} |- | Kim Soo-hyun | {{won}} |- | rowspan="2" | Chinese Netizen Popularity Award | Jun Ji-hyun | {{nom}} |- | Kim Soo-hyun | {{won}} |- | rowspan="2" | Netizen Popularity Award | Jun Ji-hyun | {{nom}} |- | Kim Soo-hyun | {{won}} |- | Best Couple Award<ref>{{Cite web|url=http://www.kpopherald.com/view.php?ud=201501011206046405230_2|title=Four couples win best couple prize in SBS Drama Awards|last=Kim|first=Min-jin|date=1 January 2015|accessdate=7 January 2015}}</ref> | Kim Soo-hyun and Jun Ji-hyun | {{won}} |- | rowspan="4" style="text-align:center" |2015 | style="text-align:center" |29th Golden Disk Awards<ref>{{Cite web|url=http://www.allkpop.com/article/2015/01/winners-from-the-29th-golden-disk-awards-day-1|title=Winners from the ''29th Golden Disk Awards'' (Day 1)!|date=14 January 2015|accessdate=14 January 2015}}</ref> | Best OST | ''Tears Like Today'' – Huh Gak | {{won}} |- | style="text-align:center" |15th Huading Awards<ref>{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2999845|title=Kim, Han take awards at Hwajeong|last=Sung|first=So-young|date=20 January 2015|accessdate=23 January 2015|archive-date=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720081439/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2999845|url-status=dead}}</ref> | Best Global Actor | Kim Soo-hyun | {{won}} |- | style="text-align:center" |24th Seoul Music Awards | Best OST | ''My Destiny'' – Lyn | {{won}} |- | style="text-align:center" |27th Korea Producers & Directors (PD) Awards<ref>{{Cite web|url=http://m.entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003009855|title=무도-토토가·별그대’, 한국 PD대상 최고작품상 수상|date=5 March 2015|accessdate=5 March 2015}}</ref> | Best Drama | ''My Love from the Star'' | {{won}} |} == နိုင်ငံတကာ ထုတ်လွှင့်မှု == {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" ! Country ! Channel |- | {{Flagcountry|Brunei}} | ONE TV ASIA<ref name="onetvasia.com">http://www.onetvasia.com/shows/my-love-star</ref> |- | {{Flagcountry|China}} | Anhui Television |- | {{Flagcountry|Singapore}} | ONE TV ASIA<br> MediaCorp Channel U<br> Viu<ref>[http://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/free-korean-tv-shows-on-viu-app-just-launched-in-singapore Free Korean TV shows on Viu app, just launched in Singapore, Entertainment News & Top Stories - The Straits Times<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> |- | {{Flagcountry|Malaysia}} | ONE TV ASIA<br> 8TV (Malaysia)<br> Shuang Xing<br> Iflix<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.iflix.com/images/media/press/iflix_is_the_destination_for_Korean_content_SEA.pdf |accessdate=1 December 2017 |archivedate=5 October 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161005153702/https://www.iflix.com/images/media/press/iflix_is_the_destination_for_Korean_content_SEA.pdf }}</ref> |- | {{Flagcountry|Indonesia}} | ONE TV ASIA<br> RCTI<ref>[http://www.kembangpete.com/2014/12/05/rcti-akan-tayangkan-my-love-from-another-star/ RCTI Akan Tayangkan My Love from Another Star – Kembang Pete<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171201031132/http://www.kembangpete.com/2014/12/05/rcti-akan-tayangkan-my-love-from-another-star/ |date=1 December 2017 }}</ref><br> Iflix |- | {{Flagcountry|Hong Kong}} | TVB Drama 1 |- | {{Flagcountry|Japan}} | NHK General TV<br> NHK World Premium |- | {{Flagcountry|Myanmar}} | [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား|Myanmar Television]]<br> [[စကိုင်းနက်|MNTV]] |- | {{Flagcountry|Peru}} | Panamericana Television <ref>{{Cite AV media}} </ref> |- | {{Flagcountry|Philippines}} | GMA Network<ref>{{Cite web |title={show} {{!}} TV {{!}} GMA Entertainment - Online Home of Kapuso Shows and Stars<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=http://www.gmanetwork.com/entertainment/shows/mylovefromthestar |accessdate=1 December 2017 |archivedate=10 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160310113022/http://www.gmanetwork.com/entertainment/shows/mylovefromthestar }}</ref> |- | {{Flagcountry|Taiwan}} | China Television |- | {{Flagcountry|Thailand}} | Channel 7<br> Iflix |- | {{Flagcountry|Vietnam}} | HTV3 (November 3, 2014)<ref>[http://thethaovanhoa.vn/van-hoa-giai-tri/htv3-chieu-doc-quyen-vi-sao-dua-anh-toi-n20141101103753501.htm HTV3 chiếu độc quyền 'Vì sao đưa anh tới' | TTVH Online<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> |- | {{Flagcountry|Cambodia}} | Hang Meas HDTV |- | {{Flagicon|India}} [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|India]] | Puthuyugam TV<ref>https://www.facebook.com/Puthuyugamtv/photos/a.334701739965688.1073741825.255637074538822/735327663236425/?type=3&theater</ref> |- | {{Flagcountry|Sri Lanka}} | Sirasa TV<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://sirasatv.lk/videos/ananthayen-aa-tharu-kumara/ |accessdate=1 December 2017 |archivedate=2 September 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160902185849/http://sirasatv.lk/videos/ananthayen-aa-tharu-kumara/ }}</ref><br> Iflix |- | {{Flagcountry|Israel}} | Viva Platina |- | {{Flagcountry|Romania}} | Euforia TV |- | {{Flagcountry|Kurdistan}} | WAAR TV HD |- | {{Flagcountry|United States}} | Viki<br> DramaFever<ref>https://www.dramafever.com/drama/4325/My_Love_From_Another_Star/{{Dead link|date=August 2021 }}</ref><br> Sky Link TV |- | {{Flagcountry|Brazil}} | Netflix |- | {{Flagcountry|Kazakhstan}} | NTK |} == ကိုးကား == {{reflist|30em}} [[Category:တောင်ကိုရီးယား ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ]] [[Category:ကိုရီးယားဘာသာစကား ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်များ]] 95yzqjezwwg4ok62sz0chgsdumzsexb 0 85499 1061708 936297 2026-11-05T11:10:17Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061708 wikitext text/x-wiki [[File:Kings_Town_Bank_Sinhua.jpg|thumb|ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးမှုအများဆုံးသည် အရာဝတ္ထုများ ပြုတ်ကျခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။]] '''အသက်ကယ်တြိဂံနည်းလမ်း '''(Triangle of Life) ဆိုသည်မှာ [[ငလျင်]]ကြီးများ လှုပ်ခတ်ချိန်တွင် အသက်ရှင်နိုင်အောင် မည်သို့မည်ပုံပြုမူနေထိုင်ရမည်ဆိုသော အငြင်းပွားဖွယ် သီအိုရီတစ်ခု ဖြစ်ပြီး [[အီးမေးလ်]]များမှ တဆင့် ဖြန့်ဝေလျက်ရှိကြသည်။ ဤသီအိုရီသည် ထင်ရှားသော အဖွဲ့အစည်းများမှ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လက်ခံကျင့်သုံးနေသော "ဝပ်ချ၊ အကာအကွယ်ယူ၊ ကိုင်ထား" (drop, cover, and hold on) ဟူသည့် အကြံပြုချက်နှင့် များစွာကွဲလွဲလျက် ရှိနေသည်။<ref>Federal Emergency Management Agency, [http://www.ready.gov/earthquakes Earthquakes], 26 September 2012, accessed 3 January 2013</ref><ref>Southern California Earthquake Center, [http://www.earthquakecountry.info/dropcoverholdon/ Protect Yourself During an Earthquake - Drop, Cover, and Hold On!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119200720/http://www.earthquakecountry.info/dropcoverholdon/ |date=19 January 2016 }}, 17 December 2012, accessed 3 January 2013.</ref><ref>Alaska Red Cross, [http://alaska.redcross.org/Earthquakes.php "Drop, Cover, and Hold On!"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130119051518/http://www.alaska.redcross.org/Earthquakes.php |date=19 January 2013 }}, accessed 3 January 2013.</ref><ref>Government of New Zealand, [http://www.wellington.govt.nz/services/emergencymgmt/pdfs/earthquake-safety.pdf "Drop, cover and hold still the best advice"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111124105508/http://wellington.govt.nz/services/emergencymgmt/pdfs/earthquake-safety.pdf |date=24 November 2011 }} Error in webarchive template: Check <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;url=</code> value. Empty.</ref><ref>Shropshire, U.K., [http://www.shropshire.gov.uk/emergency.nsf/open/EA3FB0C2130B46A580257478003006CB "DROP, COVER, AND HOLD ON! "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120521142247/http://shropshire.gov.uk/emergency.nsf/open/EA3FB0C2130B46A580257478003006CB |date=21 May 2012 }}</ref><ref>United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization [http://www.unisdr.org/asiapacific/ap-publications/docs/unesco-primer-ndp-coping-mechanisms.pdf ''"protect yourself from falling debris by hiding under a strong table or structure"''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140719083856/http://www.unisdr.org/asiapacific/ap-publications/docs/unesco-primer-ndp-coping-mechanisms.pdf |date=19 July 2014 }}</ref> ငလျင်ကြီးတစ်ခု လှုပ်ခတ်ပါက အဆောက်အဦများတွင် နေထိုင်သူများအနေဖြင့် အဆောက်အဦ ပြိုကျလာပါက ဒဏ်ရာမရစေရန် သို့မဟုတ် အသက်ရှင်စေနိုင်ရန်အတွက် ခိုင်မာသော အရာဝတ္ထုများအနီးရှိ အကာအကွယ်ပေးနိုင်မည့် နေရာများကို ရှာဖွေ နေရာယူသင့်ကြောင်း နှင့် အထူးသဖြင့် စားပွဲခုံအောက်များတွင် အကာအကွယ် ''မယူသင့်ကြောင်း'' ဤနည်းလမ်းကို ကြံဆတီထွင်သူနှင့် အဓိက ထောက်ခံအားပေးသူ ဒေါက်ကော့ပ် (Doug Copp) က အကြံပြုထားသည်။ "အသက်ကယ်တြိဂံ" သီအိုရီသည် "လွဲမှားသော အတွေးအခေါ်" တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အဆောက်အဦတစ်ခုလုံး မပြိုကျနိုင်သော ခေတ်မီအဆောက်အဦ ဆောက်လုပ်မှု စနစ်များရှိသည့် နိုင်ငံအများစုအတွက် မသင့်လျော်ကြောင်းကို အမေရိကန် ကြက်ခြေနီအဖွဲ့နှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ပထဝီဝင် မြေတိုင်းအဖွဲ့ အပါအဝင် အဖွဲ့အစည်း အများစုက တရားဝင် ဝေဖန်ပြောဆိုထားကြသည်။<ref>New Zealand National Crisis Management Centre, [http://www.scoop.co.nz/stories/AK1009/S00266/discredited-earthquake-safety-advice-circulated.htm "Discredited earthquake safety advice circulated"], 9 September 2010</ref><ref>[http://www.caymannetnews.com/article.php?news_id=19996 "'Safe practice' urged for earthquake preparedness"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126211751/http://www.caymannetnews.com/article.php?news_id=19996 |date=26 January 2010 }}, Hazard Management Cayman Islands (HMCI) spokesperson</ref><ref>[http://www.jamaicaobserver.com/news/ODPEM-responds-jan-29--proofed_7369446 "ODPEM dismisses quake tips from Doug Copp"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100131155725/http://www.jamaicaobserver.com/news/ODPEM-responds-jan-29--proofed_7369446 |date=31 January 2010 }}, Jamaica Observer, 29 January 2010, accessed 3 January 2013</ref> == သီအိုရီ == ကော့ပ် ၏ သီအိုရီအရ အဆောက်အဦများ ပြိုကျသည့်အခါ၊ ပြိုကျလာသည့် နံရံအမိုး၊ မျက်နှာကြက်များ၏ အလေးချိန်သည် အောက်ရှိ အရာဝတ္ထုများ သို့မဟုတ် ပရိဘောဂများ၏ အပေါ်တည့်တည့်သို့ ကျရောက်ခြင်းကြောင့် အောက်တည့်တည့်ရှိ အရာဝတ္ထုများကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ သို့သော် အောက်ရှိ ကျန်ရှိနေသော အရာဝတ္ထု၏ အမြင့်သည် ပြိုကျလာသော မျက်နှာကြက်ကို ရက်မသဖွယ် ပင့်ခံထားပြီး မျက်နှာကြက်ကို လျောကျစေနိုင်ပြီး ဘေးတွင် နေရာလွတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကော့ပ် က အသက်ရှင်နိုင်မည့် ယင်းနေရာလွတ်ကို အသက်ကယ်တြိဂံ ဟု အမည်ပေးထားသည်။ ယင်းအရာဝတ္ထု ကြီးမားတောင့်တင်းလေ၊ ဖိမိပျက်စီးရန် အခွင့်အလမ်း နည်းလေဖြစ်ပြီး ဘေးဖက်ရှိ နေရာလွတ်သည်လည်း ပိုမိုကြီးမားလေ ဖြစ်သည်။{{Citation needed|date=August 2014}} ယင်းကဲ့သို့သော တြိဂံများသည် အဆောက်အဦများ ပြိုကျပျက်စီးရာတွင် အများဆုံး တွေ့ရသော ယေဘုယျ ပုံသဏ္ဌာန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။{{Citation needed|date=August 2014}} == ဝေဖန်မှုများ == အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ပထဝီဝင် မြေတိုင်းအဖွဲ့ (United States Geological Survey (USGS)) က အသက်ကယ်တြိဂံသည် ငလျင်လှုပ်နေစဉ်အတွင်း လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက အကာအကွယ်ယူရန် ကြိုးပမ်းမည့် အကောင်းဆုံးနေရာတစ်ခုအတွက် နည်းလမ်းအမှားများ ပေးနေသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="usgs">United States Geological Survey [http://www.usgs.gov/faq/?q=categories/9830/3373 What is the "Triangle of Life" and is it legitimate?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150628104832/http://www.usgs.gov/faq/?q=categories%2F9830%2F3373 |date=28 June 2015 }} 5 October 2012, accessed 22 July 2013</ref> ငလျင်လှုပ်နေစဉ်အတွင်း (ကြီးမားလေးလံသော အရာဝတ္ထုများအပါအဝင်) အရာဝတ္ထုများသည် ပတ်ပတ်လည် လှုပ်ရှားနေနိုင်သောကြောင့် ယင်းတြိဂံများ မည်သည့်နေရာတွင် ဖြစ်ပေါ်မည်ဆိုသည်ကို မှန်းဆရန် အမှန်တကယ် ခက်ခဲနိုင်ကြောင်းကို ဝေဖန်သူများက ထောက်ပြပြောဆိုကြသည်။ ထို့အပြင် ကြီးမားလေးလံသော အရာဝတ္ထု၏ ဘေးဖက်တွင် လဲလျောင်းနေခြင်းသည်လည်း အန္တရာယ်ရှိကြောင်းကိုလည်း စောတကတက်ကြသည်။<ref name="Petal">Petal, Marla, [http://www.civildefence.govt.nz/memwebsite.nsf/Files/E-Bulletin_links/%24file/Copp-academic.pdf Douglas Copp - Worse Than Urban Legend: Dangerous Advice! And Now For Some Good Advice For Earthquake Safety] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131017152615/http://www.civildefence.govt.nz/memwebsite.nsf/Files/E-Bulletin_links/%24file/Copp-academic.pdf |date=17 October 2013 }}, September, 2004, accessed 3 January 2013.</ref> ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးမှုများကို လေ့လာထားသည့် အချက်အလက်များအရ အရာဝတ္ထုများ ပြိုကျခြင်းကြောင့် သေဆုံးရခြင်းနှင့် ဒဏ်ရာရမှုများသည် အဆောက်အဦ ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြိုကျခြင်းကြောင့်ထက် ပိုမို များပြားသည်။<ref>Ammon, Charles J. [http://eqseis.geosc.psu.edu/~cammon/HTML/Classes/IntroQuakes/Notes/earthquake_effects.html Earthquake Effects (Shaking, Landslides, Liquefaction, and Tsunamis)], Penn State University, 1 August 2011,accessed 3 January 2013</ref> အလားတူ ငလျင်လှုပ်မည်ကို ကြိုတင်သတိပေးနိုင်ခြင်း မရှိထားသည့်အတွက် ငလျင်လှုပ်နေစဉ်အတွင်း လူတစ်ဦးသည် လုံခြုံသော ပရိဘောဂနေရာတစ်ခုခုတွင် ချက်ချင်း အကာအကွယ်ယူနေခြင်းထက် လှုပ်ရှားနေရန် ကြိုးပမ်းခြင်းက ပိုမို ဒဏ်ရာရစေနိုင်သည်။<ref>American Red Cross, [http://www.redcross.org/prepare/disaster/earthquake Earthquake: Respond during], accessed 3 January 2013.</ref> မတူညီသော နိုင်ငံများရှိ မတူညီသော အဆောက်အဦ စံပြုသတ်မှတ်ချက်များကြောင့် ငလျင်လှုပ်စဉ် အသက်ရှင်နိုင်မည့် အကောင်းဆုံး နည်းလမ်းသည် ကွဲပြားနိုင်သော်လည်း အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုအတွက် "ဝပ်ချ၊ အကာအကွယ်ယူ၊ ကိုင်ထား" နည်းလမ်းကို အကြံပြုထားသည်။<ref name="redcross">Lopes, Rocky. [http://www2.bpaonline.org/Emergencyprep/arc-on-doug-copp.html American Red Cross response to "Triangle of Life"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730115558/http://www.bpaonline.org/Emergencyprep/arc-on-doug-copp.html |date=30 July 2013 }}, accessed 3 January 2013, quote: "The Red Cross is not saying that identifying potential voids is wrong or inappropriate. What we are saying is that "Drop, Cover, and Hold On!" is NOT wrong—in the United States. The American Red Cross, being a U.S.-based organization, does not extend its recommendations to apply in other countries. What works here may not work elsewhere."</ref> နည်းလမ်းနှစ်ခုလုံးကို အသေးစိတ် နှိုင်းယှဉ်သုံးသပ်ထားသည့် အီရန်ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် အကာအကွယ်အောက်တွင် ရှိနေသူများ အထိုက်အလျောက်သည် အီရန်နိုင်ငံကဲ့သို့သော ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအတွက် သေဆုံးမှုများနှင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ လျော့နိုင်ရန် ဖြစ်နိုင်ချေ ရှိသည်။ "ဝပ်ချ၊ အကာအကွယ်ယူ၊ ကိုင်ထား" နည်းလမ်းသည် အဆောက်အဦများ အလုံးစုံ မပြိုကျနိုင်သော ငလျင်ငယ်များနှင့် တွေ့ကြုံရသည့် လူများအတွက် အသုံးဝင်သော အကြံပြုချက်ဖြစ်ပြီး ငလျင်ကြောင့် အသက်ရှင်နိုင်သူ များပြားသည်ဟု ထောက်ပြပြောဆိုထားသည်။ "အသက်ကယ်တြိဂံ" နည်းလမ်းသည် ငလျင်ကြီးများ လှုပ်ချိန်တွင် (သစ်သား သို့မဟုတ် ကွန်ကရစ်) အဆောက်အဦများ ပုံကျပြိုကျချိန်တွင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော နည်းလမ်း ဖြစ်နိုင်သော်လည်း ကြီးမားသော အရာဝတ္ထုများ ယိမ်းယိုင်နေခြင်း၊ အလျားလိုက် ရှိနေသူအား ပိမိနိုင်ခြင်းနှင့် အသက်ရှင်နိုင်မည့် နေရာ မည်သည့်နေရာတွင် ဖြစ်ပေါ်မည်ကို ခန့်မှန်းရ ခက်ခဲခြင်းတို့ကြောင့် အသက်ကယ်တြိဂံနည်းလမ်းသည် သင်ကြားလမ်းညွှန်ပြသနိုင်ရန် ခက်ခဲနိုင်သည်။ ထို့အပြင် အဆောက်အဦများ မပြိုကျနိုင်သည့် အခြေအနေတွင် "အသက်ကယ်တြိဂံ" နည်းလမ်းကို လိုက်နာသူများအဖို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရစေနိုင်ကြောင်း ကောက်ချက်ချထားသည်။ အီရန်နိုင်ငံရှိ ရွံ့အုတ်များဖြင့် ဆောက်လုပ်မှုများသော ကျေးလက်ဒေသရှိ လူဦးရေအများစုအတွက် မည်သည့်နည်းလမ်းကမှ အသုံးတည့်နိုင်ခြေ မရှိပေ။ ရိုးရှင်းသော သင်ကြားခြင်း၊ နှင့် ငလျင်ငယ်များနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများသည် ၁၂,၀၀၀ ဆ ကြုံတွေ့နိုင်သည့် အချက်များကြောင့် "ဝပ်ချ၊ အကာအကွယ်ယူ၊ ကိုင်ထား" နည်းလမ်းသည် ငလျင်လှုပ်နေစဉ်အတွင်း ပိုမိုရွေးချယ်သင့်သော နည်းလမ်းဖြစ်နေဆဲဟု ကောက်ချက်ချထားသည်။<ref>Mahdavifar, M., Izadkhah, Y.O., Heshmati, V. 2010. [http://www.sid.ir/en/VEWSSID/J_pdf/86020090104.pdf "Appropriate and Correct Reactions during Earthquakes: “Drop, Cover and Hold on” or “Triangle of Life”"]; Journal of Seismology and Earthquake Engineering, Vol. 11, No. 1.</ref> == စမ်းသပ်မှု == ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ကော့ပ်သည် ခေတ်မီစာသင်ကျောင်းနှင့် နေအိမ်တစ်ခုကို ဖန်တီးပြီး လူပုံစံတူ အရုပ် ၂၀ ဖြင့် နေရာချကာ သူ၏ နည်းလမ်းကို သက်သေပြထားသည့် ရုပ်ရှင်တစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။ အဆောက်အဦများကို ငလျင်ပုံစံတူ ကိရိယာများဖြင့် ထောက်တိုင်များ ဖြိုချခဲ့သည်။ လူပုံစံတူအရုပ်တစ်ဝက်သည် "ဝပ်ချ၊ အကာအကွယ်ယူ" ပုံစံဖြင့် ရှိနေပြီး ကျန်အရုပ်များကို ကော့ပ်၏ "အသက်ကယ်တြိဂံ" ပုံစံဖြင့် နေရာချခဲ့သည်။ ကော့ပ်နှင့် သူ၏ အဖွဲ့သားများ အဆောက်အဦအတွင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ချိန်တွင် "ဝပ်ချ၊ အကာအကွယ်ယူ" ပုံစံဖြင့် နေသူများတွင် အသက်ရှင်နိုင်သူ မရှိနိုင်ဟု တွက်ချက်ခဲ့ပြီး အမာခံအရာဝတ္ထုများ ဘေးတွင် ရှိနေသူများကို ၁၀၀% အသက်ရှင်နိုင်သည်ဟု တွက်ချက်ပြခဲ့ကြသည်။ "ဝပ်ချပြီး အကာအကွယ်ယူတဲ့သူတိုင်းဟာ အဆောက်အဦပြိုကျချိန်မှာ ပိမိပြီး ခြွင်းချက်မရှိ သေဆုံးကြသည်" ဟု ကော့ပ်က သူ၏ နည်းလမ်းအရေးပါပုံကို ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.amerrescue.org/arti_survivalarticle.htm|title=American Rescue Team Survival Magazine Article|last=Copp|first=Doug|publisher=The American Rescue Team International|accessdate=2010-03-13}}</ref> သို့သော်လည်း ဝေဖန်သူများက ဤသည်မှာ စမ်းသပ်မှု တစ်ခုထက် ကယ်ဆယ်ရေး လေ့ကျင့်မှုသာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref name=Petal /> ထို့အပြင် ဤလေ့ကျင့်မှုတွင် ငလျင်များကဲ့သို့ ဘေးတိုက် ရွေ့လျားလှုပ်ခတ်မှုကို မထည့်သွင်းထားဘဲ ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများတွင် တွေ့ရခဲပြီး အလွန်ညံ့ဖျင်းသော ဆောက်လုပ်မှုများတွင်သာ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည့် pancake collapse ခေါ် အလုံးစုံပြိုကျမှုကိုသာ ဖန်တီးခဲ့သည်။ သို့အတွက်ကြောင့် ကော့ပ်၏ ရလဒ်များသည် လွဲမှားနေသည်ဟု ဝေဖန်မှုက ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။<ref name="Petal"/> == ကိုးကား == {{reflist|30em}} [[Category:ငလျင်များ]] [[Category:ရှင်သန်နိုင်သော စွမ်းရည်များ]] lp0urmkueac2n8rtitustulz7olcx9e 0 87988 1061541 957694 2026-11-04T21:04:41Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061541 wikitext text/x-wiki [[File:1346-1353_spread_of_the_Black_Death_in_Europe_map.svg|thumb|Spread of the Black Death in Europe and the Near East (1346–1353)]] '''မဲသေရောဂါ''' သို့မဟုတ် '''ပလိပ်ကပ်ရောဂါ''' ('''Black Death''')သည် လူ့သမိုင်း၌ အဖျက်စွမ်းအား အကြီးမားဆုံး [[ကူးစက်ရောဂါ]]များအနက် တမျိုး ဖြစ်ကာ၊ ၁၃၄၇ မှ ၁၃၅၁ ခုနှစ်ထိ [[အာရှ]]နှင့် [[ဥရောပ]]ရှိ လူသန်းပေါင်း ၇၅ မှ သန်းပေါင်း ၂၀၀ ထိ သေကြေပျက်စီးခဲ့ပြီး၊ ဥရောပတွင် အဆုံးစွန် မွှေနှောက်ခဲ့သည်။<ref name="ABC/Reuters">{{cite news|url=http://www.abc.net.au/science/articles/2008/01/29/2149185.htm|title=Black death 'discriminated' between victims (ABC News in Science)|publisher=Australian Broadcasting Corporation|author=ABC/Reuters|date=29 January 2008|accessdate=3 November 2008}}</ref><ref name="Health. De-coding the Black Death">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/1576875.stm|title=Health. De-coding the Black Death|publisher=BBC|date=3 October 2001|accessdate=3 November 2008}}</ref><ref name="Black Death's Gene Code Cracked">{{cite news|url=http://archive.wired.com/medtech/health/news/2001/10/47288|title=Black Death's Gene Code Cracked|work=Wired|date=3 October 2001|accessdate=12 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150426160438/http://archive.wired.com/medtech/health/news/2001/10/47288|archive-date=26 April 2015|url-status=dead}}</ref> ''ယာစီနီယာ ပက်စတိ'' ဆိုသော ဘက်တီးရီးယားသည် [[ပလိပ်ရောဂါ]] ကပ်ပုံစံ အမျိုးမျိုးကို ဖြစ်ပွားစေရသည့် အကြောင်းရင်းဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မဲသေရောဂါကြောင့် [[ဘာသာရေး]]၊ [[လူမှုရေး]]နှင့် [[စီးပွားရေး]]တို့ ပြိုလဲကာ၊ ဥရောပသမိုင်းအပေါ် အကြီးအကျယ် သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ မဲသေရောဂါသည် ဗဟိုအာရှ ([[အလယ်အာရှ]])၏ ခြောက်သွေ့သော လွင်ပြင်များတွင် မြစ်ဖျားခံပြီး၊ ထိုမှတဆင့် ပိုးလမ်းမကြီးကို ဖြတ်ပြီး ၁၃၄၃ တွင် ခရိုင်မီးယားသို့ ရောက်ရှိလာသည်ဟု ယူဆသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/blackdisease_01.shtml|title=BBC – History – Black Death|date=17 February 2011|publisher=BBC}}</ref> ကုန်သင်္ဘောများတွင် အမြဲတစေ ကပ်ပါလာတတ်သော ကြွက်မဲများပေါ်တွင် နေထိုင်သော ကြွက်သန်းမဲများကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်း ဖြစ်နိုင်ချေ အလွန် ရှိပြီး၊ [[မြေထဲပင်လယ်]]နှင့် ဥရောပတလျှောက် ပျံ့နှံ့သွားသည်။ မဲသေရောဂါကြောင့် ဥရောပတိုက်ရှိ လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ အနီးစပ်ဆုံး ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းထိ သေကြေကြရသည်။<ref>{{Cite book|last=Austin Alchon|year=2003|first=Suzanne|url=https://books.google.com/books?id=YiHHnV08ebkC&pg=PA21|title=A pest in the land: new world epidemics in a global perspective|publisher=University of New Mexico Press|page=21|isbn=0-8263-2871-7}}</ref> ခြုံရလျှင်၊ ၎င်းပလိပ်ရောဂါကြောင့် ၁၄ ရာစုနှစ်တွင် [[ကမ္ဘာ့လူဦးရေ]]သည် အနီးစပ်ဆုံး သန်း ၄၅၀ မှ သန်း ၃၅၀-၃၇၅ ထိ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.census.gov/population/international/data/worldpop/table_history.php|title=Historical Estimates of World Population|publisher=Census.gov|accessdate=12 November 2016}}</ref> ထိုလူအရေအတွက်သို့ ပြန်ရောက်ရှိရန် ကမ္ဘာသည် နှစ် ၂၀၀ အချိန်ယူရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://web.cn.edu/kwheeler/black_plague.html|title=The Black Plague: The Least You Need to Know|last=Wheeler|first=Dr. L. Kip|publisher=Dr. L. Kip Wheeler|accessdate=9 August 2015}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Jay|first=Peter|date=17 July 2000|url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2050585,00.html|title=A Distant Mirror|volume=156|issue=3|accessdate=25 January 2018|archive-date=25 July 2008|access-date=25 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725005418/http://www.time.com/time/europe/magazine/2000/0717/peter.html|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |accessdate=17 August 2021 |archivedate=25 July 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080725005418/http://www.time.com/time/europe/magazine/2000/0717/peter.html |=http://www.time.com/time/europe/magazine/2000/0717/peter.html }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.time.com/time/europe/magazine/2000/0717/peter.html |access-date=17 August 2021 |archive-date=25 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725005418/http://www.time.com/time/europe/magazine/2000/0717/peter.html }}</ref> ၁၉ ရာစု ရောက်ခါနီးတွင် ဥရောပ၌ ၎င်းမဲသေရောဂါ ပြန်လည် ဖြစ်ပွားလိုက်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ် == === ရောဂါဇစ်မြစ် === ယာစီနီယာ ပက်စတိကြောင့် ဖြစ်ရသော ပလိပ်ရောဂါသည် ဗဟိုအာရှ၊ ကာဒစ္စတန်၊ [[အနောက်အာရှ]]၊ [[မြောက်အိန္ဒိယ]]နှင့် [[ယူဂန်ဒါ]]တို့ ပါဝင်သော ဒေသအမျိုးမျိုးတွင် မြေအောင်း ကိုက်ဖြတ်စားသတ္တဝါများက သယ်ဆောင်လာသော [[သန်း]]များ ပွားများခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရသော မြေလျှောက်ရောဂါ ဖြစ်သည်။ {{Sfn|Ziegler|1998}}  == ကိုးကား == {{reflist|30em}} [[Category:ပလိပ်ရောဂါ]] cfcryc21ixudkc74o8b4a5favanpymm 0 90832 1061691 1058508 2026-11-05T10:52:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1058508|1058508]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061691 wikitext text/x-wiki '''ဆိုင်ဘာ-ရူပစနစ်''' (Cyber-physical System) ဆိုသည်မှာ ကွန်ပျူတာတွင် အခြေခံသော အယ်လ်ဂေါ်ရစ်သမ်များ ဖြင့် စောင့်ကြည့်ထိန်းချုပ်သော စက်ပစ္စည်းများဖြစ်ပြီး အင်တာနက် နှင့် ၎င်းအား အသုံးပြုသူတို့နှင့် နီးကပ်စွာ ချိတ်ဆက်ထားရှိလေ့ ရှိသည်။ ဆိုင်ဘာ-ရူပစနစ်တွင် "ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများ နှင့် ဆော့ဖ်ဝဲလ်များအား များစွာ အချင်းချင်း အတွင်းထဲအထိ ချိတ်ဆက် ထားရှိပြီး တစ်ခုချင်းစီသည် ကွဲပြားသော နေရာနှင့် အချိန်တို့တွင် လည်ပတ်နေကြကာ အမျိုးမျိုးဖြစ်ပြီး ကွဲပြားသော အသွင်အပြင် များကို ဖော်ထုတ်ပြသနေကြ၍ အချင်းချင်း နည်းလမ်းပေါင်း မြောက်မြားစွာဖြင့် ထိတွေ့ ဆက်သွယ်နေကြသည်။"<ref>"US National Science Foundation, [https://www.nsf.gov/pubs/2010/nsf10515/nsf10515.htm Cyber-Physical Systems (CPS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170508225710/https://www.nsf.gov/pubs/2010/nsf10515/nsf10515.htm |date=8 May 2017 }}"</ref> ဥပမာအားဖြင့် စမတ်ဂရစ်များ၊ အလိုအလျောက်ရွေ့လျားနေသော မော်တော်ကားများ၊ ကျန်းမာရေး စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုခြင်း၊ စက်ရုပ်စနစ်များ နှင့် အလိုအလျောက် လေယာဉ်မောင်းစနစ်တို့ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကွန်ပျူတာ စနစ်များ]] 300u5v6575gz28mtoq3u4m6t0xhfys8 0 90834 1061692 1058506 2026-11-05T10:52:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1058506|1058506]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061692 wikitext text/x-wiki [[File:Internet of Things.jpg|thumb|အင်တာနက်ချိတ်ဆက်ပစ္စည်းများ (အိုင်အိုတီ) ကို ပုံဖော်ထားသော ရုပ်ပုံ]] '''အင်တာနက်ချိတ်ဆက်ပစ္စည်းများ''' (Internet of Things သို့ IoT) ဆိုသည်မှာ ရုပ်ဝတ္ထုကိရိယာများ၊ ယာဉ်များ၊ အိမ်သုံးပစ္စည်းများနှင့် အခြားသော အီလက်ထရွန်းနစ်၊ ဆော့ဖ်ဝဲလ်၊ ဆင်ဆာများ၊ အကျုရေတာများ နှင့် အင်တာနက်ချိတ်ဆက်မှုတို့ ပါဝင်သော ကိရိယာများကို ချိတ်ဆက်ထားသော ကွန်ယက်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်နိုင်ပြီး အချက်အလက်များကိုလည်း ဖလှယ်နိုင်ကြ၍ <ref>{{Cite web|url=https://www.wiley.com/en-us/Internet+of+Things+A+to+Z:+Technologies+and+Applications-p-9781119456742|title=Internet of Things A to Z: Technologies and Applications|date=2018-06-13|website=Wiley.com|language=en-us|access-date=2018-06-05}}</ref><ref name="Linux Things">{{cite web |url=https://www.linux.com/news/who-needs-internet-things |title=Who Needs the Internet of Things? |first=Eric |last=Brown |website=Linux.com |date=13 September 2016 |access-date=23 October 2016}}</ref><ref name="Linux 21OSP">{{cite web |url=http://www.linux.com/NEWS/21-OPEN-SOURCE-PROJECTS-IOT |title=21 Open Source Projects for IoT |first=Eric |last=Brown |website=Linux.com |date=20 September 2016 |access-date=23 October 2016}}</ref><ref name="ITU">{{cite web |url=http://www.itu.int/en/ITU-T/gsi/iot/Pages/default.aspx |title=Internet of Things Global Standards Initiative |work=ITU |access-date=26 June 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://hbr.org/resources/pdfs/comm/verizon/18980_HBR_Verizon_IoT_Nov_14.pdf|title=Internet of Things: Science Fiction or Business Fact?|date=November 2014|website=Harvard Business Review|accessdate=23 October 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://data.london.gov.uk/blog/the-trouble-with-the-internet-of-things/|title=The Trouble with the Internet of Things|last1=Hendricks|first1=Drew|website=London Datastore|publisher=Greater London Authority|accessdate=10 August 2015|archive-date=6 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220806022524/https://data.london.gov.uk/blog/the-trouble-with-the-internet-of-things/}}</ref> ရူပကမ္ဘာအား ကွန်ပျူတာအခြေခံစနစ် အတွင်းသို့ တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်နိုင်ရန် အခွင့်အလမ်းပိုဖြစ်စေကာ လုပ်နိုင်စမ်းပိုကောင်းလာခြင်း၊ စီးပွားရေး အကျိုးအမြတ် ပိုရှိလာစေခြင်းနှင့် လူတို့ပါဝင်ပတ်သက်မှုကို လျှော့ချနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။<ref>{{cite book|url=http://www.internet-of-things-research.eu/pdf/Converging_Technologies_for_Smart_Environments_and_Integrated_Ecosystems_IERC_Book_Open_Access_2013.pdf|title=Internet of Things: Converging Technologies for Smart Environments and Integrated Ecosystems|last1=Vermesan|first1=Ovidiu|last2=Friess|first2=Peter|publisher=River Publishers|year=2013|isbn=978-87-92982-96-4|location=Aalborg, Denmark}}</ref><ref>{{cite web|url=http://cordis.europa.eu/fp7/ict/enet/documents/publications/iot-between-the-internet-revolution.pdf|title=The Internet of Things: Between the Revolution of the Internet and the Metamorphosis of Objects|last=Santucci|first=Gérald|website=European Commission Community Research and Development Information Service|accessdate=23 October 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.vs.inf.ethz.ch/publ/papers/Internet-of-things.pdf|title=From the Internet of Computers to the Internet of Things|last1=Mattern|first1=Friedemann|last2=Floerkemeier|first2=Christian|website=[[ETH Zurich]]|accessdate=23 October 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://connectedworld.com/the-supply-chain-changing-at-the-speed-of-technology/|title=The Supply Chain: Changing at the Speed of Technology|last=Lindner|first=Tim|date=13 July 2015|work=Connected World|accessdate=18 September 2015|archivedate=22 August 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150822005502/http://connectedworld.com/the-supply-chain-changing-at-the-speed-of-technology/}}</ref> အိုင်အိုတီ ကိရိယာများသည် တစ်နှစ်လျှင် ၃၁% မျှ တိုးတက်နေရာ ၂၀၁၇ တွင် ၈.၄ ဘီလီယံ အထိ ရှိလာခဲ့ပြီး <ref name="faz.net">[http://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/diginomics/grosse-internationale-allianz-gegen-cyber-attacken-15451953-p2.html?printPagedArticle=true#pageIndex_1 Große internationale Allianz gegen Cyber-Attacken<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> ၂၀၂၀တွင် ကိရိယာပေါင်း ဘီလီယံ ၃၀ အထိ ရှိလာမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite web |url=https://spectrum.ieee.org/tech-talk/telecom/internet/popular-internet-of-things-forecast-of-50-billion-devices-by-2020-is-outdated |title=Popular Internet of Things Forecast of 50 Billion Devices by 2020 Is Outdated |first=Amy |last=Nordrum |date=18 August 2016 |work=IEEE}}</ref> အိုင်အိုတီ၏ တကမ္ဘာလုံး ဈေးကွက်တန်ဖိုးသည် ၂၀၂၀ တွင် ၇.၁ ထရီလီယံ အထိ ရောက်ရှိလာမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ <ref>{{Cite journal|last=Hsu|first=Chin-Lung|last2=Lin|first2=Judy Chuan-Chuan|title=An empirical examination of consumer adoption of Internet of Things services: Network externalities and concern for information privacy perspectives|url=https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.04.023|journal=Computers in Human Behavior|volume=62|pages=516–527|doi=10.1016/j.chb.2016.04.023|year=2016}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာ]] ejf3a1w9sm2ynnuueztuycgx267nejx 0 93249 1061459 1032025 2026-11-04T13:50:36Z Ladsgroup 19823 ([[c:GR|GR]]) [[File:Iran Population (1880-2016).jpg]] → [[File:Iran Population (1880-2016).jpg]] File:Iran_Population_(1880-2016).svg 1061459 wikitext text/x-wiki [[File:Iran Population (1880-2016).jpg|thumb|လူဦးရေပြောင်းလဲမှုပြဇယား]] [[File:Iran-age-pyramid.svg|thumb|လူဦးရေပြဇယား]] ၂၀ရာစု၏တဝက်နောက်ပိုင်းတွင် အီရန်လူဦးရေသည် သိသိသာသာတိုးလာခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် အထိ သန်း၈၀ မျှဖြစ်ခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်များအတွင်း သားဖွားနှုန်းသည် သိသာစွာကျဆင်းခဲ့သည်။ လေ့လာတွေ့ချက်များအရဆိုရလျှင် အီရန်လူဦးရေသည် ၂၀၅၀ ခုနှစ်အထိ သန်း၁၀၀ မျှ မြင့်တက်သွားနိုင်ချေရှိသည်။<ref name="Iran Census Results 2016">[https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/tables/jamiat/kolli/1-koli-jamiat.xls Iran Census Results 2016] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20151223181433/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/Iran/Iran-2011-Census-Results.pdf |date=December 23, 2015 }} United Nations</ref><ref name="una">{{cite web |url=https://www.un.org/Depts/escap/pop/journal/v10n1a1.htm |title=A New Direction in Population Policy and Family Planning in the Islamic Republic of Iran |first=United Nations |last=Asia-Pacific Population Journal |accessdate=2006-04-14 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090214041911/http://www.un.org/Depts/escap/pop/journal/v10n1a1.htm |archivedate=2009-02-14 |df= }}</ref> လက်ရှိအီရန်လူဦးရေ၏ထက်ဝက်ကျော်ခန့်သည် အသက်၃၅နှစ်အရွယ်များဖြစ်ကြသည်(၂၀၁၂)။<ref>{{cite web|url=http://abcnews.go.com/International/wireStory/iran-urges-baby-boom-16881781#.UBj3HKDh-So |title=International News &#124; World News - ABC News |publisher=Abcnews.go.com |date=2012-11-30 |accessdate=2012-12-04}}</ref> ၂၀၀၉ခုနှစ်အတွင်း အိမ်ထောင်စုအရေအတွက်မှာ ၁၅.၃ သန်းရှိပြီး မိသားစုတစ်စုအတွင်း၌ ပျမ်းပျ၄.၈ယောက်ရှိသည်။ ၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် မိသားစုတစ်စု၏ တစ်လဝင်ငွေသည် ၁၁.၈ သန်းရီယာလ်(၉၆၀ ဒေါ်လာခန့်)ရှိပေသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.tehrantimes.com/economy-and-business/97430-central-bank-income-equality-improved-in-iran|title=Central bank: Income equality improved in Iran|publisher=Tehran Times|accessdate=2012-12-04|archivedate=15 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131115041148/http://www.tehrantimes.com/economy-and-business/97430-central-bank-income-equality-improved-in-iran}}</ref> ကမ္ဘာ့ဗဟိုဘဏ် OECD ၏ စစ်တမ်းအရ အီရန်၏ လူဦးရေတိုးမြင့်မှုသည် ၁၉၉၀မှ၂၀၀၈ခုနှစအတွင်း ၁၇.၆ နှင့် ၃၂ ရာခိုင်နှုန်းတိုးလာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အတွင်းမှ ပညာတတ်ဦးရေသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၈၀ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပြီး၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိခဲ့သည်။ ။<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html|title=The World Factbook|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html|archivedate=2012-02-03|work=cia.gov}}</ref> == လူဦးရေ == ၂၀၁၆ခုနှစ် လူဦးရေစစ်တမ်းကောက်ခံချက်အရ အီရန်လူဦးရေသည် ၇၉.၉ သန်းဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ် ထက် ၄ဆ ပိုလာခဲ့သည်။ ၁၉၇၆မှ၁၉၈၆ ခုနှစ်အတွင်း နှစ်စဉ် သာမန်သာတိုးလာခဲ့သည်။ ၎င်းတိုးနှုန်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် ၄ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ၂၀၁၁မှ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အထိ သားဖွားနှုန်းအလွန်ကျဆင်းခဲ့သည့်အတွက် ၁.၂ ရာခိုင်နှုန်းသာ တိုးလာခဲ့သည်။  {| class="wikitable" style="text-align: center; margin-bottom: 10px;" |+ '''လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်းရလဒ်များ<ref name="Iran Census Results 2011">[http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/Iran/Iran-2011-Census-Results.pdf Iran Census Results 2011] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20151223181433/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/Iran/Iran-2011-Census-Results.pdf |date=December 23, 2015 }} United Nations</ref>''' !သန်းခေါင်စာရင်းနေ့စွဲ !လူဦးရေ !နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှ<br /> တိုးတက်မှုနှုန်း(%) !လူဦးရေ<br />သိပ်သည်းဆ/ကီလိုမီတာ^၂ !အချိုး<br />မြို့ပြအဖွဲ့(%) !အိမ်ေထာင်စုအရွယ် <br /> |- | align="right" |၁၉၅၆-၁၁-၀၁ |၁၈၉၅၄၇၀၄ |။ |၁၂ |၃၁.၄ |- | align="right" |၁၉၆၆-၁၁-၀၁ |၂၅၇၈၅၂၁၀ |၃.၁၃ |၁၆ |~၃၇.၅ |- | align="right" |၁၉၇၆-၁၁-၀၁ |၃၃၇၀၈၇၄၄ |၂.၇၁ |၂၀ |၄၇.၀ |၅.၀၂ |- | align="right" |၁၉၈၆-၁၁-၂၂ |၄၉၄၄၅၀၁၀ |၃.၉၁ |၃၀ |~၅၄.၀ |၅.၁၁ |- | align="right" |၁၉၉၆-၁၁-၀၁ |၆၀၀၅၅၄၈၈ |၂.၀ |၃၇ |~၆၁.၀ |၄.၈၄ |- | align="right" |၂၀၀၆-၁၁-၀၁ |၇၀၄၉၅၇၈၂ |၁.၆၂ |၄၃ |၆၈.၅ |၄.၀၃ |- | align="right" |၂၀၁၁-၁၁-၀၁ |၇၅၁၄၉၆၆၉ |၁.၂၉ |၄၆ |၇၁.၄ |၃.၅၅ |- | align="right" |၂၀၁၆-၁၁-၀၁ |၇၉၊၉၂၆၊၂၇၀ |၁.၂၄ |၄၉ |၇၄.၀ |၃.၃ |} == အရေးစာရင်းဇယား == === ကုလသခန့်မှန်း === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 366px;" ! style="width:80pt;" |ကာလ ! style="width:80pt;" |တစ်နှစ်လျှင်အရှင်ကလေးမွေးဖွား ! style="width:80pt;" |တစ်နှစ်လျှင်သေဆုံးမှု ! style="width:80pt;" |တစ်နှစ်လျှင်သဘာဝပြောင်းလဲမှု ! style="width:80pt;" |လမပြည့်မီ မွေးဖွား ! style="width:80pt;" |လမပြည့်မီ ဖွား/သေ ! style="width:80pt;" |သဘာဝပြောင်း ! style="width:80pt;" |စုစုပေါင်းကလေးမွေးဖွား<br /> ! style="width:80pt;" |မွေးကင်းစကလေးသေဆုံးမှု<br /> |- |၁၉၅၀-၁၉၅၅ | style="text-align:right;" |၉၃၃၀၀၀ | style="text-align:right;" |၅၂၉၀၀၀ | style="text-align:right;" |၄၀၄၀၀၀ | style="text-align:right;" |၅၀.၆ | style="text-align:right;" |၂၈.၇ | style="text-align:right;" |၂၁.၉ | style="text-align:right;" |၆.၉၃ | style="text-align:right;" |၂၆၂.၁ |- |၁၉၅၅-၁၉၆၀ | style="text-align:right;" |၁၀၁၈၀၀၀ | style="text-align:right;" |၅၀၅၀၀၀ | style="text-align:right;" |၅၁၄၀၀၀ | style="text-align:right;" |၄၉.၂ | style="text-align:right;" |၂၄.၄ | style="text-align:right;" |၂၄.၈ | style="text-align:right;" |၆.၉၃ | style="text-align:right;" |၂၁၂.၅ |- |၁၉၆၀-၁၉၆၅ | style="text-align:right;" |၁၀၉၃၀၀၀ | style="text-align:right;" |၄၇၉၀၀၀ | style="text-align:right;" |၆၁၄၀၀၀ | style="text-align:right;" |၄၆.၅ | style="text-align:right;" |၂၀.၃ | style="text-align:right;" |၂၆.၂ | style="text-align:right;" |၆.၉၃ | style="text-align:right;" |၁၇၂.၆ |- |၁၉၆၅-၁၉၇၀ | style="text-align:right;" |၁၁၆၄၀၀၀ | style="text-align:right;" |၄၅၅၀၀၀ | style="text-align:right;" |၇၀၉၀၀၀ | style="text-align:right;" |၄၃.၃ | style="text-align:right;" |၁၆.၉ | style="text-align:right;" |၂၆.၄ | style="text-align:right;" |၆.၇၀ | style="text-align:right;" |၁၄၀.၇ |- |၁၉၇၀-၁၉၇၅ | style="text-align:right;" |၁၂၅၃၀၀၀ | style="text-align:right;" |၄၄၃၀၀၀ | style="text-align:right;" |၈၁၁၀၀၀ | style="text-align:right;" |၄၀.၈ | style="text-align:right;" |၁၄.၄ | style="text-align:right;" |၂၆.၄ | style="text-align:right;" |၆.၂၄ | style="text-align:right;" |၁၁၆.၄ |- |၁၉၇၅-၁၉၈၀ | style="text-align:right;" |၁၅၀၃၀၀၀ | style="text-align:right;" |၄၃၀၀၀၀ | style="text-align:right;" |၁၀၇၃၀၀၀ | style="text-align:right;" |၄၂.၁ | style="text-align:right;" |၁၂.၀ | style="text-align:right;" |၃၀.၁ | style="text-align:right;" |၆.၂၇ | style="text-align:right;" |၉၂.၂ |- |၁၉၈၀-၁၉၈၅ | style="text-align:right;" |၁၈၈၉၀၀၀ | style="text-align:right;" |၇၂၀၀၀၀ | style="text-align:right;" |၁၁၇၀၀၀၀ | style="text-align:right;" |၄၄.၄ | style="text-align:right;" |၁၆.၉ | style="text-align:right;" |၂၇.၅ | style="text-align:right;" |၆.၅၄ | style="text-align:right;" |၆၉.၈ |- |၁၉၈၅-၁၉၉၀ | style="text-align:right;" |၁၉၅၅၀၀၀ | style="text-align:right;" |၅၅၀၀၀၀ | style="text-align:right;" |၁၄၀၆၀၀၀ | style="text-align:right;" |၃၈.၆ | style="text-align:right;" |၁၀.၈ | style="text-align:right;" |၂၇.၈ | style="text-align:right;" |၅.၆၂ | style="text-align:right;" |၅၅.၄ |- |၁၉၉၀-၁၉၉၅ | style="text-align:right;" |၁၆၃၃၀၀၀ | style="text-align:right;" |၃၅၉၀၀၀ | style="text-align:right;" |၁၂၇၄၀၀၀ | style="text-align:right;" |၂၈.၅ | style="text-align:right;" |၆.၃ | style="text-align:right;" |၂၂.၂ | style="text-align:right;" |၃.၉၅ | style="text-align:right;" |၄၇.၁ |- |၁၉၉၅-၂၀၀၀ | style="text-align:right;" |၁၃၁၆၄၀၀ | style="text-align:right;" |၃၃၃၂၀၀ | style="text-align:right;" |၉၈၃၂၀၀ | style="text-align:right;" |၂၀.၉ | style="text-align:right;" |၅.၃ | style="text-align:right;" |၁၅.၆ | style="text-align:right;" |၂.၆၃ | style="text-align:right;" |၃၂.၀ |- |၂၀၀၀-၂၀၀၅ | style="text-align:right;" |၁၂၁၄၄၀၀ | style="text-align:right;" |၃၄၅၈၀၀ | style="text-align:right;" |၈၆၈၆၀၀ | style="text-align:right;" |၁၇.၉ | style="text-align:right;" |၅.၁ | style="text-align:right;" |၁၂.၈ | style="text-align:right;" |၁.၉၇ | style="text-align:right;" |၂၅.၀ |- |၂၀၀၅-၂၀၁၀ | style="text-align:right;" |၁၃၀၈၀၀၀ | style="text-align:right;" |၃၆၉၈၀၀ | style="text-align:right;" |၉၃၈၂၀၀ | style="text-align:right;" |၁၈.၁ | style="text-align:right;" |၅.၂ | style="text-align:right;" |၁၃.၀ | style="text-align:right;" |၁.၇၉ | style="text-align:right;" |၁၉.၀ |- |၂၀၁၀-၂၀၁၅ | style="text-align:right;" |၁၃၉၀၆၀၀ | style="text-align:right;" |၃၇၆၂၀၀ | style="text-align:right;" |၁၀၁၄၄၀၀ | style="text-align:right;" |၁၈.၂ | style="text-align:right;" |၄.၇ | style="text-align:right;" |၁၃.၅ | style="text-align:right;" |၁.၇၅ | style="text-align:right;" |၁၅.၀ |- |၂၀၁၅-၂၀၂၀ | style="text-align:right;" |၁၂၆၆၈၀၀ | style="text-align:right;" |၃၆၆၆၀၀ | style="text-align:right;" |၉၀၀၂၀၀ | style="text-align:right;" |၁၅.၆ | style="text-align:right;" |၄.၅ | style="text-align:right;" |၁၁.၁ | style="text-align:right;" |၁.၆၂ |- |၂၀၂၀-၂၀၂၅ | style="text-align:right;" |၁၀၅၉၈၀၀ | style="text-align:right;" |၃၉၁၄၀၀ | style="text-align:right;" |၆၆၈၄၀၀ | style="text-align:right;" |၁၂.၄ | style="text-align:right;" |၄.၆ | style="text-align:right;" |၇.၈ | style="text-align:right;" |၁.၅၃ |- |၂၀၂၅-၂၀၃၀ | style="text-align:right;" |၉၀၆၆၀၀ | style="text-align:right;" |၄၃၉၈၀၀ | style="text-align:right;" |၁၀.၃ | style="text-align:right;" |၅.၀ | style="text-align:right;" |၅.၃ | style="text-align:right;" |၁.၅၀ |- | colspan="9" |<small>ဦးရေ၁၀၀၀ တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှ မွေးဖွားမှုနှုန်း</small> |} === မှတ်ပုံတင်ထားသောမွေးဖွားမှုနှင့်သေဆုံးမှု === {| class="wikitable" style="text-align: right; margin-bottom: 10px;" ! style="width:70pt;" |(၁၀၀၀တွင်) ပျမ်းမျှလူဦးရေ ! style="width:70pt;" |သက်ရှင် မွေးဖွားမှု ! style="width:70pt;" |သေဆုံးမှု ! style="width:70pt;" |သဘာဝပြောင်းမှု ! style="width:70pt;" |ဦးရေ၁၀၀၀ တွင် လမပြည့်မီ[[မွေးဖွားနှုန်း]] ! style="width:70pt;" |ဦးရေ၁၀၀၀တွင် လမပြည့်မီသေဆုံးမှု ! style="width:70pt;" |ဦးရေ၁၀၀၀ တွင် သဘာဝပြောင်းမှု ! style="width:70pt;" |စုစုပေါင်း[[မွေးဖွားနှုန်း]] |- |၁၉၅၉ |၈၆၄၈၄၆ |၁၇၆၂၆၈ |၆၈၈၅၇၈ |- |၁၉၆၀ |၈၇၆၂၀၆ |၁၇၁၀၄၀ |၇၀၅၁၆၆ |- |၁၉၆၁ |၉၀၂၂၆၀ |၁၅၉၃၇၁ |၇၄၂၈၈၉ |- |၁၉၆၂ |၉၅၇၅၀၀ |၁၆၅၄၈၈ |၇၉၂၀၁၂ |- |၁၉၆၃ |၉၂၀၉၆၇ |၁၃၅၉၁၂ |၇၈၅၀၅၅ |- |၁၉၆၄ |၁၁၁၈၉၁၁ |၁၄၅၁၇၄ |၉၇၃၇၃၇ |- |၁၉၆၅ |၁၁၃၉၆၆၃ |၁၇၁၉၄၀ |၉၆၇၇၂၃ |- |၁၉၆၆ |၁၁၀၁၆၀၆ |၁၇၈၉၉၁ |၉၂၂၆၁၅ |- |၁၉၆၇ |၁၀၁၉၃၇၃ |၁၇၉၁၅၉ |၈၄၀၂၁၄ |- |၁၉၆၈ |၁၀၃၇၀၂၂ |၁၇၄၂၀၁ |၈၆၂၈၂၁ |- |၁၉၆၉ |၁၀၉၁၅၁၃ |၁၆၇၆၆၀ |၉၂၃၈၅၃ |- |၁၉၇၀ |၁၁၈၉၂၀၃ |၁၆၃၄၃၀ |၁၀၂၅၇၇၃ |- |၁၉၇၁ |၁၂၃၁၂၂၇ |၁၄၉၃၂၅ |၁၀၈၁၉၀၂ |- |၁၉၇၂ |၁၁၃၈၈၄၈ |၁၅၃၅၆၈ |၉၈၅၂၇၅ |- |၁၉၇၃ |၁၁၉၉၇၇၇ |၁၅၅၀၈၁ |၁၀၄၄၆၉၆ |- |၁၉၇၄ |၁၂၄၈၂၅၆ |၁၄၉၇၈၅ |၁၀၉၈၄၇၁ |- |၁၉၇၅ |၁၃၃၉၂၆၇ |၁၄၈၅၄၃ |၁၁၉၀၇၂၄ |- |၁၉၇၆ |<br /> |၁၄၀၁၄၂၆ |၁၅၅၉၈၁ |၁၂၄၅၄၄၅ |- |၁၉၇၇ |၁၃၉၉၉၇၇ |၁၄၆၃၆၉ |၁၂၅၃၆၀၈ |- |၁၉၇၈ |၁၃၆၉၅၉၇ |၁၂၇၅၈၇ |၁၂၄၂၀၁၀ |- |၁၉၇၉ |၁၆၈၉၉၀၈ |၁၄၂၄၀၂ |၁၅၄၇၅၀၆ |- |၁၉၈၀ |၂၄၅၀၃၀၈ |၁၆၂၁၇၆ |၂၂၈၈၁၃၂ |- |၁၉၈၁ |၂၄၂၁၆၁၁ |၁၇၈၀၉၉ |၂၂၄၃၅၁၂ |- |၁၉၈၂ |၂၁၀၁၈၉၄ |၂၀၀၆၁၄ |၁၉၀၁၂၈၀ |- |၁၉၈၃ |၂၂၀၃၄၄၈ |၂၀၇၂၂၈ |၁၉၉၆၂၂၀ |- |၁၉၈၄ |၂၀၆၇၈၀၃ |၁၈၆၄၄၀ |၁၈၈၁၃၆၃ |- |၁၉၈၅ |၂၀၃၃၂၈၅ |၁၉၀၀၆၁ |၁၈၄၃၂၂၄ |- |၁၉၈၆ |၂၂၅၉၀၅၅ |၁၉၉၅၁၁ |၂၀၅၉၅၄၄ |- |၁၉၈၇ |၁၈၃၂၀၈၉ |၂၀၄၂၃၀ |၁၆၂၇၈၅၉ |- |၁၉၈၈ |၁၉၄၄၁၄၉ |၂၃၈၃၉၀ |၁၇၀၇၅၉ |- |၁၉၈၉ |၁၇၈၄၈၁၁ |၁၉၉၆၄၅ |၁၅၈၅၁၆၆ |- |၁၉၉၀ |၁၇၂၂၉၇၇ |၂၁၇၅၉၇ |၁၅၀၅၃၈၀ |- |၁၉၉၁ |၁၅၈၂၉၃၁ |၂၁၇၆၃၇ |၁၃၆၅၂၉၄ |- |၁၉၉၂ |၁၄၃၃၂၄၃ |၁၈၈၆၄၇ |၁၂၄၄၅၉၆ |- |၁၉၉၃ |၁၃၈၈၀၁၇ |၂၀၈၁၆၁ |၁၁၇၉၈၅၆ |- |၁၉၉၄ |၁၄၂၆၇၈၄ |၃.၅၀ |- |၁၉၉၅ |၁၂၀၅၃၇၂ |၃၀၂၂ |- |၁၉၉၆ |၁၁၈၇၉၀၃ |၂.၉၅ |- |၁၉၉၇ |၁၁၇၉၂၆၀ |၂.၇၃ |- |၁၉၉၈ |၁၁၈၅၆၃၉ |၅၅၁၃၄၅ |၆၃၄၂၉၄ |၂.၅၃ |- |၁၉၉၉ |၆၂၇၃၈ |၁၁၇၇၅၅၇ |၃၇၄၈၃၈ |၈၀၂၇၁၉ |၁၈.၈ |၆.၀ |၁၂.၈ |၂.၃၆ |- |၂၀၀၀ |၆၃၆၅၈ |၁၀၉၅၁၆၅ |၃၈၂၆၇၄ |၇၁၂၄၉၁ |၁၇.၂ |၆.၀ |၁၁.၂ |၂.၁၉ |- |၂၀၀၁ |၆၄၅၉၂ |၁၁၁၀၈၃၆ |၄၂၁၅၂၅ |၆၈၉၃၁၁ |၁၇.၂ |၆.၅ |၁၀.၇ |၂.၀၉ |- |၂၀၀၂ |65,540 |၁၁၂၂၁၀၄ |၃၃၇၂၃၇ |၇၈၄၈၆၇ |၁၇.၁ |၅.၁ |၁၂.၀ |၂.၀၁ |- |၂၀၀၃ |66,480 |၁၁၇၁၅၇၃ |၃၆၈၅၁၈ |၈၀၃၀၅၅ |၁၇.၆ |၅.၅ |၁၂.၁ |၁.၉၂ |- |၂၀၀၄ |၆၇၄၇၇ |၁၁၅၄၃၆၈ |၃၅၅၂၁၃ |၇၉၉၁၅၅ |၁၇.၁ |၅.၃ |၁၁.၈ |၁.၈၇ |- |၂၀၀၅ |၆၈၄၆၇ |၁၂၃၉၄၀၈ |၃၆၃၇၂၃ |၈၇၅၆၈၅ |၁၈.၁ |၅.၃ |၁၂.၈ |၁.၈၂ |- |၂၀၀၆ |၇၀၄၉၆ |၁၂၅၃၉၁၂ |၄၀၈၅၆၆ |၈၄၅၃၄၆ |၁၇.၈ |၅.၈ |၁၂.၀ |၁.၇၉ <ref name="Weeks Population">{{Cite web|url=http://weekspopulation.blogspot.com/2012/08/iranian-government-responds-to-census.html|title=Weeks Population|author=John Weeks|last=John Weeks|work=weekspopulation.blogspot.com}}</ref> |- |၂၀၀၇ |၇၁၅၃၂ |၁၂၈၆၇၁၆ |၄၁၂၇၃၆ |၈၇၃၉၈၀ |၁၈.၀ |၅.၈ |၁၂.၂ |၁.၈၁ |- |<br /> |- |၂၀၀၉ |၇၃၆၅၁ |၁၃၄၈၅၄၆ |၃၉၃၅၁၄ |၉၅၅၀၃၂ |၁၈.၃ |၅.၃ |၁၃.၀ |၁.၇၈ |- |၂၀၁၀ |၇၄၇၃၃ |၁၃၆၃၅၄၂ |၄၄၁၀၄၂ |၉၂၂၅၀၀ |၁၈.၃ |၅.၉ |၁၂.၄ |၁.၇၇ |- |၂၀၁၁ |၇၅၁၄၉ |၁၃၈၂၂၂၉ |၄၂၂၁၃၃ |၉၆၀၀၉၆ |၁၈.၃ |၅.၆ |၁၂.၇ |၁.၇၄ |- |၂၀၁၂ |၇၆၀၂၆ |၁၄၂၁၆၈၉ |၃၆၁၇၅၁၂ |၁၀၅၄၁၇၇ |၁၈.၇ |၄.၈ |၁၃.၉ |၁.၇၃ |- |၂၀၁၃ |၇၇၀၅၉ |၁၄၇၁၈၃၄ |၃၇၂၂၉၇ |၁၀၉၉၅၅၅ |၁၉.၁ |၄.၈ |၁၄.၃ |၁.၇၀ |- |၂၀၁၄ |၁၅၃၄၃၂၆ |၄၄၆၃၃၃ |၁၀၈၈၀၂၉ |၁.၆၈ |- |၂၀၁၅ |၁၅၇၀၂၁၉ |၃၇၄၈၂၇ |၁၁၉၅၃၉၂ |၁၉.၉ |၄.၈ |၁၅.၁ |- |၂၀၁၆ |၇၉၉၂၆ |၁၅၂၈၀၅၄ |၃၈၈၇၉၂ |၁၁၃၉၂၆၂ |၁၉.၂ |၄.၉ |၁၄.၃ |} {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" ! width="80pt" |အသက်အရွယ်အုပ်စု ! width="80pt" |အရေအတွက်(၂၀၀၆) ! width="80pt" |ရာခိုင်နှုန်း(၂၀၀၆) ! width="80pt" |အရေအတွက်(၂၀၁၁) ! width="80pt" |ရာခိုင်နှုန်း(၂၀၁၁) |- | align="right" |စုစုပေါင်း | align="right" |၇၀၄၉၅၇၈၂ | align="right" |၁၀၀ | align="right" |၇၅၁၄၉၆၆၉ | align="right" |၁၀၀ |- | align="right" |၀-၄ | align="right" |၅၄၆၃၉၇၈ | align="right" |၇.၇၅ | align="right" |၆၂၃၂၅၅၂ | align="right" |၈.၂၉ |- | align="right" |၅-၉ | align="right" |၅၊၅၀၉၊၀၅၇ | align="right" |၇.၈၁ | align="right" |၅၆၅၇၇၉၁ | align="right" |၇.၅၃ |- | align="right" |၁၀-၁၄ | align="right" |၆၇၀၈၅၉၁ | align="right" |၉.၅၂ | align="right" |၅၆၇၁၄၃၅ | align="right" |၇.၅၅ |- | align="right" |၁၅-၁၉ | align="right" |၈၇၂၆၇၆၁ | align="right" |၁၂.၃၈ | align="right" |၆၆၀၇၀၄၃ | align="right" |၈.၇၉ |- | align="right" |၂၀-၂၄ | align="right" |၉၀၁၁၄၂၂ | align="right" |၁၂.၇၈ | align="right" |၈၄၁၄၄၉၇ | align="right" |၁၁.၂၀ |- | align="right" |၂၅-၂၉ | align="right" |၇၂၂၄၉၅၂ | align="right" |၁၀.၂၅ | align="right" |၈၆၇၂၆၅၄ | align="right" |၁၁.၅၄ |- | align="right" |၃၀-၃၄ | align="right" |၅၅၅၃၅၃၁ | align="right" |၇.၈၈ | align="right" |၆၉၇၁၉၂၄ | align="right" |၉.၂၈ |- | align="right" |၃၅-၃၉ | align="right" |၄၉၂၁၁၂၄ | align="right" |၆.၉၈ | align="right" |၅၅၇၁၀၁၈ | align="right" |၇.၄၁ |- | align="right" |၄၀-၄၄ | align="right" |၄၀၈၉၁၅၈ | align="right" |၅.၈၀ | align="right" |၄၉၀၆၇၄၉ | align="right" |၆.၅၃ |- | align="right" |၄၅-၄၉ | align="right" |၃၅၂၂၇၆၁ | align="right" |၅.၀၀ | align="right" |၄၀၃၀၄၈၁ | align="right" |၅.၃၆ |- | align="right" |၅၀-၅၄ | align="right" |၂၇၅၅၄၂၀ | align="right" |၃.၉၁ | align="right" |၃၅၂၇၄၀၈ | align="right" |၄.၆၉ |- | align="right" |၅၅-၅၉ | align="right" |၁၈၈၇၉၈၁ | align="right" |၂.၆၈ | align="right" |၂၆၈၀၁၁၉ | align="right" |၃.၅၇ |- | align="right" |၆၀-၆၄ | align="right" |၁၄၆၄၄၅၂ | align="right" |၂.၀၈ | align="right" |၁၈၆၂၉၀၇ | align="right" |၂.၄၈ |- | align="right" |၆၅-၆၉ | align="right" |၁၁၉၇၅၅၀ | align="right" |၁.၇၀ | align="right" |၁၃၄၃၇၃၁ | align="right" |၁.၇၉ |- | align="right" |၇၀-၇၄ | align="right" |၁၁၁၉၃၁၈ | align="right" |၁.၅၉ | align="right" |၁၁၁၉၉၆၈ | align="right" |၁.၄၉ |- | align="right" |၇၅-၇၉ | align="right" |၆၉၄၁၂၂ | align="right" |၀.၉၈ | align="right" |၉၁၃၅၃၁ | align="right" |၁.၂၂ |- | align="right" |၈၀+ | align="right" |၆၄၅၆၀၁ | align="right" |၀.၉၂ | align="right" |၉၁၉၅၃၉ | align="right" |၁.၂၂ |- | align="right" |မသိ | align="right" | - | align="right" | - | align="right" |၄၆၃၂၂ | align="right" |၀.၀၆ |} {| class="wikitable" style="margin-bottom: 34px;" ! width="110" |ကလေးအရေအတွက်  ၀-၁၄ ! width="110" |လူဦးရေအရေအတွက် ၁၅-၄၉ ! width="70" |အချိုး ! width="110" |အမျိုးသမီးဦးရေ ၁၅-၄၉ ! width="70" |အချိုး |- | align="right" |၁၇၆၈၁၆၂၉(၂၀၀၆) | align="right" |၄၃၀၄၉၇၀၉(၂၀၀၆) | align="right" |၀.၄၁၀၇(၂၀၀၆) | align="right" |~၂၁၅၂၄၈၅၅(၂၀၀၆) | align="right" |၀.၈၂၁၅(၂၀၀၆) |- | align="right" |၁၇၅၆၁၇၇၈(၂၀၁၁) | align="right" |၄၅၁၇၄၃၆၆(၂၀၁၁) | align="right" |၀.၃၈၈၈(၂၀၁၁) | align="right" |~၂၂၅၈၇၁၈၃(၂၀၁၁) | align="right" |၀.၇၇၇၅(၂၀၁၁) |} {| class="wikitable" style="margin-bottom: 58px;" ! width="70" |နှစ် ! width="120" |၀-၁၄ ! width="120" |၁၅-၆၄ ! width="120" |၆၅+ |- | align="right" |၁၉၇၆ | align="right" |၄၄.၅ | align="right" |၅၂ | align="right" |၃.၅ |- | align="right" |၁၉၈၅ | align="right" |၄၅.၅ | align="right" |၅၁.၅ | align="right" |၃ |- | align="right" |၁၉၉၆ | align="right" |၃၉.၅ | align="right" |၅၆.၁ | align="right" |၄.၃ |- | align="right" |၂၀၀၆ | align="right" |၂၅.၀၈(၁၇၆၈၁၆၂၉) | align="right" |၆၉.၇၃(၄၉၁၅၇၅၆၂) | align="right" |၅.၁၉(၃၆၅၆၅၉၁) |- | align="right" |၂၀၁၁ | align="right" |၂၃.၃၇(၁၇၅၆၁၇၇၈) | align="right" |၇၀.၉၁(၅၃၂၉၇၁၂၂) | align="right" |၅.၇၂(၄၂၉၀၇၆၉) |} [[File:Provinces_of_Iran_by_population.svg|thumb|270x270px|၂၀၁၄ ခုနှစ် [[အီရန်နိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်၏]] လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄။]] ဇယား ၉  – ၂၀၀၆နှစ် နှင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွင်း ပြည်နယ်အလိုက် လူဦးရေ ပျမ်းပျ မြင့်မားလာမှု  {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" ! width="160" |ပြည်နယ် ! width="120" |၂၀၀၆ ! width="120" |၂၀၁၁ ! width="120" |နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှတိုးတက်မှုနှုန်း<br /> |- | align="left" |အလ်ဘိုးရ်ဇ် | align="right" |၂၀၇၆၉၉၁ | align="right" |၂၄၁၂၅၁၃ | align="right" |၃.၀၄ |- | align="left" |အရ်ဒဘီးလ် | align="right" |၁၂၂၈၁၅၅ | align="right" |၁၂၄၈၄၀၀ | align="right" |၀.၃၃ |- | align="left" |ဘူရှေးရ် | align="right" |၈၈၆၂၆၇ | align="right" |၁၀၃၂၉၄၉ | align="right" |၃.၁၁ |- | align="left" |ကျဟားရ်မဟလ်နှင့် ဘခ်သီယားရီး | align="right" |၈၅၇၉၁၀ | align="right" |၈၉၅၂၆၃ | align="right" |၀.၈၆ |- | align="left" |အရှေ့အာဇာဘိုင်ဂျန် | align="right" |၃၆၀၃၄၅၆ | align="right" |၃၇၂၄၆၂၀ | align="right" |၀.၆၆ |- | align="left" |ဖားရ်စ် | align="right" |၄၃၃၆၈၇၈ | align="right" |၄၅၉၆၆၅၈ | align="right" |၁.၁၇ |- | align="left" |ဂီလားန် | align="right" |၂၄၀၄၈၆၁ | align="right" |၂၄၈၀၈၇၄ | align="right" |၀.၆၂ |- | align="left" |ဂိုလစ်တာန် | align="right" |၁၆၁၇၀၈၇ | align="right" |၁၇၇၇၀၁၄ | align="right" |၁.၉၀ |- | align="left" |ဟမ်ဒါးန် | align="right" |၁၇၀၃၂၆၇ | align="right" |၁၇၅၈၂၆၈ | align="right" |၀.၆၄ |- | align="left" |ဟိုရ်မိုးဇ်ဂါန် | align="right" |၁၄၀၃၆၇၄ | align="right" |၁၅၇၈၁၈၃ | align="right" |၂.၃၇ |- | align="left" |အီလားမ် | align="right" |၅၄၅၇၈၇ | align="right" |၅၅၇၅၉၉ | align="right" |၀.၄၃ |- | align="left" |အီစ်ဖဟာန်း | align="right" |၄၅၅၉၂၅၆ | align="right" |၄၈၇၉၃၁၂ | align="right" |၁.၃၇ |- | align="left" |ကိရ်မားန် | align="right" |၂၆၅၂၄၁၃ | align="right" |၂၉၃၈၉၈၈ | align="right" |၂.၀၇ |- | align="left" |ကိရ်မာန်ရှားဟ် | align="right" |၁၈၇၉၃၈၅ | align="right" |၁၉၄၅၂၂၇ | align="right" |၀.၆၉ |- | align="left" |ခူဇီစ်တားန် | align="right" |၄၂၇၄၉၇၉ | align="right" |၄၅၃၁၇၂၀ | align="right" |၁.၁၇ |- | align="left" |ကဲဟ်ဂီလူယဲဟ်နှင့် ဘိုယဲရ် အဟ်မဒ် | align="right" |၆၃၄၂၉၉ | align="right" |၆၅၈၆၂၉ | align="right" |၀.၇၆ |- | align="left" |ခူရ်ဒီစ်တားန် | align="right" |၁၄၄၀၁၅၆ | align="right" |၁၄၃၉၆၄၅ | align="right" |၀.၇၃ |- | align="left" |လိုရီစ်တားန် | align="right" |၁၇၁၆၅၂၇ | align="right" |၁၇၅၄၂၄၃ | align="right" |၀.၄၄ |- | align="left" |မရ်ကဇ်ဇီ | align="right" |၁၃၅၁၂၅၇ | align="right" |၁၄၁၃၉၅၉ | align="right" |၀.၉၁ |- | align="left" |မာဇင်ဒရားန် | align="right" |၂၉၂၂၄၃၂ | align="right" |၃၀၇၃၉၄၃ | align="right" |၁.၀၂ |- | align="left" |မြောက် ခိုရာဆာန် | align="right" |၈၁၁၅၇၂ | align="right" |၈၆၇၇၂၇ | align="right" |၁.၃၅ |- | align="left" |ကဇ်ဝီးန် | align="right" |၁၁၄၃၂၀၀ | align="right" |၁၂၀၁၅၆၅ | align="right" |၁.၀၀ |- | align="left" |ကူးမ် | align="right" |၁၀၄၆၇၃၇ | align="right" |၁၁၅၁၆၇၂ | align="right" |၁.၉၃ |- | align="left" |ရဇဝီခိုရာဆားန် | align="right" |၅၅၉၃၀၇၉ | align="right" |၅၉၉၄၄၀၂ | align="right" |၁.၄၀ |- | align="left" |ဆင်မ်နားန် | align="right" |၅၈၉၇၄၂ | align="right" |၆၃၁၂၁၈ | align="right" |၁.၃၇ |- | align="left" |စီစ်တားန်နှင့် ဘလူဂျီစ်တားန် | align="right" |၂၄၀၅၇၄၂ | align="right" |၂၅၃၄၃၂၇ | align="right" |1.05 |- | align="left" |တောင် ခိုရာဆာန် | align="right" |၆၃၆၄၂၀ | align="right" |၆၆၂၅၃၄ | align="right" |၀.၈၁ |- | align="left" |တီဟီရန် | align="right" |၁၁၃၄၅၃၇၅ | align="right" |၁၂၁၈၃၃၉၁ | align="right" |၁.၄၄ |- | align="left" |အနောက် အဇာဘိုင်ဂျန် | align="right" |၂၈၇၃၄၅၉ | align="right" |၃၀၈၀၅၇၆ | align="right" |၁.၄၀ |- | align="left" |ယဇ်ဒ် | align="right" |၉၉၀၈၁၈ | align="right" |၁၀၇၄၄၂၈ | align="right" |၁.၆၃ |- | align="left" |ဇန်ဂျားန် | align="right" |၉၆၄၆၀၁ | align="right" |၁၀၁၅၇၃၄ | align="right" |၁.၀၄ |- | align="left" |စုစုပေါင်း | align="right" |၇၀၄၉၅၇၈၂ | align="right" |၇၅၁၄၉၆၆၉ | align="right" |၁.၂၉ |} (၁)၂၀၀၆ ခုနှစ်အလ်ဘိုးရ်ဇ်နှင့် တီဟီရန်ပြည်နယ်တို့၏ လူဦးရေအား ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ နှစ်စဉ်သာမန်တိုးတက်မှုနှုန်းများအရ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ တရားမဝင် ဘာသာပြန်စာပေ ၁၇ ဇယား၁၀ – ၂၀၀၆ မှ ၂၀၁၁ အတွင်း ပြည်နယ်အလိုက် လူဦးရေတိုးတက်မှုနှုန်းကို ရာခိုင်နှုန်းဖြင့်ပြခြင်း {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" ! width="160" |ပြည်နယ် ! width="100" |၂၀၀၆ ! width="100" |၂၀၁၁ |- | align="left" |အလ်ဘိုးရ်ဇ် | align="right" |၂.၉၅ | align="right" |၃.၂၁ |- | align="left" |အရ်ဒဘီးလ်<br /> | align="right" |၁.၇၄ | align="right" |၁.၆၆ |- | align="left" |ဘူရှေးရ် | align="right" |၁.၂၆ | align="right" |၁.၃၇ |- | align="left" |ကျဟားရ်မဟလ်နှင့် ဘခ်သီယားရီး | align="right" |၁.၂၂ | align="right" |၁.၁၉ |- | align="left" |အရှေ့အာဇာဘိုင်ဂျန် | align="right" |၅.၁၁ | align="right" |၄.၉၆ |- | align="left" |ဖားရ်စ် | align="right" |၆.၁၅ | align="right" |၆.၁၂ |- | align="left" |ဂီလားန် | align="right" |၃.၄၁ | align="right" |၃.၃၀ |- | align="left" |ဂိုလစ်တာန် | align="right" |၂.၂၉ | align="right" |၂.၃၆ |- | align="left" |ဟမ်ဒါးန် | align="right" |၂.၄၂ | align="right" |၂.၃၄ |- | align="left" |ဟိုရ်မိုးဇ်ဂါန် | align="right" |၁.၉၉ | align="right" |၂.၁၀ |- | align="left" |အီလားမ် | align="right" |၀.၇၇ | align="right" |၀.၇၄ |- | align="left" |အီစ်ဖဟာန်း | align="right" |၆.၄၇ | align="right" |၆.၄၉ |- | align="left" |ကိရ်မားန် | align="right" |၃.၇၆ | align="right" |၃.၉၁ |- | align="left" |ကိရ်မာန်ရှားဟ် | align="right" |၂.၆၇ | align="right" |၂.၅၉ |- | align="left" |ခူဇီစ်တားန် | align="right" |၆.၀၆ | align="right" |၆.၀၃ |- | align="left" |ကဲဟ်ဂီလူယဲဟ်နှင့် ဘိုယဲရ် အဟ်မဒ် | align="right" |၀.၉၀ | align="right" |၀.၈၈ |- | align="left" |ခူရ်ဒီစ်တားန် | align="right" |၂.၀၄ | align="right" |၁.၉၉ |- | align="left" |လိုရီစ်တားန် | align="right" |၂.၄၃ | align="right" |၂.၃၃ |- | align="left" |မရ်ကဇ်ဇီ | align="right" |၁.၉၂ | align="right" |၁.၈၈ |- | align="left" |မာဇင်ဒရားန် | align="right" |၄.၁၅ | align="right" |၄.၀၉ |- | align="left" |မြောက် ခိုရာဆာန် | align="right" |၁.၁၅ | align="right" |၁.၁၅ |- | align="left" |ကဇ်ဝီးန် | align="right" |၁.၆၂ | align="right" |၁.၆၀ |- | align="left" |ကူးမ် | align="right" |၁.၄၈ | align="right" |၁.၅၃ |- | align="left" |ရဇဝီခိုရာဆားန် | align="right" |၇.၉၃ | align="right" |၇.၉၈ |- | align="left" |ဆင်မ်နားန် | align="right" |၀.၈၄ | align="right" |၀.၈၄ |- | align="left" |စီစ်တားန်နှင့် ဘလူဂျီစ်တားန် | align="right" |၃.၄၁ | align="right" |၃.၃၇ |- | align="left" |တောင် ခိုရာဆာန် | align="right" |၀.၉၀ | align="right" |၀.၈၈ |- | align="left" |တီဟီရန် | align="right" |၁၆.၀၉ | align="right" |၁၆.၂၁ |- | align="left" |အနောက် အဇာဘိုင်ဂျန် | align="right" |၄.၀၈ | align="right" |၄.၁၀ |- | align="left" |ယဇ်ဒ် | align="right" |၁.၄၁ | align="right" |၁.၄၃ |- | align="left" |ဇန်ဂျားန် | align="right" |၁.၃၇ | align="right" |၁.၃၅ |- | align="left" |စုစုပေါင်း | align="right" |၁၀၀ | align="right" |၁၀၀ |} (၁)၂၀၀၆ ခုနှစ်အလ်ဘိုးရ်ဇ်နှင့် တီဟီရန်ပြည်နယ်တို့၏ လူဦးရေအား ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ နှစ်စဉ်သာမန်တိုးတက်မှုနှုန်းများအရ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ == ဘာသာစကားနှင့်တိုင်းရင်းသားအုပ်စု == အီရန်နိုင်ငံအတွင်း အကြီးဆုံးသော တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားများမှာ ခေတ်သစ်ဖာရ်စီ၊ ကွရ်ဒီ၊ ဂီလီ၊ မာဇင်ဒရာနီ၊လိုရီ၊သာလီးရှ်နှင့် ဘလူချီတို့ဖြစ်ကြသည်။ တူရကီဘာသာစကားပြောသူများသည် အဇာဘိုင်ဂျန်ပြည်တွင်နေထိုင်ကြသူများဖြစ်ပြီး တူရကီဘာသာစကားသည် အီရန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယအပြောအများဆုံး ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ တနည်းဆိုရသော် ဒုတိယဘာသာစကားဖြစ်သည်။ သို့သော် တွရ်ကမန်များနှင့် ကရှ်ကာယီတိုင်းရင်းသားများသည် လူနည်းစုများဖြစ်ကြသည်။ ကျန်တိုင်းရင်းသားများအကြား အာရဗီနှင့် အာရှုရီ ဘာသာစကားများကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။ အခြားသောဘာသာစကားများဖြစ်သည့် အင်ဒိုဥရောပ ဥပမာ- အရ်မနီ၊ရုရှ၊ပရှ်တူ စသဖြင့် စကားများကိုလည်း လူနည်းစုတိုင်းရင်းသားများအကြားအသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ဂူရ်ဂျီစ်တာန်(Georgian)သည် (Kartvelian ဘာသာစကားပြောသူများအတွင်းမှ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး) အီရန်နိုင်ငံ ဂူရ်ဂျီ(Georgian)တိုင်းရင်းသားများသည် ဖရီဒန်း(ဖရီဒူးန်းရှဲဟ်)မြို့တွင် နေထိုင်ကြပြီး ထိုဘာသာစကားကို အသုံးပြုကြသည်။ သို့သော် ဂိလာန်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊မာဇင်ဒရာန်းပြည်နယ်၊အီစ်ဖဟာန်းပြည်နယ်နှင့် တီဟီရန်ပြည်နယ်များအတွင်း နေထိုင်ကြသော(Georgian)တိုင်းရင်းသားတို့သည် Kartvelian ဘာသာစကားကို အသုံးမပြုကြတော့ချေ။ သို့သော် ၎င်းတို့၏မျိုးရိုးဗီဇကိုဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားကြသည်။ အီရန်နိုင်ငံတွင် Circassians သည် အလွန်မှပင် ကြီးမားသော လူနည်းစုတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုတစ်စုဖြစ်ပြီး လွန်ခဲ့သောရာစုနှစ်များအတွင်း အလွန်မှပင် Circassians (ဖာရ်စီဘာသာဖြင့် (ကျဲလ်ကစီ)) ဘာသာစကားသည် အလွန်ပင်စွဲဆောင်မှုကောင်းသော ဘာသာစကားဖြစ်သည့်အတွက် အီရန်တွင် အသုံးများခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေကာမူ တိုင်းပြည်တခွင်တွင် ထင်ရှားစွာပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ ၎င်းသူ(Circassiansတို့သည်) (Georgian) တိုင်းရင်းသားပြီးနောက်  ဒုတိယ အကြီးမားဆုံးသော ကဖ်ကားစ် ( Caucasus) အနွယ်ဖွားများဖြစ်ပေသည်။<ref name="FdyRswC p 141">[https://books.google.nl/books?id=stl97FdyRswC&pg=PA141&lpg=PA141&dq=number+of+circassians+in+iran&source=bl&ots=u_SmExfuC8&sig=2lK8k9IsUQZyjCtdKqIAIr6Rc5M&hl=nl&sa=X&ved=0CDwQ6AEwBDgKahUKEwins7Whz4vGAhVRCNsKHb9pAME#v=onepage&q=number%20of%20circassians%20in%20iran&f=false ''Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East''] Facts On File, Incorporated {{ISBN|143812676X}} p 141</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/118238/Circassian|title=Circassian (people)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015234935/http://www.amar.org.ir/english/|archivedate=2015-10-15|publisher=Migrationinformation.org|accessdate=28 April 2014}}</ref> ယဟူဒီ(ဂျူး)လူမျိုးတို့သည် အီရန်နိုင်ငံ၌ Cyrus မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော Achaemenid ပါရှန်းအင်ပါယာ ခေတ်ကာလမှ ရှိနေခဲ့ကြပြီး အီရန်၌ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဂျူးလူမျိုး ၁၄၀၀၀၀မှ ၁၅၀၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ခဲ့ကြလေသည်။ တီဟီရန် ဂျူးကော်မတီ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ လက်ရှိကာလ၌ အီရန်တွင် ဂျူးလူမျိုး ၂၅၀၀၀မှ၃၅၀၀၀ ခန့် အီရန်တွင်နေထိုင်လျက် ရှိကြီး ၎င်းတို့အတွင်းမှ ၁၅၀၀၀ ဝန်းကျင်သည် တီဟီရန်မြို့အတွင်း နေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။ ကျန်သူများသည် အခြားမြို့များဖြစ်ကြသော ဟမ်မဒါန်း၊ ရှီရားဇ်၊အိစ်ဖဟာန်း၊ ကိရ်မာန်ရှားဟ်၊ယဇ်ဒ်၊ကိရ်မားန်၊ ရဖ်ဆန်ဂျားန်၊ဘရူဂျရ်ဒ်၊ စနန်ဒဂျ်၊သဘ်ရေးဇ်နှင့် အူရူမီယာ မြို့များတွင် နေထိုင်ကြသည်။ သို့ပေမဲ့လည်း ၂၀၁၁ ခုနှစ် စစ်တမ်းကောက်ခံချက်အရ ဂျူးလူမျိုးဦးရေ ၈၇၅၆ ဦးရေသာ အီရန်တွင် စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။<gallery mode="packed-hover" heights="188px"> File:Percentage of ethnic groups in the general population of Iran (1982-1989).png| File:Percentage of ethnic groups in the general population of Iran (1990-1993).png| File:Percentage of ethnic groups in the general population of Iran (1994-2011).png| File:Percentage of ethnic groups in the general population of Iran (2012-2014).png| </gallery>ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းများအရ (၂၀၁၃ ခုနှစ် စစ်တမ်းအရ) အီရန်တွင်အသုံးပြုဘာသာစကားများကိုအောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဖာရ်စီ၊လိုရီ၊ဂီလ်ကီနှင့် မာဇင်ဒရာနီ ၆၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ အဇာဘိုင်ဂျန်နှင့် အခြားတူရကီစကားများ၁၈ရာခိုင်နှုန်း၊ကွရ်ဒီ၁၀ရာခိုင်နှုန်း၊ အရဗီ ၂ ရာခိုင်နှုန်း ၊ဘလူးချ် ၂ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် အခြားဘာသာစကားများ ဖြစ်သော အရ်မနီ၊ ဂွရ်ဂျီ(Georgian) ၊ခါရ်ကစီ၊အာရှူရီစသဖြင့် တို့သည် ၁ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပေသည်။ ထိုကဲ့သို့သောကွန်ဂရက်စာကြည့်တိုက်နှင့်အစ္စလာမ်၏စွယ်စုံကျမ်း(လီဒန်)တွင် အီရန်ရှိတိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများကိုအောက်ပါအတိုင်းဖော်ပြထားပေသည်။၎င်းတို့မှာ- ပါးရှန်းများ(လိုရီများနှင့် အခြားသော လိုရီတိုင်းရင်းသားမှ ဆင်းသက်သွားသော အီရန်(ပါးရှန်း)လူမျိုးများ ၇၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ အဇာဘိုင်ဂျန်လူမျိုး၁၆ရာခိုင်နှုန်း၊ ကူရ်ဒ်လူမျိုး၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ အာရဗ်လူမျိုး ၂ ရာခိုင်နှုန်း ၊ဘလူးချ် လူမျိုး၂ ရာခိုင်နှုန်း၊တူရ်ကမန်လူမျိုးများ၁ရာခိုင်နှုန်း၊ တူရကီ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဥပမာ ကရှ်ကာယီ ၁ ရာခိုင်နှုန်း ၊ဖာရစီလည်းမဟုတ် တူရကီလည်းမဟုတ်သော လူမျိုးများဖြစ်သည့် (အရ်မနီ၊ ဂွရ်ဂျီ၊ အာရှူရီနှင့် ဘာစရီ အပြင်အခြားသော လူမျိုးများ)လည်းရှိနေပေသည်။ ယခင်သတင်းရင်းမြစ်များနှင့် ၂၀၀၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ရင်းမြစ်များအတွက် (Languages and ethnicities in Iran) အီရန်ရှိဘာသာစကားများနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဟူသော နေရာတွင် လေ့လာပါ။ == မြို့ပြလူဦးရေ == [[File:Iran_Population-Urban_vs_Rural.png|thumb|250x250px|အီရန်လူဦးရေအား မြို့ပြနှင့် ကျေးလက်နေ လူဦးရေများကို ဆင့်ကဲခွဲခြားထားသည်၊]] [[File:Provinces_of_Iran_by_population_density.svg|thumb|250x250px|အီရန်ပြည်နယ်များတွင် ၂၀၁၃ ခုနှစ် လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုများ]] ကုလသမဂ္ဂလူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာသတင်းအချက်အလက် များအရ အီရန်သည်လည်း ၎င်း၏အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရွှေ့ပြောင်းပုံစံအပြင် ကမ္ဘာတွင် မြိုပြတိုးတက်မှုအလျင်မြန်ဆုံးစာရင်းတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။၂၀၁၅ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်း ကောက်ခံချက်အရ အီရန်လူဦးရေအတွင်းမှ ၇၃.၄ ရာခိုင်နှုန်းသည် မြို့ပြများတွင်နေထိုင်သူများဖြစ်ကြပြီး ၁၉၅၀ခုနှစ် ထက် ၂၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာသည်။ အီရန်တွင် မြို့ပြစည်ပင်သာယာရေးဥပဒေနှင့် ကျင့်ထုံးများပြောင်းလဲပြီးနောက် ကျေးလက်ဒေသများအတွင်း မြို့ပြတိုးတက်မှုများကို လျှော့ချခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အတွင်း စုစုပေါင်း မြို့ ၄၀၀ ကို တည်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal|last=Annamoradnejad|first=Rahimberdi|date=2014|url=https://www.civilica.com/Paper-ICGS01-ICGS01_091=%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-4-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C.html|title=Effects of Urbanization Law and Regulations in Iran's Geographical Space|journal=Iranian Conference of Geographical Sciences|publisher=University of Tehran|archive-date=24 September 2017|access-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170924142201/https://www.civilica.com/Paper-ICGS01-ICGS01_091=%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-4-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C.html|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !ရာထူး !မြို့(ပြည်နယ်) !၂၀၀၇ <br />လူဦးရေ |- | style="text-align:right;" |၁။ |တီ[[တီဟီရန်မြို့|ဟီ]]ရန် (တီဟီရန်ပြည်နယ်) |'''၁၂၇၆၅၂၃၈''' (မြို့ကြီးနှင့်ဆက်နေသော ရွာများနှင့် စက်မှုဇုန်များအပါအဝင်ဖြစ်သည်)<br />('''၈၀၈၈၂၈၇''' မြို့သူမြို့သားများ ကိုယ်တိုင်) |- | style="text-align:right;" |၂။ |မရှ်ဟဒ်(ခိုရာဆန်) |'''၂၈၆၈၃၅၀''' (ဆင်ခြေဖုံးလူဦးရေအပါအဝင်)<br />('''၂၄၁၀၈၀၀''' မြို့သူမြို့သားများ ကိုယ်တိုင်) |- | style="text-align:right;" |၃။ |အိစ်ဖဟာန် (အိစ်ဖဟာန် ပြည်နယ်) |'''၃၄၃၀၃၅၃''' ၎င်း၏ မြို့ပြဧရိယာနှင့် မြို့နှင့်ဆက်နေသော ဆင်ခြေဖုံးနေရာများအပါအဝင်) <br />('''၁၆၀၂၁၁၀ ''' မြို့သူမြို့သားများ ကိုယ်တိုင်) |- | style="text-align:right;" |၄။ |သဘ်ရေးဇ် (အဇာဘိုင်ဂျန် Azarbaijan) |'''၁၅၉၇၃၁၉''' (သင့်လျော်သောမြို့သူမြို့နှင့်အဓိကဆင်ခြေဖုံး)<br />('''၁၃၇၈၉၃၅''' မြို့သူမြို့သားများ ကိုယ်တိုင်) |- | style="text-align:right;" |၅။ |အလ်ဘိုးရ်ဇ်ပြည်နယ် (اအလ်ဘိုးရ်ဇ်ပြည်နယ်) |'''၁၃၇၇၄၅၀''' |- | style="text-align:right;" |၆။ |ရှီရားဇ် (ဖာရ်စ် ပြည်နယ်) |'''၁၂၀၄၈၈၂''' |} == ဘာသာရေးဆက်နွယ်ပေါင်းစည်းမှု == {{Pie chart|thumb=right|value1=99.4|value2=0.3|value3=0.4|color3=red|color2=Blue|color1=Green|caption=Religion in Iran (2011) <ref name="CIATONGA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title=Middle East :: IRAN |publisher=CIA The World Factbook |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |archivedate=2012-02-03 |df= }}</ref>|label1=[[:en:Islam in Iran|Islam]]|label2=Other (includes [[:en:Christianity in Iran|Christian]], [[:en:Iranian Jew|Jewish]], and [[:en:Zoroastrians in Iran|Zoroastrian]])|label3=Unspecified}} [[File:Moschee-isfahan.jpg|thumb|250x250px|အီစ်ဖဟာန်းမြို့ရှိ ရှားဟ် ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်ဝင်ပေါက်(အေမာမ်ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်(သို့) ရှာဟွဒ်ဒီးန် ဗလီဝတ်ကျောင်းတော် တစ်ခု။ ယင်းဝတ်ကျောင်းတော်သည် ဆဖဝီမင်းဆက်လက်ထက် အကောင်းဆုံး ဖာရ်စီဗိသုကာလက်ရာတစ်ခု။<br />]] {| class="wikitable" style="text-align: right; margin-bottom: 10px;" |+'''၁၉၅၆မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထ ဘာသာတရာကိုအခြေခံထားသော ကုလသမဂ္ဂစာရင်းဝင်အီရန်လူဦးရေ<br >''' ! rowspan="2" |ဘာသာတရား ! colspan="2" | ၁၉၅၆သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ခံမှု ! colspan="2" |၁၉၆၆သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ခံမှု ! colspan="2" |၁၉၇၆သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ခံမှု ! colspan="2" |၂၀၀၆သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ခံမှု ! colspan="2" |၂၀၁၁သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ခံမှု |- bgcolor="#e0e0e0" !ဦးရေ !% !ဦးရေ !% !ဦးရေ !% !ဦးရေ !% !ဦးရေ !% |- | align="left" |[[မူဆလင်| ]] |၁၈၆၅၄၁၂၇ |၉၈၄ |၂၄၇၇၁၉၂၂ |၉၈.၈ |၃၃၃၉၆၉၀၈ |၉၉.၁ |၇၀၀၉၇၇၄၁ |၉၉.၄ |၇၄၆၈၂၉၃၈ |၉၉.၄ |- | align="left" |[[ခရစ်ယာန်]] |၁၁၄၅၂၈ |၀။၆ |၁၄၉၄၂၇ |၀.၆ |၁၆၈၅၉၃ |၀.၅ |၁၀၉၄၁၅ |၀.၂ |၁၁၇၇၀၄ |၀.၂ |- | align="left" |ဇရ်သွရှ်သီ |၁၅၇၂၃ |၀။၁ |၁၉၈၁၆ |၀.၁ |၂၁၄၀၀ |၀.၁ |၁၉၈၂၃ |၀.၀ |၂၅၂၇၁ |၀.၀ |- | align="left" |ဂျူး |၆၅၂၃၂ |၀။၃ |၆၀၆၈၃ |၀.၂ |၆၂၊၅၈ |၀.၂ |၉၊၅၂ |၀.၀ |၈၇၅၆ |၀.၀ |- | align="left" |အခြား |၅၉၊၅၆ |၀။၃ |၇၇၀၇၅ |၀.၃ |၅၄၂၃၄ |၀.၁ |၄၉၁၀၁ |၀.၁ |- | align="left" |အမည်မသိ |၄၅၈၃၈ |၀။၂ |၅၉၅၈၃ |၀.၂ |၂၀၅၃၁၇ |၀.၃ |၂၆၅၈၉၉ |၀.၄ |} အီရန်တွင် အစ္စလာမ်ဥပဒေနှင့်ပက်သက်ပြီး တင်းကျပ်မှုရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အီရန်တွင် ၉၉ရာခိုင်နှုန်းခန့်သော လူတို့သည် မွစ်လင်(မ)များဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့အတွင်းမှ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှီအာဂိုဏ်းဝင်များဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အီရန်သည်တရားဝင် ရှီအာ နိုင်ငံဖြစ်ပေသည်။ ထိုနိုင်ငံတွင် ၉ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် စွန္နီဂိုဏ်းဝင်များဖြစ်ကြသလို ၎င်း၏အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသည်လည်း စွန္နီနိုင်ငံများဖြစ်သည်။ အီရန်တွင် ဘာသာြခားများဖြစ်သော ခရစ်ယာန်၊ ဇရ်သို့ရှ်၊ ယဟူဒီ၊ ဘဟာယီ၊ မာန်ဒါန်နှင့် ပါရ်စီ ဘာသာများကို ကိုးကွယ်သောသူများလည်းရှိသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ထက်ပင်လျှော့နည်းပေသည်။ ယင်းဘာသာခြားတို့အကြား လူဦးရေအများဆုံးသည် အရ်မနီများဖြစ်ကြပြီး ၎င်းသူတို့သည် အာမေနီယားကျောင်းတော်၏ညွှန်ကြားမှုအောက်၌ရှိပြီး နောက်လိုက်အင်အားသည် ၁၁၀၀၀၀၊၂၅၀၀၀၀နှင့် ၃၀၀၀၀၀ ဝန်းကျင်မျှရှိသည်။ အီရန်တွင် ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းစုစုပေါင်း၁၀၀ ကျော်ရှိသည်။ ဘဟာယီတို့သည် ဘာသာခြားလူနည်းစုတို့အကြားတွင် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်ကြပြီး လူဦးရေ ၃၀၀၀၀၀ ခန့်ရှိပေမဲ့ ၎င်းသူတို့ကို တရားဝင်အသိအမှတ်မပြုထားပေ။(ထို့အတွက်ကြောင့်လည်းသန်းခေါင်စာရင်းကောက်ခံရာတွင် ထည့်သွင်းကောက်ခံမှုမပြုခဲ့ပေ)။ ခေတ်အဆက်ဆက်တွင်လည်း ၎င်းသူတို့သည် ဖိအားပေးမှုများခံခဲ့ကြရသည်။ အီရန်အစ္စလာမ်မစ်တော်လှန်ရေး၁၉၇၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်း၌ ၎င်းတို့အပေါ်တင်းကျပ်မှုများနှင့်အတူ ကွပ်မျက်မှုများပြုလုပ်ခြင်း၊အရပ်ဖက်လူ့အခွင့်အရေးချုပ်ကိုမှုများနှင့်၎င်းတို့အားလွပ်လပ်ခွင့်မပေးမှုများ ပြုလုပ်လာခဲ့သလို အဆင့်မြင့်ပညာရေးဆည်းပူးမှုအား ခွင့်ပြုမှုမရရှိခဲ့သည့်အပြင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့် များကိုလည်း တားဆီးပိတ်ပင်ခြင်းများကို ပိုမိုခံခဲ့ကြရသည်။ အီရန်တွင် အာရှူရီခရစ်ယာန်လူဦးရေသည် ၂၀၀၀၀ ဝန်းကျင်မှ ၇၀၀၀၀ ခန့်အထိရှိသည်။ မာန်ဒါန် ဘာသာဝင်ဦးရေနှင့်ပတ်သက်ပြီး လူဦးရေခန့်မှန်းမှုများတွင် ကွဲပြားမှုများရှိသည်။ ပရစ်စာနယ်ဇင်းအဖွဲ၏ထုတ်ပြန်ချက်အရ အီရန်တွင် မာန်ဒါန်ဘာသာဝင် ၅၀၀၀ မှ ၁၀၀၀၀ ခန့်ရှိသည်ဟုဖြစ်သည်။ သို့သော် Alarabiya သတင်းဌာနမှ ၎င်းဘာသာဝင်သည် အီရန်၌၂၀၁၁ တွင် ဦးရေ ၆၀၀၀၀ကျော်ရှိသည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="alarabiya0612">{{Cite web|url=http://www.alarabiya.net/articles/2011/12/06/181123.html|title=Iran Mandaeans in exile following persecution|author=<!--[if IE 6]> <![endif]-->|last=<!--[if IE 6]> <![endif]-->|date=2011-12-06|publisher=Alarabiya.net|accessdate=2011-12-17}}</ref> == ပြည်ပရောက်အီရန်နိုင်ငံသားများ == ပြည်ပရောက်အီရန်နိုင်ငံသားများဆိုသည်မှာ ၎င်းသူတို့သည် အီရန်နိုင်ငံဖွားများဖြစ်ကြပြီး ယင်းသူတို့၏သားသမီးများမှာ ပြည်တွင် နေထိုင်သူများကို ဆိုလိုသည်။ ပြည်ပတွင်နေထိုင်၍အလုပ်လုပ်ကိုင်သော အီရန်နိုင်ငံသားတို့သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင်အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံကျော်ကို မိမိတို့ နေထိုင်မှုအတွက် ပေးချေခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၀ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အီရန်နိုင်ငံသား ၄ သန်းမှ ၅ သန်းခန့် ပြည်ပတွင် နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့သည် များသောအားဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကနေဒါ၊ ဥရောပ၊ ပါးရှန်းပင်လယ်ကမ်းခြေ အာရဗ်စော်ဘွားနိုင်ငံများ၊ ရကီ၊ ဩစတြေးလျ နှင့်အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတို့တွင်ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ နေထိုင်ကြသည်။။ ၂၀၀၀ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ခံချက်အရနှင့် အခြားထုတ်ဖော်ပြောကြားချက်များအရ ၊ခန့်မှန်းခြေ ၁ သန်း အီရန်-အမေရိကန် နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။ အထူးသဖြင့်၊ လော့စ်အိန်ဂျလိစ် မြို့ရှိ Westwood ဧရိယာတွင် အီရန်နိုင်ငံသား၇၂၀၀၀ ခန့်နေထိုင်သည့်အတွက် ၎င်းနေရာကို Tehrangelesဟု ပင်တွင်စေခဲ့သည်။ အခြားကြီမားသောမြို့ကြီးများဖြစ်သည့်ဒူဘိုင်း တွင် ၃၀၀၊၀၀၀၊ ဗန်ကူးဗားမြို့၊ လန်ဒန်၊ တိုရွန်တို၊ ဖရန်စစ္စကိုပင်လယ်အော်ဧရိယာ၊ ဝါရှင်တန် D.C။၊ ဗျူနိုအေးရိစ်မြို့ ၊ မက္ကစီကိုစီးတီး၊ တော့ဟုမ်း၊ ဘာလင်၊ ဟမ်းဘတ် နှင့် ဖရန့်ဖွတ်များတွင်လည်းနေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စုစုပေါင်း ခန့်မှန်းတန်ဖိုးသည် ၁.၃ ထရေလီယံ ဖြစ်သည်.<ref>[http://www.iran-daily.com/1385/2781/html/economy.htm Iran Daily - Domestic Economy - 02/14/07]</ref> အခြားသော အီရန်ကြီး တွင်နေထိုင်သော အီရန်နိုင်ငံသားများနှင့် အခြားအီရန်မျိုးနွယ်များအကြားခြားနားမှုရှိသည်ကိုလည်းသိထားရပေမည်။ ယင်းသူတို့သည် အီရန်လူမျိုးကြီးများဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားသည်လည်း Indo-European မှဆင်းသက်လာလေသည်။. == ဒုက္ခသည်လူဦးရေ == အီရန်သည် ကမ္ဘာတွင် နိုင်ငံခြားသားဒုက္ခသည်များကို ခိုလှုံခွင့်ပေးသောနိုင်ငံများအတွင်း အကြီးမားဆုံးသောနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအတွင်း၌ နိုင်ငံခြားသားဒုက္ခသည်ဦးရေ ၁ သန်းကျော်ရှိသည်။ ၎င်းတို့အတွင်းမှ အများဆုံးသည် အာဖဂန်နိစ်တန်မှဖြစ်ပြီး (ဒုက္ခသည် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း)ရှိသည်။ အီရတ်မှ ၁၀ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ နှစ်မှစ၍ ၎င်းသူများကို မိမိတို့၏နိုင်ငံများသို့ ပြန်လည်ပို့ရန်အတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခိုလှုံခွင့်ပေးရေးကော်မတီ UNHCRနှင့် အာဖဂန်နိစ်တန် အကြီးအကဲများနှင့် စကားပြောခဲ့သည်။၁၉၇၉မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်အတွင်း UNHCR အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခိုလှုံခွင့်ပေးရေးကော်မတီသည် ပါကစ်တန်နိုင်ငံအတွင်း ခိုလှုံလျက် ရှိသော အာဖဂန်နိစ်တန်နိုင်ငံသားများအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံကျော်ကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းဒုက္ခသည်များနှင့် ပတ်သက်ပြီး အီရန်နိုင်ငံသို့ အမေရီကန်ဒေါ်လ ၁၅၀ သန်းကိုသာ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် အီရန်အစိုးရသည် ဒုက္ခသည်များကို စောင့်ရှောက်ရန်အတွက် တစ်ရက်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းကုန်ကျစရိတ်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ သို့သော် UNHCR အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခိုလှုံခွင့်ပေးရေးကော်မတီသည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်အတွင်း အီရန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ နိုင်ငံခြားသားဒုက္ခသည်များကို ကူညီစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၈ သန်းသာလျှင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။၂၀၁၆ ခုနှစ်မှစ၍ အီရန်တွင် နိုင်ငံခြားသားဒုက္ခသည် ၃၀၀၀၀၀ ကျော်ကို အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ == စီအိုင်အေကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံးလူဦးရေစာရင်းဇယား == [[File:Net_Migration_Iran.png|right|thumb|300x300px|ပိုက်ကွန်ကိုအီရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှု (၁၉၇၉-၂၀၀၈)။ အပြုသဘောဆောင်တဲ့တန်ဖိုးကိုကိုယ်စားပြုပြီးလူဝင်အီထက်ကြောင့်ထွက်ခွာ]] အောက်ပါလူဦးရေစာရင်းဇယားတွေဟာထံမှ လော၊မဟုတ်ရင်ညွှန်ပြမဟုတ်လျှင်။ '''အသက်အရွယ်ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ''' : ''၀-၁၄ နှစ်:'' ၂၃.၆၉%(အမျိုးသား ၉၉၃၇၇၁၅/အမျိုးသမီး ၉၄၄၉၇၁၆) : ''၁၅-၂၄ နှစ်:'' ၁၇.၅၈%(အမျိုးသား ၇၃၈၆၈၂၆/အမျိုးသမီး ၆၉၉၈၁၈၈) : ''၂၅-၅၄ နှစ်:'' ၄၆.၈၇%(အမျိုးသား ၁၉၅၃၄၇၉၄/အမျိုးသမီး ၁၈၈၁၇၄၈၀) : ''၅၅-၆၄ နှစ်:'' ၆.၅၈%(အမျိုးသား ၂၆၅၀၀၄၉/အမျိုးသမီး ၂၇၃၁၉၉၇) : ''၆၅ နှစ်ကျော်:'' ၅.၂၈%(အမျိုးသား ၁၉၉၀၉၆၁/အမျိုးသမီး ၂၃၂၆၅၄၄)(၂၀၁၅။) '''ပျမ်းမျှအသက်အရွယ်''' : ''စုစုပေါင်း:'' ၂၈.၈ နှစ် : ''ထီး:'' ၂၈.၆ မီနှစ်ပေါင်း : ''အမျိုးသမီး:'' ၂၉.၁ နှစ်(၂၀၁၅။) '''လူဦးရေတိုးတက်နှုန်း''' : ၁.၂%(၂၀၁၅။) '''[[မွေးဖွားနှုန်း]]''' : ၁၇.၉၉ မွေးဖွား/၁၊၀၀၀ လူဦးရေ(၂၀၁၅။) '''သေဆုံးနှုန်း''' '''မြို့ပြ''' : ''မြို့ပြလူဦးရေ:'' ၇၃.၄%စုစုပေါင်းလူဦးရေ(၂၀၁၅) : ''မြို့ပြ၏နှုန်းမှာ:'' ၂.၀၇%နှစ်စဉ်ပြောင်းလဲမှုနှုန်း(၂၀၁၀-၁၅။) '''လိင်အချိုး''' : ''မှာမွေးဖွား:'' ၁.၀၅ ထီး(s)/အမျိုးသမီး : ''၀-၁၄ နှစ်:'' ၁.၀၅ ထီး(s)/အမျိုးသမီး : ''၁၅-၂၄ နှစ်:'' ၁.၀၆ ထီး(s)/အမျိုးသမီး : ''၂၅-၅၄ နှစ်:'' ၁.၀၄ ထီး(s)/အမျိုးသမီး : ''၅၅-၆၄ နှစ်:'' ၀.၉၇ ထီး(s)/အမျိုးသမီး : ''၆၅ နှစ်ကျော်:'' ၀.၈၆ ထီး(s)/အမျိုးသမီး : ''စုစုပေါင်းလူဦးရေ:'' ၁.၀၃ ထီး(s)/သမီး(၂၀၁၅။) '''သက်တမ်းမှာမွေးဖွား''' : ''စုစုပေါင်းလူဦးရေ:'' ၇၁.၁၅ နှစ် : ''ထီး:'' ၆၉.၅၆ နှစ် : ''အမျိုးသမီး:'' ၇၂.၈၂ နှစ်(၂၀၁၅။) '''စုစုပေါင်း[[မွေးဖွားနှုန်း]]''' : ၁.၈၃ သားဖွား/အမျိုးသမီး(၂၀၁၅။) '''လူငယ်စာတတ်မြောက်ရေး''' : အဓိပ္ပာယ်:အသက် ၁၅-၂၄ ရေးနိုင်၊ဖတ်နိုင်သည် : ''စုစုပေါင်းလူဦးရေ:'' ၉၀%အထက် : ''အမျိုးသားလူငယ်:'' ၉၈% : ''အမျိုးသမီးလူငယ်:'' ၉၈.၀%(၂၀၀၈။) == Genetics == === Y -ခရိုမိုဆုန်း DNA === Y -ခရိုမိုဆုန်း DNA  ကိုအထီးနွယ်ကိုယ်စားပြုထားပြီးအီရန်သည်အောက်ပါအတိုင်း Y-ခရိုမိုဆုန်း haplogroups, R1 (25%), J2 (23%) က G (14%), J1 (8%) E1b1b (5% L (4%), Q (4%)အဖြစ်သိုလှောင်ထားလေသည်။, စုစုပေါင်းခရိုမိုဇုန်းများ 85% ထက်မကပါဝင်သည်။<ref>Regueiro et al. 2006, Nasidze et al. 2008</ref> {| border="1" class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 100%; margin-bottom: 10px;" | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''Haplogroup'''<ref>Bekada A, Fregel R, Cabrera VM, Larruga JM, Pestano J, et al. (2013) [http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0056775 Introducing the Algerian Mitochondrial DNA and Y-Chromosome Profiles into the North African Landscape] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141022204901/http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0056775 |date=22 October 2014 }}. PLoS ONE 8(2): e56775. doi:10.1371/journal.pone.0056775</ref> | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''n''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''B''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''C''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''E1b1a''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''E1b1b1a2''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''E1b1b1a3''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''E1b1b1c''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''F''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''G''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''H''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''I''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''J1''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''J2''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''K''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''L''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''N''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''O''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''P,R''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''Q''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''R1a''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''R1b''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''R1b1a''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''R1b1b''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''R2''' | align="center" style="background:#f0f0f0;" |'''T''' |- |Marker |M2 |V13 |V22 |M34 |M343 |V88 |M269 |M70 |- |Iran |566 |0.53 |0.18 |1.41 |1.77 |1.8 |0.88 |0.35 |14.00 |2.65 |0.8 |8.13 |23.86 |0.71 |4.00 |2.12 |1.41 |0.71 |4.01 |17.49 |1.24 |0.35 |6.18 |1.41 |2.12 |} === Mitochondrial DNA === Mitochondrial DNA သည် mtDNA အမျိုးသမီးနွယ်ကိုကိုယ်စားပြုသည်။ အီရန်သည် mitochondrial DNA ကိုအဆိုပါ Y-DNA နွယ်ထက်ပိုပြီးအနောက်တိုင်း Eurasian နွယ်ကြောင်းပြသထားသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အီရန်အနွယ်ဝင် ပျမ်းမျှ90% ကျော်သည် အနောက် Eurasian MtDNA ဖြစ်ကြသည် (၂၀၁၃) ။<ref name="plosone.org">{{cite web|url=http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0080673|title=Complete Mitochondrial DNA Diversity in Iranians|author1=Miroslava Derenko|author2=Boris Malyarchuk|author3=Ardeshir Bahmanimehr|author4=Galina Denisova|author5=Maria Perkova|author6=Shirin Farjadian|author7=Levon Yepiskoposyan|date=November 2013|accessdate=2 January 2015|archivedate=2 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150102034959/http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0080673}}</ref> ၎င်းတို့အတွင်းမှ U3b3 အနွယ်ဝင်များသည် အီရန်လူမျိုးနှင့် ကဖ်ကားဇ်လူမျိုးတို့ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် U3b1a သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းအနီးတစ်ဝိုက်တွင် များပြားစွာ ပြန့်နှံ့လျက် ရှိသည်။ အီရန်နိုင်ငံတွင် Y-ခရိုမိုဆုမ်းနှင့် Mitochondrial DNA သည် အီရန်နိုင်ငံမြောက်ဘက်ပိုင်းဒေသရှိ လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ဥပမာ ဂျီလာကီးစ်နှင့် မာဇင်ဒရာနီများဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ မျိုးနွယ်သည် တောင်ပိုင်းရှိ လူမျိုးများဖြစ်သည့် ဂွရ်ဂျီ၊အရ်မနီများနှင့် အဇာဘိုင်ဂျန်များနှင့်တူညီပြီး chromosomal DNA မှ ဆင်းသက်လာသည်။ အီရန်တွင် ၁ (သို့) ၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှရှိသော ဘလူးချ် လူမျိုးတို့သည် patrilinial and mitochondrial DNA မှ ဖြစ်ကြပြီး အနောက်မြောက်အာရှ အုပ်စုများနှင့် တူညီမှုရှိသည်။ အီရန်လူဦးရေအတွင်း မျိုးဗီဇမူကွဲမှု၏ အဆင့်ဆင့် ကော့ကေးဆပ်, Anatolia နှင့်ဥရောပအခြားအုပ်စုများမှနှိုင်းယှဉ်ဖြစ်ကြသည်။ == People of Iranian ancestry == === Tats (Caucasus) === The "Tats" are ethnic Persian caucasians and an Iranian people, presently living within [[အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ|Azerbaijan]] and [[ရုရှားနိုင်ငံ|Russia]] (mainly Southern Dagestan). The Tats are part of the indigenous peoples of Iranian origin in the Caucasus.<ref>{{Cite book|last=Pilkington|first=H.|date=November 27, 2002|url=https://books.google.com/books?id=mAfS-PFRLYkC&pg=PA27|title=Islam in Post-Soviet Russia - Among other indigenous peoples of Iranian origin were the Tats, the Talishes and the Kurds|publisher=Psychology Press|page=27|isbn=9780203217696}}</ref><ref>R. Khanam,"Encyclopaedic Ethnography of Middle-East and Central Asia:P-Z, Volume 1", Global Vision Publishing Ho, 2005. pg 746:"The contemporary Tats are the descendants of an Iranian-speaking population sent out of Persia by the dynasty of the Sasanids in the fifth to sixth centuries."</ref><ref>{{Cite book|last=T. M. Masti︠u︡gina, Lev Perepelkin, Vitaliĭ Vi͡a︡cheslavovich Naumkin|year=1996|author=T. M. Masti︠u︡gina, Lev Perepelkin, Vitaliĭ Vi͡a︡cheslavovich Naumkin|url=https://books.google.com/books?id=xd3ZnfyRgncC&pg=PA80|title=An Ethnic History of Russia: Pre-Revolutionary Times to the Present - The Iranian Peoples (Ossetians, Tajiks, Tats, Mountain Judaists)|publisher=Greenwood Publishing Group|page=80|isbn=9780313293153}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[Category:အီရန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေစစ်တမ်း]] 4jtbfdw8cwizgry7guvwvy3pa2ev5qx 0 95144 1061487 422546 2026-11-04T16:40:01Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061487 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=ဖိန်း |altname=Phen |states=[[မြန်မာနိုင်ငံ]] |region=[[ရှမ်းပြည်နယ်]] |speakers=၆၀၀ |date=၂၀၁၃ |ref=e18 |familycolor=တရုတ်-တိဗက်နွယ် |fam2=([[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]]) |fam3=[[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်]] |fam4=[[လိုလိုနွယ် ဘသာစကားများ|လိုလိုနွယ်]] |fam5=[[တောင်ပိုင်းလိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ|တောင်ပိုင်း]] |fam6=[[:en:Bisoid languages|Bisoid]] |iso3=pyy |glotto=pyen1239 |glottorefname=Pyen }} '''ဖိန်းဘာသာစကား''' (Hpyin, Phen; ''pʰɛn''<ref name="Person2007"/>) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော [[လိုလိုနွယ် ဘသာစကားများ|လိုလိုနွယ်]]ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ကျိုင်းတုံမြို့]]မြောက်ဘက် [[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]]ရှိ ကျေးရွာနှစ်ရွာမှ လူဦးရေ ၇၀၀ ခန့်က ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။<ref name="Person2007">Person, Kirk R. 2007. ''[http://sealang.net/sala/archives/pdf8/person2007preliminary.pdf A preliminary phonological sketch of Pyen, with comparison to Bisu''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709182937/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/person2007preliminary.pdf |date=9 July 2021 }}. Canberra: Pacific Linguistics.</ref> ဖိန်းဘာသာစကားသည် [[လားဟူဘာသာစကား|လားဟူ]]နှင့် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]တို့မှ စကားလုံးများ ငှားယူအသုံးပြုထားပြီး [[:en:Bisu language|ဘီဆူ]]မှာ မြောက်ပိုင်းထိုင်း နှင့် ထိုင်းဘာသာစကားတို့မှ ငှားယူအသုံးပြုထားသည်။ ဖိန်းနှင့် ဘီဆူဘာသာစကားတို့သည် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်ကြသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} *https://web.archive.org/web/20210709182937/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/person2007preliminary.pdf *Shintani Tadahiko. 2009. ''[https://archive.org/details/pyenorphenlangua12 The Pyen (or Phen) language: its classified lexicon]''. Fuchu (Tokyo-to): Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa. {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] 4adzq9e0sqdxpn2llg84ski96pxozvh 0 100415 1061479 1055051 2026-11-04T15:34:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061479 wikitext text/x-wiki {{stack begin}} {{short description|Species of plant}} {{Speciesbox |name = ပဲတီစိမ်း သို့မဟုတ် Mung bean |image = Mung beans (Vigna radiata).jpg |image_caption = ပဲတီစိမ်းများ |image2 = Mung bean (Vigna radiata) Dired open Pod in Hong Kong.JPG |image2_caption = အခြောက်လှန်းပြီး ဖွင့်ထားသော ပဲတီစိမ်းအစေ့အိတ် |genus = Vigna |species = radiata |authority = ([[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]]) R. Wilczek |synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Azukia radiata'' <small>(L.) Ohwi</small> *''Phaseolus abyssinicus'' <small>Savi</small> *''Phaseolus chanetii'' <small>(H.Lev.) H.Lev.</small> *''Phaseolus hirtus'' <small>Retz.</small> *''Phaseolus novo-guineense'' <small>Baker f.</small> *''Phaseolus radiatus'' <small>L.</small> *''Phaseolus setulosus'' <small>Dalzell</small> *''Phaseolus sublobatus'' <small>Roxb.</small> *''Phaseolus trinervius'' <small>Wight & Arn.</small> *''Pueraria chanetii'' <small>H.Lev.</small> *''Rudua aurea'' <small>(Roxb.) F.Maek.</small> *''Rudua aurea'' <small>(Roxb.) Maekawa</small> *''Vigna brachycarpa'' <small>Kurz</small> *''Vigna opistricha'' <small>A.Rich.</small> *''Vigna perrieriana'' <small>R.Vig.</small> *''Vigna sublobata'' <small>(Roxb.) Babu & S.K.Sharma</small> *''Vigna sublobata'' <small>(Roxb.) Bairig. & al.</small> }} |synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Vigna+radiata |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=13 January 2015 |accessdate=5 December 2018 |archivedate=22 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190122183422/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Vigna+radiata }}</ref> }} {{nutritional value | name=Mature seeds, raw | kJ=1452 | protein=23.86 g | fat=1.15 g | carbs=62.62 g | fiber=16.3 g | sugars=6.6 g | calcium_mg=132 | iron_mg=6.74 | magnesium_mg=189 | phosphorus_mg=367 | potassium_mg=1246 | zinc_mg=2.68 | manganese_mg=1.035 | vitC_mg=4.8 | thiamin_mg=0.621 | riboflavin_mg=0.233 | niacin_mg=2.251 | pantothenic_mg=1.91 | vitB6_mg=0.382 | folate_ug=625 | vitE_mg=0.51 | vitK_ug=9 | source_usda = 1 | note=[http://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=16080&format=Full Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Mature seeds, sprouted, raw | kJ=126 | protein=3.04 g | fat=0.18 g | carbs=5.94 g | fiber=1.8 g | sugars=4.13 g | calcium_mg=13 | iron_mg=0.91 | magnesium_mg=21 | phosphorus_mg=54 | potassium_mg=149 | zinc_mg=0.41 | manganese_mg=0.188 | vitC_mg=13.2 | thiamin_mg=0.084 | riboflavin_mg=0.124 | niacin_mg=0.749 | pantothenic_mg=0.38 | vitB6_mg=0.088 | folate_ug=61 | vitE_mg=0.1 | vitK_ug=33 | source_usda = 1 | note=[http://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=11043&format=Full Link to USDA Database entry] }} {{nutritional value | name=Boiled mung beans | kJ=441 | protein=7.02 g | fat=0.38 g | carbs=19.15 g | fiber=7.6 g | sugars=2 g | calcium_mg=27 | iron_mg=1.4 | magnesium_mg=48 | phosphorus_mg=99 | potassium_mg=266 | zinc_mg=0.84 | manganese_mg=0.298 | vitC_mg=1 | thiamin_mg=0.164 | riboflavin_mg=0.061 | niacin_mg=0.577 | pantothenic_mg=0.41 | vitB6_mg=0.067 | folate_ug=159 | vitE_mg=0.15 | vitK_ug=2.7 | source_usda = 1 | note=[http://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=16081&format=Full Link to USDA Database entry] }} {{stack end}} [[File:Vigna radiata MHNT.BOT.2009.17.4.jpg|thumb|''Vigna radiata'' - [[MHNT]]]] [[File:Mung Seeds.jpg|thumb|အိန္ဒိယ၊ ဒက္ကန်ကုန်းမြင့်မှ ပဲတီစိမ်းစေ့များ]] [[File:Mung Legumes.jpg|thumb|အိန္ဒိယမှ ပဲတီစိမ်းများ]] {{stack end}} '''ပဲတီစိမ်း''' သို့မဟုတ် mung bean (''Vigna radiata'') သည် [[ပဲမျိုးရင်း|Fabaceae]] မျိုးရင်းဝင် [[အပင်]] [[မျိုးစိတ်]] တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name="brief">{{cite web|url=http://www.mdidea.com/products/proper/proper05402.html|title=ပဲတီစိမ်း၏ အကျဉ်းချုပ် မိတ်ဆက်|publisher=MDidea-Extracts Professional|access-date=၁၂ ဇွန် ၂၀၁၈|archive-date=12 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612184421/https://mdidea.com/products/proper/proper05402.html|url-status=dead}}</ref> ပဲတီစိမ်းကို အဓိကအားဖြင့် [[အရှေ့အာရှ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နှင့် [[တောင်အာရှ]] တို့တွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.tridge.com/stories/rapidly-increasing-demand-for-uzbekistani-mung-beans|title=ဥဇဘက်ကစ္စတန် ပဲတီစိမ်းများအတွက် လိုအပ်ချက် လျင်မြန်စွာ တိုးလာခြင်း|date=၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀|website=Tridge|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀}}</ref> ၎င်းကို အရသာရှိသော ဟင်းလျာများနှင့် ချိုမြသော မုန့်များတွင် ပါဝင်ပစ္စည်းအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ {{TOC limit}} == အမည်များ == အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် "ပဲတီစိမ်း" (mung) သို့မဟုတ် "မတ်ပဲ" (mungo) ဟူသော အမည်များသည် ဟိန္ဒီဘာသာစကားလုံး {{Transl|hi|mūṅg}} ({{lang|hi|मूंग}}) မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ၎င်းသည် [[သက္ကတ]] ဘာသာစကားလုံး {{Transliteration|sa|mudga}} ({{lang|sa|मुद्ग}}) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dictionary.com/browse/mung-bean?s=ts|title=ပဲတီစိမ်း၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်|publisher=Dictionary.com|access-date=၂၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၂}}</ref> [[ဖိလစ်ပိုင်အင်္ဂလိပ်]] တွင် "မတ်ပဲစေ့" (mongo bean) ဟုလည်း ခေါ်သည်။<ref name="Polistico">{{cite book|last1=Polistico|first1=Edgie|title=ဖိလစ်ပိုင် အစားအသောက်၊ ချက်ပြုတ်နည်းနှင့် စားသောက်မှု အဘိဓာန်|date=၂၀၁၇|publisher=Anvil Publishing|isbn=9786214200870}}</ref> အခြားသော သိပ်မသုံးသော အင်္ဂလိပ်အမည်များမှာ "ရွှေဂရမ်" (golden gram) နှင့် "ဂျေရုဆလင် ပဲ" (Jerusalem pea) တို့ဖြစ်သည်။<ref name="Winch">{{cite book|last1=Winch|first1=Tony|title=အစားအစာ စိုက်ပျိုးခြင်း လမ်းညွှန်|date=၂၀၀၇|publisher=Springer|isbn=9781402066245|page=၁၇၇}}</ref> အခြားဘာသာစကားများတွင် ပဲတီစိမ်းကို အောက်ပါအတိုင်း ခေါ်ဆိုကြသည်- * [[ပါရှန်ဘာသာ]]: ''မာရှ်'' (ماش) * [[အူရဒူဘာသာ]]- ''မူင်'' (مونگ) * [[ဟိန္ဒီဘာသာ]]- ''မူင်'' (मूंग) * [[ပန်ချဘီဘာသာ]]- ''မူင်'' (ਮੁੰਗ) * [[ဂူဂျာရတီဘာသာ]]- ''မဂ်'' (મગ) * [[မာရသီဘာသာ]]- ''ဟိဗျေ မူဂ်'' (हिरवे मूग) * [[ကွန်ကနီဘာသာ]]- ''မုဂါ'' (मुगा) * [[ဘင်္ဂါလီဘာသာ]]- ''မူင်'' (মুঁগ) * [[အိုဒီယာဘာသာ]]- ''မူဂါ'' (ମୁଗ) * [[အာသံဘာသာ]]- ''မာဂူ'' (মগু) * [[ကန်နာဒါဘာသာ]]- ''ဟေဆာရူ ဘေလီ'' (ಹೆಸರು ಬೇಳೆ) * [[တမီးလ်ဘာသာ]]- ''ပါယာသမ် ပါရူပ္ပု'' (பயத்தம் பருப்பு) * [[မလေယာလမ်ဘာသာ]]- ''ချေရူပါယာ ပါရီပ္ပု'' (ചെറുപയർ പരിപ്പ്) * [[ဆင်ဟာလဘာသာ]]- ''မတ်-အာတာ'' (මුං ඇට)၊ အဓိပ္ပာယ် မတ်စေ့များ * [[ဆွာဟီလီဘာသာ]]- ''ချိုရိုကို'' * [[တူလူဘာသာ]]- ''ပါဒန်ဂီ ဆာလာယီ'' (ಪದಂಗಿ ಸಲೈ) * [[တယ်လူဂူဘာသာ]]- ''ပါဆာလူ'' (పెసలు) * [[ဗီယက်နမ်ဘာသာ]]- ''ဒေါင် ဆန်း'' (အဓိပ္ပာယ် "စိမ်းစေ့") * [[အင်ဒိုနီးရှားဘာသာ]]/[[မလေးဘာသာ]]- ''ကာဆန် ဟီဂျောင်'' (အဓိပ္ပာယ် "စိမ်းစေ့") * [[ဖိလစ်ပိုင်ဘာသာများ]]- ''မတ်ဂို'' သို့မဟုတ် ''မုန်ဂို'' * [[မန်ဒရင်တရုတ်ဘာသာ]]- ''လူ ဒိုး'' (绿豆၊ အဓိပ္ပာယ် "စိမ်းစေ့") == ဖော်ပြချက် == ပဲတီစိမ်းသည် [[နှစ်စဉ်ပေါက်ပင်]] ဖြစ်ပြီး အဝါရောင်ပန်းများနှင့် အညိုရောင်အမွှေးပါသော အစေ့အိတ်များ (pods) ရှိသည်။ === ပုံသဏ္ဌာန် (Morphology) === ပဲတီစိမ်း (''Vigna radiata'') သည် [[ပဲမျိုးရင်း|Fabaceae]] မျိုးရင်းဝင် အပင်မျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး မတ်ပဲဟုလည်း ခေါ်သည်။<ref name="Ganesan">{{Cite journal|last1=Ganesan|first1=Kumar|last2=Xu|first2=Baojun|date=၁ မတ် ၂၀၁၈|title=ပဲတီစိမ်း (Vigna radiata) ၏ ဓာတုဗေဒပစ္စည်းများနှင့် ကျန်းမာရေးမြှင့်တင်မှု သက်ရောက်မှုများအကြောင်း ဝေဖန်သုံးသပ်ချက်|journal=အစားအစာသိပ္ပံနှင့် လူ့ကျန်းမာရေး|volume=၇|issue=၁|pages=၁၁–၃၃|doi=10.1016/j.fshw.2017.11.002}}</ref> ၎င်းကို တစ်ခါတစ်ရံ [[မတ်ပဲနက်|Vigna mungo]] နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်ဆင်တူမှုကြောင့် ရောထွေးတတ်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့သည် မတူညီသော [[မျိုးစိတ်]] နှစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name="Feedipedia">{{Cite web|title=ပဲတီစိမ်း (Vigna radiata)|url=https://www.feedipedia.org/node/235|access-date=၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁|website=Feedipedia}}</ref> ပဲတီစိမ်းသည် [[နှစ်စဉ်ပေါက်ပင်]] ဖြစ်ပြီး အဝါရောင်ပန်းများနှင့် အညိုရောင်အမွှေးပါသော အစေ့အိတ်များ ရှိသည်။ ''Vigna radiata'' တွင် အုပ်စုခွဲသုံးမျိုး ရှိပြီး စိုက်ပျိုးထားသည့် တစ်မျိုး (''Vigna radiata subsp. radiata'') နှင့် တောရိုင်းနှစ်မျိုး (''Vigna radiata subsp. sublobata'' နှင့် ''Vigna radiata subsp. glabra'') တို့ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏အမြင့်မှာ {{Convert|15-125|cm|abbr=on}} ခန့်ရှိသည်။<ref name="Lambrides">{{Citation|last1=Lambrides|first1=C. J.|title=ပဲတီစိမ်း|date=၂၀၀၇|work=ပဲမျိုး၊ သကြားနှင့် ဥများ|publisher=Springer|doi=10.1007/978-3-540-34516-9_4}}</ref> ပဲတီစိမ်းတွင် ကောင်းမွန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးသော အမြစ်စနစ်ရှိသည်။ [[ဘေးထွက်အမြစ်]]များသည် များပြားပြီး သေးသွယ်ကာ အမြစ်ဖုများ ပါရှိသည်။ ပင်စည်များသည် အကိုင်းအခက်များစွာထွက်ပြီး အချို့အကိုင်းထိပ်များတွင် တွယ်တက်သည်။ ငယ်ရွယ်သော ပင်စည်များသည် ခရမ်းရောင် သို့မဟုတ် အစိမ်းရောင်ဖြစ်ပြီး၊ ရင့်မှည့်သော ပင်စည်များသည် မီးခိုးဝါရောင် သို့မဟုတ် အညိုရောင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို မတ်တတ်မျိုး၊ တစ်ဝက်လှဲမျိုးနှင့် လှဲမျိုးဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။ တောရိုင်းမျိုးများသည် လှဲလျောင်းလေ့ရှိပြီး စိုက်ပျိုးမျိုးများသည် မတ်တတ်လေ့ရှိသည်။ အရွက်များသည် ဥပုံ သို့မဟုတ် ကျယ်ပြန့်သော ဥပုံဖြစ်ပြီး၊ [[အကိုင်းဖူး]]များသည် ပေါက်ပြီးနောက် သေသွားကာ၊ အရွက်နှစ်ရွက်ပေါ်တွင် သုံးခွအရွက်များ ထွက်သည်။ အရွက်များသည် အလျား ၆-၁၂ စင်တီမီတာ (cm)၊ အနံ ၅-၁၀ စင်တီမီတာ (cm) ရှိသည်။ [[ပန်းခိုင်]]များသည် အရွက်အောက်နှင့် ထိပ်တွင် အဝါရောင်ပန်းများဖြင့် ပေါက်ရောက်ပြီး၊ တစ်ခိုင်လျှင် ပန်း ၁၀-၂၅ ပွင့်ပါရှိကာ ကိုယ်တိုင်ဝတ်မှုန်ကူးသည်။ အသီးများသည် ရှည်လျားသော ဆလင်ဒါပုံ သို့မဟုတ် ပြားသော ဆလင်ဒါပုံ အစေ့အိတ်များဖြစ်ပြီး၊ အပင်တစ်ပင်လျှင် ၃၀-၅၀ ခန့် ရှိသည်။ အစေ့အိတ်များသည် အလျား ၅-၁၀ စင်တီမီတာ (cm)၊ အနံ ၀.၄-၀.၆ စင်တီမီတာ (cm) ရှိပြီး၊ အဆံ ၁၂-၁၄ ပါသော စေ့များပါရှိသည်။ စေ့များသည် ဆလင်ဒါပုံ သို့မဟုတ် လုံးပတ်ပုံဖြစ်ပြီး၊ အစိမ်း၊ အဝါ၊ အညို သို့မဟုတ် အပြာရောင်ရှိနိုင်သည်။ စေ့အရောင်နှင့် ကြမ်းသောအလွှာ ရှိ၊ မရှိဖြင့် ပဲတီစိမ်းမျိုးကွဲများကို ခွဲခြားသည်။ === ကြီးထွားမှုအဆင့်များ (Growth stages) === [[အပင်ပေါက်ခြင်း]]သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ၄-၅ ရက်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်သော်လည်း၊ ပေါက်ချိန်တွင် ထည့်သွင်းသော အစိုဓာတ်ပမာဏပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားသည်။<ref name="McLelland">{{Cite web|last=McLelland|first=Jonathan|date=၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁|title=ပဲတီစိမ်း၏ ကြီးထွားမှုအဆင့်များ|url=https://www.hunker.com/13426693/the-growth-stages-of-mung-beans|website=Hunker|access-date=၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁}}</ref> ၎င်းသည် [[မြေပေါ်ပေါက်ခြင်း]] ဖြစ်ပြီး၊ ပင်စည်နှင့် [[အကိုင်းဖူး]]များသည် [[မြေစာ]]မှ ထွက်ပေါ်လာသည်။ ပေါက်ပြီးနောက် စေ့သည် ကွဲသွားပြီး၊ ပျော့ဖြူသော အမြစ်တစ်ခု ထွက်လာသည်။ [[ပဲတီစိမ်းအညှောက်]]များကို ဤအဆင့်တွင် ရိတ်သိမ်းသည်။ မရိတ်သိမ်းပါက၊ ၎င်းသည် [[အမြစ်]]စနစ်ကို ဖွံ့ဖြိုးစေပြီး၊ ထို့နောက် အရွက်နှစ်ရွက်ပါသော အစိမ်းရောင်ပင်စည်သည် မြေကြီးမှ ပေါက်ထွက်လာသည်။ ထို့နောက်၊ [[အပင်ပုံသဏ္ဌာန်ဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ|အစေ့အိတ်]]များသည် ၎င်း၏ [[အကိုင်း]]များပေါ်တွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ အစေ့အိတ်တစ်ခုလျှင် စေ့ ၁၀-၁၅ စေ့ ပါရှိသည်။ ရင့်မှည့်မှုသည် ၆၀ ရက်အထိ ကြာနိုင်သည်။ ရင့်မှည့်သောအခါ၊ ၎င်းသည် ၃၀ လက်မ (၇၆ စင်တီမီတာ) အထိ မြင့်နိုင်ပြီး၊ အစေ့အိတ်များပါသော အကိုင်းအခက်များစွာ ရှိသည်။ အစေ့အိတ်အများစုသည် ပိုမည်းလာပြီး၊ အချို့မှာ အစိမ်းရောင် ကျန်ရှိနေသည်။ === နိုက်ထရိုဂျင်စုပ်ယူမှုနှင့် ဖုံးအုပ်သီးနှံ (Nitrogen fixation and cover crop) === ပဲမျိုးရင်းဝင်အပင်တစ်မျိုးအနေဖြင့် ပဲတီစိမ်းသည် [[Rhizobia]] နှင့် အပြန်အလှန်အကျိုးပြုသော ဆက်နွယ်မှုရှိပြီး၊ ၎င်းသည် [[နိုက်ထရိုဂျင်စုပ်ယူမှု]] (ဟက်တာလျှင် ၅၈-၁၀၉ ကီလိုဂရမ်) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းသည် မြေဆီလွှာသို့ [[ဇီဝထုထည်]] (ဟက်တာလျှင် ၇.၁၆ တန်) နှင့် [[နိုက်ထရိုဂျင်]] (ဟက်တာလျှင် ၃၀-၂၅၁ ကီလိုဂရမ်) ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ နိုက်ထရိုဂျင်စုပ်ယူနိုင်မှုသည် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင် နိုက်ထရိုဂျင်လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းရုံသာမက နောက်သီးနှံများကိုပါ အကျိုးပြုသည်။ ၎င်းကို [[ဖုံးအုပ်သီးနှံ]] အဖြစ် [[သီးနှံစဉ်လှည့်]]တွင် [[ဂျုံစပါး]] များမတိုင်မီ သို့မဟုတ် ပြီးနောက် အသုံးပြုနိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် ကောင်းမွန်သော [[မြေဩဇာ]] ဖြစ်သည်။<ref name="Feedipedia"/> == အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Taxonomy) == ပဲတီစိမ်းသည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များတွင် [[မျိုးစု]] ''[[Phaseolus]]'' မှ ''[[Vigna]]'' သို့ ပြောင်းရွှေ့ခံရသော [[မျိုးစိတ်]] များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယခင်အမည်များမှာ ''Phaseolus aureus'' သို့မဟုတ် ''P. radiatus'' ဖြစ်သည်။ == စိုက်ပျိုးမှု == === မျိုးကွဲများ (Varieties) === ပဲတီစိမ်းမျိုးကွဲများသည် ယခုအခါ ပိုးမွှားများနှင့် ရောဂါများကို ခံနိုင်ရည်ရှိရန် ဦးတည်ဖန်တီးထားသည်။ ဥပမာ- အိန္ဒိယတွင် Samrat၊ IPM2-3၊ SML 668၊ Meha၊ ဩစတြေးလျတွင် Crystal၊ Jade-AU၊ Celera-AU၊ Satin II၊ Regur၊ တရုတ်တွင် Zhonglv No. 1၊ Zhonglv No. 2၊ Jilv No. 7 စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ‘နွေရာသီ မတ်ပဲ’ သည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းတွင် စိုက်ပျိုးသော ကာလတိုပဲမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ကာလတိုသည် သီးနှံစနစ်များစွာကြားတွင် သင့်လျော်စွာ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ ၎င်းကို [[အရှေ့အာရှ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နှင့် [[အိန္ဒိယတိုက်ခွဲ]] တို့တွင် အဓိကစိုက်ပျိုးပြီး၊ ပဲမျိုးအားလုံးတွင် အခံအကြံ့ဆုံးဖြစ်ကာ ပေါက်ရောက်မှုနှင့် ကြီးထွားမှုအတွက် ပူနွေးသော ရာသီဥတုလိုအပ်သည်။ === ရာသီဥတုနှင့် မြေဆီလွှာလိုအပ်ချက် (Climate and Soil Requirements) === ပဲတီစိမ်းသည် နွေးသောရာသီ အပင်ဖြစ်ပြီး အေးခဲမှု (frost) ကို မခံနိုင်ပါ။ ၎င်းကို [[သမပိုင်းရာသီ]]၊ [[အပူပိုင်းဒေသခွဲ]] နှင့် [[အပူပိုင်းဒေသ]] များတွင် စိုက်ပျိုးရန် သင့်လျော်သည်။ ပဲတီစိမ်း၏ ပေါက်ရောက်မှုနှင့် ကြီးထွားမှုအတွက် အကောင်းဆုံး အပူချိန်မှာ {{Convert|15-18|C}} ဖြစ်သည်။ ပဲတီစိမ်းသည် မြေဆီလွှာအမျိုးမျိုးနှင့် လိုက်လျောညီထွေရှိပြီး၊ အကောင်းဆုံး မြေဆီလွှာ၏ အက်စစ်ဓာတ် (pH) မှာ ၆.၂ မှ ၇.၂ ကြားဖြစ်သည်။ ပဲတီစိမ်းသည် [[နေ့တိုအပင်]] ဖြစ်ပြီး နေ့ရှည်လျားမှုသည် ၎င်း၏ ပန်းပွင့်မှုနှင့် အစေ့အိတ်ဖြစ်ပေါ်မှုကို နှောင့်နှေးစေသည်။<ref name="Mungbean">{{Cite web|title=ပဲတီစိမ်း|url=https://hort.purdue.edu/newcrop/afcm/mungbean.html|access-date=၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁|website=hort.purdue.edu}}</ref> === ရိတ်သိမ်းခြင်း === ပဲတီစိမ်း၏ အထွက်နှုန်းအလားအလာမှာ တစ်ဟက်တာလျှင် ၂.၅ မှ ၃ တန် (t/ha) ဖြစ်သော်လည်း၊ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၀.၅ တန် (t/ha) သာရှိသည်။ ပဲတီစိမ်း၏ မတည်ငြိမ်သော ပန်းပွင့်မှုသဘောကြောင့်၊ သင့်လျော်သော ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေတွင် ပန်းများနှင့် အစေ့အိတ်များ တစ်ပြိုင်နက် ရှိနိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် ရိတ်သိမ်းမှုကို ခက်ခဲစေသည်။ အကောင်းဆုံး ရိတ်သိမ်းချိန်မှာ အစေ့အိတ် ၉၀% အနက်ရောင်ပြောင်းသွားချိန်ဖြစ်သည်။ ပဲတီစိမ်းကို စက်ဖြင့် ရိတ်သိမ်းနိုင်ပြီး၊ အလွန်အကျွံ [[ရိတ်သိမ်းခြင်း]] မဖြစ်စေရန် စက်ချိန်ညှိမှု အရေးကြီးသည်။<ref name="Harvest">{{Cite web|title=ရိတ်သိမ်းခြင်း|url=http://www.mungbean.org.au/harvest.html|access-date=၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁|website=www.mungbean.org.au|archive-date=27 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211127224509/http://www.mungbean.org.au/harvest.html}}</ref> === သယ်ယူပို့ဆောင်မှုနှင့် သိုလှောင်မှု အခြေအနေ === သယ်ယူပို့ဆောင်မှုအတွက် အကောင်းဆုံး စေ့အစိုဓာတ်မှာ ၁၃% ဖြစ်သည်။ သိုလှောင်မှုမပြုမီ သန့်ရှင်းရေးနှင့် အဆင့်ခွဲခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်ကို ပြုလုပ်ရမည်။ အကောင်းဆုံး သိုလှောင်မှုအခြေအနေသည် ပဲတီစိမ်း၏ အစိုဓာတ်ကို ၁၂% အတိအကျ ထိန်းထားရမည်။<ref name="Harvest"/> === ပိုးမွှားများ၊ ရောဂါများနှင့် ဇီဝမဟုတ်သော ဖိစီးမှု === ပဲတီစိမ်းမျိုးကွဲအများစု၏ အထွက်နှုန်းအလားအလာမှာ တစ်ဟက်တာလျှင် ၁.၈-၂.၅ တန် ရှိသော်လည်း၊ တကယ့်ပျမ်းမျှ အထွက်နှုန်းမှာ ၀.၅-၀.၇ တန်/ဟက်တာ ခန့်သာရှိသည်။ [[ဇီဝဖိစီးမှု]] (ပိုးမွှားများနှင့် ရောဂါများ) နှင့် [[ဇီဝမဟုတ်သော ဖိစီးမှု]] အချက်များက ၎င်း၏ အထွက်နှုန်းကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ဖိစီးမှုများသည် အထွက်နှုန်းကို လျော့ကျစေရုံသာမက စေ့များ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရည်အသွေးကိုပါ ထိခိုက်စေပြီး၊ လူသုံးစရာမသင့်တော်ဖြစ်စေသည်။ ဖိစီးမှုအားလုံးသည် အထွက်နှုန်းကို ၁၀-၁၀၀% အထိ ဆုံးရှုံးစေနိုင်သည်။<ref name="Nair">{{Cite journal|last1=Nair|first1=Ramakrishnan M.|title=ပဲတီစိမ်းထုတ်လုပ်မှုတွင် ဇီဝနှင့် ဇီဝမဟုတ်သော အခက်အခဲများ|journal=Frontiers in Plant Science|volume=၁၀|pages=၁၃၄၀|doi=10.3389/fpls.2019.01340}}</ref> ==== ပိုးမွှားများ ==== ပိုးမွှားများသည် ပဲတီစိမ်းကို စိုက်ပျိုးမှုမှ သိုလှောင်မှုအဆင့်အထိ အနှောင့်အယှက်ပေးပြီး အထွက်နှုန်းကို များစွာ ထိခိုက်စေသည်။ အချို့ပိုးမွှားများသည် သီးနှံကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေပြီး၊ အချို့က ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှု၏ ကူးစက်သယ်ဆောင်သူများအဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ [[Ophiomyia|ပင်စည်ယင်ကောင်]] (bean fly) သည် ပဲတီစိမ်း၏ အဓိကပိုးမွှားတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ပေါက်ပြီး တစ်ပတ်အတွင်း ကူးစက်ကာ၊ ကပ်ရောဂါအခြေအနေတွင် သီးနှံတစ်ခုလုံး ဆုံးရှုံးနိုင်သည်။ [[ပိုးဖြူ]] (Whitefly, ''B. tabaci'') သည် ပဲတီစိမ်း၏ အန္တရာယ်ကြီးသော ပိုးမွှားဖြစ်ပြီး၊ အပင်ရည်ကို စုပ်ယူကာ အနက်ရောင် မှိုဖြစ်ပေါ်စေသော ပျားရည်ကို စွန့်ထုတ်ခြင်းဖြင့် တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေသည်။ သို့မဟုတ် [[ပဲတီစိမ်းအဝါရောင်မိုဆေးဗိုင်းရပ်စ်]] (MYMD) ကို ကူးစက်စေခြင်းဖြင့် သွယ်ဝိုက်ထိခိုက်စေသည်။ ပိုးဖြူသည် အထွက်နှုန်းကို ၁၇% မှ ၇၁% အထိ ဆုံးရှုံးစေသည်။ [[ပိုးကလူး]] (Thrips) သည် ပဲတီစိမ်းကို အပင်ငယ်နှင့် ပန်းပွင့်အဆင့်တွင် ကူးစက်သည်။ အပင်ငယ်အဆင့်တွင် ပိုးကလူးသည် မြေပေါ်ပေါက်လာသော အပင်ငယ်၏ ကြီးထွားမှုအမှတ်ကို ကူးစက်ပြီး၊ ပြင်းထန်စွာ ကူးစက်ပါက အပင်မကြီးထွားနိုင်ပါ။ ပန်းပွင့်အဆင့်တွင် ပန်းခြေနှင့် ဝတ်ဆံတို့ကို ကျွေးမွေးပြီး၊ ပြင်းထန်စွာ ကူးစက်ပါက ပန်းများ ကြွေကျကာ အစေ့အိတ်မဖြစ်ပေါ်ပါ။ [[Maruca vitrata|အစက်ပါ အစေ့အိတ်ဖောက်ပိုး]] သည် အပူပိုင်းနှင့် အပူပိုင်းခွဲဒေသများတွင် ပဲတီစိမ်း၏ အဓိက ပိုးမွှားဖြစ်ပြီး၊ အထွက်နှုန်း ၂-၈၄% ဆုံးရှုံးစေကာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၀ သန်းခန့် ထိခိုက်သည်။ ၎င်း၏သားလောင်းများသည် ပန်းများ၊ ပင်စည်များ၊ ပန်းခြေများနှင့် အစေ့အိတ်များကို ထိခိုက်စေပြီး၊ ပန်းပွင့်အဆင့်တွင် ပိုမိုပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်သည်။ [[Aphis craccivora|ပဲပုတ်ဖတ်ပိုး]] သည် အပင်ရည်ကို စုပ်ယူပြီး အပင်၏ အားအင်ဆုံးရှုံးမှု၊ အဝါရောင်ပြောင်းမှု၊ ပုတ်မှု သို့မဟုတ် ပုံပျက်မှုကို ဖြစ်စေသည်။ ထို့ပြင် ပျားရည် (အသုံးမပြုသော အပင်ရည်) ကို စွန့်ထုတ်ပြီး မှိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းသည် ပဲတီစိမ်း၏ ဘုံမိုဆေးဗိုင်းရပ်စ်၏ ကူးစက်သယ်ဆောင်သူအဖြစ်လည်း လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ [[Bruchidius|ပဲဖောက်ပိုး]] သည် ပဲမျိုးစေ့များ၏ အပြင်းထန်ဆုံး သိုလှောင်ပိုးမွှားဖြစ်ပြီး၊ ထိန်းချုပ်မှု မရှိပါက ၃-၆ လအတွင်း ၁၀၀% ဆုံးရှုံးနိုင်သည်။ ပဲဖောက်ပိုးကူးစက်မှုသည် အလေးချိန်ဆုံးရှုံးမှု၊ ပေါက်နှုန်းနည်းမှု၊ အာဟာရဓာတ်ပြောင်းလဲမှုများကို ဖြစ်စေပြီး၊ လူသုံးရန် မသင့်တော်ဖြစ်စေသည်။ ==== ရောဂါများ ==== [[ပဲတီစိမ်းအဝါရောင်မိုဆေးရောဂါ]] (MYMD) သည် ပဲတီစိမ်း၏ အရေးပါသော ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါဖြစ်ပြီး၊ နှစ်စဉ် အထွက်နှုန်း များစွာဆုံးရှုံးစေသည်။ MYMD သည် [[ပိုးဖြူ]] မှ ကူးစက်သော မတူညီသော ဗီဂိုမိုဗိုင်းရပ်စ် သုံးမျိုးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ အိန္ဒိယတွင် MYMD ကြောင့် အထွက်နှုန်း ၈၅% အထိ လျော့နည်းသည်။ အဓိက မှိုရောဂါများမှာ [[ဆာကိုစပူရာ အရွက်ကွက်]] (CLS)၊ [[မြေအောက်ပုပ်ရောဂါ]] (dry root rot)၊ [[မှုန်ရောဂါ]] (powdery mildew) နှင့် [[အန်သရက်နို့စ်]] (anthracnose) တို့ဖြစ်သည်။ မြေအောက်ပုပ်ရောဂါ (''Macrophomina phaseolina'') သည် ပဲတီစိမ်း၏ ထွက်ပေါ်လာသော ရောဂါဖြစ်ပြီး၊ အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်တွင် အထွက်နှုန်း ၁၀-၄၄% ဆုံးရှုံးစေသည်။ ၎င်းရောဂါပိုးသည် အမြစ်များ၏ သွေးကြောဆိုင်ရာစနစ်နှင့် ပင်စည်အောက်ပိုင်းကို ထိခိုက်စေပြီး၊ ရေနှင့် အာဟာရဓာတ်များ အပင်အထက်ပိုင်းသို့ ပို့ဆောင်မှုကို ပိတ်ဆို့သည်။ [[ဟေလိုဘလိုက်]]၊ [[ဘက်တီးရီးယားအရွက်လောင်ရောဂါ]] နှင့် [[တန်စပေါ့]] တို့သည် အရေးပါသော ဘက်တီးရီးယားရောဂါများဖြစ်သည်။ ==== ဇီဝမဟုတ်သော ဖိစီးမှု (Abiotic stress) ==== ဇီဝမဟုတ်သော ဖိစီးမှုများသည် အပင်ကြီးထွားမှုနှင့် အထွက်နှုန်းကို အပျက်သဘောဆောင်စွာ သက်ရောက်ပြီး၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စိုက်ပျိုးရေးဆုံးရှုံးမှု၏ အဓိကအကြောင်းအရင်းဖြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ပြောင်းလဲမှုကြောင့် သီးနှံအထွက်နှုန်း လျော့နည်းမှုသည် ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း တဖြည်းဖြည်း တိုးလာသည်။ ဆားဓာတ်များမှုသည် ရေဖိအားဖိစီးမှု၊ အိုင်းယွန်းအဆိပ်သင့်မှု၊ နှင့် အမြစ်ဖုလျော့နည်းမှုတို့ကို ဖြစ်စေပြီး၊ နိုက်ထရိုဂျင်စုပ်ယူနိုင်စွမ်းကို လျော့ကျစေသည်။ ဆားဓာတ်များလွန်းမှုသည် အရွက်ထိခိုက်မှုနှင့် အလင်းဓာတ်ပြုမှု လျော့နည်းစေသည်။ မြင့်မားသော အပူချိန်ဖိစီးမှုသည် ပဲတီစိမ်း၏ မျိုးပွားဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိခိုက်စေပြီး၊ ပန်းစတင်ဖြစ်ပေါ်မှု၊ [[ဝတ်မှုန်]] အသက်ရှင်နိုင်မှု၊ မျိုးအောင်မှု၊ အစေ့အိတ်ဖြစ်ပေါ်မှု၊ စေ့အရည်အသွေး စသည်တို့ကို ထိခtelefonoပြီး၊ နွေရာသီတွင် ၄၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ထက် မြင့်မားသော အပူချိန်သည် စေ့မာကျောမှုကို ဖြစ်စေသည်။ ပဲတီစိမ်းသည် ကြီးထွားမှုကာလတွင် မြေဆီလွှာတွင် အစိုဓာတ်အနည်းငယ်လိုအပ်ပြီး၊ ရိတ်သိမ်းချိန်တွင် လုံးဝခြောက်သွေ့သော အခြေအနေ လိုအပ်သည်။ ၎င်းကို မိုးရေခံစိုက်ခင်းများတွင် အများဆုံးစိုက်ပျိုးသောကြောင့်၊ ရေဓာတ်ပြတ်လပ်မှုကို အခြားအစားအစာ ပဲမျိုးများထက် ပိုမိုခံရနိုင်သည်။ မိုးခေါင်မှုသည် အပင်ကြီးထွားမှု၊ ပန်းစတင်ဖြစ်ပေါ်မှု၊ ဝတ်မှုန်ပုံမမှန်မှု၊ အစေ့အိတ်ဖြစ်ပေါ်မှုတို့ကို ထိခိုက်စေသည်။ သို့သော် အစိုဓာတ်လွန်ကဲမှု သို့မဟုတ် ရေလျှံမှု အချိန်တိုပင်ဖြစ်ခဲ့လျှင်၊ အထူးသဖြင့် အပင်ငယ်အဆင့်တွင် သီးနှံကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ မိုးရာသီတွင် မြေဆီလွှာနှင့် လေထုအစိုဓာတ် လွန်ကဲမှုသည် ရင့်မှည့်သော အစေ့အိတ်များတွင် ရိတ်သိမ်းမီ အညှောက်ပေါက်မှု (pre-harvest sprouting) ကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး၊ စေ့/အစပါး၏ အရည်အသွေးကို ယိုယွင်းစေသည်။ ==== ပေါင်းစည်းရောဂါစီမံခန့်ခွဲမှု ==== ဝက်ဘ်ဆိုက်မှ ပေးအပ်သော ရာသီဥတုခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု ကိရိယာများကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် တောင်သူများသည် မိုးရေချိန်၊ အပူချိန်၊ ရောင်ခြည်နှင့် ဆင်းသက်လာသော အချက်များကို မေးမြန်းကာ ဇီဝမဟုတ်သော ဖိစီးမှုအချို့ကို ရှောင်ရှားနိုင်သည်။ မျိုးဗီဇခံနိုင်ရည်ရှိသော မျိုးကွဲများကို အသုံးပြုခြင်းသည် ပေါင်းစည်းရောဂါစီမံခန့်ခွဲမှု (Integrated disease management) ၏ အထိရောက်ဆုံးနှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော နည်းလမ်းဖြစ်ပြီး၊ တစ်ချိန်တည်းတွင် အထွက်နှုန်း၊ အမြင့်၊ စေ့အရည်အသွေး၊ ဈေးကွက်အခွင့်အလမ်းများနှင့် စေ့ရရှိနိုင်မှုကို အာရုံစိုက်သည်။ ရိတ်သိမ်းမီ အညှောက်ပေါက်မှု (PHS) အတွက်၊ အသစ်စေ့ အိပ်စက်မှု (FSD) ကာလတို (၁၀-၁၅ ရက်) ပါသော ပဲတီစိမ်းမျိုးကွဲများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် PHS ကြောင့် ဆုံးရှုံးမှုများကို လျှော့ချရန် အရေးကြီးသည်။ == ဈေးကွက် == ပဲတီစိမ်းပင်များသည် လူသားများမှ စားသုံးရန် သမိုင်းကြာရှည်ရှိသည်။ အဓိက စားသုံးသည့် အစိတ်အပိုင်းများမှာ စေ့များနှင့် အညှောက်များဖြစ်သည်။ ရင့်မှည့်သော စေ့များသည် အသားရှားပါးသည့်နေရာများ သို့မဟုတ် လူအများစု [[သက်သတ်လွတ်စားသူ]] ဖြစ်သည့်နေရာများတွင် လူတို့အတွက် အလွယ်ချက်ချည်နိုင်သော [[ပရိုတင်း]] ၏ တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အရင်းအမြစ်ကို ပေးစွမ်းသည်။<ref>{{Cite web|last=Brassica|title=Home|url=https://avrdc.org/|access-date=2021-12-05|website=World Vegetable Center|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126210126/http://avrdc.org/|archive-date=26 January 2021|url-status=dead}}</ref> ပဲတီစိမ်းသည် အာရှ ([[အိန္ဒိယ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နှင့် [[အရှေ့အာရှ]]) တွင် ကြီးမားသော ဈေးကွက်ရှိပြီး၊ [[တောင်ဥရောပ]] နှင့် [[တောင်ပိုင်းအမေရိကန်]] တို့တွင်လည်း စားသုံးကြသည်။ ပဲတီစိမ်းပရိုတင်းကို (EU) ဥပဒေ 2015/2283 အရ ဘေးကင်းသော အသစ်သောအစားအစာ (Novel Food - NF) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။<ref>{{Cite journal|last1=Turck|first1=Dominique|last2=Bohn|first2=Torsten|last3=Castenmiller|first3=Jacqueline|last4=Henauw|first4=Stefaan De|last5=Hirsch-Ernst|first5=Karen Ildico|last6=Maciuk|first6=Alexandre|last7=Mangelsdorf|first7=Inge|last8=McArdle|first8=Harry J.|last9=Naska|first9=Androniki|last10=Pelaez|first10=Carmen|last11=Pentieva|first11=Kristina|date=2021|title=Safety of mung bean protein as a novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283|journal=EFSA Journal|language=en|volume=19|issue=10|pages=e06846|doi=10.2903/j.efsa.2021.6846|issn=1831-4732|pmc=8527371|pmid=34707717}}</ref> ပဲတီစိမ်း၏ စားသုံးမှုသည် ပထဝီဒေသအလိုက် ကွဲပြားသည်။ ဥပမာ- အိန္ဒိယတွင် ပဲတီစိမ်းကို ချိုမြသော မုန့်များ၊ အဆာပြေများ နှင့် အရသာရှိသော ဟင်းလျာများတွင် အသုံးပြုသည်။<ref>{{Cite journal|last1=Adsule|first1=R. N.|last2=Kadam|first2=S. S.|last3=Salunkhe|first3=D. K.|last4=Luh|first4=B. S.|date=1986-01-01|title=Chemistry and technology of green gram (Vigna radiata [L.] Wilczek)|url=https://doi.org/10.1080/10408398609527446|journal=C R C Critical Reviews in Food Science and Nutrition|volume=25|issue=1|pages=73–105|doi=10.1080/10408398609527446|issn=0099-0248|pmid=3539530}}</ref> အာရှ၏ အခြားဒေသများတွင် ၎င်းကို ကိတ်မုန့်၊ အညှောက်၊ ခေါက်ဆွဲ နှင့် ဟင်းချိုများတွင် အသုံးပြုသည်။ ဥရောပ နှင့် အမေရိကတွင် အဓိကအားဖြင့် လတ်ဆတ်သော ပဲအညှောက်အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ အမေရိကန်တွင် ပဲတီစိမ်းစားသုံးမှုသည် တစ်နှစ်လျှင် တစ်ဦးလျှင် ၂၂-၂၉ ဂရမ်ခန့်ရှိပြီး၊<ref name="Publications {{!}} Treesearch">{{Cite web|title=Publications {{!}} Treesearch|url=https://www.fs.usda.gov/treesearch/|access-date=2021-12-05|website=www.fs.usda.gov|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205031239/https://www.fs.usda.gov/treesearch/|url-status=dead}}</ref> အာရှ၏ အချို့နေရာများတွင် တစ်နှစ်လျှင် တစ်ဦးလျှင် ၂ ကီလိုဂရမ်အထိ စားသုံးနိုင်သည်။<ref>{{Cite book|last=Vijayalakshmi|first=P|url=https://www.worldcat.org/oclc/54813614|title=Enhanced bioavailability of iron from mungbeans and its effects on health of schoolchildren|date=2003|publisher=AVRDC-the World Vegetable Center|isbn=978-92-9058-128-4|location=Taiwan|language=English|oclc=54813614}}</ref> ပဲတီစိမ်းသည် ဒေသများစွာတွင် အခြားရွေးချယ်စရာ သီးနှံတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး၊ စိုက်ပျိုးခြင်းမပြုမီ [[စာချုပ်]] ချုပ်ဆိုခြင်းကို ယေဘုယျအားဖြင့် နှစ်သက်ကြသည်။ အမေရိကန်တွင် ပဲတီစိမ်း၏ ပျမ်းမျှဈေးနှုန်းမှာ တစ်ပေါင်လျှင် ၀.၂၀ ဒေါ်လာခန့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[ပဲပုပ်]] ၏ဈေးနှုန်း၏ နှစ်ဆဖြစ်သည်။ ပဲတီစိမ်းနှင့် ပဲပုပ်၏ ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ် ကွာခြားချက်မှာ ရိတ်သိမ်းပြီးနောက် သန့်ရှင်းရေးနှင့်/သို့မဟုတ် သယ်ယူပို့ဆောင်မှုကြောင့်ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပဲတီစိမ်းသည် ၎င်း၏ [[မိုးခေါင်မှုခံနိုင်ရည်]] ကြောင့် ဈေးကွက်အလားအလာရှိပြီး၊ ၎င်းသည် အစားအစာသီးနှံဖြစ်ပြီး အစာစားစရာမဟုတ်သောကြောင့်၊ ကုန်စည်သီးနှံဈေးနှုန်းများ၏ မတည်ငြိမ်မှုမှ စီးပွားရေးအန္တရာယ်ကို လျော့ပါးစေရန် တောင်သူများကို ကူညီနိုင်သည်။<ref name="Publications {{!}} Treesearch"/> == အသုံးပြုမှု == {{nutritional value | name=ရင့်မှည့်သောစေ့များ၊ အခြောက် | kJ=1452 | protein=28.86 g | fat=1.15 g | carbs=62.62 g | fiber=16.3 g | sugars=6.6 g | calcium_mg=132 | iron_mg=6.74 | magnesium_mg=189 | phosphorus_mg=367 | potassium_mg=1246 | zinc_mg=2.68 | manganese_mg=1.035 | vitC_mg=4.8 | thiamin_mg=0.621 | riboflavin_mg=0.233 | niacin_mg=2.251 | pantothenic_mg=1.91 | vitB6_mg=0.382 | folate_ug=625 | vitE_mg=0.51 | vitK_ug=9 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/174256/nutrients USDA ဒေတာဘေ့စ်သို့ လင့်ခ်] }} {{nutritional value | name=ရင့်မှည့်သောစေ့များ၊ အညှောက်၊ အခြောက် | kJ=126 | protein=3.04 g | fat=0.18 g | carbs=5.94 g | fiber=1.8 g | sugars=4.13 g | calcium_mg=13 | iron_mg=0.91 | magnesium_mg=21 | phosphorus_mg=54 | potassium_mg=149 | zinc_mg=0.41 | manganese_mg=0.188 | vitC_mg=13.2 | thiamin_mg=0.084 | riboflavin_mg=0.124 | niacin_mg=0.749 | pantothenic_mg=0.38 | vitB6_mg=0.088 | folate_ug=61 | vitE_mg=0.1 | vitK_ug=33 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/169957/nutrients USDA ဒေတာဘေ့စ်သို့ လင့်ခ်] }} {{nutritional value | name=ပြုတ်ထားသော ပဲတီစိမ်း | kJ=441 | protein=7.02 g | fat=0.38 g | carbs=19.15 g | fiber=7.6 g | sugars=2 g | calcium_mg=27 | iron_mg=1.4 | magnesium_mg=48 | phosphorus_mg=99 | potassium_mg=266 | zinc_mg=0.84 | manganese_mg=0.298 | vitC_mg=1 | thiamin_mg=0.164 | riboflavin_mg=0.061 | niacin_mg=0.577 | pantothenic_mg=0.41 | vitB6_mg=0.067 | folate_ug=159 | vitE_mg=0.15 | vitK_ug=2.7 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/174257/nutrients USDA ဒေတာဘေ့စ်သို့ လင့်ခ်] }} === အာဟာရတန်ဖိုး === ပဲတီစိမ်းတစ်လုံးတွင် [[ကာဘိုဟိုက်ဒရိတ်]] အနှစ် ၅၅-၆၅% (အခြောက်အလေးချိန် ၆၃၀ ဂရမ်/ကီလိုဂရမ်နှင့် ညီမျှ) ပါဝင်ပြီး [[ပရိုတင်း]]၊ [[ဗီတာမင်]] နှင့် [[သတ္တုဓာတ်]] များဖြင့် ကြွယ်ဝသည်။<ref>{{Citation|last=Tong|first=Li-Tao|title=Chapter 7 - Gluten-free noodles|date=2020-01-01|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128128732000078|work=Asian Noodle Manufacturing|pages=125–149|editor-last=Hou|editor-first=Gary G.|publisher=Woodhead Publishing|language=en|isbn=978-0-12-812873-2|access-date=2021-12-05}}</ref> ၎င်းတွင် အခြောက်အလေးချိန်၏ ၂၀-၅၀% ခန့် ပရိုတင်းပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းအနက် [[ဂလိုဘူလင်]] (၆၀%) နှင့် [[အယ်လဘူမင်]] (၂၅%) တို့သည် အဓိက သိုလှောင်ပရိုတင်းများ ဖြစ်သည် (ဇယားကို ကြည့်ပါ)။ ပဲတီစိမ်းသည် အစားအသောက် [[ပရိုတင်း]] ၏ များပြားသော အရင်းအမြစ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ဤပရိုတင်းများ၏ ပရိုတင်းဖြတ်တောက်မှု (proteolytic cleavage) သည် အညှောက်ပေါက်စဉ်အတွင်း ပိုမိုမြင့်မားသည်။ ပဲတီစိမ်း၏ ကာဘိုဟိုက်ဒရိတ်များသည် အလွယ်တကူ အစာချေဖျက်နိုင်ပြီး၊ အခြားပဲမျိုးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက လူသားများတွင် [[ဝမ်းဗိုက်ဖောင်းခြင်း]] (flatulence) နည်းပါးစေသည်။ စေ့များနှင့် အညှောက်များသည် အခြားသီးနှံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နည်းပါးသော [[ကယ်လိုရီ]] ထုတ်ပေးပြီး၊ ၎င်းသည် [[အဝလွန်ခြင်း]] နှင့် [[ဆီးချိုရောဂါ]] ရှိသူများအတွက် ပိုမိုဆွဲဆောင်မှုရှိသော ပဲတစ်မျိုးဖြစ်စေသည်။ === ချက်ပြုတ်မှု === ပြီးပြည့်စုံသော ပြုတ်ထားသော ပဲတီစိမ်းများကို ယေဘုယျအားဖြင့် အခြောက်ပဲများကို ပျော့သွားသည်အထိ ပြုတ်ခြင်းဖြင့် ပြင်ဆင်သည်။ ပဲတီစိမ်းများသည် ၎င်းတို့၏ အခွံများကို ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ အဝါဖျော့ရောင် ဖြစ်သည်။<ref name="brief"/> ပဲတီစိမ်းငါးပိကို အခွံခွံ့၍၊ ချက်ပြုတ်၍၊ ပဲများကို အခြောက်ငါးပိအဖြစ် ထောင်းခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သည်။<ref name="brief"/> === တောင်အာရှ === အိန္ဒိယချက်ပြုတ်နည်းများတွင် ပြီးပြည့်စုံသော ပဲတီစိမ်းများကို ရံဖန်ရံခါ အသုံးပြုသော်လည်း၊ အခွံမပါသော ပဲများကို ပို၍အသုံးများသည်။ [[ကာနာတာကာ]]၊ [[မဟာရပ်ရှ]]၊ [[အိုဒီရှား]]၊ [[ဂူဂျာရတ်]]၊ [[ကီရာလာ]] နှင့် [[တမီးလ်နာဒူး]] တို့တွင် ပြီးပြည့်စုံသော ပဲတီစိမ်းများကို အခြောက်ခံဟင်းလျာတစ်မျိုးပြုလုပ်ရန် ပြုတ်ပြီး [[ကျွမ်းဖုတ်]] နှင့် တွဲဖက်စားသုံးလေ့ရှိသည်။ အခွံခွံ့ထားသော ပဲတီစိမ်းများကို ချိုမြသော ဟင်းချိုများပြုလုပ်ရန် ပြီးပြည့်စုံသော ပဲများနှင့် ဆင်တူသောနည်းဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။ [[မတ်ဒဟီယာပရာဒေ့ရှ်]] နှင့် [[ရာဂျစ္စတန်]] တို့တွင် ပဲတီစိမ်းများကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ထောင်းပြီး၊ ဖောက်၍၊ [[မုန့်ကြော်]] အမျိုးအစားဖြစ်သော ''မန်ဂိုဒီ'' ဟုခေါ်သော အစာဖုတ်များအဖြစ် ပြုလုပ်ပြီး၊ ၎င်းသည် [[ပါကိုရာ]] နှင့် ဆင်တူသော [[လက်ဖက်စားချိန်]] အဆာပြေအဖြစ် အသုံးများသည်။ [[ဂိုအာ]] တွင် အညှောက်ပေါက်ထားသော ပဲတီစိမ်းများကို အုန်းနို့အခြေခံ၍ အပျော့စား ဟင်းချိုတစ်မျိုးဖြစ်သော ''မုန်ဂါ ဂါသီ'' ဟုခေါ်သည့် ဟင်းချိုတွင် ချက်ပြုတ်သည်။ အိန္ဒိယ၏ ဒေသဆိုင်ရာ [[အိန္ဒိယချက်ပြုတ်နည်း]] အချို့တွင် ပဲတီစိမ်းများကို အခွံခွံ့၍ ပဲ ''[[ဒယ်လ်]]'' ပြုလုပ်သည်။ အိုဒီရှာ [[အနောက်ဘင်္ဂလား]] နှင့် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]] တို့တွင် အခွံခွံ့၍ ခွဲထားသော ပဲများကို ''မူဂ် ဒယ်လ်'' ({{Lang|bn|মুগ ডাল}}) ဟုခေါ်သော ဟင်းချိုနှင့်ဆင်တူသော ဒယ်လ်တစ်မျိုးပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုသည်။ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းတွင်၊ [[ကာနာတာကာ]]၊ [[တမီးလ်နာဒူး]]၊ [[တယ်လန်ဂါနာ]]၊ [[အန်ဒရာပရာဒေ့ရှ်]] နှင့် [[မဟာရပ်ရှ]] တို့တွင် ပြီးပြည့်စုံသော ပဲများကို အငွေ့ဖြင့် ပြုတ်ပြီး ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များနှင့် လတ်ဆတ်သော အုန်းသီးအကျွတ်များဖြင့် အရသာခတ်သည်။ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် အန်ဒရာပရာဒေ့ရှ်တွင်၊ အခွံပါသော ပြီးပြည့်စုံသော မုန်ဂိုပဲများကို ထောင်းပြီး ပြုလုပ်ထားသော မုန့်စိမ်းဖြင့် ''ပါဆာရက်တူ'' ({{Lang|te|పెసరట్టు}}) သို့မဟုတ် ပါဆာရ-ဒိုဆာ ဟုခေါ်သော [[ဒိုဆာ]] ၏ လူကြိုက်များသော အမျိုးအစားတစ်ခုကို ပြုလုပ်သည်။ [[ပါကစ္စတန်]] တွင် ချက်ပြီးသော ပဲတီစိမ်းဒယ်လ်ကို ပြုတ်ထားသော အဖြူရောင် [[ဘာ့စမတီဆန်]] နှင့် တွဲဖက်၍ "ဒယ်လ် ချာဝယ်" ဟုခေါ်သော ဟင်းလျာတစ်မျိုးပြုလုပ်သည်။ ဤဒယ်လ်တွင် ထောပတ်ထည့်ပါက "ဒယ်လ် မခါနီ" ဟုခေါ်ပြီး [[ချာပါတီ]] နှင့် တွဲဖက်စားသုံးသည်။ [[သီရိလင်္ကာ]] တွင် ပြုတ်ထားသော ပဲတီစိမ်းများကို အုန်းသီးအကျွတ်နှင့် ''လူနူ-မိရစ်'' ဟုခေါ်သော အစပ်အရသာပါသော ငရုတ်သီးနှင့် ကြက်သွန်နီ [[ဆမ်ဘလ်]] တို့နှင့် တွဲဖက်စားသုံးလေ့ရှိပြီး၊ များသောအားဖြင့် နံနက်စာအဖြစ် အသုံးများသည်။ ပဲတီစိမ်းများကို [[ကိရီဘတ်]] တွင်လည်း ထည့်သွင်းပြီး ''မတ်-ကိရီဘတ်'' ဟုခေါ်သည်။ ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် (ဧပြီလတွင် ကျင်းပသည်) အတွင်း ပဲတီစိမ်းများကို ''မတ်-ကာဗွန်'' ဟုခေါ်သော ရိုးရာ ကြော်ချိုမြသော မုန့်တစ်မျိုးပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုသည်။ <gallery> File:Green Gram Dal ( খোসা সহ এবং খোসা ছাড়া মুগ ডাল).JPG|ပဲတီစိမ်း [[ဒယ်လ်]] File:Mung Bean - Kolkata 2011-02-10 0975.JPG|အိန္ဒိယ ပဲတီစိမ်းဒယ်လ် File:Pesarattu.jpg|တယ်လူဂူ [[ပါဆာရက်တူ]]၊ အရသာရှိသော ပဲတီစိမ်း [[ကရတ်ပီ]] File:Mug pakon 05.jpg|မတ် ပါကွန်၊ ဘင်္ဂလား၏ ရိုးရာ [[ပီသာ]]၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် </gallery> === အရှေ့အာရှ === တရုတ်တောင်ပိုင်း ချက်ပြုတ်နည်းတွင် ပြီးပြည့်စုံသော ပဲတီစိမ်းများကို {{Transliteration|zh|[[တုန်ဆွီ|တာ့ဆွီ]]}} ဟုခေါ်သော အချိုပွဲတစ်မျိုးပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုပြီး၊ ၎င်းကို ''လူဒိုး တာ့ဆွီ'' ဟုခေါ်ကာ ပူပူနွေးနွေး သို့မဟုတ် အေးအေးစားသုံးသည်။ ၎င်းတို့ကို [[ဆန်]] နှင့် ချက်၍ ကျွမ်းဖုတ်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ [[တောင်အာရှ]] နှင့် မတူဘဲ၊ ပြီးပြည့်စုံသော ပဲတီစိမ်းများသည် အရသာရှိသော ဟင်းလျာများတွင် ရှားရှားပါးပါး ပါဝင်သည်။ [[ဟောင်ကောင်]] တွင် အခွံခွံ့ထားသော ပဲတီစိမ်းများနှင့် ပဲတီစိမ်းငါးပိကို [[ရေခဲမုန့်]] သို့မဟုတ် အေးခဲထားသော [[ရေခဲချောင်း]] များအဖြစ် ပြုလုပ်သည်။<ref name="brief"/> ပဲတီစိမ်းငါးပိကို [[တရုတ်အရှေ့ပိုင်း]] နှင့် [[ထိုင်ဝမ်]] တို့တွင် တရုတ် [[လမင်းကိတ်]] များအတွက် အသုံးများသော အဆာအဖြစ် အသုံးပြုသည်။<ref name="brief"/> [[နဂါးလှေပွဲတော်]] အတွင်း ပြုတ်၍ အခွံခွံ့ထားသော ပဲများကို စားသုံးရန်အတွက် ပြင်ဆင်ထားသော [[ဇုန်းဇီ]] တွင် အဆာအဖြစ် အသုံးပြုသည်။<ref name="brief"/> ပဲများကို ပျော့သွားသည်အထိ ချက်ပြီး၊ အရည်အဖြစ် ရောစပ်၍၊ ချိုမြအောင် ပြုလုပ်ကာ တရုတ်နိုင်ငံ၏ နေရာများစွာတွင် လူကြိုက်များသော အဖျော်ယမကာအဖြစ် စားသုံးသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:စားသုံးနိုင်သော ပဲတောင့်ရှည်များ]] 3rfhyn19f0hx3zyz5po30ws3ix9vrhb 0 102207 1061697 1047597 2026-11-05T10:55:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1047597|1047597]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061697 wikitext text/x-wiki {{Reimprove}} တည်ငြိမ်လျှပ်စစ် (ဒီစီ Direct Current လျှပ်စစ်ဓာတ်အား) ဘက်ထရီမှာ ဒီစီ Direct Current လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြစ်စေသည်။အရာဝတ္ထုနှစ်ခုပွတ်တိုက်လိုက်လျှင် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ကို ရရှိသည်။ ဓာတ်မ၊ ဓာတ်ဖို Negative နှင့် Positive နှစ်စား ခွဲခြား၍ ပြုပြင်စီမံထားသည်။ အပေါင်းသည် အဖို (Positive) ဖြစ်၍ အနှုပ်သည် အမ (Negative) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်း (+) နှင့် (-)ကို ကြေးနီကြိုး တစ်ချောင်းဖြင့် ပူးထိ ခပ်ကြည့်လိုက်ပါက မီးပွင့်ထွက်လာသည်ကို တွေ့ရမည်။ အမှန်မှာ အဖိုနှင့် အမ ဆန့်ကျင်ဘက်ခြင်း ထိတွေ့မှုကြောင့် လျှပ်စီးကြောင်းကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ [[Category:လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်]] [[ကဏ္ဍ:လျှပ်စီး]] {{stub}} qab30fr7eirrk2fbr7lifyw8e3p4foc 0 106165 1061635 874657 2026-11-05T06:19:17Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စျေးများ]] 1061635 wikitext text/x-wiki '''စံပြဈေး''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဈေးဖြစ်သည်။<ref name="mpt">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mpt.com.mm/mm/yangon-bus-route/ |access-date=13 March 2019 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105041642/http://mpt.com.mm/mm/yangon-bus-route/ }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Myanmar-struct-stub}} [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စျေးများ]] t33p355icyb7inyd8bfz4vf66erkipr 0 109870 1061704 1017097 2026-11-05T10:57:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1017097|1017097]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061704 wikitext text/x-wiki အကြောင်းအရာအခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း (Content Marketing) ဆိုသည်မှ ကုန်ပစ္စည်းသို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုများကို အများပြည်သူကြား ကျယ်ပြန့်စွာသိစေရန်အတွက် သတင်းအချက်အလက်များ ပုံပြင်များဇတ်လမ်းများ စိတ်ဝင်တစားဖြစ်စေမည့် စာသားများ ဓာတ်ပုံများ၊ဗီဒီယိုများ နှင့်အခြားခြားသော ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာများအား အသုံးပြုပြီး ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်သည့် နည်းလမ်းကို အကြောင်းအရာခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အကြောင်းအရာအခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း အားအောက်ပါပုံစံများအတိုင်းအသုံးပြုကြသည်။ ဖောက်သည်များကိုဆွဲဆောင်ခြင်းနှင့် ဦးဆောင်မှု ဆောင်ရွက်ခြင်း ဖောက်သည်များအသစ်များအား ရှာဖွေခြင်း ကွန်ယက်ပေါ်မှ ဖောက်သည်အသစ်များအားရှာဖွေခြင်း ထုတ်ကုန် သို့မဟုတ်ဝန်ဆောင်မှု၏ တန်ဖိုး နှင့်သိသာထင်ရှားမှု အားမြှင့်တင်ခြင်း ကွန်ယက်ပေါ်မှ ဖောက်သည်အသစ်များအား ဆက်သွယ်ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း များအပေါ်တွင်အသုံးပြုကြသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာတဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနည်းလမ်း၊ဆက်သွယ်ရေးနည်းလမ်းများကိုအသုံးပြု၍ အကြောင်းအရာအခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ရေးနည်းလမ်းများကို စတင်အသုံးပြုလာကြပြီး ဖောက်သည်များနှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးမှုများကိုတည်ဆောက်ရန်အတွက် ကြိုးစားလာကြသည်။ [[Category:ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်းလုပ်ငန်း]] ezg4lpcrrg9m4b01xyvwef7h3udhf7e 0 115023 1061565 1038927 2026-11-05T01:04:02Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061565 wikitext text/x-wiki {{Infobox serial killer | name= Yoo Young-Chul (유영철) | image= | caption= | birth_name= | alias= မိုးကာအင်္ကျီနှင့် လူသတ်သမား {{small|(레인 코트 킬러)}} | birth_date= {{Birth date and age|1970|4|18}} | birth_place= Mapo-gu, ဆိုးလ်မြို့၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ | children= ၁ | death_date= | nationality= တောင်ကိုရီးယား | criminal_charge= {{ubl|ခိုးမှု (၁၉၈၈၊ ၁၉၉၁၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၈၊ ၂၀၀၄)|ကလေးသူငယ် လိင်ညစ်ညမ်းပစ္စည်းများ ရောင်းချမှု (၁၉၉၅)|ခိုးမှု၊ အတုလုပ်မှု၊ အယောင်ဆောင်မှုforgery (၁၉၉၈)|ကလေးလိင်အကြမ်းဖက်မှု (၂၀၀၀)|လူသတ်မှု (၂၀၀၄)}} | conviction_status= ကွပ်မျက်ခံရန် အကျဉ်းထောင်တွင်း၌ စောင့်ဆိုင်းနေဆဲ | country= [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] | states= | height= ၁၇၀ စင်တီမီတာ | weight= ၆၆ kg | beginyear=၂၀၀၃ | endyear=၂၀၀၄ | apprehended=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၀၄ | conviction_penalty=[[:en:Capital_punishment|သေဒဏ်]] | motive=Resentment toward the rich and women | targets={{hlist|အမျိုးသမီးများ|လူချမ်းသာ သက်ကြီးရွယ်အိုများ}} | imprisoned = [[:en:Seoul Detention Center|ဆိုးလ်အကျဉ်းထောင်]] (၂၀၀၄ မှ စတင်) | fatalities=၂၁<ref>[http://m.koreatimes.co.kr/phone/news/view.jsp?req_newsidx=49958 Yoo Young-chul Included in World’s 31 worst Serial Killers] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20141112063430/http://m.koreatimes.co.kr/phone/news/view.jsp?req_newsidx=49958 |date=November 12, 2014 }}. koreatimes (2010). Retrieved on 2014-10-11.</ref> | module= {{Infobox Korean name|child=yes |hangul={{linktext|유|영|철}} |hanja={{linktext|柳|永|哲}} |rr=Yu Yeongcheol |mr=Yu Yŏngch'ŏl }}}} '''ယူးယောင်ချူး (유영철)''' (၁၉၇၀ ဧပြီ ၁၈ ရက်တွင် မွေးဖွား) သည် [[တောင်ကိုရီးယား]] ကွင်းဆက်လူသတ်သမား နှင့် ကိုယ်တိုင်ဝန်ခံထားသည့် လူသားစားသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် [[ပြည့်တန်ဆာ]]နှင့် လူချမ်းသာ သက်ကြီးရွယ်အိုများဖြစ်ကြသော လူ ၂၁ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း သူက ဝန်ခံသော်လည်း<ref name=Ilbo-20040813>{{cite news |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2004/08/13/2004081361048.html |title=Serial Killer Claims to Have Eaten Victims' Organs |author=Ahn, Yong-hyun |date=13 August 2004 |newspaper=Chosun Ilbo |accessdate=12 July 2016}}</ref> (လုပ်နည်းလုပ်ဟန်များ ကြောင့် ၁ မှုကို ပလပ်လိုက်ရသည့်အတွက်) ဆိုးလ်ဗဟိုခရိုင်တရားရုံးက သူ့အား အမှု ၂၀ အတွက်သာ ရုံးတင် စစ်ဆေးနိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ သားကောင်များအနက်မှ ၃ ဦးအား မီးရှို့ပြီး အနည်းဆုံး ၁၁ ဦးအား စိတ်တောက်လှီးဖြတ်ကာ အချို့သူများ၏ အသဲများအား စားသောက်ခဲ့သည်။<ref name=Ilbo-20040813 /> ၂၀၀၃ စက်တင်ဘာ နှင့် အဖမ်းခံရချိန် ၂၀၀၄ ဇူလိုင် အကြားတွင် ပြစ်မှုများ ကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရုပ်မြင်ကင်မရာရှေ့၌ "မိန်းမတွေက မိန်းမရွှင်တွေ မဖြစ်သင့်ဘူး။ လူချမ်းသာတွေ ကလည်း သူတို့ဘာတွေလုပ်ခဲ့ကြသလဲဆိုတာ သိဖို့လိုတယ်" ဟု ယူးက လူသတ်ရန်စေ့ဆော်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ ထုတ်ဖော် ရှင်းလင်းသည်။ == ဘဝကောက်ကြောင်း == ၁၉၉၂ တွင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး သား ၁ ဦးရှိသည်။ အခြားစွဲချက်များအတွက် ၁၄ ကြိမ်တိုင်တိုင် အပြစ်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူသတ်မှုများမတိုင်မီကပင် ထောင်ဒဏ် စုစုပေါင်း ၇ နှစ်ကျခံခဲ့ရသည်။<ref name=JA-20040718-1 /><ref name=Ilbo-20040719>{{cite news |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2004/07/19/2004071961006.html|title=Serial Killer Confesses to Additional Murders |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=19 July 2004 |newspaper=Chosun Ilbo |agency=Arirang TV |accessdate=12 July 2016}}</ref> == ကွင်းဆက် လူသတ်မှု == ၂၀၀၃ စက်တင်ဘာမှနိုဝင်ဘာအတွင်း လူချမ်းသာ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အိမ်ကို ဖောက်ထွင်းဝင်ရောက်ကာ တူဖြင့် ရိုက်နှက်သတ်ဖြတ်သည်။ ကျူးလွန်သည့်အခါတိုင်း ဖောက်ထွင်း-လူသတ်မှု အဖြစ် ဖန်တီးခဲ့သော်လည်း ငွေများ ယူဆောင်သွားခြင်းမရှိသဖြင့် ရဲအမှုလိုက်များအား ရှုပ်ထွေးစေခဲ့သည်။<ref name=JA-20040718-1 /> စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု အရှိန်မြှင့်လာသည့်အခါ အနှိပ်သည်အမျိုးသမီးများအား ပြောင်းလဲ ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ဇန်နဝါရီတွင် အသေးစားခိုးမှုဖြင့် ခေတ္တအဖမ်းခံရ သော်လည်း ၂ ရက် အကြာတွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name=JA-20040719-2 /> ၂၀၀၄ မေမှ စတင်ကာ ပြည့်တန်ဆာများကို ဆိုးလ်မြို့အနောက်ပိုင်းရှိ သူ၏ အိမ်ရာသို့ ခေါ်ဆောင်ကာ ၎င်းတို့နှင့် ပျော်ပါးပြီးသည့်နောက် ရိုက်နှက်သတ်ဖြတ်သည်။<ref name=BBC-20040718>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3904021.stm |title=Seoul man 'admits killing spree' |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=18 July 2004 |newspaper=BBC News |accessdate=12 July 2016}}</ref> မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း ဖုံးကွယ်နိုင်ရန် သားကောင်များအား ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းများအား ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ မြို့ပတ်လည်တောင်ကြောတွင် မြုပ်နှံထားခဲ့သည်။<ref name=JA-20040718-1 /> ယူး အဖမ်းခံရပြီးသည့်နောက် ဘုံဝမ်ဘုရားကျောင်းနောက်ဘက် တောင်ကြောမှ အလောင်း ၁၁ လောင်းကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိသည်။<ref name=BBC-20040718 /><ref name=JA-20040726>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2446579 |title=Police end serial murder probe |author1=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=26 July 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219143637/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2446579 |url-status=dead }}</ref> ကနဦးစစ်မေးမှုများအတွင်း လူ ၁၉ ဦးအား သတ်ဖြတ်မှုအတွက် ဝန်ခံခဲ့သည်။ အသက် ၄၅ နှစ် လမ်းဘေးဈေးသည် အမျိုးသား ၁ ဦးအား သတ်ဖြတ်မှုအတွက် ၂၀၀၄ ဇူလိုင် ၁၈ တွင် ထပ်မံ ဝန်ခံသည်။<ref name=JA-20040719-2>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2443926 |title=Serial killings: Police finding more evidence |author1=Min, Seong-jae |author2=Im, Jang-hyuk |date=19 July 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219143044/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2443926 |url-status=dead }}</ref> အသေးစိတ်ကို မပြောသော်လည်း အဖမ်းခံရပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာ ၂၀၀၄ ဇူလိုင် ၁၉ ၌ လူ ၂၆ ဦးအား သတ်ခဲ့ကြောင်း အဆုံးတွင် ဝန်ခံထွက်ဆိုသည်။ အသတ်ခံရသူများတွင် ပါဝင်သူအချို့မှာ ရှေ့က ကျူးလွန်ခဲ့သည့် ကြေးရတတ်သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် အနှိပ်သည် အမျိုးသမီးများအား ရွေးချယ် ကျူးလွန်ဟန်နှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိပေ။<ref name=Ilbo-20040719 /> အသတ်ခံရသူ အနှိပ်သည်အမျိုးသမီးများအနက်မှ ၂ ဦးမှာ အနှိပ်ကုထုံးတွင် မပါဝင်ဟု ၎င်းတို့ သူငယ်ချင်းများ၏ ပြောပြချက်အရ တိုင်ကြားထားခြင်း မရှိသေးသော အခြားအသတ်ခံရသူများ ရှိနိုင်သေးသည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2444508 |title=Police work on other murder ties |author1=Im, Jang-hyuk |author2=Chun, In-sung |date=20 July 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219143104/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2444508 |url-status=dead }}</ref> ဆိုးလ် အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း၌ ညနက်ပိုင်းတွင် အမျိုးသမီးအချို့ကို ဓားထိုးသတ်သည့် "မိုးတဖြိုင်ဖြိုင် ကြာသပတေး" လူသတ်သမားမှာ ၂၀၀၄ ဧပြီမှစတင်၍ လှုပ်ရှားနေခဲ့သော်လည်း<ref name=JA-20040718-2 /><ref>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2452060 |title=Police try to calm fearful citizens |author1=Lee Min-a |date=8 August 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=18 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218151156/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2452060 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2439827 |title=Seoul murders: Serial killer at work? |author1=Bae, No-pil |date=9 July 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219141957/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2439827 |url-status=dead }}</ref> အဆိုပါလူသတ်မှုများနှင့် ယူး အကြား ဆက်နွယ်မှုကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ရှာမတွေ့ခဲ့ပေ။<ref name=JA-20040726 /> ၂၀၀၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ၌ အီမန်ဒုံတွင် (အင်္ကျီဆိုင်အလုပ်သမား) မိန်းမငယ် ၁ ဦးအား ပြည့်တန်ဆာဟု ထင်မှတ်သည့် အတွက် သတ်ခဲ့သည်ဟုလည်း ရက်အနည်းငယ်အကြာ၌ ဝန်ခံထွက်ဆိုခဲ့သည်။ ရဲအရာရှိအယောင်ဆောင်၍ စစ်ဆေး မေးမြန်းရန်ဟု သူမအား ဟန်ဆောင်ချဉ်းကပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2445696 |title=Killer admits to one more slaying |author1=Sohn, Hae-yong |date=23 July 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219143608/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2445696 |archive-date=19 December 2014 |url-status=dead }}</ref> သက်သေအထောက်အထားများမပြနိုင်သော်လည်း အသတ်ခံရ သူများ၏ အသားကို စားခဲ့သည်ဟု ယူး က အဖမ်းခံရပြီး ၁ လ ခန့် အကြာတွင် ဝန်ခံပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=Ilbo-20040813 /><ref name=JA-20040813>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2454583 |title=Bizarre confession made |author1=Moon, Byung-joo |date=13 August 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219150151/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2454583 |url-status=dead }}</ref> === လူသတ်မှုဖြင့် အဖမ်းခံရခြင်း === ၂၀၀၄ ဇူလိုင် ၁၅ တွင် ယူး အချုပ်ကျခဲ့ပြီး ကြေးရတတ် သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် အနှိပ်သည်အမျိုးသမီးများအား ပစ်မှတ်ထားပြီး လူ ၁၉ ဦးအား သတ်ခဲ့ကြောင်း အစပိုင်းတွင် ဝန်ခံခဲ့သည်။<ref name=JA-20040718-1>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2443366 |title=Suspect held in killings of masseuses, elderly |author1=Ko, Dae-hoon |author2=Min, Seong-jae |date=18 July 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219143038/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2443366 |url-status=dead }}</ref> မကြာမီက ဝန်ထမ်းအချို့ ပျောက်ဆုံးသွားသော အနှိပ်ခန်းသို့ ယူး ဖုန်းခေါ်ဆိုရာမှ ၎င်းအပေါ် သံသယမြင့်တက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အလားတူ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု များ လက်ခံခဲ့သည့် ဆိုင်ပိုင်ရှင်က ဆိုင်ဝန်ထမ်းအချို့ကို အဖော်ပြုလျက် ရဲအရာရှိ ၁ ဦးနှင့်အတူ ချိန်းဆိုထားသည့် နေရာသို့သွားရောက်ခဲ့သော်လည်း ယူး ရောက်မလာခင် ရဲအရာရှိ ပြန်သွားသည့်အတွက် အနှိပ်ခန်း ဆိုင်ဝန်ထမ်းများက လက်ရဖမ်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆိုင်ဝန်ထမ်းများက ထိန်းသိမ်းထားသည့် ယူး ကို အခြားရဲအရာရှိ ၁ ဦးက လက်ထိပ်ခတ် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2444505 |title=Serial killer was caught by masseuses, not the police |author1=Min, Seong-jae |date=20 July 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219143102/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2444505 |url-status=dead }}</ref> အချုပ်ကျနေစဉ်အတွင်း အတက်ရောဂါလက္ခဏာ ပြဟန်ဆောင်ကာ အချုပ်အနှောင်များ ပြေလျော့သွားချိန်၌ ရဲများထံမှ လွတ်မြောက်သွားခဲ့သေးသော်လည်း ၁၂ နာရီအကြာတွင် ပြန်လည်ဖမ်းဆီးရမိသည်။<ref name=JA-20040718-1 /> ၂၀၀၂ ခုနှစ်၌ မုဒိမ်းမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရစဉ်ကလည်း တက်ဟန်ဆောင်ကာ ထွက်ပြေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ဖူးသည်။<ref name=JA-20040719>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2443931 |title=Yoo's history hints at drive to kill, escape punishment |author1=Lim, Mi-jin |author2=Park, Jun-suk |date=19 July 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219143109/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2443931 |url-status=dead }}</ref> ယူးအား ဇူလိုင်နှောင်းပိုင်းတွင် ရှေ့နေရုံးသို့ ခေါ်ဆောင်လာစဉ် အီမန်ဒုံ လူသတ်မှုမှ သားကောင်၏ မိခင်က ထီးဖြင့်ဝင်ရောက်ရိုက်နှက်ပြီး ရဲများကသာ စောစောစီးစီးဖမ်းနိုင်ခဲ့လျှင် သမီးဖြစ်သူ အသက်ရှင်နေဦးမည်ဖြစ်ကြောင်း အော်ဟစ်ခဲ့သည်။ ရဲဝန်ထမ်း ၁ ဦးက ယူးအား ချုပ်ထားရသည့်အတွက် လက်မအားသောကြောင့်ဟုဆိုကာ မိခင်ဖြစ်သူ ၏ ရင်ဘတ်ကို ခြေဖြင့်ကန်၍ ဟန့်တားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2004/07/26/2004072661033.html |title=Prosecutors Begin Investigation of Serial Killer |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=26 July 2004 |newspaper=Chosun Ilbo |accessdate=12 July 2016}}</ref><ref>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2447539 |title=Police apologize for kicking woman |author=Im, Jang-hyuk |date=27 July 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219143655/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2447539 |url-status=dead }}</ref> === လူသတ်ရန် စေ့ဆော်မှုများ === အဖမ်းခံရပြီးနောက် သူ၏ တိုက်ခန်းတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိရသည့် ပစ္စည်းများအား ထောက်ရှုလျက် ''Public Enemy'', ''Very Bad Things'' နှင့် ''Normal Life'' စသည့် ရုပ်ရှင်များအား မှီး၍ လူသတ်မှုများအား ယူးက အကွက်ချခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းချက်များ ရှိခဲ့သည်။<ref name=JA-20040719 /><ref>{{cite news |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2004/07/19/2004071961027.html |title=Were Movies Yoo Young-chul's Murder Textbooks?|author=Kim, In-gu |date=19 July 2004 |newspaper=Chosun Ilbo |accessdate=12 July 2016}}</ref> ၁၉၉၉-၂၀၀၀ တွင် ဘူဆန်မြို့၌ လူချမ်းသာ ၉ ဦးအား သတ်ခဲ့သော ကွင်းဆက်လူသတ်သမား ဂျုံ ဒူ-ယွန်းအား အားကျအတုယူခဲ့ကြောင်း ယွန်းက နောက်ပိုင်းတွင် ဝန်ခံခဲ့သည်။<ref name=Ilbo-20040813 /><ref name=JA-20040718-2>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2443369 |title=Serial murders have long history in Korea |author1=Kim, Seung-hyun |author2=Min, Seong-jae |date=18 July 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219143047/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2443369 |url-status=dead }}</ref> ချမ်းသာသူများအား မကျေနပ်ချက်မှာ ဆင်းရဲချို့တဲ့သည့် ငယ်ဘဝကြောင့် အိမ်ကြီးရခိုင်နှင့်နေထိုင်နိုင်သူများအား မနာလိုစိတ်ခံစားရခဲ့ချိန် ငယ်စဉ်တောင်ကျေးဘဝမှ အမြစ်တွယ်လာခဲ့သည်ဟု ယူးက ပြောသည်။<ref name=Ilbo-20040813 /><ref name=JA-20040813 /> ရာဇဝတ်နှင့် မကင်း သည့် အတိတ်ဘဝကို သိရှိသွားချိန်တွင် စွန့်ခွာထားခဲ့သည့် အနှိပ်သည် ရည်းစားမှတဆင့် မိန်းမများအပေါ် ရန်လို မုန်းထားမှု အစပြုခဲ့သည်။<ref name=Ilbo-20040813 /> === တရားခွင် နှင့် အပြစ်ဒဏ် === လူသတ်မှုများနှင့် ယူးအား ဆက်စပ်မှုအား လက်ဆုပ်လက်ကိုင်ပြနိုင်မည့် သက်အသေအထောက်ထား အနည်းငယ်သာ ရှိကြောင်း ရဲတပ်ဖွဲ့က ဝန်ခံသည်။<ref>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2448964 |title=Prosecutors try to buttress case against killer |author=Ha, Jae-shik |date=30 July 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219144159/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2448964 |url-status=dead }}</ref> ၂၀၀၄ စက်တင်ဘာ ၆ တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ရုံးထွက်ပြီး ခုခံချေပရန် ငြင်းပယ်ပြီး တရားခွင်ကို သပိတ်မှောက်ရန် နှင့် အသတ်ခံရသူများအား တောင်းပန်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ယူး က ကြေညာသည်။<ref>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2465682 |title=Serial killing suspect says he is guilty |author1=Kim, Hyeon-gyeong |author2=Min, Seong-jae |date=7 September 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219152324/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2465682 |url-status=dead }}</ref> ရပ်တန့်လိုစိတ်မရှိကြောင်း ယူး က ကြွားဝါသည်။<ref>{{cite news |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2004/09/06/2004090661041.html |title=Serial Killer Says 21 Victims was Just a Beginning |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=6 September 2004 |newspaper=Chosun Ilbo |accessdate=12 July 2016}}</ref> ၂ ပတ်အကြာ အတင်းအကျပ် ရုံးထုတ်ခံရသည့်အခါ တရားသူကြီး ၃ ဦးထံ ခုန်အုပ်ပြီး ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၄ အီမန်ဒုံလူသတ်မှုအတွက် ထွက်ဆိုဝန်ခံချက်ကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းသည်။<ref name=Ilbo-20040921>{{cite news |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2004/09/21/2004092161029.html |title=Suspected Serial Killer Charges Court Bench |author=Geum, Won-seop |date=21 September 2004 |newspaper=Chosun Ilbo |accessdate=12 July 2016}}</ref><ref>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2472303 |title=Murder suspect causes stir |author1=Chung, In-sung |author2=Lee, Min-a |date=21 September 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219153924/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2472303 |url-status=dead }}</ref> ၂၀၀၄ အောက်တိုဘာ ၄ ရက် နောက်တရားခွင်၌ ရင်ဆိုင်ရန် ငြင်းဆိုပြီး<ref>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2476933 |title=Alleged killer boycotts court |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=5 October 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219155001/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2476933 |archive-date=19 December 2014 |url-status=dead }}</ref> မတိုင်ခင်ညက မိမိကိုယ်ကို သတ်သေရန် ကြိုးပမ်းသည်။<ref>{{cite news |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2004/10/05/2004100561024.html |title=Accused Serial Murderer Fails to Appear in Court |author=Jeon, Su-yong |date=5 October 2004 |newspaper=Chosun Ilbo |accessdate=12 July 2016}}</ref> ၃ ပတ်အကြာ၌ တရားစစ်ဆေးကြားနာမှုအား ထပ်မံနှောင့်ယှက်ပြီး သူ့အား ကျိန်ဆဲသည့် တရားခွင် ကြားနာသူ တဦးအား တိုက်ခိုက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ အဆုံး၌ ရုတ်ရုတ်သဲသဲဖြစ်စေရန် ရှေ့ဆက် မလုပ်ဆောင်တော့ပါဟု ယူးက ခံဝန် လက်မှတ်ရေးထိုးရသည်။<ref>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2484566 |title=Serial murder suspect again disrupts court proceedings |author1=Chun, In-sung |author2=Min, Seong-jae |date=25 October 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219145501/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2484566 |url-status=dead }}</ref> အစိုးရရှေ့နေများက သေဒဏ်ပေးရန် တောင်းဆိုရာ ယူး က ထို့အတွက် ကျေးဇူးတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2498706 |title=Prosecutors demand death for serial killer |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=29 November 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219164043/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2498706 |url-status=dead }}</ref> ၂၀၀၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၃ တွင်  (၂၀၀၄ ဖေဖော်ဝါရီ၌ အီမန်ဒုံမှ အမျိုးသမီး ၁ ဦးအား သတ်မှုမှာ အပယ်ခံရ) လူသတ်မှု ၂၀ အတွက် သေဒဏ် ချမှတ်ခံရသည်။<ref>{{cite news |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2004/12/13/2004121361017.html |title=Serial Killer Gets Death Penalty |author=Geum, Won-seop |date=13 December 2004 |newspaper=Chosun Ilbo |accessdate=12 July 2016}}</ref><ref>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2504479 |title=Court sentences serial killer to death |author1=Cheon, In-seong |author2=Lee, Min-a |date=13 December 2004 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125000705/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2504479 |url-status=dead }}</ref> ၂၁ မှုအဖြစ် ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ရန် အစိုးရရှေ့နေများက လျှောက်ထားခဲ့သော်လည်း အောက်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို တရားရုံးချုပ်က ၂၀၀၅ ဇွန် ၈ တွင် အတည်ပြုလက်ခံလိုက်သည်။<ref>{{cite news |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2005/06/09/2005060961013.html |title=Death Sentence for Serial Killer Confirmed |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=9 June 2005 |newspaper=Chosun Ilbo |accessdate=12 July 2016}}</ref><ref>{{cite news |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2579143 |title=Death penalty upheld in serial killer verdict |author1=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=9 June 2005 |newspaper=Korea JoongAng Daily |accessdate=13 July 2016 |archive-date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219184858/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2579143 |url-status=dead }}</ref> တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသားများ ထိတ်လန့်ရွံရှာရသည့် သူ၏ မှုခင်းကြောင့် သေဒဏ်ပေးခြင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် ငြင်းခုံစကားရည်လုမှုအား အရှိန်မြင့်စေခဲ့သည်။ ဥပဒေအရ သေဒဏ်ပေးနိုင်သော်လည်း ၁၉၉၇ မှ စ၍ လက်တွေ့ ဆောင်ရွက်မှု မရှိတော့ရာ ယူးအား ဖမ်းဆီးရမိမှုမတိုင်ခင် သေဒဏ်အပြစ်ပေးခြင်းမှာ ဖျက်သိမ်းခဲ့ပုံပေါ်သည်။ သူ့မှုခင်းအား သိရှိပြီးနောက်ပိုင်းတွင် သေဒဏ်အား ထောက်ခံမှုများ တိုးပွားလာသည်။<ref>{{cite news |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2004/11/22/2004112261017.html |title=To Be or Not To Be - Fate of Capital Punishment Hangs in the Balance |author=Lee, Myoung-jin |date=22 November 2004 |newspaper=Chosun Ilbo |accessdate=12 July 2016}}</ref> "လူ ၂၀ ကို သတ်ဖြတ်မှုဟာ ဒီနိုင်ငံမှာ အရင့်အရင်က မဖြစ်ခဲ့ဖူးသေးတဲ့ ပြင်းထန်ဆိုးရွားတဲ့ ရာဇဝတ်မှု ဖြစ်ပါတယ်။ သက်ဆိုင်တဲ့ မိသားစုတွေနဲ့ လူ့အသိုင်းအဝန်း တခုလုံးအပေါ် ကျရောက်ခဲ့တဲ့ နာကျင်မှုတွေအတွက် မင်းအတွက် သေဒဏ်ကတပါး တခြားမရှိတော့ဘူး" ဆိုးလ် ဗဟို ခရိုင်တရားရုံးက ပြောသည်။ လက်ရှိ၌ ဆိုးလ်အကျဉ်းစခန်းတွင် ယူးကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။<ref>{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-02-22/samsung-leader-s-prison-life-no-smartphone-cannibal-neighbor |publisher=[[Bloomberg News]] |quote=Lee is at the Seoul Detention Center, located outside the industrial city of Anyang, south of Seoul. His fellow inmates include Park’s former chief of staff, Kim Ki-choon, and Yoo Young-chul, a self-confessed cannibal on death row for killing about 20 people. |title=Samsung Heir's New Office Is in Prison Housing a Serial Killer |first=Sam |last=Kim |date=February 22, 2017 |access-date=January 1, 2018}}</ref> == ဘဝဖြစ်စဉ်များနှင့် ပြစ်မှုများ == * ၁၉၉၈ - ခိုးမှု * ၁၉၉၁ - ခိုးမှု (ထောင်ဒဏ် ၁၀ လ) * ၁၉၉၃ ဇွန် ၂၃ - ရည်းစားနှင့်လက်ထပ် * ၁၉၉၃ - ခိုးမှု (ထောင်ဒဏ် ၈ လ) * ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာ ၂၆ - သား ၁ ဦး မွေးဖွား * ၁၉၉၅ - ကလေးသူငယ်ညစ်ညမ်းပစ္စည်းများ ရောင်းချမှု (ကိုရီးယား ဝမ်ငွေ သန်း ၃၀ နှင့် ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ်) * ၁၉၉၈ - ခိုးမှု ၊ အတုလုပ်မှု ၊ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်ခိုးယူမှု/အယောင်ဆောင်မှု (ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ်) * ၂၀၀၀ - ကလေးလိင်အကြမ်းဖက်မှု (မုဒိမ်းမှု) (ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်ခွဲ) * ၂၀၀၀ အောက်တိုဘာ ၂၇ - ဇနီးနှင့် ကွာရှင်း * ၂၀၀၃ စက်တင်ဘာ ၁၁ - ထောင်မှလွတ် * ၂၀၀၃ စက်တင်ဘာ ၂၄ - ပထမဆုံး သားကောင်များအား သတ်ဖြတ် * ၂၀၀၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၃ - သေဒဏ်ချခံရ == အစုလိုက် လူသတ်ပွဲ == * ၁ ကြိမ်မြောက် - ၂၀၀၃ စက်တင်ဘာ ၂၄ (အသက် ၇၂ နှင့် ၆၇) ၊ ဂန်နမ်ရပ်ကွက် ဆိုးလ်မြို့။ ပထမသားကောင်၏ လည်ပင်းကို ဓားဖြင့်ထိုးပြီး ဦးခေါင်းအား (၄ ကီလိုဂရမ်ရှိ) တူဖြင့် ထုသတ်။ ဒုတိယသားကောင် (ပထမသားကောင်၏ ဇနီး) ကို တူဖြင့် သတ်။<ref name=Chosun-20040718>{{cite news |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2004/07/18/2004071861017.html |title=Suspect in Serial Killing Caught |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=18 July 2004 |newspaper=Chosun Ilbo |accessdate=12 July 2016}}</ref> * ၂ ကြိမ်မြောက် - ၂၀၀၃ အောက်တိုဘာ ၉ (အသက် ၈၅ ၊ ၆၀ နှင့် ၃၅) ဂျုံနိုရပ် ဆိုးလ်မြို့။ တူဖြင့် လူ ၃ ဦးအား သတ်။ * ၃ ကြိမ်မြောက် - ၂၀၀၃ အောက်တိုဘာ ၁၆ (အသက် ၆၀) ဂန်နမ်ရပ် ဆိုးလ်မြို့။ တူဖြင့် သားကောင်၏ ဦးခေါင်းအား ထုနှက်။ ထို့နောက် အသတ်ခံရသူ၏ သားဖြစ်သူက ၁၃း၃၀ တွင် တွေ့ရှိသော်လည်း ၁၄း၀၀ တွင် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ * ၄ ကြိမ်မြောက် - ၂၀၀၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈ (အသက် ၅၃ နှင့် ၈၇) ဂျုံဂယိုရပ် ဆိုးလ်မြို့။ လူ ၃ ဦးအား တူဖြင့် သတ် ၊ မီးခံသေတ္တာအား ဖွင့်ရန် ကြိုးစားစဉ် ဒဏ်ရာရခဲ့။ သက်သေအထောက်အထားများ ဖျောက်ဖျက်ရန် အိမ်ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။ * ၂၀၀၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၁ -  (ကြေးကြီးအပျော်မယ်) ရည်းစားအသစ်နှင့်တွေ့ဆုံခဲ့သော်လည်း ယူး၏ ပြစ်မှုရာဇဝင်ကို သိရှိသွားပြီးနောက် သူမအား ထပ်မတွေ့ရန် ယူး အား ပြောခဲ့သည်။ သည့်နောက်တွင် လက်စားချေသည့်အနေဖြင့် မိန်းမပျိုအား သတ်ဖြတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့။ * ၅ ကြိမ်မြောက် - ၂၀၀၄ မတ် ၁၆ ၊ (အသက် ၂၃) ၊ မာဖိုရပ် ဆိုးလ်မြို့။ ကြေးကြီးအပျော်မယ် ၁ ဦးအား လည်ညှစ်သတ် ၊ အလောင်းအား ခုတ်ပိုင်းပြီး ဆော့ဂန် တက္ကသိုလ်အနီး လမ်းကြားပေါ်တွင် စွန့်ပစ်ခဲ့။ * ၆ ကြိမ်မြောက် - ၂၀၀၄ ဧပြီ ၆ (မည်သူမည်ဝါမသိရ) ၊ မာဖိုရပ် ဆိုးလ်မြို့။ ကြေးကြီးအပျော်မယ် ၁ ဦးအား သူ၏ တိုက်ခန်းသို့ မျှားခေါ်လာကာ တူဖြင့် သတိမေ့သည်အထိ ရိုက်နှက်ခဲ့ ၊ ရေချိုးခန်းအတွင်း ခေါင်းဖြတ်ကာ ဦးခေါင်းရိုက်ခွဲ ၊ ခန္တာကိုယ်အား ဖြတ်တောက်ပြီး ဆောင်ဒဲမွန်းရပ် ဘုံဂွန်ဘုရားရောင်းအနီး ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းခွင်၌ အလောင်းကို စွန့်ပစ်ခဲ့။ * ၇ ကြိမ်မြောက် - ၂၀၀၄ မေ (အသက် ၂၅) ၊ မာဖိုရပ် ဆိုးလ်မြို့။ ၆ ကြိမ်မြောက် လူသတ်မှုအတိုင်း။ * ၈ ကြိမ်မြောက် - ၂၀၀၄ ဇွန် ၁ (အသက် ၃၅) ၊ မာဖိုရပ် ဆိုးလ်မြို့။ ၆ ကြိမ်မြောက် လူသတ်မှုအတိုင်း။ * ၉ ကြိမ်မြောက် - ၂၀၀၄ ဇွန်လဆန်း (မည်သူမည်ဝါမသိရ) ၊ မာဖိုရပ် ဆိုးလ်မြို့။ ၆ ကြိမ်မြောက် လူသတ်မှုအတိုင်း။ * ၁၀ ကြိမ်မြောက် - ၂၀၀၄ ဇွန် ၉ (အသက် ၂၆) ၊ မာဖိုရပ် ဆိုးလ်မြို့။ ၆ ကြိမ်မြောက် လူသတ်မှုအတိုင်း။ * ၁၁ ကြိမ်မြောက် - ၂၀၀၄ ဇွန် ၁၈ (အသက် ၂၇) ၊ မာဖိုရပ် ဆိုးလ်မြို့။ ၆ ကြိမ်မြောက် လူသတ်မှုအတိုင်း။ * ၁၂ ကြိမ်မြောက် - ၂၀၀၄ ဇွန် ၂၅ (အသက် ၂၈) ၊ မာဖိုရပ် ဆိုးလ်မြို့။ ၆ ကြိမ်မြောက် လူသတ်မှုအတိုင်း။ * ၁၃ ကြိမ် - ၂၀၀၄ ဇူလိုင် ၂ (အသက် ၂၆) ၊ မာဖိုရပ် ဆိုးလ်မြို့။ ၆ ကြိမ်မြောက် လူသတ်မှုအတိုင်း။ * ၁၄ ကြိမ် - ၂၀၀၄ ဇူလိုင် ၉ (အသက် ၂၄ နှစ် အဲဆောင်ဂီမှ ကြေးကြီးအပျော်မယ်) ၊ မက်ဖိုရပ် ဆိုးလ်မြို့။ ၆ ကြိမ်မြောက် လူသတ်မှုအတိုင်း။ * ၁၅ ကြိမ် - ၂၀၀၄ ဇူလိုင် ၁၃ (အသက် ၂၇ နှစ် အဲဆောင်ဂီမှ ကြေးကြီးအပျော်မယ်) ၊ မက်ဖိုရပ် ဆိုးလ်မြို့။ ၆ ကြိမ်မြောက် လူသတ်မှုအတိုင်း။ * ၂၀၀၄ ဇူလိုင် ၁၅ နံနက် ၅ နာရီတွင် မာဖိုရပ် ဆိုးလ်မြို့ ဂရန်းမာ့တ်အနီး၌ ယူး ကို ရဲတပ်ဖွဲ့က လက်ရဖမ်းမိ။ == ရုပ်ရှင်အဖြစ် အသက်သွင်းခြင်း == * ''The Chaser'' (၂၀၀၈) ယူး၏ ဇာတ်လမ်းအားမှီးထားသည့် သရုပ်ဖော်ဇာတ်လမ်း။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:၁၉၇၀ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:တောင်ကိုရီးယား ကွင်းဆက်လူသတ်သမားများ]] [[Category:အမျိုးသား ကွင်းဆက်လူသတ်သမားများ]] [[Category:တောင်ကိုရီးယား မုဒိမ်းသမားများ]] bw5eneqjrofkh0a0tropk6e0q8c5mkb 0 123190 1061576 1020598 2026-11-05T03:46:40Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061576 wikitext text/x-wiki '''ဈောင်ကျန့်''' ( [[တရုတ်]] : 肖战၊ အောက်တိုဘာလ ၅ရက် ၁၉၉၁ မွေးဖွား၊ အခြားအမည် : '''ရှောင်ရှောင်''') သည် တရုတ်လူမျိုး သရုပ်ဆောင်နှင့် အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး X NINE အမည်ရအမျိုးသားအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ရှောင်သည် Oh! My Emperor (၂၀၁၈) နှင့် The Untamed (၂၀၁၉) ဇာတ်လမ်းတွဲတို့တွင် လူသိများလာခဲ့သည်။{{infobox person|name=ဈောင်ကျန့်|image=Xiao Zhan - Big Show 2.jpg|alt=ဈောင်ကျန့်|other_names=ရှောင်ရှောင် (Sean Xiao)|caption=|birth_date={{birth date and age|df=y|1991|10|05}}|birth_place=[[ချုံချင့်မြို့]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]|alma_mater=Modern International Art Design Academy of CTBU|occupation=သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော်|years_active=၂၀၁၅ - ယခု|agent=XZ Studio|module= {{Infobox Chinese|child=yes | s = 肖战 | t = 肖戰 }}|module2={{infobox musical artist|embed=yes | background = temporary | genre = Mandopop | instrument = {{flatlist| *[[စန္ဒရား]] *[[တယော]]}} | label = Wajijiwa Entertainment | associated_acts = X NINE }}}} == အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး == ရှောင်ကို အောက်တိုဘာလ ၅ရက် ၁၉၉၁ တွင် [[ချုံချင့်မြို့]] ၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ရှောင်သည် ငယ်ရွယ်စဉ်အခါကပင် ပုံဆွဲခြင်းနှင့် တယောတီးခြင်းတို့ကို သင်ယူခဲ့သည်။ ရှောင်သည် Modern International Art Design Academy of CTBU (Chongqing Technology and Business University) တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်တက်နေချိန်အတွင်း၌လည်း သံပြိုင်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ရှောင်သည် ၎င်း၏ အနုပညာအလုပ်များမစတင်ခင်အချိန်တွင် ဓာတ်ပုံဆရာနှင့် ဂရက်ဖစ်ဒီဇိုင်နာအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့သည်။ == အလုပ်အကိုင် == === ၂၀၁၅ - ၂၀၁၈ === ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဈောင်ကျန့်သည် X-Fire Realiy Program တွင် အခြားသင်တန်းသား (၁၅)ဦးနှင့်အတူ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ သူသည် Recording Program တစ်ခုဖြစ်သည့် Tencent မှ စီစဉ်သော Teen Channel တွင်လည်း ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ရှောင်၏ပထမဆုံး ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုမှာ ၂၀၁၆ ခုနှစ် Zhejuang တီဗီ၏ နှစ်သစ်ကူးပွဲအစီအစဉ်တွင်ဖြစ်သည်။ ထိုပွဲတွင် ရှောင်သည် "Freeze" နှင့် "Be A Man" သီချင်းတို့ကို အဖွဲ့ဝင်များနှင့်အတူ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့သည်။ ရှောင်သည် အခြားသင်တန်းသား (၈)ဦးနှင့်အတူ X NINE အမျိုးသားအဖွဲ့ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုအဖွဲ့တွင် အဓိကအဆိုရှင်အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။ X NINE အဖွဲ့သည် ၎င်း၏ အသေးစားအယ်လ်ဘမ် X Jiu ကို စက်တင်ဘာလ ၂၀၁၆ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ရှောင်သည် စိတ်ကူးယဉ်ဝက်ဘ်ဒရာမာကားတစ်ခုဖြစ်သည့် Super Star Academy တွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် ရှောင်သည် အချိန်ခရီးသွားအချစ်ဒရာမာကားတစ်ခုဖြစ်သည့် Shuttle Love Millennium တွင် အသေးစားပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် ရှောင်သည် နန်းတွင်းအချစ် ဝက်ဘ်ဒရာမာဖြစ်သည့် Oh! My Emperor တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲသည် ဟာသနှင့် အချစ်ကို အခြေခံသည့် ဇာတ်သွားကြောင့် လူကြိုက်များခဲ့သည်။ ရှောင်သည် ထိုဇာတ်လမ်းတွဲတွင် မင်းသားဇာတ်ရုပ်ဖြင့် လူသိများခဲ့သည်။ ရှောင်သည် ထိုဇာတ်လမ်းတွဲ၏ တေးသီချင်းဖြစ်သော "Stepping on Shadows" ကိုလည်း သီဆိုခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲမှာပင် ရှောင်သည် စိတ်ကူးယဉ်အက်ရှင်ဒရာမာတစ်ခုဖြစ်သည့် Through The Heavens နှင့် နန်းတွင်းဒရာမာတစ်ခုဖြစ်သည့် The Wolf တို့တွင်လည်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ === ၂၀၁၉ - ယခု === ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရှောင်သည် Mo Dao Zu Shi ဝတ္ထုကိုအခြေခံထားသည့် The Untamed တွင် အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် အခြားအမျိုးသားဇာတ်ဆောင် [[ဝမ်ယိပေါ်|wangyibo]]နှင့်အတူ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရှောင်နှင့် ဝမ်သည် ၎င်းဒရာမာ၏ တေးသီချင်းဖြစ်သော "wuji" ကိုလည်း သီဆိုခဲ့ကြသည်။ ဤဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ရှောင်၏ ပီပြင်သောသရုပ်ဆောင်စွမ်းရည်ကြောင့် ကောင်းမွန်သော မှတ်ချက်များရရှိခဲ့ပြီး ပိုမိုရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲမှာပင် ရှောင်သည် Jade Dynasty ရုပ်ရှင်တွင် ဇန်ရှောင်ဖန်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး အကောင်းဆုံး အဓိကဇာတ်ဆောင်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်<ref>[https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_8160037]</ref>။ စက်တင်ဘာလတွင် ရှောင်သည် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်စတူဒီယို "XZ Studio" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ xiaozhanသည် Forbes China ၏ လူကြိုက်များအောင်မြင်ကျော်ကြားသော အသက် ၃၀ အောက်လူငယ် ၃၀ ကို ရွေးချယ်သော "30 Under 30 Asia 2019" စာရင်းတွင် ဖော်ပြခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ==Filmography== ===ရုပ်ရှင်များ=== {| class="wikitable" ! ခုနှစ် !! အင်္ဂလိပ်ခေါင်းစဉ် !! တရုတ်ခေါင်းစဉ် !! ဇာတ်ရုပ် !! class="unsortable" |မှတ်ချက်များ !! class="unsortable" |Ref. |- | ၂၀၁၈ || ''Monster Hunt 2'' || 捉妖记2 || Little demon ||rowspan=2|Cameo appearance|Cameo ||<ref>{{cite web|url=http://ent.163.com/16/1128/08/C6UOLSBC000380D0.html|title=《捉妖记2》曝阵容 七大群星领衔加盟新捉妖天团|date=28 November 2016|website=Netease|language=zh}}</ref> |- |rowspan=2|၂၀၁၉ ||''The Rookies (၂၀၁၉)|The Rookies'' || 素人特工 || ယွမ်ဂျင်လင် ||<ref>{{cite web|url=http://news.mtime.com/2019/07/04/1594657.html|title=《素人特工》曝王大陆&肖战跑酷片段|date=4 July 2019|website=Mtime|language=zh|accessdate=5 November 2019|archivedate=4 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190704150308/http://news.mtime.com/2019/07/04/1594657.html}}</ref> |- | ''Jade Dynasty (film)|Jade Dynasty'' || 诛仙 || ဇန်ရှောင်ဖန် || || <ref name=jade>{{cite web|url=http://news.mtime.com/2019/07/23/1595311.html|title=zh:有怪兽！《诛仙》定档9.12首发预告 肖战李沁孟美岐唐艺昕决战鬼王宗|date=July 23, 2019|website=Mtime|language=zh|accessdate=16 November 2019|archivedate=23 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190723074125/http://news.mtime.com/2019/07/23/1595311.html}}</ref> |} ===ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ=== {| class="wikitable" ! ခုနှစ် !! အင်္ဂလိပ်ခေါင်းစဉ် !! တရုတ်ခေါင်းစဉ် !! ဇာတ်ရုပ် !! class="unsortable" |မှတ်ချက်များ !! class="unsortable" |Ref. |- | rowspan=2|၂၀၁၆ || ''Super Star Academy'' || 超星星学园 || Fang Tianze || ||<ref name=ssa>{{cite web|url=http://ent.qq.com/a/20160929/006152.htm|title=《超星星学园》今日开播 来体验跟燃少当同学！|date=29 September 2016|website=Tencent|language=zh|access-date=16 November 2019|archive-date=30 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190130162011/https://ent.qq.com/a/20160929/006152.htm}}</ref> |- | ''Shuttle Love Millennium'' || 相爱穿梭千年2：月光下的交换 || Boss Liang || Cameo || <ref name=slm>{{cite web|url=http://ent.ifeng.com/a/20161230/42797185_0.shtml|title=湖南卫视《相爱2》圆满收官 "轮回式结局"赢口碑|date=30 December 2016|website=ifeng|language=zh}}</ref> |- | rowspan=2|၂၀၁၈ || ''Oh! My Emperor'' || 哦！我的皇帝陛下 || Beitang Moran || ||<ref name=ome>{{cite web|url=http://ent.ifeng.com/a/20180413/43041612_0.shtml|title=《哦！我的皇帝陛下》定档4月25日 古装盐甜陪你下饭|date=13 April 2018|website=ifeng|language=zh}}</ref> |- | ''Battle Through the Heavens'' || 斗破苍穹 || Lin Xiuya || || <ref name=ba>{{cite web|url=http://ent.163.com/18/0827/12/DQ7F7U5H000380EN.html|title=《斗破苍穹》定档9月3日 吴磊林允相约开学季|date=27 August 2018|website=Netease|language=zh}}</ref> |- |rowspan=2|၂၀၁၉ || ''The Untamed (web series)|The Untamed'' || 陈情令 || ဝေ့ဝူရှန် || ||<ref name=untamed>{{cite web|url=http://ent.ifeng.com/a/20180705/43064593_0.shtml|title=《陈情令》首曝剧照 肖战王一博掀仙侠风云|date=5 July 2018|website=ifeng|language=zh}}</ref> |- |''Joy of Life (TV Series)|Joy of Life'' || 庆余年 || Yan Bingyun || || <ref>{{cite web|url=http://ent.163.com/18/0126/16/D93ETNKN00038IPD.html|title=《庆余年》肖战帅气亮相 谈角色：宠辱不惊|date=26 January 2018|website=Netease|language=zh}}</ref> |- | rowspan=4| TBA || ''The Wolf (TV series)|The Wolf'' || 狼殿下 || Ji Chong || || <ref name=wolf>{{cite web|url=http://ent.sina.com.cn/v/m/2017-08-28/doc-ifykiuaz1434818.shtml|title=《狼殿下》发预告 李沁王大陆肖战情陷三角虐恋|date=28 August 2017|website=Sina|language=zh}}</ref> |- |''Douluo Continent''|| 斗罗大陆 ||Tang San || || |- |''The Oath of Love''|| 余生，请多指教 ||Gu Wei|| || <ref>{{cite web|url=https://ent.163.com/19/0815/10/EMK720DN000380EN.html|title=《余生，请多指教》全阵容海报曝光 杨紫肖战主演|date=15 August 2019|website=Netease|language=zh}}</ref> |} ===ဇာတ်လမ်းတိုများ=== {| class="wikitable" ! ခုနှစ် !! အင်္ဂလိပ်ခေါင်းစဉ် !! တရုတ်ခေါင်းစဉ် !! ဇာတ်ရုပ် !! class="unsortable" |မှတ်ချက်များ/Ref. |- | rowspan=3|၂၀၁၅ || ''Eighteen'' || 十八岁 || ရှောင်ဇန် || |- | ''Shi Lian Dian Chang Ji'' || 失恋点唱机 || ချန်၏ ရည်းစားဟောင်း || |- | ''Shao Nian Zi Jiu Fang Huo Qiang'' || 少年自救防火墙 || || |- | rowspan=2|၂၀၁၆ ||''Warrior Spirit'' || 骑士精神 || လေစစ်သည်တော် || |- | ''The Brightest Star in the Sky'' || 夜空中最亮的星 || || |- | rowspan=2|၂၀၁၉ || ''Feel The World'' ||慢游旅行家 || || <ref>{{cite web|url=https://k.sina.com.cn/article_2342610415_m8ba165ef03300l12w.html?from=travel|title=肖战《慢游旅行家》厦门站正片上线|date=September 30, 2019|website=Sina|language=zh}}</ref> |- |''Xiao Zhan Lipstick Movie'' || 口红微电影 || || Estée Lauder Companies|Estee Lauder short film<ref>{{cite web|url=https://www.digitaling.com/projects/87758.html|title=雅诗兰黛×肖战口红微电影第二集：请你继续勇敢表达自己|date=October 2019|website=Digitling|language=zh|access-date=5 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030064259/https://www.digitaling.com/projects/87758.html|archive-date=30 October 2019|url-status=dead}}</ref> |} ==Discography== ===Singles=== {| class="wikitable" ! ခုနှစ် !! အင်္ဂလိပ်ခေါင်းစဉ် !! တရုတ်ခေါင်းစဉ် !! အယ်လ်ဘမ် !! class="unsortable" |မှတ်ချက်များ !! Ref. |- | rowspan=3|၂၀၁၈ || "Stepping on Shadows" || 踩影子 || ''Oh! My Emperor OST'' || ||<ref name=step>{{cite web|url=http://ent.163.com/18/0428/10/DGFMKNBP0003983E.html|title=《哦！我的皇帝陛下》插曲《踩影子》Mv上线|date=28 April 2018|website=Netease|language=zh}}</ref> |- | "Battle Through the Heavens" || 斗破苍穹 || ''Battle Through the Heavens OST ''|| with Wu Jiacheng, Peng Chuyue & Gu Jiacheng ||<ref>{{cite web|url=http://ent.163.com/18/0829/14/DQCPFSOJ000380EN.html|title=《斗破苍穹》片尾曲MV曝光 X玖少年团唱响破世之战|date=August 29, 2018|website=Netease|language=zh}}</ref> |- | "Satisfied" || 满足 || || || <ref>{{cite web|url=http://ent.163.com/18/1116/16/E0ODNTT800039206.html|title=肖战新歌《满足》MV上线 温暖发声感恩粉丝支持|date=November 16, 2018|website=Netease|language=zh}}</ref> |- | rowspan=5|၂၀၁၉ ||rowspan=2|"Unrestrained" ||rowspan=2| 无羁 ||rowspan=3|''The Untamed (web series)|The Untamed OST '' ||with [[ဝမ်ယိပေါ်]] || rowspan=2|<ref name=unrestrained>{{cite web|url=http://ent.people.com.cn/n1/2019/0708/c1012-31221131.html|title=《陈情令》国风音乐专辑重磅上线 肖战王一博"声动"诠释角色内心|date=July 8, 2019|website=People's Daily|language=zh}}</ref> |- | Solo version |- | "Song Ends with Chen Qing" || 曲尽陈情 || ||<ref>{{cite web|url=http://ent.huanqiu.com/movie/yingshi-neidi/2019-07/15179929.html?agt=15422|title=zh:《陈情令》人物曲上线 国韵美学打开内心世界 |date=July 22, 2019|website=Huanqiu|language=zh}}</ref> |- |"Asking Youth" || 问少年 || ''Jade Dynasty (film)|Jade Dynasty OST'' || ||<ref>{{cite web|url=http://news.mtime.com/2019/09/12/1597045.html|title=《诛仙Ⅰ》曝主题曲《问少年》MV 肖战热血开唱 平凡少年历经坎坷坚韧成长|date=September 12, 2019|website=Mtime|language=zh|accessdate=5 November 2019|archivedate=14 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190914041927/http://news.mtime.com/2019/09/12/1597045.html}}</ref> |- |} ===အခြားဖော်ပြမှုများ=== {| class="wikitable" ! ခုနှစ် !! အင်္ဂလိပ်ခေါင်းစဉ် !! တရုတ်ခေါင်းစဉ် !! အယ်လ်ဘမ် !! class="unsortable" |မှတ်ချက်များ !! Ref. |- |rowspan=3|၂၀၁၉|| "My Motherland and I" || 我和我的祖国 || rowspan=3|''Youth for the Motherland Singing''|| rowspan=3|Project for People's Republic of China’s 70th anniversary|| <ref>{{cite web|url=http://ent.ynet.com/2019/09/30/2113327t1254.html|title=李谷一领衔演唱《我和我的祖国》 共青团中央首发礼赞祖国70华诞|date=September 30, 2019|website=Ynet|language=zh|accessdate=5 November 2019|archivedate=1 October 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191001105701/http://ent.ynet.com/2019/09/30/2113327t1254.html}}</ref> |- | "My Chinese Heart" || 我的中国心 || <ref>{{cite web|url=http://e.gmw.cn/2019-10/04/content_33208347.htm|title=《我的中国心》发布 肖战深情唱响赤子“中国心”|date=October 4, 2019|website=Guangming Web|language=zh|accessdate=5 November 2019|archivedate=21 October 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191021062609/http://e.gmw.cn/2019-10/04/content_33208347.htm}}</ref> |- | "The Best Summer" || 最好的夏天 || <ref>{{cite web|url=http://ent.qingdaonews.com/2019-10/21/content_20822255.htm|title=太养眼！肖战宋祖儿合体拍校园风大片颜值爆满|date=October 21, 2019|website=Qingdao News|language=zh|access-date=5 November 2019|archive-date=21 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191021061657/http://ent.qingdaonews.com/2019-10/21/content_20822255.htm}}</ref> |} == ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်းများ == {| class="wikitable" |- ! ခုနှစ် ! ဆု ! ခေါင်းစဉ် ! Nominated work ! ရလဒ် ! class="unsortable" |Ref. |- |rowspan=2|၂၀၁၆ |16th Top Chinese Music Awards |Most Popular New Idol |{{NA}} |{{nom}} | |- |Tencent Video Star Award |Best New Actor | ''Super Star Academy'' |{{nom}} | |- |rowspan=2|၂၀၁၈ |25th Cosmo Beauty Ceremony | Beautiful Idol of the Year |{{NA}} |{{won}} |<ref>{{cite web|url=http://fashion.chinadaily.com.cn/a/201811/29/WS5c0488eda3101a87ca94728b.html|title=2018COSMO时尚美丽盛典闪耀绽放|date=November 29, 2018|website=China Daily|language=zh}}</ref> |- | 12th Tencent Video Star Awards | DOKI Popularity Award |{{NA}} |{{won}} | <ref>{{cite web|url=http://ent.qq.com/a/20181218/013151.htm|title=腾讯视频星光盛典：Baby美杨超越萌，老戏骨们最有范儿|date=December 18, 2018|website=Tencent|language=zh}}</ref> |- |rowspan=4|၂၀၁၉ |China Celebrity Charity Gala | Philanthropy Award |{{NA}} |{{won}} |<ref>{{cite web|url=https://gongyi.ifeng.com/a/20190327/45525666_0.shtml|title=慈善名人盛典颁奖礼群星璀璨，"2018慈善名人榜"隆重发布|date=March 27, 2019|website=ifeng|language=zh}}</ref> |- |6th The Actors of China Award Ceremony | rowspan=2|Best Actor (Web series) |rowspan=3|''The Untamed (web series)|The Untamed'' |{{nom}} |<ref>{{cite web|url=https://ent.sina.com.cn/v/m/2019-10-16/doc-iicezuev2530102.shtml|title=“好演员”候选名单：肖战李现赵丽颖杨紫等入围|date=October 16, 2019|website=Sina|language=zh}}</ref> |- |3rd Yinchuan Internet Film Festival |{{nom}} | |- |Golden Tower Award |Most Popular Actor |{{won}} |<ref>{{cite web|url=https://m.weibo.cn/p/231610_standard_cardlist_3590_yanyuan_index|title=Golden Tower Award|language=zh}}</ref> |- ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၁ မွေးဖွားသူများ ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ် အနုပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ် အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] db5s6frk9p3ebtm5lvgkxca4zcgh3zu 0 130738 1061703 1021666 2026-11-05T10:57:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1021666|1021666]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061703 wikitext text/x-wiki {{Infobox palladium}} '''ပယ်လေဒီယမ်''' (Palladium)ကို ပလက်တီနမ် သတ္ထုအုပ်စု(PGM) တွင် rhodium,(Rd), ruthenium (Ru), osmium,iridium စသည့် သတ္ထုများနှင့် ရောစပ်တွေ့ရှိနိုင်ပြီး အရောင်စိုသော ငွေဖြူရောင် သတ္ထုတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မျက်နှာပြင်မှာ သုံးမြှောင့်ပုံဆောင်ခဲ ပုံစံရှိပြီး သာမန် အပူချိန်တွင် အညှိတက်ခြင်း (oxidation)နှင့် အက်စစ်နှင့် ဓာတ်ပြုခြင်းများအား ကောင်းစွာ ကာကွယ်နိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ ၎င်းသည် နိုက်ထရစ် အက်စစ်နှင့် ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ် အက်စစ်များတွင် ပျော်ဝင်နိုင်ပြီး များသောအားဖြင့် ဒြပ်ပေါင်းပုံစံအဖြစ် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ဆားအဖြစ်ဖြင့် ရောနှောစွာ တွေ့မြင်နိုင်ပြီး ထူးခြားသော ဝိသေသတစ်ခုမှာ ဟိုက်ဒရိုဂျင်အား ကောင်းစွာ စုပ်ယူနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ပမာဏအရ အကြိမ်ပေါင်း ၉၀၀ကျော်စုပ်ယူထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။ ==အသုံးပြုခြင်း== အညှိတက်ခြင်း (Oxidation) ဖြစ်ခြင်းမှ ကောင်းစွာ ကာကွယ်နိုင်သောကြောင့် ပယ်လေဒီယမ်ကို သတ္ထုစပ်အနေဖြင့် ဗို့အားနည်း လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများတွင် လျှပ်ကူပစ္စည်းအနေဖြင့် အသုံးပြုပါသည်။ တန်ဖိုးကြီး လက်ဝတ်ရတနာများ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ရွှေဖြူပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုပါသည်။ ၎င်းအပြင် ပလက်တီနမ် အစားထိုးပစ္စည်းအနေဖြင့်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ လက်ပတ်နာရီ၊ သတ္ထုကွိုင်၊ ဘီးဝင်ရိုးထိန်းများနှင့် သိပ္ပံဆိုင်ရာ ကိရိယာပစ္စည်းများတွင် အလင်းပြန်ပစ္စည်း အဖြစ် ပယ်လေဒီယမ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များက ပလက်တီနမ်ကို စွမ်းအင်နည်းပညာများတွင် အဓိက ဓာတ်ကူပစ္စည်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယနေ့အချိန်တွင် ပယ်လေဒီယမ်၏ ပလက်တီနမ်ထက် အားသာသော ဂုဏ်သတ္တများပါရှိခြင်းကြောင့် ၎င်းကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလာကြပြီဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ပလက်တီနမ်မှာ အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ဦးဆောင်နေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် တယ်လီဗေးရှင်း၊ ကွန်ပျူတာနှင့် မိုဘိုင်းဖုန်းများတွင် လျှပ်စစ်ပစ္စည်း (capacitors) အနေဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ဘီလီယံ ၄၀၀ကျော် အထိ ထုတ်လုပ်လျက်ရှိပြီး တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြူလာကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်းအပြင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာများတွင် သွားတုများအဖြစ် ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးတို့နှင့် ရောစပ် အသုံးပြုကြသည်။ ==သဘာဝတွင် တွေ့ရှိရမှုအခြေအနေ== သဘာဝတွင် ပယ်လေဒီယမ်ကို သီးသန့်အနေဖြင့် ၎င်းပယ်လေဒီယမ်ပါဝင်မှု ပေါကြွယ်ဝသော သတ္ထုများထွက်ရှိရာ ဘရာဇီးလ်နိုင်မှ ထုတ်ယူရရှိနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းကို နီကယ်လ် ဒြပ်စင်အား ခွဲထုတ်ခြင်းဖြင့်သာ ရရှိနိုင်သည်။ ဩစတြေးလျ၊ ဘရာဇီးလ်၊ ရုရှား၊ အီသီယိုးပီးယား၊ တောင်အမေရိကနှင့် မြောက်အမေရိက တို့တွင် ပလက်တီနမ် သတ္ထုအုပ်စုများနှင့်အတူ တူးဖော်ရရှိနိုင်ပြီး ကနေဒါနှင့် တောင်အာဖရိက နိုင်ငံများတွင် နီကယ်၊ ကြေးနီတို့နှင့်အတူ တူးဖော်ရရှိနိုင်သည်။ ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ== ပယ်လေဒီယမ်ကို အဆင့်နိမ့်အဆိပ် ဖြစ်စေနိုင်သော သတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ပြီး မျက်စေ့၊ အရေပြားတို့ကို ယားယံကျိန်းစပ်စေနိုင်သည်။ ပယ်လေဒီးယမ်အရည်မှာ အရေပြားကို လောင်ကျွမ်းစေနိုင်သောကြောင့် ကိုင်တွယ်ရာတွင် သတိပြုကိုင်တွယ်သင့်ပါသည်။ အကယ်၍ မျက်လုံး၊ မျက်နှာကဲ့သို့ နုးညံ့သော ကိုယ်အင်္ဂါများနှင့် ထိတွေ့မိလျှင် ရေများများနှင့် ဆေးကြောပစ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ပယ်လေဒီယမ်ဒြပ်ပေါင်းများ အားလုံးသည် အဆင်မြင့် အဆိပ်များ ဖြစ်သောကြောင့် ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ ပယ်လေဒီယမ် ကလိုရိုဒ်အား သောက်မိခြင်း၊ အရေပြားနှင့် ထိမိခြင်းနှင့် ရှူရှိက်မိခြင်းများ ပြုလုပ်မိပါက ရိုးတွင်းခြင်ဆီ ပျက်စီးစေနိုင်ခြင်း၊ အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်ကို ပျက်စီးစေနိုင်ခြင်း စသော ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်းကို လက်တွေ့ခန်းတွင် တိရစ္ဆာန်များဖြင့် စမ်းသပ်ခြင်းဖြင့် ပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပယ်လေဒီယမ် ကလိုရိုက်ကို ပမာဏအနည်းငယ် ဖြစ်သော ဝ.၀၆၅ ဂရမ်ခန့်ကို နေ့စဉ် သောက်ပေးပါက တီဘီရောဂါကို ကာကွယ် နိုင်သည်။ ==ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုများ== ပယ်လေဒီယမ်သည် ကန့်သတ် ပစ္စည်း အမျိုးအစားဖြစ်သောကြောင့် ခွင့်ပြုချက် တစ်စုံတရာမရှိပဲ ထုတ်လုပ်ခွင့်မပြုပါ။ အချို့သောမြေဆီလွှာ အမျိုးအစားများတွင် ပမာဏအနည်းငယ်ကို တွေ့ရှိနိုင်ပြီး သစ်ရွက်များတွင်လည်း ပမာဏ အနည်းငယ်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ လေ့လာစမ်းသမ်းချက်များအရ အပင်များ၏ ကြီးထွားမှုနှုန်းသည် ပယ်လေဒီယမ် ဆား (၃ppm) နှင့်အထက် လိုအပ်သော်လည်း ရေဓာတ်ပါဝင်မှုများသော water hyacinth ကဲ့သို့ အပင်မျိုးစိတ်များမှာ ခံနိုင်ရည်မရှိပဲ သေဆုံးသွားသည်ကို လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] opp5ov1wlm5ypo72thpijuzkbg3hkhs 0 134517 1061655 1056571 2026-11-05T08:43:30Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1061655 wikitext text/x-wiki {{Short description|တရုတ်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် လိုလိုနွယ်ဖွား တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု}} {{Infobox ethnic group | group = ယီလူမျိုး | native_name = ꆈꌠ (Nuosu) / 彝族 (Yízú) | image = {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 130 | image1 = 00 Yi minority in traditional 01.jpg | image2 = 00 Yi minority in traditional 03.jpg | caption = ယီ (လိုလို) တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ပုံရိပ်များ }} | poptime = ၉.၈ သန်းကျော် (၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်း) <ref name="Census2020">{{cite web |url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjgb/rkpcgb/ |title=Main Data of the Seventh National Population Census |publisher=National Bureau of Statistics of China |year=2021 |access-date=15 October 2026}}</ref> | regions = {{flag|China}} (စီချွမ်၊ ယူနန်၊ ကွေ့ကျိုး၊ ကွမ်ရှီး)<br />{{flag|Vietnam}} (ဟေးရ်ဂျန်၊ ကောင်းဘန်၊ လာအိုကိုင်း)<br />{{flag|Laos}} (ဖုန်းဆာလီ)<br />{{flag|Thailand}} | languages = [[နော့ဆူဘာသာစကား|ယီဘာသာစကားများ]] (Loloish / Nisoic) <ref name="Harrell2001">Harrell, Stevan (2001). *Ways of Being Ethnic: Interethnic Relations in Southern Liangshan*. University of Washington Press. ISBN 978-0-295-98123-9.</ref> | religions = ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု (Bimoism)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[နခီလူမျိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး]]၊ [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်များ]] <ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". *Papers in Southeast Asian Linguistics*, No. 14, Pacific Linguistics, pp. 1–72.</ref> }} '''ယီလူမျိုး''' ({{lang-en|Yi people}}; {{zh|c=彝族|p=Yízú}}; ရိုးရာယီစာ: ꆈꌠ, ''Nuosu''; [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]: ယခင် သမိုင်းဝင်အမည် '''လိုလိုလူမျိုး''' / ''Lolo'') သည် [[အရှေ့အာရှ]]နှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]] ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည့် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်]] တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997" /><ref name="Harrell2001" /> ၎င်းတို့သည် အဓိကအားဖြင့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်းရှိ တောင်တန်းဒေသများဖြစ်သော [[စိချွမ်းပြည်နယ်|စိချွမ်း]]၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]၊ [[ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်|ကွေ့ကျိုး]] နှင့် [[ကွမ်ရှီးကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကွမ်ရှီး]] ပြည်နယ်တို့တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။<ref name="Census2020" /> တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော လူနည်းစု တိုင်းရင်းသား ၅၅ မျိုးအနက် ယီလူမျိုးသည် သတ္တမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး လူမျိုးစုဖြစ်ပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အမျိုးသား သန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်များအရ လူဦးရေ ၉.၈ သန်းကျော် ရှိသည်။<ref name="Census2020" /> တရုတ်နိုင်ငံ ပြင်ပတွင်လည်း [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း နယ်စပ်ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။တရုတ်နိုင်ငံ၊ စိချွမ်းပြည်နယ်ရှိ [[လျန်ရှန်းယီကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု|လျန်ရှန်း ယီကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စီရင်စု]] (Liangshan Yi Autonomous Prefecture) သည် ယီလူမျိုးများ အဓိက စိစစ်စုစည်း နေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၂ သန်းခန့် အခြေစိုက်သည်။ ထို့ပြင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်တို့ရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ခရိုင်/စီရင်စု အများအပြားတွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်။<ref name="Harrell2001" />ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ဟေးရ်ဂျန် (Hà Giang)၊ ကောင်းဘန် (Cao Bằng) နှင့် လာအိုကိုင်း (Lào Cai) ပြည်နယ်များတွင် နေထိုင်ကြသူများကို တရားဝင်အားဖြင့် "လိုလို" (Lô Lô) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး လူဦးရေ ၄,၀၀၀ နီးပါး ရှိသည်။<ref name="Vietnam2019">{{cite web |url=https://www.gso.gov.vn/ |title=Completed Results of the 2019 Viet Nam Population and Housing Census |publisher=General Statistics Office of Vietnam |year=2019 |access-date=15 October 2026}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == '''ယီလူမျိုး'''တို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] များဖြစ်ကြပြီး ရှေးဦးအစက တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ မူလဘိုးဘေးများသည် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်စု]] နှင့် [[ချင်းဟိုင်]] ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်၊၊<ref name="Luce1959">Luce, G. H. (1959). "Old Burma—Early Pagan". ''Artibus Asiae''.</ref> ခရစ်နှစ် အစောပိုင်းရာစုနှစ်များတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များသည် တောင်ဘက်သို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြရာတွင် တစ်အုပ်စုသည် [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]]သို့ ဝင်ရောက်သွားပြီး (ယနေ့ခေတ် တိဗက်လူမျိုးများ ဖြစ်လာသည်)၊ အခြားတစ်အုပ်စုမှာ တရုတ်ပြည် အနောက်တောင်ပိုင်း (စီချွမ်းနှင့် ယူနန်) မှတစ်ဆင့် [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်၊၊ ဤသို့ ရွှေ့ပြောင်းရာတွင် ယီ ၊ [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] နှင့် [[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ ဘိုးဘေးများသည် မျိုးနွယ်တူများအဖြစ် အတူတကွ ရှိခဲ့ကြသည်၊၊<ref>Than Tun (1988). ''The Royal Orders of Burma, A.D. 1598-1885''. Kyoto University.</ref> <ref name="Mullaney">{{cite book |last=Mullaney |first=Thomas |title=Coming to Terms with the Nation: Ethnic Classification in Modern China |url=https://archive.org/details/comingtotermswit0000mull |year=2011 |publisher=University of California Press |page=[https://archive.org/details/comingtotermswit0000mull/page/23 23]}}</ref> ယီလူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်များနှင့် သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၎င်းတို့သည် "အာပူ ဒူမူ" (Apu Dumu) ဟုခေါ်သော ဘိုးဘေးကြီးတစ်ဦးမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ၎င်းတွင် သား ၆ ဦးရှိခဲ့ပြီး ထိုသား ၆ ဦးမှတစ်ဆင့် ယီလူမျိုးစုကြီး ၆ ခု ကွဲပြားကာ အနောက်တောင်ဘက် ဒေသအသီးသီးသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ကြသည်။<ref name="Harrell2001">{{cite book|last=Harrell|first=Stevan|title=Ways of Being Ethnic in Southwest China|url=https://archive.org/details/waysofbeingethni0000harr|year=2001|publisher=University of Washington Press|page=[https://archive.org/details/waysofbeingethni0000harr/page/190 190]}}</ref> အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း ထွန်းကားခဲ့သော [[နန်ကျောက်|နန်ကျောက်နိုင်ငံ]] (Nanzhao Kingdom) သည် ယီလူမျိုးတို့၏ သမိုင်းတွင် အရေးပါသော ကာလတစ်ခုဖြစ်သည်။ နန်ကျောက်နိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သူများသည် ယီလူမျိုးများနှင့် [[ပိုင်လူမျိုး]] များ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref name="Beckwith">{{cite book |last=Beckwith |first=Christopher I. |title=The Tibetan Empire in Central Asia |url=https://archive.org/details/tibetanempireinc0000beck |year=1987 |publisher=Princeton University Press |page=[https://archive.org/details/tibetanempireinc0000beck/page/65 65]}}</ref> ထိုစဉ်က ယီလူမျိုးများသည် စစ်ရေးစစ်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်ပြီး အာရှအလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ နန်ကျောက်နိုင်ငံ ပြိုကွဲပြီးနောက် ယီလူမျိုးတို့သည် ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြစ်သော "စော်ဘွားစနစ်" ဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ယီလူမျိုးတို့တွင် သမိုင်းကြောင်းအရ လူမှုအတန်းအစား ခွဲခြားမှု အလွန်ပြင်းထန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို "အနက်ရောင်ယီ" (အုပ်ချုပ်သူ လူကုံထံတန်းစား) နှင့် "အဖြူရောင်ယီ" (သာမန်အရပ်သားနှင့် လယ်သမား) ဟူ၍ ခွဲခြားခဲ့ကြသည်။<ref name="Herman2007">{{cite book|last=Herman|first=John E.|title=Amid the Clouds and Mist: China's Colonization of Guizhou|year=2007|publisher=Harvard University Press|page=34}}</ref> စီချွမ်ပြည်နယ်ရှိ သလျန်ရှန် တောင်တန်းဒေသသည် ယီလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို နှစ်ပေါင်းရာချီအောင် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သော ဒေသဖြစ်သည်။ ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစုအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲများကြောင့် ယီလူမျိုးအချို့သည် တောင်ဘက်သို့ ထပ်မံရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြရာမှ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] တို့သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ကြသည်။<ref name="Michaud">{{cite book |last=Michaud |first=Jean |title=Historical Dictionary of the Peoples of the South-East Asian Massif |year=2006 |publisher=Scarecrow Press |page=251}}</ref> ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရက ယီလူမျိုးတို့၏ ရှေးဟောင်းကျွန်စနစ်နှင့် အဆင့်အတန်းခွဲခြားမှုများကို ပယ်ဖျက်စေခဲ့ပြီး "ယီကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စီရင်စု" များကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ယီလူမျိုး (နူဆူ) တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[လီဆူလူမျိုး]]၊ [[အာခါလူမျိုး]] နှင့် [[လားဟူလူမျိုး]] တို့နှင့် ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ အလွန်နီးစပ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အဆိုပါလူမျိုးစုများသည် ယီလူမျိုးစုကြီး (Loloish group) မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးစုသတ်မှတ်ချက်တွင်မူ ၎င်းတို့၏ သီးခြားအမည်များဖြင့်သာ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="Bradley">{{cite journal |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman languages and classification |journal=Papers in Southeast Asian Linguistics |year=1997 |volume=14 |pages=1–72}}</ref> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ယီလူမျိုးများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင်]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]] ထဲမှ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် [[လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလိုမျိုးနွယ်]] (Loloish) ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်၊၊ ယီဘာသာစကားသည် အဓိကအားဖြင့် ဒေသန္တရစကားကြီး ၆ မျိုး ကွဲပြားနေပြီး ၎င်းတို့အချင်းချင်း နားလည်ရန် ခက်ခဲသော်လည်း သဒ္ဒါတည်ဆောက်ပုံမှာ တူညီကြသည်၊၊ [[ဗမာဘာသာစကား|ဗမာစကား]] ကဲ့သို့ပင် အသံနိမ့်အမြင့် (Tonal language) ကို အခြေခံသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်၊၊<ref>Bradley, D. (1979). ''Proto-Loloish''. Scandinavian Institute of Asian Studies Monograph Series.</ref> # မြောက်ပိုင်းယီ (နော့ဆူ 诺苏) # အနောက်ပိုင်း ယီ (လိုလို 罗罗) # အလယ်ပိုင်းယီ (လိုလိုဖို 倮倮泼) # တောင်ပိုင်း (နိဆု 尼苏) # အရှေ့တောင် ယီ (ဆာနီ 撒尼) # အရှေ့ ယီ (နာဆူ) မြောက်ပိုင်းယီသည် ပြောဆိုသူ နှစ်သန်းခန့်ရှိပြီး ယီဘာသာ၏ စံထားရသည့်ဘာသာကို ပြောဆိုကြသည့် မျိုးနွယ်စု အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သရုပ်ခွဲသောဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ <ref name="nsgra">{{Template:Cite journal|title=英语和彝语的语法比较研究|journal=-西南民族大学学报(人文社科版)|year=2006|doi=10.3969/j.issn.1004-3926.2006.08.014}}</ref> [[File:Yi People Culture (9958485306).jpg|thumb| စီချွမ်ပြည်နယ်ပြတိုက်၊ ချန်ဒူး၊ စီချွမ်အနုပညာနှင့် လူမျိုးစုပြခန်း၊ 2010။]] ယီလူမျိုးတို့၏ ကိုယ်ပိုင်စာပေသည် အနည်းဆုံး နှစ်ပေါင်း ၅၀၀ ကျော် (အချို့က နှစ်ပေါင်း ၁,၀၀၀ ကျော်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်) သက်တမ်းရှိပြီး အာရှတိုက်၏ ရှေးအကျဆုံးသော စာပေများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်၊၊ မူလယီစာသည် အက္ခရာမဟုတ်ဘဲ အဓိပ္ပာယ်ဖော် သင်္ကေတများ (Logographic) ဖြစ်သည်၊၊ ရှေးယခင်က ဘာသာရေးဆရာ "ဘီမို" (Bimo) များကသာ အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး သမိုင်း၊ နက္ခတ္တဗေဒ၊ ဆေးပညာနှင့် ဘာသာရေးကျမ်းစာပေါင်းများစွာကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်၊၊<ref>Luo, W. (2001). ''The History of Yi Script''. Sichuan People's Publishing House.</ref> ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များတွင် တရုတ်အစိုးရသည် ရှေးဟောင်းယီစာ သင်္ကေတပေါင်း ၈,၀၀၀ မှ ၁၀,၀၀၀ ခန့်အနက်မှ အသုံးအများဆုံး သင်္ကေတ ၈၁၉ ခုကို ရွေးချယ်၍ အသံထွက်အလိုက် စနစ်တကျ ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်၊၊ ၎င်းကို "Modern Yi Syllabary" ဟုခေါ်ပြီး ယခုအခါ လျန်ရှန်း (Liangshan) ဒေသရှိ ကျောင်းများတွင် တရားဝင် သင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref>Harrell, S. (2001). ''Ways of Being Ethnic in Southwest China''. University of Washington Press.</ref> ယီစာပေကို ထိန်းသိမ်းရာတွင် "ဘီမို" (Bimo) ဟုခေါ်သော ရိုးရာဘာသာရေး ပညာရှိများသည် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်၊၊ ရှေးဟောင်းယီစာဖြင့် ရေးသားထားသော ကျမ်းစာများကို လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်လာကြသူများဖြစ်ပြီး ယီလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်နှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို စာပေဖြင့် ခိုင်ခိုင်မာမာ မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့ကြသည်၊၊ == မျိုးရိုးဗီဇ == ယီလူမျိုး (ယခင်က လိုလိုလူမျိုးဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သူများ) သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် အရှေ့အာရှ၏ လူသားမျိုးနွယ် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းတွင် အလွန်အရေးပါသည်၊၊ ခေတ်သစ် DNA နည်းပညာဖြင့် လေ့လာချက်များအရ ယီလူမျိုးများသည် [[တိဗက်လူမျိုး]]များ၊ [[ဗမာလူမျိုး]]များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ အလွန်နီးစပ်မှုရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်၊၊<ref>Summerer, M., et al. (2014). "The genetic distinctness of the Tibeto-Burman populations in Myanmar". ''Molecular Biology and Evolution''.</ref><ref name="Wang2021">Wang, C. C., et al. (2021). "The Genomic Formation of Human Populations in East Asia". ''Nature''.</ref> ယီလူမျိုး အမျိုးသားများ၏ Y-Chromosome ကို လေ့လာချက်အရ အဓိကအားဖြင့် Haplogroup O2 (M122) ကိုတွေ့ရပြီး ဤဗီဇသည် ယီလူမျိုးများတွင် အများဆုံးတွေ့ရသော အမှတ်အသားဖြစ်ပြီး (ခန့်မှန်းခြေ ၄၀% မှ ၆၀% အထိ) ရှိသည်၊၊ ဤအချက်သည် ၎င်းတို့အား [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] နှင့် [[တိဗက်လူမျိုး]] တို့နှင့် မျိုးရိုးတူညီကြောင်း ပြသနေသည်၊၊ ၎င်းတို့အားလုံးသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆,၀၀၀ ခန့်က [[မြစ်ဝါမြစ်]] အနီးတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဦးစိုက်ပျိုးရေး လူမျိုးစုများမှ ဆင်းသက်လာကြခြင်း ဖြစ်သည်၊၊<ref name="Shi2005">Shi, H., et al. (2005). "Y-Chromosome Evidence of Southern Origin of the East Asian–Specific Haplogroup O3-M122". ''The American Journal of Human Genetics''.</ref><ref>Huang, Y., et al. (2018). "Genetic diversity and phylogenetic analysis of Yi people in Southwest China". ''Scientific Reports''.</ref> Haplogroup D (M174) ဗီဇသည် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်၏ ရှေးဦးလူသားများ ထံမှ ဆင်းသက်လာသော ဗီဇဖြစ်ပြီး ယီလူမျိုးများတွင်လည်း အထိုက်အလျောက် တွေ့ရှိရသည်၊၊ ဤအချက်သည် ယီလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် တောင်ဘက်သို့ မရွှေ့ပြောင်းမီ တိဗက်လူမျိုးများနှင့် သွေးနှောမှု ရှိခဲ့ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်၊၊<ref name="Wen2004">Wen, B., et al. (2004). "Genetic evidence supports demic diffusion of Han culture". ''Nature''.</ref><ref>Yao, H. B., et al. (2017). "Genetic structure of Tibeto-Burman populations in Southwest China". ''Journal of Human Genetics''.</ref> မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော Mitochondrial DNA (mtDNA) လေ့လာချက်များအရ ယီလူမျိုးများသည် တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း အာရှမျိုးနွယ်စု နှစ်ခုလုံး၏ ဝိသေသများ ရောနှောနေသည်ကို တွေ့ရသည်၊၊<ref>Yao, Y. G., et al. (2002). "Phylogeographic Differentiation of Mitochondrial DNA in Han Chinese". ''The American Journal of Human Genetics''.</ref> သုတေသနပြုချက်များအရ ယီလူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ အလွန်နီးစပ်သည်၊၊ လေ့လာချက်တစ်ခုတွင် ယီလူမျိုးများသည် တိဗက်လူမျိုးများထက်စာလျှင် ဗမာလူမျိုးများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော DNA ရလဒ်များ ပြသနေသည်ကို တွေ့ရသည်၊၊ ၎င်းမှာ ယီနှင့် ဗမာတို့သည် ရှေးဦး တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုကြီးမှ ခွဲထွက်လာပြီးနောက် တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ရွှေ့ပြောင်းလာကြသည့် လမ်းကြောင်းတူညီသောကြောင့် ဖြစ်သည်၊၊<ref>Summerer, M., et al. (2014). "The genetic distinctness of the Tibeto-Burman populations in Myanmar". ''Molecular Biology and Evolution''.</ref><ref>Zhang, X., et al. (2019). "The genetic history of Admixture in the Yi people". ''Annals of Human Biology''.</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု == ယီလူမျိုးများသည် ရောင်စုံခြယ်သထားသော ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ခေါင်းပေါင်းနှင့် ပန်းထိုးအင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိပြီး၊ အမျိုးသားများသည် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အညိုရောင် ဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာပွဲတော်များထဲတွင် "မီးတိုင်ပွဲတော်" (Torch Festival) သည် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။ == တည်နေရာ == &nbsp;ယီလူဦးရေ ၉သန်းကျော်ရှိပြီး&nbsp;[[ယူနန်ပြည်နယ်]]တွင် ၄.၅သန်းကျော်၊ ၂.၅သန်းသည် &nbsp;စီချွမ်တောင်ပိုင်းတွင်နေထိုင်ပြီး ယီ၁သန်းသည် &nbsp; ကွမ်ကျိုးပြည်နယ်စပ်တွင်နေထိုင်ကြသည်။ ယီလူမျိုးအားလုံးနီးပါးသည်တောင်တန်းဒေသများ၌နေထိုင်ကြသည်။ {{Template:Citation needed|date=August 2011}} ။ ယီဒေသ၏အမြင့်ပိုင်းကွဲပြားခြားနားမှုများသည်ရာသီဥတုနှင့်ဤဒေသများတွင်မိုးရွာသွန်းမှုကိုတိုက်ရိုက်သက်ရောက်သည်။ ဤထူးခြားသောကွဲပြားခြားနားမှုများမှာယီဒေသရှိရာသီဥတုမှာမိုင်အနည်းငယ်ကွာဝေးသည်ဟုပြောခဲ့ဖူးသည်။ ကွဲပြားခြားနားသောဒေသများရှိရီလူ ဦး ရေသည်တစ် ဦး နှင့်တစ် ဦး အလွန်ကွဲပြားခြားနားပြီး၎င်းတို့နှင့်လုံးဝကွဲပြားခြားနားသောနည်းလမ်းများဖြင့်နေထိုင်ကြသည်။ <ref name="china.org.cn">{{Template:Cite web|url=http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-2-yi.htm|title=Ethnic Groups - china.org.cn|publisher=china.org.cn|accessdate=2014-08-08}}</ref> == လူဦးရေပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == === ခရိုင်အလိုက် ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်း) === တရုတ်နိုင်ငံရှိ ယီလူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် စီချွမ်း၊ ကွေ့ကျိုး နှင့် ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ အောက်ပါဇယားသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယီလူမျိုး ၁% နှင့်အထက် နေထိုင်သော ခရိုင်နှင့် မြို့ပြဒေသများကို ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်၊၊ {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |+ တရုတ်နိုင်ငံရှိ ယီလူမျိုးများ၏ လူဦးရေစာရင်း (၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) ! style="text-align:left;" | ခရိုင်/မြို့ပြဒေသ ! ယီလူမျိုး % ! ယီလူဦးရေ ! စုစုပေါင်း လူဦးရေ |- | style="text-align:left;" | '''စီချွမ်းပြည်နယ်''' (Sichuan) | 2.58 | 2,122,389 | 82,348,296 |- | style="text-align:left;" | လျန်ရှန်း ယီကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Liangshan Yi) | 44.43 | 1,813,683 | 4,081,697 |- | style="text-align:left;" | ဘူထော့ခရိုင် (Butuo County) | 95.44 | 132,285 | 138,604 |- | style="text-align:left;" | ကျောက်ကျွယ်ခရိုင် (Zhaojue County) | 96.75 | 200,951 | 207,712 |- | style="text-align:left;" | မိကုခရိုင် (Meigu County) | 97.81 | 172,356 | 176,214 |- | style="text-align:left;" | '''ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်''' (Guizhou) | 2.39 | 843,554 | 35,247,695 |- | style="text-align:left;" | လျိုဖန်းရွှီမြို့ (Liupanshui) | 9.56 | 262,308 | 2,744,085 |- | style="text-align:left;" | ပိကျဲဒေသ (Bijie) | 7.41 | 468,800 | 6,327,471 |- | style="text-align:left;" | '''ယူနန်ပြည်နယ်''' (Yunnan) | 11.11 | 4,705,658 | 42,360,089 |- | style="text-align:left;" | ချူရှုံ ယီကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Chuxiong Yi) | 26.31 | 668,937 | 2,542,530 |- | style="text-align:left;" | ဟုန်ဟေ ဟာနီနှင့် ယီကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Honghe) | 23.57 | 973,732 | 4,130,463 |- | style="text-align:left;" | နင်လန် ယီကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင် (Ninglang Yi) | 61.97 | 142,049 | 229,204 |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[လျန်ရှန်း ယီကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]] * [[ချူရှုံ ယီကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]] * [[ဟာနီလူမျိုး]] * [[ပိုင်လူမျိုး]] * Pollard, S. (1921). ''In Unknown China''. Seeley Service & Co. Limited. * d'Ollone, H. (1912). ''In Forbidden China''. T. Fisher Unwin. == ပြင်ပလင့်များ == * China.org.cn " [http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-2-yi.htm ယီလူမျိုးလူနည်းစု] " * Yu-Hsiu လူ။ " [https://www.youtube.com/watch?v=ACeFQlaYsPs Dishi septet] ရိုးရာဂီတနှင့်ကခုန်မှတ်တမ်းများ။ " * Peoples.org " [https://web.archive.org/web/20070506221718/http://yi.peoples.org/ တရုတ်ပြည်ရှိ ယီလူမျိုး] " * Yizuren.com ။ "ဟု[http://www.yizuren.com/article.asp?articleid=549 ယီလူမျိုးတို့၏ ကြီးမားသော ကြိုးတပ်တူရိယာ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150803224028/http://www.yizuren.com/article.asp?articleid=549 |date=3 August 2015 }} " ။ * Vermander, ခ " [http://www.erenlai.com/index.php?aid=681&lan=3 Liangshan စီရင်စု၏ Yis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206062709/http://www.erenlai.com/index.php?aid=681&lan=3 |date=6 February 2012 }} " ။ * Vermander, ခ " [http://www.erenlai.com/index.php?aid=639&lan=3 Nuosu ဘာသာတရား: ထုံးတမ်း, အေးဂျင့်များနှင့်ယုံကြည်ချက်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120625034835/http://www.erenlai.com/index.php?aid=639&lan=3 |date=25 June 2012 }} " ။ * Ayi Bamo ။ " [http://www.erenlai.com/index.php?aid=121&lan=3 Liangshanယီလူ့အဖွဲ့အစည်းရှိ Bi-mox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206062608/http://www.erenlai.com/index.php?aid=121&lan=3 |date=6 February 2012 }} " * ''[http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=kt896nd0h7;brand=ucpress တရုတ်ပြည်အနောက်တောင်ပိုင်း၏ယီအပေါ်အမြင်များ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205063413/https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=kt896nd0h7;brand=ucpress |date=5 December 2024 }}'' Stevan Harrell တည်းဖြတ်သည်။ * [http://www.360doc.com/content/12/0813/22/276037_230028707.shtml တရုတ်ပြည်၏ခရိုင်အလိုက်လူမျိုးစု၏မြေပုံဝေစု] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101193742/http://www.360doc.com/content/12/0813/22/276037_230028707.shtml |date=1 January 2016 }} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] d5z2fvf53tfazlf9lxmvlxqmfzqrihg 0 139211 1061715 529841 2026-11-05T11:35:27Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061715 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = အာ့ဗီလာ <br/> Ávila |settlement_type = စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် |other_name = |native_name = <!-- for towns and cities whose native name is not in English --> |nickname = ''Ávila de los Caballeros'', ''Ávila del Rey'', ''Ávila de los Leales'' (Ávila of the Knights, Ávila of the King, Ávila of the Loyalists) |motto = {{lang|es|Una ciudad para todos...}} (A town for everyone...) |image_skyline = Avila 001.jpg |imagesize = |image_caption = Ávila with its town walls |image_flag = Bandera de Ávila.svg |flag_size = |image_shield = Escudo de Ávila.svg |seal_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_size = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_relief = |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = [[စပိန်နိုင်ငံ]] |subdivision_type1 = ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |subdivision_name1 = ကတ်စတိုင်း နှင့် လီယွန် |subdivision_type2 = ခရိုင် |subdivision_name2 = အာ့ဗီလာ |government_type = |leader_title = မြို့တော်ဝန် |leader_name = Jesús Manuel Sánchez Cabrera |leader_party = XAV |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_land_km2 = 231.9 |population_as_of = | population_footnotes = |population_total = |timezone = CET |utc_offset = +1 |timezone_DST = CEST |utc_offset_DST = +2 |coordinates = {{coord|40|39|N|4|41|W|type:city_region:ES|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = 1132 |elevation_ft = 3714 |postal_code_type = Postal code |postal_code = 05001 - 05006 |area_code = 34 (Spain) + 920 (Ávila) |website = http://www.avila.es {{in lang|es}} |footnotes = {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |Official_name = အာ့ဗီလာမြို့ဟောင်း နှင့် မြို့တံတိုင်းပြင်ပရှိ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ |ID = 348 |Year = ၁၉၈၅ | Session = နဝမအကြိမ် |Criteria = ယဉ်ကျေးမှု: iii, iv |Area = ၃၆.၄ ဟက်တာ |Includes = Hermitage of San Segundo, Basilica of San Vicente, Church of San Andrés, Church of San Pedro, Church of San Nicolás, Church of Santa María de la Cabeza, Church of San Martín, Convent of La Encarnación, Convent of San José, Royal Monastery of Santo Tomás }} }} '''အာ့ဗီလာမြို့''' သည် [[စပိန်နိုင်ငံ]] ရှိမြို့တော်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကတ်စတိုင်းနှင့် လီယွန် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ အာ့ဗီလာခရိုင်၏ မြို့တော်နှင့် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အာဒါဂျာမြစ်၏ ညာဘက်မြစ်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁,၁၃၀ မီတာအမြင့်တွင် တည်ရှိသဖြင့် စပိန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်မြို့တော်များတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://cvc.cervantes.es/actcult/paisajes/castilla_leon/default.htm|publisher=Centro Virtual Cervantes|title=Castilla y León|access-date=11 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20221016204154/https://cvc.cervantes.es/actcult/paisajes/castilla_leon/default.htm|archive-date=16 October 2022|url-status=dead}}</ref> ၎င်း၏ အလယ်ခေတ် တံတိုင်းများကြောင့် လူသိများပြီး အာ့ဗီလာအား တခါတရံတွင် ကျောက်တုံးနှင့် သူတော်စင်များ၏ မြို့ ဟု ခေါ်ကြသည်။ စပိန်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေအလိုက် ရိုမက်နက်စ် နှင့် ဂေါသစ် ဘုရားကျောင်း အများဆုံးမြို့ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ <ref>{{Cite web |url=http://www.avilaturismo.com/en/what-to-do/romanesque-avila |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=11 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806161517/https://www.avilaturismo.com/en/what-to-do/romanesque-avila |archive-date=6 August 2020 |url-status=dead}}</ref> ၎င်းတွင် အပြည့်အစုံရှိပြီး ထင်ရှားသော အလယ်ခေတ် မြို့တော်ခန်းမရှိပြီး ရိုမက်နက်စ် စတိုင်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ စာရေးဆရာ ဂျိုဆေး မာတီနက်ဇ် ရူးရစ်ဇ် က သူ၏ "ကက်စတီလန် ဝိဉာဉ်" အမည်ရသည့် စာအုပ်တွင် "စပိန်နိုင်ငံတွင် ၁၆ ရာစု အဆန်ဆုံးမြို့"​ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ပြင် အာ့ဗီလာ လော့စ် ကာဘာလဲယို (နိုက်သူရဲကောင်းတို့၏ အာ့ဗီလာ)​၊​ အာ့ဗီလာ ဒယ် ရေး (ဘုရင်၏ အာ့ဗီလာ) နှင့် အာ့ဗီလာ ဒီ လော့စ် လီလက်စ် (သစ္စာခံတို့၏ အာ့ဗီလာ) ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး ထိုအမည်များသည် မြို့၏ အလံတွင် ဖော်ကျူးထားသည်။ အမေရိကန် သရုပ်ဆောင် ဒါရိုက်တာအော်ဆန်ဝဲလ် က အာ့ဗီလာအား သူအနေချင်ဆုံးမြို့ဟု ဆိုခဲ့ဖူးပြီး "ထူးဆန်းသော ကြေကွဲဖွယ်နေရာ" ဟု ဆိုသည်။<ref>https://www.youtube.com/watch?v=VcgUAy2INsk</ref> ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိသော "သန်းခေါင်ယံ အသံများ"​ရုပ်ရှင်၏ အခန်းများကို အာ့ဗီလာတွင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၁၉၈၅တွင် အာ့ဗီလာအား [[ယူနက်စကို]]၏ [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]] စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ မူလအစက တံတိုင်းခေတ်ထားသော မြို့တော်နှင့် ဘုရားကျောင်း ၄ ခု ပါဝင်သော်လည်း ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာစာရင်းတွင် ပါဝင်သော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများကို နောက်တွင် ထပ်မံတိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:စပိန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:စပိန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] f0hx9r3o6q0pzl59f0io0cvc622450n 0 139487 1061654 1039710 2026-11-05T08:35:23Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061654 wikitext text/x-wiki [[File:PDIFaubertHerbert.png|thumb|ပုံနှစ်ပုံလုံးသည် အကြည့်လွှဲ ရွေ့လျားခြင်း အမြင်လှည့်စားမှုကို ဖြစ်စေသည်။ အလင်းအမှောင် မတူညီမှုများက စက်ဝိုင်းနှစ်ခုကို ပြောင်းပြန်လည်ပတ်စေသည့် အမြင်အထင်မျိုးပေးသည်။ ]] '''အကြည့်လွှဲ ရွေ့လျားခြင်း လှည့်စားမှု''' ({{lang-en|'''peripheral drift illusion'''}}; အတိုကောက် - PDI ) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို တိုက်ရိုက်စူးစိုက်ကြည့်မနေသည့်အခါ အလင်းပြန်မှု အနုအရင့်မတူသော ဒလက်သွားတစ်ခု၏ ပုံဖော်ထားမှုက ဖြစ်စေသော ရွေ့ရှားမှုဆိုင်ရာ လှည့်စားမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖော်ပြပါ လှည့်စားမှုစနစ်ကို ၁၉၉၉တွင် ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့သူမှာ ဂျိုစစ်လာ ဖုဘဲ (Jocelyn Faubert) နှင့် ဟားဘတ်(ဘာ့တ်)(Herbert) တို့ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း အထက်ဖော်ပြပါနည်းနှင့် တူညီသော 'escalator illusion' ကို ဖရေးဇာ (Fraser) နှင့် ဝစ်လ်ကော့ခ်စ် (Wilcox) တို့က ၁၉၇၉ တွင် ထုတ်ဖော်တင်ပြခဲ့ကြဖူးသည်။ ဤ PDI ၏ မူကွဲတစ်ခုကို ကီတာအိုကာ (Kitaoka Akiyoshi) က ၂၀၀၃ တွင် ဖန်တီးခဲ့၍ ဒလက်သွားအလင်းပြန်မှုကို အဆက်မပြတ်ပြောင်းလဲမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကာ ကြားရှိ မီးခိုးရောင်များကို ပြောင်းပြန်အနေအထား ပြန်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကီတာအိုကာသည် PDI နှင့်ပတ်သက်၍ များစွာသော မူကွဲများကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး 'လည်နေသော မြွေများ' သည် အလွန်ကျော်ကြားသော လှည့်စားမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ လှည့်စားမှုကို အလွယ်တကူမြင်နိုင်ပေသည်။ တိုက်ရိုက်မကြည့်ဘဲ ပစ္စည်း၏ ဘေးသို့ စူးစိုက်ကြည့်ရှုရန်ဖြစ်ပြီး မျက်တောင်ကို ခပ်မြန်မြန် ပုတ်ခတ် ပုတ်ခတ် လုပ်ရန်ဖြစ်သည်။ ပုံ၏ အစွန်းဖျားက စာသားကို ဖတ်နေစဉ်တွင်လည်း ကြည့်ရှုသူများ လှည့်စားမှုကို အလွယ်တကူ မြင်နိုင်သည်။ ဤလှည့်စားမှု၏ ရွေ့လျားမှုအသွားမှာ အမှောင်-အလင်း လားရာပုံစံဖြစ်သည်။ PDI လှည့်စားမှုများကို ကြည့်မြင်ရာတွင် အာရုံကြောစနစ် ယန္တယားကို စစ်ဆေးလေ့လာထားသော စာတမ်းနှစ်စောင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ (Backus & Oruç, 2005; Conway et al., 2005) ဖုဘဲ နှင့် ဟားဘတ် (၁၉၉၉) တို့က ညွှန်းဆိုဖော်ပြသည်မှာ ဤအမြင်လှည့်စားမှုသည် ရွေ့ရှားမှုစနစ်ကို လှည့်စားသည့် အချက်ပြမှုတစ်ခုကို ထုတ်လုပ်ပေးသော အလင်းပြန်မှုဆိုင်ရာ (အချိန်နှင့်အလိုက်)ကွဲပြားမှုများ အပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ (ရွေ့သည်ဟု အထင်ရှိစေရန် အရောင်တို့၏ မတူညီသော အလင်းပြန်မှုများက ဖြစ်စေသော လှည့်စားမှု ဟုဆိုလိုသည်) ယင်း ၂၀၀၅ စာတမ်းဆောင်းပါးနှစ်ခုလုံးသည် ဤစိတ်ကူးသဘောနှင့် ကိုက်ညီသည်။ သို့သော် စာတမ်းက ဆက်လက်ဆိုသည်မှာ အရောင်(အလင်းပြန်မှု) သိသိသာသာ ကွဲပြားခြင်းသည် အရေးကြီးသော အချက်တစ်ခု ဖြစ်ဟန်တူသည်ဟု ဆိုထားသည်။ ==လည်နေသော မြွေများ== [[File:rotating_snakes_peripheral_drift_illusion.svg|thumb|လည်နေသော မြွေများ အမြင်လှည့်စားမှု]] '''လည်နေသော မြွေများ''' သည် အမြင်ဆိုင်ရာ လှည့်စားမှုတစ်ခုဖြစ်၍ ပါမောက္ခ ကီတာအိုကာက ၂၀၀၃ တွင် တိုးတက်အောင်ပြုလုပ်ခဲ့သော နည်းဖြစ်သည်။<ref>http://www.ritsumei.ac.jp/~akitaoka/index-e.html</ref> အကြည့်လွှဲ ရွေ့လျားခြင်း လှည့်စားမှုပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြွေများကို အရောင်အသွေးအနည်းငယ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံဖော်ထားကာ ရစ်ခွေနေသော မြွေနဂါးနှင့် ဆင်တူသည်ဟု ပုံမှာ အသေဖြစ်သော်လည်း မြွေများမှာ စက်ဝိုင်းပုံအတိုင်းရွေ့နေသည့် အထင်ကိုပေးသည်။ မြင်ရသည့် အရွေ့နှုန်းသည် ကြည့်သူ၏ မျက်စိကို (တမင်တကာမဟုတ်ဘဲ) ပေါ်အောက်ဝဲယာ အနည်းငယ်လောက်သို့ ဇာတ်ကနဲ ဖြတ်ကနဲဗပြာင်းသွားမှုအပေါ်တွင် မူတည်သည်။(Alexander & Martinez-Conde, 2019) ==ပြခန်း== <gallery widths="300" heights="250"> Image:primrose_field_peripheral_drift_illusion.svg|Illusion similar to ''Primrose Field'' by Kitaoka Akiyoshi Image:Anomalous_motion_illusion1.svg|A peripheral drift illusion by Paul Nasca Image:Peripheral_drift.png|A peripheral drift illusion by Paul Nasca Image:Sunburst_peripheral_drift_illusion_fixed.svg|A peripheral drift illusion giving a throbbing effect </gallery> ==ကိုးကား== ===ကိုးကား အညွှန်းများ=== {{reflist}} ===ယေဘုယျ ကိုးကားချက်များ=== *Faubert, J. & Herbert, A.M. (1999). [https://web.archive.org/web/20110812202658/http://brain.phgy.queensu.ca/pare/assets/Faubert%20Herbert%201999.pdf The peripheral drift illusion: A motion illusion in the visual periphery.] Perception, 28, 617–622. *Fraser, A., Wilcox, K.J. (1979). Perception of illusory movement. ''Nature'', 281, 565–566. *Kitaoka. A., Ashida. H. (2003). Phenomenal characteristics of the peripheral drift illusion. Vision, 15, 261–262. *Backus, B.T. & Oruç, İ. (2005). Illusory motion from change over time in the response to contrast and luminance. Journal of Vision, 5(11), 1055–1069, [http://journalofvision.org/5/11/10/], {{doi|10.1167/5.11.10}}. *Conway, B.R., Kitaoka, A., Yazdanbakhsh, A., Pack, C.C., Livingstone, M.S. (2005). Neural basis for a powerful static motion illusion. Journal of Neuroscience, 25, 5651–5656. *Alexander, R. G.; Martinez-Conde, S (2019). "Fixational eye movements". Eye Movement Research. Springer, Cham, 104-106, {{doi|10.1007/978-3-030-20085-5_3}} ==ပြင်ပ လင့်ခ်များ== *[http://www.psy.ritsumei.ac.jp/~akitaoka/rotsnakee.html Rotating snakes] at Akiyoshi's illusion pages *[http://www.archimedes-lab.org/pattern_illusion.html Rotating rings] at Sarcone's optical illusion pattern page *[http://blogs.smithsonianmag.com/artscience/2013/08/each-of-these-patterns-move-but-its-all-an-illusion/ These patterns move, but it’s an illusion]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027115428/http://blogs.smithsonianmag.com/artscience/2013/08/each-of-these-patterns-move-but-its-all-an-illusion/ |date=27 October 2013 }} by Smithsonian Research Lab [[ကဏ္ဍ:အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လှည့်စားမှုများ]] eu3zyfujfbf6ol2s0ul0nq9hrv7ebl6 0 141062 1061533 1059892 2026-11-04T19:47:15Z နေနီဝန်း 89694 /* စစ်ဆေးသည့် ဘာသာရပ်များ */ ရင်းမြစ်ပြင်ဆင် 1061533 wikitext text/x-wiki {{Infobox examination |name=တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ |test_admin=မြန်မာနိုင်ငံစာစစ်ဦးစီးဌာန |skills_tested=မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ + ဘာသာတွဲဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်၃ခု |duration=ဘာသာရပ်တစ်ရပ်လျှင် ၃ နာရီ |type=ရေးဖြေစာမေးပွဲ | year_started = * ကိုလိုနီခေတ် *၁၉၉၉ (လက်ရှိအမည်) *၂၀၂၄ (လက်ရှိ ၁၂တန်း စနစ်သစ်) | score_range=၀ - ၁၀၀ (ဘာသာရပ်တစ်ခုစီလျှင်) |qualification_rate=၅၂.၃၇ (၂၀၂၆)}} မြန်မာနိုင်ငံရှိ '''တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ''' ({{langx|en|Matriculation Examination}}) သည် အခြေခံပညာရေးပြီးဆုံးပြီးနောက် အဆင့်မြင့်ပညာရေးသို့ တက်လှမ်းနိုင်ရန်အတွက် [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံစာစစ်ဦးစီးဌာန]]မှ ကြီးမှူးကျင်းပသော အဓိကအရည်အချင်းစစ် စာမေးပွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ အမျိုးသားသင်ရိုးညွှန်းတမ်းကိုအသုံးပြုသည့်ကျောင်းများမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း{{efn|စနစ်ဟောင်းတွင် ဒသမတန်း ဖြစ်ပြီး စနစ်သစ်တွင် ဒွါဒသမတန်း ဖြစ်သည်။}} ကျောင်းသားများသာမက တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းတက်ရောက်ဖူးသည့် ကျောင်းပြင်ပအလွတ်ဖြေသူများလည်း ဖြေဆိုခွင့်ရှိကြသည်။ နှစ်စဉ် မတ်လတွင် စာမေးပွဲကျင်းပလေ့ရှိ၍၊ စာမေးပွဲအဖြေလွှာများကို ပါမောက္ခချုပ်များ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် စနစ်တကျစစ်ဆေးကာ ရလဒ်များကို နှစ်စဉ် ဇွန်လတွင် ထုတ်ပြန်လေ့ရှိပြီး၊ ဖြေဆိုသူများသည် မိမိတို့ရရှိသည့် အမှတ်ပေါင်းအပေါ် မူတည်၍ တက္ကသိုလ်နှင့် အထူးပြုဘာသာရပ်များကို ရွေးချယ်ခွင့်ရရှိကြသည်။<ref name="wde">{{cite web|url=http://www.ibe.unesco.org/fileadmin/user_upload/Publications/WDE/2010/pdf-versions/Myanmar.pdf|title=Myanmar|date=2010|work=World Data on Education|accessdate=18 July 2015|archive-date=5 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180705201258/http://www.ibe.unesco.org/fileadmin/user_upload/Publications/WDE/2010/pdf-versions/Myanmar.pdf}}</ref> စနစ်သစ်ပညာရေးအရ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (Grading System) ဖြင့်သာ ထုတ်ပြန်မည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း ၂၀၂၃-၂၀၂၄ ပညာသင်နှစ်၏ ပထမဆုံးသော စနစ်သစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲရလဒ်များကို ထုတ်ပြန်ရာတွင် ယခင်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတိုင်း ဂုဏ်ထူးအဆင့်များဖြင့်သာ ဆက်လက်ကြေညာခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။<ref name="mtn">{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/index.php/special-features/207-education-2015/14534-university-application-process-to-be-reformed.html|title=University application process to be reformed|last=May Thinzar Naing|date=18 May 2015|work=Myanmar Times|accessdate=18 July 2015}}</ref> == ယခင်အမည်များ == စာမေးပွဲအမည်အကြိမ်ကြိမ်ပြောင်းလဲခဲ့ပုံကို မြန်မာနိုင်ငံစာစစ်ဦးစီးဌာနမှ မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။<ref name="MEh">{{cite web|url=https://www.myanmarexam.org/about/dme|title=မြန်မာနိုင်ငံ စာစစ်ဦးစီးဌာန သမိုင်းကြောင်း|access-date=၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆}}</ref> * ၁၉၅၂-၁၉၆၈ : တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ * ၁၉၆၉-၁၉၈၀ : အခြေခံပညာ အထက်တန်း စာမေးပွဲ * ၁၉၈၁-၁၉၈၃ : အခြေခံပညာ အဆင့်မြင့်တန်း စာမေးပွဲ * ၁၉၈၄-၁၉၉၈-ခုနှစ် : အခြေခံပညာ အထက်တန်း * ၁၉၉၉မှစ၍ : တက္ကသိုလ်၀င် စာမေးပွဲ == ၁၀တန်းစနစ်မှ ၁၂တန်းစနစ်သို့ အပြောင်းအလဲ == ဒသမတန်းတွင်ပြီးဆုံးသည့် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစနစ်ဟောင်းသည် ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ပညာသင်နှစ်အထိသာရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ မတ်လတွင် စနစ်ဟောင်းပညာရေး၏ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲကို နော​က်ဆုံးကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၀၂၃-၂၀၂၄ ပညာသင်နှစ်မှစတင်ကာ ဒွါဒသမတန်းတွင်ပြီးဆုံးသည့် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစနစ်သစ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး ယခင်စနစ်ဟောင်းစာမေးပွဲကျရှုံးထားသူများနှင့် မဖြေဆိုဖြစ်ခဲ့သူများကို ၂၀၂၄ မတ်လ တွင်ကျင်းပသည့် ဒွါဒသမတန်းစနစ်သစ်၏ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲတွင် ပြင်ပဖြေအဖြစ်ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ခုနှစ် မတ်လတွင် ကျင်းပသည့် စာမေးပွဲတွင်လည်း အလားတူပင်ခွင့်ပြုခဲ့ပါသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.edge.com.mm/article/myanmar-university-entrance-exam.html|title=၂၀၂၅ စနစ်သစ်တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲကို အပြင်ဖြေ ဖြေဆိုနိုင်မည့်သူများ|date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|work=Myanmar Education Guide|access-date=၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ==ကြီးကြပ်စီမံမှု== တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲကို မြန်မာနိုင်ငံစာစစ်ဦးစီးဌာနမှ ကြီးကြပ်စစ်ဆေးသည်။<ref>{{cite news |title=Announcement for submitting matriculation exam applications |newspaper=The New Light of Myanmar |date=2007-09-14 |url=http://myanmargeneva.org/NLM2007/eng/9Sep/n070914.pdf |accessdate=2010-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110428013548/http://myanmargeneva.org/NLM2007/eng/9Sep/n070914.pdf |archive-date=2011-04-28 |url-status=dead |archivedate=28 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110428013548/http://myanmargeneva.org/NLM2007/eng/9Sep/n070914.pdf }}</ref> ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ပညာသင်နှစ်မှစတင်၍ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် သက်ဆိုင်ရာ ဖြေဆိုရသည့် ဘာသာရပ် ခြောက်ခုအတွက် မေးခွန်း ခြောက်စုံကိုသာ နိုင်ငံတစ်ဝန်း တပြေးညီ ဖြေဆိုရသည်။ ယင်းနှစ်များ မတိုင်မီ ၂၀၀၁ မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များအတွက် မေးခွန်း ၁၄ စုံ၊ နိုင်ငံခြားစာစစ်ဌာနအတွက် တစ်စုံ ၊ စုစုပေါင်း ၁၅ စုံကို သက်ဆိုင်ရာ ဒေသအလျောက်ဖြေဆိုရသည်။၂၀၂၃-၂၀၂၄ ပညာသင်နှစ်၌ နိုင်ငံတော်တဝှမ်းဖြစ်ပေါ်နေသောလုံခြုံရေးကိစ္စရပ်များကြောင့် နိုင်ငံတဝှမ်းဒေသပေါင်းစုံအတွက် မေးခွန်းသည် ၆စုံခန့် ခွဲ၍ထုတ်ကာ ဖြေဆိုခဲ့ကြသည်။ စာမေးပွဲရက်များတွင် ကျင်းပသည့် စာစစ်ဌာနများရှိ ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသား/ကျောင်းသူများ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုအတွက် ဌာနဆိုင်ရာမှ ကြီးကြပ်တာဝန်ယူရသည်။ စစ်တပ်၊ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ယာဉ်လမ်းကြီးကြပ်ရေးဌာနမှ တာဝန်ရှိသူများက စာမေးပွဲဖြေဆိုသည့်ရက်များအတွင်းနံနက် ၉ နာရီမှ ၁၂ နာရီ ထိ ယာဉ်အသွားအလာ၊ ပတ်ဝန်းကျင် အသံပလံနှင့် လုံခြုံရေး တို့ကို အဓိကတာဝန်ယူသည်။ ==စာမေးပွဲဝင်ခွင့်== စာမေးပွဲဝင်ခွင့် လျှောက်လွှာများကို မြန်မာနိုင်ငံစာစစ်ဦးစီးဌာနမှ ကြီးကြပ်ဖြန့်ချိသည်။ နိုင်ငံပိုင်အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းများနှင့် ပညာဒါနကျောင်းများရှိ ကျောင်းသားများသည် ဖြေဆိုရန် ဝင်ခွင့်လျှောက်လွှာတင်ခြင်းကို ကျောင်းရှိ ဆရာ၊ဆရာမများ၏ လမ်းညွှန်မှုအတိုင်း ကျောင်းတွင်း၌ပင် ဆောက်ရွက်ကြရသည်။ သို့သော် ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဘော်ဒါကျောင်းများမှ ကျောင်းသားများမှာမူ မိမိကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ဝင်ခွင့်လျှောက်လွှာတင်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ဝင်ခွင့်လျှောက်လွှာများကို သက်ဆိုင်ရာ မြို့နယ်ပညာရေးမှူးရုံးသို့ သတ်မှတ်ထားသောနေ့အပြီး တင်သွင်းရသည်။ စာမေးပွဲများ မကျင်းပမှီ တစ်လခန့်တွင် ဖြေဆိုမည့် ကျောင်းသားများ၏ သက်ဆိုင်ရာ ခုံအမှတ်များကိုကြေညာသည်။စာမေးပွဲ မစတင်မှီ ရက်သတ္တပတ်အလိုတွင် ဖြေဆိုမည့်ကျောင်းသားများ၏ ယာယီ ဖြေဆိုခွင့် ကတ်ပြားများကို သက်ဆိုင်ရာ စာစစ်ဌာနအထက်တန်းကျောင်းများက ကြီးမှူးထုတ်ပြန်ပေးသည်။ စာမေးပွဲတွင် မိမိ၏အမည် ရေးတပ်ခွင့် မရှိဘဲ ခုံအမှတ်နှင့်သာ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရသည်။ နိုင်ငံတကာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာကျောင်းများနှင့် နိုင်ငံတကာသင်ရိုးကိုသင်သည့်ကိုယ်ပိုင်ကျောင်းများရှိ ကျောင်းသားများမှာမူ ဤစာမေးပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခွင့် မရှိသည်သာမက မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်များတွင်လည်း ပညာသင်ကြားခွင့် မရှိပေ။ <ref>{{cite news |title=Burma Considers Private Education |newspaper=The Irrawaddy |date=2009-11-18 |url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=17243&page=2 |accessdate=2010-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101005133356/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=17243&page=2 |archive-date=2010-10-05 |url-status=dead |archivedate=5 October 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101005133356/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=17243&page=2 }}</ref> နှစ်စဉ် ကျောင်းသား ငါးသိန်းကျော် စာမေးပွဲကို ဖြေဆိုကြသည်။ စာမေးပွဲကို ကိုးရက်ကြာ ကျင်းပပြီး နှစ်စဉ် မတ်လလယ်တွင် ကျင်းပသည်။ စာမေးပွဲရလဒ်များကို နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ဇွန်လ၌ ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{cite news |title=Parents feel the stress of matriculation |newspaper=Myanmar Times |author=Min Zaw |date=2008-03-17 |url=http://www.mmtimes.com/no410/n003.htm |accessdate=2010-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430045116/http://www.mmtimes.com/no410/n003.htm |archive-date=2011-04-30 |url-status=dead |archivedate=30 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110430045116/http://www.mmtimes.com/no410/n003.htm }}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် စာမေးပွဲဝင်ရောက်ဖြေဆိသူ ကျောင်းသားပေါင်း ၈၅၁၅၇၀ ဦး ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-03/07/c_137875228.htm|title=Over 850,000 students participate in Myanmar's matriculation exam - Xinhua {{!}} English.news.cn|website=www.xinhuanet.com|access-date=2019-04-01|accessdate=10 September 2020|archivedate=6 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200806115256/http://www.xinhuanet.com/english/2019-03/07/c_137875228.htm}}</ref> ==စစ်ဆေးသည့် ဘာသာရပ်များ== ကျောင်းသားများ၏ ဘာသာတွဲရွေးချယ်မှုပေါ်မူတည်၍ စာမေးပွဲမေးခွန်းသည် ခြောက်ခု ရှိသည်။ ဘာသာရပ်တစ်ခုအတွက် စာမေးပွဲဖြေဆိုချိန်သည် သုံးနာရီ ကြာမြင့်သည်။<ref>{{cite news |title=Timetable of 2010 matriculation examination announced |newspaper=New Light of Myanmar |date=2009-12-19 |url=http://www.myanmar.com/newspaper/nlm/Dec02_19.html |accessdate=2010-09-03 |archivedate=13 November 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101113162527/http://www.myanmar.com/newspaper/nlm/Dec02_19.html }}</ref> ===စနစ်ဟောင်းဘာသာတွဲများ=== စနစ်ဟောင်းတွင် ဘာသာတွဲ ၇ ခု<ref name="wde"/> မှ ၈ ခု အထိရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-47443364.amp|title=ဘာကြောင့် တက္ကသိုလ် ဝင်တန်းမှာ စိတ်ကြိုက်မြန်မာစာ အတွဲ ယူတဲ့သူ နည်းတာလဲ။|date=၄ မတ် ၂၀၁၉|access-date=၂၄ အောက်တိုဘာ ၂o၂၆|work=BBC}}</ref> * အတွဲ ၁။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ဘောဂဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ။ * အတွဲ ၂။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ပထဝီဝင်၊ သမိုင်း၊ ဘောဂဗေဒ။ * အတွဲ ၃။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ပထဝီဝင်၊ သမိုင်း၊ စိတ်ကြိုက်မြန်မာစာ။ * အတွဲ ၄။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ သမိုင်း၊ ဘောဂဗေဒ၊ စိတ်ကြိုက်မြန်မာစာ။ * အတွဲ ၅။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ သမိုင်း၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ။ * အတွဲ ၆။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ စိတ်ကြိုက်မြန်မာစာ။ * အတွဲ ၇။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ဇီဝဗေဒ။ * အတွဲ ၈။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ပထဝီဝင်၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတု​ဗေဒ။ ===စနစ်သစ်ဘာသာတွဲများ=== စနစ်သစ်တွင်မူ ဘာသာတွဲ ၄ ခုသာ ရှိပြီး STEAMS (သိပ္ပံ၊ နည်းပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ အနုပညာ၊ သင်္ချာ၊ အားကစား) သို့မဟုတ် STAMS (သိပ္ပံ၊ နည်းပညာ၊ အနုပညာ၊ သင်္ချာ၊ အားကစား) ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။။ ဖြည့်စွက်ဘာသာရပ်များမှအပ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲတွင် ဖြေဆိုရသည့် ဘာသာရပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=၁၈ မတ် ၂၀၂၄ |title=၂၀၂၄ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ လူမှုရေးသိပ္ပံဘာဘာရပ်အား နိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ ရန်ကုန်မြို့မှ တစ်ဦးတည်း‌ဖြေဆို |url=https://mdn.gov.mm/my/2024-khunc-ttkksiulwngcaamepai-luumuresippnbhaabhaarpaaa-niungngnttcwnn-rnkunmium-ttcuuttnnyphechiu |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225141831/https://mdn.gov.mm/my/2024-khunc-ttkksiulwngcaamepai-luumuresippnbhaabhaarpaaa-niungngnttcwnn-rnkunmium-ttcuuttnnyphechiu |archive-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ |access-date=၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * STEAMS 1: မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ ဇီဝဗေဒ။ * STEAMS 2: မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ ဘောဂဗေဒ။ * STAMS 1: မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ပထဝီဝင်၊ သမိုင်း၊ ဘောဂဗေဒ။ * STAMS 2: မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ စိတ်ကြိုက်မြန်မာစာ၊ ဘောဂဗေဒ၊ ပထဝီဝင်+သမိုင်း။ ==စာမေးပွဲအမှတ်များ== ဘာသာရပ်တစ်ခုတွင် မြင့်မားသည့်အမှတ်(မြန်မာစာ၊အင်္ဂလိပ်၊ ဇီ‌ဝဗေဒဘာသာရပ်များတွင် ၇၅ မှတ်နှင့်အထက်၊ ကျန်ဘာသာရပ်များတွင် ၈၀ မှတ်နှင့်အထက်) ဖြင့် ထူးချွန်စွာအောင်မြင်ပါက ဂုဏ်ထူး ဖြင့် အောင်သည်ဟု သတ်မှတ်သည်။အချို့နှစ်များတွင် ဂုဏ်ထူးမှတ်သည် မတူတတ်ပေ။ ဂုဏ်ထူးရဘာသာ ငါးခု သို့မဟုတ် ခြောက်ခု ရသည့်ကျောင်းသားများသည်သာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆေးတက္ကသိုလ်များသို့ တက်ရောက်ခွင့် ရကြသည်။ ဆေးတက္ကသိုလ်များသည် ကျောင်းသားများအကြား ရွေးချယ်မှုအများဆုံး တက္ကသိုလ်များလည်း ဖြစ်ကြသည်။ သာမန်အောင်မြင်သူများမှာ မိမိတို့၏ ရမှတ်ပေါင်းအလျောက် ဒေသန္တရတက္ကသိုလ်များတွင် အထူးပြုဘာသာရပ်ရွေးချယ်ကာ အဆင့်မြင့်ဘာသာရပ်များကို သင်ကြားခွင့်ရပေသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များတွင် ငါးဘာသာဂုဏ်ထူးဖြင့် ပေးမှတ် ၆၀၀ ရှိသည်တွင် ရမှတ် ၅၀၀ ကျော်ရရှိသည့် ကျောင်းသားများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ စာမေးပွဲကို အောင်မြင်သည့် ကျောင်းသားများကို ရေဒီယိုမှတစ်ဆင့် ဖြေဆိုခဲ့သည့် စာစစ်ဌာနနှင့်တွဲ၍ ကြေညာပေးမှုလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite news |title=Result of matriculation exam on air through Radio Myanmar |newspaper=New Light of Myanmar |author=Aung Shin |date=2010-06-13 |url=http://www.myanmar.com/newspaper/nlm/Jun13_03.html |accessdate=2010-09-03 |archivedate=13 November 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101113160449/http://www.myanmar.com/newspaper/nlm/Jun13_03.html }}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားများ၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် အောင်မြင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Results of matriculation exams posted |newspaper=Myanmar Times |author=Aung Shin |date=2010-06-15 |url=http://www.mmtimes.com/no475/n003.htm |accessdate=2009-09-03 |archivedate=16 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101216063208/http://mmtimes.com/no475/n003.htm }}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်မှု ၃၇.၆ ရာခိုင်နှုန်းရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်ကထက် ၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာခဲ့သည်။<ref name="em">{{cite news|url=http://www.elevenmyanmar.com/local/number-students-pass-university-entrance-exam-distinctions-rises|title=Number of students to pass University Entrance Exam with distinctions rises|date=July 2015|work=Eleven Myanmar|accessdate=18 July 2015|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304100102/http://www.elevenmyanmar.com/local/number-students-pass-university-entrance-exam-distinctions-rises}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအောင်မြင်မှုမှာ ၃၂.၈၂ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့ပြီး မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးသည် ၃၈.၁၇ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့၍ ချင်းပြည်နယ်သည် အောင်မြင်မှုရာခိုင်နှုန်း အနိမ့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://r18h5b54hrdss7tbksbdfhgg2523f34mv.s3.amazonaws.com/pdf/stats/01.pdf|title=၂၀၁၈ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးအလိုက် အောင်ချက်နှင့် ဂုဏ်ထူးဦးရေပြဇယား|last=|first=|date=|website=၂၀၁၈ - တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲအောင်စာရင်း|access-date=}}{{Dead link|date=June 2021 }}</ref> == ဖြစ်ရပ်များ == ၂၀၂၅ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ အောင်စာရင်းအရ ဖြေဆိုသူစုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ခန့်သာ အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အောင်ချက် ၄၈.၀၆ ရာခိုင်နှုန်း ရှိရာ ယမန်နှစ်ကထက် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျော့နည်းသွားသည်။ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများအနက် မွန်ပြည်နယ်က ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဖြင့် အောင်ချက်အများဆုံးဖြစ်ပြီး၊ ချင်းပြည်နယ်မှာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်ဖြင့် အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီလက်ထက် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ကျင်းပသည့် ဤစာမေးပွဲတွင် ကျောင်းသား/သူ ၂ သိန်းကျော် ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခဲ့ရာ ၉၉,၀၀၀ ကျော် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ စာမေးပွဲဖြေဆိုပြီးနောက် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငလျင်ကြောင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပြိုကျမီးလောင်ရာမှ အဖြေလွှာများ ပျက်စီးခဲ့သဖြင့် တိုင်း/ပြည်နယ် ၄ ခုမှ ကျောင်းသား/သူများ စာမေးပွဲပြန်ဖြေခဲ့ရသည်။ ယခင်နှစ်များ၏ အောင်ချက်များအရ ၂၀၂၃-၂၄ ပညာသင်နှစ်တွင် ၅၇.၉%၊ ၂၀၂၂-၂၃ တွင် ၆၇.၈၇% နှင့် ၂၀၂၁-၂၂ တွင် ၄၆.၈၈% အသီးသီးရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/716523|title=တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ အောင်စာရင်းထုတ်ပြန်|accessdate=2025-7-27|publisher=DVB Burmese}}</ref> == အောင်ချက်ရာခိုင်နှုန်း == === ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ အောင်စာရင်း - ပင်မစာမျက်နှာ |url=https://www.myanmarexam.org/ |access-date=2026-06-29 |website=www.myanmarexam.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေး တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အောင်စာရင်းများထုတ်ပြန် |url=http://www.moi.gov.mm/news/84599 |access-date=2026-06-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> === {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! စဉ် !! ပြည်နယ်/တိုင်းဒေသကြီး !! ဖြေဆိုဦးရေ !! အောင်မြင်ဦးရေ !! ရာခိုင်နှုန်း |- | ၁ || ကချင်ပြည်နယ် || 11,634 || 6,330 || 54.41% |- | ၂ || ရှမ်းပြည်နယ် || 471 || 234 || 49.68% |- | ၃ || ကယားပြည်နယ် || 3,660 || 1,687 || 46.09% |- | ၄ || ကရင်ပြည်နယ် || 843 || 161 || 19.10% |- | ၅ || စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး || 12,526 || 5,905 || 47.14% |- | ၆ || တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး || 5,991 || 2,764 || 46.14% |- | ၇ || နေပြည်တော် || 14,131 || 7,021 || 49.69% |- | ၈ || ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့) || 14,627 || 7,243 || 49.52% |- | ၉ || ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်) || 11,866 || 7,072 || 59.60% |- | ၁၀ || မကွေးတိုင်းဒေသကြီး || 21,219 || 12,390 || 58.39% |- | ၁၁ || မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး || 45,635 || 28,393 || 62.22% |- | ၁၂ || မွန်ပြည်နယ် || 10,542 || 5,924 || 56.19% |- | ၁၃ || ရခိုင်ပြည်နယ် || 1,692 || 820 || 48.46% |- | ၁၄ || ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး || 46,889 || 23,203 || 49.48% |- | ၁၅ || ရှမ်းပြည်နယ် (အနောက်) || 13,383 || 6,537 || 48.85% |- | ၁၆ || ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့) || 1,687 || 735 || 43.57% |- | ၁၇ || ရှမ်းပြည်နယ် (အလယ်) || 1,972 || 726 || 36.82% |- | ၁၈ || ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး || 36,436 || 16,507 || 45.30% |- | ၁၉ || နိုင်ငံခြား || 24 || 21 || 87.50% |- class="sortbottom" ! စုစုပေါင်း !! !! 255,228 !! 133,673 !! 52.37% |} ==မှတ်စု== {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပညာရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]] 0vezwk6j28xhoy2l10o4cvalk7j4atf 1061535 1061533 2026-11-04T19:48:19Z နေနီဝန်း 89694 /* စနစ်သစ်ဘာသာတွဲများ */ ရေးသူအမည်ထပ်ဖြည့် 1061535 wikitext text/x-wiki {{Infobox examination |name=တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ |test_admin=မြန်မာနိုင်ငံစာစစ်ဦးစီးဌာန |skills_tested=မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ + ဘာသာတွဲဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်၃ခု |duration=ဘာသာရပ်တစ်ရပ်လျှင် ၃ နာရီ |type=ရေးဖြေစာမေးပွဲ | year_started = * ကိုလိုနီခေတ် *၁၉၉၉ (လက်ရှိအမည်) *၂၀၂၄ (လက်ရှိ ၁၂တန်း စနစ်သစ်) | score_range=၀ - ၁၀၀ (ဘာသာရပ်တစ်ခုစီလျှင်) |qualification_rate=၅၂.၃၇ (၂၀၂၆)}} မြန်မာနိုင်ငံရှိ '''တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ''' ({{langx|en|Matriculation Examination}}) သည် အခြေခံပညာရေးပြီးဆုံးပြီးနောက် အဆင့်မြင့်ပညာရေးသို့ တက်လှမ်းနိုင်ရန်အတွက် [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံစာစစ်ဦးစီးဌာန]]မှ ကြီးမှူးကျင်းပသော အဓိကအရည်အချင်းစစ် စာမေးပွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ အမျိုးသားသင်ရိုးညွှန်းတမ်းကိုအသုံးပြုသည့်ကျောင်းများမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း{{efn|စနစ်ဟောင်းတွင် ဒသမတန်း ဖြစ်ပြီး စနစ်သစ်တွင် ဒွါဒသမတန်း ဖြစ်သည်။}} ကျောင်းသားများသာမက တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းတက်ရောက်ဖူးသည့် ကျောင်းပြင်ပအလွတ်ဖြေသူများလည်း ဖြေဆိုခွင့်ရှိကြသည်။ နှစ်စဉ် မတ်လတွင် စာမေးပွဲကျင်းပလေ့ရှိ၍၊ စာမေးပွဲအဖြေလွှာများကို ပါမောက္ခချုပ်များ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် စနစ်တကျစစ်ဆေးကာ ရလဒ်များကို နှစ်စဉ် ဇွန်လတွင် ထုတ်ပြန်လေ့ရှိပြီး၊ ဖြေဆိုသူများသည် မိမိတို့ရရှိသည့် အမှတ်ပေါင်းအပေါ် မူတည်၍ တက္ကသိုလ်နှင့် အထူးပြုဘာသာရပ်များကို ရွေးချယ်ခွင့်ရရှိကြသည်။<ref name="wde">{{cite web|url=http://www.ibe.unesco.org/fileadmin/user_upload/Publications/WDE/2010/pdf-versions/Myanmar.pdf|title=Myanmar|date=2010|work=World Data on Education|accessdate=18 July 2015|archive-date=5 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180705201258/http://www.ibe.unesco.org/fileadmin/user_upload/Publications/WDE/2010/pdf-versions/Myanmar.pdf}}</ref> စနစ်သစ်ပညာရေးအရ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (Grading System) ဖြင့်သာ ထုတ်ပြန်မည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း ၂၀၂၃-၂၀၂၄ ပညာသင်နှစ်၏ ပထမဆုံးသော စနစ်သစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲရလဒ်များကို ထုတ်ပြန်ရာတွင် ယခင်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတိုင်း ဂုဏ်ထူးအဆင့်များဖြင့်သာ ဆက်လက်ကြေညာခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။<ref name="mtn">{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/index.php/special-features/207-education-2015/14534-university-application-process-to-be-reformed.html|title=University application process to be reformed|last=May Thinzar Naing|date=18 May 2015|work=Myanmar Times|accessdate=18 July 2015}}</ref> == ယခင်အမည်များ == စာမေးပွဲအမည်အကြိမ်ကြိမ်ပြောင်းလဲခဲ့ပုံကို မြန်မာနိုင်ငံစာစစ်ဦးစီးဌာနမှ မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။<ref name="MEh">{{cite web|url=https://www.myanmarexam.org/about/dme|title=မြန်မာနိုင်ငံ စာစစ်ဦးစီးဌာန သမိုင်းကြောင်း|access-date=၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆}}</ref> * ၁၉၅၂-၁၉၆၈ : တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ * ၁၉၆၉-၁၉၈၀ : အခြေခံပညာ အထက်တန်း စာမေးပွဲ * ၁၉၈၁-၁၉၈၃ : အခြေခံပညာ အဆင့်မြင့်တန်း စာမေးပွဲ * ၁၉၈၄-၁၉၉၈-ခုနှစ် : အခြေခံပညာ အထက်တန်း * ၁၉၉၉မှစ၍ : တက္ကသိုလ်၀င် စာမေးပွဲ == ၁၀တန်းစနစ်မှ ၁၂တန်းစနစ်သို့ အပြောင်းအလဲ == ဒသမတန်းတွင်ပြီးဆုံးသည့် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစနစ်ဟောင်းသည် ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ပညာသင်နှစ်အထိသာရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ မတ်လတွင် စနစ်ဟောင်းပညာရေး၏ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲကို နော​က်ဆုံးကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၀၂၃-၂၀၂၄ ပညာသင်နှစ်မှစတင်ကာ ဒွါဒသမတန်းတွင်ပြီးဆုံးသည့် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစနစ်သစ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး ယခင်စနစ်ဟောင်းစာမေးပွဲကျရှုံးထားသူများနှင့် မဖြေဆိုဖြစ်ခဲ့သူများကို ၂၀၂၄ မတ်လ တွင်ကျင်းပသည့် ဒွါဒသမတန်းစနစ်သစ်၏ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲတွင် ပြင်ပဖြေအဖြစ်ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ခုနှစ် မတ်လတွင် ကျင်းပသည့် စာမေးပွဲတွင်လည်း အလားတူပင်ခွင့်ပြုခဲ့ပါသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.edge.com.mm/article/myanmar-university-entrance-exam.html|title=၂၀၂၅ စနစ်သစ်တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲကို အပြင်ဖြေ ဖြေဆိုနိုင်မည့်သူများ|date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|work=Myanmar Education Guide|access-date=၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ==ကြီးကြပ်စီမံမှု== တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲကို မြန်မာနိုင်ငံစာစစ်ဦးစီးဌာနမှ ကြီးကြပ်စစ်ဆေးသည်။<ref>{{cite news |title=Announcement for submitting matriculation exam applications |newspaper=The New Light of Myanmar |date=2007-09-14 |url=http://myanmargeneva.org/NLM2007/eng/9Sep/n070914.pdf |accessdate=2010-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110428013548/http://myanmargeneva.org/NLM2007/eng/9Sep/n070914.pdf |archive-date=2011-04-28 |url-status=dead |archivedate=28 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110428013548/http://myanmargeneva.org/NLM2007/eng/9Sep/n070914.pdf }}</ref> ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ပညာသင်နှစ်မှစတင်၍ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် သက်ဆိုင်ရာ ဖြေဆိုရသည့် ဘာသာရပ် ခြောက်ခုအတွက် မေးခွန်း ခြောက်စုံကိုသာ နိုင်ငံတစ်ဝန်း တပြေးညီ ဖြေဆိုရသည်။ ယင်းနှစ်များ မတိုင်မီ ၂၀၀၁ မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များအတွက် မေးခွန်း ၁၄ စုံ၊ နိုင်ငံခြားစာစစ်ဌာနအတွက် တစ်စုံ ၊ စုစုပေါင်း ၁၅ စုံကို သက်ဆိုင်ရာ ဒေသအလျောက်ဖြေဆိုရသည်။၂၀၂၃-၂၀၂၄ ပညာသင်နှစ်၌ နိုင်ငံတော်တဝှမ်းဖြစ်ပေါ်နေသောလုံခြုံရေးကိစ္စရပ်များကြောင့် နိုင်ငံတဝှမ်းဒေသပေါင်းစုံအတွက် မေးခွန်းသည် ၆စုံခန့် ခွဲ၍ထုတ်ကာ ဖြေဆိုခဲ့ကြသည်။ စာမေးပွဲရက်များတွင် ကျင်းပသည့် စာစစ်ဌာနများရှိ ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသား/ကျောင်းသူများ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုအတွက် ဌာနဆိုင်ရာမှ ကြီးကြပ်တာဝန်ယူရသည်။ စစ်တပ်၊ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ယာဉ်လမ်းကြီးကြပ်ရေးဌာနမှ တာဝန်ရှိသူများက စာမေးပွဲဖြေဆိုသည့်ရက်များအတွင်းနံနက် ၉ နာရီမှ ၁၂ နာရီ ထိ ယာဉ်အသွားအလာ၊ ပတ်ဝန်းကျင် အသံပလံနှင့် လုံခြုံရေး တို့ကို အဓိကတာဝန်ယူသည်။ ==စာမေးပွဲဝင်ခွင့်== စာမေးပွဲဝင်ခွင့် လျှောက်လွှာများကို မြန်မာနိုင်ငံစာစစ်ဦးစီးဌာနမှ ကြီးကြပ်ဖြန့်ချိသည်။ နိုင်ငံပိုင်အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းများနှင့် ပညာဒါနကျောင်းများရှိ ကျောင်းသားများသည် ဖြေဆိုရန် ဝင်ခွင့်လျှောက်လွှာတင်ခြင်းကို ကျောင်းရှိ ဆရာ၊ဆရာမများ၏ လမ်းညွှန်မှုအတိုင်း ကျောင်းတွင်း၌ပင် ဆောက်ရွက်ကြရသည်။ သို့သော် ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဘော်ဒါကျောင်းများမှ ကျောင်းသားများမှာမူ မိမိကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ဝင်ခွင့်လျှောက်လွှာတင်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ဝင်ခွင့်လျှောက်လွှာများကို သက်ဆိုင်ရာ မြို့နယ်ပညာရေးမှူးရုံးသို့ သတ်မှတ်ထားသောနေ့အပြီး တင်သွင်းရသည်။ စာမေးပွဲများ မကျင်းပမှီ တစ်လခန့်တွင် ဖြေဆိုမည့် ကျောင်းသားများ၏ သက်ဆိုင်ရာ ခုံအမှတ်များကိုကြေညာသည်။စာမေးပွဲ မစတင်မှီ ရက်သတ္တပတ်အလိုတွင် ဖြေဆိုမည့်ကျောင်းသားများ၏ ယာယီ ဖြေဆိုခွင့် ကတ်ပြားများကို သက်ဆိုင်ရာ စာစစ်ဌာနအထက်တန်းကျောင်းများက ကြီးမှူးထုတ်ပြန်ပေးသည်။ စာမေးပွဲတွင် မိမိ၏အမည် ရေးတပ်ခွင့် မရှိဘဲ ခုံအမှတ်နှင့်သာ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရသည်။ နိုင်ငံတကာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာကျောင်းများနှင့် နိုင်ငံတကာသင်ရိုးကိုသင်သည့်ကိုယ်ပိုင်ကျောင်းများရှိ ကျောင်းသားများမှာမူ ဤစာမေးပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခွင့် မရှိသည်သာမက မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်များတွင်လည်း ပညာသင်ကြားခွင့် မရှိပေ။ <ref>{{cite news |title=Burma Considers Private Education |newspaper=The Irrawaddy |date=2009-11-18 |url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=17243&page=2 |accessdate=2010-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101005133356/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=17243&page=2 |archive-date=2010-10-05 |url-status=dead |archivedate=5 October 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101005133356/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=17243&page=2 }}</ref> နှစ်စဉ် ကျောင်းသား ငါးသိန်းကျော် စာမေးပွဲကို ဖြေဆိုကြသည်။ စာမေးပွဲကို ကိုးရက်ကြာ ကျင်းပပြီး နှစ်စဉ် မတ်လလယ်တွင် ကျင်းပသည်။ စာမေးပွဲရလဒ်များကို နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ဇွန်လ၌ ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{cite news |title=Parents feel the stress of matriculation |newspaper=Myanmar Times |author=Min Zaw |date=2008-03-17 |url=http://www.mmtimes.com/no410/n003.htm |accessdate=2010-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430045116/http://www.mmtimes.com/no410/n003.htm |archive-date=2011-04-30 |url-status=dead |archivedate=30 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110430045116/http://www.mmtimes.com/no410/n003.htm }}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် စာမေးပွဲဝင်ရောက်ဖြေဆိသူ ကျောင်းသားပေါင်း ၈၅၁၅၇၀ ဦး ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-03/07/c_137875228.htm|title=Over 850,000 students participate in Myanmar's matriculation exam - Xinhua {{!}} English.news.cn|website=www.xinhuanet.com|access-date=2019-04-01|accessdate=10 September 2020|archivedate=6 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200806115256/http://www.xinhuanet.com/english/2019-03/07/c_137875228.htm}}</ref> ==စစ်ဆေးသည့် ဘာသာရပ်များ== ကျောင်းသားများ၏ ဘာသာတွဲရွေးချယ်မှုပေါ်မူတည်၍ စာမေးပွဲမေးခွန်းသည် ခြောက်ခု ရှိသည်။ ဘာသာရပ်တစ်ခုအတွက် စာမေးပွဲဖြေဆိုချိန်သည် သုံးနာရီ ကြာမြင့်သည်။<ref>{{cite news |title=Timetable of 2010 matriculation examination announced |newspaper=New Light of Myanmar |date=2009-12-19 |url=http://www.myanmar.com/newspaper/nlm/Dec02_19.html |accessdate=2010-09-03 |archivedate=13 November 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101113162527/http://www.myanmar.com/newspaper/nlm/Dec02_19.html }}</ref> ===စနစ်ဟောင်းဘာသာတွဲများ=== စနစ်ဟောင်းတွင် ဘာသာတွဲ ၇ ခု<ref name="wde"/> မှ ၈ ခု အထိရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-47443364.amp|title=ဘာကြောင့် တက္ကသိုလ် ဝင်တန်းမှာ စိတ်ကြိုက်မြန်မာစာ အတွဲ ယူတဲ့သူ နည်းတာလဲ။|date=၄ မတ် ၂၀၁၉|access-date=၂၄ အောက်တိုဘာ ၂o၂၆|work=BBC}}</ref> * အတွဲ ၁။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ဘောဂဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ။ * အတွဲ ၂။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ပထဝီဝင်၊ သမိုင်း၊ ဘောဂဗေဒ။ * အတွဲ ၃။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ပထဝီဝင်၊ သမိုင်း၊ စိတ်ကြိုက်မြန်မာစာ။ * အတွဲ ၄။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ သမိုင်း၊ ဘောဂဗေဒ၊ စိတ်ကြိုက်မြန်မာစာ။ * အတွဲ ၅။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ သမိုင်း၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ။ * အတွဲ ၆။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ စိတ်ကြိုက်မြန်မာစာ။ * အတွဲ ၇။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ဇီဝဗေဒ။ * အတွဲ ၈။ မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ပထဝီဝင်၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတု​ဗေဒ။ ===စနစ်သစ်ဘာသာတွဲများ=== စနစ်သစ်တွင်မူ ဘာသာတွဲ ၄ ခုသာ ရှိပြီး STEAMS (သိပ္ပံ၊ နည်းပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ အနုပညာ၊ သင်္ချာ၊ အားကစား) သို့မဟုတ် STAMS (သိပ္ပံ၊ နည်းပညာ၊ အနုပညာ၊ သင်္ချာ၊ အားကစား) ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။။ ဖြည့်စွက်ဘာသာရပ်များမှအပ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲတွင် ဖြေဆိုရသည့် ဘာသာရပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |author=ညိမ်းသူ(သတင်းစဉ်) |date=၁၈ မတ် ၂၀၂၄ |title=၂၀၂၄ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ လူမှုရေးသိပ္ပံဘာဘာရပ်အား နိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ ရန်ကုန်မြို့မှ တစ်ဦးတည်း‌ဖြေဆို |url=https://mdn.gov.mm/my/2024-khunc-ttkksiulwngcaamepai-luumuresippnbhaabhaarpaaa-niungngnttcwnn-rnkunmium-ttcuuttnnyphechiu |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225141831/https://mdn.gov.mm/my/2024-khunc-ttkksiulwngcaamepai-luumuresippnbhaabhaarpaaa-niungngnttcwnn-rnkunmium-ttcuuttnnyphechiu |archive-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ |access-date=၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * STEAMS 1: မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ ဇီဝဗေဒ။ * STEAMS 2: မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ ဘောဂဗေဒ။ * STAMS 1: မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ ပထဝီဝင်၊ သမိုင်း၊ ဘောဂဗေဒ။ * STAMS 2: မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သင်္ချာ၊ စိတ်ကြိုက်မြန်မာစာ၊ ဘောဂဗေဒ၊ ပထဝီဝင်+သမိုင်း။ ==စာမေးပွဲအမှတ်များ== ဘာသာရပ်တစ်ခုတွင် မြင့်မားသည့်အမှတ်(မြန်မာစာ၊အင်္ဂလိပ်၊ ဇီ‌ဝဗေဒဘာသာရပ်များတွင် ၇၅ မှတ်နှင့်အထက်၊ ကျန်ဘာသာရပ်များတွင် ၈၀ မှတ်နှင့်အထက်) ဖြင့် ထူးချွန်စွာအောင်မြင်ပါက ဂုဏ်ထူး ဖြင့် အောင်သည်ဟု သတ်မှတ်သည်။အချို့နှစ်များတွင် ဂုဏ်ထူးမှတ်သည် မတူတတ်ပေ။ ဂုဏ်ထူးရဘာသာ ငါးခု သို့မဟုတ် ခြောက်ခု ရသည့်ကျောင်းသားများသည်သာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆေးတက္ကသိုလ်များသို့ တက်ရောက်ခွင့် ရကြသည်။ ဆေးတက္ကသိုလ်များသည် ကျောင်းသားများအကြား ရွေးချယ်မှုအများဆုံး တက္ကသိုလ်များလည်း ဖြစ်ကြသည်။ သာမန်အောင်မြင်သူများမှာ မိမိတို့၏ ရမှတ်ပေါင်းအလျောက် ဒေသန္တရတက္ကသိုလ်များတွင် အထူးပြုဘာသာရပ်ရွေးချယ်ကာ အဆင့်မြင့်ဘာသာရပ်များကို သင်ကြားခွင့်ရပေသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များတွင် ငါးဘာသာဂုဏ်ထူးဖြင့် ပေးမှတ် ၆၀၀ ရှိသည်တွင် ရမှတ် ၅၀၀ ကျော်ရရှိသည့် ကျောင်းသားများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ စာမေးပွဲကို အောင်မြင်သည့် ကျောင်းသားများကို ရေဒီယိုမှတစ်ဆင့် ဖြေဆိုခဲ့သည့် စာစစ်ဌာနနှင့်တွဲ၍ ကြေညာပေးမှုလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite news |title=Result of matriculation exam on air through Radio Myanmar |newspaper=New Light of Myanmar |author=Aung Shin |date=2010-06-13 |url=http://www.myanmar.com/newspaper/nlm/Jun13_03.html |accessdate=2010-09-03 |archivedate=13 November 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101113160449/http://www.myanmar.com/newspaper/nlm/Jun13_03.html }}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားများ၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် အောင်မြင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Results of matriculation exams posted |newspaper=Myanmar Times |author=Aung Shin |date=2010-06-15 |url=http://www.mmtimes.com/no475/n003.htm |accessdate=2009-09-03 |archivedate=16 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101216063208/http://mmtimes.com/no475/n003.htm }}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်မှု ၃၇.၆ ရာခိုင်နှုန်းရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်ကထက် ၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာခဲ့သည်။<ref name="em">{{cite news|url=http://www.elevenmyanmar.com/local/number-students-pass-university-entrance-exam-distinctions-rises|title=Number of students to pass University Entrance Exam with distinctions rises|date=July 2015|work=Eleven Myanmar|accessdate=18 July 2015|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304100102/http://www.elevenmyanmar.com/local/number-students-pass-university-entrance-exam-distinctions-rises}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအောင်မြင်မှုမှာ ၃၂.၈၂ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့ပြီး မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးသည် ၃၈.၁၇ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့၍ ချင်းပြည်နယ်သည် အောင်မြင်မှုရာခိုင်နှုန်း အနိမ့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://r18h5b54hrdss7tbksbdfhgg2523f34mv.s3.amazonaws.com/pdf/stats/01.pdf|title=၂၀၁၈ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးအလိုက် အောင်ချက်နှင့် ဂုဏ်ထူးဦးရေပြဇယား|last=|first=|date=|website=၂၀၁၈ - တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲအောင်စာရင်း|access-date=}}{{Dead link|date=June 2021 }}</ref> == ဖြစ်ရပ်များ == ၂၀၂၅ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ အောင်စာရင်းအရ ဖြေဆိုသူစုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ခန့်သာ အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အောင်ချက် ၄၈.၀၆ ရာခိုင်နှုန်း ရှိရာ ယမန်နှစ်ကထက် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျော့နည်းသွားသည်။ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများအနက် မွန်ပြည်နယ်က ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဖြင့် အောင်ချက်အများဆုံးဖြစ်ပြီး၊ ချင်းပြည်နယ်မှာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်ဖြင့် အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီလက်ထက် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ကျင်းပသည့် ဤစာမေးပွဲတွင် ကျောင်းသား/သူ ၂ သိန်းကျော် ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခဲ့ရာ ၉၉,၀၀၀ ကျော် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ စာမေးပွဲဖြေဆိုပြီးနောက် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငလျင်ကြောင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပြိုကျမီးလောင်ရာမှ အဖြေလွှာများ ပျက်စီးခဲ့သဖြင့် တိုင်း/ပြည်နယ် ၄ ခုမှ ကျောင်းသား/သူများ စာမေးပွဲပြန်ဖြေခဲ့ရသည်။ ယခင်နှစ်များ၏ အောင်ချက်များအရ ၂၀၂၃-၂၄ ပညာသင်နှစ်တွင် ၅၇.၉%၊ ၂၀၂၂-၂၃ တွင် ၆၇.၈၇% နှင့် ၂၀၂၁-၂၂ တွင် ၄၆.၈၈% အသီးသီးရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/716523|title=တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ အောင်စာရင်းထုတ်ပြန်|accessdate=2025-7-27|publisher=DVB Burmese}}</ref> == အောင်ချက်ရာခိုင်နှုန်း == === ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ အောင်စာရင်း - ပင်မစာမျက်နှာ |url=https://www.myanmarexam.org/ |access-date=2026-06-29 |website=www.myanmarexam.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေး တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အောင်စာရင်းများထုတ်ပြန် |url=http://www.moi.gov.mm/news/84599 |access-date=2026-06-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> === {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! စဉ် !! ပြည်နယ်/တိုင်းဒေသကြီး !! ဖြေဆိုဦးရေ !! အောင်မြင်ဦးရေ !! ရာခိုင်နှုန်း |- | ၁ || ကချင်ပြည်နယ် || 11,634 || 6,330 || 54.41% |- | ၂ || ရှမ်းပြည်နယ် || 471 || 234 || 49.68% |- | ၃ || ကယားပြည်နယ် || 3,660 || 1,687 || 46.09% |- | ၄ || ကရင်ပြည်နယ် || 843 || 161 || 19.10% |- | ၅ || စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး || 12,526 || 5,905 || 47.14% |- | ၆ || တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး || 5,991 || 2,764 || 46.14% |- | ၇ || နေပြည်တော် || 14,131 || 7,021 || 49.69% |- | ၈ || ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့) || 14,627 || 7,243 || 49.52% |- | ၉ || ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်) || 11,866 || 7,072 || 59.60% |- | ၁၀ || မကွေးတိုင်းဒေသကြီး || 21,219 || 12,390 || 58.39% |- | ၁၁ || မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး || 45,635 || 28,393 || 62.22% |- | ၁၂ || မွန်ပြည်နယ် || 10,542 || 5,924 || 56.19% |- | ၁၃ || ရခိုင်ပြည်နယ် || 1,692 || 820 || 48.46% |- | ၁၄ || ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး || 46,889 || 23,203 || 49.48% |- | ၁၅ || ရှမ်းပြည်နယ် (အနောက်) || 13,383 || 6,537 || 48.85% |- | ၁၆ || ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့) || 1,687 || 735 || 43.57% |- | ၁၇ || ရှမ်းပြည်နယ် (အလယ်) || 1,972 || 726 || 36.82% |- | ၁၈ || ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး || 36,436 || 16,507 || 45.30% |- | ၁၉ || နိုင်ငံခြား || 24 || 21 || 87.50% |- class="sortbottom" ! စုစုပေါင်း !! !! 255,228 !! 133,673 !! 52.37% |} ==မှတ်စု== {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပညာရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]] 06rffxjwahy7lggamtvnwfi26o4ts03 0 142931 1061575 1017470 2026-11-05T03:25:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061575 wikitext text/x-wiki {{Rough translation}} '''ရှန်ကျန်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အုပ်စုကန့်သတ်ကုမ္ပဏီ''', ('''{{lang-en|Shenzhen Investment Holdings Company Limited}}''') ၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် "Shenzhen Investment Investment Company" (၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်)၊ "Shenzhen Construction Investment Holding Company" (၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်) နှင့် "Shenzhen Commercial Investment Holding Company" (၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်) ) [Shenzhen ပြည်နယ်ပိုင်ပိုင်ဆိုင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်စီမံခန့်ခွဲမှုကော်မရှင်] မှထုတ်ပြန်ခဲ့သော "Shenzhen Investment Holdings Co. , Ltd ကိုတည်ထောင်ရန်ဆုံးဖြတ်ချက်" နှင့်အညီတည်ထောင်ခဲ့ပြီးစီးပွားရေးသည်နည်းပညာဆိုင်ရာဘဏ္financeာရေး၊ နည်းပညာဥယျာဉ်များ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုငွေကြေး၊ အရင်းအနှီးလည်ပတ်မှုလုပ်ငန်း <ref>{{Cite web |title=Shenzhen Investment Holdings Co. , Ltd သို့နိဒါန်း |url=http://www.sihc.com.cn/about-2.html |accessdate=2 October 2020 |archivedate=24 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210124030804/http://sihc.com.cn/about-2.html }}</ref> ။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရှန်ကျန်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အုပ်စုကန့်သတ်ကုမ္ပဏီ သည် HKD ၉.၈၆၅ ဘီလီယံအတွက် (Bay Area Development ၏ ၆၆.၆၉% သို့မဟုတ် ၂၀.၅၅ ကိုပုဂ္ဂလိကပိုင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အစုရှယ်ယာသန်း ၁၀၀ (ရှယ်ယာတစ်စုလျှင်အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄.၈) <ref>[https://www.mpfinance.com/php/daily2.php?node=1514571129328&issue=20171230 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201006201051/https://www.mpfinance.com/php/daily2.php?node=1514571129328&issue=20171230 |date=6 October 2020 }} Hu Yingxiang သည် Greater Bay Area ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုထောက်ပံ့ရန်အဝေးပြေးလမ်းမကြီး ၉.၉ ဘီလီယံကိုရှန်ကျန်းအစိုးရသို့ရောင်းချခဲ့သည်။ "Ming Pao၊ ဒီဇင်ဘာ ၃၀၊ ၂၀၁၇ ကိုဆန္ဒရှိပါ။</ref> ။ ၂၀၂၀၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်တွင် Shenzhen Investment Holdings ကို ယူအက်စ်အေ Fortune မဂ္ဂဇင်း Fortune 500 မှရရှိသောဝင်ငွေသည်ယွမ် ၁၉၉.၃ ဘီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၈.၈၅၅ ဘီလီယံ) (၂၀၁၁ ခုနှစ်စာရင်းအရအမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၈.၈၅၅) ဖြင့်အဆင့် ၄၄၂ နေရာတွင်ရှိသည်။ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက် ၂၀၁၅ ဘဏ္fiscalာရေးနှစ်ကုန်ဆုံးချိန်) <ref>[https://www.sznews.com/news/content/2020-08/11/content_23441856.htm Shenzhen Investment Holdings သည်ကမ္ဘာ့ထိပ်ဆုံး ၅၀၀ တွင်ပါဝင်သည်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241202155910/https://www.sznews.com/news/content/2020-08/11/content_23441856.htm |date=2 December 2024 }} [Shenzhen News 2020]]၊ ၂၀၂၀၊ ဩဂုတ် ၁၁ ရက်</ref> <ref>[https://fortune.com/company/shenzhen-investment-holdings/global500/ Global 500 Shenzhen Investment Holdings RANK 442] USA Fortune မဂ္ဂဇင်းဩဂုတ် ၁၁၊ ၂၀၂၀</ref> ။ == စာရင်းဝင်ကုမ္ပဏီ <ref>{{Cite web |title=Shenzhen Investment Holding Co. , Ltd သည်ကုမ္ပဏီစာရင်းနှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာ |url=http://www.sihc.com.cn/down_cat-3.html |accessdate=2 October 2020 |archivedate=24 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210124033729/http://sihc.com.cn/down_cat-3.html }}</ref> == ကိုးကားစရာ == {{reflist}} [[Category:တရုတ်အစိုးရပိုင် ကုမ္ပဏီများ]] tsxjk11nz5y5hjnc5d94yy852wgq7w1 0 146753 1061525 718887 2026-11-04T17:17:26Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061525 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = ဗွတ်အမောက်မဲ<br/>(black-crested bulbul) | image = Black-Crested Bulbul.jpg | image_caption = ဗွတ်အမောက်မဲ | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2016 |title=''Rubigula flaviventris'' (formerly as: ''Pycnonotus flaviventris'') |volume=2016 |page=e.T103826151A104338610 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T103826151A104338610.en |access-date=8 August 2020}}</ref> | taxon = Rubigula flaviventris | authority = ([[:en:Samuel Tickell|Tickell]], 1833) | synonyms = * ''Vanga flaviventris'' * ''Pycnonotus flaviventris'' }} '''ဗွတ်အမောက်မဲ''' ({{lang-en|'''black-crested bulbul'''}}) ကို သိပ္ပံအမည်အားဖြင့် '''Rubigula flaviventris''' ဟု ခေါ်သည်။<ref name=iucn/><ref name=ioc>{{BioRef|IOC| family=Pycnonotidae|version=Version 10.2 |access-date=8 August 2020}}</ref> ကိုင်းနားတေးဆိုငှက်အမျိုးအစား([[:en:Passerine|Passerine]])ဖြစ်ပြီး၊ ဗွတ်ငှက် ([[:en:bulbul|bulbul]]) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။<ref name=iucn/><ref name=ioc/> ၎င်းကိုအိန္ဒိယတိုက်ငယ် ([[:en:Indian subcontinent|Indian subcontinent]]) မှ အရှေ့တောင်အာရှဒေသအထိ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] gos4y2wzuu0j0w7ziltxmuqdaso2s14 0 147395 1061505 718889 2026-11-04T17:17:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061505 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = ဗွတ်ခေါင်းမဲ<br/>(black-headed bulbul) | image = Black headed bulbul.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2016 |title=Brachypodius atriceps |volume=2016 |page=e.T103836079A94339713 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T103836079A94339713.en |access-date=4 August 2020}}</ref> | genus = Brachypodius | species = melanocephalos | authority = ([[:en:Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1822) | range_map = Pycnonotus atriceps distribution map.png | synonyms = * ''Brachypodius atriceps'' * ''Pycnonotus atriceps'' * ''Pycnonotus atriceps'' * ''Turdus atriceps'' }} '''ဗွတ်ခေါင်းမဲ''' ({{lang-en|'''black-headed bulbul'''}}) ကို သိပ္ပံအမည်အားဖြင့် '''Brachypodius melanocephalos''' ဟု ခေါ်သည်။ ကိုင်းနားတေးဆိုငှက်အမျိုးအစား([[:en:Passerine|Passerine]])ဖြစ်ပြီး၊ ဗွတ်ငှက် ([[:en:bulbul|bulbul]]) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။<ref name=ioc>{{BioRef|IOC| family=Pycnonotidae|version=Version 10.2 |access-date=4 August 2020}}</ref> ၎င်းကို [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ဒေသရှိ သစ်တောများတွင် တွေ့ရှိရသည်။<ref name=iucn/> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] 4t1w86lvfxk1kv0acga6dwpdw6g250b 0 203431 1061548 653244 2026-11-04T21:31:20Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061548 wikitext text/x-wiki '''ဦးမြင့်သူ''' (၁၉၆၃ မွေးဖွား) သည် မြန်မာလူမျိုး သံအမတ်ဖြစ်သည်။ [[ဂျနီဗာမြို့]]ရှိ [[ကုလသမဂ္ဂ|ကုလသမဂ္ဂရုံး]]၌ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ရက်နေ့တွင် သူ့အား မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်လိုက်ကြောင်း စာတစ်စောင်မှာ လူမှုကွန်ယက်မှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/5857|title=စစ်​ကောင်စီက ကုလဆိုင်ရာ သံအမတ်ကို ​ပြောင်း​ရွှေ့|last=|date=|work=|language=Burmese|accessdate=}}</ref>သူသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ အရေးပေါ်အစည်းအဝေးတွင် အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရဘက်မှ ကာကွယ်၍ ပြောကြားခဲ့မှုအတွက် မြန်မာနိုင်ငံသားများ၏ ကန့်ကွက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = ဦးမြင့်သူ | honorific_suffix = | image = | image_size = | image_upright = | smallimage = <!--If this is specified, "image" should not be.--> | smallimage_alt = | alt = | caption = | order = | office = ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ် (ဂျီနီဗာမြို့) | status = <!--If this is specified, overrides Incumbent.--> | term_start = ၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ | term_end = ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | predecessor = | president = *[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] *[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} | office1 = နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် | status1 = <!--If this is specified, overrides Incumbent.--> | term_start1 = ၂၀၁၇ | term_end1 = ဩဂုတ် ၂၀၁၉ | predecessor1 = ဦးကျော်ဇေယျ | president1 = *[[ထင်ကျော် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးထင်ကျော်]] *[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] *[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} | office2 = ဂျပန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး | status2 = <!--If this is specified, overrides Incumbent.--> | term_start2 = ဩဂုတ် ၂၀၁၉ | term_end2 = ​အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ | predecessor2 = |successor2=ဦးစိုးဟန် | president2 = *[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] | pronunciation = | birth_name = | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --> | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = မြန်မာ | nationality = | party = | otherparty = <!--For additional political affiliations--> | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | spouse = | partner = <!--For those with a domestic partner and not married--> | relations = | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | mother = <!-- may be used (optionally with father parameter) in place of parents parameter (displays "Parent(s)" as label) --> | father = <!-- may be used (optionally with mother parameter) in place of parents parameter (displays "Parent(s)" as label) --> | relatives = | residence = | education = | alma_mater = | occupation = | profession = | known_for = | salary = | net_worth = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --> | cabinet = | committees = | portfolio = | awards = <!-- For civilian awards - appears as "Awards" if |mawards= is not set --> | signature = | signature_alt = | website = <!--Military service--> | nickname = | allegiance = | branch = | serviceyears = | rank = | unit = | commands = | battles = | mawards = <!-- for military awards - appears as "Awards" if |awards= is not set --> }} == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ၁၉၆၃ ခုတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးတင်လှ၊ ဒေါ်ခင်မမတို့မှ ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။ ၁၉၈၅ ခုတွင် [[ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်]]မှ ဘွဲ့ရသည်။ ၂၀၀၉ ခုတွင် [[စင်ကာပူအမျိုးသားတက္ကသိုလ်]]ရှိ လီကွမ်ယု လူထုရေးရာမူဝါဒကျောင်းမှ လူထုစီမံ မဟာဘွဲ့ရသည်။ == သက်မွေးလမ်းကြောင်း == ဘွဲ့ရသည်နောက် စိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနရှိ စိုက်ပျိုးရေးဌာနတွင် အလုပ်ဝင်သည်။ ၁၉၉၀ ခု၊ ဇွန်လတွင် ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းရွေးချယ်လေ့ကျင့်ရေးဘုတ်အဖွဲ့မှ ရွေးချယ်ခံရကာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ဒုတိယလက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး/လက်ထောက်တတိယအတွင်းဝန်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၉၃ - ၉၇ ကာလ၌ တိုကျိုရှိ မြန်မာသံရုံးတွင် တတိယအတွင်းဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ၂၀၀၂ - ၂၀၀၆ အချိန်များကို ဂျနီဗာရှိ ကုလသမဂ္ဂရုံးတွင် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အတွင်းဝန်နှင့် ကောင်စစ်ဝန်အဖြစ် တာဝန်ယူသည်။ ၂၀၁၀ - ၁၃ အတွင်း ဂျာကာတာရှိ အာဆီယံရုံးတွင် မြန်မာ လက်ထောက်အတွင်းဝန်ကိုယ်စားလှယ်/ဝန်ကြီး-ကောင်စစ်ဝန်အဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။ ၂၀၁၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၁၉ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်တွင် ကုလသမဂ္ဂ၌ မြန်မာနိုင်ဆိုင်ရာ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်က ခန့်သည်။ အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်တွင် ၎င်းတာဝန်ကို စတင် တာဝန်ထမ်းသည်။ <ref>{{Cite web |url=https://www.myanmargeneva.org/biography-of-permanent-representative/ |title=Biography of our Representative – Myanmar Mission, Geneva<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |access-date=15 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213083427/http://www.myanmargeneva.org/biography-of-permanent-representative/ |archive-date=13 February 2021 |url-status=dead}}</ref> == မိသားစုဘဝ == အသက် ၅၀ ကျော်သည့်တိုင် အိမ်ထောင်မပြုဖူးသော လူပျိုကြီးဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၃ မွေးဖွားသူများ]] 6d4catcurl1scqac7hb71d3p53jj1sp 0 205233 1061641 653870 2026-11-05T07:10:02Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061641 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = သီရိမဟာဗောဓိဝိဟာရ | native_name = | native_name_lang = | image = Sri Maha Bodhi Vihara Statue.jpg | image_upright = | alt = Sri Maha Bodhi Vihara Statue | caption = | map_type = | map_size = | map_alt = | map_relief = | map_caption = | coordinates = {{coord|7|17|29.6|N|80|37|45.0|E|type:landmark|display=it}} | coordinates_footnotes = | religious_affiliation = [[Buddhism]] | locale = | location = [[Kandy]] | deity = | rite = | sect = | tradition = | festival = <!-- or | festivals = --> | cercle = | sector = | municipality = | district = | territory = | prefecture = | state = | province = [[Central Province, Sri Lanka|Central Province]] | region = | country = [[Sri Lanka]] | administration = | consecration_year = 1972 | organisational_status = <!-- or | organizational_status = --> | functional_status = | heritage_designation = | ownership = | governing_body = | leadership = | bhattaraka = | patron = | website = | architect = | architecture_type = Buddha Statue | architecture_style = | founded_by = | creator = | funded_by = | general_contractor = | established = | groundbreaking = | year_completed = | construction_cost = | date_demolished = <!-- or | date_destroyed = --> | facade_direction = | capacity = | length = | width = | width_nave = | interior_area = | height_max = 26.83m | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | site_area = | temple_quantity = | monument_quantity = | shrine_quantity = | inscriptions = | materials = | elevation_m = <!-- or | elevation_ft = --> | elevation_footnotes = | nrhp = | designated = | added = | refnum = | footnotes = }} '''သီရိမဟာဗောဓိဝိဟာရ'''<ref>{{cite web|title=Bahirawakanda Temple|url=http://www.buddhainsrilanka.net/monastery.htm|accessdate=7 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20100526201941/http://www.buddhainsrilanka.net/monastery.htm|archive-date=26 May 2010|url-status=dead}}</ref> သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကန်ဒီမြို့တွင်တည်ရှိသည့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် မြို့အလယ်မှ ခန့်မှန်းခြေ ၂ ကီလိုမီတာ (၁.၂ မိုင်) ခန့်ရှိ ဘဟိရဝကန်ဒ (Bahirawakanda ) တွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်သည် ကြီးမားသည့်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီးကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။ ရုပ်ပွားတော်ကြီးသည် Dhyana မုဒြာပုံစံဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရား ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရားထူးရခဲ့သည့်အခါက တရားထိုင်တော်မူနေဟန် ဖြစ်သည်။ ထိုရုပ်ပွားတော်ကြီးကို ကန်ဒီမြို့ နေရာအားလုံးနီးပါးမှ မြင်တွေ့နေရသည်။ ရုပ်ပွားတော်ကြီးသည် အမြင့် ၂၆.၈၃ မီတာ (၈၈.၀ ပေ) ရှိပြီး သီရိလင်္ကာရှိ အမြင့်ဆုံးသော ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်အစောပိုင်းကာလတွင် မြေယာဝန်ကြီး Hector Kobbekaduwa က ရဟန်းတော် Ven. Ampitiye Dammarama Thero သို့ လှူဒါန်းထားသည့် မြေပေါ်တွင် ကျောင်းတော်ကို တည်ဆောက်ထားသည်။ Ven. Ampitiye Dammarama Thero သည် အမရပူရနိကာယဂိုဏ်းမှ ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်တည်ဆောက်ရန်အတွက် အလှူငွေများကောက်ခံနေစဉ်တွင် Dammarama သည် အစပိုင်း၌ ယာယီနေရာ၌ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်တည်ဆောက်မှုကို Sri Dalada Maligawa (သွားဓာတ်တော်ကျောင်းတော်) ၏ ဝါကြီးသည့် ရဟန်းများက ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် Siya နိကာယစင်တာကို အရိပ်လွှမ်းမိုးမည် ဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် အမရပူရနိကာယ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည့် ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည့် Hinatiyana Dhammaloka သည် အောင်မြင်စွာ သမ္မတ Ranasinghe Premadasa သို့ ဖျန်ဖြေပေးရန်နှင့် ဓမ္မရာမဆောက်လုပ်ရန်အတွက် တရားဝင်ခွင့်ပြုပေးပါရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များနောက်ပိုင်းတွင် ဓမ္မရာမတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဆောက်လုပ်ရန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ပွားတော် ဆောက်လုပ်မှုသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ Ranasinghe Premadasa က တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=ahirawakanda Vihara Buddha Statue|url=https://lanka.com/about/attractions/bahirawakanda-vihara-buddha-statue/|accessdate=7 May 2018}}</ref> ၎င်းသည် ယခုအခါ ခရီးသွားများဆွဲဆောင်ရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[File:Buddha statue of Sri Maha Bodhi Viharaya.jpg|thumb|သီရိမဟာဗောဓိဝိဟာရရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်]] [[File:Bahirawakanda buddha statue.jpg|thumb|နေ့အခါ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကို မြင်ရပုံ]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ]] ka79ovmc3wd72wnfu8i3flq3pdabd0r 0 205471 1061600 1055119 2026-11-05T04:51:40Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးမြို့ရှိ စျေးများ]] 1061600 wikitext text/x-wiki {{Infobox retail market | retail_market_name = ရတနာပုံဈေး | image =Yadanabon Market 1.jpg | image_width = | caption = ၇၈လမ်းဘက်အခြမ်း | location = [[၇၈ လမ်း]]၊ မန္တလေးမြို့ | coordinates = {{Coord|21.971422|96.087434|display=inline,title}} | address = | opening_date = *၂၀၀၃ *၂၀၁၂ | closing_date = | developer = | manager = | owner = [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ]]၊ MGW<ref name="2ti"/> | architect = | environment_type = | goods_sold = | normal_market_days = | number_of_tenants = | floor_area = | parking = | website = | belowstyle = | footnotes = }} '''ရတနာပုံဈေး'''သည် မန္တလေးမြို့ရှိ ဒုတိယအကြီးဆုံးဈေးကြီးဖြစ်သည်။ မြို့၏ အဓိကကျသော နေရာဖြစ်သည့် [[၇၈ လမ်း|၇၈လမ်း]]ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။၂၀၀၃ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က မန္တလေးမြို့၏ ခေတ်အမီဆုံးဈေးဖြစ်ကာ [[ဈေးချိုတော်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယအကြီးဆုံးဈေးဖြစ်သည်။၂၀၀၈ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပထမအကြိမ်မီးလောင်ခဲ့သဖြင့် ဈေးတစ်ခုလုံး ဖျက်သိမ်းခဲ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မူလရတနာပုံဈေး၏ တစ်ပြပတ်လည်မြေနေရာအား [[ဒိုင်းမွန်း ပလာဇာ]]နှင့် ရတနာပုံစူပါစင်တာဟူ၍ ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရတနာပုံဈေးအား ရတနာပုံစူပါစင်တာဘက်အခြမ်းတွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဒုတိယအကြိမ်မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သော်လည်း အချိန်မီ မီးထိန်းနိုင်ခဲ့၍ ပထမအကြိမ်ကဲ့သို့ ဆုံးရှုံးမှုမများခဲ့ပေ။<ref name="aye">{{cite news|url=http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=10541|title=Fire in Mandalay Market|last=Aye Lae|date=25 March 2008|work=The Irrawaddy|access-date=13 July 2015|accessdate=16 May 2021|archivedate=13 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713084125/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=10541}}</ref><ref name="xh">{{cite news|url=http://news.xinhuanet.com/english/2008-02/25/content_7665647.htm|title=Huge fire rages major market in Myanmar second largest city|date=25 February 2008|work=Xinhua|access-date=13 July 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304104918/http://news.xinhuanet.com/english/2008-02/25/content_7665647.htm|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite news|url=http://archive-2.mizzima.com/news/breaking-and-news-brief/344-fire-broke-out-at-mandalays-yadanpon-market.html|title=Fire broke out at Mandalay's Yadanpon Market|date=25 February 2008|work=Mizzima|access-date=13 July 2015|accessdate=16 May 2021|archivedate=13 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713100106/http://archive-2.mizzima.com/news/breaking-and-news-brief/344-fire-broke-out-at-mandalays-yadanpon-market.html}}</ref> == ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း == မူလရတနာပုံဈေးမှာ အလျား ၄၀၈ပေ၊အနံ၃၄၀ပေ၊အမြင့် ၅၆ပေနင့် ၅ထပ်အဆောက်အဦးဖြစ်သည်။ မီးလောင်ခဲ့သော ရတနာပုံဈေးကို ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဒိုင်းမွန်းပလာဇာနှင့် ရတနာပုံစူပါစင်တာဟူ၍ နှစ်ခြမ်းခွဲကာ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အလျား ၄၆၈ပေ၊ အနံ၄၅၀ပေနှင့် မြေအောက်ထပ်+ အာစီ၆ထပ်ရှိ အဆောက်အဦးကို မြန်မာ၊ထိုင်း၊စင်ကာပူ ပညာရှင်များ ပူးပေါင်းတည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦး၏ အပေါ်ဆုံးထပ်တွင် ရေဂါလန် ၃၀၀၀၀၊အောက်ဆုံးထပ်တွင် ရေဂါလန်၅၀၀၀၀ ဆံ့သော ရေကန်များ၊အလိုအလျောက် မီးငြှိမ်းသတ်စနစ်၊မီးခိုးငွေ့ အာရုံခံစနစ်များ ပါရှိသည်။ ဒိုင်းမွန်းပလာဇာနှင့် ရတနာပုံဈေးကြားတွင် ပေ၄၀အကျယ် မီးသတ်ကားအဝင်အထွက်လမ်းရှိသည်။ ရတနာပုံဈေးဘက်ခြမ်းတွင် မြေအောက်ထပ်နေရာအချို့နှင့် မြေညီထပ်တွင် ဈေးဆိုင်ခန်းများ ပထမထပ်၌ Sky Walk Shopping Center၊ ဒုတိယထပ်၌ ကျောက်မျက်ရတနာဆိုင်များပါဝင်သည့် မန္တလေးရတနာမောလ်၊ တတိယထပ်၌ ကွန်ပျူတာသင်တန်းခန်းမ၊စတုတ္ထထပ်၌ မန္တလေးစက်မှုလက်မှုကုန်သည်များအသင်း၊အထက်မြန်မာပြည်ဓာတ်ပုံပညာရှင်များအသင်း၊ပဉ္စမထပ်တွင် ကွန်ပျူတာသင်တန်းခန်းမ၊ဆဌမထပ်တွင် လူသုံးကုန်ပစ္စည်း အရောင်းဆိုင်များ ပါရှိသည်။<ref name="2ti"/> == မီးလောင်မှု == === ပထမအကြိမ် === ၂၀၀၈ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းမှစတင်ကာ ရတနာပုံဈေးတွင် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ မီးမှာ များလာခဲ့ပြီး မထိန်းနိုင်ဘဲဖြစ်လာခဲ့ရသည်။ ခေတ်မီ မီးငြှိမ်းသတ်ခြင်းများ မလုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ၁၃နာရီကြာ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့ပြီး ဈေးဆိုင်ခန်းများ၊ ကွန်ပျူတာသင်တန်းများ၊ပရိဘောဂဆိုင်များ စသည့်ဆိုင်ခန်းပေါင်း ၂၅၀၀ကျော်နှင့် ကျပ်သန်းပေါင်း ၂၆၄၅သန်း ဆုံးရှုံးခဲ့ကာ ၂၁ယောက်ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။<ref name="reu">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/2008/02/26/us-myanmar-fire-idUSBKK29981720080226|title=Massive Mandalay market fire destroys 1,500 shops|date=25 February 2008|work=Reuters|access-date=13 July 2015|accessdate=16 May 2021|archivedate=24 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924130919/http://www.reuters.com/article/2008/02/26/us-myanmar-fire-idUSBKK29981720080226}}</ref> <ref name=2ti>{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/156370|title=မန္တလေး ရတနာပုံဈေး နှစ်ကြိမ်တိုင်မီးလောင်မှုမှာ ဘယ်သူတွေ တာဝန်ရှိသလဲ}}</ref> === ဒုတိယအကြိမ်မီးလောင်မှု === ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ရက်နေ့ ည၆နာရီခန့်မှစတင်ကာ Sky Walk Shopping Centerဘက်ခြမ်းမှစတင်၍ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ မီးလောင်ကျွမ်းမှုကို အဆင့်(၅)အထိ သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး [[မန္တလေးခရိုင်]]၊[[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]၊[[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]များမှ မီးသတ်တပ်ဖွဲ့များနှင့် [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ]]တို့မှ ငြှိမ်းသတ်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်မီမီးသတ်ယာဉ်များနှင့် ခေတ်မီမီးငြှိမ်းသတ်စနစ်များကြောင့် မီးမှာ စတင်လောင်ကျွမ်းသည့် ပထမအထပ်တွင်သာ လောင်ကျွမ်းခဲ့ပြီး ၁၈ရက်နေ့နံနက် ၅နာရီတွင် အပြီးသတ် ငြှိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယအကြိမ်မှာ ပထမအကြိမ်ကဲ့သို့ ဈေးတစ်ခုလုံး မဆုံးရှုံးခဲ့ရဘဲ ပထမအထပ်သာ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ ဆုံးရှုံးမှုတန်ဖိုး ကျပ်သိန်းပေါင်းတစ်သောင်းရှိခဲ့သည်။ အဆောက်အဦးတွင် ခေတ်မီမီးငြိမ်းသတ်စနစ်များ ပါဝင်သော်လည်း မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့ရခြင်းမှာ စနစ်ကြောင့်မဟုတ်ဘဲ လူကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း အစိုးရဘက်မှပြောဆိုကာ ပထမအထပ်မှ စနစ်များအလုပ်မလုပ်ခြင်းကြောင့်ဟု ဆိုင်ခန်းရှင်အချို့မှ ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref name="2ti"/> [[File:Yadanabon Market 2.jpg|thumb|ဒုတိယအကြိမ်မီး​လောင်ပြီး​နောက် ​တွေ့ရစဉ်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးမြို့ရှိ စျေးများ]] j06umj6zp1ww8yvucdfx2brv3jmansh 0 205483 1061599 762161 2026-11-05T04:50:37Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးမြို့ရှိ စျေးများ]] 1061599 wikitext text/x-wiki {{Infobox retail market | retail_market_name = မင်္ဂလာဈေး | image = | image_width = | caption = | location = [[၇၃ လမ်း]]နှင့် [[လမ်း ၃၀]]ထောင့်၊ မန္တလေးမြို့ | coordinates = {{Coord|21.975913|96.096294|display=inline,title}} | address = | opening_date = ၁၉၉၈ | closing_date = | developer = | manager = | owner = [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ]] | architect = | environment_type = | goods_sold = | normal_market_days = | number_of_tenants = | floor_area = | parking = | website = | belowstyle = | footnotes = }} '''မင်္ဂလာဈေး'''သည် မန္တလေးမြို့ရှိ အဓိကဈေးများအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။၁၉၉၈ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ရက်နေ့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ လေးထပ်အဆောက်အဦးဖြစ်ကာ ဈေးဆိုင်ခန်းများနှင့် လူနေတိုက်ခန်းများပါဝင်သည်။၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လ၂၂ရက်နေ့ ညတွင် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့ပြီး ဆက်လက်သုံးစွဲရန် မသင့်လျော်တော့သဖြင့် ဖြိုချခဲ့သည်။ မီးလောင်မှုကြောင့် ရုံးခန်း ၇ ခန်း၊ အရောင်းပြခန်း ၆ ခန်း၊ ဈေးဆိုင်ခန်း ၄၈၁ ခန်း၊ လူနေတိုက်ခန်း ၅၆ ခန်း စုစုပေါင်း အခန်း ၅၅၀ နှင့် ပျံကျဈေးဆိုင်များ အပါအဝင် အခန်းပေါင်း ၇၀၀ ကျော် ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး ကျပ်သန်းပေါင်း ၁​​ထောင်ကျော် ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ယာယီမင်္ဂလာဈေးအား ၃၅လမ်းရှိ ဂေါ်ရာကွင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။<ref>{{cite news |title=မီးဘေးသင့် မန္တလေးမင်္ဂလာဈေးအတွက် ယာယီဆိုင်ခန်းများ ၂ လအတွင်း အပြီးဆောက်မည်|url=https://burma.irrawaddy.com/business/2016/05/31/115253.html}}</ref>မူလဆိုင်ခန်းပိုင်ရှင်များ၊မြို့တော်စည်ပင်နှင့် ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီတို့ ညှိနှိုင်း၍ မရသဖြင့်<ref>{{cite news|title=မန္တလေး မင်္ဂလာဈေးသစ်တွင် မူလနေရာများ ပြန်ရရေး ဈေးသူဈေးသားများ တောင်းဆို|url=https://www.thevoicejournal.com/archives/17524|accessdate=16 May 2021|archivedate=16 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210516100304/https://www.thevoicejournal.com/archives/17524}}</ref> ၂၀၂၁ခုနှစ်အထိ ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်ခြင်းမရှိသေးပေ။၂၀၂၀ပြည့်နှစ်အတွင်းက တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့မှ ထိုနှစ်အတွင်း ၈ထပ်(သို့မဟုတ်)၁၀ထပ်ရှိသော ဈေးကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း လက်တွေ့တွင် တည်ဆောက်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=မီးသင့် မန္တလေး မင်္ဂလာဈေး တည်ဆောက်မှု ယခုနှစ် စမည် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2020/02/21/216093.html}}</ref><ref>{{cite news|title=မင်္ဂလာဈေး (မန္တလေး) တည်ဆောက်ရေးစီမံကိန်းဧရိယာသတ်မှတ်|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/136078.html|accessdate=16 May 2021|archivedate=16 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210516100313/https://myanmar.mmtimes.com/news/136078.html}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးမြို့ရှိ စျေးများ]] 2pzpkuy7e1oytrq5nk9upp8vlhrtmni 0 209042 1061663 1036576 2026-11-05T10:04:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061663 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | background_color = {{Democratic Party (US)/meta/color}} | name = အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဆီးနိတ် | legislature =၁၁၉ ကြမ်မြောက် [[အမေရိကန် ကွန်ဂရက် လွှတ်တော်|အမေရိကန် ကွန်ဂရက်]] အစည်းအဝေး | coa_pic = Seal of the United States Senate.svg | coa_caption = အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဆီးနိတ်အမှတ်တံဆိပ် | logo_pic = Flag of the United States Senate.svg{{!}}border | logo_caption = Flag of the U.S. Senate | logo_alt = အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဆီးနိတ်အလံတော် | house_type = အထက်လွှတ်တော် | body = အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ဂရက် | term_limits = None | new_session = {{start date|2021|1|3}} | leader2_type = ဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = [[ဂျေဒီဗန့်စ်]] | party2 = ([[ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီ (အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု)| GOP]]) | election2 = ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀ | leader3_type = ဥက္ကဋ္ဌ (တရားဝင်အစားထိုးနေရာ) | leader3 = Chuck Grassley | party3 =([[ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီ (အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု)| GOP]]) | election3 = ၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | leader4_type = လူများစုပါတီ ခေါင်းဆောင် | leader4 = John Thune | party4 = ([[ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီ (အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု)| GOP]]) | election4 = ၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀ | leader5_type = လူနည်းစုပါတီ ခေါင်းဆောင် | leader5 = Chuck Schummer | party5 = ([[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု)| D]]) | election5 = ၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀ | leader6_type = လူများစုပါတီ စောင့်ကြည့်ဆော်ဩသူ | leader6 = Dick Durbin | party6 = (ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (D)) | election6 = ၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀ | leader7_type = လူနည်းစုပါတီ စောင့်ကြည့်ဆော်ဩသူ | leader7 = John Thune | party7 = (ရစ်ပါဘလစ်ကန်ပါတီ (R)) | election7 = ၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀ | members = ၁၀၀ ဦး<br />လူများစုပါတီအတွက် ၅၁ (သို့) ၅၀ (ဒုတိယသမ္မတနှင့်အတူ) | structure1 = 117th United States Senate.svg | structure1_res = 250px | political_groups1 = '''လူများစုပါတီ (၅၀)'''{{efn|name=tie|Democrats are in the majority due to the tiebreaking power of Democratic [[Vice President of the United States|Vice President]] [[Kamala Harris]], who serves [[Ex officio member|''ex officio'']] as the president of the Senate.}} * {{nowrap|{{Color box|{{Democratic Party (US)/meta/color}}|border=darkgray}} [[Democratic Party (United States)|Democratic]] (48)}} * {{nowrap|{{Color box|#9999ff|border=darkgray}} [[Independent politician|Independent]] (2)}}{{efn|name=King|The independent senators, [[Angus King]] of Maine and [[Bernie Sanders]] of Vermont, [[Senate Democratic Caucus|caucus]] with the Democrats.<ref>{{cite news|url=https://www.npr.org/sections/itsallpolitics/2012/11/14/165149633/maine-independent-angus-king-to-caucus-with-senate-democrats|title=Maine Independent Angus King To Caucus With Senate Democrats|website=[[Politico]]|date=November 14, 2012|access-date=November 28, 2020|quote=Angus King of Maine, who cruised to victory last week running as an independent, said Wednesday that he will caucus with Senate Democrats. [...] The Senate's other independent, Bernie Sanders of Vermont, also caucuses with the Democrats.}}</ref>}} '''လူနည်းစုပါတီ (၅၀)''' * {{nowrap|{{Color box|{{Republican Party (US)/meta/color}}|border=darkgray}} [[Republican Party (United States)|Republican]] (50)}} <!--'''Vacant (__)''' * {{nowrap|{{Color box|#DDDDDD|border=darkgray}} Vacant (__)}}--> | term_length = ၆ နှစ် | voting_system1 = {{nowrap|ပြည်နယ် (၄၆) ခုတွင် Plurality voting စနစ်{{efn|[[Alaska]] (for its primary elections only), [[California]], and [[Washington (state)|Washington]] additionally utilize a [[nonpartisan blanket primary]], and [[Louisiana]] uses a [[Louisiana primary]], for their respective [[primary elections]].}}}}<br>{{collapsible list |titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:left; |title= ပြည်နယ် (၄) ခုတွင် ကွဲပြားသောစနစ် |bullets = yes ||[[Elections in Georgia (U.S. state)|GA]] and [[Elections in Mississippi|MS]]: [[Two-round system]] |[[Elections in Alaska|AK]] (general elections only) and [[Elections in Maine|ME]]: [[Instant-runoff voting|Instant-runoff]] }} | last_election1 = ၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာ ၃{{efn|name=GA|Also the [[2020–21 United States Senate election in Georgia|Georgia runoff election]] and the [[2020–21 United States Senate special election in Georgia|Georgia special runoff election]] held on January 5, 2021.}} {{small|(35 seats)}} | next_election1 = ၂၀၂၂ နိုဝင်ဘာ ၈ {{small|(34 seats)}} | session_room = Senatefloor.jpg | meeting_place = {{br separated entries|ဆီးနိတ် ခန်းမဆောင်|[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကာပီတယ်လ်]]|[[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]]|[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]}} |constitution= အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ | website = {{URL|https://www.senate.gov|senate.gov}} | rules = Standing Rules of the United States Senate }} '''အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဆီးနိတ်''' ({{lang-en|the United States Senate}}) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဥပဒေပြုလွှတ်တော်မှ အထက်လွှတ်တော်ဖြစ်၍ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အောက်လွှတ်တော်|အောက်လွှတ်တော်]]ကို "House of Representatives" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ဖြင့် ဥပဒေပြုသောစနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။ အထက်လွှတ်တော် ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် အခွင့်အာဏာများကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အခြေခံဥပဒေ အပိုဒ်ခွဲ (၁) ကပြဋ္ဌာန်းပေးထားသည်။<ref name="senate_a1_sec3">{{cite web | url=https://www.senate.gov/civics/constitution_item/constitution.htm#a1_sec3 | title=Constitution of the United States | publisher=Senate.gov | date=March 26, 2009 | access-date=October 4, 2010}}</ref> ဆီးနိတ်ကို အထက်လွှတ်တော်အမတ်များ (senators) ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထား၍ တစ်ဦးချင်းစီသည် ပြည်နယ်တစ်ခုကို လုံးလုံးလျားလျား ကိုယ်စားပြုသည်။ ပြည်နယ်တစ်ခုကို အချိန်တစ်ထပ်တည်းမကျသည့် သက်တမ်း (၆) နှစ်ကို ထမ်းဆောင်သော အမတ်နှစ်ဦးက ကိုယ်စားပြုပေးသည်။ လက်ရှိတွင် ပြည်နယ် (၅၀) ကို ကိုယ်စားပြုသော အထက်လွှတ်တော်အမတ် (၁၀၀) ရှိကာ ဒုတိယသမ္မတသည် အထက်လွှတ်တော်၏ သဘာပတိ၊ လွှတ်တော်နာယကဖြစ်ကာ၊ အကယ်၍ အမတ်များ၏ မဲခွဲဆုံးဖြတ်မှု တူညီနေမှသာလျှင် ဒုတိယသမ္မတသည် အဆုံးအဖြတ်မဲပေးခွင့်ရှိသည်။ ဒုတိယသမ္မတ မရှိသည့်ကာလ (ပျက်ကွက်) တွင် (ဒုတိယသမ္မတပြီးနောက်) ရာထူးအဆင့်အတန်းအမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်က ဆောင်ရွက်သည်။ ထိုသို့သောပုဂ္ဂိုလ်ကို ဆီးနိတ်တွင် အနိုင်ရလွှမ်းမိုးထားသော ပါတီ၏ သက်ကြီးဝါကြီးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်လေ့ရှိ၏ ။ ကွန်ဂရက်၏ အထက်လွှတ်တော် ခန်းမဆောင်ဖြစ်သော ဆီးနိတ်တွင် အခွင့်အာဏာအချို့ရှိလေရာ "ဆက်လက်တိုင်ပင် အတည်ပြုခြင်း" (advice and consent) ဟူသော အာဏာဖြစ်၍ အမြင့်ဆုံးဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဤ"ဆက်လက်တိုင်ပင် အတည်ပြုခြင်း" အာဏာတွင် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ၊ တရားရုံးချုပ် တရားသူကြီးများ၊ ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးများ၊ ကြည်း ရေ လေ တပ်မတော်မှ အရာရှိများ၊ အခွင်ြအာဏာပိုင်အရာရှိများ (regulatory) ၊ သံအမတ်များ၊ ပြည်ထောင်စု အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများ၊ အခြားပြည်ထောင်စုအဆင့်ရှိ အရာရှိများပါဝင်လေသည်။ ဒုတိယသမ္မတလောင်းနှစ်ဦးစလုံးသည် မဲဆန္ဒရှင် (ပြည်ထောင်စုကိုယ်စားလှယ်များအဖွဲ့၏မဲ - Electoral College) အရေအတွက်အများစု မရပါက ရွေးကောက်ရမည့်တာဝန်သည် ဆီးနိတ်အပေါ်ကျရောက်လာ၍ တစ်ဦးကို ရွေးချယ်ပေးရသည်။ ထို့အပြင် ဆီူနိတ်သည် အောက်လွှတ်တော်က အတည်ပြုတင်သွင်းလာသော "ရာထူးဖယ်ရှားခြင်း" (Impeachment) ကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ဆီးနိတ်သည် သက်တမ်းအားဖြင့် ပို၍ကြာခြင်း၊ ဖွဲ့စည်းပါဝင်သည့် အရေအတွက်နည်းခြင်း၊ ပြည်နယ်၌ မဲဆန္ဒနယ်နည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် အောက်လွှတ်တော်ထက်ပို၍ စဉ်းစားသုံးသပ်နိုင်ခြင်း<ref>{{Cite journal|last=Amar|first=Vik D.|date=1988-01-01|title=The Senate and the Constitution|jstor=796343|journal=The Yale Law Journal|volume=97|issue=6|pages=1111–1130|doi=10.2307/796343|s2cid=53702587|url=https://semanticscholar.org/paper/aea4cf2dbfdfb1457ec0d9ff1860232ea02afbc9}}</ref> ဂုဏ်သိက္ခာပိုရှိခြင်း<ref>{{Cite journal|last1=Stewart|first1=Charles|last2=Reynolds|first2=Mark|date=1990-01-01|title=Television Markets and U.S. Senate Elections|url=https://archive.org/details/sim_legislative-studies-quarterly_1990-11_15_4/page/495|jstor=439894|journal=Legislative Studies Quarterly|volume=15|issue=4|pages=495–523|doi=10.2307/439894}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/09/12/us/in-fight-for-control-of-congress-tough-skirmishes-within-parties.html?pagewanted=all | title=In Fight for Control of Congress, Tough Skirmishes Within Parties | author=Richard L. Berke | date=September 12, 1999 | work=The New York Times}}</ref><ref>{{Cite journal | url=http://repository.upenn.edu/curej/93/ | title=The Rapid Sequence of Events Forcing the Senate's Hand: A Reappraisal of the Seventeenth Amendment, 1890–1913 | journal=Curej – College Undergraduate Research Electronic Journal | author=Joseph S. Friedman | date=March 30, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190724022757/https://repository.upenn.edu/curej/93/ | archive-date=24 July 2019 | access-date=3 August 2021 | url-status=dead }}</ref> စသည့် အရည်အသွေးများကိုပိုင်ဆိုင်ကာ ထိုကျစ်လျစ်သည့် အချက်များကပင် သမိုင်းတစ်လျှောက် တာဝန်ခွဲဝေယူနိုင်မှုပိုမိုအားကောင်းပြီး နိုင်ငံရေး(ပါတီ) သဘောအရလည်း ဘက်လိုက်မှုနည်းသည်ဟု ကျယ်ပြန့်စွာ ယူဆသတ်မှတ်ကြလေသည်။<ref>{{Cite journal | title=Agreeing to Disagree: Agenda Content and Senate Partisanship, 198 | journal=Legislative Studies Quarterly | volume=33 | issue=2 | pages=199–222 | doi=10.3162/036298008784311000 | date=June 16, 2006 | last1=Lee | first1=Frances E. }}</ref> ၁၇၈၉ မှ ၁၉၁၃ အထိ ဆီးနိတ်အမတ် (အထက်လွှတ်တော်အမတ်) များကို ၎င်းတို့ကိုယ်စားပြု ယှဉ်ပြိုင်သော ပြည်နယ်များ၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်များက ခန့်အပ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၁၃ ၌ အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက် (၁၇) ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီးနောက် ယခုတွင် မဲအရေအတွက်ဖြင့်သာ (popular vote) ရွေးကောက်ကြ၏ ။ ၁၉၂၀ အစောပိုင်းနှစ်များတွင် လွှတ်တော်ခန်းမ ခေါင်းဆောင်များကို ရွေးချယ်သော လူများစုပါတီ၊ လူနည်းစုပါတီ သတ်မှတ်သည့်စနစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ဆီးနိတ်၏ ဥပဒေပြရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးအပိုင်းများကို ဆီးနိတ်၏ လူများစုပါတီခေါင်းဆောင်က စီစဉ်ကိုင်တွယ်၍ အချိန်ဇယားသတ်မှတ်သည်။ ဆီးနိတ်ခန်းမဆောင်သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကာပီတယ်လ်]]အဆောက်အအုံ၏ မြောက်ဘက်ဆောင်တွင်တည်ရှိသည်။ [[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု)]] [[ ==မှတ်စု== {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဆီးနိတ်]] 6hwnph4q1r9pgwid5tl7f078f2fm6ab 0 210395 1061586 1038969 2026-11-05T04:25:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061586 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = လီကျောင်းရှင်<br>Lee Jung-shin | image = CNBLUE 씨엔블루 촬영장 스케치 이정신.jpg | alt = | caption = ၂၀၂၀ | birth_date = {{birth date and age|1991|09|15|mf=yes}} | birth_place = အီဆန်၊ တောင်ကိုရီးယား | occupation = {{flatlist| * [[ဘေ့စ်တီးသူ]] * အဆိုတော် * [[ရက်ပါ]] * သရုပ်ဆောင် * တင်ဆက်သူ}} | years_active = ၂၀၀၉-ယနေ့ထိ | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | genre = <!--Genres should be generalized--> {{flatlist| * [[ရော့ခ်]] * [[ပေါ့ပ်]] * R&B}} | instrument = ဘေ့စ်ဂီတာ | label = FNC Entertainment | associated_acts = CNBLUE | url = {{URL|fncent.com}} }} | module2 = {{Infobox Korean name|child=yes | hangul = {{linktext|이|정|신}} | hanja = {{linktext|李|正|信}} | rr = I Jeong-sin | mr = I Chŏng-sin }} }} '''လီကျောင်းရှင်''' ({{Korean|hangul=이정신}}, ၁၉၉၁ စက် ၁၅ ဖွား) သည် [[တောင်ကိုရီးယား]] ဂီတသမား၊ အဆိုတော်၊ ရက်ပါနှင့် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။ တောင်ကိုရီးယား ရော့ခ်အဖွဲ့ CNBLUE ၏ ဘေ့စ်တီးသူ ဖြစ်ကာ၊ ၂၀၁၀ ဇန်နဝါရီတွင် ပွဲဦးထွက်သည်။ မြန်မာသို့ ပရဟိတ လာရောက်ဖူးသည်။ ==ဘဝ== ===ငယ်ဘဝနှင့် သက်မွေး=== လီကျောင်းရှင်ကို ၁၉၉၁ စက်တင်ဘာ ၁၅ တွင် ဆိုးလ်၌ မွေးသည်။<ref name="Russell2014">{{cite book|author=Mark Russell|title=K-Pop Now!: The Korean Music Revolution|page=56|url=https://books.google.com/books?id=etDZAwAAQBAJ|date=April 29, 2014|publisher=Tuttle Publishing|isbn=978-1-4629-1411-1}}</ref> မိဘများနှင့် အစ်ကို တစ်ယောက် ရှိသည်။ မိသားစုသည် အီဆန်မှာ နေထိုင်ပြီး၊ သူသည် အထက်တန်းကို အီဆန်မှာ ရှိသော ဂျောင်းဘလ် အထက်တန်းကျောင်းမှ အောင်မြင်သည်။ ၂၀၀၉ မှာ FNC Entertainment အောက်တွင် သင်တန်းဆင်းပြီး၊ ထိုနှစ် စက်တင်ဘာတွင် CNBLUE အဖွဲ့၌ ပွဲဦးထွက်ပြီး မကြာခင် နုတ်ထွက်သွားသော ကွန်းဂွမ်းဂျင်း နေရာ၌ အစားထိုး ဘေ့စ်တီးသူ အဖြစ် ဝင်ရောက်သည်။ ဘေ့စ်အပြင် ရက်ပါနှင့် နောက်ခံ အဆိုသမားလည်း ဖြစ်သည်။ ===ပင်တိုင်အလုပ်=== [[File:140321 씨엔블루 이정신 @KBS 뮤직뱅크 재출근길 2.jpg|thumb|upright|left|Lee at ''[[Music Bank (TV series)|Music Bank]]'', 2014]] သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ၂၀၁၂ တွင် ဆောယောင်း ငါ့သမီးလေး မိသားစုဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင် ပွဲဦးထွက်သည်။<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2957452|title=CNBlue's Lee Jung-shin to debut as an actor in 'My Daughter Soyoung'|date=August 7, 2012|website=Korea JoongAng Daily|access-date=26 August 2021|archive-date=17 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817075731/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2957452|url-status=dead}}</ref> ကြည့်ရှုနှုန်း ၄၇.၆% ဖြင့် ထိပ်ဆုံးရပ်တည်ရာ၊ ၂၀၁၃ ကိုရီးယားဒရာမာထဲ အမြင့်ဆုံး ဇာတ်လမ်းတွဲအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.hancinema.net/my-daughter-seo-yeong-is-the-highest-rated-drama-this-year-64256.html|title=''My Daughter Seo-yeong'' is the highest rated drama this year|work=[[Hancinema]]|date=December 26, 2013|access-date=March 30, 2014}}</ref> သရုပ်ဆောင် ကောင်းမွန်သည်ဟု ချီးမွမ်းခံရပြီး၊ ဒေသဆုပေးပွဲများတွင် အကောင်းဆုံး သရုပ်ဆောင်သစ်ဆုအတွက် လျာထားခံရသည်။<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2959554|title=CN Blue's Lee Jung-shin cast in KBS drama|date=September 18, 2012|website=Korea JoongAng Daily|access-date=26 August 2021|archive-date=17 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817075427/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2959554|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|last=Kim|first=JiYeon|title=CN Blue′s Lee Jung Shin Launches Acting Career Successfully with ''My Daughter Seo Young''|url=http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=15192|newspaper=enewsWorld|date=September 17, 2012|agency=CJ E&M|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015131429/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=15192|archive-date=October 15, 2012|url-status=dead|accessdate=26 August 2021|archivedate=15 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121015131429/http://enewsworld.mnet.com/enews/contents.asp?idx=15192}}</ref> ၂၀၁၃ တွင် ''The Blade and Petal'' ၌၊ ၂၀၁၄ တွင် ''Tempation'' ၌ ဇာတ်ပို့အဖြစ် ဆက်တိုက် ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://en.tenasia.com/2013/05/10/cnblue-jungshin-cast-in-historical-drama/|title=CNBLUE Jungshin Cast in Historical Drama|date=May 10, 2013|work=10Asia|accessdate=26 August 2021|archivedate=17 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170817075836/http://en.tenasia.com/2013/05/10/cnblue-jungshin-cast-in-historical-drama/}}</ref><ref>{{cite web|url=http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/68321/cnblue-leejungshin-to-act-again|title=CN Blue′s Lee Jung Shin Confirmed for ′Temptation′ with Kwon Sang Woo|date=June 13, 2014|work=enewsWorld|access-date=August 16, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817034849/http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/68321/cnblue-leejungshin-to-act-again|archive-date=August 17, 2017|url-status=dead|accessdate=26 August 2021|archivedate=17 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170817034849/http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/68321/cnblue-leejungshin-to-act-again}}</ref> နောက်တခုကြောင့်၊ တတိယကြိမ် DramaFever ,ဆုပေးပွဲတွင် အကောင်းဆုံး မျက်နှာသစ်စတားဆုကို ရရှိရာ၊ ပထဆုံးရရှိသော သရုပ်ဆောင်ဆု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ တွင် ကျေးဇူးပါ ငါ့သား ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသား ဖြစ်လာသည်။<ref>{{cite web|author=Grace Danbi Hong|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/86126/cn-blues-lee-jung-shin-cast-as-lead-for-2-episode-kbs-drama-special|title=CN Blue′s Lee Jung Shin Cast as Lead for 2-Episode KBS Drama Special|work=enewsWorld|date=January 28, 2015|access-date=February 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304001503/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/86126/cn-blues-lee-jung-shin-cast-as-lead-for-2-episode-kbs-drama-special|archive-date=March 4, 2016|url-status=dead|accessdate=26 August 2021|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304001503/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/86126/cn-blues-lee-jung-shin-cast-as-lead-for-2-episode-kbs-drama-special}}</ref><ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3000239|title=CNBlue member lands lead role|date=January 29, 2015|website=Korea JoongAng Daily|access-date=26 August 2021|archive-date=17 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817075541/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3000239|url-status=dead}}</ref> ထိုနှစ်မှာပင် လီကျောင်းရှင်နီးအဖွဲ့မှ ကီးနှင့် တွဲဖက်၍ M ကောင့်ဒေါင်း အစီအစဉ်၌ ပင်တိုင်တင်ဆက်သူ ဖြစ်လာသည်။<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3000994|title=Key, Lee to host 'M Countdown'|website=Korea JoongAng Daily|date=February 17, 2015|access-date=26 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826082045/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3000994|archive-date=26 August 2021|url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၆ တွင် ရှိုးမှ ထွက်သည်။ ၂၀၁၆ တွင် ဂျောင်အီဝူ၊ ပတ်ဆိုဒမ်းနှင့် တွဲ၍ စင်ဒရဲလားနှင့် သူရဲကောင်း လေးဦး၌ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|last1=Lee|first1=Yousun|title=CNBLUE's Lee Jung-shin to transform into top singer on "Cinderella and Four Knights"|url=http://en.asiatoday.co.kr/view.php?key=20160122001439146|website=Asia Today|date=January 22, 2015}}</ref> ယင်းဒရာမာအတွက် သူ ပထမဆုံး ဆိုလိုဆင်ဂယ် Confession သီချင်းကို ဖြန့်ချိသည်။ ၂၀၁၇ တွင် ''My Sassy Girl'' ၌ သရုပ်ဆောင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://en.asiatoday.co.kr/view.php?key=20170613000936283|title=Lee Jung-shin updates fans on "My Sassy Girl"|date=June 13, 2017|website=Asia Today}}</ref> တစ်နှစ်တည်း၊ ''တမ်းတနှလုံးသား(Longing Heart)''၌ ပါဝင်ရိုက်ကူးသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.hancinema.net/lee-jung-shin-lee-yul-eum-and-seo-ji-hoon-to-star-in-longing-heart-109161.html|title=Lee Jung-shin, Lee Yul-eum and Seo Ji-hoon to star in "Longing Heart"|website=Hancinema|publisher=Hancinema|access-date=August 22, 2017}}</ref> နိုင်ငံတကာ လမ်းဘေးစာရွက်များ ကွန်ရက် (International Network of Street Papers) က ၂၀၁၉ ဇွန် ၇ တွင် ကျင်းပမည့် INSP အကောင်းဆုံးဓာတ်ပုံ ဆုပေးပွဲတွက် ဆန်ကာတင် ထိပ် ၅ ဦးတွင် အီ၏ ဓာတ်ပုံ ပါဝင်နေသည်ဟု ကြေညာသည်။ ထိုဓာတ်ပုံများကို ၂၀၁၈ ဖေဖော်ဝါရီတွင် LOVE FNC ကျောင်းရှင်က မြန်မာပြည်တွင် ပရဟိတ လုပ်အားပေး ဆောင်ရွက်စဉ် အီ ရိုက်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ The Big Issue Korea သို့ အခမဲ့ ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ ဆုရရှိသူကို ဇွန် ၁၉ တွင် ဂျာမနီ၊ ဟန်နိုဗာမြို့၌ ဂလိုဘယ် လမ်းဘေးစာရွက်များထိပ်သီး၏ တစိတ်တဒေသအဖြစ် ကျင်းပသော INSP ဆုပေးပွဲအခမ်းအနား၌ ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://insp.ngo/insp-awards-announcing-the-2019-best-photograph-finalists/ |access-date=26 August 2021 |archive-date=26 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210826084431/https://insp.ngo/insp-awards-announcing-the-2019-best-photograph-finalists/ }}</ref> ၂၀၁၉ ဇူလိုင် ၂၂ တွင် ကြက်သွန်နီပြာဟု အမည်ပေးထားသော ဂျပန် ဆင်ဂယ်ကို ဖြန့်ချိသည်။<ref>https://www.oricon.co.jp/news/2140666/full/?ref_cd=tw_pic</ref> စက်တင်ဘာ ၂၅ တွင် ထိုသီချင်း အပါအဝင် နောက်ထပ် ဂျပန်လိုဆို သီချင်း လေးပုဒ် ထပ်ထည့်ကာ အယ်လ်ဘမ် ထုတ်ဝေသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://cnblue-official.jp/news/detail.php?id=1075461 |access-date=26 August 2021 |archive-date=26 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210826081423/https://www.cnblue-official.jp/news/detail.php?id=1075461 }}</ref> ==ပရဟိတ== [[file:Lee Jung-shin - Can't Stop fan sign event at the Airforce Club crop.jpg|thumb|right]] ၂၀၁၈ ဇွန် ၁ မှ ၁၀ ထိ ဆိုးလ်၊ ဂန်နမ် ကင်နွန် အိမ်ရာ B1/F ၈၂၉ ဆောလူးလမ်းရှိ ကင်နွန်ပြခန်း၌ အစ်ကို လီယုံရှင်းနှင့် ပူးပေါင်း၍ အလှူခံ ဓာတ်ပုံပြပွဲ ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပြီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီက မြန်မာနိုင်ငံ [[ရန်ကုန်]]ရှိ YWAM နေ့ကလေးထိန်းစင်တာနှင့် [[ကလော]]ရှိ လေးကျောင်းမြောက် LOVE FNC ကျောင်းသို့ ပရဟိတလှုပ်ရှားမှုအဖြစ် အလည်အပတ် သွားရောက်စဉ် မှတ်တမ်းတင် ရိုက်ကူးခဲ့သော ဓာတ်ပုံများ ဖြစ်ပြီး၊ ''ဒုဓလီပန်းမှုန်များကို ဒို့ လေမှုတ်ပစ်ခဲ့တယ်''ဟု ခေါင်းစီး တပ်ခဲ့သည်။ LOVE FNC ဖောင်ဒေရှင်းက ကမကထ လုပ်သော ပရောဂျက် တစ်ခုအတွက် ကင်ဆောဟွန်းနှင့် အတူ ရှိခဲ့သည်။ ဘောင်ကွပ်ဓာတ်ပုံများ၊ ပို့စကတ်များနှင့် ပိုစတာများသည် ရောင်းရန် ဖြစ်သည်။ ရောင်းရငွေများသည် မြန်မာရှိ စကောလားရှစ် အစီအစဉ်အတွက် ရန်ပုံငွေ အဖြစ် ထည့်ဝင်လှူဒါန်းရန် ဖြစ်သည်။<ref>https://www.scmp.com/magazines/style/news-trends/article/2149166/cnblue-bassist-lee-jung-shins-photo-exhibition-captures</ref><ref>https://hellokpop.com/news/lee-jung-shin-photo-exhibit-dandelion-flower-seed/</ref> ၂၀၁၉ ဧပြီ ၇ တွင် ဂန်ဝန်ခရိုင် တောမီးဘေး ဒုက္ခသည်များအတွက် ဝမ် ၁၀ သန်းကို အီ လှူဒါန်းသည်ဟု မျှော်လင့်တံတား နိုင်ငံ့ဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေးအသင်းက တင်ပြသည်။<ref>https://m.entertain.naver.com/read?oid=076&aid=0003401198&lfrom=twitterf</ref> ==စစ်မှုထမ်း== အီသည် ၂၀၁၈ ဇူလိုင် ၃၁ တွင် စစ်မှုထမ်းဆောင်ရန် စာရင်းသွင်းသည်။<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201807051145296132151_2|title=CNBLUE's Lee Jung-shin to enlist for military service in end-July|date=July 5, 2018|website=Kpop Herald}}</ref><ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3051328&cloc=joongangdaily|title=CNBlue members enter military|date=August 1, 2018|website=Korea JoongAng Daily|access-date=26 August 2021|archive-date=1 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801051517/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3051328&cloc=joongangdaily|url-status=dead}}</ref> စက်တင်ဘာ ၅ တွင် သူ့အခြေခံ စစ်သင်တန်း ပြီးဆုံးကြောင်းကို ကိုယ်ပိုင် အင်စတာဂရမ်အကောင့်၌ ဓာတ်ပုံများ တင်လိုက်ခြင်းဖြင့် သိရသည်။<ref>https://www.soompi.com/article/1226095wpp/cnblues-lee-jung-shin-updates-fans-army-photos</ref> ၂၀၁၈ အောက်တိုဘာတွင် တပ်မတော်ပွဲတော်အတွက် ပင်တိုင်တင်ဆက်သူ လုပ်သည်။ ပွဲကို အောက်တိုဘာ ၅ မှ ၉ ထိ ကျင်းပသည်။ ၂၀၁၈ အောက်တိုဘာ ၁၀ ၌ ကျရောက်သော စစ်သားတည်ဆောက်ရေး အနှစ် ၇၀ ကြိမ်မြောက် နှစ်ပတ်လည် တပ်တွင်း ဂီတဖျော်ဖြေပွဲအတွက်လည်း သဘာပတိ လုပ်သည်။<ref>https://www.instagram.com/p/BorRWK2gBtb/</ref> ၂၀၂၀ မတ် ၁၉ တွင် ခွင့်ယူထားစဉ်အတွင်း စစ်မှုထမ်းသက်တမ်း ပြည့်ရာ၊ နိုင်ငံကာကွယ်ရေးမူဝါဒ ဝန်ကြီးဌာန အရ စခန်းသို့ ပြန်မလာရဘဲ တရားဝင် ပြီးဆုံးခွင့် ပြုသည်။<ref>https://www.soompi.com/article/1386427wpp/cnblues-kang-min-hyuk-and-lee-jung-shin-to-be-discharged-according-to-militarys-covid-19-protocol</ref> ==ဓာတ်ပြားသွင်း== {{Main|CNBLUE discography}} ===Soundtracks appearances=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" rowspan="2" style="width:16em;"|ခေါင်းစဉ် ! scope="col" rowspan="2"|နှစ် ! scope="col"|Peak chart positions ! scope="col" rowspan="2" style="width:12em;"|ရောင်း ! scope="col" rowspan="2"|အယ်လ်ဘမ် |- ! scope="col" style="width:2.2em;font-size:90%;"|[[Gaon Digital Chart|KOR]]<br /><ref>{{cite web|title=Gaon Chart - Digital Chart|url=http://www.gaonchart.co.kr/main/section/search/list.gaon?serviceGbn=ALL&nationGbn=T&yyyy=2010&condition=2&search_str=이정신|publisher=Gaon Music Chart|access-date=November 30, 2018|language=ko}}</ref> |- ! scope="row"|"Confession" ({{Korean|hangul=고백|rr=Gobaek}}) | ၂၀၁၆ | — | | ''စင်ဒရဲလားနှင့် သူရဲကောင်း လေးဦး OST'' |} ===သီချင်းရေးသားထုတ်လုပ်ခြင်း=== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |နှစ် ! rowspan="2" |အယ်လ်ဘမ် ! rowspan="2" |အနုပညာရှင် ! rowspan="2" |သီချင်း ! rowspan="2" |လေဘယ် ! colspan="2" |စာသား ! colspan="2" |တေးဂီတ |- !Credited !With !Credited !With |- | rowspan="2" |2015 |[[Colors (CNBLUE album)|''Colors'']] | rowspan="2" |[[CNBLUE]] |"Daisy" | rowspan="2" |[[FNC Entertainment]] |{{Yes}} |{{N/a|—}} |{{Yes}} |[[Jung Yong-hwa]] |- |[[2gether (CNBLUE album)|''2gether'']] |"Control" |{{Yes}} |{{N/a|—}} |{{No}} |{{N/a|—}} |} ==ရုပ်ရှင်ရုပ်သံ== ===ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ=== {| class="wikitable sortable" |- ! နှစ် !! ခေါင်းစဉ် !! နက်ဝပ် !! ဇာတ်ကောင် !! မှတ်ချက် !{{Abbr|Ref.|References}} |- | rowspan=2|၂၀၁၂ || ''ငါ့ယောက်ျားမှာ မိသားစုနဲ့'' || rowspan=3|[[KBS2]] || ကိုယ်တိုင် || ဧည့် | |- | ''ဆောယောင်း၊ ငါ့သမီးလေး'' || ကန်ဆောင်းဂျယ် || | |- | ၂၀၁၃ || ''[[The Blade and Petal]]'' || ရှီဝူ || | |- | ၂၀၁၄ || Temptation || [[Seoul Broadcasting System|SBS]] || နာဟုန်းဂယူ || | |- | rowspan=2|၂၀၁၅ || ''Drama Special'' ''ကျေးဇူးပါ ငါ့သား'' || KBS2 || ဂျန်ရှီဝူ || | |- | ''အနံ့မြင်သူမလေး'' || SBS || ကိုယ်တိုင် || ဧည့် (episode 6) | |- | ၂၀၁၆ || ''စင်ဒရဲလားနှင့် သူရဲကောင်း လေးဦး'' || TvN || ကန်ဆောဝူ || | |- |၂၀၁၇ || ''My Sassy Girl'' || SBS || ကန်ဂျွန်ယောင်း || | |- | rowspan=2|၂၀၁၈ || ''ငါ့အချစ်ဦး'' || rowspan=2| OCN || ကန်ရှင်းဝူ || | |- | ''အသံ'' || အီဂျယ်အီ || ဧည့် (season 2, episode 8) | |- |၂၀၂၁ |''Summer Guys'' | KT Seezn |ဆွန်း | |<ref>{{cite web|date=August 27, 2020|title=CNBLUE's Lee Jung Shin, gugudan's Mina, Kwon Hyun Bin, And Lim Nayoung Cast In New Drama|url=https://www.soompi.com/article/1421852wpp/cnblues-lee-jung-shin-gugudans-mina-kwon-hyun-bin-and-lim-nayoung-cast-in-new-drama|work=Soompi|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|author=Kang Seok-bong|date=January 28, 2021|title=드라마 '썸머가이즈', 3월 전세계 100개국 동시 공개|language=ko|website=sportskhan|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/144/0000714175|access-date=January 28, 2021}}</ref> |- |} ===စုံစိရှိုး=== {|class="wikitable" ! နှစ် !! ခေါင်းစဉ် !! နက်ဝပ် !! မှတ်ချက် |- | rowspan="2"|၂၀၁၅ || ''Shaolin Clenched Fist''<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201506011802030991378_2&ACE_SEARCH=1|title=Lee Jung-shin joins new variety show|date=June 1, 2015|work=Kpop Herald}}</ref> || [[Seoul Broadcasting System|SBS]] || rowspan=2|မိန်းအဖွဲ့သား |- | ''ဖက်ရှင်ကင်း ကိုရီးယား'' || [[Seoul Broadcasting System|SBS]] |- |၂၀၁၅-၁၆ || ''M ကောင့်ဒေါင်း'' || [[Mnet (TV channel)|Mnet]] || ပင်တိုင် |} ==ကိုးကား== {{Reflist}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Lee Jung-shin}} * {{Twitter}} * {{instagram|leejungshin91|Lee Jung-shin}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၁ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] ekf8o0rcu548jktjqwqgai5j2eyva2y 0 216310 1061582 875133 2026-11-05T04:07:54Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061582 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Black-throated prinia | image = Black-throated Prinia.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>BirdLife International. 2017. Prinia atrogularis (amended version of 2017 assessment). The IUCN Red List of Threatened Species 2017: e.T103776661A118734029. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T103776661A118734029.en. Downloaded on 21 January 2019.</ref> | genus = Prinia | species = atrogularis | authority = ([[:en:Frederic Moore|Moore, F]], 1854) | synonyms = }} '''လည်မဲငှက်လက်မမြီးရှည်''' ({{langx|en|Black-throated prinia}}; သိပ္ပံအမည် ''Prinia atrogularis'') သည် [[နီပေါနိုင်ငံ]]၊ ဘင်္ဂလားဒေချ်နိုင်ငံ၊ [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရသော ငှက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ယင်းငှက်ကို [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[Category:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] 4015k1ufnnz6ylwh88u37wk6079w82c 0 216354 1061504 718903 2026-11-04T17:05:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061504 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/species/103777145/94382034 |title=''Prinia flaviventris'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2016 |access-date=13 February 2020}}</ref> | image = Yellow-bellied Prinia - Taiwan_S4E9702 (17133168450).jpg | genus = Prinia | species = flaviventris | authority = ([[:en:Adolphe Delessert|Delessert]], 1840) | synonyms = }} '''ဗိုက်ဝါငှက်လက်မမြီးရှည်''' ({{lang-en|Yellow-bellied prinia}}) (''Prinia flaviventris'') သည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ [[ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း]]နှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် တွေ့ရသော ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] 5lh378me5yfauwmv81wxrb2c5v4cew9 0 216356 1061503 718960 2026-11-04T17:05:03Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061503 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Grey-breasted prinia (Prinia hodgsonii) by Shantanu Kuveskar.jpg | image_caption = ''P. h. albogularis'' from Mangaon, Raigad, Maharashtra <br />[[File:Grey-breasted prinia.ogg|thumb|Calls]] | name = Grey-breasted prinia or Franklin's prinia | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22713587/0 |title=''Prinia hodgsonii'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | genus = Prinia | species = hodgsonii | authority = ([[:en:Edward Blyth|Blyth]], 1844) | synonyms = * ''Prinia gracilis'' <small>Franklin, 1831 (preoccupied)</small> * ''Prinia adamsi'' <small>Jerdon, 1863</small><ref name=peters>{{cite book| title=Check-list of birds of the World. Volume 11|editor1=Mayr, E.|editor2=Cottrell, G.W.| year= 1986| publisher= Museum of Comparative Zoology| place= Cambridge, Mass.| url=https://archive.org/stream/checklistofbirds111986pete#page/134/mode/2up/| pages=135–136}}</ref> }} '''ဗိုက်မီးခိုးငှက်လက်မမြီးရှည်''' ({{lang-en|Grey-breasted prinia}}) (''Prinia hodgsonii'') သည် [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ဒေသများတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] r8or5czpx0nrxophc7o2f3uj6eig8uj 0 216359 1061470 718968 2026-11-04T14:39:44Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061470 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Dark-necked Tailorbird.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22714985/0 |title=''Orthotomus atrogularis'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | genus = Orthotomus | species = atrogularis | authority = [[:en:Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1836 | synonyms = }} '''နှံပြည်စုတ်လည်မဲ''' ({{lang-en|Dark-necked tailorbird}}) (''Orthotomus atrogularis'') သည် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] 314k2k16rw9vb1iujaeydz51nsosxxl 0 216365 1061471 718976 2026-11-04T14:39:46Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061471 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Rufous-tailed tailorbird | image = Rufous-tailed tailorbird.jpg | image2 = Rufous-tailed Tailorbird Orthotomus sericeus sericeus.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22714997/0 |title=''Orthotomus sericeus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | genus = Orthotomus | species = sericeus | authority = [[:en:Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1836 | synonyms = }} '''နှံပြည်စုတ်အမြီးနီ''' ({{lang-en|Rufous-tailed tailorbird}}) (''Orthotomus sericeus'') သည် [[နှံပြည်စုတ်]]ငှက်အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] dpjsm4mfi8bnfe8pqog7gv62vldqvgz 0 216390 1061468 718983 2026-11-04T14:39:42Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061468 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Ashy tailorbird | image = Ashy Tailorbird (Orthotomus ruficeps cineraceus).jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22715000/0 |title=''Orthotomus ruficeps'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | genus = Orthotomus | species = ruficeps | authority = ([[:en:René Primevère Lesson|Lesson]], 1830) | synonyms = }} '''နှံပြည်စုတ်ပါးနီ''' ({{lang-en|Ashy tailorbird}}) (''Orthotomus ruficeps'') သည် [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] khjjjhr9myx75fnj30of12y4bn884qm 0 216391 1061469 718991 2026-11-04T14:39:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061469 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn | author =BirdLife International | title=''Phyllergates cucullatus'' | year=2017 | url=https://www.iucnredlist.org/details/22714976/0| accessdate=27 August 2017}}</ref> | image =Phyllergates_cucullatus.jpg | genus = Phyllergates | species = cucullatus | authority = ([[:en:Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1836) | synonyms = ''Orthotomus cuculatus'' |range_map =Phyllergates cucullatus distribution map.png }} '''နှံပြည်စုတ်ဗိုက်ဝါ''' ({{lang-en|Mountain tailorbird}}) (''Phyllergates cucullatus'') သည် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရှိရသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] syh5lqjv4eoxd4qksrogec74twgednw 0 216401 1061473 719010 2026-11-04T15:05:14Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061473 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Tree Sparrow August 2007 Osaka Japan.jpg | image_caption = Adult of subspecies ''P. m. saturatus'' in Japan | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{Cite iucn|url= https://www.iucnredlist.org/species/22718270/119216586 |title=''Passer montanus'' |volume= 2017|publisher= [[IUCN]]|author= [[BirdLife International]] |year=2017 |page= e.T22718270A119216586|doi= 10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22718270A119216586.en|access-date=4 November 2018}}</ref> | taxon = Passer montanus | authority = ([[:en:Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[:en:10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Passermontanusmap.png | range_map_caption = '''Afro-Eurasian distribution''' <div style="margin-left: 1em; text-align: left;"> <big>{{Legend2|#FFFF00|Breeding summer visitor|border=1px solid #aaa}}<br />{{Legend2|#007D10|Resident breeder|border=1px solid #aaa}}<br />{{Legend2|#00FFFF|Non-breeding winter visitor |border=1px solid #aaa}}</big> </div> | synonyms = * ''Fringilla montana'' <small>[[:en:Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[:en:10th edition of Systema Naturae|1758]]</small> * ''Loxia scandens'' <small>Hermann 1783</small> * ''Passer arboreus'' <small>Foster 1817</small> }} '''ပသျှူးစာ''' ({{lang-en|Eurasian tree sparrow}}) (''Passer montanus'') သည် [[စာကလေး]]မျိုးနွယ်ဝင်ငှက်ဖြစ်ပြီး ယူရေးရှား၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ထိ ပျံ့နှံ့နေထိုင်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] jdz6pc55ik54r2ntftirsvr7s9f6n5c 0 216404 1061718 719015 2026-11-05T11:42:51Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061718 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = House sparrow | image = Passer domesticus male (15).jpg | image_caption = Male in Germany | image2 = House Sparrow, England - May 09.jpg | image2_caption = Female in England | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{Cite iucn|title= ''Passer domesticus'' |amends=2018 |author= BirdLife International |year= 2019 |page= e.T103818789A155522130 |access-date= 27 January 2020}}</ref> | species = domesticus | genus = Passer | authority = ([[:en:Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | range_map = PasserDomesticusIUCNver2019-3.png | range_map_caption = Range of ''P. domesticus'' {{leftlegend|#008000|Resident|outline=gray}} {{leftlegend|#38ffaf|Non-breeding|outline=gray}} {{leftlegend|#FFFF00|Extant and introduced (resident)|outline=gray}} {{leftlegend|#DFDF00|Possibly extant and introduced (resident)|outline=gray}} {{leftlegend|#FF80FF|Possibly extinct and introduced|outline=gray}} | synonyms_ref = {{sfn|Summers-Smith|1988|pp=307–313}} | synonyms ={{hidden begin|List}} ''Fringilla domestica'' <small>Linnaeus, 1758</small><br /> ''Passer indicus'' <small>[[:en:Sir William Jardine, 7th Baronet|Jardine]] and [[:en:Prideaux John Selby|Selby]], 1835</small><br /> ''Passer arboreus'' <small>[[:en:Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 ([[:en:preoccupied name|preoccupied]])</small><br /> ''Passer confucius'' <small>Bonaparte, 1853</small><br /> ''Passer rufidorsalis'' <small>[[C. L. Brehm]], 1855</small><br /> ''Passer engimaticus'' <small>[[:en:Nikolai Zarudny|Zarudny]], 1903</small><br /> ''Passer ahasvar'' <small>[[:en:Otto Kleinschmidt|Kleinschmidt]], 1904</small> {{hidden end}} }} '''အိမ်စာ'' ({{lang-en|House sparrow}}) (''Passer domesticus'') သည် [[စာကလေး]]မျိုးနွယ် ငှက်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာအနှံ့တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အလျား {{convert|16|cm|abbr=on}} ခန်ရှိပြီး ထုထည် {{convert|24–39.5|g|abbr=on}} ခန့်ရှိကြသည်။ အမနှင့် ငှက်ပေါက်စများမှာ အညိုနှင့်မီးခိုးဖျော့ရောင်ရှိကြပြီး အထီးများမှာ မည်းနက်၊ ညိုသော အကွက်များ ရှိကြသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[Category:စာကလေးများ]] 806hwioplxglv7sgwtpbkep54ykacv3 0 216418 1061514 719048 2026-11-04T17:17:14Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061514 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Hypsipetes leucocephalus'' | volume = 2016 | page = e.T103823996A94366953 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T103823996A94366953.en}}</ref> | image = Black Bulbul I IMG 6662.jpg | image_caption = ''H. l. psaroides'' | taxon = Hypsipetes leucocephalus | authority = ([[:en:Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789) | range_map = | range_map_caption = | synonyms = * ''Turdus leucocephalus'' <small>[[:en:Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789</small> * ''Hypsipetes madagascariensis'' * ''Hypsipetes madagascariensis leucocephalus'' * ''Microscelis leucocephalus'' }} '''ဗွတ်မဲ''' ({{lang-en|Black bulbul}} (''Hypsipetes leucocephalus'') သည် [[ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း]]တွင် တွေ့ရတတ်သော ငှက်ဖြစ်သည်။ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]မှ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ဒေသများအထိ ကျင်လည်ကျက်စားသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟောင်ကောင်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] ro2ze8hp5b17gdo3ahzn5zizo0ivuwm 0 216423 1061522 719054 2026-11-04T17:17:23Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061522 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref=<ref name=IUCN>{{cite iucn|author=BirdLife International|author-link=BirdLife International|year=2012|url=https://www.iucnredlist.org/details/148106/0|title=''Ixos mcclellandii''|access-date=2013-05-12}}</ref> | image = Mountain Bulbul - Thailand S4E8708 (16431852453).jpg | genus = Ixos | species = mcclellandii | authority = ([[:en:Thomas Horsfield|Horsfield]], 1840) | synonyms = * ''Hypsipetes mcclellandi'' * ''Hypsipetes mcclellandii'' <small>(Horsfield, 1840)</small> }} [[File:Mountain Bulbul Pangolakha Wildlife Sanctuary East Sikkim Sikkim India 12.12.2015.jpg|thumb|A flock from Pangolakha Wildlife Sanctuary, East Sikkim, India.]] '''ဗွတ်ဝါဗိုက်ဖြူ''' ({{lang-en|Mountain bulbul}}) (''Ixos mcclellandii'') သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ဒေသတွင် တွေ့ရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] l1hmubxai370mnj0pyvwurdo343h2t7 0 216425 1061509 719060 2026-11-04T17:17:09Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061509 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image =Hemixos flavala, ashy bulbul.jpg | image_caption = In Kaeng Krachan National Park, Thailand | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite journal | author = BirdLife International | title = ''Hemixos flavala'' | journal = The IUCN Red List of Threatened Species | volume = 2016 | page = e.T103822632A94365071 | publisher = IUCN | date = 2016 | url = http://www.iucnredlist.org/details/103822632/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T103822632A94365071.en | access-date = 13 January 2018}}</ref> | taxon = Hemixos flavala | authority = [[:en:Edward Blyth|Blyth]], 1845 | synonyms = * ''Hypsipetes flavala'' * ''Hypsipetes flavalus'' * ''Microscelis flavala'' }} '''ဗွတ်တောင်ကွက်''' (''Hemixos flavala'') သည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ဒေသတွင် တွေ့ရှိရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] paegvupt61qj0535m3ihu7q31o19mkz 0 216427 1061519 719069 2026-11-04T17:17:20Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061519 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Ochraceous Bulbul from Kinabalu National Park.jpg| | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Alophoixus ochraceus'' | volume = 2016 | page = e.T103821072A94361292 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T103821072A94361292.en }}</ref> | genus = Alophoixus | species = ochraceus | authority = ([[:en:Frederic Moore|Moore, F]], 1854) | range_map = | synonyms = * ''Criniger ochraceus'' }} '''ဗွတ်ဝါ''' ({{lang-en|Ochraceous bulbul}}) (''Alophoixus ochraceus'') သည် အရှေ့တောင်အာရှမှ ဆူမတြာကျွန်းအထိ တွေ့ရှိရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=3 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဆူမတြာကျွန်းတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မလေးကျွန်းဆွယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] enndvzlbwt69iehd5mka5pnjggjo10y 0 216497 1061518 719074 2026-11-04T17:17:19Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061518 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Lole propinqua - grey-eyed bulbul.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Alophoixus pallidus'' | volume = 2017 | page = e.T103819799A113103835 | date = 2017 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T103819799A113103835.en}}</ref> | genus = Alophoixus | species = pallidus | authority = ([[:en:Robert Swinhoe|R. Swinhoe]], 1870) | range_map = Alophoixus pallidus distribution map.png | synonyms = *''Criniger pallidus'' }} '''ဗွတ်လည်ဖြူ''' (''Alophoixus pallidus'') သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] g0qobluhsug3dma50w3dd4ajnf9yzio 0 216502 1061515 719079 2026-11-04T17:17:16Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061515 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = White-throated Bulbul Birding in Eaglenest Wildlife Sanctuary.jpg | image_caption = From Eaglenest Wildlife Sanctuary, Arunachal Pradesh | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Alophoixus flaveolus'' | volume = 2016 | page = e.T22713140A94360892 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22713140A94360892.en }}</ref> | genus = Alophoixus | species = flaveolus | authority = ([[:en:John Gould|Gould]], 1836) | range_map = Alophoixus flaveolus distribution map.png | synonyms = * ''Criniger flaveolus'' * ''Trichophorus flaveolus'' }} '''ဗွတ်မျက်ဖြူ''' (''Alophoixus flaveolus'') သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] blyzwvqkkkqsd6oah2xpxlisbtrid34 0 216503 1061524 719083 2026-11-04T17:17:25Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061524 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Alophoixus tephrogenys'' | year= 2020 |url=https://www.iucnredlist.org/species/103821318/175771433| access-date = 10 December 2020}}</ref> | genus = Alophoixus | species = tephrogenys | authority = (Jardine & Selby, 1833) | range_map = | synonyms = }} '''ဗွတ်ဝါမျက်မွဲ''' (''Alophoixus tephrogenys'') သည် [[မလေး ကျွန်းဆွယ်]]နှင့် ဆန်ဒါကျွန်းများတွင် တွေ့ရှိရသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] clqqkwqr5o23guvd74xqlwa7aj36sob 0 216504 1061520 719086 2026-11-04T17:17:21Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061520 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Alophoixus phaeocephalus.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Alophoixus phaeocephalus'' | volume = 2016 | page = e.T22713152A94361706 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22713152A94361706.en }}</ref> | genus = Alophoixus | species = phaeocephalus | authority = ([[:en:Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1844) | range_map = Alophoixus phaeocephalus distribution map.png | synonyms = * ''Criniger phaeocephalus'' * ''Ixos phaeocephalus'' * ''Trichixos phaeocephalus'' }} '''ဗွတ်ဝါထိပ်မဲ''' (''Alophoixus phaeocephalus'') သည် [[မလေး ကျွန်းဆွယ်]]၊ [[ဆူမတြာကျွန်း]]၊ [[ဘော်နီယိုကျွန်း]]များတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] 5hglvyzueicevz1jdv4wdjysekd7dxe 0 216505 1061523 795192 2026-11-04T17:17:24Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061523 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Hairy-backed Bulbul (13998455950).jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Tricholestes criniger'' | volume = 2016 | page = e.T22713161A94362438 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22713161A94362438.en }}</ref> | genus = Tricholestes | parent_authority = [[:en:Tommaso Salvadori|Salvadori]], 1874 | species = criniger | authority = ([[:en:Edward Blyth|Blyth]], 1845) | synonyms_ref = <ref name = gregory2000/> | synonyms = (Genus) * ''Myiosobus'' <small>Reichenow, 1891</small> (Species) * ''Brachypodius criniger'' <small>Blyth, 1845</small> * ''Hypsipetes criniger'' * ''Myiosobus fulvicauda'' <small>Reichenow, 1891</small> * ''Trichophorus minutus'' <small>Hartlaub, 1853</small> | range_map = Tricholestes criniger distribution map.png }} '''ဗွတ်ဝါမျက်ကွက်''' (''Tricholestes criniger'') သည် [[မလေး ကျွန်းဆွယ်]]၊ [[ဆူမတြာကျွန်း]]၊ [[ဘော်နီယိုကျွန်း]]များတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်။<ref name=gregory2000>{{Cite journal |author=Steven M. Gregory |year=2000 |title=Nomenclature of the ''Hypsipetes'' bulbuls (Pycnonotidae) |journal=[[:en:Forktail (journal)|Forktail]] |volume=16 |pages=164–166 |url=http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/16pdfs/Gregory-Bulbuls.pdf |format=[[Portable Document Format|PDF]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828051747/http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/16pdfs/Gregory-Bulbuls.pdf |archive-date=2008-08-28 }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/16pdfs/Gregory-Bulbuls.pdf |access-date=4 October 2021 |archive-date=28 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828051747/http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/16pdfs/Gregory-Bulbuls.pdf }}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] cjwpntkoz0ym5p5epxcay1n7zeanve4 0 216507 1061521 719096 2026-11-04T17:17:22Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061521 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Grey-eyed Bulbul - Thailand S4E5759 (16864232868).jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Iole propinqua'' | volume = 2016 | page = e.T22713167A94362781 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22713167A94362781.en }}</ref> | genus = Iole | species = propinqua | authority = ([[:en:Émile Oustalet|Oustalet]], 1903) | range_map = Iole propinqua distribution map.png | synonyms = * ''Criniger propinquus'' * '' Hypsipetes propinquus'' }} '''ဗွတ်ဝါဖင်ညို''' (''Iole propinqua'') သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] cg63s734kjp39kj598n0a4vbv8wos4y 0 216512 1061513 719105 2026-11-04T17:17:13Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061513 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Pycnonotus aurigaster pair.JPG | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Pycnonotus aurigaster'' | volume = 2016 | page = e.T22712699A94343785 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22712699A94343785.en }}</ref> | taxon = Pycnonotus aurigaster | authority = ([[:en:Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818) | synonyms = * ''Turdus aurigaster'' }} [[File:Sooty-headed Bulbul (red-vented).jpg|thumb|left|Near Inthanon Highland Resort - Thailand]] '''ဗွတ်ဖင်ဝါနီ''' (''Pycnonotus aurigaster'') သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] 1l1ey9mikh2dcgfftagr7ztdhzqfo64 0 216515 1061511 719109 2026-11-04T17:17:11Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061511 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Red-vented Bulbul (Pycnonotus cafer) feeding at Kapok (Ceiba pentandra) at Kolkata I IMG 2535.jpg | image_caption = ''P. cafer bengalensis'' from [[Pune]]<br />[[File:Redvented Bulbul.ogg|thumb|Calls]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Pycnonotus cafer'' | volume = 2016 | page = e.T22712695A94343459 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22712695A94343459.en}}</ref> | taxon = Pycnonotus cafer | authority = ([[:en:Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1766) | synonyms = * ''Molpastes cafer'' {{small|(Linnaeus,&nbsp;1766)}} * ''Turdus cafer'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1766}} }} '''ဗွတ်ဖင်နီ''' (''Pycnonotus cafer'') သည် [[ဗွတ်ကလုံ]]ငှက်မျိုးနွယ်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တိဗက်]]နိုင်ငံများတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တုံဂါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဆမိုးအားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] 7vqvilbf7oo01wvc4u6fpnnccyf49jx 0 216518 1061517 719113 2026-11-04T17:17:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061517 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Pycnonotus sinensis'' | volume = 2016 | page = e.T22712643A94341450 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22712643A94341450.en}}</ref> | image = Chinese Bubul.JPG | genus = Pycnonotus | species = sinensis | authority = ([[:en:Johann Friedrich Gmelin|Gmelin, JF]], 1789) | synonyms = * ''Muscicapa sinensis'' }} '''ဗွတ်ရင်ဝါ''' (''Pycnonotus sinensis'') သည် [[ဗွတ်ကလုံ]]ငှက်မျိုးနွယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း၊ ဂျပန်တောင်းပိုင်းနှင့် [[ထိုင်ဝမ်]]တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟောင်ကောင်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] l831kmam84koo9zpgmif3t4pnnzx0wb 0 216519 1061516 719118 2026-11-04T17:17:17Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061516 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Brown-breasted Bulbul - Thailand_S4E9144 (16429556574).jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Pycnonotus xanthorrhous'' | volume = 2016 | page = e.T22712640A94341228 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22712640A94341228.en}}</ref> | genus = Pycnonotus | species = xanthorrhous | authority = [[:en:John Anderson (zoologist)|Anderson]], 1869 | range_map = Pycnonotus xanthorrhous distribution map.png | synonyms = }} '''ဗွတ်ရင်ညို''' (''Pycnonotus xanthorrhous'') သည် [[ဗွတ်ကလုံ]]ငှက်မျိုးနွယ်ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]မြောက်ပိုင်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] o6dprrf0dti5in0i0onm405gtpfhsqd 0 216520 1061507 719122 2026-11-04T17:17:06Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061507 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Spectacled Bulbul (Pycnonotus erythropthalmos).jpg | image_caption = Subspecies ''I. e. erythropthalmos'' in Panti forest, Johor, Malaysia | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2016 |title=Ixidia erythropthalmos |volume=2016 |page=e.T22712747A94347338 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22712747A94347338.en |access-date=4 August 2020}}</ref> | genus = Ixodia (bird) | species = erythropthalmos | authority = ([[:en:Allan Octavian Hume|Hume]], 1878) | range_map = Pycnonotus erythropthalmos distribution map.png | synonyms = * ''Pycnonotus erythropthalmos'' * ''Ixidia erythropthalmos'' <!-- note: the IUCN use this name because they considered Ixodia preoccupied, but the IOC state otherwise in their latest version (10.2) --> * ''Ixos erythropthalmos'' * ''Pycnonotus pusillus'' * ''Pycnonotus salvadorii'' * ''Rubigula erythropthalmos'' }} '''ဗွတ်ညိုမျက်ပြူး''' (''Ixodia erythropthalmos'') သည် [[ဗွတ်ကလုံ]]ငှက်မျိုးနွယ်ဖြစ်ပြီး<ref name=ioc>{{BioRef|IOC| family=Pycnonotidae|version=Version 10.2 |access-date=3 August 2020}}</ref> [[မလေး ကျွန်းဆွယ်]]၊ [[ဆူမတြာကျွန်း]]နှင့် [[ဘော်နီယိုကျွန်း]]များတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] fc3cyc2sm5pkski1mioh0wdg7njej2m 0 216523 1061542 719129 2026-11-04T21:05:00Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061542 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Asian red-eyed bulbul (Pycnonotus brunneus).jpg | image_caption = at Sepilok, Borneo | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Pycnonotus brunneus'' | volume = 2016 | page = e.T22712743A94347115 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22712743A94347115.en }}</ref> | taxon = Pycnonotus brunneus | authority = [[:en:Edward Blyth|Blyth]], 1845 | range_map = Pycnonotus brunneus distribution map.png | synonyms = }} '''မျက်ကွင်းနီဗွတ်ညို''' (''Pycnonotus brunneus'') သည် ဗွတ်ကလုံငှက်မျိုးနွယ်ဖြစ်ပြီး [[မလေး ကျွန်းဆွယ်]]၊ [[ဆူမတြာကျွန်း]]နှင့် [[ဘော်နီယိုကျွန်း]]တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] dngccyseiqiqq1a3cssx8tauaobs568 0 216524 1061543 719126 2026-11-04T21:05:01Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061543 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Cream-vented Bulbul (Pycnonotus simplex).jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Pycnonotus simplex'' | volume = 2016 | page = e.T22712740A94346907 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22712740A94346907.en }}</ref> | taxon = Pycnonotus simplex | authority = [[:en:René-Primevère Lesson|Lesson]], 1839 | range_map = Pycnonotus simplex distribution map.png | synonyms = }} '''မျက်ကွင်းဖြူဗွတ်ညို''' (''Pycnonotus simplex'') သည် [[ဗွတ်ကလုံ]]ငှက်မျိုးနွယ်ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသရှိ [[မလေး ကျွန်းဆွယ်]]၊ [[ဘော်နီယိုကျွန်း]]တို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] lp05szz6pwz4lcr637vslvdurqbu7ab 0 216525 1061508 719134 2026-11-04T17:17:07Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061508 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Olive-winged Bulbul.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Pycnonotus plumosus'' | volume = 2016 | page = e.T103834549A94346461 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T103834549A94346461.en }}</ref> | taxon = Pycnonotus plumosus | authority = [[:en:Edward Blyth|Blyth]], 1845 | range_map = Pycnonotus plumosus distribution map.png | synonyms = }} '''ဗွတ်ညိုအတောင်ဝါ''' (''Pycnonotus plumosus'') သည် ဗွတ်ကလုံမျိုးနွယ်ငှက်ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] gixq3fdq2hnpfwn1z7qziaysfn2voiw 0 216526 1061512 719138 2026-11-04T17:17:12Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061512 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Pycnonotus goiavier'' | volume = 2016 | page = e.T22712731A94346183 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22712731A94346183.en }}</ref> | taxon = Pycnonotus goiavier | authority = ([[:en:Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]], 1786) | image = Pycnonotus goiavier - Kent Ridge Park.jpg | image_caption = [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]] | synonyms = * ''Muscicapa goiavier'' }} '''ဗွတ်ဖင်ဝါ''' (''Pycnonotus goiavier'') သည် [[ဗွတ်ကလုံ]]ငှက်မျိုးနွယ်ဖြစ်ပြီး အရှေတောင်အာရှဒေသမှ အင်ဒိုချိုင်းနားအထိ တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] rh0lxf5j8yzqtb02r1jm41nvdppw9mb 0 216527 1061545 719142 2026-11-04T21:05:07Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061545 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Pycnonotus flavescens - Mae Wong.jpg | image_caption = Flavescent bulbul (''Pycnonotus flavescens'') | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Pycnonotus flavescens'' | volume = 2016 | page = e.T103834344A94345772 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T103834344A94345772.en }}</ref> | genus = Pycnonotus | species = flavescens | authority = [[:en:Edward Blyth|Blyth]], 1845 | range_map = | synonyms = * ''Xanthiscus flavescens'' }} '''မျက်ခုံးဖြူဗွတ်ဝါ''' (''Pycnonotus flavescens'') သည် [[ဗွတ်ကလုံ]]ငှက်မျိုးနွယ်ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] fxk1bq7aqgggz0pprfg15id8r63veq4 0 216528 1061580 719154 2026-11-05T04:07:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061580 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Pycnonotus finlaysoni - Kaeng Krachan.jpg | image_caption = Song Phi Nong, [[:en:Kaeng Krachan District|Kaeng Krachan]], Phetchaburi, Thailand | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Pycnonotus finlaysoni'' | volume = 2016 | page = e.T103833866A94344875 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T103833866A94344875.en }}</ref> | taxon = Pycnonotus finlaysoni | authority = [[:en:Hugh Edwin Strickland|Strickland]], 1844 | range_map = Pycnonotus finlaysoni distribution map.png | synonyms = }} '''လည်စင်းပါဗွတ်''' (''Pycnonotus finlaysoni'') သည် [[ဗွတ်ကလုံ]]ငှက်မျိုးနွယ်ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] gre0f35tad2kt4p9cwc5r3csb3amsru 0 216530 1061506 719157 2026-11-04T17:17:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061506 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Striated Bulbul West Sikkim Khangchendzonga National Park West Sikkim India 18.02.2016.jpg | image_caption = Species from Khangchendzonga National Park, India | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International. |year=2016 |title=Pycnonotus striatus |volume=2016 |page=e.T22712607A94338402 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22712607A94338402.en |access-date=3 August 2020}}</ref> | taxon = Alcurus striatus | authority = ([[:en:Edward Blyth|Blyth]], 1842) | range_map = Pycnonotus striatus distribution map.png | synonyms = * ''Alcurus nipalensis'' * ''Pycnonotus striatus'' * ''Criniger striatus'' * ''Tricophorus striatus'' }} '''ဗွတ်စင်း''' (''Alcurus striatus'') သည် [[ဗွတ်ကလုံ]]ငှက်မျိုးနွယ်ဖြစ်ပြီး ဟိမဝန္တာတောင်တန်းနှင့် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] lc07yly99svrjtgapam02ydfb2tpkzg 0 216532 1061510 719161 2026-11-04T17:17:10Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061510 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Crested Finchbill - Thailand_S4E0323 (16864496080).jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Spizixos canifrons'' | volume = 2016 | page = e.T22712597A94337611 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22712597A94337611.en }}</ref> | genus = Spizixos | species = canifrons | authority = [[:en:Edward Blyth|Blyth]], 1845 | range_map = Spizixos canifrons distribution map.png | synonyms = }} [[File:Crested Finchbill.jpg|thumb|right|Doi Ang Khang Mountain - Thailand]] '''ဗွတ်နှုတ်သီးထူ''' (''Spizixos canifrons'') သည် [[ဗွတ်ကလုံ]]ငှက်မျိုးနွယ်ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယနှင့် အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] 35s8v4kam1il4ong79ordeztx77v1sx 0 216534 1061481 719166 2026-11-04T15:37:25Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061481 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Red-rumped swallow | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/103812643/0 |title=''Cecropis daurica'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 }}</ref> | image = Red-Rumped Swallow (Hirundo daurica) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg | image_caption = ''C. daurica'' <br> Mangaon, Maharashtra, India | genus = Cecropis | species = daurica | authority = ([[:en:Erik Laxman|Laxmann]], 1769) | synonyms = * ''Hirundo daurica'' | range_map = CecropisDauricaIUCNver2018 2.png | range_map_caption = Range of ''C. daurica''{{leftlegend|#00FF00|Breeding|outline=gray}} {{leftlegend|#008000|Resident|outline=gray}} {{leftlegend|#007FFF|Non-breeding|outline=gray}} {{leftlegend|#FF00FF|Vagrant (seasonality uncertain)|outline=gray}} }} '''ပျံလွှားကျောနီ''' (''Cecropis daurica'') သည် [[ပျံလွှားငှက်]]မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး ဥရောပတောင်ပိုင်း၊ အာရှတိုက်၊ ပေါ်တူဂီ၊ စပိန်၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယ၊ သီရိလင်္ကာနှင့် အာဖရိကတိုက်တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူရေးရှားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] ne6dfjbje1afdb46v13rqmldqyqzolg 0 216540 1061482 719171 2026-11-04T15:37:27Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061482 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Wire-tailed swallow | image = Wire-tailed_Swallow_Male_and_female.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn|page= e.T22712299A94328026 |title= ''Hirundo smithii'' |author= BirdLife International |author-link= BirdLife International |year= 2016|access-date= 20 July 2020}}</ref> | genus = Hirundo | species = smithii | authority = [[:en:William Elford Leach|Leach]], 1818 }} '''ပျံလွှားမြီးရှည်''' (''Hirundo smithii'') သည် [[ပျံလွှားငှက်]]မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး အာဖရိကတိုက်တွင်နေထိုင်သောမျိုးစိပ်နှင့် အာရှတောင်ပိုင်းနှင့်အရှေ့တောင်အာရှတွင်နေထိုင်သောမျိုးစိပ်ဟူ၍ မျိုးစိပ် ၂ ခု ရှိသည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] t6h1go1ae4hwseki516dxuhoju7rlyy 0 216558 1061638 719176 2026-11-05T06:26:50Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061638 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Oriental magpie-robin | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>BirdLife International. 2017. Copsychus saularis (amended version of 2016 assessment). The IUCN Red List of Threatened Species 2017: e.T103893432A111178145. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T103893432A111178145.en. Downloaded on 24 May 2018.</ref> | image = Male Female Oriental Magpie Robin Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg | image_caption = Male (left) and female (right) <br/>[[File:Magpie robin.ogg|thumb|Call]] | genus = Copsychus | species = saularis | authority = ([[:en:Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[:en:10th edition of Systema Naturae|1758]]) | synonyms = ''Gracula saularis'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} [[File:Oriental magpie robin (Copsychus saularis) male Pokhara.jpg|thumb|male, Pokhara, Nepal]] '''သပိတ်လွယ်ဗိုက်ဖြူ''' (''Copsychus saularis'') သည် အရှေ့တောင်အာရှ၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] phxy7g8d0fio8q03rzrjr5wkmy3642k 0 216565 1061467 719179 2026-11-04T14:39:27Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061467 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Fulvous-chested jungle flycatcher | image = Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.139759 1 - Rhinomyias olivacea olivacea (Hume, 1877) - Muscicapidae - bird skin specimen.jpeg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22709147/0 |title=''Rhinomyias olivaceus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | taxon = Cyornis olivaceus | authority = [[:en:Allan Octavian Hume|Hume]], 1877 | synonyms = ''Rhinomyias olivaceus'' }} '''နှုတ်သီးရှည် ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ညို''' (''Cyornis olivaceus'') သည် [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည့် ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] b47wak7pazqw9qr7byn2v3v8dtdm3u7 0 216622 1061485 719190 2026-11-04T16:29:39Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061485 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Brown-streaked flycatcher | image = | status = | status_system = | status_ref = | genus = Muscicapa | species = williamsoni | authority = ([[:en:Herbert Girton Deignan|Deignan]], 1957) | synonyms = }} '''ဖင်ဖြူပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ညို''' (''Muscicapa williamsoni'') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[မလေး ကျွန်းဆွယ်]]မြောက်ပိုင်းနှင့် [[ဘော်နီယိုကျွန်း]] အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] oj6n20o4ghgcji6ptbryugelz7wyjyh 0 216625 1061502 719197 2026-11-04T17:05:02Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061502 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Asian brown flycatcher | image = Asian Brown Flycatcher (Muscicapa dauurica) at Periyar National Park.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22709207/0 |title=''Muscicapa dauurica'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=16 July 2012}}</ref> | genus = Muscicapa | species = dauurica | authority = [[:en:Peter Simon Pallas|Pallas]], 1811 | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = ''M. d. dauurica''<br /> ''M. d. poonensis'' <br> ''M. d. siamensis'' | synonyms = ''Muscicapa latirostris'' ([[:en:Stamford Raffles|Raffles]], 1822) | synonyms_ref = <ref>{{avibase|50CAB6E995A530E0|Asian Brown Flycatcher}}</ref> }} '''ဗိုက်ဖြူပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ညို''' (''Muscicapa dauurica'') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဆိုက်ဘေးရီးယား]]တောင်ပိုင်းနှင့် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းတွင် သားပေါက်ပြီး အာရှတောင်ပိုင်း [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]အရှေ့ပိုင်းတို့တွင် ဆောင်းခိုရန် ရွေ့ပြောင်းတတ်ကြသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] 41v5ywim6magb9oa75jlkx2368vdv5f 0 216626 1061453 719205 2026-11-04T13:08:19Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061453 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Dark-sided flycatcher | image = Muscicapa sibirica.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22709204/0 |title=''Muscicapa sibirica'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | genus = Muscicapa | species = sibirica | authority = [[:en:Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789 }} '''နဘေးမဲပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ညို''' (''Muscicapa sibirica'') သည် ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] mlbac2mj6j3dm62n8rogkb8iumam9t1 0 216629 1061581 764102 2026-11-05T04:07:51Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061581 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Rufous-gorgeted flycatcher Prasanna Mamidala.jpg | image_alt=A rufous-gorgeted flycatcher—a small passerine bird with a dark grayish-brown crest and wings, a light gray underbody, a bluish face and chest with a small spot of reddish-orange under a short pointed beak—is perched on a branch in Sattal, Uttarakhand, India. | image_caption= in Sattal, Uttarakhand, India | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22709337/0 |title=''Ficedula strophiata'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | genus = Ficedula | species = strophiata | authority = ([[:en:Brian Houghton Hodgson|Hodgson]], 1837) | synonyms = }} '''လည်နီပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ညို''' (''Ficedula strophiata'') သည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှဒေသ]] [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟောင်ကောင်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[နီပေါနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်။ ယင်းငှက်ကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်းတွင် အတွေ့များသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် ဟိမဝန္တာတို့တွင် ဆောင်းခိုပြီး သားဖောက်လေ့ရှိသည်။ လည်နီပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ညိုကို လည်ပင်းတွင် နီညိုရောင်အစင်းရှိသောငှက်အဖြစ် လူသိများသည်။<ref>Renner, Swen C., and John H. Rappole. “Description of First Basic Plumage of Three Muscicapid Species Found in the Southeastern Sub-Himalayan Foothills, With Notes on Their Taxonomy and Ecology - Descripción Del Primer Plumaje Básico De Tres Especies De Muscicapidae Del Piedemonte Sub-Himalayo Del Sudeste, Con Notas Sobre Su Taxonomía y Ecología.” Ornithological Monographs, vol. 70, no. 1, 2011, pp. 142–152. JSTOR, JSTOR, www.jstor.org/stable/10.1525/om.2011.70.1.142.</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] {{Passerine-stub}} 564g4eh3npe4hjnuylbuj56d0ty2ojf 0 216633 1061452 719213 2026-11-04T13:08:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061452 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22709223/0 |title=''Muscicapa ferruginea'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | image = Muscicapa ferruginea -side-8 (2).jpg | genus = Muscicapa | species = ferruginea | authority = ([[:en:Brian Houghton Hodgson|Hodgson]], 1845) | synonyms = }} [[File:Muscicapa ferruginea MHNT 226 HdB Chine.jpg|thumb|Eggs of ''Muscicapa ferruginea'' MHNT]] '''နဘေးနီပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ညို''' (''Muscicapa ferruginea'') သည် [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[နီပေါနိုင်ငံ]]၊ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်ဝမ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] gryrk1wnx3qbxmbcrqn7byjje9jez5y 0 216634 1061474 719216 2026-11-04T15:18:29Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061474 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Pygmy flycatcher | image = MuscicapellaHodgsoni.jpg | genus = Ficedula | species = hodgsoni | authority = ([[:en:Frederic Moore|Moore, F]], 1854) | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name = "IUCN">BirdLife International. 2016. Ficedula hodgsoni. The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22709591A94215609. [https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22709591A94215609.en https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22709591A94215609.en]. Downloaded on 26 December 2017.</ref> | synonyms = ''Ficedula hodgsoni'' ([[:en:Frederic Moore|Moore]], 1854) }} '''ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ကျောပြာလေး''' (''Ficedula hodgsoni'') သည် [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]၊ [[အရှေ့တီမောနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[နီပေါနိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] တို့တွင် တွေ့ရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] c152ufqlfbaycifnswgdzjv7654xl41 0 216635 1061583 719220 2026-11-05T04:07:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061583 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = ficedula sapphira.jpg | image_caption = A male sapphire flycatcher | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22709412/0 |title=''Ficedula sapphira'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | genus = Ficedula | species = sapphira | authority = ([[:en:Edward Blyth|Blyth]], 1843) | synonyms = }} '''လည်လိမ္မော်ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်''' (''Ficedula sapphira'') သည် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[နီပေါနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] 6975en9we52wtyjz0ia4yq9b20zb0ub 0 216637 1061476 764101 2026-11-04T15:18:32Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061476 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Taiga Flycatcher.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22734119/0 |title=''Ficedula albicilla'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | genus = Ficedula | species = albicilla | authority = ([[:en:Peter Simon Pallas|Pallas]], 1811) | synonyms = *''Ficedula parva albicilla'' }} '''ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်လည်နီ''' (''Ficedula albicilla'') သည် ရုရှားနိုင်ငံအရှေ့တောင်ပိုင်း၊ ဆာဘရီးယား၊ မွန်ဂိုလီယားတွင် သားပေါက်ကြပြီး [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ နီပေါ၊ မလေးရှား၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]တို့တွင် ဆောင်းခိုကြသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> <gallery> File:Red-throated Flycatcher (Ficedula parva) at Sindhrot near Vadodara, Gujrat Pix 112.jpg|At Sindhrot in the Vadodara district of Gujarat, India File:The Taiga Flycatcher.JPG|At Chandigarh, India File:Taiga flycatcher HR.jpg|In Madobpur Lake, Shylet, Bangladesh File:Taiga_Flycatcher.jpg|In Hyderabad, Telangana, India File:4G4A5115.jpg|Male File:4G4A7194.jpg|Female [[File:Taiga Flycatcher Kolkata.jpg|thumb|Taiga Flycatcher at Rabindra Sarobar, Kolkata]] </gallery> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] 8ki8r3pb75aouu1ahf7zsy36vz851il 0 216638 1061478 719228 2026-11-04T15:18:34Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061478 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Slaty-blue flycatcher | image = Slaty-backed Flycatcher male.jpg | image_caption = Male | image2 = Slaty-blue Flycatcher (Female).jpg | image2_caption= Female | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22709409/0 |title=''Ficedula tricolor'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | genus = Ficedula | species = tricolor | authority = ([[:en:Brian Houghton Hodgson|Hodgson]], 1845) | synonyms =*''Digenea leucomelanura'' *''Ficedula leucomelanura'' }} '''ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်လေး''' (''Ficedula tricolor'') သည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ဒေသတွင် တွေ့ရှိရသည့် ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] l3352rvprvbnc5dtelr2h5b5qlr9ad9 0 216641 1061475 719236 2026-11-04T15:18:31Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061475 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Ultramarine flycatcher | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22709406/0 |title=''Ficedula superciliaris'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | image = Ultramarine Flycatcher Pangot Uttarakhand India 04.10.2014.jpg | image_caption = Male from Pangot village of Nainital district of Uttarakhand, India | genus = Ficedula | species = superciliaris | authority = ([[:en:Thomas C. Jerdon|Jerdon]], 1840) }} '''ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ကျောမဲ''' (''Ficedula superciliaris'') သည် ဟိမဝန္တာတောင်ခြေနှင့် ဆောင်းရာသီတွင် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၌ တွေ့ရှိရသည့် ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:တိဗက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] bfe97kdzhoosg6nkqxx9gcjwoi4dwl7 0 216643 1061500 719232 2026-11-04T16:58:38Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061500 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22709403/0 |title=''Ficedula westermanni'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | image = Little Pied Flycatcher Khangchendzonga Biosphere Reserve West Sikkim India 30.03.2016.jpg | image_caption = Male from Khangchendzonga National Park, Sikkim, India | genus = Ficedula | species = westermanni | authority = ([[:en:Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1888) | synonyms = }} [[File:Female of Little Pied Flycatcher.jpg|thumb|left|Female from Sattal India]] '''ဖြူမဲပိုးကောင်ဖမ်းငှက်''' (''Ficedula westermanni'') အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ အရှေ့တောင်အာရှဒေသ [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[နီပေါနိုင်ငံ]]၊ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[မလေးရှား]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] h1t9m0taodjvdktvt2t9ihd6fk5a28f 0 216644 1061544 719240 2026-11-04T21:05:06Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061544 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Snowy-browed FC(1).jpg | image_caption = A male snowy-browed flycatcher | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/103769540/0 |title=''Ficedula hyperythra'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | genus = Ficedula | species = hyperythra | authority = ([[:en:Edward Blyth|Blyth]], 1843) | synonyms = }} '''မျက်ခုံးဖြူပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ကျောမွဲ''' (''Ficedula hyperythra'') သည် [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[နီပေါနိုင်ငံ]]၊ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်ဝမ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရသည့် ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] gqsyx3gwhxzkiqb9px8td14oqfhtrue 0 216645 1061477 719243 2026-11-04T15:18:33Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061477 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = White-gorgeted Flycatcher.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |title=''Anthipes monileger'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2016 |page=e.T22709349A94204215}}</ref> | genus = Anthipes | species = monileger | authority = ([[:en:Brian Houghton Hodgson|Hodgson]], 1845) | synonyms = ''Digenea moniliger''<br> ''Ficedula monileger'' }} '''ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်လည်ဖြူ''' (''Anthipes monileger'') သည် [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[နီပေါနိုင်ငံ]]၊ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။<ref name=iucn/> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] ete5e8vd7cahtpigizeopaiuwcrwz8w 0 216647 1061546 719302 2026-11-04T21:05:11Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061546 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Narcissus flycatcher |image=Narcissus Flycatcher-cropped.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22709328/0 |title=''Ficedula narcissina'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | genus = Ficedula | species = narcissina | authority = ([[:en:Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1836) | range_map = FicedulaZanthopygiaMap.svg | range_map_caption = Breeding ranges of species within the complex. The wintering zone indicated is for ''F. zanthopygia'' alone. }} [[File:4G4A8623B.jpg|thumb|Female]] '''မျက်ခုံးဝါပိုးကောင်ဖမ်းငှက်''' (''Ficedula narcissina'') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]၊ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် [[ထိုင်ဝမ်]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ဒေသ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဘော်နီယိုကျွန်း]]များတွင် တွေ့ရှိရတတ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] hh23qojrm8w9xtq6f350qv74v6lxllb 0 216662 1061547 719256 2026-11-04T21:08:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061547 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Verditer flycatcher | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22709426/0 |title=''Eumyias thalassinus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | image = Verditer_Flycatcher_(Eumyias_thalassinus)_Photograph_by_Shantanu_Kuveskar.jpg | image_caption = Wintering adult male at Mangaon, Raigad, Maharashtra, India | genus = Eumyias | species = thalassinus | authority = ([[:en:William John Swainson|Swainson]], 1838) | synonyms = ''Stoparola melanops''<br /> ''Eumyias thalassina'' }} '''မျက်မဲငှက်ပြာလေး ''' (''Eumyias thalassinus'') သည် အရှေ့တောင်အာရှ၊ ဟိမဝန္တာတောင်တန်းမှ [[ဆူမတြာကျွန်း]]အထိ တွေ့ရှိရသော ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/chats/|title=Chats, Old World flycatchers « IOC World Bird List|website=www.worldbirdnames.org|language=en-US|access-date=2017-07-11}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] n9ih2wa6wyx51flns1xc6o4mt3a4sf6 0 216664 1061685 719259 2026-11-05T10:35:03Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061685 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = White-tailed flycatcher | image = Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.138248 1 - Niltava concreta everetti (Sharpe, 1890) - Muscicapidae - bird skin specimen.jpeg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22709499/0 |title=''Cyornis concretus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | genus = Cyornis | species = concretus | authority = ([[:en:Salomon Müller|Müller]], 1835) | synonyms = Stoparola concreta}} '''အမြီးဖြူငှက်ပြာလေး''' (''Cyornis concretus'') သည် [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] 707hhqp24p5qwtamifj7458z4s2n5kt 0 216670 1061501 719266 2026-11-04T17:05:00Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061501 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Hainan blue flycatcher | image = Hainan-blue-flycatcher.jpg | image_caption = In Khao Yai National Park | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22709514/0 |title=''Cyornis hainanus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | genus = Cyornis | species = hainanus | authority = ([[:en:William Robert Ogilvie-Grant|Ogilvie-Grant]], 1900) | synonyms = }} '''ဗိုက်ဖြူငှက်ပြာလေး''' (''Cyornis hainanus'') သည် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]၊ တရုတ်၊ [[ဟောင်ကောင်]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည့် ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> [[File:Hainan Blue Flycatcher.jpg|thumb]] [[File:Hainan blue flycatcher in Vietnam.jpg|thumb|Female]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] hwm126i4g2bp1kod5bf81xdqw4xdjuu 0 216672 1061560 719269 2026-11-05T00:15:00Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061560 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = White-bellied redstart (Luscinia phaenicuroides).jpg | image_caption = white-bellied redstart (Luscinia phaenicuroides) | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="IUCN">{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22710108/0 |title=''Hodgsonius phaenicuroides'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=27 August 2015}}</ref> | genus = Luscinia | species = phaenicuroides | authority = ([[:en:John Edward Gray|Gray]] & [[:en:George Robert Gray|Gray]], 1847) | synonyms = ''Hodgsonius phoenicuroides''<br />''Hodgsonius phaenicuroides'' }} '''မြေလျှောက်ငှက်ဗိုက်ဖြူ''' (''Luscinia phaenicuroides'') သည် [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ လာအို၊ မြန်မာ၊ နီပေါ၊ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရှိရသောငှက်ဖြစ်သည်။<ref name = "IUCN"/> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |title=''&#91;&#91;သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန&#93;&#93;''၊ ''&#91;&#91;သစ်တောဦးစီးဌာန&#93;&#93;'' အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ |access-date=5 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005024144/https://myanmartradeportal.gov.mm/uploads/legals/2021/6/Notification%20690-2021.pdf |archive-date=5 October 2021 |url-status=dead}}</ref> <gallery mode=packed> Hodgsonius phoenicuroides.jpg|A juvenile female white-bellied redstart, Arunachal Pradesh, India Luscinia phoenicuroides MHNT 226 Jiangsu Chine HdB.jpg|Egg of white-bellied redstart MHNT </gallery> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Passerine-stub}} [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:တိဗက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] 1x682ng758o155p76flpkcxyc8tpzg3 0 222923 1061709 766630 2026-11-05T11:17:11Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061709 wikitext text/x-wiki {{rough translation}} '''''အသံတိတ်ကျူးကျော်စစ်: ဩစတြေးလျတွင်တရုတ်၏ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု''''' သည် ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော Clive Hamilton ရေးသားသည့်စာအုပ်ဖြစ်သည်။ က နှင့်များ၏ကြီးထွားလာဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအကြောင်း တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဩစတြေးလျနိုင်ငံရေးနှင့်အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း (ဘာပဲဖြစ်ဖြစ်ကျတော်) ။ ဤစာအုပ်တွင်ဩစတြေးလျတွင် ၎င်း၏ သူလျှိုကွန်ရက်နှင့် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ချဲ့ထွင်ရန် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရ၏ စနစ်တကျ ကြိုးပမ်းမှုကို အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည်။<ref name="bookreview">{{Cite web|last=Brophy|first=David|author-link=David Brophy (historian)|date=April 2018|title=David Brophy reviews 'Silent Invasion: China's Influence in Australia' by Clive Hamilton|url=https://www.australianbookreview.com.au/abr-online/current-issue/4663-david-brophy-reviews-silent-invasion-china-s-influence-in-australia-by-clive-hamilton|url-status=live|access-date=2018-04-11|website=Australian Book Review|language=en-gb|accessdate=9 January 2022|archivedate=13 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180313222345/https://www.australianbookreview.com.au/abr-online/current-issue/4663-david-brophy-reviews-silent-invasion-china-s-influence-in-australia-by-clive-hamilton}}</ref>  ဤအရာသည် "ဩစတြေးလျ၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ဖျက်ဆီးခြင်း" ကို ဖြစ်စေသည်ဟု စာရေးသူက စွပ်စွဲသည်။ <ref name="abc">{{Cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2018-02-22/book-reveals-extent-of-chinese-influence-in-australia/9464692|title=Chinese agents 'infiltrating church groups to undermine Australia's sovereignty'|last=Welch|first=Dylan|date=2018-02-22|website=ABC News|language=en-AU|access-date=2018-04-11}}</ref>{{Short description|2018 book by Clive Hamilton}}{{Infobox book|name=အသံတိတ်ကျူးကျော်စစ်: ဩစတြေးလျတွင်တရုတ်၏ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု|release_number=|preceded_by=|dewey=|oclc=|isbn_note=(Paperback)|awards=|pages=376|media_type=|pub_date=22 February 2018|publisher2=|set_in=Australia and the People's Republic of China|subject=[[Chinese Communist Party]], [[Australia–China relations]], [[Chinese Australians]], [[Chinese dissidents]]|series=|author=[[Clive Hamilton]]|cover_artist=|caption=|alt=|image_size=|image=Silent_Invasion_book_cover.jpg|italic title=<!--(see above)-->|isbn=9781743794807|publisher=Hardie Grant|published=|genre=Non-fiction|country=Australia|language=English|followed_by=[[Hidden Hand (book)|Hidden Hand: Exposing How The Chinese Communist Party Is Reshaping The World]]}} == ထုတ်ဝေခြင်း == === မူရင်း === ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စာအုပ်၏ ကနဦးထုတ်ဝေမှုတွင် ကနဦးထုတ်ဝေသူများဖြစ်သော Allen & Unwin မှ "ဘေဂျင်းနှင့် ဩစတြေးလျရှိ ၎င်း၏ကိုယ်ရေးကိုယ်တာများက ပစ်မှတ်ထားခံရမည်" ဟူသော ဥပဒေဆိုင်ရာစိုးရိမ်မှုများကြောင့် နှောင့်နှေး ခဲ့သည်။ Hardie Grant Books မှ စာအုပ်ထုတ်ဝေရန် သဘောတူပြီးနောက် စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name="abc" /><ref name="rfa">{{Cite web|url=https://www.rfa.org/english/news/china/book-11132017110421.html|title=Australian Book on China's 'Silent Invasion' Withdrawn At Last Minute Amid Legal Threats|date=13 November 2017|website=Radio Free Asia|language=en|access-date=2018-04-11}}</ref> === တရုတ်ဘာသာပြန် === အဆိုပါ တရုတ် ဘာသာပြန်ချက်အတွက်မရရှိနိုင် မျက်မှောက်ရေးရာနှင့်တရုတ် အတွက်ဒါပေမဲ့မရရှိနိုင် ရိုးရာတရုတ် နှင့်အဖြစ် Zuoan Wenhua ထုတ်ဝေရေးနေဖြင့်ထုတ်ဝေခဲ့ ''အသံတိတ်ကျူးကျော်: ဩစတြေးလျ၌တရုတ် (無聲的入侵:中國因素在澳洲; <nowiki>ISBN 9789865727833</nowiki> )''  မတ်လ 20, 2019 ရက်တွင် ။<ref>{{Cite web|url=https://www.bookrep.com.tw/?md=gwindex&cl=book&at=bookcontent&id=13531|title=Silent Invasion: The China Factor in Australia (無聲的入侵：中國因素在澳洲)|website=Book Republic Publishing Group|language=zh-tw|access-date=2020-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109172446/https://www.bookrep.com.tw/?md=gwindex&cl=book&at=bookcontent&id=13531|archive-date=9 January 2022|url-status=dead}}</ref> === ဂျပန်ဘာသာပြန် === The [[:en:Japanese_language|Japanese]] translation was published by Asuka Shinsha Publishing as ''Invisible Invasion: The China’s Campaign to Control Australia (目に見えぬ侵略 中国のオーストラリア支配計画; {{ISBN|9784864107471}})'' on May 28, 2020.<ref>{{Cite web|url=http://www.asukashinsha.co.jp/bookinfo/9784864107471.php|title=Invisible Invasion: The China’s Campaign to Control Australia (目に見えぬ侵略 中国のオーストラリア支配計画)|date=May 2020|website=Asuka Shinsha Publishing|language=ja|access-date=2020-06-14}}</ref> === ကိုးရီးယားဘာသာပြန် === အဆိုပါ ကိုရီးယား ဘာသာပြန်ချက်အဖြစ် Sejong စာအုပ်များအားဖြင့်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ် ''တရုတ်နိုင်ငံ၏တိတ်ဆိတ်ကျူးကျော် ( <nowiki>ISBN 978-89-8407-954-0</nowiki> )''  ဇွန်လ 4, 2021. အပေ<ref>{{Cite web|url=http://www.sejongbooks.co.kr/book_board/pubstory_book_view.php?no=25212&page=1&id=bookstory&sub=Array&recomend=&best=&category=04|title=China's Quiet Invasion (중국의 조용한 침공)|date=June 2021|website=Sejong Books|language=ko|access-date=2021-07-21|archive-date=9 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109172445/http://www.sejongbooks.co.kr/book_board/pubstory_book_view.php?no=25212&page=1&id=bookstory&sub=Array&recomend=&best=&category=04}}</ref> == အခြားဖတ်ရန် == ''[[အမှောင်နည်းလမ်းများ- တရုတ်နိုင်ငံအကြောင်း အမှန်တရား]]'' ''[[ရုပ်ဆိုးသူတရုတ်သား]]'' == References == {{Reflist}} 97dev9vuojteupyjb2xhla1vksvjth9 0 223177 1061537 730632 2026-11-04T19:59:27Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061537 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = မိုနိုထရင်းမ် (Monotremes<ref name=msw3>{{MSW3 Groves|pages=1–2|id=10300001}}</ref>) | fossil_range = {{fossilrange|Early Cretaceous|Recent}} | image = Monotreme collage.jpg | image_caption = ရှင်သန်ဆဲ မိုနိုထရင်းမ် မျိုးစိတ် ငါးမျိုးမှ လေးမျိုး: [[ဘဲတူဖျံတူကောင်]] (ဝဲအပေါ်), [[:en:short-beaked echidna|short-beaked echidna]] (ယာအပေါ်), [[:en:western long-beaked echidna|western long-beaked echidna]] (ဝဲအောက်), [[:en:eastern long-beaked echidna|eastern long-beaked echidna]] (ယာအောက်) | taxon = Monotremata | authority = [[:en:Charles Lucien Bonaparte|C.L. Bonaparte]], 1837<ref>{{cite journal |last1=Bonaparte |first1=C.L. |title=A New Systematic Arrangement of Vertebrated Animals |journal=Transactions of the Linnean Society of London |date=1837 |volume=18 |issue=3 |page=258 |doi=10.1111/j.1095-8339.1838.tb00177.x |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/32952956}}</ref> | subdivision_ranks = အုပ်စုခွဲများ | subdivision = * [[မျိုးသုဉ်းခြင်း|{{extinct}}]]''[[:en:Kryoryctes|Kryoryctes]]''? * [[မျိုးသုဉ်းခြင်း|{{extinct}}]]''[[:en:Stirtodon|Stirtodon]]''<ref>{{cite book |author1=Thomas H. Rich |author2=Timothy F. Flannery |author3=Patricia Vickers-Rich |year=2020 |chapter=Evidence for a remarkably large toothed-monotreme from the Early Cretaceous of Lightning Ridge, NSW, Australia |editor1=Guntupalli V.R. Prasad |editor2=Rajeev Patnaik |title=Biological consequences of plate tectonics. New perspectives on post-Gondwana break-up–A tribute to Ashok Sahni |publisher=Springer |pages=77–81 |doi=10.1007/978-3-030-49753-8_4 |series=Vertebrate Paleobiology and Paleoanthropology |isbn=978-3-030-49752-1 }}</ref> * [[မျိုးသုဉ်းခြင်း|{{extinct}}]]''[[:en:Sundrius|Sundrius]]''?<ref>{{cite journal |author1=Thomas H. Rich |author2=Timothy F. Flannery |author3=Alistair R. Evans |author4=Matt White |author5=Timothy Ziegler |author6=Alanna Maguire |author7=Stephen Poropat |author8=Peter Trusler |author9=Patricia Vickers-Rich |year=2020 |title=Multiple hypotheses about two mammalian upper dentitions from the Early Cretaceous of Australia |journal=Alcheringa: An Australasian Journal of Palaeontology |volume=44 |issue=4 |pages=528–536 |doi=10.1080/03115518.2020.1829042 |s2cid=230531306 }}</ref> * [[မျိုးသုဉ်းခြင်း|{{extinct}}]][[:en:Steropodontidae|Steropodontidae]] * [[:en:Ornithorhynchidae|Ornithorhynchidae]] * [[:en:Echidna|Tachyglossidae]] }} [[ဖိုင်:Platypus.jpg|thumb|200x200px| ''[[ဘဲတူဖျံတူကောင်|ဘဲတူဖျံတူ]]'' သည် လူသိအများဆုံး မိုနိုထရင်းမ် ဖြစ်သည်။]] '''မိုနိုထရင်းမ်''' ('''Monotremes''') သည် [[နို့တိုက်သတ္တဝါ]]များထဲမှ ဒွါရတစ်ပေါက်သာပါသော မျိုးရိုးတူ တိရစ္ဆာန်များအား စုဖွဲ့ထားသော မျိုးစဉ်အဆင့်ရှိအုပ်စုဖြစ်ပြီး ၎င်းမျိုးစဉ်အား ပါဏဗေဒအလိုအရ ''မိုနိုထရီမေတ္တာ'' ဟုခေါ်လေသည်။ မိုနိုထရင်းမ်အုပ်စုသည် နို့တိုက်သတ္တဝါအုပ်စုများထဲတွင် [[ဥ]] ဥသည့် တစ်ခုတည်းသော နို့တိုက်သတ္တဝါအုပ်စုလည်း ဖြစ်လေသည်။ ထိုသို့ ဥ ဥ၍ သားပေါက်လေးများပေါက်ဖွားကြသော်လည်း အကောင်ပေါက်လေးများကို နို့ချိုတိုက်ကျွေးနိုင်သည့် [[နို့]] ဂလင်းများလည်း ပါရှိကြ၏။ 'မိုနိုထရင်းမ် (monotreme)' ဟူသော စကားလုံးသည် ၎င်းတို့၏ ဘုံဒွါရပေါက်ကို ရည်ညွှန်းသော စကားလုံးဖြစ်သည်။ [[ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါ]]များ၊ [[တွားသွားသတ္တဝါ]]များ၊ [[ငှက်]]များနှင့် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အစောပိုင်းကာလများမှ [[ခြေလေးချောင်း သတ္တဝါ]]များအားလုံးတွင် ဆီး၊ [[မစင်]]စွန့်ခြင်းနှင့် မျိုးပွားခြင်းတို့အတွက် ဘုံ ဒွါရ တစ်ပေါက်သာ ပါရှိကြသည်။ == ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် == မိုနိုထရင်းမ်များသည် [[မာဆူးပီးယယ်|မာဆူးပီယယ်]]များနှင့် ယူသီရီးယန်းများထက် ပို၍ရှေးကျသော နို့တိုက်သတ္တဝါများမှ ဆင်းသက်လာသော်လည်း ၎င်းတို့၏ [[ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း|ရုပ်ကြွင်း]]များ တွေ့ရှိရမှုမှာ လွန်စွာနည်းပါးလေသည်။ မိုနိုထရင်းမ် မျိုးဆက်များသည် အခြားနို့တိုက်သတ္တဝါများနှင့် ဇီဝမျိုးကွဲပြားခဲ့သည့် အချိန်ကာလအတိအကျကို မသိရသော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာလေ့လာမှုစစ်တမ်းတစ်ခုအရ လွန်ခဲ့သော နှစ် သန်းပေါင်း ၂၂၀ ခန့်ကဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။<ref name="monotremedivergence">{{Cite web |url=http://timetree.org/pdf/Madsen2009Chap68.pdf |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=16 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131031171903/http://timetree.org/pdf/Madsen2009Chap68.pdf |archive-date=31 October 2013 |url-status=dead}}</ref> [[နယူးဆောက်ဝေးပြည်နယ်]]ရှိ လျှပ်စီး ချောက်ကမ်းပါးတွင် နှစ်ပေါင်း သန်း ၁၁၀ သက်တမ်းရှိသော မေးရိုးအပိုင်းအစ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများအား တွေ့ရှိထားပြီးဖြစ်လေရာ အဓိပ္ပါယ်မှာ ၎င်းတို့သည် Metatheria သို့မဟုတ် Eutheria မတိုင်မီ နှစ်သန်းပေါင်း ၁၀၀ ခန့်က စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် 'သက်ရှိရုပ်ကြွင်းများ' ဖြစ်သည်မှာ အသေအချာပင်ဖြစ်သည်။ == ရှင်သန်ကျန်ရစ်သူများ == ရှင်သန်ဆဲ [[မျိုးစိတ်]] ငါးမျိုးဖြင့် ရှင်သန်ကျန်ရစ်သော မိုနိုထရင်းမ် [[မျိုးရင်း]] နှစ်ခုရှိပြီး ၎င်းတို့အားလုံးအား [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]] နှင့် [[နယူးဂီနီ]] တို့၌သာ တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ == မိုနိုထရင်းမ် မျိုးကွဲများ == * မျိုးစဉ် '''Monotremata''' ** မျိုးရင်း '''Ornithorhynchidae''' *** မျိုးစု ''Ornithorhynchus'' **** [[ဘဲတူဖျံတူကောင်|ဘဲတူဖျံတူ]] ၊ ''Ornithorhynchus anatinus'' ** မျိုးရင်း '''Tachyglossidae''' : Echidnas *** မျိုးစု ''Tchyglossus'' **** နှုတ်သီးတို Echidna ၊ ''Tachyglossus aculeatus'' *** မျိုးစု ''Zaglossus'' - နှုတ်သီးရှည် Echidnas **** အနောက်ပိုင်း နှုတ်သီးရှည် Echidna ၊ ''Zaglossus bruijni'' **** ဆာဒေးဗစ်၏ နှုတ်သီးရှည် Echidna ၊ ''Zaglossus attenboroughi'' **** အရှေ့ပိုင်း နှုတ်သီးရှည် Echidna ၊ ''Zaglossus bartoni'' == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မိုနိုထရင်းမ်| ]] [[ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစဉ်များ]] sd1qzg3qxlr8bt4u56npq8sejx7mw97 0 224898 1061480 806788 2026-11-04T15:36:40Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061480 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Sarcophaga_nodosa.jpg|thumb|''‘ဆာခိုဖာဂါ နိုဒိုဆာ (Sarcophaga nodosa)’'' ဟု သိပ္ပံအမည်ရသည့် ဆွေးမြေ့စပြုနေသည့် အသားများကို စားသုံးသော [[ယင်ကောင်]] မျိုးစိတ်။]] [[ဖိုင်:Scavengers_on_the_African_Savannah.jpg|thumb|[[ဟိုင်အီးနား]] အသေကောင် ပံ့သကူသားစားနေကြသော [[လင်းတကျောဖြူ|လင်းတကျောဖြူများ]]၊ လက်ပ် လင်းတများ နှင့် မာရာဘူ တောငန်းများ။]] '''ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်'''ဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် အမဲလိုက်သတ်ဖြတ်ခြင်းကြောင့်မဟုတ်ဘဲ အကြောင်းကိစ္စတစ်ခုခုကြောင့် သေဆုံးသွားသော (သို့) အခြားသားရဲတိရစ္ဆာန်များ၏ အမဲလိုက်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် သေဆုံးသွားသော တိရစ္ဆာန်အသေကောင်များကို အာဟာရအလို့ငှါမှီဝဲစားသုံးသော သက်ရှိများကိုဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal|last1=Tan|first1=Cedric K.W.|last2=Corlett|first2=Richard T.|date=2011-03-30|title=Scavenging of dead invertebrates along an urbanisation gradient in Singapore|journal=Insect Conservation and Diversity|volume=5|issue=2|pages=138–145|doi=10.1111/j.1752-4598.2011.00143.x|s2cid=86467187|issn=1752-458X}}</ref> ပံ့သကူသားစားခြင်းဟူသည် ယေဘူယျအားဖြင့် သတ္တဝါအသေကောင်များကို စားသုံးခြင်းကိုသာ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသော်လည်း၊ ၎င်းသည် အသီးအရွက်စားခြင်းနှင့်လည်း သက်ဆိုင်သော စားသောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အပြုအမူတစ်ခုလည်းဖြစ်လေသည်။<ref>{{cite journal|last1=Getz|first1=W|year=2011|title=Biomass transformation webs provide a unified approach to consumer–resource modelling|journal=Ecology Letters|volume=14|issue=2|pages=113–124|doi=10.1111/j.1461-0248.2010.01566.x|pmid=21199247|pmc=3032891}}</ref> တိရစ္ဆာန်အသေကောင်များနှင့် အပင်ထွက်ပစ္စည်းများကို စားသုံးခြင်းဖြင့် ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်များသည် [[ဂေဟစနစ်]]တွင် အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေကြသည်။ ဆွေးမြေ့စေခြင်းဖြင့် အာဟာရဖြိုခွဲပေးသည့် သက်ရှိများနှင့် ပုပ်သိုးဆွေးမြေ့နေသော အရာများကို အာဟာရအလို့ငှါ စားသုံးသော သက်ရှိများသည် ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်များ စားသုံးပြီး၍ ကျန်ရစ်ခဲ့သော အကြွင်းအကျန်များကို စားသုံးခြင်းဖြင့် [[အစာကွင်းဆက်]] လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုအား ပြီးမြောက်စေလေသည်။ ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်များသည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စားနပ်ရိက္ခာ အရင်းအမြစ်များ၏ အတက်အကျကို ကျော်လွှားရာတွင် ကူညီပေးသည်။<ref>{{cite journal|last1=Castilla|first6=M.|issn=0140-1963|doi=10.1016/j.jaridenv.2011.02.005|pages=671–673|issue=7|volume=75|journal=Journal of Arid Environments|title=First evidence of scavenging behaviour in the herbivorous lizard Uromastyx aegyptia microlepis|date=July 2011|last6=Al-Thani|first1=A.M.|first5=J.|last5=Tribuna|first4=A.A.T.|last4=Conkey|first3=A.|last3=Herrel|first2=R.|last2=Richer|bibcode=2011JArEn..75..671C}}</ref> အသေကောင်အရွယ်အစား၊ ကျက်စားရာ ဒေသ၊ အပူချိန်နှင့် ရာသီဥတု ကဲ့သို့သော [[ဂေဟစနစ်|ဇီဝရပ်ဝန်းဆိုင်ရာ]] နှင့် ဇီဝရပ်ဝန်းဆိုင်ရာ မဟုတ်သော အချက်နှစ်ခုစလုံးမှ ပံ့သကူသားစားခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် နှုန်းထား အပေါ်သို့ သက်ရောက်မှုများရှိ၏။ <ref name="Ecology2017">{{Cite journal|date=September 2017|title=Abiotic and biotic factors modulate carrion fate and vertebrate scavenging communities|journal=Ecology|volume=98|issue=9|pages=2413–2424|doi=10.1002/ecy.1930|issn=0012-9658}}</ref> == ကွဲပြားသည့် ပံ့သကူသားစား အမျိုးအစားများ == [[ဖိုင်:Buitres_leonados_(Gyps_fulvus)_0.jpg|left|thumb|စပိန်နိုင်ငံတွင် [[လင်းတ]]များသည် [[သမင်|သမင်နီ]] အသေကောင်အား စားသုံးနေစဉ်၌ တွေ့ရပုံ]] စွမ်းအင်အလွန်အကျွံမသုံးစွဲရဘဲ အာဟာရရယူနိုင်သည့် အသေကောင်ကိုရှာဖွေရန်မှာ ခက်ခဲသောကြောင့် ပံ့သကူသားကိုသာလျှင် အဓိကစားသုံးသော [[ကျောရိုးရှိသတ္တဝါ]]ဟူ၍ မရှိသလောက်ပင်ရှားပါးလေသည်။ လူသိများသော ပံ့သကူသားစားသည့် [[ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါ]] များထဲတွင် အာဟာရအလို့ငှါ ပံ့သကူသားကို အဓိကစားသုံးသည့် မွေးရာပါ ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်များဖြစ်သော မြေတူး [[ပိုးတောင်မာ]]များနှင့် [[ယင်ကောင်]]များအပြင် အဝါစင်း နကျယ်ကောင်များလည်းပါဝင်သည်။ ယင်ကောင် ပိုးလောင်းများသည် ရေချို ရေထု အောက်ခြေရှိ ပံ့သကူသား သက်ရှိ(''အော်ဂဲနစ်'')ပစ္စည်းများကို အဓိကစားသုံးသော ပံ့သကူသားစားများဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ''[[:en:Tokunagayusurika akamusi|Tokunagayusurika akamusi]]'' ဆိုသည့် [[ခြင်]]ကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဍန်ရှိသော ယင်ကောင်ငယ်များသည် ရေကန်အောက်ခြေတွင် ပံ့သကူသားစားများအဖြစ် ရှင်သန်နေထိုင်ကြပြီး အရွယ်ရောက်သည့်အခါတွင်မူ အစာအာဟာရမှီဝဲခြင်းမရှိဘဲ ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်သာ ရှင်သန်ကြလေသည်(အရွယ်ရောက်သည့် ဘဝ ကာလအပိုင်းအခြားသည် မျိုးပွားရန်အတွက်သာဖြစ်သောကြောင့်)။ ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်အများစုသည် အခြားသောနည်းလမ်းများမှတဆင့် အထူးသဖြင့် အမဲလိုက်သတ်ဖြတ်ထားခြင်းမှတဆင့် ၎င်းတို့၏ အစာအာဟာရ အများစုကို ရရှိကြခြင်းဖြစ်သည်။ [[ဟိုင်အီးနား]]များနှင့် [[ခွေးအ]]များကဲ့သို့ အစာရရှိရန် အခြားသားကောင်များကို အမဲလိုက်လေ့ရှိကြသည့် ပုံမှန်အရွယ်အစားရှိသော သားရဲတိရစ္ဆာန်များသာမက ပံ့သကူသားစားခြင်းပြုလုပ်ခဲသည်ဟု မှတ်ထင်ရသော အာဖရိက [[ခြင်္သေ့]]များ၊ [[ကျားသစ်]]များနှင့် [[ဝံပုလွေ]] ကဲ့သို့ အရွယ်အစားကြီးမားသည့် သားရဲတိရစ္ဆာန်များသည်လည်း အခွင့်အလမ်းရရှိပါက ပံ့သကူသားစားလေ့ရှိကြလေသည်။ မူလအမဲလိုက်ထားသူ သားရဲတိရစ္ဆာန်များကို အနိုင်ကျင့်ခြိမ်းခြောက်ရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ အရွယ်အစားနှင့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများကိုလည်း အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည် ([[သစ်ကျုတ်|သစ်ကျုတ်များ]]သည် ဤအမှုကိစ္စမျိုးအပြုမူခံရဆုံးသော သားရဲတိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်)။ [[အင်းဆက်|အင်းဆက်ပိုးကောင်]] အရွယ်အစားထက် ပိုကြီးမားသော ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်အားလုံးနီးပါးသည် သားရဲတိရစ္ဆာန်မုဆိုးများဖြစ်ကြပြီး အစာအာဟာရမှီဝဲစားသုံးရန် အသေကောင် လုံလောက်စွာမရရှိခဲ့ပါက အမဲလိုက်ခြင်းအား လုပ်ဆောင်ကြမည်သာဖြစ်လေသည်။ [[တောခွေး]]များနှင့် [[ကျီးကန်း]]များသည် ကားလမ်းများပေါ်တွင် ကားဖြင့်တိုက်မိ၍ သေဆုံးသွားသော တိရစ္ဆာန်အသေကောင်များကို စားသုံး၍ အများအားဖြင့် အဆုံးသတ်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ သေဆုံးသွားသော အပင် အစိတ်အပိုင်းများကို စားသုံးသော သတ္တဝါများထဲတွင် မြက်ခင်းများ၌ အသိုက်ဆောက်၍ စားသုံးရန်အလို့ငှါ ၎င်းအသိုက်ထဲသို့ အပင် အစိတ်အပိုင်းများကို ယူဆောင်စုဆောင်းလေ့ရှိသည့် [[ခြ]] ကဲ့သို့သော အင်းဆက်ပိုးကောင်များလည်း အပါအဝင်ဖြစ်၏။ သမိုင်းမတင်မီခေတ်ကာလများ၌ ရှင်သန်တည်ရှိခဲ့သော ''‘တိုင်ရန်နိုဆောရတ်စ် ရက်ဇ် (Tyrannosaurus Rex)’'' ဟုအမည်ရသည့် ဒိုင်နိုဆော သားရဲတစ်မျိုးသည် ထိုခေတ်အချိန်ကာလများ၏ [[ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန် (သို့) တောဘုရင်|ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်]]ဖြစ်နိုင်ပြီး ''ဟဒ္ဒါရိုဆောစ်''၊ ''စီရတ်တော့ပ်ဆီယံ'' ကဲ့သို့သော ဒိုင်နိုဆောများကို အမဲလိုက်လေ့ရှိကာ ထိုသို့ အမဲလိုက်ခြင်းခံရသော သားကောင်များထဲ၌ အရွယ်ရောက်စ ဆော်ရိုပေါ့များလည်း ပါဝင်နိုင်သည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်အများစုက ယူဆကြသော်လည်း အချို့သော ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များကမူ ဒိုင်နိုဆောများသည် ပံ့သကူသားစားများသာလျှင်ဖြစ်ကြောင်း အကြံပြုကြလေသည်။<ref>{{Cite journal|url=http://blogs.smithsonianmag.com/dinosaur/2012/04/when-tyrannosaurus-chomped-sauropods/|title=When Tyrannosaurus Chomped Sauropods|last=Switeck|first=Brian|date=April 13, 2012}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://blogs.smithsonianmag.com/dinosaur/2012/04/when-tyrannosaurus-chomped-sauropods/ |access-date=27 February 2022 |archive-date=24 August 2013 |archive-url=https://archive.today/20130824032114/http://blogs.smithsonianmag.com/dinosaur/2012/04/when-tyrannosaurus-chomped-sauropods/ }}</ref> ၎င်း ''တိုင်ရန်နိုဆောရတ်စ်''၏ ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်ဖြစ်ခြင်း/ မဖြစ်ခြင်းဆိုသည့် ကိစ္စရပ်အပေါ် ငြင်းခုံမှုသည် [[နိခါတကဗေဒ]]ပညာရပ်တွင် ကာလအရှည်ကြာဆုံး ဖြစ်ပွားလျှက်ရှိသော အငြင်းပွားမှုများထဲမှတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။ သို့ပါသော်လည်း လက်ရှိ၌ ''တိုင်ရန်နိုဆောရတ်စ် (Tyrannosaurus)'' သည် အခွင့်ကောင်းယူတတ်သော အသားစားသတ္တဝါဖြစ်ပြီး အများစုမှာ သားရဲတိရစ္ဆာန်အဖြစ် အခြားတိရစ္ဆာန်များကို အမဲလိုက်လေ့ရှိသော်လည်း တတ်နိုင်သမျှ ပံ့သကူသားစားခြင်းကိုသာ ပြုလုပ်လေ့ရှိခဲ့ကြသည်ဟု ပညာရှင်အများစုက သဘောတူလက်ခံခဲ့ကြပြီးဖြစ်လေသည်။<ref>{{Cite web|url=http://whatsinjohnsfreezer.com/2013/07/15/trex_scavenger_stfu/|title=Tyrannosaurus rex: predator or media hype?|last=Hutchinson|first=John|publisher=What's in John's Freezer?|date=July 15, 2013}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://healyke.github.io/Latexcv/Dino_proof.pdf|title=Body Size as a Driver of Scavenging in Theropod Dinosaurs|last=Kane|date=2016}}</ref> == ဂေဟဗေဒဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှု == ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်များသည် ဆွေးမြေ့နေသောသက်ရှိများကို ဖယ်ရှားပေးခြင်းဖြင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် သန့်ရှင်းရေးကို လုပ်ဆောင်ပေးသောကြောင့် ဂေဟစနစ်တွင် အခြေခံကျသော အခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်နေကြလေသည်။<ref name="DroppingDead2011">{{Cite journal|date=16 December 2011|title=Dropping dead: causes and consequences of vulture population declines worldwide|journal=Annals of the New York Academy of Sciences|volume=1249|issue=1|pages=57–71|doi=10.1111/j.1749-6632.2011.06293.x|pmid=22175274|issn=0077-8923|bibcode=2012NYASA1249...57O}}</ref><ref>{{Cite journal|date=2016-02-17|title=Carcass Type Affects Local Scavenger Guilds More than Habitat Connectivity|journal=PLOS ONE|volume=11|issue=2|pages=e0147798|doi=10.1371/journal.pone.0147798|pmid=26886299|issn=1932-6203|bibcode=2016PLoSO..1147798O}}</ref> === ရောဂါဘယ ကူးစက်ခြင်း === ပံ့သကူသားစားမှုသည် တိရစ္ဆာန်များအကြားတွင် ရောဂါဘယကူးစက်မှုအား တိုက်ရိုက်အဖြစ်ရော သွယ်ဝိုက်၍ပါ ဖြစ်ပွားစေနိုင်စွမ်းရှိသည်။<ref name="Sci. Rep.">{{Cite journal|date=October 2020|title=Behaviours indicating cannibalistic necrophagy in ants are modulated by the perception of pathogen infection level|journal=[[Scientific Reports]]|publisher=[[Nature Research]]|volume=10|issue=17906|doi=10.1038/s41598-020-74870-8|pmc=7578781|pmid=33087857|bibcode=2020NatSR..1017906M}}</ref> ရောဂါပိုးမွှားရှိသည့် ပံ့သကူသား အသေကောင်များကို စားသုံးသော တိရစ္ဆာန်များသည် အချို့သော ရောဂါပိုးမွှားများကို သယ်ဆောင်သူဖြစ်လာနိုင်ပြီး အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကိုယ်တိုင်ပါ ကူးစက်ခံရနိုင်ခြေရှိလာနိုင်လေသည်။<ref name="Sci. Rep." /> ဤဖြစ်စဉ်၏ သာဓကတစ်ခုမှာ ကူးစက်ခံထားရသည့် အသေကောင်များကို စားသုံးသော ပံ့သကူသားစားများကြောင့် [[တီဘီရောဂါ]] ကူးစက်မှုနှုန်းတိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal|date=2 March 2018|title=Consumption of Big Game Remains by Scavengers: A Potential Risk as Regards Disease Transmission in Central Spain|journal=Frontiers in Veterinary Science|volume=5|doi=10.3389/fvets.2018.00004|pmid=29552564|pmc=5840163}}</ref> အလားတူဖြစ်စဉ် နောက်တစ်ခုမှာ [[ခွေးရူးပြန်ရောဂါ|ခွေးရူးပြန်ရောပိုး]] ကူးစက်ခံထားရသည့် လင်းနို့ အသေကောင် ပံ့သကူသားများကို စားသုံးသော [[မြောက်အမေရိကတိုက်]]မှ မြွေပါမျိုးစိတ် (''Mephitis mephitis'') များကြောင့် အဆိုပါရောဂါပိုးကူးစက်မှုများ တိုးပွားလာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ == ခြိမ်းခြောက်ခံနေရမှုများ == ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးတွင်ရှိသော ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်အများစုသည် မျိုးသုဉ်းမှုအန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရလျှက်ရှိကြ၏။{{Citation needed|date=December 2018}} အထူးသဖြင့် [[လင်းတ]]ငှက်များသည် လူသားများ၏ မယုံနိုင်လောက်အောင် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုနှင့် ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရလေသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒေသဆိုင်ရာအစိုးရများ၏ တားမြစ်ပိတ်ပင်ခြင်းမပြုမီတွင် တိရစ္ဆာန်ကုသဆေး Diclofenac ကြောင့် အာရှတိုက်တွင် ''[[:en:Gyps|ဂျစ်ပ်]]'' လင်းတများ အကောင်ရေ အနည်းဆုံး ၉၅% ဆုံးရှုံးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့လေသည်။ လူဦးရေ များပြားလာခြင်း၊ လင်းတများ၏ အစားအစာ အရင်းအမြစ်များကို လူသားများမှ လွန်ကဲစွာ အမဲလိုက်ခြင်းနှင့် တိရစ္ဆာန် မွေးမြူရေးစနစ်များပြောင်းလဲမှုတို့ ကြောင့် အနောက်အာဖရိကရှိ လင်းတမျိုးစိတ်များမှာ အကောင်ရေကျဆင်းလာကာ နေရပ်ဇာတိမြေဆုံးရှုံးခြင်းနှင့် အစာရေစာ ပြတ်လပ်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေလေသည်။ လူသားများ၏ ဖျော်ဖြေရေးတစ်ခုအနေဖြင့် အပျော်တမ်းအမဲလိုက်လေ့ရှိသော တိရိစ္ဆာန်မျိုးစိတ်များ၏ အရေအတွက်တိုးပွားလာစေရန် ၎င်းတို့ကိုအမဲလိုက်​လေ့ရှိသည့် အချို့သော သားရဲတိရစ္ဆာန်များကို အဆိပ်ခတ်ခြင်းသည် ဥရောပတွင် သမရိုးကျ အမဲလိုက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဓလေ့တစ်ခုအဖြစ်ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ထိုသို့အဆိပ်ခပ်ခြင်းကြောင့် အဆိပ်သင့်၍ သေဆုံးသွားသော အသေကောင်များကို စားသုံးသည့် လင်းတများတွင်လည်း ထပ်ဆင့်၍ အဆိပ်သင့်ခြင်းကို ဖြစ်စေလေသည်။ == လူသားများအပေါ် ကောင်းကျိုးချမ်းသာဖြစ်စေမှုများ == ကြီးစိုးသော (သို့) အထွဋ်အထိပ် ပံ့သကူသားစားများ ဟူ၍ လူသိများသည့် စွမ်းဆောင်ရည်မြင့် ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်များသည် လူသားများအပေါ် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကျိုးကျေးဇူးများ ပေးစွမ်းနိုင်စွမ်းရှိကြသည်။ လင်းတများကဲ့သို့ ကြီးစိုးသော ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန် အကောင်ရေ တိုးပွားလာခြင်းသည် ကြွက်ကဲ့သို့ အခွင့်ကောင်းယူတတ်သည့် အကောင်ငယ် ပံ့သကူသားစား အရေအတွက်အား ကျဆင်းစေနိုင်၏။<ref>{{Cite journal|title=The mesoscavenger release hypothesis and implications for ecosystem and human well-being|journal=Ecology Letters|language=en|doi=10.1111/ele.13288|issn=1461-0248|year=2019|volume=22|issue=9|pages=1340–1348|pmid=31131976}}</ref> ထိုအကောင်ငယ် ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်များသည် များသောအားဖြင့် ကူးစက်ရောဂါပိုးမွှားများ သယ်ဆောင်ခြင်းနှင့် ရောဂါဘယများဖြစ်ပွားစေခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ကြသည်။ == လူသားများအတွင်း၌ == [[ဖိုင်:Bundesarchiv_Bild_183-R77871,_Berlin,_Einwohner_zerlegen_ein_Pferd.jpg|thumb|[[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း]] (ဘာလင်တိုက်ပွဲအပြီး)၊ Tempelhof borough ရှိ Manfred-von-Richthofen-Straße ဒေသတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြင်းအသေကောင်တစ်ကောင်အား စားသုံးရန်အလို့ငှါ ယူဆောင်နေကြသော အမျိုးသားများ]] ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် လူးဝစ် ဘင်ဖို့ဒ် ([[:en:Lewis Binford|Lewis Binford]]) ဟုအမည်ရသော ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်တစ်ဦးက အစောပိုင်းခေတ်ကာလများ၌ လူသားများသည် [[အမဲလိုက်ခြင်း]]မှမဟုတ်ဘဲ ပံ့သကူသားစားခြင်းကဲ့သို့ အခြားသောနည်းလမ်းများမှနေ၍လည်း အသားများကို အဓိကရရှိခဲ့ကြောင်း အဆိုပြုခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{Cite journal|title=Human Ancestors: Changing Views of Their Behavior|publisher=[[:en:Elsevier|Elsevier]]|doi=10.1016/0278-4165(85)90009-1}}</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဒန်းနစ် ဘရမ်ဘဲလ် (Dennis Bramble) နှင့် ဒန်နီယယ် လိုင်ဘာမန် (Daniel Lieberman) ဆိုသည့် ပညာရှင်နှစ်ဦးကလည်း အစောပိုင်းကာလများမှ အသားစားသည့် လူသား ဘိုးဘေးများတွင် ပံ့သကူသား ရှာဖွေခြင်းနှင့် အမဲလိုက်ခြင်းစွမ်းရည်ကို တိုးတက်လာစေသည့် ခရီးဝေးပြေးနိုင်ခြင်းကဲ့သို့သော အမူအကျင့်များပြောင်းလဲဖွံ့ဖြိုးလာမှုကြောင့် လူသားများသည် အသေကောင် ပံ့သကူသားရှိရာ နေရာများဆီသို့ ပိုမိုလျင်မြန်စွာရောက်ရှိနိုင်စွမ်းရှိလာကြသည့်အပြင် တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်နောက်သို့လိုက်လံ၍ အမဲလိုက်ရာတွင်လည်း ဝေးကွာစွာ ပြေးလွှားရမှုကြောင့် အပူလွန်ကဲမှုနှင့် မောပန်းမှုဖြစ်ပေါ်နေသော ၎င်း သားကောင် တိရစ္ဆာန်အား သတ်ဖြတ်နိုင်ရန် သေချာသော အကွာအဝေးသို့ နီးကပ်စွာ ရောက်သည်အထိ အမဲလိုက်နိုင်စွမ်းရှိလာကြခြင်းဖြစ်နိုင်ကြောင်း အဆိုပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite conference|url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:3716644|title=The Evolution of Marathon Running: Capabilities in Humans|last1=Lieberman|first1=Daniel|last2=Bramble|first2=Dennis|year=2007|publisher=Adis Data Information BV|doi=10.2165/00007256-200737040-00004|page=288|access-date=2017-03-15|quote=Human endurance running performance capabilities compare favourably with those of other mammals and probably emerged sometime around 2 million years ago in order to help meat-eating hominids compete with other carnivores. [...] [S]mall teeth, larger bodies and archaeological remains suggest that hominids started to incorporate meat and other animal tissues in the diet at least 2.5Ma, probably by hunting as well as scavenging. [...] [Endurance running] might have enabled hominids to scavenge carcasses from lions after they were abandoned but before hyenas arrived, as modern hunter-gatherers still do in East Africa.|archive-date=4 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200304014606/https://dash.harvard.edu/handle/1/3716644|url-status=dead}}</ref> == ဓာတ်ပုံများ == <gallery mode="packed"> ဖိုင်:White-backed vultures eating a dead wildebeest.JPG|[[ဆတ်ကျွဲ]] အသေကောင် ပံသကူသားအား စားသုံးနေကြသော [[လင်းတကျောဖြူ]]များ ဖိုင်:Raven scavenging on a dead shark.jpg|[[ငါးမန်း]]အသေကောင် ပံ့သကူသားစားနေသော [[:en:Jungle crow|တောကျီးကန်း]] တစ်ကောင် ဖိုင်:Coyoteelk.jpg|[[ယဲလိုးစတုန်း အမျိုးသားဥယျာဉ်]] အနီးရှိ လမ္မာ တောင်ကြားဒေသ၌ ဆောင်းရာသီတွင် [[:en:Elk|ဆတ်]] အသေကောင် ပံ့သကူသားကို စားသုံးနေသော [[ကွိုင်းယုတ်|ကွိုင်းယုတ် တောခွေး]]တစ်ကောင် ဖိုင်:A polar bear (Ursus maritimus) scavenging a narwhal whale (Monodon monoceros) carcass - journal.pone.0060797.g001-A.png|[[:en:narwhal|နာဝှယ် ဝေလငါး]] အသေကောင် ပံ့သကူသားစားနေသော [[ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံ]]တစ်ကောင်။ ဖိုင်:An Ibiza wall lizard (Podarcis pityusensis) scavenging on fish scraps leftover from another predator - journal.pone.0060797.g001-B.png|အခြားသားရဲများ ကြွင်းကျန်ခဲ့သည့် ငါးအသေကို စားနေသော [[:en:Ibiza wall lizard|အိုင်ဘစ်ဇာ ကင်းလိပ်ချော]] ဖိုင်:Red weaver ants (Oecophylla smaragdina) feeding on a dead African giant snail (Achatina fulica) - journal.pone.0060797.g001-F.png|အသေကောင် [[:en:Lissachatina fulica|အာဖရိကခရုကြီး]]ပေါ်၌ အုံနေသော [[ပုရွက်ဆိတ်]]အနီကောင်များ။ </gallery> == မှတ်စုများ == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်များ| ]] [[ကဏ္ဍ:ဂေဟဗေဒ]] owie25ax4z7keuy1liadv4q5kgtayll 3 224989 1061688 736296 2026-11-05T10:48:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဆောင်းပါးများတွင် ပါရှိသည့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံးများကို ပြင်ဆင်ခြင်း */ အပိုင်းသစ် 1061688 wikitext text/x-wiki {{welcome}} [[အသုံးပြုသူ:Editor in Myanmar|Editor in Myanmar]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Editor in Myanmar|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၀၊ ၁ မတ် ၂၀၂၂ (UTC) == ဆောင်းပါးများတွင် ပါရှိသည့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံးများကို ပြင်ဆင်ခြင်း == မင်္ဂလာပါ။ ဆောင်းပါးတွေထဲမှာပါတဲ့ အင်္ဂလိပ်စကားလုံးတွေရဲ့ အစစကားလုံးတွေကို အသေးတွေ ပြင်နေတာ တွေ့ပါတယ်။ အဲ့လိုပြင်လိုက်တဲ့အတွက်ကြောင့် အချို့ဟာတွေက ရှေ့စကားလုံးနဲ့ နောက်စကားလုံးနဲ့က ကြီးလိုက်သေးလိုက်ဖြစ်နေပြီး ကြည့်ရတာ အတော်ဆိုးပါတယ်။ ကျေးဇူးပြု၍ အပြုသဘောမဆောင်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုများကို ရပ်တန့်ပေးပါရန် ပြောလိုပါတယ်။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၈၊ ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 7fpw4mloko9htcawuqyqjk2151akiht 0 230278 1061660 1051853 2026-11-05T09:28:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061660 wikitext text/x-wiki {{Infobox election |election_name = မြန်မာနိုင်ငံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ | country = မြန်မာနိုင်ငံ | type = Parliamentary | ongoing = | previous_election = အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀ | previous_year = ၂၀၂၀&nbsp;(ပယ်ဖျက်) | previous_mps = | next_election = အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၃၀ | next_year =၂၀၃၁ | seats_for_election = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ၃၃၀ နေရာ <br> [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ၁၁၀ နေရာ <br> [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်များ |တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] ၃၂၂ နေရာ <br> တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဝန်ကြီး ၂၉ နေရာ | majority_seats = ၂၂၁ | election_date = ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (အပိုင်း-၁) <br> ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (အပိုင်း-၂) <br> ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (အပိုင်း-၃) | title = <br> [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|ယာယီသမ္မတ]] | before_election = ဦးမင်းအောင်လှိုင် <br> <small> (ယာယီသမ္မတ-တာဝန်)</small> | before_party = တပ်မတော် | after_election = | after_party = | map = | map_caption = | image1 = Minister Khin Yi.jpg | leader1 =ဦး [[ခင်ရီ]] | leader_since1 = ၅ အောက် ၂၀၂၂ | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | leaders_seat1 = | last_election1 = ၂၆ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၇ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before1 = | seats1 = ၂၃၁ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁၀၈ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change1 = {{increase}} ၂၀၅ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁၀၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote1 = ၅,၈၀၄,၀၂၅ | percentage1 = ၄၄.၁၉% | image2 = | leader2 =ဦး [[ဟန်ရွှေ]] | leader_since2 = ၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ | party2 = [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] | leaders_seat2 = | last_election2 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before2 = | seats2 = ၄ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁၆ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change2 = {{increase}} ၄ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁၅ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote2 = ၁,၇၄၄,၉၄၃ | percentage2 = ၁၃.၂၈% | image3 = | leader3=ဦး [[စိုင်းအိုက်ပေါင်း]] | leader_since3 = ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၃ | party3 = [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]] | leaders_seat3 = | last_election3 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၀ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before3 = | seats3 = ၇ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change3 = {{increase}} ၇ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote3 = ၈၀၂,၄၁၄ | percentage3 = ၆.၁၁% |image4=Ko_Ko_Gyi.jpg |party4=[[ပြည်သူ့ပါတီ|PP]] |leader_since4= ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၈ |leader4= ဦး[[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ကိုကိုကြီး]] | leaders_seat4 = | last_election4 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၀ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before4 = | seats4 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၅ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change4 = {{increase}} ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၅ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote4 = ၁,၁၅၅,၈၁၇ | percentage4= ၈.၈၀% |leader5= ဒေါက်တာ[[သက်သက်ခိုင်]] |leader_since5= ၂၃ အောက် ၂၀၁၉ |image5=Dr_Thet_Thet_Khine.jpg |party5=[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ|PPP]] |last_election5= ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၀ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before5 = | seats5 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change5 = {{increase}} ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote5 = ၁,၀၀၀,၈၁၅ | percentage5= ၇.၆၂% |leader6= ဦး[[အောင်ခမ်းထီ]] |leader_since6= ၁၉၇၆ |image6= Aung_Kham_Hti.jpg |party6= [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]] |last_election6= ၃ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before6 = | seats6 = ၅ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၂ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change6 = {{increase}} ၂ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote6 = ၃၃၁,၃၃၁ | percentage6= ၂.၅၂% |image1_size=50 |image_size=30 |image2_size=80 |image3_size=80 |image6_size=30 |color2=#2E3492 |color3=#fecb00 |colour2=#2E3492 }} '''၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]] အရ ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲ တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်း [[မြန်မာ့သမိုင်း]]တွင် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ကျင်းပခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထူးခြားချက်အနေဖြင့် ဤ[[ရွေးကောက်ပွဲ]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင်မဲပေးစနစ် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်]] အပြင်၊ [[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ်]]ကိုလည်း ပူးတွဲ အသုံးပြုသည့်အပြင်၊ ရွေးကောက်ပွဲများကိုလည်း တစ်ရက်ထဲမကျင်းပဘဲ အပိုင်း (၃) ပိုင်းခွဲ၍ ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်သည် ။<ref>{{Cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/news-92645|title=ညှိနှိုင်းအဖြေရှာတဲ့နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းကိုအယုံအကြည်မဲ့လာကြပြီလား?|publisher=BNI|accessdate=2025-6-27}}</ref> ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီ စုစုပေါင်း ၅၇ ခု ရှိသည်။ ယင်းပါတီများအနက် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးတွင် မဲဆွယ်စည်းရုံးမည့် ပါတီ ၆ ခု နှင့် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တစ်ခုတည်းတွင်သာ စည်းရုံးမည့်ပါတီ ၅၁ ခု ပါဝင်သည်။ အပိုင်းလိုက်ကျင်းပသည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ် ၂၆၃ နယ်၊ အမျိုးသား လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် ( FPTP ) မဲဆန္ဒနယ် ၇၃ နယ်၊ အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) မဲဆန္ဒနယ် ၂၆ နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ် လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ၂၅၅ နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) မဲဆန္ဒနယ် ၄၂ နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် ၂၉ နယ် တို့တွင် အသီးသီးပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၃) ပိုင်းစလုံးတွင် ဆန္ဒမဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသည့် မဲဆန္ဒရှင်စုစုပေါင်း ၂၄ ဒသမ၂၂ သန်းရှိပြီး မဲပေးသူ ၁၃ ဒသမ ၁၄ သန်းကျော်ရှိ၍ မဲပေးမှုရာခိုင်နှုန်း ၅၄ ဒသမ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဖြစ်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အ​ထွေ​ထွေ​ရွေး​ကောက်ပွဲတွင် မဲ​ပေးခဲ့သူစုစုပေါင်း ၂၄ ဒသမ၂၂ သန်း၌ အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၃၀ နှစ်အကြား အသက်အရွယ်ရှိသူ လူငယ် ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အများဆုံးပါဝင် |url=https://news-eleven.com/article/310135 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ရက်သတ်မှတ်ခြင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ် ၇ ရက် [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ]]ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်အတွင်း နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များဖြစ်ကြသည့် သမ္မတ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို|လူကာရှင်ကို]] နှင့် ယာယီသမ္မတ(တာဝန်)[[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] တို့၏ ပူးတွဲသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ သို့မဟုတ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ကျင်းပသွားရန် စီစဉ်ထားကြောင်းဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ဘက်က ရွေးကောက်ပွဲကို တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/27797-2025-03-07-13-50-17|title=ရွေးကောက်ပွဲကို ဒီဇင်ဘာ(သို့) ၂၀၂၆ မှာ ကျင်းပမည်|work=CNI|access-date=၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ မတ် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊မတ် ၂၅ ရက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစည်းအဝေးတွင်လည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် [[ရွေးကောက်ပွဲ|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ တတိယပတ်နှင့် စတုတ္ထပတ်၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ပထမပတ်နှင့် ဒုတိယပတ်တို့တွင် ကျင်းပသွားမည်ဟု ဆက်လက် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67e3d6c982dda3732e9eb383|title=ရွေးကောက်ပွဲကို နှစ်လအတွင်း လေးပိုင်းခွဲ ကျင်းပမည်ဟု စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ပြော|publisher=Narinjara|accessdate=2025-6-27|archivedate=2025-6-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250627072054/https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67e3d6c982dda3732e9eb383|date=မတ် ၂၆/ ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/68772|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား|accessdate=2025-6-27|date=2025-3-26|publisher=Ministry of Information|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250627100324/https://www.moi.gov.mm/news/68772|archivedate=2025-6-27}}</ref> === အပိုင်း (၁) === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၁၈ ရက် တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] သည် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ ပထမအပိုင်းကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ (၂၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73809|title=လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပမည့် အပိုင်းလိုက်နေ့ရက်များကို သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=15 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn92zwdpz4go|title=ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရွေးကောက်ပွဲ စတင်ကျင်းပမယ်|publisher=BBC Burmese|accessdate=26 August 2025}}</ref> ဩဂုတ် (၂၀) ရက်၌ ဒီဇင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် (၁၀၂) မြို့နယ်အား ရွေးကောက်ပွဲကောက်မရှင်က သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73914|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=17 August 2025}}</ref> === အပိုင်း (၂) === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] သည် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ အပိုင်း(၂) ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၁၁) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။ယင်းအပြင် အပိုင်း(၂) ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် မြို့နယ် (၁၀၀)ကိုပါ တစ်ပါတည်း ထည့်သွင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/76402|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း( ၂ )ကျင်းပမည့် နေ့ရက်နှင့် ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}</ref> === အပိုင်း (၃) === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက် တွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ အပိုင်း(၃) ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၂၅) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။ယင်းအပြင် အပိုင်း(၃) ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် မြို့နယ် (၆၃)ကိုပါ တစ်ပါတည်း ထည့်သွင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/78428|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၃) ကျင်းပမည့်နေ့ရက်နှင့် ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] သည် အပိုင်း (၃) ကြေညာချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်တွင် ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ [[မံစီမြို့နယ်|မံစီမြို့နယ်တစ်ခုလုံး]]နှင့် [[မိုးမောက်မြို့နယ်|မိုးမောက်မြို့နယ်တစ်ခုလုံး]]အား ထည့်သွင်း ကျင်းပမည်မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/79288|title=ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်များစာရင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> ထို့အပြင် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] အတွင်းရှိ ရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာအုပ်စု စုစုပေါင်း ၁၁ ခုကိုလည်း ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်သည့် နေရာများအဖြစ် သီးခြားကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/79290|title=ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပနိုင်ခြင်းမရှိသည့် နယ်မြေများစာရင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> တစ်ဆက်တည်းတွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ကြေညာချက်အမှတ် (၂၁/၂၀၂၆) အရ မံစီမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ကြေညာထားခဲ့သော [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြု ကိုယ်စားလှယ် ဦးကွမ်ဆန်း၏ အမည်ကို ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ကြောင်း ဆက်လက်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/79292|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အမည်စာရင်းကြေညာထားခြင်းမှ ပယ်ဖျက်|work=MOI Myanmar|access-date=၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> မံစီမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းနေရာအတွက် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းမှာ တစ်ဦးတည်းသာ ရှိသဖြင့် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် စာရင်းသွင်းထားသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးတည်းကိုသာ ကြေညာချက်အမှတ် (၂၁/၂၀၂၆) ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ကြေညာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ကြေညာထားခဲ့သော အခြေအနေကို နောက်ပိုင်းတွင် ပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း}} {| class="wikitable" |+အပိုင်း (၁) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များစာရင်း !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # တနိုင်း # ခေါင်လန်ဖူး # နောင်မွန်း # ပူတာအို # မိုးညှင်း # မြစ်ကြီးနား |၆ မြို့နယ် |၉။ |မန္တလေး | # ကျောက်ဆည် # ညောင်ဦး # ပြင်ဦးလွင် # ချမ်းအေးသာစံ # မိတ္ထီလာ # ပျော်ဘွယ် # ရမည်းသင်း # အောင်မြေသာစံ |၈ မြို့နယ် |- |၂။ |ကယား | # ဘောလခဲ # လွိုင်ကော် |၂ မြို့နယ် |၁၀။ |မွန် | # ကျိုက်ထို # ကျိုက်မရော # ချောင်းဆုံ # မော်လမြိုင် # သထုံ |၅ မြို့နယ် |- |၃။ |ကရင် | # ဘားအံ # မြဝတီ # သံတောင်ကြီး |၃ မြို့နယ် |၁၁။ |ရခိုင် | # ကျောက်ဖြူ # စစ်တွေ # မာန်အောင် |၃ မြို့နယ် |- |၄။ |ချင်း |''တီးတိန်'' ''ဟားခါး'' |၂ မြို့နယ် |၁၂။ |ရန်ကုန် | # ကမာရွတ် # ကျောက်တံတား # တိုက်ကြီး # တွံတေး # ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း) # ဗိုလ်တထောင် # မရမ်းကုန်း # မင်္ဂလာဒုံ # မှော်ဘီ # သင်္ဃန်းကျွန်း # သန်လျင် # အလုံ |၁၂ မြို့နယ် |- |၅။ |စစ်ကိုင်း | # လေရှီး # လဟယ် # နန်းယွန်း # ကလေး # ကသာ # ကန့်ဘလူ # ခန္တီး # စစ်ကိုင်း # တမူး # မုံရွာ # ရွှေဘို # ဟုမ္မလင်း |၁၂ မြို့နယ် |၁၃။ |ရှမ်း | # ပင်းတယ # ဟိုပုံး # နောင်ချို # ကျိုင်းတုံ # တာချီလိတ် # တောင်ကြီး # နမ့်စန် # မူဆယ် # မိုင်းဆတ် # လားရှိုး # လင်းခေး # လွိုင်လင် |၁၂ မြို့နယ် |- |၆။ |တနင်္သာရီ | # ကော့သောင်း # ထားဝယ် # ဘုတ်ပြင်း # မြိတ် |၄ မြို့နယ် |၁၄။ |ဧရာဝတီ | # ကျုံပျော် # ပုသိမ် # မအူပင် # မြောင်းမြ # ကြံခင်း # မြန်အောင် # လပွတ္တာ # ဟင်္သာတ |၈ မြို့နယ် |- |၇။ |ပဲခူး | # ညောင်လေးပင် # တောင်ငူ # နတ်တလင်း # ပဲခူး # ပြည် # ရွှေတောင် # လက်ပံတန်း # သာယာဝတီ |၈ မြို့နယ် |၁၅။ |နေပြည်နယ် | # ဇေယျာသီရိ # ပုဗ္ဗသီရိ # ဇမ္ဗူသီရိ # ပျဉ်းမနား # ဒဏ္ခိဏသီရိ # လယ်ဝေး # တပ်ကုန်း # ဥတ္တရသီရိ |၈ မြို့နယ် |- |၈။ |မကွေး | # ချောက် # ရေနံချောင်း # ပခုက္ကူ # တောင်တွင်းကြီး # မကွေး # ပွင့်ဖြူ # မင်းဘူး # သရက် # အောင်လံ |၉ မြို့နယ် | | | | |} {| class="wikitable" |+အပိုင်း (၂) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များစာရင်း !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # မချမ်းဘော # မိုးကောင်း # ဝိုင်းမော် |၃ မြို့နယ် |၇။ |မကွေး | # ဂန့်ဂေါ # ဆိတ်ဖြူ # နတ်မောက် # မြို့သစ် # ငဖဲ # စလင်း # စေတုတ္တရာ # ကံမ # မင်းတုန်း # မင်းလှ # ဆင်ပေါင်းတဲ |၁၁ မြို့နယ် |- |၂။ |ကယား | # ဒီမော့ဆို # ဖရူဆို |၂ မြို့နယ် |၈။ |မန္တလေး | # စဥ့်ကိုင် # ကျောက်ပန်းတောင်း # တံတားဦး # ပြည်ကြီးတံခွန် # မဟာအောင်မြေ # ဝမ်းတွင်း # သာစည် # အမရပူရ # မတ္တရာ |၉ မြို့နယ် |- |၃။ |ကရင် | # ဖာပွန် # လှိုင်းဘွဲ့ |၂ မြို့နယ် |၉။ |မွန် | # ဘီးလင်း # မုဒုံ # သံဖြူဇရပ် # ရေး # ပေါင် |၅ မြို့နယ် |- |၄။ |စစ်ကိုင်း | # ကလေးဝ # မင်းကင်း # ဝန်းသို # ကျွန်းလှ # မြင်းမူ # ချောင်းဦး # ဘုတလင် # အရာတော် # ဖောင်းပြင် # မော်လိုက် # ရေဦး |၁၁ မြို့နယ် |၁၀။ |ရန်ကုန် | # ဗဟန်း # ပန်းဘဲတန်း # လသာ # ကော့မှူး # ကွမ်းခြံကုန်း # ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) # ဒေါပုံ # ပုဇွန်တောင် # လှိုင် # ရွှေပြည်သာ # ထန်းတပင် # လှည်းကူး # တောင်ဥက္ကာလာပ # ကိုကိုးကျွန်း # ကြည့်မြင့်တိုင် # အင်းစိန် |၁၆ မြို့နယ် |- |၅။ |တနင်္သာရီ | # ရေဖြူ # ကျွန်းစု # တနင်္သာရီ |၃ မြို့နယ် |၁၁။ |ရှမ်း | # ရွာငံ # ဆီဆိုင် # ကလော # မိုင်းခတ် # မိုင်းပျဉ်း # မိုင်းဖြတ် # ရပ်စောက် # တန့်ယန်း # မိုင်းရယ် # ကွန်ဟိန်း # မိုင်းတုံ # မိုင်းယောင်း # မိုင်းယန်း # မိုင်းပန် # မောက်မယ် # မိုင်းကိုင် # လဲချား |၁၇ မြို့နယ် |- |၆။ |ပဲခူး | # ဒိုက်ဦး # ရွှေကျင် # ထန်းတပင် # ရေတာရှည် # ဇီးကုန်း # ပေါင်းတည် # ကဝ # သနပ်ပင် # ပေါက်ခေါင်း # ပန်းတောင်း # မိုးညို # မင်းလှ |၁၂ မြို့နယ် |၁၂။ |ဧရာဝတီ | # ကျောင်းကုန်း # ကန်ကြီးထောင့် # သာပေါင်း # ကျိုက်လတ် # ဖျာပုံ # ဘိုကလေး # ပန်းတနော် # ဝါးခယ်မ # အိမ်မဲ |၉ မြို့နယ် |} {| class="wikitable" |+အပိုင်း (၃) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များစာရင်း !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # ဗန်းမော် # ဖားကန့် # ရွှေကူ # မံစီ<br/>{{small|ကြေညာချက်နောက်ဆက်တွဲဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် စာရင်းမှပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်း}} # မိုးမောက်<br/>{{small|ကြေညာချက်နောက်ဆက်တွဲဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် စာရင်းမှပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်း}} |၃ မြို့နယ် |၆။ |မန္တလေး | # မြစ်သား # ချမ်းမြသာစည် # မလှိုင် # တောင်သာ # မြင်းခြံ # ငါးဇွန် # သပိတ်ကျင်း # ပုသိမ်ကြီး |၈ မြို့နယ် |- |၂။ |ကရင် | # ကော့ကရိတ် # ကြာအင်းဆိပ်ကြီး |၂ မြို့နယ် |၇။ |ရန်ကုန် | # ဒဂုံ # လမ်းမတော် # ဆိတ်ကြီး/ခနောင်တို # ဒလ # ဒဂုံမြို့သစ် (ဆိပ်ကမ်း) # ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း) # မင်္ဂလာတောင်ညွန့် # သာကေတ # မြောက်ဥက္ကလာပ # တာမွေ # ရန်ကင်း # ကျောက်တန်း # ခရမ်း # သုံးခွ # စမ်းချောင်း # လှိုင်သာယာ (အနောက်ပိုင်း) # လှိုင်သာယာ (အရှေ့ပိုင်း) |၁၇ မြို့နယ် |- |၃။ |စစ်ကိုင်း | # ကနီ # ဆားလင်းကြီး |၂ မြို့နယ် |၈။ |ရှမ်း | # မက်မန်း # ပင်လောင်း # ညောင်ရွှေ # ဖယ်ခုံ # မိုးနဲ # ကျေးသီး # မိုင်းရှူး # သီပေါ # ကျောက်မဲ |၉ မြို့နယ် |- |၄။ |တနင်္သာရီ | # လောင်းလုံး # သရက်ချောင်း # ပုလော |၃ မြို့နယ် |၉။ |ဧရာဝတီ | # ရေကြည် # ငပုတော # ဒေးဒရဲ # ညောင်တုန်း # ဓနုဖြူ # အင်္ဂပူ # မော်လမြိုင်ကျွန်း # ဇလွန် # လေးမျက်နှာ |၉ မြို့နယ် |- |၅။ |ပဲခူး | # ကျောက်ကြီး # ကျောက်တံခါး # ဖြူး # အုတ်တွင်း # သဲကုန်း # ဝေါ # ကြို့ပင်ကောက် # အုတ်ဖို |၈ မြို့နယ် | | | | |} ==​နောက်ခံသမိုင်း​ကြောင်းနှင့်ထင်ရှားဖြစ်စဉ်များ== ဤ[[ရွေးကောက်ပွဲ]]သည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် ပထမဆုံးကျင်းပမည့် [[ရွေးကောက်ပွဲ]]ဖြစ်သည်။ အာဏာသိမ်းပြီးချိန်မှစ၍ စစ်တပ်က နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းပြီး တိုင်းပြည်ကို [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|အရေးပေါ်အခြေအနေ]]<ref>https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-07-31/myanmar-extends-state-of-emergency-for-six-months-until-february</ref>အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။အစောပိုင်းကာလများအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပတ်သတ်၍ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] သည် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၂ နှစ်နှင့် ခြောက်လအကြာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ထဲတွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.dw.com/en/myanmar-junta-promises-elections-by-2023/a-58720116/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815122655/https://www.dw.com/en/myanmar-junta-promises-elections-by-2023/a-58720116 |archive-date=15 August 2022 |access-date=2 August 2022}}</ref><ref>https://www.aljazeera.com/news/2021/8/1/min-aung-hlaing-promises-myanmar-multi-party-elections-2023</ref> === ၂၀၂၁ === ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ (၆)လပြည့် နိုင်ငံတော်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်သည့် ပြောကြားသည့် မိန့်ခွန်း၌ ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လုပ်ငန်းစဉ်များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြီးစီးနိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%92%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%91/|title=ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြီးစီးနိုင်ဖွယ်ရှိဟု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ဆို|work=ဆင်ဟွာသတင်း|access-date=၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁|archive-date=5 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240805165559/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%92%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%91/|url-status=dead}}</ref><blockquote>“ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ မှာလည်း အရေးပေါ်ကာလဆိုတာ အကန့်အသတ်ရှိပါတယ်။ ပုဒ်မ ၄၂၁၊ ပုဒ်မခွဲ(ခ)အရ အရေးပေါ်ကာလ ၁ နှစ်အတွင်းမှာ တာဝန်တွေကို ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းမရှိသေးရင် နောက်ထပ် ခြောက်လ နှစ်ကြိမ်သာတိုးမြှင့်နိုင်ပါတယ်။ ဒီကာလအတွင်းမှာ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ လုပ်ဆောင်သင့်၊ လုပ်ဆောင်ထိုက်တာတွေကို ပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက် သွားရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးရင် ဥပဒေအရ ရွေးကောက်ပွဲအတွက်ပြင်ဆင်ချိန် ၆ လ ပေးပြီး ဆောင်ရွက်ရပါမယ်။ ဒီကာလများကိုတွက်ကြည့်ရင် လုပ်ငန်းရပ်အားလုံးဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း ပြီးစီးရမယ်ဆိုတာ ပါပဲ”</blockquote> === ၂၀၂၂ === ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၆ ရက် ရုရှားခရီးစဉ်အတွင်း ရုရှားပိုင် RIA သတင်းဌာန နှင့် စစ်ကောင်စီခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တို့ တွေ့ဆုံမေးမြန်းကြစဉ် ရွေးကောက်ပွဲကို စီစဉ်ထားသည့်အတိုင်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း ပြုလုပ်သွားမည့်အကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပြန်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားမှုသည် အချိန်လုံလုံလောက်လောက်ရှိသည့်အတွက် ရွေးကောက်ပွဲကို ရွှေ့ဆိုင်းမဆိုင်း ပြောဆိုရန် စောလွန်းသေးသည့်အကြောင်းပါ ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/%e1%80%99%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%be%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%86%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%86%e1%80%b6%e1%80%9b%e1%80%b1%e1%80%b8-%e1%80%9b%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%9b%e1%80%b1%e1%80%94%e1%80%b6%e1%80%9d%e1%80%9a%e1%80%ba-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%bd%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bd%e1%80%b2-/6734670.html|title=ရွေးကောက်ပွဲကို စီစဉ်ထားတဲ့အတိုင်း လာမယ့်နှစ်မှာ ကျင်းပမည် (စစ်ကောင်စီအကြီးအကဲ)|work=VOA|access-date=၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> === ၂၀၂၃ === ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စစ်တပ်နောက်ခံ [[ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကို ပိုမိုအသာစီးရစေနိုင်သော [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်]]အစား [[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ်]]ကို ပြောင်းလဲထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေသစ်ကို ပြသခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-03-28 |title=A Road to Nowhere: The Myanmar Regime’s Stage-managed Elections |url=https://www.crisisgroup.org/asia/south-east-asia/myanmar/b175-road-nowhere-myanmar-regimes-stage-managed-elections |access-date=2023-03-29 |website=Crisis Group |language=en}}</ref> ယခင်ရှိထားသော တပ်မတော်သား ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အပြင် လေးပုံတစ်ပုံအနိုင်ရရုံဖြင့် အစိုးရဖွဲ့စေနိုင်ရန် ပြင်ဆင်ထားပုံရသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta promises elections by 2023 |url=https://www.dw.com/en/myanmar-junta-promises-elections-by-2023/a-58720116 |access-date=18 September 2021 |work=Deutsche Welle |date=1 August 2021 |archive-date=18 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210918022143/https://www.dw.com/en/myanmar-junta-promises-elections-by-2023/a-58720116 |url-status=live }}</ref><ref name=":aljazeera">{{cite news |title=Min Aung Hlaing says no Myanmar elections until 2023 |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/8/1/min-aung-hlaing-promises-myanmar-multi-party-elections-2023 |access-date=30 December 2021 |agency=Al Jazeera |date=1 Aug 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040907/https://www.aljazeera.com/news/2021/8/1/min-aung-hlaing-promises-myanmar-multi-party-elections-2023 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar military prepares for election in bid for legitimacy |url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Crisis/Myanmar-military-prepares-for-election-in-bid-for-legitimacy |access-date=1 August 2022 |work=[[Nikkei Asia]] |date=23 July 2022 |archive-date=3 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220803042911/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Crisis/Myanmar-military-prepares-for-election-in-bid-for-legitimacy |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |author1=Khine Lin Kyaw |title=Myanmar Extends State of Emergency For Six Months Until February |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-07-31/myanmar-extends-state-of-emergency-for-six-months-until-february |access-date=1 August 2022 |work=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |date=31 July 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Strangio |first1=Sebastian |title=Myanmar’s Military Junta Takes Step Toward Controversial Election |url=https://thediplomat.com/2023/01/myanmars-military-junta-takes-step-toward-controversial-election/ |access-date=28 January 2023 |work=[[The Diplomat]] |date=5 January 2023 |archive-date=28 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128013714/https://thediplomat.com/2023/01/myanmars-military-junta-takes-step-toward-controversial-election/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar military announces strict new election law ahead of polls |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/1/27/myanmar-military-unveils-strict-new-election-law-ahead-of-polls |access-date=28 January 2023 |work=[[Al Jazeera]] |date=27 January 2023 |archive-date=28 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128041801/https://www.aljazeera.com/news/2023/1/27/myanmar-military-unveils-strict-new-election-law-ahead-of-polls |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar army set to cement rule with tough new election criteria |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-set-cement-rule-with-tough-new-election-rules-2023-01-27/ |access-date=28 January 2023 |work=[[Reuters]] |date=27 January 2022 |archive-date=28 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128041801/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-set-cement-rule-with-tough-new-election-rules-2023-01-27/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar military rulers extend state of emergency by six months |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/2/1/myanmar-military-rulers-extend-state-of-emergency-by-six-months |access-date=1 February 2023 |work=[[Al Jazeera]] |date=1 February 2023}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar junta extends state of emergency, effectively delaying polls |url=https://www.france24.com/en/live-news/20230201-myanmar-marks-coup-anniversary-with-eyes-on-junta-election-plan |access-date=1 February 2023 |work=[[Agence France-Presse]] |publisher=[[France24]] |date=1 February 2023 |location=[[Yangon]]}}</ref> ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးပါတီများအနေဖြင့် အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=xxpIlxHtb31chMglNsBdqWeyPiY4B6P8QnbWSc4VeqI%3D|title=နိုင်ငံရေးပါတီ တည်ထောင်ခွင့်နှင့် မှတ်ပုံတင်ခွင့်|access-date=21 July 2023|archive-date=21 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230721124622/https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=xxpIlxHtb31chMglNsBdqWeyPiY4B6P8QnbWSc4VeqI=|url-status=dead}}</ref>ဖေဖော်ဝါရီလ (၉)ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌနှင့်အဖွဲ့ထံသို့ အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစက်ဖြစ်သော Myanmar Electronic Voting Machine (MEVM) ကို လာရောက်ပြသခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=kbslI41W%2BYvgfTmSKzOHZz7Y1u0fC6mYHCCiYMRO9LE%3D|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ထံ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်မှ Myanmar Electronic Voting Machine (MEVM) တည်ဆောက်ထားရှိမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်းလင်းတင်ပြ|access-date=21 July 2023|archive-date=21 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230721124641/https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=kbslI41W%2BYvgfTmSKzOHZz7Y1u0fC6mYHCCiYMRO9LE%3D|url-status=dead}}</ref> အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖယ်ရှားခံထားရသော [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]]ကို ဥပဒေသစ်အရ မှတ်ပုံမတင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပါတီအား ဖျက်သိမ်းကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author1=Min Ye Kyaw |author2=Rebecca Ratcliffe |title=Aung San Suu Kyi’s National League for Democracy party dissolved |url=https://www.theguardian.com/world/2023/mar/28/aung-san-suu-kyi-national-league-democracy-faces-dissolution-myanmar |access-date=30 April 2023 |work=[[The Guardian]] |date=28 March 2023 |location=[[Bangkok, Thailand]]}}</ref> ဒုတိယမြောက် အတိုက်အခံပါတီဖြစ်သော [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ကိုလည်း ဖျက်သိမ်းကြောင်း အလားတူ ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Shan prominent party decides not to register for junta’s election |url=https://www.bnionline.net/en/news/shan-prominent-party-decides-not-register-juntas-election |access-date=2023-03-20 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=‘We Agree the Law is Unfair’: SNLD |url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/we-agree-the-law-is-unfair-snld.html |access-date=13 February 2023 |work=[[The Irrawaddy]] |date=1 February 2023}}</ref> စစ်တပ်​​နောက်ခံပြု ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီအား ဧပြီ (၂၀)ရက်​နေ့တွင် အမှတ်စဉ် (၁)ဖြင့် နိုင်ငံ​ရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=kbslI41W%2BYvgfTmSKzOHZz7Y1u0fC6mYHCCiYMRO9LE%3D|title=အရေးပေါ်ကာလ သက်တမ်းတိုး၊မတိုး ကာလုံ မှာ ဆုံးဖြတ်မယ် လို့ စစ်ကောင်စီပြော|access-date=21 July 2023|archive-date=21 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230721124641/https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=kbslI41W+YvgfTmSKzOHZz7Y1u0fC6mYHCCiYMRO9LE=|url-status=dead}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ၂၂ ရက် တွင် ပဲခူးမြို့ မြို့တော်ခန်းမ၌ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့်အလတ်စား စီးပွားရေး (MSME) လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် တွေ့ဆုံရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ရွေးကောက်ပွဲကို မဖြစ်မနေဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု အာမခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင်လည်း စစ်တွေတပ်နယ်မှ အရာရှိ၊ စစ်သည်၊ မိသားစုများနှင့် တွေ့ဆုံရာ၌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် သည် တပ်မတော်အနေဖြင့် နိုင်ငံတည်ငြိမ်အေးချမ်းသည့်အချိန်တွင် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပပေးမည်ဟု အာမခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁ ရက် နှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၆ ရက် ကတိစကားများဖြစ်သည့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း စီစဉ်ထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲသည် ပျက်ပြယ်သွားခဲ့သည်။ === ၂၀၂၅ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ]] သမ္မတ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို|လူကာရှင်ကို]] နှင့် တွေ့ဆုံချိန် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ စစ်ခေါင်းဆောင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာလ သို့မဟုတ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ အစောပိုင်းတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသည်ဟု ထပ်မံ ကတိပြုခဲ့ပြန်သည်။ <ref>https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Crisis/Myanmar-military-prepares-for-election-in-bid-for-legitimacy</ref> ဆက်၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊မတ် ၂၅ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစည်းအဝေးတွင်၌ ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် ကတိစကားအတိုင်း အကောင်အထည်ဖော်မည့်အကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၆-၂၀၂၆ သည် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၇ ရက် နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် မြို့နယ်ပေါင်း (၂၆၇) မြို့နယ် တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် လျာထားပြီး ယခင်ကျင့်သုံးခဲ့သည့် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ်]] (FPTP)နှင့် [[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ်]] (PR) နှစ်မျိုးလုံး အသုံးပြု ဆောင်ရွက်သွားမည့်အကြောင်း တရားဝင်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/07/58109|title=မြို့နယ် ၂၆၇ ခုတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည်ဟု စစ်ကောင်စီဆို|accessdate=12 August 2025|publisher=Mizzima}}</ref> ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် နယ်မြေဒေသများသည် အခြေအနေအရ ကန့်သတ်ချက်ရှိသည့် နယ်မြေဒေသများမှ လွဲပြီး တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ် အားလုံးတို့တွင် ဦးစားပေးအစီအစဉ်အတိုင်း အပိုင်းခွဲပြီး ကျင်းပမည်ဟု ဆိုသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊​ ဇွန် ၂၀ ရက်တွင် စစ်ကောင်စီခန့် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ကိုကို (ဝန်ကြီး)|ကိုကို]]က ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲ၌ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် မဲပေးစက်များ အသုံးပြုရန် စီစဉ်နေကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာလုပ်ငန်းစဉ်များ အစည်းအဝေး၌ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web|title=ရွေးကောက်ပွဲမှာ တစ်နိုင်ငံလုံး မဲပေးစက်အသုံးပြုနိုင်ဖို့ လုပ်မယ်လို့ စစ်ကောင်စီ ရွေး/ကော် ပြော|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cgjg708960jo|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-6-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250621104511/https://www.bbc.com/burmese/articles/cgjg708960jo|archivedate=2025-6-21}}</ref>ရွေးကောက်ပွဲအတွက် လိုအပ်သော မဲပေးစက်များကို ထုတ်လုပ်နေပြီး ရရှိလာသည့် စက်များကို တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း၊ သိုလှောင်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် မပျက်စီးစေရန် စနစ်တကျ သိမ်းဆည်းခြင်းများအတွက် စီမံဆောင်ရွက်ထားကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။<ref name=":2" />အစည်းအဝေးမှာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ တတိယပတ်မှစ၍ ရွေးကောက်ပွဲကို အပိုင်းလိုက် ကျင်းပသွားမည်ဟု ကောက်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုကိုက ပြောကြားထားသည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအဆင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် ၉ ပါတီနှင့် တိုင်း/ပြည်နယ်အလိုက် ယှဉ်ပြိုင်မည့် ၄၅ ပါတီ ရှိသည်။​<ref name=":2" /> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]က လွှတ်တော်သုံးရပ် (အမျိုးသား၊ ပြည်သူ့၊ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်) ၏ ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများနှင့် [[နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ|နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း]]နည်းဥပဒေများကို ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73360|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=7 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73363|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=7 August 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]အစည်းအဝေးတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ရွေးကောက်ပွဲအောင်မြင်ရန်အတွက် ဆန္ဒမဲပေးသူမည်မျှရှိရမည်ဟု ဥပဒေတွင် သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အခြားနိုင်ငံများတွင်လည်း ထိုသို့သတ်မှတ်ထားသည်ကို မတွေ့ရကြောင်းနှင့် ရာခိုင်နှုန်း ၅၀ နှင့်အထက် မဲပေးနိုင်ပါက လူထုအများစု၏ ဆန္ဒပါဝင်သည်ဟု သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း ၎င်းကဆိုသည်။ ထို့အပြင် ရွေးကောက်ပွဲကို မဖြစ်မနေကျင်းပရမည်ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူခြင်းနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များရယူခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပထမအကြိမ် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင် ကိုယ်စားလှယ်ဦးရေ၏ ထက်ဝက်ကျော် တက်ရောက်ပါက အစည်းအဝေးအထမြောက်နိုင်ကြောင်းနှင့် ဒုတိယအကြိမ်တွင် သုံးပုံတစ်ပုံ တက်ရောက်ပါက အထမြောက်နိုင်ကြောင်းကိုလည်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း တက်ရောက်နိုင်ရေးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲလုပ်နိုင်သည့် မြို့နယ်များအားလုံးတွင် ကျင်းပနိုင်ရန် ရည်မှန်းထားပြီး၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရသူများကို ကြိုတင်မဲဖြင့် မဲပေးနိုင်ရန် စီစဉ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/719386|title=ဆန္ဒမဲပေးသူ မည်သည့်ရာခိုင်နှုန်းရှိမှ ရွေးကောက်ပွဲ အောင်မြင်မည်ဟု သတ်မှတ်ချက်မရှိဟု စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော|accessdate=13 August 2025|publisher=DVB}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73565|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်အစည်းအဝေး ကျင်းပ၊ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အမှာစကားပြောကြား|publisher=Ministry of Information|accessdate=13 August 2025}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က မကွေးတိုင်းခရီးစဉ်အတွင်း ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲ၏ ပထမအဆင့်ကို ခရိုင်မြို့ကြီးများနှင့် ဆက်စပ်မြို့များတွင် စတင်ပြုလုပ်မည် ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းက မကွေးတပ်နယ်သို့ ရောက်ရှိစဉ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲအပြီး အစိုးရသစ်တက်လာသောအခါ တပ်မတော်အနေဖြင့် နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်တော့မည်မဟုတ်ဘဲ ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းများကိုသာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည် ဟုလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c14gm55eg1zt?fbclid=IwY2xjawMSia9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFtZkdSZ1MwdVRkWDRNNUVKAR7B2-DNtUGLe5DQGKZjNI3ul1JdoiB86XdX0Qj5p1zPlqOUHrhVuqYyL1DFnw_aem_AJ3VuIm93kmSZaCUaCXmUQ&post=asset%3Abb91ea3e-e012-4016-90e6-2a693a805210#asset:bb91ea3e-e012-4016-90e6-2a693a805210|title=ရွေးကောက်ပွဲ ပထမအပိုင်းကို ခရိုင်မြို့ကြီးတွေမှာ စကျင်းပမယ်လို့ စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> ဩဂုတ်လ (၂၀) ရက်နေ့တွင် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အမည်စာရင်းတင်သွင်းခြင်း၊ ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ စိစစ်ခြင်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် နေ့ရက်များကို ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က သတ်မှတ်ကြေညာသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၈ ရက်မှစ၍  လွှတ်တော်အသီးသီး၏ မဲဆန္ဒနယ်များအတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်း စတင် တင်သွင်းနိုင်ကြောင်း၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်းတင်သွင်းလွှာများကို ရုပ်သိမ်းလိုက ရုပ်သိမ်းနိုင်သည့် နောက်ဆုံး နေ့ရက်သည် ၂ဝ၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက် ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ကြေညာထားသည်။ ထို့အပြင် PR မဲဆန္ဒနယ်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုအနေဖြင့် မိမိပါတီ ကိုယ်စားပြု လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် လောင်း တစ်ဦးအတွက် အမည်စာရင်း တင်သွင်းလွှာကို ရုပ်သိမ်းပါက စတင် အစားထိုး ပြန်လည်တင်သွင်းရမည့် နေ့ရက်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၃ ရက်ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံး နေ့ရက်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၇ ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ကြေညာထားသည်။ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်းတင်သွင်းလွှာများ စိစစ်မည့် နေ့ရက်သည် ၂ဝ၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက် မှ အောက်တိုဘာ ၄ ရက် အထိဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ကြေညာထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73898|title=လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အမည်စာရင်းတင်သွင်းခြင်း၊ ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ စိစစ်ခြင်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် နေ့ရက်များသတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=17 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|title=လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အမည်စာရင်းအား စက်တင်ဘာ ၈ ရက်တွင် စတင် တင်သွင်းနိုင်ကြောင်း UEC ကြေညာ|url=https://news-eleven.com/article/305456|publisher=Eleven Media|accessdate=17 August 2025}}</ref> ထို့နောက်၊ နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေအရ  နိုင်ငံပါတီများအနေဖြင့် ပါတီဝင်ဦးရေနှင့် ပါတီရုံးခန်းများ သတ်မှတ်အရေအတွက် ပြည့်မီရေး ဆောင်ရွက်ပြီး စက်တင်ဘာ ၇ ရက် နောက်ဆုံးထား၍ ကော်မရှင်သို့ တင်ပြရမည်ဖြစ်ကြောင်း ဩဂုတ်လ (၂၀) ရက်နေ့တွင် ကော်မရှင်က ကြေညာထားသည်။​ သတ်မှတ်ရက်အတွင်း ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းမရှိပါက နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေပုဒ်မ ၁၂ အရ နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းအား ပယ်ဖျက်၍ ပါတီအား ဖျက်သိမ်းမည်ဟု ဩဂုတ်လ (၂၀) ရက်နေ့တွင် ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73901|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ ပါတီဝင်ဦးရေနှင့် ပါတီရုံးခန်းများ သတ်မှတ်အရေအတွက်ပြည့်မီရေး ဆောင်ရွက်ပြီး နောက်ဆုံးတင်ပြရမည့် နေ့ရက်ထုတ်ပြန်ခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=17 August 2025}}</ref> ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့နှင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်သောပုဂ္ဂိုလ်များအနေဖြင့် အခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီလျှင် ပါတီစည်းရုံးရေးနှင့်  နယ်မြေစည်းရုံးရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဩဂုတ် ၂၁ ရက်တွင် ကြေညာလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cewypxqjww2o|title=ဝန်ကြီးတွေ စည်းရုံးရေး စစ်ကော်မရှင် ရွေးကော်ခွင့်ပြု|publisher=BBC Burmese|accessdate=22 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/305477|title=ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်သောပုဂ္ဂိုလ်များ အခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီလျှင် ပါတီစည်းရုံးရေးနှင့် နယ်မြေစည်းရုံးရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း UEC ကြေညာ|publisher=Eleven Media|accessdate=19 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73961|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပါတီစည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများ၊ နယ်မြေစည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများ၊ စုဝေးဟောပြောခြင်းနှင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးခွင့်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း အသိပေးချက် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=19 August 2025}}</ref> ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များ ကြိုတင်ဆန္ဒမဲလက်မှတ်ဖြင့် ဆန္ဒမဲပေးနိုင်ရေးအတွက်ပုံစံ (၁၅)များကို ဩဂုတ် ၂၁ ရက်မှစတင် သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဩဂုတ် ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73959|title=ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များမှ ပုံစံ (၁၅) များကို သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်မည့် နေ့ရက်၊ အချက်အလက်ဖြည့်သွင်းပြီးသည့် ပုံစံ (၁၅) များကို သက်ဆိုင်ရာ သံရုံးများသို့ ပေးပို့နိုင်မည့်နေ့ရက်များထုတ်ပြန်ခြင်း|publisher=MOI|accessdate=19 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/305478|title=ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များ ကြိုတင်ဆန္ဒမဲလက်မှတ်ဖြင့် ဆန္ဒမဲပေးနိုင်ရေးအတွက်ပုံစံ(၁၅)များကို ဩဂုတ် ၂၁ ရက်မှစတင် သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်ကြောင်း UEC ကြေညာ|publisher=Eleven Media|accessdate=20 August 2025}}</ref>ဩဂုတ်လ (၂၆) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်နှင့် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုပြီးသော နိုင်ငံရေးပါတီများ တွေ့ဆုံပွဲတစ်ခုကျင်းပခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံရေးပါတီ ၆၁ ပါတီမှ ဥက္ကဋ္ဌများ၊ ခေါင်းဆောင်များနှင့် တာဝန်ရှိသူများ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးတွင် စည်းရုံးမည့်ပါတီ ကိုးပါတီနှင့် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း၌သာစည်းရုံးမည့်ပါတီ ၅၂ ပါတီဖြစ်ပါကြောင်း၊ ဥပဒေနှင့်အညီလျှောက်ထားသော နိုင်ငံရေးပါတီအားလုံး စိစစ်ခွင့်ပြုပြီးဖြစ်ပါကြောင်း ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးက ပြောသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74149|title=နောင်ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ဘွဲ့ရသူများဖြစ်ရမည်ဖြစ်၍ နိုင်ငံရေးပါတီများအနေဖြင့် ယခုကပင်စီစဉ်|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=26 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/305599|title=နောင်လာမည့် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ဘွဲ့ရသူများဖြစ်ရမည်ဖြစ်၍ နိုင်ငံရေးပါတီများအနေဖြင့် ယခုကတည်းက စီစဉ်ထားကြရန် UEC ဥက္ကဋ္ဌ ပြောကြား|publisher=Eleven Media|accessdate=26 August 2025}}</ref> * ထို့အပြင်၊ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်းတင်သွင်းရမည့်ရက်ကို စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်အထိ ထပ်တိုးပေးလိုက်ကြောင်း နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် တွေ့ဆုံအပြီးတွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":9">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cd6n9ep2p1et?post=asset%3A183f9c33-17f9-4ced-9f13-80fc72cd9c68#asset:183f9c33-17f9-4ced-9f13-80fc72cd9c68|title=ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအမည်စာရင်း တင်သွင်းရမယ့်ရက် ထပ်တိုး|publisher=BBC Burmese|accessdate=27 August 2025}}</ref> * ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်မည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် သက်ဆိုင်ရာမဲဆန္ဒနယ်၏ မဲစာရင်းတွင် ပါဝင်သူဖြစ်ရမည်ဟု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ပြင်ဆင်သတ်မှတ်လိုက်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးသည် မိမိနေထိုင်ရာဒေသမှ အခြားမြို့နယ်သို့ ရွေးကောက်ပွဲသွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရှိတော့ပေ။ <ref name=":9" /> * ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးက ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အခြေခံပညာအထက်တန်းအဆင့် အောင်မြင်ပြီးသူဖြစ်ရမည် ဟု နိုင်ငံရေးပါတီများကို သတိပြုစေရန် တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721420|title=နောင်လာမယ့် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းက ဘွဲ့ရသူတွေဖြစ်ရမည်ဟု UEC ပြော|publisher=DVB|accessdate=27 August 2025}}</ref> * ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပတွင် ရောက်ရှိနေသည့် ယာယီနေရပ်စွန့်ခွာသူများ အပါအဝင် ကြိုတင်မဲပေးလိုသူများသည် ပုံစံ (၁၅) ဖြင့် တောင်းဆိုမဲပေးနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့သည် ရောက်ရှိနေထိုင်ရာ အရပ်ဒေသတွင် မဲပေးလိုပါက အနည်းဆုံး ရက်ပေါင်း ၁၈၀ ထက်မနည်း နေထိုင်ပြီးဖြစ်ကြောင်း ထောက်ခံချက်ဖြင့် မဲပေးခွင့်ရရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/68ae9cecee60bf5b8456faa5|title=နောင်လာမည့် ရွေးကောက်ပွဲကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ ဘွဲ့ရသူဖြစ်ရမည်ဖြစ်၍ နိုင်ငံရေးပါတီများ ကြိုတင်စီစဉ်ထားရန် လိုအပ်|publisher=NP News|accessdate=27 August 2025}}</ref> * [[အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်]] (PR) ဖြင့် ကျင်းပမည့် လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲများအတွက် မဲဆန္ဒရှင်တစ်ဦးသည် မဲတစ်မဲသာ ပေးရမည် ဖြစ်ကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ထိုတစ်မဲတည်းကိုပင် မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ် (FPTP) နှင့် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) နှစ်ခုလုံးအတွက် ထည့်သွင်းရေတွက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5y3wjy89eyo|title=ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဆန္ဒမဲ ၁ မဲကို စနစ် ၂ မျိုးအတွက် ရေတွက်မယ်|publisher=BBC Burmese|accessdate=27 August 2025}}</ref> စက်တင်ဘာလ (၉) ရက် တွင် ပါတီဝင်ဦးရေ မပြည့်မီသည့် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု|NDF ပါတီ]]နှင့် ပါတီရုံးခန်းများ သတ်မှတ်အရေအတွက် ၊ [[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|DNP ပါတီ]]၊ [[အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုလယ်သမားအလုပ်သမားအင်အားစုပါတီ]]တို့အား မှတ်ပုံတင်ပယ်ဖျက်၍ ပါတီဖျက်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်(UEC) ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74684|title=နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုထားခြင်းကို ပယ်ဖျက်၍ ပါတီများအား ဖျက်သိမ်းခြင်း|accessdate=9 September 2025|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> အောက်တိုဘာလ (၂၅)ရက် တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် လွှတ်တော်အလိုက် မဲဆန္ဒနယ် အသီးသီးတွင် အမည်စာရင်းတင်သွင်းထားသည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း (၅၀၂၃)ဦးတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၊သက်တိုင်ရာလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ၊နည်းဥပဒေများနှင့် ညီညွှတ်မှုမရှိသဖြင့် ပယ်ဖျက်ခဲ့သည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း (၈၆)ဦးရှိသည်ဟု ကြေညာသည်။ထိုထဲ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ [[သက်သက်ခိုင်|ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်]] လည်း လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ခံရပြီး၊ သက်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေပုဒ်မ ၈ (ဃ) ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့်ငြိစွန်းသဖြင့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ကော်မရှင်ဘက်က ပြောဆိုခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ (၂၈) ရက် တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကောက်မရှင်]] သည် ပြည်တွင်း၊ပြည်ပ သတင်းထောက်များအား အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ နှင့် စပ်လျဉ်းပြီး သတင်းရယူခွင့်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ယင်းအပြင် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ ဒုတိယအပိုင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၁၁) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည့်အကြောင်း နှင့် ဒုတိယအပိုင်း ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် မြို့နယ် (၁၀၀)ကိုလည်း သီးခြား ကြေညာခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက် တွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ အပိုင်း(၃) ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၂၅) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။ယင်းအပြင် အပိုင်း(၃) ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် မြို့နယ် (၆၃)ကိုပါ တစ်ပါတည်း ထည့်သွင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက် တွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် နောက်ဆက်တွဲ ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပခြင်းမပြုမည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ်(FPTP) မဲဆန္ဒနယ်များစာရင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ == ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း == {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} === နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ === ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်နေ့တွင် နစကက ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော [[နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ|နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ]]ကို တစ်နှစ်ကျော်အကြာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပါသည်။ ဥပဒေသစ်တွင် အခန်း ၅ ခန်းနှင့် ပုဒ်မ ၂၇ ခု ပါဝင်ပြီး ပါတီများဖွဲ့စည်းမှတ်ပုံတင်ရန် စံနှုန်းများကို သိသိသာသာ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် နိုင်ငံရေးပါတီများအကြား ဝေဖန်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။ အဓိကအားဖြင့် အခန်း (၂)၊ ပါတီတည်ထောင်ခြင်းနှင့် မှတ်ပုံတင်ခြင်းဆိုင်ရာ ပုဒ်မများကို ဝေဖန်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။<ref name=":1">{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/287972|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေမှာ ဘယ်အချက်တွေကို ပြင်ဆင်လိုက်သလဲ|accessdate=2025-6-11|publisher=Eleven Media}}</ref> ဥပဒေသစ်အရ ပါတီတည်ထောင်လိုပါက အနည်းဆုံး လူ ၁၅ ဦး ရှိရမည်ဖြစ်ပြီး တည်ထောင်သူများသည် အသက် ၂၅ နှစ် ပြည့်ရမည်။ ထို့ပြင် သာသနာ့ဝန်ထမ်း၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း၊ ထောင်ကျနေသူ၊ သောင်းကျန်းသူ/အကြမ်းဖက်/မတရားအသင်းအဖွဲ့ဝင်၊ မူးယစ်ဆေးပြစ်မှုနှင့် ငြိစွန်းသူ၊ နိုင်ငံခြားသား သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားသားအဖြစ် ခံယူထားသူ မဟုတ်ရဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name=":1" /> ==== ပါတီဝင်ဦးရေ၊ ရန်ပုံငွေနှင့် ရုံးခန်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များ ==== နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေအသစ်၏ ပုဒ်မ ၅ (စ) အရ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီဖြစ်ပါက မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွင်း ပါတီဝင်ဦးရေ အနည်းဆုံး ၁၀၀,၀၀၀ (တစ်သိန်း) စည်းရုံးရမည်ဖြစ်သည်။ ယခင်ဥပဒေတွင် ၁၀၀၀ သာ လိုအပ်ခဲ့ရာ အဆ ၁၀၀ တိုးမြှင့်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း၌သာ စည်းရုံးမည့်ပါတီဆိုလျှင် ပါတီဝင်ဦးရေ အနည်းဆုံး ၁၀၀၀ စည်းရုံးရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားရာ ယခင် ၅၀၀ မှ နှစ်ဆ တိုးမြှင့်ထားသည်။ ပုဒ်မ ၅ (ဆ) တွင် ပါတီရန်ပုံငွေနှင့်ပတ်သက်၍ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီဆိုလျှင် ကျပ်သိန်း ၁၀၀၀ နှင့် တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း၌သာ စည်းရုံးမည့်ပါတီဆိုလျှင် ကျပ်သိန်း ၁၀၀ ကို မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်တစ်ခုခု၌ ငွေစာရင်းဖွင့်ထားကြောင်း အထောက်အထားပြရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ဤပြဋ္ဌာန်းချက်သည် ဥပဒေဟောင်းတွင် မပါဝင်ဘဲ အသစ်ထည့်သွင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပါတီရုံးခန်း ဖွင့်လှစ်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ ပုဒ်မ ၅ (ဇ) တွင် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီဖြစ်ပါက ရက်ပေါင်း ၁၈၀ အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၃၃၀ ၏ အနည်းဆုံးထက်ဝက်ဖြစ်သော မြို့နယ် ၁၆၀ ကျော် (၁၆၅ မြို့နယ်) တွင် ရုံးခန်းများ ဖွင့်လှစ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း၌သာ စည်းရုံးမည့်ပါတီဆိုလျှင် အဆိုပါ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အနည်းဆုံး ငါးမြို့နယ် တွင် ပါတီရုံးခန်းများ ဖွင့်လှစ်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဤပြဋ္ဌာန်းချက်သည်လည်း ယခင်ဥပဒေဟောင်းတွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိသည့် အချက်ဖြစ်သည်။ ==== အကျိုးဆက်များ ==== နစက အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေပါ ပုဒ်မများကြောင့် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ရန် နိုင်ငံရေးပါတီအချို့ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရကြောင်း ပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] (UEC) သို့ မှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားသည့် ပါတီ ၅၀ (ရှိရင်းစွဲ) နှင့် ပါတီအသစ် တည်ထောင်ခွင့် လျှောက်ထားသည့် ပါတီ ၁၅ ပါတီ (စုစုပေါင်း ၆၅ ပါတီ) ရှိခဲ့သော်လည်း ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီမှာ ၁၂ ပါတီသာ ရှိခဲ့ပါသည်။<ref name=":1" /> ==== သတ်မှတ်ချက်များ လျော့ချခြင်း ==== ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေမှ တင်းကျပ်သည့် အချက်အချို့ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅ ရက်တွင် ပြင်ဆင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤပြင်ဆင်ချက်များသည် ပါတီများအတွက် လိုအပ်သည့် စံနှုန်းအချို့ကို ဖြေလျှော့ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/53120|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့်နည်းဥပဒေများ|accessdate=2025-6-27|publisher=Ministry of Information}}</ref> ပြင်ဆင်ထားသည့် အဓိကအချက်များမှာ ပါတီဝင်အရေအတွက်နှင့် ပါတီရုံးခန်း ဖွင့်လှစ်ထားရှိမှုတို့ဖြစ်သည်။ ယခင်က ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့်နေ့ မတိုင်မီ ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွင်း ပါတီဝင်အရေအတွက် တစ်သိန်းရှိရမည်ဟု သတ်မှတ်ထားရာမှ ငါးသောင်းအထိ လျှော့ချခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့်နေ့ မတိုင်မီ ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွင်း နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ မြို့နယ်သုံးပုံတစ်ပုံ၌ ပါတီရုံးခန်းများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိရန် လိုအပ်ကြောင်းလည်း ထည့်သွင်းပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/287972|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေမှာ ဘယ်အချက်တွေကို ပြင်ဆင်လိုက်သလဲ|accessdate=2025-6-27|publisher=Eleven Media}}</ref> ==== ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ==== [[နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ|နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ]]ကို ဒုတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေအား ဇူလိုင် ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။အဆိုပါပြင်ဆင်မှုအရ နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေပုဒ်မ ၁၂ ပုဒ်မခွဲ(က) တွင် ပုဒ်မခွဲငယ် (၁၁) အဖြစ် "ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲမသမာမှုနှင့် တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုများကို ကျူးလွန်ကြောင်း ကော်မရှင်က စစ်ဆေးတွေ့ရှိခြင်း" ဟူသော စာသားကို စစ်ကောင်စီက ထပ်မံဖြည့်စွက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မူလက အခန်း ၃ (ဆက်လက်ရပ်တည်ပိုင်ခွင့်မရှိခြင်း) ၏ ပုဒ်မ ၁၂ ပုဒ်မခွဲ (က) တွင် ပုဒ်မခွဲငယ် (၁၀) ထိသာ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/716835|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေကို ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်း|accessdate=2025-7-28|publisher=DVB Burmese}}</ref> ==== စက်တင်ဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၁) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးတွင် စည်းရုံးမည့်ပါတီများအနေဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ၌ ယခင်က သတ်မှတ်ထားသော မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ တစ်ဝက်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရမည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ လေးပုံတစ်ပုံတွင်သာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/75244|title=နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/725333|title=တနိုင်ငံလုံးပြိုင်မည့်ပါတီများ မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံ မပြိုင်နိုင်ပါက ပါတီဖျက်သိမ်းခံရမည်ဟု ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်း|publisher=DVB|accessdate=22 September 2025}}</ref> ==== အောက်တိုဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာလ (၂၆) ရက် နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကောာ်မရှင်သည် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများကို တတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ===== အကျိုးဆက်များ ===== ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ ရွေးကောက်ပွဲအသုံးစရိတ်ကို တိုးမြှင့်ပြင်ဆင်လိုက်ခြင်းဖြစ်၍၊ပြင်ဆင်လိုက်သည့် နည်းဥပဒေအရ နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများ နည်းဥပဒေ ၂၁ ပါ ငွေကျပ်သိန်း ၁၅၀ အစား ငွေကျပ်သိန်း ၃၀၀၊ ငွေကျပ်သိန်း ၃၀၀ အစား ငွေကျပ်သိန်း ၅၀၀ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ === ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်း === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည် ဥပဒေကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ပြင်ဆင်ခဲ့ရာတွင် အဓိကအားဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများအတွက် ပြစ်ဒဏ်များကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ပုဒ်မ ၄၀ အရ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးစီသည် ရွေးကောက်ပွဲနေ့တွင် မိမိမဲဆန္ဒနယ်ရှိ မဲရုံတိုင်း၌ မဲရုံကိုယ်စားလှယ်နှင့် အကူကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးစီကို ခန့်အပ်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် သက်ဆိုင်ရာမဲဆန္ဒနယ်၏ မဲစာရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူများ ဖြစ်ရမည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72982|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref> ပုဒ်မ ၄၉ (ခ) အရ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲများသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများရရှိသည့် မဲအရေအတွက်ကို ပြုစု၍ ခိုင်လုံသောမဲအများဆုံးရရှိသူများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများအဖြစ် ကြေညာရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ပုဒ်မ ၄၉ (ဂ) အရ မဲအရေအတွက်တူညီပါက ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲက စိစစ်ပြီး ကော်မရှင်သို့တင်ပြရမည်ဖြစ်ကာ၊ ကော်မရှင်၏ ညွှန်ကြားချက်အရ ထပ်မံကျင်းပသည့်ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲတူညီသူများသာ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ပုဒ်မ ၆၄ တွင် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ လိမ်လည်စွပ်စွဲခြင်း၊ မဲပေးမှုနှင့်ပတ်သက်၍ မမှန်မကန်တိုင်တန်းခြင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲပျက်ပြားစေရန် လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစက် ဖျက်ဆီးခြင်း သို့မဟုတ် ယူဆောင်ခြင်း စသည့်ပြစ်မှုများအတွက် ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်အထိ သို့မဟုတ် ငွေဒဏ် သို့မဟုတ် ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံး ချမှတ်နိုင်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/304880|title=ရွေးကောက်ခံ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်းတင်သွင်းလွှာနှင့် ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းတွင် လိမ်လည်ဖြည့်သွင်းထားကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရပါက တရားစွဲဆိုခြင်းခံရမည့် အချက်ပါဝင်သော ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း|publisher=Eleven Media|accessdate=2025-7-29}}</ref> ပုဒ်မ ၈၈ အရ နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်ဖျက်မှု၊ အဂတိလိုက်စားမှု၊ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သည့်ပြစ်မှုများဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသူများသည် ကော်မရှင်၏ ကြေညာချက်အရ နောင်ပြုလုပ်မည့် မည်သည့်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲတွင်မျှ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရှိတော့ဘဲ၊ တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုများ၌ သိလျက်နှင့်ပါဝင်ပတ်သက်သည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် လက်ရှိနှင့် နောက်ထပ်လွှတ်တော်သက်တမ်းနှစ်ခုအတွက် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ဆုံးရှုံးမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ပုဒ်မ ၈၈-က အဖြစ် အသစ်ထပ်မံဖြည့်စွက်ထားရာတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည့် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးဦးသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းလျှောက်လွှာ သို့မဟုတ် ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းတွင် လိမ်လည်ဖြည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် စာရွက်စာတမ်းအတုများ တင်သွင်းခြင်းပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပါက ဥပဒေကြောင်းအရ တရားစွဲဆိုခြင်းခံရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ==== အောက်တိုဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာလ (၂၆) ရက် နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်သည်။ ===== အကျိုးဆက်များ ===== ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ ရွေးကောက်ပွဲအသုံးစရိတ်ကို တိုးမြှင့်ပြင်ဆင်လိုက်ခြင်းဖြစ်၍၊ပြင်ဆင်လိုက်သည့် နည်းဥပဒေအရ နည်းဥပဒေ ၉၉ ပါ ငွေကျပ်သိန်း ၁၅၀ သည် ငွေကျပ်သိန်း ၃၀၀ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ === အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်း === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ရာ၊ ၎င်းဥပဒေသည် [[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|အချိုးကျကိုယ်စားပြု]] (PR) စနစ်နှင့် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|နိုင်သူကုန်ယူ]] (FPTP) စနစ်တို့ကို ပူးတွဲကျင့်သုံးရန် ရည်ရွယ်သည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ အရ ကော်မရှင်သည် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရာတွင် [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ]] မပါရှိသော တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များအတွက် FPTP စနစ်ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦးကို မြို့နယ်များစုစည်း၍ ရွေးချယ်ရန် သတ်မှတ်ပေးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ ပါရှိသော တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များအတွက်မူ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ တစ်ခုစီကို မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုစီအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ကျန်ရှိသောမဲဆန္ဒနယ်များကို မြို့နယ်များ စုစည်း၍ FPTP စနစ်ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦး ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ကျန်ရှိသည့် ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦးကိုမူ PR စနစ်ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရန် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ|ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]အဖြစ် သတ်မှတ်သော နေရာသည် မူလမဲဆန္ဒနယ်အတွင်း၌သာ ပါဝင်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72983|title=အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025-7-28}}</ref> အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၄ တွင် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများဖြစ်သည့် လိမ်လည်စွပ်စွဲခြင်း၊ မဲမမှန်ကန်ကြောင်း တိုင်တန်းခြင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲနှောင့်ယှက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစက် ဖျက်ဆီးခြင်းများအတွက် ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်အထိ သို့မဟုတ် ငွေဒဏ် သို့မဟုတ် ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံး ချမှတ်နိုင်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ပုဒ်မ ၈၁-က (အသစ်ထပ်မံဖြည့်စွက်) အရ FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးသည် တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ပျက်ပြယ်ပါက ၎င်း၏မဲရလဒ်များကို ပယ်ဖျက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်ခံရသူများအတွက်မူ ပယ်ဖျက်လိုက်သည့်မဲများကို နုတ်၍ ကျန်ရှိသောမဲများကို ပြန်လည်တွက်ချက်ကာ ကိုယ်စားလှယ်အမည်စာရင်းကို ပြန်လည်ကြေညာရမည်။ <ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/304864|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော် ​ရွေး​ကောက်ပွဲများတွင် အချိုးကျကိုယ်ပြု(PR )စနစ်နှင့် နိုင်သူကုန်ယူ( FPTP)စနစ် ပူးတွဲကျင့်သုံးမည့် ရွှေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း|publisher=Eleven Media|accessdate=2025-7-30}}</ref> အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၈ (က) အရ နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်ဖျက်မှု သို့မဟုတ် အဂတိလိုက်စားမှုစသည့် ပြင်းထန်သည့်ပြစ်မှုများဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသူများသည် မည်သည့်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ်မှ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်မရှိတော့ဘဲ၊ ပုဒ်မ ၈၈ (ခ) အရ ကော်မရှင်က တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုများကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိပါက ပါတီ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းမှ တာဝန်ရှိသူများ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့ကြောင်း ပေါ်ပေါက်ပါက သက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းသည် လက်ရှိနှင့် နောက်ထပ်လွှတ်တော်သက်တမ်းနှစ်ခုအတွက် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ဆုံးရှုံးမည်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၉ (က) အရ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နေရာ လစ်လပ်ပါက PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက် သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း အစားထိုးဖြည့်စွက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက်မူ ဥပဒေနှင့်အညီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ==== အောက်တိုဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာလ (၂၆) ရက် နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် အမျိုးသားလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ နည်းဥပဒေများကို ဒုတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်သည်။ ===== အကျိုးဆက်များ ===== ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ ရွေးကောက်ပွဲအသုံးစရိတ်ကို တိုးမြှင့်ပြင်ဆင်လိုက်ခြင်းဖြစ်၍၊ပြင်ဆင်လိုက်သည့် နည်းဥပဒေအရ နည်းဥပဒေ ၉၉ ပါ ငွေကျပ်သိန်း ၁၅၀ သည် ငွေကျပ်သိန်း ၃၀၀ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ === တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်း === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ အရ ကော်မရှင်သည် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရာတွင် မြို့နယ်တစ်မြို့နယ်လျှင် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကျစီကို FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်ရန် သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကျန်ရှိသောကိုယ်စားလှယ်များအတွက် မြို့နယ်များကို စုစည်း၍ PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်နိုင်ရန် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရမည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ကိုယ်စားလှယ်များအတွက်မူ သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုစီအဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်။ <ref name=":8">{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttiungdeskiiltttteaa-siumhutt-pnnynyltttteaarekeaakpaiupdekiu-chtttthmakimpngchngsnny-updeptttthaan|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း|publisher=Myanmar Digital News|accessdate=13 August 2025}}</ref> တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၉ (က) အရ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နေရာ လစ်လပ်ပါက PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက် သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း အစားထိုးဖြည့်စွက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက်မူ ဥပဒေနှင့်အညီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref name=":8" /> ==== အောက်တိုဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာလ (၂၆) ရက် နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ နည်းဥပဒေများကို ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်သည်။ ===== အကျိုးဆက်များ ===== တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများ နည်းဥပဒေ ၉၇ နည်းဥပဒေခွဲ(က) နည်းဥပဒေခွဲငယ်(၃) နည်းဥပဒေခွဲငယ်စိတ်(ငင)တွင် ခြွင်းချက်အဖြစ် “ခြွင်းချက်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသပါဝင်သော မဲဆန္ဒနယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်များအတွက်ဖြစ်လျှင် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံရသည့် သက်ဆိုင်ရာ ဒေသခံတိုင်းရင်းသားလူမျိုးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အားသက်ဆိုင်ရာမြို့နယ်၏ ကိုယ်စားပြုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဦးစားပေး သတ်မှတ်ပေးရမည်။” ပါဝင်သွားခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများ နည်းဥပဒေ ၉၉ နည်းဥပဒေခွဲ(က) ပါ “သိန်းတစ်ရာ့ငါးဆယ်” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို “သိန်းသုံးရာ” ဆိုသည့်စကားရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နည်းဥပဒေခွဲ(ခ)ပါ “သိန်းသုံးရာ” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို “သိန်းငါးရာ” ဆိုသည့်စကားရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသီးသီးအစားထိုးသွားခဲ့သည်။ === အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ ကာကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့တွင် "ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို နှောင့်ယှက်ဟန့်တားဖျက်ဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေ" ကို နစကက ပြဋ္ဌာန်းကာ ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ငန်းစဉ်များ ပျက်ပြားအောင် ပြောဆိုသူများကို ထောင်ဒဏ်၊ ငွေဒဏ်များ ချမှတ်မည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဥပဒေအရ ပြစ်မှုတစ်ရပ်ရပ် ကျူးလွန်ရာတွင် တစ်ဦးတစ်ယောက်ကို သေဆုံးမှုဖြစ်စေပါက ပါဝင်သူအားလုံးကို သေဒဏ် ချမှတ်မည်ဟု ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72985|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို နှောင့်ယှက်ဟန့်တားဖျက်ဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေ|accessdate=2025-7-30|publisher=Ministry of Information}}</ref> ==== တားမြစ်ချက်များနှင့် ပြစ်ဒဏ်များ ==== ဥပဒေ၏ ပုဒ်မ ၁၆ တွင် မည်သူမျှ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ပျက်ပြားစေရန် ဟောပြောခြင်း၊ ပြောဆိုခြင်း၊ စည်းရုံးခြင်း၊ လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ ဆန္ဒပြခြင်း သို့မဟုတ် စာရေးသားဖြန့်ချိခြင်းတို့ကို မပြုရဟု တားမြစ်ထားသည်။ ယင်းတားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ပါက ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၃ နှစ်မှ အများဆုံး ၇ နှစ်အထိ ချမှတ်မည်ဖြစ်ပြီး ငွေဒဏ်လည်း ချမှတ်နိုင်သည်။ လူစုလူဝေးဖြင့် ကျူးလွန်ပါက ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၅ နှစ်မှ အများဆုံး ၁၀ နှစ်အထိ ချမှတ်နိုင်ပြီး ငွေဒဏ်လည်း ချမှတ်နိုင်သည်။ ပုဒ်မ ၁၇ တွင် မဲဆန္ဒရှင်ကို မဲမပေးနိုင်ရန် ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ဟန့်တားခြင်း၊ မလျော်ဩဇာသုံးခြင်း၊ နာကျင်စေခြင်း စသည့် လုပ်ရပ်များအတွက်လည်း ထောင်ဒဏ်နှင့် ငွေဒဏ်များ ချမှတ်မည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ပုဒ်မ ၁၈၊ ၁၉ နှင့် ၂၀ တို့တွင်လည်း မဲရုံမှူး၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များ၊ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ တာဝန်ဝတ္တရားနှင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုများကို ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ဟန့်တားခြင်း၊ နှောင့်ယှက်ခြင်း၊ နာကျင်စေခြင်းတို့ မပြုလုပ်ရန် တားမြစ်ထားသည်။ အဆိုပါ ပုဒ်မများပါ တားမြစ်ချက်များကို ကျူးလွန်ပါက ငွေဒဏ်အပြင် ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၃ နှစ်မှ အများဆုံး ၂၀ နှစ်အထိ၊ လူစုလူဝေးဖြင့် ကျူးလွန်ပါက ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၅ နှစ်မှ အများဆုံး တစ်သက်အထိ ပြစ်ဒဏ်များ ပါဝင်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် မဲလက်မှတ်၊ မဲပုံး၊ မဲပေးစက်၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရုံး သို့မဟုတ် မဲရုံအဆောက်အအုံများကို ဖျက်ဆီးခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်ဆုံးရှုံးစေပါကလည်း ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၅ နှစ်မှ အများဆုံး ၁၀ နှစ်အပြင် ငွေဒဏ် ချမှတ်နိုင်မည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ==== လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်မှုနှင့် စောင့်ကြည့်ခြင်း ==== ရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီများကိုလည်း ဗဟို၊​ ဒေသဆိုင်ရာဖြစ်သော တိုင်း၊ ပြည်နယ်၊ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ခရိုင်၊ မြို့နယ်အဆင့် စသဖြင့် ဖွဲ့စည်းသွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးကို ထိပါးစေနိုင်သည်ဟုဆိုကာ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်သတင်းယူခြင်းနှင့် အရေးယူခြင်းများပါ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာကြီးကြပ်မှုဗဟိုကော်မတီ ပထမဆုံး အစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၅) ကို မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ဌာနချုပ်ရှိ အရိန္ဒမာခန်းမ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ အစည်းအဝေးသို့ ဗဟိုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင်အပါအဝင် ဗဟိုကော်မတီဝင်များနှင့် တာဝန်ရှိသူ ၄၀ ဦး တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အသီးသီးမှ ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင် ၄၅ ဦးတို့သည် ဗီဒီယိုကွန်ဖရင့်ဖြင့် တက်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/qzf6zC5YZloQ/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25AB%25E1%2580%2590%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%25B6%25E1%2580%2592%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2599%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2580%25E1%2580%259B%25E1%2580%25B1%25E1%2580%2585%25E1-19?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_qzf6zC5YZloQ_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_qzf6zC5YZloQ%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_qzf6zC5YZloQ_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_qzf6zC5YZloQ_assetEntryId%3D480329607|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာကြီးကြပ်မှုဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၅) ကျင်းပ|publisher=Myanmar National Portal|accessdate=11 August 2025}}</ref> == မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ခြင်း == ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေများကို ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ ယင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် မဲအများဆုံးရသူ [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|အနိုင်ရယူစနစ်]] (FPTP) ဖြင့် ၃၃၀ နယ်၊<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73685|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=22 August 2025}}</ref> အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက် ရောနှောစနစ် (MMP) ဖြင့် ၁၁၀ နယ် (FPTP ၈၄ နယ်၊ PR ၂၆ နယ်)<ref>{{Cite web|publisher=Ministry of Information|accessdate=22 August 2025|url=https://www.moi.gov.mm/news/73687|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း}}</ref>၊ တိုင်း/ပြည်နယ်လွှတ်တော်အတွက် ရောနှောစနစ် (MMP) ဖြင့် ၃၆၄ နယ် (FPTP ၃၂၂ နယ်၊ PR ၄၂ နယ်)<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73690|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=22 August 2025}}</ref> နှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် ၂၉ နယ် သတ်မှတ်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73692|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|accessdate=22 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref>မဲဆန္ဒနယ်မြေများ၏ အသေးစိတ်စာရင်းကို နေ့စဉ်သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြသွားမည်ဟုလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73698|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ ထုတ်ပြန်ကြေညာ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=12 August 2025}}</ref> ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုအရ မဲဆန္ဒနယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့နယ်များ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေး၊ ကယား၊ ကချင်၊ ရခိုင်၊ ချင်း၊ ရှမ်း (မြောက်ပိုင်း) နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့ရှိ မြို့နယ်အများစုသည် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေသည်။ တပ်မတော်မှ ဆုံးရှုံးထားသည့် နယ်မြေများ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ထားသော နယ်မြေများ၊ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည့် ဒေသများနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာထားသည့် ဒေသများကိုလည်း မဲဆန္ဒနယ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/16/65404|title=ဆုံးရှုံးနယ်မြေများနှင့် ERO နယ်မြေများပါ စစ်ကော်မရှင် UEC က မဲဆန္ဒနယ်အဖြစ် သတ်မှတ်|publisher=Mizzima|accessdate=12 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cpv0dkpw3x8o|title=စစ်ကော်မရှင်ခန့် ရွေး/ကော်ကြေညာတဲ့ မဲဆန္ဒနယ်တွေထဲ စစ်တပ်လက်လွှတ်ထားရတဲ့ဒေသတွေပါဝင်နေ|accessdate=12 August 2025|publisher=BBC Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/08/16/404630.html|title=တော်လှန်ရေးနယ်မြေတွေမှာပါ ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်မယ်လို့ ကြေညာ (ရုပ်/သံ)|publisher=Irrawaddy|accessdate=16 August 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |လွှတ်တော်များ ! rowspan="2" |မဲပေးစနစ် ! colspan="3" |မဲဆန္ဒနယ်များ ! rowspan="6" | ! colspan="3" |လွှတ်တော်နေရာ |- ![[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|FPTP]] ![[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|PR]] !စုစုပေါင်း !ရွေးကောက်ခံ !တပ်မတော် !စုစုပေါင်း |- |၁။ !'''ပြည်သူ့လွှတ်တော်''' |မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ် (FPTP) |၃၃၀ |၀ |၃၃၀ |၃၃၀ (၇၅%) |၁၁၀ (၂၅%) |'''၄၄၀''' |- |၂။ !'''အမျိုးသားလွှတ်တော်''' |[[​ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်|ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်]] (MMP) |၈၄ |၂၆ |၁၁၀ |၁၁၀ (၇၄.၃%) |၃၈ (၂၅.၄%) |'''၁၄၈''' |- |၃။ !'''တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်''' |[[​ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်|ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်]] (MMP) |၃၂၂ |၄၂ |၃၆၄ |၃၆၄ (၇၄.၆%) |၁၂၄ (၂၅.၇%) |'''၄၈၈''' |- |၄။ !'''တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ်''' |မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ် (FPTP) |၂၉ |၀ |၃၆၄ |၂၉ |၀ |'''၂၉''' |} ဩဂုတ် ၃၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်း‌ဒေသကြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်(PR) မဲဆန္ဒနယ်ကို ပြင်ဆင်သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8/|title=မန္တလေးတိုင်း အမျိုးသားလွှတ်တော် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်(PR) မဲဆန္ဒနယ်များ ပြင်ဆင်သတ်မှတ်|accessdate=31 August 2025|publisher=Popular Myanmar|archive-url=https://web.archive.org/web/20250904061329/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8/|archive-date=4 September 2025|url-status=dead}}</ref> ပြင်ဆင်ချက်တွင် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁) အဖြစ် ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ တံတားဦးခရိုင်၊မြင်း ခြံခရိုင် တစ်ခုလုံးပါဝင်ပြီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်မည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၂) ဦး၊ မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၂) အဖြစ်လည်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်မည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၂)ဦးဖြစ်ပြီး ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မဟာအောင်မြေခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းခရိုင်၊ အမရပူရခရိုင်၊ အောင်မြေသာစံ ခရိုင်တစ်ခုလုံး၊ မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၃)အဖြစ် မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ရမည်းသင်းခရိုင် နှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတစ်ခုလုံး ပါဝင်ပြီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်မည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၂)ဦး ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74345|title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအမျိုးသားလွှတ်တော် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်(PR) မဲဆန္ဒနယ်များ ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ကြေညာ|publisher=MOI|accessdate=31 August 2025}}</ref> === ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်များ === စက်တင်ဘာလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ကြေညာချက်အမှတ် (၁၀၄ /၂၀၂၅) ဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်များစာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ် (၅၆) နယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ( ၉ ) နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ( ၅၆ ) နယ်တို့ ပါဝင်သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail&news_id=C5HlXVlKqeAWRPS8%2BSStqCYvfk%2F7rFJVAm2YeNhC4LM%3D|title=ကြေညာချက်အမှတ် ( ၁၀၄ / ၂၀၂၅ )|publisher=UEC|accessdate=၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://npnewsmm.com/news/68c6d1a86fc4080ed81fbef8|title=ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် မဲဆန္ဒနယ်စာရင်းကို UEC ကြေညာ|publisher=NP News|accessdate=14 September 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်ကစပြီး ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် နယ်မြေများစာရင်းကို စတင်ကြေညာခဲ့သည်။ == မှတ်ပုံတင်ထားသည့်ပါတီများ == {{Also|မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း}} နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများ (၂၀၂၃ ခုနှစ်) နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့်နည်းဥပဒေများ (၂၀၂၄ ခုနှစ်) အရ မှတ်ပုံတင်ထားသော နိုင်ငံရေးပါတီများသည် အောက်ပါအတိုင်း​ ရှိပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/pages.php?pagename=%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%81%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8&menu=%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC|title=မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးပါတီများစာရင်း|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626044047/https://uec.gov.mm/pages.php?pagename=%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%81%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8&menu=%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC|archivedate=၂၀၂၅-၆-၂၆|accessdate=၂၀၂၅-၆-၂၆|publisher=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" ! စဉ် !! နိုင်ငံရေးပါတီအမည် !! မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုသည့်ရက်/အမှတ်စဉ် !! ကြေညာချက်အမှတ် !မှတ်ချက် |- | ၁ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]|| ၂၀-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁) || ၆/၂၀၂၃ | |- | ၂ || [[မြန်မာပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (MPD) || ၂၄-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂) || ၇/၂၀၂၃ | |- | ၃ || [[ဒီမိုကရေစီပါတီသစ် (ကချင်)]]|| ၂၅-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃) || ၈/၂၀၂၃ | |- | ၄ || [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|ဖလုံ-စဝေါ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]|| ၂၅-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄) || ၉/၂၀၂၃ | |- | ၅ || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]|| ၂၅-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၅) || ၁၀/၂၀၂၃ | |- | ၆ || [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] (AFP) || ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၆) || ၁၁/၂၀၂၃ | |- | ၇ || [[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|တိုင်းလိုင် (ရှမ်းနီ) အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (T.N.D.P) || ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၇) || ၁၂/၂၀၂၃ | |- | ၈ || [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|ရှမ်းနီ (တိုင်းလျန်) သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ (S.S.P)]]|| ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၈) || ၁၃/၂၀၂၃ | |- | ၉ || [[ရခိုင်ပြည်နယ်အမျိုးသားအင်အားစုပါတီ]]|| ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၉) || ၁၄/၂၀၂၃ | |- | ၁၀ || [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (PNO) ပါတီ || ၄-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၀) || ၁၅/၂၀၂၃ | |- | ၁၁ || [[မြို တိုင်းရင်းသားပါတီ|<s>မြိုတိုင်းရင်းသားပါတီ</s>]]|| <s>၄-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၁)</s>|| <s>၁၆/၂၀၂၃</s> |၂၂-၁၁-၂၀၂၃ တွင် ပြန်လည်ဖျက်သိမ်း။ <ref>{{Cite web|url=https://npnewsmm.com/news/655f0d9743ab22782b2d656b|title=နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းကို ဖျက်သိမ်းပေးရန် မြိုတိုင်းရင်းသားပါတီ၏ တောင်းဆိုမှုကို UEC ခွင့်ပြု|publisher=NP News|accessdate=7 August 2025}}</ref> |- | ၁၂ || [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (L.N.D.P) || ၅-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၂) || ၁၇/၂၀၂၃ | |- | ၁၃ || [[ခမီ အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|ခမီအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]|| ၅-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၃) || ၁၈/၂၀၂၃ | |- | ၁၄ || [[အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]|| ၈-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၄) || ၁၉/၂၀၂၃ | |- | ၁၅ || [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] (Inn National League Party) || ၁၆-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၅) || ၂၀/၂၀၂၃ | |- | ၁၆ || [[ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ|ကိုးကန့်ဒီမိုကရေစီနှင့်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] (KKDUP) || ၁၆-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၆) || ၂၁/၂၀၂၃ | |- | ၁၇ || [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (Karen National Democratic Party) | ၂၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၇) || ၂၂/၂၀၂၃ | |- | ၁၈ || [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] (KPP) || ၂၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၈) || ၂၃/၂၀၂၃ | |- | ၁၉ || <s>[[ရှမ်းပြည်ကိုးကန့်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]</s>|| <s>၃၀-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၉)</s>|| <s>၂၄/၂၀၂၃</s> |၂၀-၁၁-၂၀၂၃ တွင် ပြန်လည်ဖျက်သိမ်း။ |- | ၂၀ || [[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] (NNP) || ၃၀-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၀) || ၂၅/၂၀၂၃ | |- | ၂၁ || [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]]|| ၅-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၁) || ၂၆/၂၀၂၃ | |- | ၂၂ || [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]]|| ၅-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၂) || ၂၇/၂၀၂၃ | |- | ၂၃ || <s>[[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (DNP)</s>|| ၉-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၃) || ၂၈/၂၀၂၃ |၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။ |- | ၂၄ || [[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးမဟာမိတ်များအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]]|| ၉-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၄) || ၂၉/၂၀၂၃ | |- | ၂၅ || [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]|| ၉-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၅) || ၃၀/၂၀၂၃ | |- | ၂၆ || [[ပြည်သူ့အလုပ်သမားပါတီ]]|| ၂၁-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၆) || ၃၁/၂၀၂၃ | |- | ၂၇ || [[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]|| ၂၁-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၇) || ၃၂/၂၀၂၃ | |- | ၂၈ || [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (ကျားဖြူပါတီ) || ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၈) || ၃၃/၂၀၂၃ | |- | ၂၉ || [[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)|ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]|| ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၉) || ၃၄/၂၀၂၃ | |- | ၃၀ || [[ဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစုလေဘာပါတီ]]|| ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၀) || ၃၅/၂၀၂၃ | |- | ၃၁ || [[အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)|<s>အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)</s>]]|| ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၁) || ၃၆/၂၀၂၃ |၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။ |- | ၃၂ || [[မြိုတိုင်းရင်းသားဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (MRO National Development Party) || ၃-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၂) || ၃၇/၂၀၂၃ | |- | ၃၃ || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီသစ်]] (New National Democracy Party) || ၁၄-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၃) || ၃၈/၂၀၂၃ | |- | ၃၄ || [[အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ]] (NIDP) || ၁၄-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၄) || ၃၉/၂၀၂၃ | |- | ၃၅ || [[ဝ အမျိုးသားပါတီ|“ဝ” အမျိုးသားပါတီ]] (WA National Party) || ၂၇-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၅) || ၄၀/၂၀၂၃ | |- | ၃၆ || [[ခူမီးအမျိုးသားပါတီ]]|| ၁၁-၈-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၆) || ၄၁/၂၀၂၃ | |- | ၃၇ || [[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးအားမာန်သစ်ပါတီ]]|| ၁၅-၉-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၇) || ၄၂/၂၀၂၃ | |- | ၃၈ || [[ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]]|| ၇-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၈) || ၄၃/၂၀၂၃ | |- | ၃၉ || [[ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ညီညွတ်ရေးပါတီ]]|| ၇-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၉) || ၄၄/၂၀၂၃ | |- | ၄၀ || [[မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမား အလုပ်သမား ပြည်သူ့ပါတီ|မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားအလုပ်သမားပြည်သူ့ပါတီ]]|| ၁၃-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၀) || ၄၅/၂၀၂၃ | |- | ၄၁ || [[ခေတ်သစ်ပြည်သူ့ပါတီ]] (Modern People Party) || ၂၀-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၁) || ၄၆/၂၀၂၃ | |- | ၄၂ || [[လေဘာပါတီ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လေဘာပါတီ]] (Labour Party) || ၂၀-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၂) || ၄၇/၂၀၂၃ | |- | ၄၃ || <s>[[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုပါတီ]] (NDF)</s>|| ၂၃-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၃) || ၅၀/၂၀၂၃ |၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။ |- | ၄၄ || [[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)|၈၈ မျိုးဆက်ကျောင်းသားလူငယ်များပါတီ]]|| ၂၉-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၄) || ၅၁/၂၀၂၃ | |- | ၄၅ || [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ချုပ်|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားနိုင်ငံရေးအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]]|| ၂၉-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၅) || ၅၂/၂၀၂၃ | |- | ၄၆ || [[လူထုပါတီ]] (The Party for People) || ၂၁-၁၂-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၆) || ၅၃/၂၀၂၃ | |- | ၄၇ || [[ပြည်သူ့ပါတီ]] (People’s Party) || ၂၉-၁၂-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၇) || ၅၄/၂၀၂၃ | |- | ၄၈ || [[မွန်တိုးတက်ရေးပါတီ]]|| ၁-၄-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၄၈) || ၁/၂၀၂၄ | |- | ၄၉ || [[ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးဆောင်ပါတီ]]|| ၂၅-၄-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၄၉) || ၂/၂၀၂၄ | |- | ၅၀ || [[မတူကွဲပြားခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးပါတီ]]|| ၁၅-၇-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၀) || ၃/၂၀၂၄ | |- | ၅၁ || [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] (KSPP) || ၁၉-၈-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၁) || ၄/၂၀၂၄ | |- | ၅၂ || [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] (Mon Unity Party) || ၉-၉-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၂) || ၅/၂၀၂၄ | |- | ၅၃ || <s>[[ပြည်ထောင်စုလယ်သမားအလုပ်သမားအင်အားစုပါတီ]]</s>|| ၁၂-၁၁-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၃) || ၆/၂၀၂၄ |၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။ |- | ၅၄ || [[လူမှုစီးပွားမြှင့်တင်ရေးပါတီ]]|| ၁၈-၁၁-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၄) || ၇/၂၀၂၄ | |- | ၅၅ || [[ညီညွတ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (UADP) || ၂-၁၂-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၅) || ၈/၂၀၂၄ | |- | ၅၆ || [[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] (KySPP) || ၂၀-၂-၂၀၂၅ / အမှတ်စဉ် (၅၆) || ၁/၂၀၂၅ | |- |၅၇ |[[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ]] (NCC) |၁၀-၇-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၇) |၂/၂၀၂၅ | |- |၅၈ |[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] (Rakhine Nationalities Party) |၄-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၈) |၄၁/၂၀၂၅ | |- |၅၉ |[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] (Zomi National Party) |၇-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၉) |၄၂/၂၀၂၅ | |- |၆၀ |[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၈-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၉) |၄၇/၂၀၂၅ | |- |၆၁ |[[မျိုးဆက်သစ်ဝံသာနုပါတီ]] |၂၀-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၆၁) |၅၈/၂၀၂၅ | |- |၆၂ |[[ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၂၀-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၆၂) |၅၉/၂၀၂၅ | |- |၆၃ |[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၂၀-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၆၃) |၆၀/၂၀၂၅ | |} === ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးစည်း ရုံးမည့် ပါတီများ === * ကျားဖြူပါတီ * တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ * မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ * ပြည်ထောင်စု ကြံခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ * ပြည်သူ့ပါတီ * ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ * <s>အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုပါတီ</s> (ပါတီအရည်အချင်းမပြည့်မီ၍ဖျက်သိမ်းခံရ) * <s>အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ</s>(ပါတီအရည်အချင်းမပြည့်မီ၍ဖျက်သိမ်းခံရ) * <s>အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)</s> (ပါတီအရည်အချင်းမပြည့်မီ၍ဖျက်သိမ်းခံရ) == ငြင်းပယ်သည့် ပါတီများ == ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ အရ ပါတီဆက်လက်တည်ထောင် မှတ်ပုံတင်ပေးရန် လျှောက်ထားခဲ့သော်လည်း ငြင်းပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသော ပါတီများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်- {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !စဉ် !ပါတီအမည် !ငြင်းပယ်သည့် ရက်စွဲ !အကြောင်းအရာ !ရင်းမြစ် |- |၁။ | [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] |၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၁ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၇ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=mFcyWoJjpr3aDpMqpEgO3vLSefD8gDOQBXIRXD4vi5s%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၂။ |ကချင်အမျိုးသားကွန်ဂရက်ပါတီ | rowspan="2" |၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၈ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း | rowspan="2" |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=drVU%2Fwp2i%2F6LcVssYxXw1Frw8Mc193PXmuMnZLF99qI%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၃။ |[[ဒီမိုကရေစီနှင့်လူ့အခွင့်အရေးပါတီ|ဒီမိုကရေစီနှင့် လူ့အခွင့်အရေးပါတီ]] |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၅ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |- |၄။ |ပြည်သူ့အင်အားပါတီ |၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၂၂ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=EhbtOPVLU%2Fhx4Fef19g6J4ArPnflK1WGNIVmqpy1Ewo%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|publisher=UEC|accessdate=2025-7-28}}</ref> |- |၅။ |[[လူ့ဘောင်သစ်ပါတီ]] | rowspan="2" |၂၀၂၄  ဩဂုတ်  ၅ | rowspan="2" |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း | rowspan="2" |<ref name=":5">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=PRl2ZxLGqrL5fft%2Bz%2BeXoe2OF8Wrm8fdKbrn5wY5wRs%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၆။ |[[ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ပါတီ |- |၇။ |[[ပြည်သူ့အကျိုးပြုကျောင်းသားများဒီမိုကရေစီပါတီ|ပြည်သူ့အကျိုးပြုကျောင်းသားများပါတီ]] |၂၀၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၈ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref name=":6">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=Zt%2BX9IND31S5tAfQTb%2Fh1Y%2FydOTbSvju6f7O5f9Akws%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့်လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |} ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီ တည်ထောင်လိုသူများသည် ၎င်းတို့ တည်ထောင်လိုသော ပါတီအမည်ကို ဖော်ပြ၍ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ လျှောက်ထားခဲ့ရာ၊ ကော်မရှင်၏ စိစစ်ချက်အရ တည်ထောင်ရန် ငြင်းပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသော ပါတီများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်- {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !စဉ် !ပါတီအမည် !ငြင်းပယ်သည့် ရက်စွဲ !အကြောင်းအရာ !ရင်းမြစ် |- |၁။ | ဝံသာနုပါတီ |၂၀၂၃ မေ ၁၀ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref name=":3">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=fFHXOqL0BDRzOPTis%2FqAIBdEI6GPbx1Bx9ZUz8K1plQ%3D|title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၂။ |ဒီမိုကရေစီပါတီ |၂၀၂၄ မေ ၇ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref name=":4">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=ojcKR8BtdexbDrzKJLrH4VpophIn5Esthgva5Qku7Kc%3D|title=ပါတီတည်‌ထောင်ခွင့်လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|publisher=UEC|accessdate=2025-7-28}}</ref> |- |၃။ | ချင်းပြည်သူ့ပါတီ |၂၀၂၄ မေ ၁၄ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=Ag7TjzaFGlU2Xggw9GetzJoHlKbScGG8QeCNfaLZWts%3D|title=ပါတီတည်‌ထောင်ခွင့်လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၄။ |ပြည်ထောင်စုတိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |၂၀၂၄ မေ ၂၁ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=P6acLbRU0igGXqOxt0Cj4xb2lC65zIbi84PNFht6fWE%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|publisher=UEC|accessdate=2025-7-28}}</ref> |- |၅။ |ပြည်သူ့အင်အားဒီမိုကရေစီပါတီ |၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၆ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း | rowspan="2" |<ref name=":7">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=%2FKex3T%2FpRg%2FnR1H5NNrAJkjuvBIfZ3uAcJgpa2bgSXc%3D|title=နိုင်ငံရေးပါတီတည်ထောင်ခွင့်လျှောက်ထားခြင်းများကိုစိစစ်ခွင့်ပြုပေးလျက်ရှိခြင်း၊နိုင်ငံရေးပါတီတည်ထောင်ခွင့်လျှောက်ထားခြင်းများကိုငြင်းပယ်လျက်ရှိခြင်း|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၆။ |လီရှောအမျိုးသားပါတီ |၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၆ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |} == ရွေးကောက်ပွဲ ပါဝင်မည့် ပါတီအလိုက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးရေစာရင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက် တွင် စတင်ကျင်းပမည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြမည့် နိုင်ငံရေးပါတီအသီးသီးနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ၎င်းတို့၏ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်းခြင်းကို ၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ ၈ ရက်နေ့မှ ၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်နေ့အထိ သက်ဆိုင်ရာ ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲအသီးသီးတွင် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၆ ပါတီ၊ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ် တစ်ခုအတွင်း စည်းရုံးမည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၅၁ ပါတီနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အမည်စာရင်းတင်သွင်းမှုမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - {| class="wikitable" style="text-align:center" ! စဉ် ! ပါတီ ! ပြည်သူ့လွှတ်တော် ! အမျိုးသားလွှတ်တော် ! တိုင်း/ပြည်နယ် လွှတ်တော် ! တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ! စုစုပေါင်း |- | ၁ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] || ၂၆၅ || ၁၅၆ || ၅၆၉ || ၂၈ || ၁,၀၁၈ |- | ၂ || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] || ၁၈၂ || ၁၁၁ || ၃၈၇ || ၁၄ || ၆၉၄ |- | ၃ || [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] || ၁၉၃ || ၁၄၅ || ၃၂၀ || ၁၄ || ၆၇၂ |- | ၄ || [[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] || ၁၂၅ || ၅၅ || ၂၄၃ || ၅ || ၄၂၈ |- | ၅ || [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့် တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)]] || ၁၅၉ || ၇၆ || ၃၄၁ || ၈ || ၅၈၄ |- | ၆ || [[ပြည်သူ့ပါတီ]] || ၁၅၂ || ၇၃ || ၂၇၈ || ၉ || ၅၁၂ |- | ၇ || တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း စည်းရုံးမည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၅၁ ပါတီ || ၂၀၃ || ၂၁၃ || ၅၂၅ || ၁၉ || ၉၆၀ |- | ၈ || တစ်သီးပုဂ္ဂလ || ၅၁ || ၃ || ၃၃ || ၈ || ၉၅ |- ! စုစုပေါင်း || || ၁,၃၃၀ || ၈၃၂ || ၂,၆၉၆ || ၁၀၅ || ၄,၉၆၃ |} == ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များ == ပြိုင်ဘက်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတင်သွင်းခဲ့သူ မရှိခဲ့၍ အလိုအလျောက် ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သွားခဲ့ရသူများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" !စဉ် !အမည် !မဲဆန္ဒနယ် !ပါတီ !လွှတ်တော်နေရာ !တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !ရွေးကောက်ပွဲအမျိုးအစား |- |၁ |ဦးရယ်ဒမ်းတန် |နောင်မွန်း မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="25" |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေး နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |rowspan="2" |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |rowspan="4" |ကချင်ပြည်နယ် |rowspan="32" |မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ် (FPTP) |- |၂ |ဦးကွမ်းဆန်း |မံစီ မဲဆန္ဒနယ် |- |၃ |ဦးအောင်နိုင် |ရွှေကူ မဲဆန္ဒနယ် |[[ကချင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ကချင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] |- |၄ |ဦးကျော်ဝင်း |ရွှေကူ မဲဆန္ဒနယ် |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |- |၅ |ဦးဝေလင်းထွန်း |မင်းကင်း မဲဆန္ဒနယ် |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |rowspan="14" |စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး |- |၆ |ဦးကျော်လွင်ဦး |ကောလင်း မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="2" |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသ သကြီးလွှတ်တော်]] |- |၇ |ဦးထိန်မင်း |ဝန်းသို မဲဆန္ဒနယ် |- |၈ |ဦးစိုးပိုင် |ဝန်းသို မဲဆန္ဒနယ် |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |- |၉ |ဦးခင်မောင်လွင် |တမူး မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="3" |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၁၀ |ဦးအောင်မင်းကျော်သူ |ဘုတလင် မဲဆန္ဒနယ် |- |၁၁ |ဒေါ်စန္ဒာသိန်း |မော်လိုက် မဲဆန္ဒနယ် |- |၁၂ |ဦးမြင့်စိုးဆင့် |မော်လိုက် မဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၁၃ |ဦးထွန်းလွင် |ကနီ မဲဆန္ဒနယ် |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၁၄ |ဦးဉာဏ်ထွန်း |ကနီ မဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၁၅ |ဦးအောင်ဇော်ဦး |ဆားလင်းကြီး မဲဆန္ဒနယ် |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၁၆ |ဦးစောမောင် |ဆားလင်းကြီး မဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၁၇ |ဦးရဲမိုးနိုင် |ရေဦး မဲဆန္ဒနယ် |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၁၈ |ဦးစိုးတင့်အောင် |ရေဦးမဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၁၉ |ဦးခင်မောင်မြင့် |ရေဖြူ မဲဆန္ဒနယ် |[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |rowspan="4" |တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး |- |၂၀ |ဦးမင်းနိုင် |ရေဖြူ မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="2" |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၂၁ |ဦးတင့်လွင် |လောင်းလုံမဲဆန္ဒနယ် |- |၂၂ |ဦးအောင်မျိုးထွန်း |သရက်ချောင်း မဲဆန္ဒနယ် |[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၂၃ |ဦးဇော်ထွန်းဦး |ဂန့်ဂေါ မဲဆန္ဒနယ် |[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မကွေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |rowspan="2"|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး |- |၂၄ |ဒေါ်အိဖြူလွင် |ဂန့်ဂေါ မဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၂၅ |ဒေါ်ရီရီလှိုင် |ဖယ်ခုံ မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="2" |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |rowspan="8" |ရှမ်းပြည်နယ် |- |၂၆ |ဦးစိုင်းထွန်းလင်း |မိုးနဲ မဲဆန္ဒနယ် |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |- |၂၇ |ဦးမြင့်ဝင်း |ကျောက်မဲ မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="3" |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |[[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်|ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်]] |- |၂၈ |ဦးရန်ကျော် |မက်မန်း မဲဆန္ဒနယ် (ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ) |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |- |၂၉ |ဦးကိန်မိုင် |ကချင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် (ကချင်ဝန်ကြီး) |rowspan=3" |[[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်|ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်]] |- |၃၀ |ဦးထွန်းအောင် |အာခါတိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် (အာခါဝန်ကြီး) |[[အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |- |၃၁ |ဒေါ်အေးချိုစိန် |ကယန်း(ခ)ပဒေါင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် (ကယန်းဝန်ကြီး) |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- |၃၂ |ဦးအမ်ဇော်လတ် |အမျိုးသားလွှတ်တော် - ၁ (ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ) | [[ဝ အမျိုးသားပါတီ]] |[[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] |} == တုံ့ပြန်မှုများ == === နိုင်ငံရေးပါတီများ === ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ [[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးကိုကိုကြီး]]က Myanmar Hard Talk မီဒီယာနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် <blockquote>“ဒီရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ဟာ လက်ရှိအာဏာရယူထားတဲ့ တပ်မတော်နဲ့ ထိပ်တိုက်ပဋိပက္ခဖြစ်မယ့် ရလဒ်မျိုးဖြစ်လို့မရဘူး။ ဒီပြဿနာဟာ တပ်မတော်နဲ့လက်တွဲပြီးဖြေရှင်းရမယ့်ပြဿနာဖြစ်တယ်” </blockquote>ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/03/26/50648|title=ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် စစ်တပ်နှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့မည့် ရလဒ်မျိုးဖြစ်မရဟု ဦးကိုကိုကြီးပြော|publisher=Mizzima|accessdate=22 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=p_7XIci3QfM|title=စစ်တပ်မကြိုက်သည့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ထွက်လို့မရဟု ဦးကိုကိုကြီးသတိပေး|publisher=Zalen|accessdate=22 August 2025}}</ref> === အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်များ === မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုဟာမက်ဟာဆန်က ဇူလိုင် ၉ ရက်နေ့တွင် [[ကွာလာလမ်ပူမြို့|ကွာလာလမ်ပူ]]၌ ကျင်းပသော အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးတွင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေသော မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပနိုင်ရန် သင့်လျော်သော ပတ်ဝန်းကျင် ဖန်တီးပေးရေးအတွက် သက်ဆိုင်သူအားလုံးကို တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/714027|title=မြန်မာရွေးကောက်ပွဲအတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ဖန်တီးပေးရန် မလေးရှား တိုက်တွန်း|accessdate=2025-7-10|publisher=DVB Burmese}}</ref> နောက် ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရေးသည် ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာ မဟုတ်ကြောင်း အာဆီယံအဖွဲ့ကြီး၏ အစည်းအဝေးတွင် သဘောတူခဲ့ကြသည်ဟု ပြန်လည် ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုအစား စစ်ကောင်စီအနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ကတိကဝတ်များကို လိုက်နာရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်ဟု မလေးရှားတွင် ပြုလုပ်နေသည့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေး၌ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် မိုဟာမက်ဟာဆန်က ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dmgburmese.com/myanmar-affairs/mnoma.html|title=မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲ နံပါတ်တစ် ဦးစားပေးရမည့်အရာ မဟုတ်ဟု အာဆီယံ ပြော|publisher=Development Media Group|accessdate=2025-7-10}}</ref> === နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ === ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်ကြီးအဖြစ် အဆိုပြုခံထားရသူ ဆမ်ကိုတာရို အိုနေးက အိမ်နီးချင်းမြန်မာနိုင်ငံရှိ စစ်ကောင်စီအား ထိုင်းနိုင်ငံက တရားဝင်မှု မပေးသင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဌာနက စစ်ကောင်စီ၏ ယခုနှစ်ကုန်တွင် ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသည့် အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲကို အားမပေးကြောင်းလည်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ "အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် အများစု ထောင်ကျနေချိန်မှာ တိုင်းပြည်ရဲ့ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်မှာ မကျင်းပနိုင်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို အသိအမှတ်မပြုဖို့ ထိုင်းနိုင်ငံကို တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ပြောဆိုသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/30/63642|title=မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲအား ထိုင်းက မထောက်ခံသင့်ကြောင်းနှင့် အမေရိကန်က အားမပေးကြောင်း ကန်သံအမတ်ကြီးလောင်း ပြော|publisher=Mizzima|accessdate=11 August 2025}}</ref> === တော်လှန်ရေး စစ်ပြိုင် အစုအဖွဲ့များ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် "နိုင်ငံရေး ပါတီများအား အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလတွင် အရေးယူနိုင်ရန် စောင့်ကြည့်မှတ်တမ်းတင်သွားမည်" ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ပြောရေဆိုခွင့်ရှိသူ ဦး[[နေဘုန်းလတ်]]က ပြောသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=56142|title=စစ်ကောင်စီ၏ ရွေးကောက်ပွဲကို ဝင်ပြိုင်မည့် ပါတီများအား အရေးယူနိုင်ရန် စောင့်ကြည့်သွားမည်ဟု NUG ပြော|accessdate=2025-7-1|publisher=Ayeyarwaddy Times}}</ref> ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြို့နယ်အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားသည့် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးခိုင်သုခက ၂၀၂၅ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ ပြုလုပ်သော သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် စစ်ကောင်စီက ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ကျင်းပခွင့်ပြုမည် မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/08/12/130390/|title=ရခိုင်ပြည်၌ စစ်ကောင်စီ ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်ခွင့်မပြုဟု AAပြော|accessdate=9 August 2025|publisher=Ludu Nway OO}}{{Dead link|date=November 2025 }}</ref> [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU) ဥက္ကဋ္ဌ ပဒိုစောကွယ်ထူးဝင်းက ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ကရင်အမျိုးသားအာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနား၌ ပြောကြားသည့် လူထုမေတ္တာရပ်ခံစာရုပ်သံတွင် စစ်တပ်၏ ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်မြောက်အောင်မြင်မှုသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြုခြင်းနှင့် အဆုံးမသတ်နိုင်သော စစ်အာဏာတည်မြဲခြင်းတို့နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲ မဖြစ်မြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန်မှာ တစ်မျိုးသားလုံး၏ တာဝန်ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c5yl483vzx7t?post=asset%3A5d6d84d0-b4b8-4e8f-9943-a3dbab6a7b2f#asset:5d6d84d0-b4b8-4e8f-9943-a3dbab6a7b2f|title=ရွေးကောက်ပွဲ မဖြစ်အောင်လုပ်ဆောင်ဖို့က တစ်မျိုးသားလုံးတာဝန်လို့ KNU ဥက္ကဋ္ဌ ပြော|accessdate=၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|publisher=ဘီဘီစီမြန်မာ}}</ref>ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများ၏ အသိမှတ်ပြုမှုရရှိရန် အာဏာသိမ်း စစ်အုပ်စုမှ ပြင်ဆင်နေသည့် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခြင်းသည် လူငယ်များ၏ အနာဂတ်ကံကြမ္မာကို အဆုံးသတ်သွားစေကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://kicnews.org/2025/08/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%84/|title=ရွေးကောက်ပွဲကြောင့် လူငယ်တို့၏အနာဂတ် အဆုံးသတ်သွားစေကြောင်း ကေအဲန်ယူဥက္ကဋ္ဌ ပြော|accessdate=13 August 2025|publisher=Karen Information Center|archive-date=12 August 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250812095330/https://kicnews.org/2025/08/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%84/}}</ref> ၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲအပေါ် “ စစ်တပ်ကို အကျိုးပြုမည့် လူနှင့်ပါတီ ရွေးချယ်ပွဲ” ဖြစ်သည့် အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲသာဖြစ်ကြောာင်း၊ နိုင်ငံရေးပါတီများက အဆိုပါ အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲ တွင်ပါဝင်ခြင်းသည် အနာဂတ်ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီစနစ်တည်ဆောက်မှုအတွက် အဟန့်အတားဖြစ်စေသည်ဟု ကေအဲန်ယူဗဟိုအလုပ်မှုဆောင်ကော်မတီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.knuhq.org/statements|title=Statements|publisher=KNU|accessdate=26 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721196|title=“စစ်တပ်ကို အကျိုးပြုမည့် လူနှင့် ပါတီရွေးချယ်ပွဲ” ကို ပြည်သူတရပ်လုံး ဆန့်ကျင်ကြရန် KNU ထုတ်ပြန်|publisher=DVB|accessdate=26 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/26/66305|title=စစ်ကော်မရှင်ပြုလုပ်မည့် ရွေးကောက်ပွဲသည် စစ်တပ်ကိုအကျိုးပြုမည့် လူနှင့်ပါတီ ရွေးချယ်ပွဲသာဖြစ်ဟု KNU ပြော|publisher=Mizzima|accessdate=26 August 2025}}</ref> အာဏာရှင်စနစ် အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းပြီး ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးသည် တော်လှန်ရေး၏ အဓိကပန်းတိုင်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီက ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုများအား ရှောင်လွှဲရန် ရည်ရွယ်သည့် မည်သည့်ရွေးကောက်ပွဲကိုမဆို တရားမဝင်သော ရွေးကောက်ပွဲအတုများအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ပြင်းထန်စွာ ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (NUCC) က ဩဂုတ် (၂၂) ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/23/66045|title=နွေဦးတော်လှန်ရေး နေ့စဉ်မှတ်စု (၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ )|publisher=Mizzima|accessdate=22 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720834|title=ဘုံနိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဟု NUCC ထုတ်ပြန်|publisher=DVB|accessdate=22 August 2025}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ == {{Main|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း}} ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဆန္ဒမဲပေးပိုင်ခွင့်ရှ်သူ ပြည်သူများက မဲဆန္ဒနယ် ၆၈၈ နယ်မှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၅၈၀၀ ကျော်အနက်မှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် စုစုပေါင်း ၁၀၂၅ ဦးကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များအရ [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) သည် လွှတ်တော်သုံးရပ်ပေါင်းတွင် နေရာ ၇၃၉ နေရာ (စုစုပေါင်း၏ ၇၂.၁%) ဖြင့် အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ပွဲတွင် အင်အားအကြီးဆုံး ပါတီအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ USDP သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် ၂၃၁ နေရာ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် ၁၀၈ နေရာနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များတွင် ၃၇၉ နေရာ အပါအဝင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် ၂၁ နေရာတို့ကိုပါ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒမဲရှိမှုအရလည်း USDP သည် စုစုပေါင်းမဲ အရေအတွက် ၈ ဒသမ ၄ သန်းကျော် (စုစုပေါင်း၏ ၄၄.၁၉%) ဖြင့် ပထမအဆင့်တွင် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပြီးဖြစ်သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းချုပ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/79800 |access-date=2026-02-25 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-12 |title=အတည်ပြုမဲရလဒ်၊ ပါတီအလိုက်အနိုင်ရမဲ စစ်ကော်မရှင် ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/12/myanmar-election-parties-winning/ |access-date=2026-02-25 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ဒုတိယအင်အားအကြီးဆုံးအဖြစ် [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]က နေရာ ၆၈ နေရာ (စုစုပေါင်း၏ ၆.၆၃%) ရရှိခဲ့ပြီး စုစုပေါင်းမဲအရေအတွက် ၃ ဒသမ ၁ သန်းကျော် (၂၈.၈၂%) ဖြင့် ဒုတိယနေရာတွင် ရှိသည်။ [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (ကျားဖြူပါတီ) က နေရာ ၃၉ နေရာ (၃.၈%) ရရှိခဲ့ပြီး တတိယနေရာတွင် ရှိသည်။ [[ပြည်သူ့ပါတီ]]က နေရာ ၃၀ (၂.၉၃%) နှင့် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီက နေရာ ၂၀ (၁.၉၅%) အသီးသီး ရရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် နိုင်ငံရေးပါတီအလိုက် ခိုင်လုံမဲရရှိမှု ရာခိုင်နှုန်းများအား UEC ထုတ်ပြန် |url=https://news-eleven.com/article/309783 |access-date=2026-02-25 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> တစ်သီးပုဂ္ဂလ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ပါတီကြီးများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း တစ်ဦးတည်းသာ အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး စုစုပေါင်းမဲအရေအတွက် ၂ ဒသမ ၃ သန်းကျော် (၁၂.၃၁%) ရရှိခဲ့သည်။ ကျန်ရှိသော ပါတီငယ်များနှင့် တိုင်းရင်းသားပါတီများသည် နေရာအနည်းငယ်စီသာ ရရှိခဲ့ပြီး အများစုမှာ မဲဆန္ဒနယ်အလိုက် အင်အားပြမှုသာ ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်သည် USDP ပါတီ၏ လွှတ်တော်အတွင်း လွှမ်းမိုးမှုကို ထင်ဟပ်ပြသခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းသားပါတီများနှင့် ပါတီငယ်များအနေဖြင့် ဒေသအလိုက် ကိုယ်စားပြုမှုရရှိခဲ့သော်လည်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် အားပြိုင်နိုင်စွမ်း မရှိသေးကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။<ref>{{Cite web |last=# |date=2026-02-09 |title=ရွေးကောက်ပွဲ၌ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီမှ ခိုင်လုံမ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/%e1%80%9b%e1%80%bd%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bd%e1%80%b2%e1%81%8c-%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba/ |access-date=2026-02-25 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref> == ကန့်ကွက်လွှာ တင်သွင်းမှု == ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) တို့မှ တင်သွင်းလာသည့် ကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏ အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏ အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ကိုလည်းကောင်း အသီးသီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၉) ရက်နေ့တွင် စတင်ကြားနာခဲ့သည်။ အဆိုပါခုံအဖွဲ့များကို ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ၃ ဦးစီဖြင့် ၂၃-၂-၂၀၂၆ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ် ၁/၂၀၂၆ နှင့် ၂/၂၀၂၆ တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80711 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ [[သန်းစိုး (ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်)|ဦးသန်းစိုး]]နှင့် အဖွဲ့ဝင်များပါဝင်သည့် စုံညီခုံရုံးသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာ အယူခံမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၆) (အမှုအမှတ် ၂/၂၀၂၅) ကို အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအယူခံမှု အမှတ် (၁/၂၀၂၆) ကို ဆုံးဖြတ်ချက် (အမိန့်) ချမှတ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/87834 |access-date=2026-09-08 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ယင်းအမိန့်အရ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး မြိတ်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) တွင် ပြည်သူ့ပါတီမှ ဦးခိုင်ဦး၏ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရမှု ပျက်ပြယ်သွားပြီး ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ ဦးဝင်းကြူက ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အစားထိုးသတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ယင်းမဲရလဒ် ပြန်လည်တွက်ချက်မှုကြောင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) တွင်လည်း ပြည်သူ့ပါတီမှ ဦးတင်စိုးအစား ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ ဒေါ်မြမြစိမ်းကို လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၇၅(ခ) အရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြေညာခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/87835 |access-date=2026-09-08 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ရပ်များ == ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆) ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ထိုသို့ အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ကြေညာခံရသူများမှာ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (PPP) မှ ၁၂ ဦး၊ ရှမ်းနှင့် တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ) မှ ၁၂ ဦး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ ငါးဦး၊ ပြည်သူ့ပါတီ (PP) မှ လေးဦး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ (တစည) မှ နှစ်ဦး၊ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီမှ နှစ်ဦး၊ မြန်မာပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ တစ်ဦး၊ ဒီမိုကရက်တစ် အင်အားစု လေဘာပါတီမှ တစ်ဦး၊ ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ တစ်ဦးနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ တစ်ဦးတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း|မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း]] * [[တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်း တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များစာရင်း|တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်း တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များ]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ}}{{DEFAULTSORT:၂၀၂၅}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]] 279gk0anakfvgh00mn3j9f8a7yzb7zw 0 231172 1061527 1045509 2026-11-04T18:16:54Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061527 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = မင်းဇေယျာဦး | image = | office = စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး<br><small>([[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]])</small> | term_start = {{start date and age|2021|4|16|df=y}} | term_end = | majority = | predecessor = | successor = | constituency = | birth_date = {{birth date and age|1976|11|1}} | birth_place = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | death_place = | party = | parents = | spouse = | children = | occupation = နိုင်ငံရေးသမား | relatives = | nationality = | alma_mater = | website = {{url|https://www.nugmyanmar.org/}} | religion = | allegiance = | branch = | serviceyears = | rank = }} '''ဦးမင်းဇေယျာဦး''' သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]၏ စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုဝန်ကြီးဌာနတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]၏ စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]က ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref name="nug">{{cite web |title=Deputy Minister – စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဝန်ကြီးဌာန |url=https://mopfi.nugmyanmar.org/my/deputy-minister/ |publisher=အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ |access-date=၂၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |language=my-MM |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003011829/https://mopfi.nugmyanmar.org/my/deputy-minister/ |archive-date=3 October 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Who are We|url=https://crphmyanmar.org/who-we-are/|language=|accessdate=20 August 2022|archivedate=15 August 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220815091254/https://www.crphmyanmar.org/who-we-are/}}</ref><ref>{{cite news |title=CRPH announces lineup of interim ‘national unity government’|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/crph-announces-lineup-of-interim-national-unity-government|language=}}</ref> == အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးမင်းဇေယျာဦးကို ၁၉၇၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[မုဒုံမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ စီမံအုပ်ချုပ်မှုပညာရပ်ဒီပလိုမာ၊ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်ဈေးကွက်စီးပွားရေးစီမံအုပ်ချုပ်မှုဒီပလိုမာ၊ လူသားအရင်းအမြစ် စီမံအုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ အသိမှတ်ပြုလက်မှတ်၊ အထူးဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ ပညာရပ် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်နှင့် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ဦးဆောင်မှု ဖွံဖြိုးရေး အသိမှတ်ပြုလက်မှတ်တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။<ref name="nug"/> == နိုင်ငံရေး == သူသည် ၁၉၉၆ ခုနှစ် ကျောင်းသားများလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့ကာ [[မွန်ဒီမိုကရေစီပါတီ]]သို့ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ မွန်ပါတီများပူးပေါင်းပြီးနောက်တွင် [[မွန်အမျိုးသားပါတီ]]သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင်ပင် မွန်အမျိုးသားပါတီနှင့် [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]]တို့၏ ဗဟိုစီမံ အုပ်ချုပ်ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသည်။ ထို့နောက် ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးမှု ပူးတွဲကော်မတီ (UPDJC) အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီမှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် မွန်အမျိုးသားကွန်ရက်တည်ထောင်သူ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref name="nug"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] 92dyhqg7a9elaxfsipl4hoygbpqidh2 0 239933 1061571 1059180 2026-11-05T02:10:49Z Zawzawaungthwin 100038 [[ပလက်ဝမြို့နယ်အတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပလက်ဝရွာများ ဗုံးကြဲခံရမှု]] 1061571 wikitext text/x-wiki {{Expand list|date=ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}} အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-10-11 |title=အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု ၂၂ ခု စစ်ကောင်စီကျူးလွန်ဟု NLD ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43310/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ခေတ်အလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများစာရင်း == === ကိုလိုနီခေတ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ || [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|၁၉၃၀ ရန်ကုန် အရေးအခင်း]]|| ၁၉၃၀ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၂၀–၂၀၀+ || ဗမာအဓိကရုဏ်းပြုသူများ || အိန္ဒိယဆိပ်ကမ်းလုပ်သားများ |- | ၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၁၉၄၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် || ၆၀,၀၀၀ ခန့်<ref>{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs14/ARAKAN-Racism_to_Rohingya-red.pdf|title=Racism to Rohingya in Burma|access-date=18 October 2017}}</ref>|| ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ || အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်ကြခြင်း |- | ၃ || ကုလားကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ || ကုလားကုန်းရွာ || ၆၀၀–၁,၀၀၀ || ဂျပန်အင်ပါယာတပ် || ကုလားကုန်းရွာသားများ |} === စစ်အစိုးရခေတ်များ (၁၉၈၈–၂၀၁၀) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၄ || [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]<ref name="fer3132">Ferrara (2003), pp. 313</ref>|| ၈–၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်း || ၃,၀၀၀–၁၀,၀၀၀<ref name="win2">Wintle (2007)</ref><ref name="fog2">Fogarty, Phillipa (7 August 2008). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm Was Burma's 1988 uprising worth it?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090112023805/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm|date=12 January 2009}}. [[BBC_News]].</ref>|| {{military|Myanmar}} || ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ || စက်တင်ဘာ အာဏာသိမ်းမှု || ၁၈–၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ရန်ကုန်မြို့ || အတည်မပြုနိုင် || {{military|Myanmar}} || ပြည်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများ |- | ၆ || [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]|| ၃၀ မေ ၂၀၀၃ || ဒီပဲယင်းမြို့ || ၇၀ ခန့် || ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် စစ်အစိုးရထောက်ခံသူများ || NLD ပါတီဝင်များ |- | ၇ || [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]]|| စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၃–၃၁ || [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ စစ်အစိုးရ]]|| သံဃာတော်များနှင့် ပြည်သူများ |} === ၂၀၁၇ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခအတွင်း ဖြစ်စဉ်များ === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၈ || ခမောင်းဆိပ် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="AmnestyInt2">{{cite web|title=Myanmar: New evidence reveals Rohingya armed group massacred scores in Rakhine State|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/05/myanmar-new-evidence-reveals-rohingya-armed-group-massacred-scores-in-rakhine-state/|website=www.amnesty.org|language=en}}</ref>|| ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ခမောင်းဆိပ် || ၉၉ || ARSA || ဟိန္ဒူရွာသားများ |- | ၉ || [[ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချွတ်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="Cochrane2">{{cite news |last1=Cochrane|first1=Liam|title=Women, children feared among scores dead in Myanmar village 'massacre'|url=http://www.abc.net.au/news/2017-09-01/reports-of-women-and-children-among-dead-in-myanmar-massacre/8862164|access-date=19 July 2018|work=ABC News|date=1 September 2017|language=en-AU}}</ref>|| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ချွတ်ပြင်ရွာ || ၁၃၀–၃၅၈<ref name="Emont2">{{cite news|last1=Emont|first1=Jon|last2=Mandhana|first2=Niharika|title=‘We’ll Turn Your Village Into Soil’: Survivors Recount One of Myanmar’s Biggest Massacres|url=https://www.wsj.com/articles/burn-the-houses-rohingya-survivors-recount-the-day-soldiers-killed-hundreds-1526048545|access-date=11 May 2018|work=Wall Street Journal|date=11 May 2018}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၀ || [[မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မောင်နူသတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="CBSMNu2">{{cite news|title=Rohingyas describe bloody massacre at hands of Myanmar troops|url=https://www.cbsnews.com/news/rohingya-myanmar-troops-alleged-massacre-executions-villagers-maung-nu/|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မောင်နုရွာ || ၈၂+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၁ || ဂူဒါပြင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="NaingSterling2">{{cite news |last1=Naing|first1=Shoon Lei Win|last2=Sterling|first2=Toby|title=Suu Kyi tells U.N.'s top court charge of Rohingya genocide is 'misleading'|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-world-court/suu-kyi-tell-u-n-s-top-court-charge-of-rohingya-genocide-is-misleading-idUSKBN1YF06P|access-date=13 December 2019|work=Reuters|date=11 December 2019|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ဂူဒါပြင်ရွာ || ၁၀–၄၀၀+<ref name="Blumberg2">{{cite news|last1=Blumberg|first1=Antonia|title=Mass Graves Suggest Systematic Killing Of Rohingya In Myanmar|url=http://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e|access-date=2 February 2018|work=HuffPost Canada|date=1 February 2018|language=en-CA}}</ref><ref name="APgraves2">{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title=AP finds evidence for graves, Rohingya massacre in Myanmar|url=https://www.apnews.com/ef46719c5d1d4bf98cfefcc4031a5434|access-date=2 February 2018|work=AP News}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၂ || တူလာတူတီ သတ်ဖြတ်မှု<ref>{{cite news|title=There is no Rohingya left in Tulatoli|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2017/09/09/no-rohingya-left-tulatoli/|access-date=23 September 2017|work=[[Dhaka Tribune]]|date=9 September 2017}}</ref>|| ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မင်းကြီးရွာ || ၅၀၀+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၃ || အင်းဒင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="Reuters922">{{cite news|last1=Lone|first1=Wa|last2=Oo|first2=Kyaw Soe|last3=Lewis|first3=Simon|last4=Slodkowski|first4=Antoni|title=Massacre in Myanmar: One grave for 10 Rohingya men|url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rakhine-events/|access-date=10 February 2018|work=Reuters|language=en}}</ref>|| ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ || အင်းဒင်ရွာ || ၁၀ || တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |} === ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ | [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၄ မတ် ၂၀၂၁ | [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]] | ၆၅+<ref>{{Cite web |date=2021-12-02|title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre|url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre|access-date=2023-02-21|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၂ | [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] | ၂၈ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကလေးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{military|Myanmar}} | PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၃ | [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတား သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃၁ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]] | ၂၅ | [[ဖိုင်:Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|border|22x22px]] [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့|KNDO]] | လမ်းလုပ်သားများ |- | ၄ | [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁ | [[ပဲခူးမြို့]] | ၈၂+<ref>{{Cite news|last=Hancocks|first=Paula|date=16 April 2021|title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population|work=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ | [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်းရွာများ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ | [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] | မသိရှိရ | {{military|Myanmar}} |PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၆ | [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=CARE International condemns Christmas Eve Massacre in Myanmar|work=[[Care International]]|url=https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar|access-date=27 December 2021|accessdate=15 February 2023|archivedate=30 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330215456/https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar}}</ref> | ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ | [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]] | ၃၈+<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=Women and children among dozens reported killed in Myanmar Christmas Eve massacre|work=[[ABC Television (Australian TV network)|ABC Australia]]|url=https://www.abc.net.au/news/2021-12-26/report-women-children-among-dozens-killed-in-myanmar/100725862|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၇ | [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀-၁၂ မေ ၂၀၂၂ | [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]] | ၃၇<ref>{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing|url=https://myanmar-now.org/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing|access-date=2023-03-14|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၈ | [[ရင်ပေါင်တိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရင်ပေါင်တိုင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁-၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ | [[ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်|ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ]] | ၁၉ | {{military|Myanmar}}/{{Air force|Myanmar}} |ကာကွယ်ရေးတပ် /ရွာသူရွာသားများ |- | ၉ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု]] | ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]] | ၁၃ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၀ | [[ရွှေလှန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရွှေလှန်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ | [[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]] | ၁၀ | {{military|Myanmar}}/{{Air force|Myanmar}} | ကာကွယ်ရေးတပ် /ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၁ | [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဖားကန့် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ | [[ဖားကန့်မြို့နယ်]] | ၈၀+<ref name="nyt2">{{cite news|last=Paddock|first=Richard|date=2022-10-25|work=New York Times|title=Airstrike Kills at Least 80 During Outdoor Concert in Myanmar|url=https://www.nytimes.com/2022/10/25/world/asia/myanmar-coup-concert-killed.html}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကချင်ဒေသခံများ၊ ဂီတပညာရှင်များ၊ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] အရာရှိများ |- | ၁၂ | [[ဖလံပင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖလံပင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ | [[ဖလံပင်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|ဖလံပင်ရွာ]] | ၁၆ဦး | {{military|Myanmar}}/{{Air force|Myanmar}} | ကာကွယ်ရေးတပ် /ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၃ | [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|တာတိုင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ မတ် ၂၀၂၃ | [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တာတိုင်ရွာ]] | ၁၇ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၄ | [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မတ် ၂၀၂၃ | [[နန်းနိမ့်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|နန်းနိမ့်ရွာ]] | ၃၀ | {{military|Myanmar}}/[[ဖိုင်:Flag_of_the_Pa-O_National_Organisation.svg|border|22x22px]] [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|ပအိုဝ်းတပ်]] | ရွာသူရွာသားများနှင့် ဘုန်းကြီး ၃ ပါး |- | ၁၅ | [[ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေဘူလ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၃ | [[ဝေဘူလမြို့]] | ၉ဦး | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသား/သူများ နှင့် အရပ်သားများ |- | ၁၆ | [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပဇီကြီး သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{cite news |title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|work=AP NEWS|date=11 April 2023|language=en}}</ref> | ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ | [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]] | ၁၀၀+<ref>{{cite web |last1=PECK|first1=GRANT|title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://www.timesunion.com/news/politics/article/airstrikes-on-myanmar-village-feared-to-have-17890632.php|website=Times Union|access-date=11 April 2023|date=11 April 2023}}</ref> | [[တပ်မတော် (လေ)]] | ရွာသူရွာသားများ<ref>{{cite web |title=War Crime in Pazigyi (Kantbalu, Sagaing Region)|url=https://www.mizzima.com/livefeed/live-update-war-crime-pazigyi-kantbalu-sagaing-region|website=Mizzima|access-date=11 April 2023}}</ref> |- | ၁၇ | [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | [[ခြေရာတော်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ခြေရာတော်ရွာ]] | ၂၆ | {{military|Myanmar}} |PDF |- | ၁၈ | [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လိုင်ဇာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ | မုန်လိုင်ခက်ရွာ၊ [[လိုင်ဇာမြို့]] | ၂၉ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |title=Women, children among 29 killed as artillery hits Myanmar refugee camp - sources, media|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/many-killed-artillery-strike-northern-myanmar-media-local-sources-2023-10-10/|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Reuters|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=More Than Two-Dozen People Killed in Attack on Refugee Camp in Northern Myanmar|url=https://www.voanews.com/a/more-than-two-dozen-people-killed-in-attack-on-refugee-camp-in-northern-myanmar/7304174.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=VOA|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref> | စစ်ဘေးဒုက္ခသည်<ref>{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး ဒုက္ခသည်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ကလေးသူငယ်တွေအပါအဝင် သုံးဆယ်နီးပါး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-laiza-10092023225113.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Radio Free Asia|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=my}}</ref> |- | ၁၉ | [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူးရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ | ဝေလူးရွာ | ၁၁ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၂၀ | [[မင်းတိုင်ပင် NUG တရားရုံး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မင်းတိုင်ပင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | [[မင်းတိုင်ပင်ရွာ]] | ၆ဦး | {{military|Myanmar}}/{{Air force|Myanmar}} | တရားသူကြီး /ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၁ | [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ရွာ]] | ၁၇<ref>{{cite web |title=Myanmar: Military air strikes that killed 17 civilians ‘must be investigated as war crimes’|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/myanmar-military-air-strikes-that-killed-17-civilians-must-be-investigated-as-war-crimes/|website=Amnesty International|access-date=17 February 2024|language=en|date=8 February 2024}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{cite news |title=An air attack in Myanmar kills 17, including children, but the military has denied responsibility|url=https://apnews.com/article/myanmar-conflict-sagaing-chin-airstrike-school-religion-711fcd7dcfdd2b899ba311c57e909bd2|access-date=17 February 2024|work=AP News|date=7 January 2024|language=en}}</ref> |- | ၂၂ | [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ မတ် ၂၀၂၄ | [[မင်းပြားမြို့နယ်]] | ၂၂+ | {{Air force|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၃ | [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]<ref>{{cite news |last1=Now|first1=Myanmar|title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery|url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/|access-date=11 May 2024|work=Myanmar Now|date=10 May 2024}}</ref> | ၁၅+ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၂၄ | [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | ဆုံရွာ | ၃၂+ | [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|22px]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၅ | [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မေ ၂၀၂၄ | [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]] | ၃၂<ref name="dvb2">{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force|url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|access-date=14 May 2024|work=DVB|date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blazevic|first1=Igor|title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar?|url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|access-date=14 May 2024|publisher=Mizzima|date=13 May 2024}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{cite news |last1=Zan|first1=Hein Htoo|title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces' Massacre of 32 Civilians in Sagaing|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html|access-date=14 May 2024|publisher=The Irrawaddy|date=13 May 2024}}</ref> |- | ၂၆ | [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉-၃၁ မေ ၂၀၂၄ | ဗျိုင်းဖြူရွာ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ် | ၇၆ | {{military|Myanmar}}/{{flagicon image|Rohingya flag.svg}} [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်များ/{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ALP]]<ref name="June62">{{cite news |title=Updated Death toll of 76 dead in Byine Phyu Village massacre in Sittwe Township|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/06/10583|work=Mizzima|date=6 June 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ALP Denies Involvement in Byine Phyu Massacre in Sittwe Township, Rakhine State|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/05/10559|work=Mizzima|date=5 June 2024}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၇ | [[မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မတောရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃ ဇွန် ၂၀၂၄ | [[မတောရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်|မတောရွာ]]၊မင်းကင်း | ၂၉ ဦး | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၂၈ | [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | ရှင်ရွာကျေးရွာ၊[[ပေါက်တောမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်း(၇)နှင့်အရပ်သား(၁၀)ဦး |- | ၂၉ | [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)စခန်းဟောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | နခခ(၂)စခန်းဟောင်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]] | ၅၀+ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၃၀ | [[တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တန်းလွဲရွာမ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ | တန်းလွဲရွာမမြို့ | ၁၃ဦး | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၃၁ | [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | [[ကျောက်နီမော်ရွာ]] | ၄၀ဦး | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |agency=Associated Press|title=Airstrike on village in western Myanmar kills at least 40 people, groups say|url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/asia/myanmar-village-army-airstrike-intl-hnk/index.html|access-date=10 January 2025|work=CNN|date=10 January 2025|language=en}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၃၂ | [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | ရမ်းချောင်း၊မြောက်ဦးမြို့နယ် | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ နှင့် မိသားစုဝင်များ |- | ၃၃ | [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{Cite web |date=2024-11-04 |title=ဒီပဲယင်းမြို့နယ် – Tabayin Township – Geographical Society of Myanmar |url=https://myanmargeographicalsociety.org/tabayin-township/ |access-date=2026-05-04 |language=en-US}}</ref> | ၁၂ မေ ၂၀၂၅ | အိုးထိမ်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] | ၂၂ | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသားကျောင်းသူများနှင့် ဆရာမများ<ref>{{cite news | AP |last1=Peck |first1=Grant|title=An airstrike in central Myanmar kills up to 22 people at a bombed school, reports say|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/12/myanmar-airstrike-school-saigaing-resistance-military/6388bcfc-2f2f-11f0-8498-1f8214bba2d2_story.html|access-date=12 May 2025|work=The Washington Post|date=12 May 2025}}</ref> |- | ၃၄ | [[လမ်းလယ်ကျစ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လမ်းလယ်ကျစ် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ | [[လမ်းလယ်ကျစ်ရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်|လမ်းလယ်ကျစ်ရွာ]] | ၁၁ ဦး | {{military|Myanmar}}/{{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၃၅ | [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီးဒေသ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] | ၃၂<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> |- | ၃၆ | [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၁၄ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၃၇ | [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]] | ၁၈<ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68c38f4c268ac2ee044cb2f1|title=ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ရွာမှ ပညာပန်းခင်းကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းကို အကြမ်းဖက်မြန်မာစစ်တပ်ကဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၍ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရဟု AA ထုတ်ပြန်|work=narinjara|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသား၊ ပြည်သူများ |- | ၃၈ | [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို သတ်ဖြတ်မှု]] | ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | [[ချောင်းဦးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{Air force|Myanmar}} | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့သားများနှင့်ဒေသခံများ |- | ၃၉ | [[မိုင်းလုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မိုင်းလုံ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံမြို့နယ်]] | ၂၃ | {{Air force|Myanmar}} | ရွာသူ/ရွာသားများ |- | ၄၀ | [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | ဆေးရုံတက်လူနာများ |- | ၄၁ | [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများနှင့်မိသားစုဝင်များ |- | ၄၂ | [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | ဈေးရောင်း၊ ဈေးဝယ်များ |- | ၄၃ | [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁ မတ် ၂၀၂၆ | [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]<ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|access-date=2026-03-02|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|language=en}}</ref> | ၂၅ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော်|date=2026-03-02|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|access-date=2026-03-02|website=Myanmar Now|language=en-US}}</ref> |- | ၄၄ | [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၅-၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]] | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}}/[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|25px]] [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇)]] | ရွာသားများ<ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}</ref> |- | ၄၅ | [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[အမ်းမြို့နယ်]] | ၁၁၆ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၄၆ | [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ | [[ကျင်ဒွေးမြို့]] | ၁၁+ | {{Air force|Myanmar}} | တံတားလုပ်သားများ |- | ၄၇ | [[ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖူနွမ်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၆ မေ ၂၀၂၆ | [[ဖူနွမ်းရွာ၊ တီးတိန်မြို့နယ်|ဖူနွမ်းရွာ]] | ၉ဦး | {{military|{{military|Myanmar}} | PDF Zoland |- | ၄၈ |[[ရေးဘီလူးတပ်စခန်း ဗုံးကြဲခံရမှု|ရေးဘီလူးတပ်စခန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၇ မေ ၂၀၂၆ | [[ရေးမြို့နယ်]] | ၁၂ ဦး | {{Air force|Myanmar}} | တော်လှန်ရေးတပ်သားများ |- | ၄၉ |[[သံတွဲ ကျောက်ကြီးရွာ အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်ကြီးရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ | [[ကျောက်ကြီးရွာ၊သံတွဲမြို့နယ်|ကျောက်ကြီးရွာ]] | ၁၄ ဦး | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၅၀ |[[ဆွဲလွဲအိုရွာ အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆွဲလွဲအိုရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ | [[ဆွဲလွဲအိုရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်|ဆွဲလွဲအိုရွာ]] | ၁၄ ဦး | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၅၁ |[[ထမ္မကြီးရွာ အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ထမ္မကြီးရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ | [[ထမ္မကြီးရွာ၊ မလှိုင်မြို့နယ်|ထမ္မကြီးရွာ]] | ၁၂ ဦး | [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|22px]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | အရပ်သားများ / ပြည်သူ့စစ်များ<br /><small>(စစ်တပ်ပြောကြားချက်: အရပ်သားများ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များထုတ်ပြန်ချက်: ပြည်သူ့စစ်များ)</small> |- | ၅၂ |[[NUG အထူးတိုင်းစစ်ဌာန ဗုံးကြဲခံရမှု|NUGတိုင်းစစ်ဌာန ဗုံးကြဲခံရမှု]] | ၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ | [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] ထိစပ်ရာနယ်နိမိတ်ဝန်းကျင် | ၆ ဦး |{{Air force|Myanmar}} | တော်လှန်ရေးတပ်သားများ |- | ၅၃ |[[ကျောက်တော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်တော် ဗုံးကြဲခံရမှု]] | ၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ | [[ကျောက်တော်မြို့]] | ၅၀ ဦး |{{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၅၄ |[[ရေစကြိုရွာများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေစကြိုရွာများ ဗုံးကြဲခံရမှု]] | ၁၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ | [[ရေစကြိုမြို့နယ်]] | ၁၂ ဦး |{{military|Myanmar}}/{{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၅၅ |[[ပလက်ဝမြို့နယ်အတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပလက်ဝရွာများ ဗုံးကြဲခံရမှု]] | ၁၈-၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ | [[ပလက်ဝမြို့နယ်]] | ၉ ဦး |{{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖြစ်ရပ်များ|အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] csduhlambny8ofstmugwhigfy8qad06 0 240270 1061587 1029045 2026-11-05T04:25:59Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061587 wikitext text/x-wiki {{For|the fencer|Lee Sang-yup}} {{For|the automobile designer|SangYup Lee}} {{Infobox person|name=လီဆန်းယော့|image=Lee Sang-yeob 2020.jpg|alt=|caption=Lee Sang-yeob in April 2020|birth_date={{Birth date and age|1983|5|8}}|birth_place=[[Seoul]], [[South Korea]]|occupation={{hlist|Actor|Entertainer}}|years_active=2007–present|education=[[Hanyang University]] – Theater and Film|agent=UNGBIN ENS<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=468&aid=0000860230|author=Shim Eun-kyung|title=[단독]이상엽, 웅빈이엔에스와 재계약…4년 의리 잇는다|trans-title= [Exclusive] Lee Sang-yeop renews contract with Woongbin ENS... 4 years of loyalty|publisher= Sports Seoul|via=Naver|date=June 28, 2022|access-date=June 28, 2022|language=ko}}</ref>|module={{Infobox Korean name|child=yes|headercolor=transparent | hangul = {{linktext|이|상|엽}} |hanja = {{linktext|lang=ko-Hant|李|相|燁|}} | rr = I Sang-yeop | mr = I Sangyŏp }}}} [[Category:Articles with hCards]] '''လီဆန်းယော့''' ({{En|Lee sang-yeob}}) (မေလ ၈၊ ၁၉၈၃ ဖွား) သည်တောင်ကိုရီးယားသရုပ်ဆောင်ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|title=Lee Sang Yeob(이상엽)|url=http://www.innolife.co.kr/list.php?ac_id=8&ai_id=5674|work=Innolife|access-date=2013-05-04|date=19 April 2013|archive-url=https://archive.today/20130703022531/http://www.innolife.co.kr/list.php?ac_id=8&ai_id=5674|archive-date=3 July 2013}}</ref> သူသည် Sitcom ၏ ''Living Among the Rich'' (၂၀၁၁-၁၂)၊ မယ်လိုဒရာမာ ''The Innocent Man'' (၂၀၁၂)၊ ''Jang Ok-jung''၊ ''Living by Love'' (၂၀၁၃) နှင့် စိတ်ကူးယဉ် ဒရာမာ ''[[မင်းတို့အိပ်ပျော်နေခဲ့တုန်းက (ကိုရီးယားရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)|မင်းတို့အိပ်ပျော်နေခဲ့စဉ်]]'' (၂၀၁၇) ဇာတ်လမ်းတွဲများဖြင့် လူသိများ ထင်ရှားသည်။ အီသည် အပတ်ကုန်ဒရာမာ ''A Little Love Never Hurts'' (၂၀၁၃) တွင် ပထမဆုံး ‌ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်သည်။ အပတ်ကုန် ဒရာမာ ''Once Again'' (၂၀၂၀) တွင် ယွန်းဂယူဂျင် ဇာတ်ရုပ်ဖြင့် ပရိသတ် လက်ခံအားပေးမှုကို ရရှိသည်။ == ကိုယ်ပိုင်ဘဝ == အီသည် POSCO နှင့် Dongkuk Steel တို့တွင် အမှုဆောင်ရာထူးများ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ကွယ်လွန်သူ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ကင်ဂျုံဂျင်၏ တစ်ဦးတည်းသော မြေးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.hancinema.net/lee-sang-yeob-wants-to-be-known-for-his-acting-and-not-his-background-113497.html|title=Lee Sang-yeob Wants to Be Known for His Acting and Not His Background|date=19 December 2013}}</ref> <ref>{{Cite news|title=[김종진 회장 사망..동국제강 표정]|url=https://www.hankyung.com/news/article/2001070515658|date=5 July 2001|language=ko|accessdate=25 February 2023|archivedate=28 June 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240628051115/https://www.hankyung.com/news/article/2001070515658}}</ref> ၂၀၁၃ ဩဂုတ်တွင် ဂုံဟွန်းဂျူနှင့် တစ်နှစ်ခွဲကြာ ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့ပြီး အေဂျင်စီတစ်ခုတည်းတွင် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များဖြစ်ချိန်တွင် ချစ်သူများ ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ဩဂုတ်တွင် အေဂျင်စီမှ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကြောင့် လမ်းခွဲသည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ လမ်းခွဲပြီးနောက် အေဂျင်စီများကို အသီးသီးပြောင်းလဲခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=http://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003381937|title=[단독]이상엽·공현주, 3년여 공개열애 마침표..최근 결별}}</ref> == ရိုက်ကူးရေး == === ရုပ်ရှင် === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |နှစ် ! scope="col" | ခေါင်းစဉ် ! scope="col" | ဇာတ်ကောင် ! scope="col" | မှတ်စုများ ! class="unsortable" scope="col" | {{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- ! rowspan="2" scope="row" | ၂၀၀၈ | ''စူပါမင်းဖြစ်ခဲ့သူ'' | ဆူဂျောင်းရဲ့ ချစ်သူ | | <ref name="midas" /> |- | ''ခြောက်နှစ်ချစ်သူများ'' | ယွန်းဆော့ | | |- ! scope="row" |၂၀၁၁ | ''Penny Pinchers'' | ယန်ဂွမ်ဝူး | | <ref name="midas">{{Cite web|url=https://www.hancinema.net/although-i-was-born-lee-sang-yeob-jun-ji-hyun-then-han-ye-seul-28242.html|title="Although I Was Born" Lee Sang-yeob, Jun Ji-hyun then Han Ye-seul|date=2 March 2011}}</ref> |- ! scope="row" | ၂၀၁၂ | The Nutcracker in 3D | NC၊ Nutcracker | ကိုရီးယားအသံထပ် | <ref>{{Cite web|url=https://www.hancinema.net/kim-yoo-jung-and-lee-sang-yeob-dubs-nutcracker-doll-3d-50177.html|title=Kim Yoo-jung and Lee Sang-yeob dubs "Nutcracker Doll 3D"|date=26 November 2012}}</ref> |- ! scope="row" | ၂၀၁၃ | ''တုတ်ကွေး'' | ဗြောင်ဝူး | | <ref>{{Cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/11181|title=Lee Sang-yeob teams up with top actors in forthcoming film|date=20 June 2012|access-date=25 February 2023|archive-date=30 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030143421/http://en.tenasia.com/archives/11181}}</ref> |- ! scope="row" | ၂၀၁၄ | ''Ex-Files'' | ပတ်အွန်းဟို | | <ref>{{Cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/65669|title=Lee Sang-yeob Joins Han Geng's Film in China|date=19 July 2013|access-date=25 February 2023|archive-date=30 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211030143424/http://en.tenasia.com/archives/65669}}</ref> |- ! scope="row" | ၂၀၁၈ | ''ရွာသားများ'' | ဂျီဆောင်း | | <ref>{{Cite web|url=http://www.koreanfilm.or.kr/eng/news/news.jsp?blbdComCd=601006&seq=4402&mode=VIEW|title=KIM Sae-ron and Don LEE Back on Screen for Heartwarming Drama GOMTAENGI|date=31 July 2017}}</ref> |- ! scope="row" | ၂၀၂၀ | ''ငါသေတဲ့နေ့'' | ဟျောင်းဂျွန် | | <ref>{{Cite web|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/421/0004869761|title=[N인터뷰]③ 이상엽 "결혼은 늘 하고 싶어, 언제든지 열려있다|date=15 September 2020}}</ref> |} === ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |နှစ် ! scope="col" |ခေါင်းစဉ် ! scope="col" |ဇာတ်ကောင် ! scope="col" |မှတ်စုများ ! class="unsortable" scope="col" |{{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" |၂၀၀၇ |''A Happy Woman'' | | | |- ! rowspan="4" scope="row" |၂၀၀၈ |''King Sejong the Great'' |Crown Prince Hyang | |<ref>{{Cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2008090508324193071|script-title=ko:'코끼리' 이상엽, 첫 사극 도전…'대왕세종' 합류|date=5 September 2008|language=ko|access-date=25 February 2023|archive-date=6 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406053346/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2008090508324193071|url-status=dead}}</ref> |- |''Kokkiri (Elephant)'' |Joo Sang-yeob | |<ref>{{Cite web|url=http://news.hankyung.com/article/2008071999827|script-title=ko:이상엽 "'코끼리'는 가족같이 소중한 작품" 종영소감|date=19 July 2008|language=ko|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|access-date=25 February 2023|archive-date=4 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704153035/http://news.hankyung.com/article/2008071999827}}</ref> |- |''The Art of Seduction'' |Sung-il | | |- |''Here He Comes'' | | | |- ! scope="row" |၂၀၀၉ |''Her Style'' |Yoon Seok-woo | | |- ! rowspan="4" scope="row" |၂၀၁၁ |''Midas'' |Han Jang-seok | |<ref>{{Cite web|url=http://news.mk.co.kr/newsRead.php?year=2011&no=119126|script-title=ko:`마이더스` 이상엽, `우중충 외모-촐쌀맞은 수다男` 깨알같은|date=23 February 2011|language=ko}}</ref> |- |''Miss Ripley'' |Ha Cheol-jin | |<ref>{{Cite web|url=http://www.tvreport.co.kr/?c=news&m=newsview&idx=105392|script-title=ko:이상엽, '굿바이 미스 리플리' 박유천 절친으로 등장|date=31 March 2011|language=ko}}</ref> |- |''Can't Lose'' |Yeon Hyung-joo |Cameo (Episode 9) | |- |''Living Among the Rich'' |Lee Sang-yeob | |<ref>{{Cite web|title=Jay Park, Hyun Woo and More Wish Fans a Happy White Day|url=http://enewsworld.interest.me/enews/contents.asp?idx=4297|archive-url=https://archive.today/20130703042420/http://enewsworld.interest.me/enews/contents.asp?idx=4297|archive-date=3 July 2013|archivedate=2013-05-04|date=14 March 2012}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |၂၀၁၂ |''Koisuru Maison ~Rainbow Rose~'' |Han Sae-woo |Japan series |<ref>{{Cite web|title=Lee Sang-yeob cast in KARA Jiyoung's Korea-Japan series|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011121211074705403|archivedate=12 December 2011}}</ref> |- |''The Innocent Man'' |Park Joon-ha | |<ref>{{Cite web|title=Lee Sang-yeob turns lawyer in Song Joong-ki's new TV series|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012070615060193748|archivedate=6 July 2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Park Joon-ha's Ardent Love Wins Over the Ladies!|url=http://english.kbs.co.kr/hallyu/gallery_view.html?No=1622|date=10 October 2012|archivedate=2013-05-04}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" |၂၀၁၃ |''Jang Ok-jung, Living by Love'' |Prince Dongpyeong | |<ref>{{Cite web|url=https://www.hancinema.net/lee-sang-yeob-has-a-crush-on-kim-tae-hee-in-jang-ok-jeong-lives-in-love-52239.html|title=Lee Sang-yeob has a crush on Kim Tae-hee in "Jang Ok-jeong Lives in Love|date=27 January 2013}}</ref> |- |''The Greatest Thing in the World'' |John Harrison | |<ref>{{Cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2975959|title=Actors team up for new adoptee drama|date=13 August 2013|access-date=25 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222064105/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2975959|archive-date=22 February 2014|url-status=dead}}</ref> |- |''A Little Love Never Hurts'' |Jung Jae-min | |<ref>{{Cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/69138|title=Hong Soo-hyun, Lee Sang-yeob to Pair Up in New Drama|date=14 August 2013|access-date=25 February 2023|archive-date=29 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229220235/http://en.tenasia.com/archives/69138}}</ref> |- ! scope="row" |၂၀၁၅ |''House of Bluebird'' |Jang Hyun-do | |<ref>{{Cite web|url=http://biz.newdaily.co.kr/news/article.html?no=10064537|script-title=ko:첫방 '파랑새의 집' 이상엽, 촬영중 셀카 '외모 훈훈'|date=21 February 2015|language=ko}}</ref> |- ! rowspan="5" scope="row" |၂၀၁၆ |''Signal'' |Kim Jin-woo |Cameo (Episode 9–11) |<ref>{{Cite web|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/874002|script-title=ko:‘시그널’ 이상엽, 섬뜩한 살인범으로 등장 ‘강렬’|date=19 February 2016|language=ko|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|access-date=25 February 2023|archive-date=16 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191116104837/http://tenasia.hankyung.com/archives/874002}}</ref> |- |''The Master of Revenge'' |Park Tae-ha | |<ref>{{Cite web|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110369741|title=[TV톡톡]'국수의신' 천정명·이상엽, 시선강탈 예약한 두 남자|date=9 March 2016|language=ko}}</ref> |- |''The Doctors'' |Kim Woo-jin |Cameo (Episode 15–16, 18, 20) |<ref>{{Cite web|url=http://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003367977|script-title=ko:[단독] 이상엽, '닥터스' 특별 출연..명품 연기 뽐낸다|date=3 August 2016|language=ko}}</ref> |- |''Drama Special – Home Sweet Home'' |Kang Sung-min |one act-drama |<ref>{{Cite web|url=http://news.donga.com/3/all/20161013/80778761/1|title='즐거운 나의 집' 최윤석PD "이상엽, 벌벌 떠는 연기는 으뜸"|date=13 October 2016|language=ko}}</ref> |- |''Listen to Love'' |Ahn Joon-young | |<ref>{{Cite news|url=http://newsen.com/news_view.php?uid=201612051100430310&search=title&searchstring=%25C0%25CC%25BB%25F3%25BF%25B1|postscript=ko:‘이아바’ 이상엽 "카메오 강호동 무서웠다..‘살려주세요’ 절로 나와"(인터뷰)|date=5 December 2016|language=ko}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |၂၀၁၇ |[[မင်းတို့အိပ်ပျော်နေခဲ့တုန်းက (ကိုရီးယားရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)|''While You Were Sleeping'']] |Lee Yoo-bum | |<ref>{{Cite news|url=http://m.entertain.naver.com/read?oid=018&aid=0003732013|postscript=ko:[단독]이상엽, '당신이 잠든 사이에' 주연 발탁…이종석·수지 호흡|date=20 January 2017|archivedate=2017-01-21|language=ko}}</ref> |- |''Drama Special – You're Closer Than I Think'' |Choi Woo-jin |one act-drama |<ref>{{Cite web|url=http://www.mydaily.co.kr/new_yk/html/read.php?newsid=201707202054638395&ext=na|title=이상엽 측 "KBS '당신은 생각보다 가까이에 있다' 출연"|date=20 July 2017|language=ko}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |၂၀၁၈ |''The Hymn of Death'' |Kim Hong-ki | |<ref>{{Cite web|url=https://news.sbs.co.kr/news/endPage.do?news_id=N1004685585|title=[SBS Star] Lee Sang-yeob Joins 'Hymn of Death' with Lee Jong Suk|date=27 March 2018}}</ref> |- |''Top Star U-back'' |Choi Ma-dol | |<ref>{{Cite web|url=http://stoo.asiae.co.kr/news/naver_view.htm?idxno=2018071918104216686|script-title=ko:이상엽, '톱스타 유백이' 캐스팅…한국의 잭스패로우 최마돌 役 [공식입장]|date=19 July 2018|language=ko|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|access-date=25 February 2023|archive-date=7 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207131912/http://stoo.asiae.co.kr/news/naver_view.htm?idxno%3D2018071918104216686}}</ref> |- ! scope="row" |၂၀၁၉ |''Love Affairs in the Afternoon'' |Yoon Jung-woo | |<ref>{{Cite web|url=http://sports.donga.com/3/all/20190221/94233083/3|title=[연예뉴스 HOT5] 박하선·이상엽 채널A 새 드라마 주연|date=22 February 2019|language=ko}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" |၂၀၂၀ |'' Once Again'' |Yoon Gyu-jin | |<ref>{{Cite web|url=https://tenasia.hankyung.com/drama/article/2020041990714|title='한 번 다녀왔습니다' 이민정X이상엽, 또 다시 엇갈렸다…시청률 26.6%|date=2020-04-19|language=ko}}</ref> |- |'' Good Casting '' |Yoon Seok-ho | | |- |''Drama Special – Traces of Love'' |Jung Ji-sub |one act-drama |<ref>{{Cite web|url=https://www.chosun.com/entertainments/entertain_photo/2020/10/08/PPQMKQFLNJELRU3VT2GJ76CFQU/|title=[단독] 이상엽X이유영, KBS '드라마스페셜 2020' 출연..믿보배 만난다|date=11 November 2020|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" |၂၀၂၁ |''On the Verge of Insanity'' |Han Se-kwon | |<ref>{{Cite news|title=이상엽, '미치지 않고서야' 주연 확정..정재영|url=https://entertain.v.daum.net/v/20210223114120203|date=February 23, 2021|archivedate=February 23, 2021|language=ko}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |၂၀၂၂ |''Sh**ting Stars'' |Do Ji-hyuk |Cameo (Episode 11) |<ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=609&aid=0000581082|title=이상엽 ‘별똥별’ 특별 출연, 훈남 검사 변신[오늘TV]|date=May 27, 2022|archivedate=May 27, 2022|language=ko}}</ref> |- |''Eve'' |Seo Eun-pyeong | |<ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0001370881|title=[단독] 이상엽, 차기작은 '이브의 스캔들'…열일 이어간다|date=November 9, 2021|archivedate=November 9, 2021|language=ko}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=076&aid=0003821037|title=[공식] 이상엽, '이브' 합류 확정..서예지와 호흡|date=January 11, 2022|archivedate=January 11, 2022|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" |၂၀၂၃ |''Pure Boxer'' |Kim Tae-young | |<ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=117&aid=0003658139|title=이상엽X김소혜, KBS '순정복서' 출연 확정 [공식]|date=October 18, 2022|archivedate=October 18, 2022|language=ko}}</ref> |- |} === ဝဘ်စီးရီး === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |ခုနှစ် ! scope="col" | ခေါင်းစဉ် ! scope="col" | ဇာတ်ရုပ် ! scope="col" | မှတ်စုများ ! class="unsortable" scope="col" | {{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | ၂၀၂၁ | ''Nara ၏အံ့ဖွယ်ကောင်းသောနေ့များ'' | ရည်းစားဟောင်း | Cameo | |- |} === ရုပ်သံရှိုး === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |ခုနှစ် ! scope="col" | ခေါင်းစဉ် ! scope="col" | ဇာတ်ရုပ် ! scope="col" | မှတ်စုများ ! class="unsortable" scope="col" | {{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- ! rowspan="1" scope="row" | ၂၀၁၅ | ''ဆာမိုအာ တောတွင်း ဥပဒေ'' | အဖွဲ့ဝင် | အပိုင်း ၁၉၂-၁၉၄ | <ref>{{Cite web|script-title=ko:'정글의 법칙' 공현주·이상엽 커플 눈길…정글에서 더 빛난 '그 남자의 마음'|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2015122615333430334|date=December 26, 2015|archivedate=May 23, 2016|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" | ၂၀၁၈ | ''မဆင်မခြင်ဘဲ ပျော်တယ်'' | အိမ်ရှင် | | <ref>{{Cite news|url=http://star.mk.co.kr/new/view.php?mc=ST&year=2018&no=579944|postscript=ko:[‘무확행’첫방] “이혼 13년, 혼밥 익숙”...이상민, ‘맛요정’ 된 이유|archivedate=2018-09-17|language=ko}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | ၂၀၁၉ | ''ငါ့သားလေး'' | အထူးအိမ်ရှင် | အပိုင်း ၁၅၈။ | |- | ''အရူးထောင်ဘဝ'' | rowspan="4" | အဖွဲ့ဝင် | | <ref>{{Cite news|url=https://www.allkpop.com/article/2019/08/tvn-variety-prison-life-for-fools-reportedly-coming-to-an-end-due-to-low-ratings|title=tvN variety 'Prison Life for Fools' reportedly coming to an end due to low ratings|archivedate=2019-09-28|language=en}}</ref> |- | ''ဆိုက်ဘေးရီးယားဖြတ်ကျော် လမ်းကြောင်းရှာဖွေသူများ'' | | <ref>{{Cite news|url=https://www.allkpop.com/article/2019/07/actors-lee-sun-gyun-kim-nam-gil-lee-sang-yup-more-to-head-on-a-friendship-trip-to-siberia-for-new-reality|title=Actors Lee Sun Gyun, Kim Nam Gil, Lee Sang Yup, & more to head on a friendship trip to Siberia for new reality|archivedate=2019-09-28|language=en}}</ref> |- ! rowspan="1" scope="row" | ၂၀၂၀ | ''အရူးသုံးယောက်'' | Yang Se-chan ၊ Hwang kwang-hee တို့နှင့်အတူ | <ref>{{Cite news|url=http://stoo.asiae.co.kr/article.php?aid=67664157730|title=이상엽·양세찬·황광희, '세얼간이' 10월 23일 출격 "생방송 예능|archivedate=25 October 2020|language=ko|accessdate=25 February 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201025141140/http://stoo.asiae.co.kr/article.php?aid=67664157730}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | ၂၀၂၁ | ''National Bang Bang Cook Cook'' | | <ref>{{Cite news|title=차태현·장혁·이상엽·현주엽·안정환·김태균, '전국방방쿡쿡' 출연 확정(공식)|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=410&aid=0000768162|date=March 10, 2021|archivedate=March 10, 2020|language=ko}}</ref> |- | ''ကလေးများအတွက် ဘဝသစ်'' | ပူးတွဲအိမ်ရှင် | Kim Hee-ae နဲ့ | <ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=408&aid=0000138949|title=김희애·이상엽, '어린이에게 새 생명을' MC 확정|date=November 19, 2021|archivedate=November 19, 2021|language=ko}}</ref> |- ! scope="row" | ၂၀၂၁-၂၀၂၂ | ''ဆဌမအာရုံ'' | Cast အဖွဲ့ဝင် | ရာသီ ၂-၃ | <ref>{{Cite news|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/421/0005303507|title=[단독] 이상엽, '식스센스2' 고정 합류…유재석·제시와 재회|language=ko|date=April 21, 2021|archivedate=April 25, 2021}}</ref> |- ! scope="row" | ၂၀၂၂ | ''Artistock ဂိမ်း'' | အိမ်ရှင် | | <ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=382&aid=0001004985|title=이상엽 ‘아티스탁 게임’ 인생 첫 단독 MC “영광” (일문일답) [공식]|date=September 19, 2022|archivedate=September 19, 2022|language=ko}}</ref> |} === ဝဘ်ရှိုး === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |ခုနှစ် ! scope="col" | ခေါင်းစဉ် ! scope="col" | အခန်းကဏ္ဍ ! scope="col" | မှတ်စုများ ! class="unsortable" scope="col" | {{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | ၂၀၂၂ | ''စနေနေ့ည တိုက်ရိုက် ကိုရီးယား'' | အိမ်ရှင် | အပိုင်း ၁၆ – ရာသီ ၂ | <ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=018&aid=0005190051|title=브브걸→이상엽, 'SNL 코리아2' 15·16회 호스트 출격 [공식]|date=April 14, 2022|archivedate=April 14, 2022|language=ko}}</ref> |} === အစီအစဉ်မှူး === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |ခုနှစ် ! scope="col" | ခေါင်းစဉ် ! scope="col" | အခန်းကဏ္ဍ ! scope="col" | မှတ်စုများ ! class="unsortable" scope="col" | {{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | ၂၀၂၀ | 2020 KBS ဒရာမာဆုများ | အိမ်ရှင် | {{Interlanguage link|Do Kyung-wan|ko|도경완}} နဲ့ နှင့် ဂျိုဘိုအာ (အပိုင်း ၂) | <ref>{{Cite news|title=2020 KBS 연기대상' 도경완 조보아 이상엽 MC 확정(공식)|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=609&aid=0000375670|date=December 22, 2020|archivedate=December 22, 2020|language=ko}}</ref> |- |} == တေးဂီတ == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" |ခုနှစ် ! scope="col" | ခေါင်းစဉ် ! scope="col" | အခွေ |- | ၂၀၂၀ ! scope="row" | "အိတ်နီ" (빨간 책가방) | ''ကောင်းမွန်သော Casting OST အပိုင်း 4'' |} == သံခန့်အပ်ခြင်း == * အကျိုးစီးပွားဆန့်ကျင်ရေးအက်ဥပဒေ ( <ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=003&aid=0011211287|title=명예 암행어사 대형명함 받은 배우 이상엽|date=May 26, 2022|archivedate=May 26, 2022|language=ko}}</ref> ) အတွက် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးသံတမန် == ဆုများနှင့် အမည်စာရင်းများ == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ဆုပေးပွဲအမည်၊ ပေးအပ်သည့်နှစ်၊ အမျိုးအစား၊ ဆုရွေးချယ်ခံရသူများနှင့် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခြင်းရလဒ် ! scope="col" | ဆုချီးမြှင့်ပွဲ ! scope="col" | ခုနှစ် ! scope="col" | အမျိုးအစား ! scope="col" | ဆန်ခါတင်/လက်ရာ ! scope="col" | ရလဒ် ! class="unsortable" scope="col" | {{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- ! rowspan="2" scope="row" | APAN Star ဆုများ | rowspan="1" style="text-align:center" | ၂၀၁၃ | အကောင်းဆုံးသရုပ်ဆောင်သစ် | rowspan="1" | ''Jang Ok-jung, Living by Love'' | style="text-align:center" | |- | style="text-align:center" | ၂၀၂၁ | ထိပ်တန်းဒရာမာ၊ ဇာတ်ဆောင်ဆု၊ | ''နောက်ထပ်တစ်ခါ''| ''တခါပြန်ပြီး'' | style="text-align:center" | {{Won|color=#green}}<ref>{{Cite news|url=http://m.joynews24.com/v/1310298#_DYAD|title=APAN어워즈', 방탄X임영웅X현빈X주원…인기상 후보 공개 '뜨거운 경합|date=October 26, 2020|archivedate=October 26, 2020|language=ko}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/609/0000355674|title=APAN STAR AWARDS' 우수상 후보 공개, 박보검부터 지창욱까지|date=November 13, 2020|archivedate=November 13, 2020|language=ko}}</ref> <ref>{{Cite news|title=2020 APAN 어워즈' 강하늘·이민정·이상엽·김희선, 흥행작 이끈 최우수상 영예|url=https://entertain.naver.com/read?oid=469&aid=0000574283|date=January 23, 2021|archivedate=January 23, 2020|language=ko}}</ref> |- ! rowspan="6" scope="row" | KBS ဒရာမာဆုများ | rowspan="1" style="text-align:center" | ၂၀၁၂ | အကောင်းဆုံး ဇာတ်ပို့ | rowspan="1" | ''အပြစ်မဲ့လူသား'' | style="text-align:center" | |- | rowspan="1" style="text-align:center" | ၂၀၁၅ | အကောင်းဆုံးစုံတွဲဆု | <small>Chae Soo-bin နှင့်အတူ</small> Lee Sang-yeob<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ''Bluebird အိမ်'' | {{Nom}} | style="text-align:center" | |- | rowspan="4" style="text-align:center" | ၂၀၂၀ | ထူးချွန်ဆု၊ အလယ်အလတ်ပြဇာတ်တွင် သရုပ်ဆောင် | rowspan="2" | ''တခါပြန်ပြီး'' | style="text-align:center" | <ref>{{Cite news|title=[2020 KBS 연기대상] 이장우·이상엽·이정은·진기주 장편드라마 우수상|url=https://www.edaily.co.kr/news/read?newsId=01092246628913456&mediaCodeNo=258|date=January 1, 2021|archivedate=December 31, 2020|language=ko}}</ref> |- | Netizen ဆု၊ သရုပ်ဆောင်| {{Won}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite news|title=김영대·이상엽·조보아 인기상 "팬 투표로 받은 상, 무게 느껴져" [KBS 연기대상]|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/410/0000753372|date=December 31, 2020|archivedate=December 31, 2020|language=ko}}</ref> |- | အကောင်းဆုံးစုံတွဲဆု | Lee Sang-yeob <small>နဲ့ Lee Min-jung တို့ ပါ။</small><br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ''နောက်ထပ်တစ်ခါ''| {{Won}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|date=2021-01-01|title=2020 KBS 연기대상] '한다다' 이상이·이초희 천호진·이정은 이민정·이상엽 베스트커플상|url=https://www.edaily.co.kr/news/read?newsId=01105366628913456&mediaCodeNo=258|archivedate=2021-06-30|language=ko}}</ref> |- | One-Act/Special/Short Drama တွင် အကောင်းဆုံးသရုပ်ဆောင် | ''ဒရာမာ အထူး -အချစ်ခြေရာများ'' | ''Drama Speical - Traces of Love'' | |- ! rowspan="1" scope="row" | Korea Best Star ဆု | rowspan="1" style="text-align:center" | ၂၀၁၉ | အကောင်းဆုံးဒရမ်မာကြယ်ပွင့် | rowspan="2" | ''နေ့လယ်ခင်းမှာ ချစ်ရေးချစ်ရာ'' | style="text-align:center" | |- ! rowspan="1" scope="row" | Korea Cultural Entertainment Awards | rowspan="1" style="text-align:center" | ၂၀၁၉ | အကောင်းဆုံး သရုပ်ဆောင် (ရုပ်သံ)| {{Won}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=o45c6QkjuPc|title=191129 이상엽/윤소이 - 문화연예대상 드라마부문 남여최우수상|date=3 December 2019|language=ko}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | MBC ဒရာမာဆုများ | rowspan="1" style="text-align:center" | ၂၀၁၃ | အကောင်းဆုံးသရုပ်ဆောင်သစ် | rowspan="1" | ''မနာကျင်ရတဲ့ အချစ်ကလေး'' | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/76318|title=Ha Ji-won Receives Top Honor at 2013 MBC Drama Awards|date=31 December 2013|access-date=25 February 2023|archive-date=22 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222050656/http://en.tenasia.com/archives/76318}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center" | ၂၀၂၁ | ထူးချွန်ဆု၊ ဇာတ်ကားတစ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင် | rowspan="1" | ''ရူးသွပ်ခြင်းအနားစွန်းပေါ်၌'' | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=117&aid=0003566080|title=이상엽·장영남, 미니시리즈 우수연기상 [MBC연기대상]|date=December 30, 2021|archivedate=December 30, 2021|language=ko}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | SBS ဒရာမာဆုများ | rowspan="2" style="text-align:center" | ၂၀၁၇ | ထူးချွန်ဆု၊ ဗုဒ္ဓဟူး-ကြာသပတေး ဒရာမာတွင် သရုပ်ဆောင် | rowspan="2" | ''မင်းတို့ အိပ်ပျော်နေခဲ့စဉ်'' | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|url=http://isplus.live.joins.com/news/article/article.asp?total_id=22248479|title=[SBS 연기대상]이상엽·남지현, 수목극 부문 우수상|date=31 December 2017|language=ko}}</ref> |- | တစ်နှစ်တာ၏ဇာတ်ကောင် | {{Nom}} | |- | rowspan="1" style="text-align:center" | ၂၀၂၀ | ထိပ်တန်း ထူးချွန်ဆု၊ မီနီစီးရီး အက်ရှင်ဒရာမာတွင် သရုပ်ဆောင် | rowspan="1" | ''Good Casting'' | style="text-align:center" | <ref>{{Cite news|title=주지훈-김서형, '2020 SBS 연기대상' 미니시리즈 장르/액션 최우수연기|url=https://sports.donga.com/article/all/20210101/104723844/1|date=January 1, 2021|archivedate=December 31, 2020|language=ko}}</ref> |- |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၃ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] jtmf3xpgzne4eizcylmj019ylx2bnfw 10 245356 1061570 1059179 2026-11-05T01:32:12Z Zawzawaungthwin 100038 [[ပလက်ဝမြို့နယ်အတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပလက်ဝရွာများ]] 1061570 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ|မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] * [[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] * [[တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ)|တော်လှန်ရေးအချင်းချင်းပဋိပက္ခများ]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကချင်]] * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[မန္တလေးမြို့ပြတိုက်ပွဲ|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[တောင်သာရွာတိုက်ပွဲ (ချောက်မြို့နယ်)|တောင်သာရွာ]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[ရင်ပေါင်တိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရင်ပေါင်တိုင်]] * [[လက်ယက်ကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ရွှေလှန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရွှေလှန်ရွာ]] * [[ဖားကန့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[ဖလံပင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖလံပင်]] * [[တာတိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေဘူလ]] * [[ပဇီကြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်]] * [[လိုင်ဇာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူး]] * [[မင်းတိုင်ပင် NUG တရားရုံး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|NUG တရားရုံး]] * [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မတော]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တန်းလွဲရာမ]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[လမ်းလယ်ကျစ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လမ်းလယ်ကျစ်]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မိုင်းလုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မိုင်းတုံ]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] * [[ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖူနွမ်း]] * [[ရေးဘီလူးတပ်စခန်း ဗုံးကြဲခံရမှု|ရေးဘီလူးစခန်း]] * [[သံတွဲ ကျောက်ကြီးရွာ အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်ကြီး]] * [[ဆွဲလွဲအိုရွာ အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆွဲလွဲအို]] * [[ထမ္မကြီးရွာ အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ထမ္မကြီး]] * [[NUG အထူးတိုင်းစစ်ဌာန ဗုံးကြဲခံရမှု|NUGတိုင်းစစ်ဌာန]] * [[ကျောက်တော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်တော်]] * [[ရေစကြိုရွာများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေစကြိုရွာများ]] * [[ပလက်ဝမြို့နယ်အတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပလက်ဝရွာများ]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> k8lb254pdt9u621zp359e6djfyg7vka 0 252584 1061695 1056286 2026-11-05T10:54:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1056286|1056286]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061695 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''အကြောက်တရား''' ({{Lang-en|Fear}}) ဆိုသည်မှာ သတ္တဝါတို့၏ အာရုံကြောစနစ်က ဖြစ်ရပ်တစ်ခုခုအပေါ် တုံ့ပြန်ရာတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမနှစ်မြို့ဖွယ်လှုံ့ဆော်မှု (သို့မဟုတ်) ကြောက်ရွံ့မှုကိုဖြစ်စေသော အရာဖြစ်သည်။ အကြောက်တရားသည် သတ္တဝါတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာလှုံ့ဆော်မှုများကိုဖြစ်စေသကဲ့သို့ ခန္ဓာကိုယ်စနစ်များအပေါ်လည်း သက်ရောက်မှုများဖြစ်စေတတ်သည်။ သတ္တဝါတို့တွင် အကြောက်တရားအမျိုးမျိုးရှိကြပြီး ၎င်းတို့မှာ ယျေဘုယျအားဖြင့် ပကတိအကြောက်တရား၊ လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရားနှင့် လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရား ဟူ၍ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ == ပကတိအကြောက်တရား == သတ္တဝါတို့၏ ပကတိအကြောက်တရား ({{Lang-en|Primal Fear}}) သည် မွေးရာပါ ယင်းတို့၏အသိစိတ်ထဲတွင် အာရုံကြောစနစ်က ကြောက်ရွံ့ခြင်းဟူသော လှုံ့ဆော်မှုကိုဖြစ်စေနိုင်သည့် အရာများဖြစ်သည်။ ထိုသို့ပကတိအကြောက်တရားများသည် များသောအားဖြင့် သတ္တဝါတို့ထိန်းချုပ်ရန်ခက်ခဲသော အကြောက်တရားများဖြစ်ပြီး အတိတ်၌ မကြုံတွေ့ဖူးသည့်တိုင် ကြောက်ရွံ့စေတတ်သည်။ အကြောက်လွန်ရောဂါ ({{Lang-en|Phobia}}) တို့မှာ များသောအားဖြင့် ပကတိအကြောက်တရားများဖြစ်သည်။ ပကတိအကြောက်တရားများမှာ ယျေဘုယျအားဖြင့် သေခြင်းကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ အမှောင်ကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ သွေးကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ အနန္ဒလောကကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း အစရှိသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။ == လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရား == လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရား ({{Lang-en|Rational Fear}}) သည် အတိတ်၌ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုခုဖြစ်စေ၊ ပစ္စုပ္ပန်၌ဖြစ်စေ မိမိကိုယ်တိုင် (သို့မဟုတ်) အခြားသူထံမှသွယ်ဝိုက်၍ တွေ့ကြုံဖူးသည့် အကြောက်တရားမျိုးဖြစ်သည်။ လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရားသည် အမှန်တကယ် ကြားဖူး၊ မြင်ဖူး၊ ကြုံဖူးမှသာ ဖြစ်ပေါ်တတ်လေ့ရှိသော အကြောက်တရားဖြစ်ပြီး ၎င်းအကြောက်တရားမျိုးကို စိတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အမှန်တကယ်ရင်ဆိုင်ခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း ထိန်းချုပ်ရန်ဖြစ်နိုင်သည်။ လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရားမျိုးမှာ ကြောက်မက်ဖွယ်သားရဲများနှင့်တွေ့ဆုံရာ၌ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ ရုပ်ရှင် (သို့မဟုတ်) ရုပ်သံများတွင် မြင်တွေ့သည့်အရာများကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ အန္တရာယ်တစ်ခုကိုရင်ဆိုင်နေရစဉ်ကြောက်ရွံ့ခြင်း အစရှိသည့်အကြောက်တရားမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ အကြောက်လွန်ရောဂါ ({{Lang-en|Phobia}}) အချို့သည်လည်း လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရားများကို အလွန်အမင်းကြောက်ရွံ့ရာမှ ဖြစ်စေတတ်သည်။ == လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရား == လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရား ({{Lang-en|Irrational Fear}}) သည် ပစ္စုပ္ပန်၌အမှန်တကယ်မတွေ့ကြုံဖူးသော်လည်း အနာဂတ်တွင်ကြုံတွေ့လာမည်ကို စိုးရိမ်သည့်စိတ်ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသည့် အကြောက်တရားဖြစ်သည်။ ယင်းအကြောက်တရားမျိုးသည် စိတ်ကူးကဖန်တီးလိုက်သော အကြောက်တရားမျိုးလည်းဖြစ်သည်။ လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရားများမှာ အမှန်တကယ်တွင် ကြုံတွေ့နိုင်ခြေအလွန်နည်းပါးသော်လည်း စိတ်ကူးထဲ၌ အတွေးလွန်ရာမှ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရားကို စိုးရိမ်လွန်ရောဂါ ({{Lang-en|Anxiety}}) ခံစားနေရသူများ၊ စိတ်ကစဥ့်ကလျားရောဂါ ({{Lang-en|Schizophrenia}}) ခံစားနေရသူများ၊ စိတ်အတက်အကျမြန်ရောဂါ ({{Lang-en|Bipolar disorder}}) ခံစားနေရသူများ၊ အဆိုးမြင်သမား ({{Lang-en|Pessimist}}) များမှာ အများဆုံးကြောက်ရွံ့တတ်ကြသည်။ လက်တွေ့မဆန်သောကြောက်တရားများတွင် မဖြစ်နိုင်သောအရာများကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ စွဲလမ်းသောအယူအဆတစ်ခုခုအပေါ်ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ မကြုံတွေ့ဖူးသည့်အရာကိုစိုးရိမ်ကြောက်ရွံ့ခြင်း အစရှိသည်တို့ပါဝင်သည်။ [[ကဏ္ဍ:စိတ်ခံစားမှုများ]] [[ကဏ္ဍ:စိတ်ပညာ]] 86v5y5h6nzc9si1t8ipx81gsxocor6j 0 254376 1061472 1057613 2026-11-04T15:00:45Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061472 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ပပဝတီစီရင်ခန်း | image = Pa Pa Wadi See Yin Khan Poster.jpg | caption = ရုပ်ရှင်ပိုစတာ | director = [[ဝိုင်း (ဒါရိုက်တာ)|ဝိုင်း]] | producer = မမီးမီး | story = [[ဝိုင်း (ဒါရိုက်တာ)|ဝိုင်း]] | screenplay = [[ဝိုင်း (ဒါရိုက်တာ)|ဝိုင်း]] | starring = {{plainlist|*[[မိုးဟေကို]] *[[ဖွေးဖွေး]] *[[ထွန်းထွန်း]] *[[အလင်းရောင် (သရုပ်ဆောင်)|အလင်းရောင်]] }} | music = Yangon Post<br/>Richard Ye Win<br/>Farique Chan Wai Onn<br/>Steven Leong Amier Nelson | cinematography = ကျောက်ဖြူ (ပန်းသာ) | editing = ကျော်ခိုင်စိုး | studio = မီးမီးရွှေချူး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | distributor = | released = {{film date|2019|10|10|[[Myanmar]]}} | runtime = ၁၁၃ မိနစ် | country = မြန်မာ | language = မြန်မာ | budget = | gross = }} '''''The Trial of''''' '''''Pa Pa Waddy (ပပဝတီစီရင်ခန်း)''''' သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်ထွက် မြန်မာ ဒရမ်မာရုပ်ရှင်ကားဖြစ်သည်။ မင်းကုသနှင့် ပပဝတီ သဏ္ဌာရီ ဇာတ်လမ်းမှ ပပဝတီရဲ့အလပကဲ့သို့ ထင်ဟ်စေရန် လှပသည့် အမျိုးသမီးနှစ်ဦး၏ ဇာတ်အိမ်ကို အခြေခံပြီး ခေတ်သစ်ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေများနှင့် ဆက်စပ်၍ ပုံဖော်ရိုက်ကူးထားသည့် မြန်မာ Drama ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။ ဤရုပ်ရှင်ကို ဒါရိုက်တာ[[ဝိုင်း (ဒါရိုက်တာ)|ဝိုင်း]] က ရိုက်ကူးထားပြီး၊ <ref>{{cite web|url=https://www.duwun.com.mm/article/dauiktawuie-ntimaset-mmy-ppwtisin-id10278|title=ဒါရိုက်တာဝိုင်းရဲ့ ဖန်တီးမှုအသစ်တွေ မြင်ရမယ့် ''ပပဝတီစီရင်ခန်း''}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://old.mmload.com/news/40545|title=ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတဝက်လောက်ကို ရိုက်ကူးပြီးစီး}} {{Dead link|date=October 2026 }}</ref> အဓိကသရုပ်ဆောင်များအဖြစ် မင်းသမီး [[မိုးဟေကို]]၊ [[ဖွေးဖွေး]]၊ [[ထွန်းထွန်း]] <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2019/01/12/179918.html|title=“ပပဝတီ စီရင်ခန်း” ရုပ်ရှင်မှာ မျက်နှာချထားတဲ့ ထွန်းထွန်း}}</ref> နှင့် [[အလင်းရောင် (သရုပ်ဆောင်)|အလင်းရောင်]] <ref>{{cite web|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%95%E1%80%9D%E1%80%90%E1%80%AE-%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8-%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B9/|title=ပပဝတီစီရင်ခန်းရုပ်ရှင်အတွက် Body အပြောင်းအလဲလုပ်ခဲ့တဲ့ အလင်းရောင်|access-date=11 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523152226/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%95%E1%80%9D%E1%80%90%E1%80%AE-%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8-%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B9/|archive-date=23 May 2025|url-status=dead}}</ref>တို့က ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားကြကာ မီးမီးရွှေချူး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ ဖြန့်ချိကာ ၂၀၁၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်၏ အဓိကဇာတ်ကွက်မှာ အမျိုးသမီးနှစ်ဦး အလှချင်းယှဉ်ပြိုင်ကြရင်း ၎င်းတို့၏ တကယ့်ပကတိပုံစံများကို မေ့လျော့ပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည်ရှာဖွေပုံကို စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ၊ ဆန်းသစ်သော ရှုထောင့်မှနေ၍ ကြည့်ရှုခံစားရမည်ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2018/04/24/156873.html|title=မိုးဟေကို မိခင်ကျန်းမာရေးကြောင့် “ပပဝတီစီရင်ခန်း” ရုပ်ရှင်ကားကြီးရိုက်ကူးမှု ရွေ့ဆိုင်းထား}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/350194|title=မိုးဟေကို၊ ဖွေးဖွေးတို့ အပြိုင်ကြဲအားပြိုင်မှုတွေနဲ့ ရှုစားကြရမည့် ပပဝတီစီရင်ခန်းရုပ်ရှင်(နမူနာ)}}</ref> == ဇာတ်လမ်း == တက္ကသိုလ်ရဲ့အလှဆုံးမိန်းကလေးအဖြစ် နာမည်ကျော်ကြားတဲ့ '''နန်းရွှေမှုန်''' ဟာ လှပတဲ့ရုပ်ရည်ကြောင့် ဘယ်နေရာရောက်ရောက် အဆင်ပြေနေသူတစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာတော့ '''သက်ထားခင်''' ဟာ အရည်အချင်းရှိပြီး အသံကောင်းသူတစ်ဦးဖြစ်ပေမယ့် သူမရဲ့ရုပ်ရည်ကြောင့် လူမှုပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ အလုပ်အကိုင်တွေမှာ အမြဲတမ်းလိုလို ရှေ့မတိုးနိုင်ဘဲ နောက်ဆုတ်နေခဲ့ရပါတယ်။ နန်းရွှေမှုန်ရဲ့ အမြဲအနှိမ်ခံရမှုတွေကြောင့် သက်ထားခင်ဟာ ရင်ထဲမှာ မခံချင်စိတ်တွေ ပြင်းပြင်းထန်ထန် စွဲလာခဲ့ပါတယ်။ တစ်နေ့မှာတော့ သက်ထားခင်ဟာ လုံးဝအသွင်ပြောင်းလဲပြီး လှပတဲ့အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာတော့ သူမတို့နှစ်ဦးရဲ့ အလှယှဉ်ပြိုင်မှုတွေဟာ ပိုပြီးပြင်းထန်လာခဲ့ပါတယ်။ ဇာတ်လမ်းရဲ့အဆုံးမှာတော့ ဒီပြိုင်ဆိုင်မှုတွေကြားကနေ အလှအပဆိုတာဟာ အမြဲတမ်းတည်မြဲတဲ့အရာမဟုတ်ဘဲ၊ မိမိရဲ့ အတွင်းစိတ်နဲ့ အရည်အချင်းတွေကသာ ပိုပြီးအရေးကြီးကြောင်း နှစ်ဦးစလုံး နားလည်သွားကြတဲ့အကြောင်းကို စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ ကြည့်ရှုရမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ == သရုပ်​​ဆောင်​များနှင့်​ ဇာတ်​​ဆောင်​များ == === အဓိကဇာတ်ဆောင် === [[မိုးဟေကို]] သည် အထက်စီးဆန်‌ပြီး လှပသောမိန်းကလေး ရွှေမှုန် အဖြစ်ပါဝင်ထားပါသည် [[ဖွေးဖွေး]] သည် အရည်ချင်းရှိသော်လည်း သနားစရာကောင်းပြီး ရုပ်ရည်ကြည့်မကောင်းသော သက်ထားခင် အဖြစ်ပါဝင်ထားပါသည်၊ သီဟရဲရင့် အဖြစ် [[ထွန်းထွန်း]] ဘုန်းမြတ်သွေး အဖြစ် [[အလင်းရောင် (သရုပ်ဆောင်)|အလင်းရောင်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:၂၀၁၉ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] {{Myanmar-film-stub}} cxq62u2khl5s7z62s7dq6tsji702lgr 0 256392 1061592 917409 2026-11-05T04:33:46Z ~2026-58811-79 150408 1061592 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politician | name = အောင်လင်းထွန်း | image = | caption = | birth_date = ၁၉၇၁ | birth_place = | residence = | death_date = | death_place = |office = [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး |appointer= နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |leader = [[မြထွန်းဦး]] |term_start = ၁၁ မေ ၂၀၂၁ |term_end = ၂၈ မေ ၂၀၂၄ |predecessor = ဗိုလ်ချုပ် မြင့်နွယ် |successor = ဗိုလ်ချုပ် [[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုလေး]] |president = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) |1blankname = ဝန်ကြီးချုပ် |1namedata = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | office1 = | term_start1 = | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = |majority1 = | constituency1 = | party = | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ်(၃၃) | occupation = | majority = |branch = {{army|Myanmar}} |allegiance = {{flag|Myanmar}} | spouse = | children = | website = | footnotes = |honorific_prefix= ဗိုလ်ချုပ်|military_blank1=ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်|military_data1=ကြည်း ၂၃၁၆၈}} '''ဗိုလ်ချုပ် အောင်လင်းထွန်း''' (၁၉၇၁ ဖွား) သည် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.opensanctions.org/entities/NK-TAzzmdK4nQY2cs7sQp4zTn/|title=Aung Lin Tun|work=open sanctions|access-date=1 April 2024 }}</ref> ယင်းမတိုင်မီက သူသည် [[တပ်မတော်]] တွင် တွဲဖက် စစ်ထောက်ချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ == ပညာရေးနှင့် စစ်မှုထမ်းဘဝ == သူသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် (၃၃) ဆင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/05/12/241729.html|title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် အစိုးရအဖွဲ့ ရုံး ဝန်ကြီး ဖြစ်လာ|work=The Irrawaddy|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁၂ မေ ၂၀၂၁ }}</ref> ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၃၁၆၈ ဖြင့် [[တပ်မတော်]] တွင် စစ်မှုထမ်းသည်။တပ်မတော် တွင် တာဝန် အဆင့်ဆင့်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် [[အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ ၂၂]] တပ်မမှူး အဖြစ် ရာထူးတိုးသည်။ယင်းနောက် တွဲဖက် စစ်ထောက်ချုပ် (၁) အဖြစ် ဆက်လက်ရာထူးတိုးသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/duttiysmmtt-uumngche-2021-khunc-73ncmeaak-lttlprenekngpre-bhiukeaamttii-duttiyakim|title=ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ (၇၃)နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ကျင်းပရေး ဗဟိုကော်မတီ ဒုတိယအကြိမ် ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား|work=Myanmar Digital News|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀|archive-date=1 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240401034724/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/duttiysmmtt-uumngche-2021-khunc-73ncmeaak-lttlprenekngpre-bhiukeaamttii-duttiyakim}}</ref> == ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်လာပုံ == [[တပ်မတော်]] က ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ တွင် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် သူသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်တွင် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/12446?d=1|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=CINCDS Myanmar|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date= ၁၁ မေ ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/index.php/duttiywnkiikhupnng-pnnytheaangcuwnkii-biulkhupkii-ttngaeaangcn-mnmaaniungngnchiungraa-2|title=ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂယာယီဌာနေညှိနှိုင်းရေးမှူးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ယာယီညှိနှိုင်းရေးမှူးဖြစ်သူ Mr. Marcoluigi Corsi ကို လက်ခံတွေ့ဆုံ|work=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> === ပဟေဠိသဖွယ်ရာထူးမှဖယ်ရှားခံရမှု === ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] က အမိန့်အမှတ် (၂၄/၂၀၂၄) ဖြင့် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီးအသစ်တစ်ဦး အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/292107|title=ကာကွယ်ရေးဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကိုလေး ခန့်အပ်ခံရ|work=Eleven Media Group|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၉ မေ ၂၀၂၄ }}</ref> ထိုသို့ ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး တစ်ရက်အကြာ မေလ ၃၀ရက်နေ့တွင် အစိုးရအဆက်ဆက် အမိန့်အမှတ်ဖြင့် ထုတ်ပြန်လေ့ရှိကြသော ရာထူးမှ အနားပေးခြင်း၊ရပ်စဲခြင်း စသည့် မည်သည့်အမိန့်စာကိုမှ ထုတ်ပြန်ခြင်းမပြုဘဲ အစိုးရ [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ကဖော်ပြသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း ထဲမှနေ၍ ဗိုလ်ချုပ်အောင်လင်းထွန်း၏ အမည်အား ဖယ်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/defense-minister-arrested-junta-05292024023203.html|title=ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရတဲ့ ကာကွယ်ရေးဒုဝန်ကြီးကို စစ်ကောင်စီ အနားပေး|work=RFA Burmese|access-d == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှု == [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂ အဖွဲ့]] က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ရက် တွင် ၎င်းအား ဒီမိုကရေစီ နှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ပျက်ပြားစေမှု၊ နိုင်ငံတွင်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများထဲ တာဝန်ရှိသူ တစ်ဦးဟု သတ်မှတ်ဖော်ပြပြီး ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုစာရင်း ထဲ ထည့်သွင်းသည်။<ref>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32021R0998&from=EN|title=implementing Regulation (EU) No 401/2013 concerning restrictive measures in view of the situation in Myanmar/Burma|work=COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2021/998|access-date=1 April 2024|date=21 June 2021 }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/eu-sanctions-on-military-leaders-06212021181645.html|title=လူပုဂ္ဂိုလ်ရှစ်ယောက်နဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးသုံးခုကို အီးယူ ထပ်တိုးဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့|work=RFA Burmese|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၁ ဇွန် ၂၀၂၁ }}</ref> ယင်းအပြင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ|ဆွတ်ဇာလန်နိုင်ငံ]] က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ရက် တွင် လည်းကောင်း<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/Switzerland-impose-new-sanction-on-Myanmar-military-generals-/5949636.html|title=စစ်ကောင်စီဝန်ကြီးတချို့အပေါ် ဆွစ်ဇာလန် ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုအသစ် ချမှတ်|work=VOA Burmese|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ }}</ref> စသည်ဖြင့် အရေးယူပိတ်ဆို့သည်။ == ကိုးကား == {{Lifetime|၁၉၇၁| }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] f62dbty6tfiamf6oo7bkgwwt1py9tor 1061594 1061592 2026-11-05T04:37:41Z ~2026-58811-79 150408 1061594 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politician | name = အောင်လင်းထွန်း | image = | caption = | birth_date = ၁၉၇၁ | birth_place = | residence = | death_date = | death_place = |office = [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး |appointer= နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |leader = [[မြထွန်းဦး]] |term_start = ၁၁ မေ ၂၀၂၁ |term_end = ၂၈ မေ ၂၀၂၄ |predecessor = ဗိုလ်ချုပ် မြင့်နွယ် |successor = ဗိုလ်ချုပ် [[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုလေး]] |president = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) |1blankname = ဝန်ကြီးချုပ် |1namedata = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | office1 = | term_start1 = | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = |majority1 = | constituency1 = | party = | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ်(၃၃) | occupation = | majority = |branch = {{army|Myanmar}} |allegiance = {{flag|Myanmar}} | spouse = | children = | website = | footnotes = |honorific_prefix= ဗိုလ်ချုပ်|military_blank1=ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်|military_data1=ကြည်း ၂၃၁၆၈}} '''ဗိုလ်ချုပ် အောင်လင်းထွန်း''' (၁၉၇၁ ဖွား) သည် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.opensanctions.org/entities/NK-TAzzmdK4nQY2cs7sQp4zTn/|title=Aung Lin Tun|work=open sanctions|access-date=1 April 2024 }}</ref> ယင်းမတိုင်မီက သူသည် [[တပ်မတော်]] တွင် တွဲဖက် စစ်ထောက်ချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ == ပညာရေးနှင့် စစ်မှုထမ်းဘဝ == သူသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် (၃၃) ဆင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/05/12/241729.html|title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် အစိုးရအဖွဲ့ ရုံး ဝန်ကြီး ဖြစ်လာ|work=The Irrawaddy|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁၂ မေ ၂၀၂၁ }}</ref> ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၃၁၆၈ ဖြင့် [[တပ်မတော်]] တွင် စစ်မှုထမ်းသည်။တပ်မတော် တွင် တာဝန် အဆင့်ဆင့်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် [[အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ ၂၂]] တပ်မမှူး အဖြစ် ရာထူးတိုးသည်။တပ်မ(၂၂) တပ်မမှူး မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် စကခ(၄) စကခမှူး အဖြစ်ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် ၂၀၁၈ ခုနှစ် မေလ တွင် တွဲဖက် စစ်ထောက်ချုပ် (၁) ဗိုလ်ချုပ် ရာထူး အဖြစ် ဆက်လက်ရာထူးတိုးသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/duttiysmmtt-uumngche-2021-khunc-73ncmeaak-lttlprenekngpre-bhiukeaamttii-duttiyakim|title=ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ (၇၃)နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ကျင်းပရေး ဗဟိုကော်မတီ ဒုတိယအကြိမ် ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား|work=Myanmar Digital News|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀|archive-date=1 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240401034724/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/duttiysmmtt-uumngche-2021-khunc-73ncmeaak-lttlprenekngpre-bhiukeaamttii-duttiyakim}}</ref> == ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်လာပုံ == [[တပ်မတော်]] က ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ တွင် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် သူသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်တွင် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/12446?d=1|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=CINCDS Myanmar|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date= ၁၁ မေ ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/index.php/duttiywnkiikhupnng-pnnytheaangcuwnkii-biulkhupkii-ttngaeaangcn-mnmaaniungngnchiungraa-2|title=ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂယာယီဌာနေညှိနှိုင်းရေးမှူးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ယာယီညှိနှိုင်းရေးမှူးဖြစ်သူ Mr. Marcoluigi Corsi ကို လက်ခံတွေ့ဆုံ|work=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> === ပဟေဠိသဖွယ်ရာထူးမှဖယ်ရှားခံရမှု === ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] က အမိန့်အမှတ် (၂၄/၂၀၂၄) ဖြင့် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီးအသစ်တစ်ဦး အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/292107|title=ကာကွယ်ရေးဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကိုလေး ခန့်အပ်ခံရ|work=Eleven Media Group|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၉ မေ ၂၀၂၄ }}</ref> ထိုသို့ ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး တစ်ရက်အကြာ မေလ ၃၀ရက်နေ့တွင် အစိုးရအဆက်ဆက် အမိန့်အမှတ်ဖြင့် ထုတ်ပြန်လေ့ရှိကြသော ရာထူးမှ အနားပေးခြင်း၊ရပ်စဲခြင်း စသည့် မည်သည့်အမိန့်စာကိုမှ ထုတ်ပြန်ခြင်းမပြုဘဲ အစိုးရ [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ကဖော်ပြသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း ထဲမှနေ၍ ဗိုလ်ချုပ်အောင်လင်းထွန်း၏ အမည်အား ဖယ်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/defense-minister-arrested-junta-05292024023203.html|title=ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရတဲ့ ကာကွယ်ရေးဒုဝန်ကြီးကို စစ်ကောင်စီ အနားပေး|work=RFA Burmese|access-d == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှု == [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂ အဖွဲ့]] က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ရက် တွင် ၎င်းအား ဒီမိုကရေစီ နှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ပျက်ပြားစေမှု၊ နိုင်ငံတွင်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများထဲ တာဝန်ရှိသူ တစ်ဦးဟု သတ်မှတ်ဖော်ပြပြီး ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုစာရင်း ထဲ ထည့်သွင်းသည်။<ref>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32021R0998&from=EN|title=implementing Regulation (EU) No 401/2013 concerning restrictive measures in view of the situation in Myanmar/Burma|work=COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2021/998|access-date=1 April 2024|date=21 June 2021 }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/eu-sanctions-on-military-leaders-06212021181645.html|title=လူပုဂ္ဂိုလ်ရှစ်ယောက်နဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးသုံးခုကို အီးယူ ထပ်တိုးဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့|work=RFA Burmese|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၁ ဇွန် ၂၀၂၁ }}</ref> ယင်းအပြင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ|ဆွတ်ဇာလန်နိုင်ငံ]] က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ရက် တွင် လည်းကောင်း<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/Switzerland-impose-new-sanction-on-Myanmar-military-generals-/5949636.html|title=စစ်ကောင်စီဝန်ကြီးတချို့အပေါ် ဆွစ်ဇာလန် ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုအသစ် ချမှတ်|work=VOA Burmese|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ }}</ref> စသည်ဖြင့် အရေးယူပိတ်ဆို့သည်။ == ကိုးကား == {{Lifetime|၁၉၇၁| }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] k0jwvb3n5wdsmbruw6urhlqgn1rqo20 1061629 1061594 2026-11-05T06:01:53Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-58811-79|~2026-58811-79]] ([[User talk:~2026-58811-79|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1061594|1061594]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061629 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politician | name = အောင်လင်းထွန်း | image = | caption = | birth_date = ၁၉၇၁ | birth_place = | residence = | death_date = | death_place = |office = [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး |appointer= နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |leader = [[မြထွန်းဦး]] |term_start = ၁၁ မေ ၂၀၂၁ |term_end = ၂၈ မေ ၂၀၂၄ |predecessor = ဗိုလ်ချုပ် မြင့်နွယ် |successor = ဗိုလ်ချုပ် [[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုလေး]] |president = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) |1blankname = ဝန်ကြီးချုပ် |1namedata = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | office1 = | term_start1 = | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = |majority1 = | constituency1 = | party = | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ်(၃၃) | occupation = | majority = |branch = {{army|Myanmar}} |allegiance = {{flag|Myanmar}} | spouse = | children = | website = | footnotes = |honorific_prefix= ဗိုလ်ချုပ်|military_blank1=ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်|military_data1=ကြည်း ၂၃၁၆၈}} '''ဗိုလ်ချုပ် အောင်လင်းထွန်း''' (၁၉၇၁ ဖွား) သည် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.opensanctions.org/entities/NK-TAzzmdK4nQY2cs7sQp4zTn/|title=Aung Lin Tun|work=open sanctions|access-date=1 April 2024 }}</ref> ယင်းမတိုင်မီက သူသည် [[တပ်မတော်]] တွင် တွဲဖက် စစ်ထောက်ချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ == ပညာရေးနှင့် စစ်မှုထမ်းဘဝ == သူသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် (၃၃) ဆင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/05/12/241729.html|title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် အစိုးရအဖွဲ့ ရုံး ဝန်ကြီး ဖြစ်လာ|work=The Irrawaddy|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁၂ မေ ၂၀၂၁ }}</ref> ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၃၁၆၈ ဖြင့် [[တပ်မတော်]] တွင် စစ်မှုထမ်းသည်။တပ်မတော် တွင် တာဝန် အဆင့်ဆင့်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် [[အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ ၂၂]] တပ်မမှူး အဖြစ် ရာထူးတိုးသည်။ယင်းနောက် တွဲဖက် စစ်ထောက်ချုပ် (၁) အဖြစ် ဆက်လက်ရာထူးတိုးသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/duttiysmmtt-uumngche-2021-khunc-73ncmeaak-lttlprenekngpre-bhiukeaamttii-duttiyakim|title=ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ (၇၃)နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ကျင်းပရေး ဗဟိုကော်မတီ ဒုတိယအကြိမ် ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား|work=Myanmar Digital News|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀|archive-date=1 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240401034724/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/duttiysmmtt-uumngche-2021-khunc-73ncmeaak-lttlprenekngpre-bhiukeaamttii-duttiyakim}}</ref> == ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်လာပုံ == [[တပ်မတော်]] က ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ တွင် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် သူသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်တွင် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/12446?d=1|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=CINCDS Myanmar|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date= ၁၁ မေ ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/index.php/duttiywnkiikhupnng-pnnytheaangcuwnkii-biulkhupkii-ttngaeaangcn-mnmaaniungngnchiungraa-2|title=ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂယာယီဌာနေညှိနှိုင်းရေးမှူးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ယာယီညှိနှိုင်းရေးမှူးဖြစ်သူ Mr. Marcoluigi Corsi ကို လက်ခံတွေ့ဆုံ|work=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> === ပဟေဠိသဖွယ်ရာထူးမှဖယ်ရှားခံရမှု === ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] က အမိန့်အမှတ် (၂၄/၂၀၂၄) ဖြင့် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီးအသစ်တစ်ဦး အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/292107|title=ကာကွယ်ရေးဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကိုလေး ခန့်အပ်ခံရ|work=Eleven Media Group|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၉ မေ ၂၀၂၄ }}</ref> ထိုသို့ ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး တစ်ရက်အကြာ မေလ ၃၀ရက်နေ့တွင် အစိုးရအဆက်ဆက် အမိန့်အမှတ်ဖြင့် ထုတ်ပြန်လေ့ရှိကြသော ရာထူးမှ အနားပေးခြင်း၊ရပ်စဲခြင်း စသည့် မည်သည့်အမိန့်စာကိုမှ ထုတ်ပြန်ခြင်းမပြုဘဲ အစိုးရ [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ကဖော်ပြသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း ထဲမှနေ၍ ဗိုလ်ချုပ်အောင်လင်းထွန်း၏ အမည်အား ဖယ်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/defense-minister-arrested-junta-05292024023203.html|title=ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရတဲ့ ကာကွယ်ရေးဒုဝန်ကြီးကို စစ်ကောင်စီ အနားပေး|work=RFA Burmese|access-d == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှု == [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂ အဖွဲ့]] က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ရက် တွင် ၎င်းအား ဒီမိုကရေစီ နှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ပျက်ပြားစေမှု၊ နိုင်ငံတွင်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများထဲ တာဝန်ရှိသူ တစ်ဦးဟု သတ်မှတ်ဖော်ပြပြီး ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုစာရင်း ထဲ ထည့်သွင်းသည်။<ref>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32021R0998&from=EN|title=implementing Regulation (EU) No 401/2013 concerning restrictive measures in view of the situation in Myanmar/Burma|work=COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2021/998|access-date=1 April 2024|date=21 June 2021 }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/eu-sanctions-on-military-leaders-06212021181645.html|title=လူပုဂ္ဂိုလ်ရှစ်ယောက်နဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးသုံးခုကို အီးယူ ထပ်တိုးဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့|work=RFA Burmese|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၁ ဇွန် ၂၀၂၁ }}</ref> ယင်းအပြင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ|ဆွတ်ဇာလန်နိုင်ငံ]] က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ရက် တွင် လည်းကောင်း<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/Switzerland-impose-new-sanction-on-Myanmar-military-generals-/5949636.html|title=စစ်ကောင်စီဝန်ကြီးတချို့အပေါ် ဆွစ်ဇာလန် ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုအသစ် ချမှတ်|work=VOA Burmese|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ }}</ref> စသည်ဖြင့် အရေးယူပိတ်ဆို့သည်။ == ကိုးကား == {{Lifetime|၁၉၇၁| }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] f62dbty6tfiamf6oo7bkgwwt1py9tor 1061630 1061629 2026-11-05T06:02:12Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-58811-79|~2026-58811-79]] ([[User talk:~2026-58811-79|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1061592|1061592]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061630 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politician | name = အောင်လင်းထွန်း | image = | caption = | birth_date = ၁၉၇၁ | birth_place = | residence = | death_date = | death_place = |office = [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး |appointer= နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |leader = [[မြထွန်းဦး]] |term_start = ၁၁ မေ ၂၀၂၁ |term_end = ၂၈ မေ ၂၀၂၄ |predecessor = ဗိုလ်ချုပ် မြင့်နွယ် |successor = ဗိုလ်ချုပ် [[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုလေး]] |president = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) |1blankname = ဝန်ကြီးချုပ် |1namedata = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | office1 = | term_start1 = | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = |majority1 = | constituency1 = | party = | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ်(၃၃) | occupation = | majority = |branch = {{army|Myanmar}} |allegiance = {{flag|Myanmar}} | spouse = | children = | website = | footnotes = |honorific_prefix= ဗိုလ်ချုပ်|military_blank1=ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်|military_data1=ကြည်း ၂၃၁၆၈}} '''ဗိုလ်ချုပ် အောင်လင်းထွန်း''' (၁၉၇၁ ဖွား) သည် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.opensanctions.org/entities/NK-TAzzmdK4nQY2cs7sQp4zTn/|title=Aung Lin Tun|work=open sanctions|access-date=1 April 2024 }}</ref> ယင်းမတိုင်မီက သူသည် [[တပ်မတော်]] တွင် တွဲဖက် စစ်ထောက်ချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ == ပညာရေးနှင့် စစ်မှုထမ်းဘဝ == သူသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် (၃၃) ဆင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/05/12/241729.html|title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် အစိုးရအဖွဲ့ ရုံး ဝန်ကြီး ဖြစ်လာ|work=The Irrawaddy|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁၂ မေ ၂၀၂၁ }}</ref> ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၃၁၆၈ ဖြင့် [[တပ်မတော်]] တွင် စစ်မှုထမ်းသည်။တပ်မတော် တွင် တာဝန် အဆင့်ဆင့်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် [[အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ ၂၂]] တပ်မမှူး အဖြစ် ရာထူးတိုးသည်။ယင်းနောက် တွဲဖက် စစ်ထောက်ချုပ် (၁) အဖြစ် ဆက်လက်ရာထူးတိုးသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/duttiysmmtt-uumngche-2021-khunc-73ncmeaak-lttlprenekngpre-bhiukeaamttii-duttiyakim|title=ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ (၇၃)နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ကျင်းပရေး ဗဟိုကော်မတီ ဒုတိယအကြိမ် ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား|work=Myanmar Digital News|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀|archive-date=1 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240401034724/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/duttiysmmtt-uumngche-2021-khunc-73ncmeaak-lttlprenekngpre-bhiukeaamttii-duttiyakim}}</ref> == ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်လာပုံ == [[တပ်မတော်]] က ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ တွင် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် သူသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်တွင် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/12446?d=1|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=CINCDS Myanmar|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date= ၁၁ မေ ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/index.php/duttiywnkiikhupnng-pnnytheaangcuwnkii-biulkhupkii-ttngaeaangcn-mnmaaniungngnchiungraa-2|title=ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂယာယီဌာနေညှိနှိုင်းရေးမှူးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ယာယီညှိနှိုင်းရေးမှူးဖြစ်သူ Mr. Marcoluigi Corsi ကို လက်ခံတွေ့ဆုံ|work=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> === ပဟေဠိသဖွယ်ရာထူးမှဖယ်ရှားခံရမှု === ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] က အမိန့်အမှတ် (၂၄/၂၀၂၄) ဖြင့် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီးအသစ်တစ်ဦး အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/292107|title=ကာကွယ်ရေးဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကိုလေး ခန့်အပ်ခံရ|work=Eleven Media Group|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၉ မေ ၂၀၂၄ }}</ref> ထိုသို့ ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး တစ်ရက်အကြာ မေလ ၃၀ရက်နေ့တွင် အစိုးရအဆက်ဆက် အမိန့်အမှတ်ဖြင့် ထုတ်ပြန်လေ့ရှိကြသော ရာထူးမှ အနားပေးခြင်း၊ရပ်စဲခြင်း စသည့် မည်သည့်အမိန့်စာကိုမှ ထုတ်ပြန်ခြင်းမပြုဘဲ အစိုးရ [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ကဖော်ပြသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း ထဲမှနေ၍ ဗိုလ်ချုပ်အောင်လင်းထွန်း၏ အမည်အား ဖယ်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/defense-minister-arrested-junta-05292024023203.html|title=ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရတဲ့ ကာကွယ်ရေးဒုဝန်ကြီးကို စစ်ကောင်စီ အနားပေး|work=RFA Burmese|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၉ မေ ၂၀၂၄}}</ref> သူ့ကို ၂၀၂၄ခုနှစ် [[တပ်မတော်နေ့]] မတိုင်မီ ကတည်းက [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]ကပေးသည့် [[လိမ်လည်မှု|ကျားဖြန့်]] ဆက်စပ်စာရင်းကြောင့် တပ်မတော်က ထိန်းသိမ်းစစ်ဆေးလိုက်ပြီး <ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/50672/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3P1v__JDduy_s6o8pf0b9jMrIH5XBD5L5gQSHVnB_FywS8ZnwQZIqIqWg_aem_AbjF00Xx9rRZdCyhBZ8PLq9rDP-g8jereFbO1HBSOWzcmqIV6C8CQ1s6Sqqf8GONrsKVJWESqGLzT4YuYR0S2U0Z|title=တရုတ်တောင်းဆိုမှုကြောင့် ကာကွယ်ရေးဒုဝန်ကြီးကို ကျားဖြန့်သံသယဖြင့် စစ်ကောင်စီဖမ်းဆီး|work=Myanmar Now|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၃ ဧပြီ ၂၀၂၄|archive-date=30 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530081127/https://myanmar-now.org/mm/news/50672/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3P1v__JDduy_s6o8pf0b9jMrIH5XBD5L5gQSHVnB_FywS8ZnwQZIqIqWg_aem_AbjF00Xx9rRZdCyhBZ8PLq9rDP-g8jereFbO1HBSOWzcmqIV6C8CQ1s6Sqqf8GONrsKVJWESqGLzT4YuYR0S2U0Z}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c3gjj23e045o|title=တရုတ်ကပေးတဲ့စာရင်းကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်တွေစစ်ဆေးခံနေရ|work=BBC Burmese|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၃ ဧပြီ ၂၀၂၄}}</ref> ရာထူးနေရာမှ အမည်ဖယ်ရှားခံရသည်အထိ လူမြင်ကွင်းမှ ပျောက်ကွယ်နေခဲ့သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]ဘက်က သတင်းမထုတ်ပြန်သော်လည်း ၎င်းအား တပ်မတော်မှ ထုတ်ပယ်ကာ ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်လိုက်သည်ဟု သတင်းမီဒီယာများက ဖော်ပြကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/653914|title=စစ်ခေါင်းဆောင်က ကာကွယ်ရေးဒုဝန်ကြီးသစ်ခန့်၊ တပ်တွင်းရာထူးများ အပြောင်းအလဲလုပ်|work=DVB|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၉ မေ ၂၀၂၄}}</ref> == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှု == [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂ အဖွဲ့]] က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ရက် တွင် ၎င်းအား ဒီမိုကရေစီ နှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ပျက်ပြားစေမှု၊ နိုင်ငံတွင်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများထဲ တာဝန်ရှိသူ တစ်ဦးဟု သတ်မှတ်ဖော်ပြပြီး ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုစာရင်း ထဲ ထည့်သွင်းသည်။<ref>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32021R0998&from=EN|title=implementing Regulation (EU) No 401/2013 concerning restrictive measures in view of the situation in Myanmar/Burma|work=COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2021/998|access-date=1 April 2024|date=21 June 2021 }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/eu-sanctions-on-military-leaders-06212021181645.html|title=လူပုဂ္ဂိုလ်ရှစ်ယောက်နဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးသုံးခုကို အီးယူ ထပ်တိုးဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့|work=RFA Burmese|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၁ ဇွန် ၂၀၂၁ }}</ref> ယင်းအပြင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ|ဆွတ်ဇာလန်နိုင်ငံ]] က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ရက် တွင် လည်းကောင်း<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/Switzerland-impose-new-sanction-on-Myanmar-military-generals-/5949636.html|title=စစ်ကောင်စီဝန်ကြီးတချို့အပေါ် ဆွစ်ဇာလန် ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုအသစ် ချမှတ်|work=VOA Burmese|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ }}</ref> စသည်ဖြင့် အရေးယူပိတ်ဆို့သည်။ == ကိုးကား == {{Lifetime|၁၉၇၁| }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] ghxm2ctq1zsg3gez984r6ky1zk121xa 1061631 1061630 2026-11-05T06:04:33Z Zawzawaungthwin 100038 မွမ်းမံခြင်း 1061631 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politician | name = အောင်လင်းထွန်း | image = | caption = | birth_date = ၁၉၇၁ | birth_place = | residence = | death_date = | death_place = |office = [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး |appointer= နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |leader = [[မြထွန်းဦး]] |term_start = ၁၁ မေ ၂၀၂၁ |term_end = ၂၈ မေ ၂၀၂၄ |predecessor = ဗိုလ်ချုပ် မြင့်နွယ် |successor = ဗိုလ်ချုပ် [[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုလေး]] |president = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) |1blankname = ဝန်ကြီးချုပ် |1namedata = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | office1 = | term_start1 = | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = |majority1 = | constituency1 = | party = | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ်(၃၃) | occupation = | majority = |branch = {{army|Myanmar}} |allegiance = {{flag|Myanmar}} | spouse = | children = | website = | footnotes = |honorific_prefix= ဗိုလ်ချုပ်|military_blank1=ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်|military_data1=ကြည်း ၂၃၁၆၈}} '''ဗိုလ်ချုပ် အောင်လင်းထွန်း''' (၁၉၇၁ ဖွား) သည် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.opensanctions.org/entities/NK-TAzzmdK4nQY2cs7sQp4zTn/|title=Aung Lin Tun|work=open sanctions|access-date=1 April 2024 }}</ref> ယင်းမတိုင်မီက သူသည် [[တပ်မတော်]] တွင် တွဲဖက် [[စစ်ထောက်ချုပ်]] ဖြစ်ခဲ့သည်။ == ပညာရေးနှင့် စစ်မှုထမ်းဘဝ == သူသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် (၃၃) ဆင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/05/12/241729.html|title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် အစိုးရအဖွဲ့ ရုံး ဝန်ကြီး ဖြစ်လာ|work=The Irrawaddy|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁၂ မေ ၂၀၂၁ }}</ref> ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၃၁၆၈ ဖြင့် [[တပ်မတော်]] တွင် စစ်မှုထမ်းသည်။တပ်မတော် တွင် တာဝန် အဆင့်ဆင့်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် [[အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ ၂၂]] တပ်မမှူး အဖြစ် ရာထူးရာထူးတိုးသည်။တပ်မ(၂၂) တပ်မမှူး မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် စကခ(၄) စကခမှူး အဖြစ်ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် ၂၀၁၈ ခုနှစ် မေလ တွင် တွဲဖက် စစ်ထောက်ချုပ် (၁) ဗိုလ်ချုပ် ရာထူး အဖြစ် ဆက်လက်ရာထူးတိုးသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/duttiysmmtt-uumngche-2021-khunc-73ncmeaak-lttlprenekngpre-bhiukeaamttii-duttiyakim|title=ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ (၇၃)နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ကျင်းပရေး ဗဟိုကော်မတီ ဒုတိယအကြိမ် ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား|work=Myanmar Digital News|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀|archive-date=1 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240401034724/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/duttiysmmtt-uumngche-2021-khunc-73ncmeaak-lttlprenekngpre-bhiukeaamttii-duttiyakim}}</ref> == ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်လာပုံ == [[တပ်မတော်]] က ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ တွင် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် သူသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်တွင် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/12446?d=1|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=CINCDS Myanmar|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date= ၁၁ မေ ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/index.php/duttiywnkiikhupnng-pnnytheaangcuwnkii-biulkhupkii-ttngaeaangcn-mnmaaniungngnchiungraa-2|title=ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂယာယီဌာနေညှိနှိုင်းရေးမှူးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ယာယီညှိနှိုင်းရေးမှူးဖြစ်သူ Mr. Marcoluigi Corsi ကို လက်ခံတွေ့ဆုံ|work=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> === ပဟေဠိသဖွယ်ရာထူးမှဖယ်ရှားခံရမှု === ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] က အမိန့်အမှတ် (၂၄/၂၀၂၄) ဖြင့် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီးအသစ်တစ်ဦး အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/292107|title=ကာကွယ်ရေးဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကိုလေး ခန့်အပ်ခံရ|work=Eleven Media Group|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၉ မေ ၂၀၂၄ }}</ref> ထိုသို့ ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး တစ်ရက်အကြာ မေလ ၃၀ရက်နေ့တွင် အစိုးရအဆက်ဆက် အမိန့်အမှတ်ဖြင့် ထုတ်ပြန်လေ့ရှိကြသော ရာထူးမှ အနားပေးခြင်း၊ရပ်စဲခြင်း စသည့် မည်သည့်အမိန့်စာကိုမှ ထုတ်ပြန်ခြင်းမပြုဘဲ အစိုးရ [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ကဖော်ပြသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း ထဲမှနေ၍ ဗိုလ်ချုပ်အောင်လင်းထွန်း၏ အမည်အား ဖယ်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/defense-minister-arrested-junta-05292024023203.html|title=ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရတဲ့ ကာကွယ်ရေးဒုဝန်ကြီးကို စစ်ကောင်စီ အနားပေး|work=RFA Burmese|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၉ မေ ၂၀၂၄}}</ref> သူ့ကို ၂၀၂၄ခုနှစ် [[တပ်မတော်နေ့]] မတိုင်မီ ကတည်းက [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]ကပေးသည့် [[လိမ်လည်မှု|ကျားဖြန့်]] ဆက်စပ်စာရင်းကြောင့် တပ်မတော်က ထိန်းသိမ်းစစ်ဆေးလိုက်ပြီး <ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/50672/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3P1v__JDduy_s6o8pf0b9jMrIH5XBD5L5gQSHVnB_FywS8ZnwQZIqIqWg_aem_AbjF00Xx9rRZdCyhBZ8PLq9rDP-g8jereFbO1HBSOWzcmqIV6C8CQ1s6Sqqf8GONrsKVJWESqGLzT4YuYR0S2U0Z|title=တရုတ်တောင်းဆိုမှုကြောင့် ကာကွယ်ရေးဒုဝန်ကြီးကို ကျားဖြန့်သံသယဖြင့် စစ်ကောင်စီဖမ်းဆီး|work=Myanmar Now|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၃ ဧပြီ ၂၀၂၄|archive-date=30 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530081127/https://myanmar-now.org/mm/news/50672/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3P1v__JDduy_s6o8pf0b9jMrIH5XBD5L5gQSHVnB_FywS8ZnwQZIqIqWg_aem_AbjF00Xx9rRZdCyhBZ8PLq9rDP-g8jereFbO1HBSOWzcmqIV6C8CQ1s6Sqqf8GONrsKVJWESqGLzT4YuYR0S2U0Z}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c3gjj23e045o|title=တရုတ်ကပေးတဲ့စာရင်းကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်တွေစစ်ဆေးခံနေရ|work=BBC Burmese|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၃ ဧပြီ ၂၀၂၄}}</ref> ရာထူးနေရာမှ အမည်ဖယ်ရှားခံရသည်အထိ လူမြင်ကွင်းမှ ပျောက်ကွယ်နေခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီဘက်က သတင်းမထုတ်ပြန်သော်လည်း ၎င်းအား တပ်မတော်မှ ထုတ်ပယ်ကာ ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်လိုက်သည်ဟု သတင်းမီဒီယာအချို့က ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/653914|title=စစ်ခေါင်းဆောင်က ကာကွယ်ရေးဒုဝန်ကြီးသစ်ခန့်၊ တပ်တွင်းရာထူးများ အပြောင်းအလဲလုပ်|work=DVB|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၉ မေ ၂၀၂၄}}</ref> == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှု == [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂ အဖွဲ့]] က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ရက် တွင် ၎င်းအား ဒီမိုကရေစီ နှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ပျက်ပြားစေမှု၊ နိုင်ငံတွင်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများထဲ တာဝန်ရှိသူ တစ်ဦးဟု သတ်မှတ်ဖော်ပြပြီး ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုစာရင်း ထဲ ထည့်သွင်းသည်။<ref>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32021R0998&from=EN|title=implementing Regulation (EU) No 401/2013 concerning restrictive measures in view of the situation in Myanmar/Burma|work=COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2021/998|access-date=1 April 2024|date=21 June 2021 }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/eu-sanctions-on-military-leaders-06212021181645.html|title=လူပုဂ္ဂိုလ်ရှစ်ယောက်နဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးသုံးခုကို အီးယူ ထပ်တိုးဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့|work=RFA Burmese|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၁ ဇွန် ၂၀၂၁ }}</ref> ယင်းအပြင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ|ဆွတ်ဇာလန်နိုင်ငံ]] က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ရက် တွင် လည်းကောင်း<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/Switzerland-impose-new-sanction-on-Myanmar-military-generals-/5949636.html|title=စစ်ကောင်စီဝန်ကြီးတချို့အပေါ် ဆွစ်ဇာလန် ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုအသစ် ချမှတ်|work=VOA Burmese|access-date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ }}</ref> စသည်ဖြင့် အရေးယူပိတ်ဆို့သည်။ == ကိုးကား == {{Lifetime|၁၉၇၁| }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] 4sge1bhv7hovm1vbnloqx1u8q9vcbid 0 257101 1061712 829207 2026-11-05T11:28:23Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061712 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name =အာယု |image = <!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] --> |alt = |caption = |birth_name = <!-- only use if different from name --> |birth_date = {{birth date and age|1953|12|27|df=y}} |birth_place = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊[[ဟင်္သာတမြို့]] |death_date = |death_place = |nationality = မြန်မာ |other_names = |occupation = စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် |years_active = |known_for = ဘဏ်လုပ်ငန်းပညာရှင် |alma_mater=[[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] |spouse = |children = |awards=}} '''ဦးအာယု ( စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် )''' သည် မြန်မာလူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူ နှင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။သူသည် မြန်မာ့ ဘဏ်နှင့် ငွေရေးကြေးရေး ကဏ္ဍ အပါအဝင် ကုန်သွယ်မှုနှင့်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်တင်ပို့မှု တို့တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာကျင်လည်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် A Bank ဟု အတိုကောက်ခေါ်သည့် [[ဧရာဝတီ တောင်သူလယ်သမားများ ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်|ဧရာဝတီတောင်သူလယ်သမားများဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်လီမိတက်]] ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ထမ်းဆောင်နေသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.abank.com.mm/my_MM/who-we-are/board-of-directors/|title=Board of Directors|work=A Bank,Myanmar|access-date=25 April 2024 }}</ref> == ပညာရေးနှင့်ဘဝဖြတ်သန်းမှု == သူ့ကို [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊[[ဟင်္သာတမြို့]] တွင် မွေးဖွားသည်။ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] မှနေ၍ စီးပွားရေးဘာသာရပ်အထူးပြုဖြင့် B.A (Eco) ဘွဲ့ရရှိသည်။သူသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ကစပြီး [[မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်]] တွင် အလုပ်ဝင်ခြင်းဖြင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့်ငွေကြေးကဏ္ဍ ၌ ဘဝဖြတ်သန်းသည်။ ထိုကဏ္ဍထဲ ကြီးကြပ်ရေးမှူးတာဝန်အထိ နှစ်ပေါင်း ၂၂ နှစ်ကြာ လုပ်ကိုင်ပြီးနောက် အစိုးရဘဏ်ဝန်ထမ်း အလုပ်မှ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး ပုဂ္ဂလိကစီးပွားရေးကဏ္ဍ ထဲသို့ ဝင်ရောက်သည်။သူ၏ ကနဦးစီးပွားရေးခြေလှမ်းမှာ ဆန်စပါးနှင့်ပဲမျိုးစုံ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်တင်ပို့မှု ဖြစ်သည်။သူသည် ဆန်စပါးအသင်းချုပ်၏ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/business/2019/07/09/197401.html|title=တရုတ်သို့ ဆန်တန်ချိန် ၁ သိန်း တင်ပို့မည်|work=The Irrawaddy|access-date=၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.doca.gov.mm/en/node/1110|title=တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသို့ ဆန်/ဆန်ကွဲများတင်ပို့ရေးအတွက် ကုမ္ပဏီများမှတ်ပုံတင်ခွင့် ရရှိရေးဆိုင်ရာသင်တန်း|work=Deparment of ConsumerAffrais,Myanmar|access-date=၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၁|archive-url=https://web.archive.org/web/20240425114543/https://www.doca.gov.mm/en/node/1110|archive-date=25 April 2024|url-status=dead }}</ref> အလားတူ ပဲနှမ်းအသင်း၊ဆီကုန်သည်အသင်း၊ဘဏ်လုပ်ငန်းအသင်း တို့တွင်ပါ ထဲထဲဝင်ဝင်ဆောင်ရွက်သည်။ သူသည် ၂၀၁၈ခုနှစ် အရောက်တွင် A Bank ၏ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးတာဝန် ဖြင့် မြန်မာ့ဘဏ်လုပ်ငန်း၊ငွေကြေးကဏ္ဍ အား ဆောင်ရွက်သည်။ ၂၀၂၃ခုနှစ် တွင် ယင်းဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ပုဂ္ဂလိကဘဏ်လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ဦးဆောင်သည်။ == မိသားစုဘဝ == သူသည် အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{Lifetime|၁၉၅၃| }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ]] ljvzs4mtql1jv06yi5sr39nwdiz8h7i 0 258787 1061454 845214 2026-11-04T13:10:41Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061454 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = နမိခဝဘူတာ | native_name = 並河駅 | native_name_lang = ja | type = | image = JR並河駅.JPG | alt = | caption = နမိခဝဘူတာ၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ် | other_name = | style = JR West | address = 2-11 Ōichō Tsuchida, , Kameoka-shi, Kyoto-fu 621-0011 | country = Japan | coordinates = {{coord|35.0325|N|135.5549|E|type:railwaystation_region:JP|display=inline, title}} | owned = [[File:JR_logo_(west).svg|16px]] [[West Japan Railway Company]] | operator = [[File:JR_logo_(west).svg|16px]] [[West Japan Railway Company]] | line = [[File:JRW kinki-E.svg|15px]] [[Sagano Line]] ([[San'in Main Line]]) | distance = {{convert|23.4|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Kyoto}} | platforms = 2 side platforms | connections = {{Plainlist| * Bus stop }} | structure = | code = {{RouteBox|JR-E12||#9370db}} | status = Staffed | website = {{Official|1=http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630703}} | opened = {{Start date|1935|07|20|df=y}} | closed = | former = | passengers = 3257 daily | pass_year = FY2019 | map_type = Japan Kyoto Prefecture#Japan | map_dot_label = Namikawa Station | services = {{Adjstn|system=JR West|line=Sagano|route||note-mid={{SLL|Local}}{{SLL|Rapid|Orange}}|left=Chiyokawa|right=Kameoka}} }} '''နမိခဝဘူတာ''' (並河駅, Namikawa-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[ခမဲအိုခမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာကို West Japan Railway Company (JR West) ကစီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ ==ရထားလိုင်းများ== နမိခဝဘူတာသည် ဆန်းအင်းလိုင်း (ဆဂနိုလိုင်း) ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ခရီးဆုံးဘူတာဖြစ်သည့် ကျိုတိုဘူတာမှ ၂၃.၄ ကီလိုမီတာ (၁၄.၅ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ==ဘူတာပုံစံများ== ဘူတာတွင် မျက်နှာချင်းဆိုင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါဝင်သည်။ ဘူတာရုံအဆောက်အဦနှင့် ပလက်ဖောင်းများကို တံတားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ဘူတာရုံတွင် “မိဒိုရိနော့မဒိုဂုချိ” လက်မှတ်အရောင်းဌာနလည်း ရှိသည်။ ===ပလက်ဖောင်းများ=== {{ja-rail-line|pfn=1|first=2|nidx= [[File:JRW kinki-E.svg|15px]] San'in Main Line|dir=for {{STN|Kameoka}} and {{STN|Kyoto}}}} {{ja-rail-line|pfn=2|first=3|nidx= [[File:JRW kinki-E.svg|15px]] San'in Main Line|dir= for {{STN|Sonobe}} and {{STN|Fukuchiyama}}}} ==သမိုင်းကြောင်းများ== နမိခဝဘူတာကို ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်နိုင်ငံအမျိုးသားရထားလိုင်း (JNR) သည် ရထားလမ်းလုပ်ငန်းများကို ပုဂ္ဂလိကသို့ လွှဲပြောင်းပေးလိုက်သဖြင့် ဤဘူတာသည် West Japan Railway Company ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ မူလဘူတာရုံအဆောက်အဦကို ၁၉၈၉ တွင် မူလတည်နေရာမှ မြောက်ဘက် ၁၂၀ မီတာ (၃၉၀ ပေ) သို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီး လက်ရှိဘူတာရုံအဆောက်အဦကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဘူတာအမှတ် သတ်မှတ်ခြင်းကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဘူတာအမှတ် JR-E12 ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=近畿エリアの12路線 のべ300駅に「駅ナンバー」を導入します！ |trans-title="Station numbers" will be introduced at a total of 300 stations on 12 lines in the Kinki area! |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010608/https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=「駅ナンバー」一覧表 |trans-title="Station number" list |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010610/https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref> ==ခရီးသည်အချက်အလက်== ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဘူတာကို နေ့စဉ်အသုံးပြုသည့် ခရီးသည်အရေအတွက်သည် ပျမ်းမျှ ၃၂၅၇ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref name="Kameoka2019 stats">{{cite web|url=https://www.city.kameoka.kyoto.jp/soshiki/14/2602.html|script-title=ja:亀岡市統計書 |trans-title= Kameoka City Statistical Yearbook|year= 2021|publisher= Kameoka City|location= Japan|language= Japanese|archiveurl= |archivedate= |accessdate= 11 August 2021}}</ref> ==အနီးဝန်းကျင်နေရာ== * ခမဲအိုခမြူနီစီပယ်တိုင်းဆဲအထက်တန်းကျောင်း * ခမဲအိုခမြို့၊ အိုအိမူလတန်းကျောင်း ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20191016150712/https://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630703 Station Official Site] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] bhatcm4omfgxd1yjexz8tnvyqjzn9ob 0 259752 1061572 1044073 2026-11-05T02:18:21Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061572 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ | native_name = 六地蔵駅 | native_name_lang = ja | type = | image = JR_Nara_Line_Rokujizo_Station.jpg | alt = | caption = The entrance for the JR Rokujizo Station ([[Nara Line]]) | other_name = | address = Fushimi-ku, Kyoto<br />Uji<br />[[Kyoto Prefecture|Kyoto]]<br />{{Nihongo2|（京都市伏見区・宇治市）}} | country = Japan | coordinates = | map_type = Japan Kyoto Prefecture#Japan | operator = {{Plainlist| * [[Keihan Electric Railway]] * {{ric|JR West|name=y}} * {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} }} | line = | platforms = | connections = | structure = | code = | opened = | closed = | former = | passengers = | pass_year = }} '''ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ''' (六地蔵駅 Rokujizō-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ဖုရှိမိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဲအိဟန်လျှပ်စစ်ရထားလမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဘူတာအမှတ် KH73, JR West ဘူတာအမှတ်မှာ JR-D06, ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားလိုင်းဘူတာအမှတ် T01 ဖြစ်သည်။ ==ရထားလိုင်းများ== ==အကြောင်းအရာ== ==ဘူတာပုံစံ== ===ခဲအိဟန်ရထားလိုင်း=== {{Infobox station | name = Rokujizō Station | native_name = 六地蔵駅 | native_name_lang = ja | type = Keihan Railway station | image = Keihan Rokujizo Station Overview.jpg | alt = | caption = Keihan Rokujizo Station | other_name = | address = 2, Momoyamacho Inaba, [[Fushimi-ku, Kyoto|Fushimi]], [[Kyoto, Kyoto|Kyoto]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]]<br />{{Nihongo2|（京都市伏見区桃山町因幡2）}} | country = Japan | coordinates = {{coord|34|55|55|N|135|47|36|E|type:railwaystation_region:JP}} | operator = [[Keihan Electric Railway|Keihan Electric Railway Co., Ltd.]] | line = [[Keihan Uji Line|Uji Line]] | platforms = | connections = | structure = | code = | opened = {{start date and age|1913}} | closed = | former = | passengers = 3.8 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats">{{cite book |year=2017 |script-chapter=ja:第8章 都市施設 |trans-chapter=Chapter 8: Urban facilities |script-title=ja:京都市統計書 |trans-title=Statistics of Kyoto City |url=http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html |language=ja |publisher=City of Kyoto}}</ref> | services = }} ===JR West=== ===ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားတိုးဇိုင်းလိုင်း=== {{Infobox station | name = {{KTSN|T|01|size=50}}<br/>Rokujizō Station | native_name = 六地蔵駅 | native_name_lang = ja | type = {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} station | image = Rokujizo_Station_(Kyoto_Municipal_Subway)_20190203.jpg | alt = | caption = Entrance of Subway Rokujizo Station | other_name = | address = Rokujizo Naramachi, [[Uji, Kyoto|Uji]], [[Kyoto Prefecture|Kyoto]]<br />{{Nihongo2|（京都府宇治市六地蔵奈良町）}} | country = Japan | coordinates = {{coord|34|56|1|N|135|47|47|E|type:railwaystation_region:JP}} | operator = {{ric|Kyoto Municipal Subway|name=y}} | line = {{ric|Kyoto Municipal Subway|t|name=y}} | platforms = 1 [[island platform]] | tracks = 2 | connections = | structure = | code = T01 (Tozai Line) (Nara Line) | opened = {{start date and age|2004}} | closed = | former = | passengers = {{wikidata|property|P1373|P137=Q5359594}} daily<ref>{{cite web|url = http://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000073257.html|title = 京都市交通事業白書|publisher = Kyoto Municipal Transportation Bureau|language = ja}}</ref> | pass_year = FY{{wikidata|qualifier|P1373|P585|P137=Q5359594}} | services = {{Adjacent stations|system=Kyoto Municipal Subway|line1=t|left1=Ishida |note-left={{KTSN|T|02|size=30}}}} }} {{Routemap |style = |title = {{Color box|#{{rcr|Kyoto Municipal Subway|t}}|border=darkgray}} Layout |navbar = |collapsible = |collapse = yes |width = |top = '''Gauge''': {{RailGauge|sg}} |legend = track |bg = |map-title = |map = *2\*1~~ ~~ ~~ ~~ ~~ ENDEa\ENDEa~~ ~~ ~~ ~~ ~~ PSTR(L)\PSTR(R)~~ ~~ ~~ ~~ ~~ PSTR(L)\PSTR(R)~~ ~~ ~~ ~~ ~~ KRWgl+l\KRWgr+r~~ ~~ ~~ ~~ ~~ STRg\STRf~~ ~~ ~~ ~~ ~~ -colspan-start ↓{{STN|Ishida|Kyoto|Ishida}} -colspan-end |bottom = }} <gallery> File:View_in_Rokujizo_Station_(Kyoto_Municipal_Subway).jpg|Concourse File:Platform_of_Rokujizo_Station_(Kyoto_Municipal_Subway)_2.jpg|Platform </gallery> {{clear}} ==သမိုင်းကြောင်း== နာရရထားလိုင်းစတင်ခဲ့သည့် ၁၈၉၆ ခုနှစ်ကတည်းက ဤဒေသတွင် ရှေးအကျဆုံးသော ဘူတာဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ရိုခုဂျိဇိုးဘူတာ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ခဲအိဟန်ရထားလိုင်းစတင်ခဲ့သည့် ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင်မှ စတင်ခဲ့သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ၁၉၉၂ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ နာရရထားလိုင်းအတွက် ရိုခုဂျိဇိုးတွင် ဘူတာအဖြစ် ရှိမနေခဲ့သည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ ခဲအိဟန်ဘူတာကို ၁၉၁၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိကာလ JR West ဘူတာကို ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022 |title=データで見るJR西日本 2022 |trans-title=JR West Japan 2022 in Data |url=https://www.westjr.co.jp/company/info/issue/data/pdf/data2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214074840/https://www.westjr.co.jp/company/info/issue/data/pdf/data2022.pdf |archive-date=14 December 2022 |access-date=7 February 2023 |website=westjr.co.jp |pages=88–90 |language=ja}}</ref> မြေအောက်ရထားဘူတာကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/topics/2004_11/index.html#22a |title=Kyoto City Web / Topics of City Government / November 2004 |publisher=City of Kyoto |accessdate=2014-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923204205/http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/topics/2004_11/index.html#22a |archive-date=23 September 2015 |url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် JR West ဘူတာများအားလုံးကို ဘူတာအမှတ်စဉ် သတ်မှတ်ခဲ့ရာ ဤဘူတာ၏ အမှတ်စဉ်မှာ JR-D06 ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=近畿エリアの12路線 のべ300駅に「駅ナンバー」を導入します！ |trans-title="Station numbers" will be introduced at a total of 300 stations on 12 lines in the Kinki area! |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010608/https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=「駅ナンバー」一覧表 |trans-title="Station number" list |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010610/https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref> ==အသုံးပြုမှု== ဤဘူတာ၏ စီးနင်းသည့် ခရီးသည်အရေအတွက်မှာ အောက်ပါအချက်အလက်များအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |+ !Year !Keihan !JR West !Kyoto Subway |- |1999 |5,486 |5,270 | rowspan="5" |Not opened |- |2000 |5,373 |5,342 |- |2001 |5,263 |5,795 |- |2002 |4,907 |6,126 |- |2003 |4,770 |6,374 |- |2004 |4,603 |6,416 |5,508 |- |2005 |4,616 |6,523 |5,632 |- |2006 |4,578 |6,647 |5,683 |- |2007 |4,536 |6,706 |5,742 |- |2008 |4,521 |6,822 |5,775 |- |2009 |4,540 |6,789 |5,816 |- |2010 |4,458 |6,945 |5,837 |- |2011 |4,503 |7,232 |5,929 |- |2012 |4,685 |7,394 |6,042 |- |2013 |4,605 |7,658 |6,222 |- |2014 |4,904 |7,581 |6,387 |- |2015 |5,087 |7,751 |6,597 |- |2016 |4,066 |7,638 |6,683 |} ==ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများ== ဘူတာ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဟိုတယ်များ၊ ကြီးမားလှသည့် ဈေးဆိုင်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များ၊ ဖျော်ဖြေရေးစင်တာများ ရှိသည်။ *Daizen-ji *MOMO Kintetsu (Kintetsu Department Store) *Kyoto Animation Studio 1 *Ito Yokado Rokujizo *Izumiya Rokujizo ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Keihan Railway Uji Line|col=#6c3|f=w}} {{j-rserv|previous={{STN|Momoyama-minamiguchi}}|next={{STN|Kowata}}|service=-}} {{j-route|route=JR West Nara Line|col=#a52a2a|f=w}} {{j-rserv|previous={{STN|Momoyama}}|next={{STN|Kohata}}|service=Local|col=gray}} {{j-rserv|previous={{STN|Tofukuji}}|next={{STN|Uji|JR West|Uji}}|service=Regional Rapid Service|col=#093}} {{j-rserv|previous=Tofukuji|next=Uji|service=Rapid Service|col=#f60}} {{j-rserv|previous=Tofukuji|next=Uji|service=Miyakoji Rapid Service|col=#f60}} {{j-route|route=Kyoto Municipal Subway Tozai Line (T01)|col=#ff4500|f=w}} {{j-rserv|next={{STN|Ishida|Kyoto|Ishida}} (T02)|service=-}} {{end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.keihan.co.jp/traffic/station/stationinfo/314.html Rokujizo Station {{!}} Keihan Electric Railway] (Japanese) * [http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0621615 Rokujizou Station {{!}} West Japan Railway Company] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191020143635/https://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0621615 |date=20 October 2019 }} (Japanese) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] gb9kw2r4w3pedwcf8g2a1k66g787hw0 0 261745 1061649 881459 2026-11-05T08:09:21Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061649 wikitext text/x-wiki '{{infobox religious building | name = ဟဲအိအန်ဂျင်းဂူးနတ်ကျောင်း <br> Heian-jingu Shrine | native_name = 平安神宮 (Heian Jingu) | image = Heian-jingū daigokuden.jpg | caption = Main Hall (Daigokuden) {{Infobox mapframe|tyep=shape|zoom=14|frame-width=220}} | map_type = Japan | map_alt = | coordinates = {{coord|35|01|00|N|135|46|56|E|region:JP_type:landmark_source:dewiki|display=title,inline}} | map_relief = | map_size = | map_caption = | religious_affiliation = [[Shinto]] | type = {{Plainlist| * [[Kanpeitaisha]] * [[Chokusaisha]] * [[Beppyo jinja]]}} | deity = {{Plainlist| * [[Emperor Kanmu]] * [[Emperor Kōmei]]}} | founded_by = | established = March 15th, 1895 | date_destroyed = | location = 97, Okazaki-Nishi-tenno-cho, [[Sakyō-ku, Kyoto|Sakyō]]-ku, [[Kyoto]]-shi, [[Kyoto Prefecture]], JAPAN, 606-8341 | website = {{URL|http://www.heianjingu.or.jp/}} | architecture_style = Shichigensya-[[Nagare-zukuri]] ({{lang|ja|七間社流造}}) | festival = Reitaisai (April 15th) | leadership = }} [[File:Heian Shrine Torii Gate.JPG|thumb|Heian Shrine Torii Gate, Kyoto, Japan]] '''ဟဲအိအန်ဂျင်းဂူးနတ်ကျောင်း''' (平安神宮, Heian-jingū) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ဆခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဆခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ရှင်းတိုနတ်ကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို ဘတ်ပရောဂျင်းဂျ (別表神社) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဘတ်ပရောဂျင်းဂျဆိုသည်မှာ အဆင့်မြင့်မားသည့်နတ်ကျောင်းဖြစ်ကြောင်း ရှင်းတိုနတ်ကျောင်းများအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် နတ်ကျောင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကျောင်းတော်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအရ အရေးပါသည့်အရာတစ်ခုအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==အဆောက်အဦ== ==ဥယျာဉ်== ကျောင်းတော်တွင် ဂျပန်ပုံစံဥယျာဉ်တစ်ခု ပါရှိပြီး ကျောင်းတော်မြေနေရာ၏ တစ်ဝက်ခန့်ရှိသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ဥယျာဉ်၏ ဧရိယာသည် ၃၃,၀၆၀ စတုရန်းမီတာ သို့မဟုတ် ၃၅၅,၉၀၀ စတုရန်းပေ ရှိသည်။ ဂျပန်လူမျိုးဥယျာဉ်ပညာရှင်ဖြစ်သည့် Ogawa Jihei VII သည် နှစ် ၂၀ ကြာအချိန်ယူကာ ဤဥယျာဉ်ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဤပန်းခြံတွင် အသုံးပြုသည့် ရေများကို ဘိဝရေကန်တူးမြောင်းမှ ရေကို အသုံးပြုသည်။ ရေကန်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရှားပါးမျိုးစိတ်ဖြစ်သည့် Acheilognathus cyanostigma, အဝါရောင်ပင်လယ်လိပ်နှင့် ဂျပန်ကန်လိပ်များကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကန်၏ ဝန်းကျင်တွင် ရောင်းချသည့် အစာများကို ဝယ်ယူကာ ကန်အတွင်းရှိ ငါးများနှင့် လိပ်များကို အစာကျွေးနိုင်ကြသည်။ ==ပွဲတော်များ== ဇန်နဝါရီလအစောပိုင်းတွင် ဘုရင်ခိုးမဲအမှတ်တရနှင့် ဧပြီလအစောပိုင်းတွင် ဘုရင် ခန်းမုအမှတ်တရအနေဖြင့် နှစ်ပတ်လည်ပွဲတော်များကို ကျင်းပြကြသည်။<ref name="nussbaum302"/> အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဂျိဒိုင်းမဆွတ်ရိကို ကျင်းပကြပြီး ဤပွဲတော်သည် ကျိုတိုမြို့ရှိ အရေးပါသည့်ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==နတ်ကျောင်းပတ်ဝန်းကျင်== နတ်ကျောင်း၏ အနီးတွင် အိုခဇခိပန်းခြံရှိပြီး ဤပန်းခြံတွင် ယဉ်ကျေးမှုများကို လေ့လာနိုင်သည်။ ထို့အပြင် နတ်ကျောင်း၏ အနီးဝန်းကျင်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စုစာကြည့်တိုက်]]၊ [[ကျိုတိုမြို့အနုပညာပြတိုက်]]၊ အမျိုးသားအနုပညာပြတိုက်၊ ကျိုတိုခိုင်းခန်နျင့် ကျိုတိုတိရစ္ဆာန်ရုံ စသည်တို့ တည်ရှိသည်။ ==မီဒီယာများတွင် ပါဝင်မှု== ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ရုပ်ရှင်ဖြစ်သည့် Lost in Translation တွင် ဤနတ်ကျောင်းသည် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt0335266/locations/ | title=Lost in Translation (2003) - Filming & production - IMDb | website=[[IMDb]] }}</ref><ref>{{cite web | url=https://blog.gaijinpot.com/guide-best-lost-translation-spots-tokyo/ | title=A Guide to the Best 'Lost in Translation' Spots in Tokyo | date=16 January 2018 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://gobackpacking.com/heian-shrine-lost-in-translation/ | title=Recreating Scenes from Lost in Translation | date=11 May 2011 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://tokyofox.net/2022/03/15/kyoto-filming-locations-lost-in-translation-2003/ | title=Kyoto Filming Locations: Lost in Translation (2003) | date=15 March 2022 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.discoverkyoto.com/kyoto-voice/filming-locations-kyoto/ | title=Filming Locations in Kyoto | access-date=15 September 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20251219143519/https://www.discoverkyoto.com/kyoto-voice/filming-locations-kyoto/ | archive-date=19 December 2025 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.focusfeatures.com/article/film-locations_japan_lost-in-translation | title=Finding Japan in Lost in Translation }}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== *{{Commonscat-inline|Heian-jingū}} *{{official|http://www.heianjingu.or.jp/}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ နတ်ကျောင်းများ]] 35kp7gau3gwqr0el9cjhvws0tvmq878 0 262206 1061662 847506 2026-11-05T09:44:16Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061662 wikitext text/x-wiki [[File:Anrakujuin01n3900.jpg|thumb|right|300px|Anrakuju-in in [[Fushimi-ku, Kyoto|Fushimi]], [[Kyoto]]]] [[File:Anrakujuin Toba-tenno01n3900.jpg|thumb|right|300px|Grave of [[Emperor Toba]]]] [[File:Anrakujuin Konoe-tenno01n3900.jpg|thumb|right|300px|Grave of [[Emperor Konoe]]]] '''အန်းရခုဂျုအင်း''' (安楽寿院) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ဖုရှိမိရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဖုရှိမိရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၁၃၇ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်တိုဘ (Toba) က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်သည် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအရေးပါသည့်ပစ္စည်းများစွာ ရှိပြီး ကျောင်းတော်၏ မြေပြင်တွင်လည်း ဘုရင် တိုဘနှင့် ဘုရင်ခိုနိုအဲတို့ကို မြှုပ်နှံထားသည်။<ref>{{cite book |title=Japan's Name Culture: Significance of Names in a Religious, Political and Social Context |author=Plutschow, Herbert E. |publisher=[[Routledge]] |year=1995 |page=119 |ISBN=978-1-873410-42-4}}</ref> ==အရေးပါသည့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာပစ္စည်းများ== * {{nihongo|painting on silk of [[Amitābha|Amida]] descending with twenty-five [[bosatsu]]|絹本著色阿弥陀二十五菩薩来迎図}} ([[Heian period]])<ref>{{cite web |url=https://kunishitei.bunka.go.jp/heritage/detail/201/1460 |title=Database of Registered National Cultural Properties |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |accessdate=7 April 2011 }}</ref> * {{nihongo|painting on silk of [[Fugen Bosatsu]]|絹本著色普賢菩薩像}} ([[Heian period]])<ref>{{cite web |url=https://kunishitei.bunka.go.jp/heritage/detail/201/1459 |title=Database of Registered National Cultural Properties |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |accessdate=7 April 2011 }}</ref> * {{nihongo|seated wooden statue of [[Amida Nyorai]]|木造阿弥陀如来坐像}} ([[Heian period]])<ref>{{cite web |url=https://kunishitei.bunka.go.jp/heritage/detail/201/3515 |title=Database of Registered National Cultural Properties |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |accessdate=7 April 2011 }}</ref> * inscribed {{nihongo|[[gorintō]]|五輪塔}} (1287)<ref>{{cite web |url=https://kunishitei.bunka.go.jp/heritage/detail/102/1927 |title=Database of Registered National Cultural Properties |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |accessdate=7 April 2011 }}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== {{in lang|ja}} [https://web.archive.org/web/20241006041054/http://anraku.or.jp/ Anrakuju-in homepage] {{coord|34|57|09|N|135|45|17|E|region:JP_source:kolossus-jawiki|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ]] ayrsspwo0qf16nu7lic28zbeqa2mpq9 0 262807 1061456 849268 2026-11-04T13:24:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061456 wikitext text/x-wiki [[File:Nisonin03s3200.jpg|thumb|260px|နိဆွန်းအင်း၏ ပင်မကျောင်းဆောင်]] '''နိဆွန်းအင်း''' (二尊院, Nison-in) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် တန်းဒိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်၏ တရားဝင်အမည်မှာ "အိုဂုရယာမ နိဆွန်းခယောအင်း ခဲအိဒိုင်းဂျိ (小倉山二尊教院 華台寺, Ogura-yama Nison-kyō-in Keidai-ji) " ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မိုမိဂျိရာသီတွင် မေပယ်ရွက်များကြည့်ရှုန်ရန်အတွက် ထင်ရှားသည့် နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="nisonin1">[http://yaccyann.sakura.ne.jp/nisonin/e.html Nisonin]</ref><ref name="asia1">AsiaRooms.com: {{usurped|[https://web.archive.org/web/20080507163815/http://www.asiarooms.com/travel-guide/japan/kyoto/sightseeing-in-kyoto/nison-in-temple-kyoto.html Nisonin]}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== [[File:Nisonin10s3200.jpg|thumb|260px|နိဆွန်းအင်းရှိ သုဿာန်]] နိဆွန်းအင်းကို ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းကာလတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဘုရင်ဆဂ သည် ၈၃၄ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းတော်ကို စတင်တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်သည် လက်ရှိအချိန်တွင် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်များအုပ်စုဝင် ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိုးနင်းစစ်ပွဲ (၁၄၆၇ - ၁၄၇၇) ကာလတွင် ကျောင်းတော်၏ မူလအဆောက်အဦများသည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref name="nisonin1"/> ဤကျောင်းတော်သည် ရှေးဟောင်းသုဿာန်တည်ရှိသည့်အတွက် ထင်ရှားသည်။ သုဿာန်တွင် မင်းမျိုးမင်းနွယ်များနှင့် ဘုရင်များ၏ အုတ်ဂူများ ရှိသည်။ ဆန်းဂျောနိရှိဆနဲတခ ၏ ဖခင်ဖြစ်သူကို နိဆွန်းအင်းရှိ သုဿာန်တွင် မြှုပ်နှံခဲ့သည်။ref>Goto, Michiko. [http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=449301 "The Lives and Roles of Women of Various Classes in the Ie of Late-Medieval Japan,"] ''International Journal of Asian Studies'' (2006), 3:2, pp. 183-210.</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Nisonin}} * University of Pennsylvania, Fine Arts Library Image Collection: [http://dla.library.upenn.edu/dla/fisher/search.html?fq=culture_facet:%22Japanese%22%20AND%20period_facet:%22Kamakura%22%20AND%20museum_facet:%22Kyoto:%20Nisonin%22 "Portrait of the Monk Honen"] {{Dead link|date=November 2026 }} {{coord|35.021209|N|135.667886|E|region:JP_type:landmark_source:dewiki|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ]] 1te1qhdqsubaas627b6svtgxd54z6ur 3 267405 1061460 1034214 2026-11-04T13:57:59Z İmmortalance 148610 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:FerIow]] မှ [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user c60fac1efacbd7d9355947079aa2ad69]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ İmmortalance က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/FerIow|FerIow]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Renamed user c60fac1efacbd7d9355947079aa2ad69|Renamed user c60fac1efacbd7d9355947079aa2ad69]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 863269 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Updoots ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၆၊ ၁၄ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) g6649wxdpointhbw91e5c93iptgob7n 0 267594 1061698 1044576 2026-11-05T10:55:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1044576|1044576]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061698 wikitext text/x-wiki '''လုံခြုံမှုအဆင့်အတန်းဝင် စာရွက်စာတမ်းများ (Classified Documents)''' ဆိုသည်မှာ ၎င်းတွင်ပါရှိသည့် အချက်အလက်များအား အများပြည်သူထံသို့ အလွယ်တကူစီးဆင်းစေရန် မသင့်လျော်သဖြင့် ၎င်းတို့ကို လုံခြုံစွာထိန်းသိမ်းထားရန် လိုအပ်သော စာရွက်စာတမ်းများဖြစ်သည်။ စာအရွက်စာတမ်းတစ်ခုအား ၎င်းတို့ပါရှိသည့် အချက်အလက်၏ လုံခြုံစွာထိန်းသိမ်းရေးလိုအပ်မှုအခြေအနေအလျောက် လုံခြုံမှုအဆင့်အတန်းကို ‌အောက်ပါအတိုင်းငါးမျိုးခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်- # ထိပ်တန်းလျှို့ဝှက် (Top Secret) # လျှို့ဝှက် (Secret) # အတွင်းရေး (Confidential) # ကန့်သတ် (Restricted) # ရိုးရိုး (Unrestricted) == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:သတင်းအချက်အလက်]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသား လုံခြုံရေး]] [[ကဏ္ဍ:အစိုးရ သတင်းအချက်အလက်]] {{stub}} bdeqh3rjzdu3tr4xcpiw141mirqc64p 0 269194 1061458 1029506 2026-11-04T13:27:03Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061458 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|西大路三条駅|にしおおじさんじょうえき}} | native_name_lang = ja | image = File:Nishiōji-Sanjō Station (02) IMG 3890-4 20171103.jpg | alt = Station platforms, 2017 | caption = Station platforms, 2017 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0084162|N|135.7310633|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = {{convert|1.4|km|abbr=on}} from {{STN|Shijō-Ōmiya|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = A3 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/nishioji_sanjo.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1910|03|25}}<ref name="ekimei" /> | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''နိရှိအိုးဂျိ - ဆန်းဂျောဘူတာ''' (西大路三条駅, Nishiōji-Sanjōeki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် တည်ရှိသည့် မီးရထားဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားဘူတာသည် ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်းသည် ရှိဂျောအိုးမိယဘူတာတွင် စတင်ပြီး အနောက်ဘက်အရပ်ရှိ အရရှိယာမဘူတာတွင် ခရီးဆုံးသည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဤဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခုပါရှိပြီး အရရှိယာမသို့ သွားရောက်မည့် ရထားများအတွက် အသုံးပြုသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း}}]]|col=#9d2917|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[ဆိုင်းအင်းဘူတာ|ဆိုင်းအင်း]] (A2)|next=[[ယာမနိုအုချိဘူတာ (ကျိုတို)|ယာမနိုအုချိ]] (A4)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Nishiōji-Sanjō Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Arashiyama Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/nishioji_sanjo.php | script-title = ja:西大路三条 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 | language = ja | archive-url = https://web.archive.org/web/20211021061012/https://randen.keifuku.co.jp/train/nishioji_sanjo.php | archive-date = 21 October 2021 | url-status = dead}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/1739883326 | title = Node: Nisiōji - Sanjō (1739883326) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171028094226/https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | archive-date = 28 October 2017 | url-status = dead }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=西大路三条&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="ekimei">{{Cite book | author = 山谷和弥 | script-title=ja:京の路面電車 駅名ものがたり | year = 1991 | publisher = カギコウ | page = 25 |language=ja}}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 2cirnclw7bucig1ivs07fpuoy2fzl1i 0 271472 1061532 883395 2026-11-04T19:44:21Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061532 wikitext text/x-wiki [[File:Miyako Odori; cherry dance in Kyoto; 都をどり.jpg|thumb|upright=1.3|မိယခိုအက (မိယခိုအိုဒိုရိ)]] '''မိယခိုအိုဒိုရိ''' (都をどり) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ ဂဲရှအရပ်ငါးခုတွင် ပြုလုပ်သည့် နွေဦးရာသီကာလ ဖျော်ဖြေပွဲကြီး လေးခုထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==တင်ဆက်မှု== မိယခိုအိုဒိုရိသည် ယဆကနတ်ကျောင်းအနီးတွင် တည်ရှိသည့် ဂိအွန်းခိုးဘုခဘုရန်းဂျောပြဇာတ်ရုံတွင် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့မှ ၃၀ ရက်နေ့အထိ ကပြဖျော်ဖြေသည့်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ပွဲတော်တွင် ကပြဖျော်ဖြေသူများဖြစ်သည့် "မိုင်ခို" များသည် အကများ၊ သီချင်းများဖြင့် ဖျော်ဖြေကြသည်။ မိယခိုအိုဒိုရိအကတွင် တစ်ကြိမ်လျှင် မိုင်ခိုနှင့် ဂဲရှ ၃၂ ယောက်၊ ဂီတတီးတခတ်သူ ၂၀ ပါဝင်သည်။ ခမိုဂဝအိုဒိုရိနှင့် ကွဲပြားသည်မှာ မိယခိုအိုဒိုရိသည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း တူညီသည့်အကကိုသာ ကပြဖျော်ဖြေခြင်း ဖြစ်သည်။ ခမိုဂဝအိုဒိုရိသည် နှစ်စဉ် တင်ဆက်မှုအသစ်များဖြင့် ဖျော်ဖြေလေ့ ရှိသည်။<ref name="JTalk">{{Cite web|url=https://www.japan-talk.com/jt/new/miyako-odori|title = 2021 Miyako Odori in Kyoto}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=V6iMDAAAQBAJ&pg=PT343 |title=A History of Japanese Theatre |date=14 July 2016 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9781107034242 |editor=Jonah Salz}}</ref><ref name="Dalby geisha" />{{rp|77–78}} ==သမိုင်းကြောင်း== မိယခိုအိုဒိုရိကို ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ကျိုတိုမြို့တော်ဝန်၏ ဆောင်ရွက်မှုဖြင့် ခရီးသွားများဆွဲဆောင်ရန် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပွဲတော်တွင် ခမိုဂဝအိုဒိုရိနှင့် ခိတနိုအိုဒိုတို့လည်း ပါဝင်ကြသည်။ မိယခိုအိုဒိုရိသည် ကျိုတိုမြို့၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အဓိကကျသည့်အကဖြစ်ပြီး ခရီးသွားများစွာကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref name="Dalby geisha">{{cite book |last=Dalby |first=Liza |author-link=Liza Dalby |date=1998 |title=Geisha |url=https://archive.org/details/geisha00dalb_0 |edition=2nd |location=California |publisher=University of California Press |isbn=0-520-20495-6}}</ref><ref name="JTalk" /> ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category-inline|Miyako odori}} * [https://web.archive.org/web/20250623114842/https://miyako-odori.jp/english/index.html Homepage] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ပွဲတော်များ]] g29amws8g0o929a62ic68fs2xvfpe7w 0 271943 1061656 1053461 2026-11-05T08:46:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061656 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Inkscape | logo = Inkscape Logo.svg | logo size = 120px | logo caption = <!--Something smarter than Inkscape logo! Everyone assumes that much. --> | screenshot = Inkscape 1.4 screenshot.webp | caption = Inkscape 1.4 အား [[လင်းနပ်စ်]]ပေါ်တွင် တွေ့မြင်ရပုံ | collapsible = | author = | developer = <!--Something smarter than "Inkscape Team!" --> | released = {{start date and age|2003|11|6}}<ref>{{cite web | url = https://sourceforge.net/p/sodipodi/mailman/message/10064135/ | title = Announcement Email 2003-11-06 07:16:26 (UTC) | publisher = SourceForge | date = 2 November 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151211153909/https://sourceforge.net/p/sodipodi/mailman/message/10064135/ | access-date = 2 November 2023| archive-date = 11 December 2015 }}</ref> | discontinued = | latest release version = {{wikidata|property|preferred|references|edit|Q8041|P348|P548=Q2804309}} | latest release date = {{wikidata|qualifier|preferred|single|Q8041|P348|P548=Q2804309|P577}} | latest preview version = {{wikidata|property|preferred|references|edit|Q8041|P348|P548=Q51930650}} | latest preview date = {{wikidata|qualifier|preferred|single|Q8041|P348|P548=Q51930650|P577}} | programming language = [[C++]] with [[:en:gtkmm|gtkmm]], [[Python (programming language)|Python]] (extensions) | operating system = [[:en:FreeBSD|FreeBSD]], [[လင်းနပ်စ်|Linux]], [[macOS]], [[Microsoft Windows|Windows]] | platform = IA-32, x86-64 | size = <!-- Obsolete data: 81.6 MB Windows MSI 64bit for 0.92.3 --> | language count = 90 | language footnote = <ref>{{cite web | url = https://gitlab.com/inkscape/inkscape/tree/INKSCAPE_0_92_3/po | title = List of language files at time of release of version 0.92.3 – gitlab.com repository | publisher = Inkscape | date = 8 March 2018 | access-date = 28 March 2018}}</ref> | genre = ဗက်တာ ဂရပ်ဖစ် တည်းဖြတ်ရေး | license = [[:en:GNU General Public License|GPL-2.0 (သို့) နောက်ပိုင်း]]<ref>{{cite web | url = https://gitlab.com/inkscape/inkscape/raw/master/COPYING | title = Copying in Inkscape source | access-date = 15 October 2018}}</ref> | website = {{URL|https://inkscape.org}} }} '''အင့်စကိပ်''' ({{Lang-en|'''Inkscape'''|link=no}}) ဆိုသည်မှာ ဗက်တာ ဂရပ်ဖစ် တည်းဖြတ်ရေး ဆော့ဝဲလ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး [[ကာတွန်း ရုပ်ပြောင်|ကာတွန်းများ]]၊ Clip art များ၊ [[လိုဂို|လိုဂိုပုံများ]]၊ စာစီစာရိုက် ပုံနှိပ်မှုများ၊ Diagram ပုံများ နှင့် flowcharts များကဲ့သို့သော Drawing ပုံရေးဆွဲခြင်းနှင့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ သရုပ်ဖော်ပုံ ဖန်တီးမှုများအတွက် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းသည် ပုံနှိပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ဖန်သားမျက်နှာပြင်ထက် ပုံဖော်ရာတွင်လည်းကောင်း [[Bit map|raster ဂရပ်ဖစ်]]ကဲ့သို့ pixels အရေအတွက် ပုံသေကန့်သတ်ထားခြင်း-မရှိဘဲ ရုပ်ပုံ ကြည်လင်ပြတ်သားမှုအား အကန့်အသတ်မရှိ ပြုလုပ်နိုင်စေသည့် vector ဂရပ်ဖစ်ကို အသုံးပြုထားသည်။ Inkscape သည် အခမဲ့ ရယူအသုံးပြုနိုင်သော ဆော့ဝဲလ်ဖြစ်ရုံသာမက ရင်းမြစ်ကုတ် လွတ်လပ်စွာ ရယူပြင်ဆင်နိုင်သော open-source ဆော့ဝဲလ်လည်းဖြစ်လေသည်။ ၎င်းအား GNU အထွေထွေ အများပြည်သူပိုင် လိုင်စင် (GNU General Public License - GPL) 2.0 သို့မဟုတ် ၎င်းနောက် ထွက်ရှိသော လိုင်စင်အောက်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။ အင့်စကိပ် တွင် နည်းပညာ စံနှုန်းအားဖြင့် [[စကေးချနိုင်သော ဗက်တာ ဂရပ်ဖစ်]] ({{Lang-en|Scalable Vector Graphics - SVG|link=no}}) format အား ၎င်း၏အဓိက file format အဖြစ် အသုံးပြုထားပြီး ၎င်း format ကို [[ဝက်ဘ် ဘရောက်ဇာ|ဝဘ်ဘရောက်ဆာများ]]အပါအဝင် အခြားသော အပလီကေးရှင်းများစွာမှလည်း ပံ့ပိုးပေးထားသည်။ Adobe Illustrator (AI), Encapsulated PostScript (EPS), PDF, PostScript (PS) နှင့် PNG အပါအဝင် အမျိုးမျိုးသော ဖိုင်ဖော်မတ်များကို ထည့်သွင်းခြင်းနှင့် ပုံဖော်ခြင်း၊ ထုတ်ယူခြင်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://inkscape.org/about/|title=About Inkscape|access-date=2 June 2023}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == Inkscape သည် ဂရပ်ဖစ် တည်းဖြတ်ရေး ဆော့ဝဲလ်တစ်ခုဖြစ်သော Sodipodi ဟုအမည်ပေးထားသော ပရောဂျက်ဖြင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ကနဦး စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web|title=FAQ|url=https://inkscape.org/learn/faq/#how-did-inkscape-start|access-date=5 May 2020|quote=How did Inkscape start? […] Inkscape was started as a fork of Sodipodi, in late 2003, by four Sodipodi developers: Bryce Harrington, MenTaLguY, Nathan Hurst, and Ted Gould. Our mission was creating a fully compliant Scalable Vector Graphics (SVG) drawing tool written in C++ with a new, more user friendly (GNOME Human Interface Guidelines (HIG) compliant) interface and an open, community-oriented development process.}}</ref> Sodipodi ကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့ပြီး Raph Levien ၏ GNOME Illustration Application (Gill) အပေါ် အခြေခံထားသည်။<ref>{{Cite web|url=http://linux.omnipotent.net/article.php?article_id=12529|title=Linux.com Interviews Lauris Kaplinski|date=24 September 2001|access-date=9 December 2015|archive-date=18 May 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050518012645/http://linux.omnipotent.net/article.php?article_id=12529}}</ref> Inkscape ပရောဂျက်၏ အဓိကဦးစားပေးများထဲမှတစ်ခုမှာ GNOME Human Interface လမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် အင်တာဖေ့စ်ညီညွတ်မှုရှိရန် နှင့် အသုံးပြုနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> ယခင်က Sodipodi ၏ Developer များအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသူများဖြစ်သည့် Ted Gould၊ Bryce Harrington၊ Nathan Hurst နှင့် ''MenTaLguY'' တို့ လေးဦးသည် ပရောဂျက်အပေါ်ထားရှိသော ရည်မှန်းချက် သဘောထားကွဲလွဲမှု၊ ပြင်ပအဖွဲ့အစည်းများ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုများနှင့်ပတ်သက်၍ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ သဘောထားကွဲလွဲမှုများအပေါ်ထောက်ပြ၍ ၎င်းပရောဂျက်နှင့် လမ်းခွဲခဲ့ကြပြီး Inkscape ကို ဦးဆောင်ခဲ့ကြသည်။ Inkscape သည် ပြီးပြည့်စုံမှုရှိသော SVG စံနှုန်းအား အကောင်အထည်ဖော်ရာ၌ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ရှေးရှုပြီး၊ Sodipodi သည် SVG ၏ စရိတ်စကမြင့်မားလာရန် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော vector ဂရပ်ဖစ် တည်းဖြတ်ရေးကို တီထွင်ဖန်တီးရန် အလေးပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Announcing new project (sodipodi mailing list)|url=http://sourceforge.net/p/sodipodi/mailman/message/10064135/|date=6 November 2003|access-date=9 December 2015}}</ref> လမ်းခွဲပြီးနောက်ပိုင်း Inkscape ၏ Developer များသည် Programming Language အား [[C (ပရိုဂရမ်းမင်း ဘာသာစကား)|C]] မှ [[C++]] သို့ပြောင်းလဲ အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး ၎င်း၏ အသုံးပြုသူ အင်တာဖေ့စ်ကို ပြန်လည်ဒီဇိုင်းထုတ်ကာ အင်္ဂါရပ်အသစ်များစွာကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/SodiPodi#Inkscape_Sodipodi_Comparison|title=Inkscape Sodipodi Comparison|access-date=9 December 2015}}</ref> Inkscape 0.91 ဗားရှင်းတွင် SVG 1.1 စံနှုန်းကို<ref>{{Cite web|title=About SVG {{!}} Inkscape|url=https://inkscape.org/develop/about-svg/|access-date=2025-03-24|language=en}}</ref> အပြည့်အဝအကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် Mesh Gradients ကဲ့သို့သော SVG 1.2 နှင့် SVG 2.0 တို့၏ ပြီးစီးမှုမရှိသေးသော စံပြု အင်္ဂါရပ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းဖြင့် တိုးတက်မှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် CSS စံနှုန်းကိုလည်း ပံ့ပိုးပေးထားပြီး node-types နှင့် LPE သက်ရောက်မှုများကဲ့သို့ ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်အင်္ဂါရပ်များဖြင့် ဖော်မတ်ကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ Inkscape သည် Google Summer of Code အစီအစဉ်တွင် ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Google's Summer of Code|url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Googles_Summer_Of_Code|archive-url=https://web.archive.org/web/20070704225718/http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Googles_Summer_Of_Code|archive-date=4 July 2007}}</ref> Inkscape ၏ [[ရီပိုစစ်တရီ (ရင်းမြစ်ထိန်းချုပ်မှုစနစ်)|အရင်းအမြစ်ကုဒ် သိုလှောင်မှု]]ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလကုန်အထိ SourceForge မှ လက်ခံဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းနောက် Launchpad ဝဘ်ဆိုက်သို့ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Inkscape moving to Launchpad|url=http://blog.launchpad.net/general/inkscape-moving-to-launchpad|access-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250817140023/https://blog.launchpad.net/general/inkscape-moving-to-launchpad|archive-date=17 August 2025|url-status=dead}}</ref> ထိုမှတဖန် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လအရောက်တွင် GitLab သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=Inkscape moves to GitLab|url=https://inkscape.org/en/news/2017/06/10/inkscape-moves-gitlab/}}</ref> === ဖိုင်ဖော်မတ်များ === Inkscape တွင် ပင်မအသုံးပြုသည့် ဖော်မတ်မှာ SVG 1.1 ဖြစ်ပြီး ဤဖော်မတ်၏ ကန့်သတ်ချက်များအတွင်း ဖန်တီးပြင်ဆင်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ SVG ဖော်မတ်သည် [[စီအက်စ်အက်စ်|Cascading Style Sheets]] (CSS) စံနှုန်းကို အတွင်းပိုင်း၌ အသုံးပြုထားသည်။<ref>{{Cite web|title=Animation|url=https://inkscape.org/en/learn/animation/|access-date=18 June 2017}}</ref> Inkscape တွင် ရှုပ်ထွေးသော script များအတွက် ဘာသာစကားမျိုးစုံ ပံ့ပိုးမှု ပါရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/1.0#Dropped_Extensions|title=Release notes/1.0}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+Inkscape တွင် ထောက်ပံ့ထားသော file format များ<ref>{{Cite web|url=https://inkscape.org/learn/faq|title = FAQ|website = Inkscape.org}}</ref> ! Format အမည် ! Import လုပ်ခြင်း ! Export လုပ်ခြင်း |- | Adobe Illustrator Artwork (AI) | {{Yes|align=center|မူလ}} | |- | CorelDRAW (CDR, CDT, CCX, CMX) | {{Yes|align=center|မူလ}} | |- | Microsoft Visio (VSD, VSDM, VSDX, VDX) | {{Yes|align=center|မူလ}} | |- | Portable Document Format (PDF) | {{Yes|align=center|မူလ}} | {{Yes|align=center|မူလ}} |- | compressed SVG (SVGZ) | {{Yes|align=center|မူလ}} | |- | JPEG | {{Yes|align=center|မူလ}} | {{Partial|extension ထည့်သွင်း၍}} |- | PNG | {{Yes|align=center|မူလ}} | {{Yes|align=center|မူလ}} |- | [[GIF]] | {{Yes|align=center|မူလ}} | |- | [[Bit map|BMP]] | {{Yes|align=center|မူလ}} | |- | Computer Graphics Metafile (CGM) | {{Partial|UniConvertor ဖြင့်}} | |- | Encapsulated PostScript (EPS) | {{Partial|Ghostscript ဖြင့်}} | {{Yes|align=center|မူလ}} |- | PostScript (PS) | {{Partial|Ghostscript ဖြင့်}} | {{Yes|align=center|မူလ}} |- | SK1 | {{Partial|UniConvertor ဖြင့်}} | |- | Affinity Designer (AFDESIGN) | {{Partial|extension ထည့်သွင်း၍<ref>{{Cite web |last=Developers |first=Inkscape Website |title=Inkscape 1.4 Release Notes {{!}} Inkscape |url=https://inkscape.org/doc/release_notes/1.4/Inkscape_1.4.html#Affinity_Designer_File_Import |access-date=2025-04-01 |website=inkscape.org |language=en}}</ref>}} | |- | Sketch | {{Partial|extension ထည့်သွင်း၍}} | |- | Scalable Vector Graphics (SVG) | {{Yes|align=center|မူလ}} | {{Yes|align=center|မူလ}} |- | Xfig (FIG) | {{Partial|extension ထည့်သွင်း၍}} | |- | Flash XML Graphics (FXG) | | {{Yes|align=center|မူလ}} |- | Hewlett-Packard Graphics Language (HPGL) | | {{Yes|align=center|မူလ}} |- | HTML5 canvas element | | {{Yes|align=center|မူလ}} |- | LaTeX (TeX) | | {{Yes|align=center|မူလ}} |- | Synfig (SIF) | | {{Yes|align=center|မူလ}} |- | Extensible Application Markup Language (XAML) | | {{Yes|align=center|မူလ}} |} == ပလပ်ဖောင်း ထောက်ပံ့မှု == Inkscape 1.0.x (ဗားရှင်းဟောင်း 0.92.x) ၏ နောက်ဆုံးဗားရှင်းကို [[လင်းနပ်စ်|Linux]] ၊ [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးစ်|Windows]] 7 နှင့်အထက်၊ [[Mac OS X Lion|macOS]] 10.11–10.15 ပလပ်ဖောင်းများအတွက် ရရှိနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|title=All Platforms for Inkscape 1.0|url=https://inkscape.org/release/1.0/platforms/|access-date=6 May 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://inkscape.org/news/2020/05/04/introducing-inkscape-10/|title=Introducing Inkscape 1.0}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://inkscape.org/forums/beyond/inkscape-10-theming-guide/|title=Inkscape 1.0 Theming Guide – Beyond the Basics – Inkscape Forum}}</ref> macOS အတွက် ပြုလုပ်ထားသော အစောပိုင်း Inkscape ဗားရှင်းများတွင် အချို့သော mouse ဖြင့် လုပ်ဆောင်မှုများကို မတုံ့ပြန်သည့် ပြဿနာတစ်ခုရှိခဲ့ပြီး [[macOS Ventura]] (macOS 13) ပေါ်ရှိ GTK3 အား အခြေခံထားသည့် app အားလုံးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ GTK ဆိုသည်မှာ မတူညီသော ပရိုဂရမ်များစွာတွင် အသုံးပြုထားသည့် ဂရပ်ဖစ်ဆိုင်ရာ အသုံးပြုသူ အင်တာဖေ့စ်များ (GUIs) ဖန်တီးရန်အတွက် အခမဲ့ပြီး လွတ်လပ်စွာ ရင်းမြစ် ရယူအသုံးပြုနိုင်သော ဆော့ဖ်ဝဲ widget toolkit တစ်မျိုးဖြစ်သည်။<ref name="GTK">{{Cite web|url=https://www.gtk.org/features.php|title=GTK+ Features|author=The GTK+ Team|access-date=8 September 2014|archive-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525124304/https://www.gtk.org/features.php}}</ref> Inkscape ဗားရှင်း 1.2.2 အပေါ်လည်း သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး တည်ငြိမ်သော ဗားရှင်း မထွက်ရှိသေးသ၍ ၎င်းအား macOS Ventura သို့ ထည့်သွင်းခြင်းမပြုရန် ၎င်း၏ ဝဘ်ဆိုက်တွင် အကြံပြုခဲ့သည်။<ref name="GTK2">{{cite web|url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.2/?latest=1|title=Download Inkscape 1.2.2|access-date=8 July 2025}}</ref> ဗားရှင်း 1.3 တွင် ၎င်းပြဿနာများအားလုံးကို ဖြေရှင်းထားသည်။ အက်ပဲ ဆီလီကွန် ပရိုဆက်ဆာများဖြစ်သော M1, M2 နှင့် M3 မိသားစုဝင် ပရိုဆက်ဆာများ၌ ဖြစ်ပွားသော ပြဿနာအများစုကို ဗားရှင်း 1.3 တွင် ဖြေရှင်းပေးထားပြီး Inkscape ၏ macOS အတွက် ဒေါင်းလုဒ်ဆိုဒ်တွင် Intel ပရိုဆက်ဆာများအတွက် Intel ဗားရှင်းနှင့် Apple Silicon M မိသားစုဝင် ပရိုဆက်ဆာများအတွက် arm64 ဗားရှင်းဟူ၍ ရွေးချယ်နိုင်ရန် ပြုလုပ်ပေးထားသည်။<ref name="GitLab">{{Cite web|title=Website download for macOS version should specify Apple Silicon (#10402): Issues: Inkscape: Inbox|date=2024-07-04|url=https://gitlab.com/inkscape/inbox/-/issues/10402|access-date=2024-07-04}}</ref> == ထုတ်ဝေမှု သမိုင်း == {| class="wikitable" |- ! Version ! scope="col" style="width: 10em;" |ထွက်ရှိသည့် ရက်စွဲ ! သိသာထင်ရှားသော အင်္ဂါရပ်များနှင့် အပြောင်းအလဲများ |- | {{Version|o|0.35}} || ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၃ || Initial release of Inkscape based on Sodipodi 0.32, new keyboard shortcuts<ref>{{Cite mailing list|url=https://sourceforge.net/p/inkscape/mailman/message/215026/|title=[Inkscape] Inkscape Release 0.35|date=11 November 2003|mailing-list=inkscape-announce| last1=Harrington|first1=Bryce|access-date=5 January 2020}}</ref> |- | {{Version|o|0.36}} || ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၃ || GUI redesign and improved usability<ref>{{Cite mailing list|url=https://sourceforge.net/p/inkscape/mailman/message/215028/|title=[Inkscape] Inkscape 0.36 – "See, even a 5 year old can use it."|date=11 December 2003|mailing-list=inkscape-announce| last1=Gould|first1=Ted|access-date=9 January 2020}}</ref> |- | {{Version|o|0.37}} || ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၄<ref>{{Cite mailing list|url=https://sourceforge.net/p/inkscape/mailman/message/215035/|title=[Inkscape] Announcing Inkscape 0.37 Release|date=16 February 2004|mailing-list=inkscape-announce| last1=Harrington|first1=Bryce|access-date=9 January 2020}}</ref>|| Boolean path operations and path inset/outset, major code refactoring<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.37/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.37 |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|0.38}} || ၁၂ ဧပြီ ၂၀၀၄<ref>{{Cite mailing list|url=https://sourceforge.net/p/inkscape/mailman/message/215038/|title=[Inkscape] Announcing Inkscape 0.38 Release|date=12 April 2004|mailing-list=inkscape-announce| last1=Harrington|first1=Bryce|access-date=9 January 2020}}</ref>|| Text kerning and letter spacing, multi-stage gradients<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.38.1/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.38.1 |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|0.39}} || ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၀၄<ref>{{Cite mailing list|url=https://sourceforge.net/p/inkscape/mailman/message/215042/|title=[Inkscape] Inkscape 0.39|date=20 July 2004|mailing-list=inkscape-announce| last1=Gould|first1=Ted|access-date=9 January 2020}}</ref>|| Markers, clones, and pattern fills<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.39/ |title=Download Inkscape 0.39 |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|0.40}} || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၄<ref>{{Cite mailing list|url=https://sourceforge.net/p/inkscape/mailman/message/215044/|title=[Inkscape] Announcing Inkscape 0.40 Release|date=30 November 2004|mailing-list=inkscape-announce| last1=Harrington|first1=Bryce|access-date=9 January 2020}}</ref>|| Multi-layer support, bitmap tracing (only greyscale), and text on path<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.40/ |title=Download Inkscape 0.40 |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|0.41}} || ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၅ || Clone tiler tool and color bitmap tracing<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.41/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.41 |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|0.42}} || ၂၆ ဇူလိုင် ၂၀၀၅ || Flowing text support, styling text spans, enhanced effects support, and the new gradient tool<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.42/ |title=Download Inkscape 0.42 |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|0.43}} || ၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၅ || Connector tool, collaborative editing, tablet pressure/angle sensitivity<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.43/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.43 |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|0.44}} || ၂၄ ဇွန် ၂၀၀၆ || Layers panel, support for clipping and masking, PDF export with transparency<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.44/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.44.1 |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|0.45}} || ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၇ || Gaussian blur, pattern along path, new Undo History panel, improved bitmap tracing using simple interactive object extraction, color effects<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.45.1/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.45.1 |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|0.46}} || ၂၄ မတ် ၂၀၀၈ || Docking user interface, Paint Bucket, Tweak and 3D Box tools, Live Path Effects, support for most SVG filters, the ability to open PDF files, import from the Open Clip Art Library, and OpenType/PostScript and Type1 font support<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.46/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.46 |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|0.47}} || ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၉ || Eraser tool (can slice paths), timed autosave, spiro splines interface for paths, auto-smooth nodes for paths, spellchecker for the text tool, new path effects like "sketch" and "hatches", new Python extensions like "alphabet soup" and "convert to Braille", basic support for SVG fonts<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.47/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.47 |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|0.48.x}} || ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၀;<br/>ဇူလိုင် ၂၀၁၄ || Multipath node editing, improved text tool: subscript, superscript, numerical and preset inputs for text kerning, tracking and more text enhancements, new Airbrush (Spray) tool, LaTeX export with PDF, PS, EPS, JessyInk extension for creating presentations viewable in SVG-enabled web browsers<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.48/ |title=Download Inkscape 0.48 |website=Inkscape.org}}</ref><ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.48.1/ |title=Download Inkscape 0.48.1 |website=Inkscape.org}}</ref><ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.48.2/ |title=Download Inkscape 0.48.2 |website=Inkscape.org}}</ref><ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.48.3.1/ |title=Download Inkscape 0.48.3.1 |website=Inkscape.org}}</ref><ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.48.4/ |title=Download Inkscape 0.48.4 |website=Inkscape.org}}</ref><ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.48.5/ |title=Download Inkscape 0.48.5 |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|0.91}} || ၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅<ref>{{cite web|url=https://inkscape.org/en/news/2015/01/30/inkscape-version-091-is-released/|title=Inkscape Version 0.91 is Released!|work=inkscape.org}}</ref> || Switched from libnr to Cairo rendering library, which significantly improved rendering speed.<ref>{{cite web|url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/0.91#Rendering_and_performance|title=Release notes/0.91|website=Inkscape.org Wiki|access-date=15 August 2015}}</ref> Refactoring; Measure tool, new import/export formats, grayscale mode, alignment modes, Symbol library and support for Visio stencils, Guides can have labels, variable width strokes (PowerStroke).<ref>{{cite web|url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/0.91|title=Release notes for 0.91|work=wiki.inkscape.org}}</ref><ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.91/ |title=Download Inkscape 0.91 |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|0.92.x}} || ၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇<ref>{{cite web|url=https://inkscape.org/en/news/2017/01/04/inkscape-version-092-released/|title=Inkscape Version 0.92 is Released!|work=inkscape.org}}</ref> || Infrastructure Focus; Mesh gradients, new path effects, default resolution changed from 90&nbsp;dpi to 96&nbsp;dpi to match the CSS standard, options for switching OpenType font features,<ref>{{cite web|url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/0.92|title=Release notes for 0.92|work=wiki.inkscape.org}}</ref><ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.92.1/ |title=Download Inkscape 0.92.1 |website=Inkscape.org}}</ref><ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/news/2017/08/07/inkscape-0-92-2-release-announcement/ |title=Inkscape 0.92.2 Delivers Greater Stability and Easier Contributions |website=Inkscape.org}}</ref><ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.92.2/ |title=Download Inkscape 0.92.2 |website=Inkscape.org}}</ref> last release 0.92.5, windows 7 Minimum for Windows since 0.92.4, 0.92.3 Vista and XP last version |- | {{Version|o|1.0.x}} || ၄ မေ ၂၀၂၀<ref>{{cite web|access-date=4 May 2020|title=Introducing Inkscape 1.0|url=https://inkscape.org/news/2020/05/04/introducing-inkscape-10/|website=Inkscape.org}}</ref>|| Transition to GTK3 and Python 3, customizable themes, better HiDPI screen support, controllable width of PowerStroke with pressure sensitive graphics tablet, new PNG export options, variable font support.<ref>{{cite web |url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Notice_of_removal_of_GTK%2B_2_support |title=Notice of removal of GTK+ 2 support |website=Inkscape.org Wiki}}</ref><ref>{{cite web |url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/GTK%2B_3_migration |title=GTK+ 3 migration |website=Inkscape.org Wiki}}</ref><ref>{{cite web |url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/GTK%2B_3_issues |title=GTK+ 3 issues |website=Inkscape.org Wiki}}, no uniconverter support with less Import filters</ref><ref>{{Cite web|url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.0/?latest=1|title=Download Inkscape 1.0.1 |website=Inkscape}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.0alpha0/|title=Download Inkscape 1.0alpha0 |website=Inkscape.org |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231107104428/https://inkscape.org/release/inkscape-1.0alpha0/ |archive-date=7 November 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/1.0|title=Release notes/1.0 |website=Inkscape.org Wiki}}</ref> Native support for MacOS 10.10–10.15 Catalina.<ref>{{Cite web |title=Download Inkscape 1.0beta2 |url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.0beta2/ |website=Inkscape.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Inkscape 1.0 beta1 available for testing |url=https://inkscape.org/news/2019/09/08/inkscape-10-beta1-available-testing/ |website=Inkscape.org}}</ref> Experimental color-managed PDF export,<ref>{{Cite web |title=Inkscape version 1.0.1 patches crashes & bugs |url=https://inkscape.org/news/2020/09/06/inkscape-version-101-patches-crashes-bugs/ |website=Inkscape.org}}</ref> last release 1.0.2 |- | {{Version|o|1.1.x}} || ၂၄ မေ ၂၀၂၁ || Significant changes in core and GUI, only Python 3 extensions supported, improved live path effects (LPE),<ref>{{Cite web|url=https://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/1.1|title=Release notes/1.1 |website=Inkscape.org Wiki}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.1/|title=Download Inkscape 1.1 <!-- |last1=Name |first1=Human -->|website=Inkscape.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://inkscape.org/news/2021/05/24/welcome-inkscape-11/|title=Welcome to Inkscape 1.1! |website=Inkscape.org |date=24 May 2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231107111334/https://inkscape.org/news/2021/05/24/welcome-inkscape-11/ |archive-date=7 November 2023}}</ref> last release 1.1.2 |- | {{Version|o|1.2}} || ၁၆ မေ ၂၀၂၂ || New Page tool for multiple pages, Layers and Objects dialog merged, improved gradient editor, ability to export to multiple formats, improved SVG Font Editor, new 'Tiling' Live Path effect, improved performance, bugfix and some changes in GUI, improved macOS integration.<ref>{{Cite web|url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.2/|title=Download Inkscape 1.2 |website=Inkscape.org |date=16 May 2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202211124/https://inkscape.org/release/inkscape-1.2/ |archive-date=2 February 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=Inkscape adds multi-page support with v1.2 |url=https://www.theregister.com/2022/05/17/inkscape_1_2/ |access-date=28 May 2022 |website=www.theregister.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=https://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/1.2 |title=Release notes/1.2 |website=Inkscape.org Wiki}}</ref> |- | {{Version|o|1.2.1}} || ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ || Critical bugfix<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/news/2022/07/14/important-release-inkscape-version-121-fixes-data/ |title=Important Release of Inkscape version 1.2.1 fixes data loss and crash issues |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|1.2.2}} || ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ || Maintenance and critical bug fix.<ref>{{cite web |url=https://media.inkscape.org/media/doc/release_notes/1.2.2/Inkscape_1.2.2.html |title=Inkscape 1.2.2 Release Notes|website=Inkscape.org}}</ref> Last version to support Windows 7 and 8. |- | {{Version|o|1.3}} || ၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ || New tools for shape building, pattern editor, document resources, page margin and bleed; return of Search, opacity & blend modes in Layers & Objects dialog and of an optional persistent snap bar; improved canvas editing, XML Editor, welcome dialog, LPE, PDF import,<ref>{{cite web |url=https://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/1.3 |title=Release notes/1.3 |website=Inkscape.org Wiki}}</ref> public beta available<ref>{{Cite web |title=Inkscape reveals tools for organizing efficiently in beta version of 1.3 |url=https://inkscape.org/news/2023/05/30/inkscape-reveals-tools-organizing-efficiently-beta/ |access-date=10 June 2023 |website=Inkscape.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.3beta0/|title=Download Inkscape 1.3beta0 <!-- |last1=Name |first1=Human --> |website=Inkscape.org}}</ref> |- | {{Version|o|1.3.1}} || ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || Maintenance and bugfix to dedicate to its 20th anniversary<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.3.1/ |title=Download Inkscape 1.3.1 |website=Inkscape.org |access-date=8 July 2025 |archive-date=22 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622083210/https://inkscape.org/release/inkscape-1.3.1/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.phoronix.com/news/Inkscape-1.3.1-For-20-Years |title=Inkscape Celebrates 20 Years with New Release}}</ref> |- | {{Version|o|1.3.2}} || ၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || Fix data loss bugs from previous release, which affect saving stars, polygons, spirals and 3D boxes in SVG<ref>{{cite web |url=https://inkscape.org/news/2023/12/01/Inkscape-1-3-2-solves-data-loss-bug/ |title=Inkscape 1.3.2 solves data loss bug in previous release |access-date=8 July 2025 |archive-date=27 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427182647/https://inkscape.org/news/2023/12/01/Inkscape-1-3-2-solves-data-loss-bug/ |url-status=dead }}</ref> |- | {{Version|o|1.4}} || ၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ || Filter gallery, modular grids, improvements to swatches dialog and palette file handling, unified font browser preview <ref name="Inkscape_1.4">{{cite web |title=Inkscape launches version 1.4, with powerful new accessible and customizable features |website=Inkscape.org |date=2024-10-13 |url=https://inkscape.org/news/2024/10/13/inkscape-launches-version-14-powerful-new-accessib/ |access-date=2024-10-13 |archive-date=19 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241019170600/https://inkscape.org/news/2024/10/13/inkscape-launches-version-14-powerful-new-accessib/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Inkscape_1.4_ReleaseNotes">{{cite web <!-- |last1=Name |first1=Human --> |title=Inkscape 1.4 Release Notes |website=Inkscape.org |date=2024-10-13 |url=https://inkscape.org/doc/release_notes/1.4/Inkscape_1.4.html |access-date=2024-10-13}}</ref> |- | {{Version|o|1.4.1}} || – || Planned but not released due to significant late-breaking bug with new features later folded into version{{nbsp}}1.4.2{{nnbsp}}<ref name="Inkscape_1.4.2"/><ref name="Inkscape_1.4.1_ReleaseNotes"> {{cite web <!-- | last1 = Name | first1 = Human --> | title = Inkscape 1.4.1 Release Notes | date = | website = Inkscape.org | url = https://inkscape.org/release/inkscape-1.4.1/ | access-date = 2025-05-13 }} </ref> |- | {{Version|c|1.4.2}} || ၁၂ မေ ၂၀၂၅ || Maintenance and bugfix release with some new minor features{{nnbsp}}<ref name="Inkscape_1.4.2"> {{cite web <!-- | last1 = Name | first1 = Human --> | title = 2-in-1 release – Inkscape 1.4.2 is out! | date = 2025-05-12 | website = Inkscape.org | url = https://inkscape.org/news/2025/05/12/2-in-1-release-inkscape-142-is-out/ | access-date = 2025-05-13 }} </ref><ref name="Inkscape_1.4.2_ReleaseNotes"> {{cite web <!-- | last1 = Name | first1 = Human --> | title = Inkscape 1.4.2 Release Notes | date = 2025-05-12 | website = Inkscape.org | url = https://inkscape.org/release/inkscape-1.4.2/ | access-date = 2025-05-13 }} </ref> |- | {{Version|p|1.5}} || – || Development snapshot available from Inkscape, release schedule not announced {{as of|2025|may|13|lc=y}} |- | colspan="5" |{{Version|l|show=110101}} |} == ပြခန်း == <gallery mode="packed" caption="Inkscape ဆော့ဖ်ဝဲမြင်ကွင်း Screenshot များ"> File:Inkscapesplash.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Inkscapesplash.png|Splash page for v0.45 File:Inkscapemain.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Inkscapemain.png|Main window File:Openinkscape.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Openinkscape.png|File menu File:Inkscape_1.2_Screenshot_On_Xubuntu_20.04.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Inkscape_1.2_Screenshot_On_Xubuntu_20.04.png|Edited an old SVG File </gallery><gallery mode="packed" caption="Inkscape ဖြင့် ဖန်တီးထားသော ဂရပ်ဖစ်များ"> File:Spain.Girona.Catedral.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Spain.Girona.Catedral.svg|Cathedral plan File:Playstation3vector.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Playstation3vector.svg|[[:en:PlayStation_3|PlayStation 3]] File:Floral_01_nevit.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Floral_01_nevit.svg|Floral drawing File:Stardesconfied.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Stardesconfied.svg|Simple Smile File:Mahuri.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mahuri.svg|Manga drawing File:Silversmith-inkscape.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Silversmith-inkscape.svg|Raster to vector comparison File:DeliveryVehicle-B.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:DeliveryVehicle-B.svg|Delivery vehicle </gallery> == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == {{Commons}} * {{Official website}} [[ကဏ္ဍ:ဝင်းဒိုး ဆော့ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:Mac ဆော့ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၃ ဆော့ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:C++ ဖြင့် ရေးသားထားသော အခမဲ့ ဆော့ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ နှင့် ရင်းမြစ် လွတ်လပ်စွာ ရယူအသုံးပြုနိုင်သော ဆော့ဝဲလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စကေးချနိုင်သော ဗက်တာ ဂရပ်ဖစ်]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သော အခမဲ့ ဆော့ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ အသုံးပြုနိုင်သော ဆော့ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ အသုံးပြုနိုင်သော ဂရပ်ဖစ် ဆော့ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ အသုံးပြုနိုင်သော ဗက်တာ ဂရပ်ဖစ် တည်းဖြတ်ရေး ဆော့ဝဲလ်]] dgtzjj9uh8cmosq7ydghs2aiyzt2zba 0 274658 1061447 947178 2026-11-04T12:07:28Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 2 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061447 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ဒေးဗစ် ဝိုက်စ် | native_name = David Wise | native_name_lang = en | alias = Dave Wise | image = David Wise by Gage Skidmore.jpg | caption = | birth_place = ကိုးဗီးလ်၊ [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|အင်္ဂလန်]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] | occupation = တေးရေးဆရာ၊ ဂီတပညာရှင် | instrument = ဆင်သီဆိုင်ဇာ၊ [[စန္ဒရား]]၊ [[ဆက်ဆိုဖုန်း]] | years_active = ၁၉၈၅–လက်ရှိ | label = Brave Wave Productions | website = {{URL|davidwise.co.uk}} }} '''ဒေးဗစ် ဝိုက်စ်''' ({{lang-en|David Wise}}၊ ခေါ် '''ဒေ့ဗ် ဝိုက်စ်''') သည် ဗြိတိသျှ ဗီဒီယိုဂိမ်း တေးရေးဆရာနှင့် ဂီတပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ''[[Donkey Kong Country]]'' ဂိမ်းစီးရီးများအတွက် ရေးစပ်ခဲ့သော ဂီတများကြောင့် နာမည်ကြီးခဲ့ပြီး၊ သူ၏ ထူးခြားသော ဟန်ပန် ဖန်တီးမှု စတိုင်ကြောင့် လူသိများခဲ့သည်။<ref name="raretepid">{{cite web |url=http://www.rareware.com/extras/tepidseat/music/index.html |title=Rare: The Tepid Seat – Rare Music Team (December 2004) |access-date=2025-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061206000000/http://www.rareware.com/extras/tepidseat/music/index.html |archive-date=2006-12-06 |url-status=dead}}</ref> == အစောပိုင်း ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဝိုက်စ်၏ ပထမဆုံး တီးခတ်တတ်ခဲ့သော တူရိယာ မှာ စန္ဒရားဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းနောက် တံပိုးနှင့် နောက်ပိုင်းတွင် ဒရမ်ကို တီးတတ်လာခဲ့သည်။ ငယ်ဘဝ က တီးဝိုင်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့ဖူးသည်။<ref name="raretepid" /> == အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း == === Rare တွင် အလုပ်စဝင်ခြင်း === [[၁၉၈၅]] ခုနှစ်တွင် [[Rare (company)|Rare]] ကုမ္ပဏီကို ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ ကုမ္ပဏီ၏ တစ်ဦးတည်းသော ဂီတပညာရှင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ Rare တည်ထောင်သူ Tim နှင့် Chris Stamper တို့နှင့် သူ စတင်တွေ့ဆုံခဲ့ပုံမှာ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသည်၊ သူက ဂီတဆိုင်တစ်ဆိုင်တွင် Yamaha CX5 Music Computer ကို သရုပ်ပြနေစဉ်တွင် သူ၏ကိုယ်ပိုင်တေးရေးများကို နားထောင်ပြီး အလုပ်ကမ်းလှမ်းခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="mundorare">{{cite web |url=http://mundorare.com/news/2009/11/david-wise-composer-since-1985-leaves-rare/ |title=MundoRare |3=David Wise, composer since 1985, leaves Rare (November 2009) |access-date=2025-09-09 |archive-date=19 November 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091119053646/http://mundorare.com/news/2009/11/david-wise-composer-since-1985-leaves-rare/ }}</ref> သူ၏ ပထမဆုံး တရားဝင် ဗီဒီယိုဂိမ်းတေးဂီတမှာ ၁၉၈၇ ခုနှစ်က ထွက်ရှိခဲ့သော ''Slalom'' ဂိမ်းအတွက်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်က သူကျေနပ်အားရခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ === NES ခေတ်၏ စိန်ခေါ်မှုများ === [[Nintendo Entertainment System|NES (Nintendo Entertainment System)]] ခေတ်တွင် ဂီတရေးစပ်ရခြင်းမှာ အလွန်တရာ ခက်ခဲသော စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ပြည့်နှက်နေခဲ့သည်။ Memory ပမာဏ နည်းပါးခြင်း၊ Hardware ကလည်း "တံခါးဘဲလ်အဆင့်" လောက်ထိ ရိုးရှင်းလွန်းခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။ သို့သော်ငြားလည်း သူက ဤသို့သော စိန်ခေါ်မှုများကို ကြိုက်နှစ်သက်ပြီး ဖန်တီးမှုများကို အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် အတတ်နိုင်ဆုံး ကြိုးစားခဲ့သည်။<ref name="squareenix">{{cite web |url=https://www.squareenixmusic.com/features/interviews/davidwise.shtml |title=Game Music :: Interview with David Wise (December 2010) |access-date=2025-09-09}}</ref> === SNES ခေတ်သို့ ကူးပြောင်းခြင်း === SNES (Super Nintendo Entertainment System) ရောက်တော့မှ ပိုပြီး လွတ်လပ်မှု ရလာခဲ့သည်။ သူက "SNES ကတော့ ကျွန်တော့်ကို သံစုံတီးဝိုင်းတစ်ခု ပေးလိုက်သလိုပါပဲ" ဟု ပြောခဲ့သည်။ သို့သော်ငြားလည်း samples များအတွက် 64K memory သာ ရှိသောကြောင့် စိန်ခေါ်မှု ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ သူက ဤနည်းပညာ၏ ကန့်သတ်ချက်များကို အစွမ်းကုန် တွန်းအားပေးပြီး ဂီတများကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ Memory ချွေတာရန်အတွက် MIDI အစား Hex (ကွန်ပျူတာကုဒ်) နှင့် လက်ရေးရေးသားသည့် နည်းလမ်းကို အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name="squareenix" /> === လှုံ့ဆော်မှုပေးခဲ့သူများ === သူသည် Koji Kondo (Super Mario, Zelda)၊ Tim Follin (Plok)၊ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက ထွက်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဂီတများ၊ Rock နှင့် Dance ဂီတများဆီမှ လှုံ့ဆော်မှုများ အများကြီး ရခဲ့သည်။ ''Haunted Hall'' ကဲ့သို့ သီချင်းမျိုးဆိုပါက ရုရှားတေးရေးဆရာများဖြစ်သော Prokofiev, Tchaikovsky နှင့် Mussorgsky တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိသည်။<ref name="raretepid" /> == နာမည်ကြီး လက်ရာများ == === Donkey Kong Country စီးရီး === ဤမှာ သူ၏ အကျော်ကြားဆုံး လက်ရာဖြစ်သည်။ DKC2 ကိုမူ သူ အကြိုက်ဆုံးဟု ဆိုကာ Super NES ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို အမြင့်ဆုံးရောက်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်သည်။ ဤဂိမ်းအတွက် အသံများကို ဖန်တီးရာတွင် compressed sounds များကို အစကတည်းက အသုံးပြုခဲ့၍ ထူးခြားသော အသံစတိုင်ကို ရရှိခဲ့သည်။ အသံ ၂၀ ခန့်ကို compress လုပ်ရန် တစ်ပတ်ခန့် အချိန်ယူခဲ့ရသည်။<ref name="ocremix">{{cite web |url=https://dkc2.ocremix.org/ |title=OverClocked ReMix Presents 'Serious Monkey Business' |access-date=2025-09-09}}</ref> ==== DKC2 ရဲ့ ထူးခြားချက်များ ==== "Aquatic Ambiance" သီချင်းက သူ၏ စိတ်ခံစားမှုပိုင်းရော၊ နည်းပညာပိုင်းအရပါ အကြိုက်ဆုံး လက်ရာဖြစ်သည်။ ဤသီချင်းကို ဖန်တီးရန်အတွက် waveforms များနှင့် low-level programming များကို စမ်းသပ်ရင်း ၅ ပတ်လောက် အချိန်ယူခဲ့ရသည်။ ဂိမ်းကို ခဏရပ်ထားချိန်တွင်ပင် ဂီတဆက်ဖွင့်နေအောင် လုပ်ခဲ့သည်ကလည်း memory နည်းပါးသောကြောင့် နောက်ဆုံးမိနစ်တွင် ရုတ်တရက် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ရသည်။ "Stickerbush Symphony" ကလည်း iconic ဖြစ်သည်။ "Haunted Hall" ကတော့ ရုရှားတေးရေးဆရာများ၏ လွှမ်းမိုးမှုခံရပြီး tempo အမြန်ပုံစံရှိကာ hex နှင့် ရေးသားခဲ့ရသည်။ "Crooks March" ကိုတော့ Prokofiev ၏ လွှမ်းမိုးမှုနှင့် ပြင်သစ်ခရာသံများ အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name="ocremix" /> === အခြား Rare လက်ရာများ === ''Wizards & Warriors'' (ဤဂိမ်း၏ main theme ကို သူကျောင်းတုန်းက arpeggios သုံးပြီး ရေးခဲ့သည်၊ ရိုးရှင်းတာက အမြဲတမ်း ပိုကောင်းသည်ဆိုသော သူ၏ နိယာမကို ပြသသည်)၊ ''R.C. Pro-Am''၊ ''Battletoads'' တို့ကဲ့သို့ ဂိမ်းများအတွက်လည်း ရေးခဲ့ဖူးသည်။ ''Diddy Kong Racing'' ဂီတကိုလည်း "အလွန်ကောင်းမွန်သည်" ဟု သုံးသပ်ခံရသည်။ ''Star Fox Adventures'' အတွက်လည်း ရေးစပ်ခဲ့ဖူးသည်။<ref name="squareenix" /> === Yooka-Laylee စီးရီး === ''Yooka-Laylee'' နှင့် ''Yooka-Laylee and the Impossible Lair'' တို့အတွက်လည်း တေးရေးဆရာအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ Grant Kirkhope နှင့် Steve Burke တို့နှင့်အတူ ပူးပေါင်းရေးသားခဲ့သည်။<ref name="squareenix" /> === Tropical Freeze === ဤဂိမ်းကို Retro Studios ၏ ဥက္ကဋ္ဌ (Rare က သူ၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ဟောင်း) က ဖုန်းဆက်ပြီး လုပ်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ထို franchise ကို ပြန်လုပ်ရတာကို သူ ပျော်ရွှင်ခဲ့ပြီး SNES hardware ၏ ကန့်သတ်ချက်များမရှိတော့ဘဲ လိုချင်သော အသံများ အားလုံးကို လွတ်လပ်စွာ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည်။ သူလုပ်ခဲ့သော remix တချို့က SNES တွင် မဖြစ်နိုင်ခဲ့သော သူ၏ မူရင်းစိတ်ကူးများ ဖြစ်သည်။ အမှန်တကယ် saxophone တီးခတ်မှု (Pete Nielsen) နှင့် ဂီတာ တီးခတ်မှု (Jose, Kinji Yamamoto) များပါ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ Nintendo ဘက်က "Frantic Fields" ထဲက "Rambi Run" remix သို့သော အချို့သီချင်းများကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ Mixing ကို David Clinique က လုပ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="destructoid">{{cite web |url=https://www.destructoid.com/david-wise-composing-donkey-kong-country-tropical-freeze-256058.phtml |title=David Wise composing Donkey Kong Country: Tropical Freeze |publisher=Destructoid |date=2013-06-11 |access-date=2025-09-09}} {{Dead link|date=November 2026 }}</ref><ref name="gamnesia">{{cite web |url=https://gamnesia.nintendoenthusiast.com/david-wise-explains-how-he-got-his-job-on-tropical-freeze/ |title=David Wise Explains How He Got His Job on Tropical Freeze |publisher=Gamnesia |date=2014-03-06 |access-date=2025-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804203032/https://gamnesia.nintendoenthusiast.com/david-wise-explains-how-he-got-his-job-on-tropical-freeze/ |archive-date=2020-08-04 |url-status=dead}}</ref> === ကိုယ်ပိုင်စီမံကိန်းများ === ''Tengami'' (တရားထိုင်သကဲ့သို့ နူးညံ့သော စတိုင်)၊ ''Sorcery!'' နှင့် ''Snake Pass'' (အပူပိုင်းဒေသ၊ အမေဇုန်တောအုပ်ဆန်ဆန်၊ သဘာဝအသံများ၊ ဝါးမာရင်ဘာ၊ shakers၊ ဂစ်တာများ) တို့အတွက်လည်း ရေးစပ်ခဲ့သည်။ === လက်ရှိလုပ်ငန်းများ === သူသည် လက်ရှိတွင် စီမံကိန်းသုံးခုကို လုပ်ဆောင်နေပြီး အဲ့ဒီထဲက တစ်ခုကတော့ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက rock ဂီတစတိုင်ဖြစ်ကာ နောက်တစ်ခုကတော့ တရားထိုင်စတိုင် ဂီတဖြစ်သည်။ NDA တွေ လက်မှတ်ထိုးထားသောကြောင့် အများကြီး မပြောထုတ်နိုင်သေးပေ။ မကြာသေးခင်ကမှ ''Tamarin''၊ ''Everhood: Eternity Edition''၊ ''Ratatan''၊ ''Nikoderiko: The Magical World''၊ ''Gimmick! 2''၊ ''Lucid''၊ ''99 Fails'' စသော ဂိမ်းများအတွက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref name="squareenix" /> == ဖန်တီးမှု လုပ်ငန်းစဉ် == ဂီတစတင်ရေးသားသည့်အခါ စိတ်ထဲကနေ စတင်သည်။ စိတ်ကူးများကို ရက်အနည်းငယ်လောက် စိတ်ထဲတွင် လွှင့်မျောခွင့်ပေးပြီးမှ မည်သို့သော အသံမျိုးဖြစ်စေချင်သနည်း ဆိုသည်ကို သေချာဆုံးဖြတ်သည်။ အသံများ၊ အခြေအနေများ၊ ဂရပ်ဖစ်များနှင့် ဂိမ်းအဆင့်ကို ကစား၍ ရမည့် ခံစားချက်များကနေ လှုံ့ဆော်မှုများ ရသည်။ စတူဒီယိုထဲတွင် မဟုတ်ဘဲ စက်ဘီးစီးခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းလျှောက်ခြင်းတို့ကလည်း စိတ်ကူးများ ထွက်ပေါ်လာရန် ကူညီပေးသည်။ ဂီတရေးစပ်သည့်အခါ [[စန္ဒရား]] သို့မဟုတ် [[ဂစ်တာ]]ကို အဓိက အသုံးပြုပြီး saxophone ကတော့ ဆိုလိုတူရိယာအနေနှင့် ပိုသင့်တော်သည်။ အခြားသူ ဂိမ်းဂီတများကို စိတ်ကူးယူရန် နားမထောင်တတ်သော်လည်း၊ စိတ်ပျော်ရန်အတွက်မူ ရုပ်ရှင်ဂီတများနှင့် တေးသီချင်းများကို နားထောင်သည်။ တခါတရံ အကြောင်းတစ်ခုခုက စိတ်ဝင်စားမှုကို ဆွဲဆောင်နိုင်လျှင်မူ တူရိယာများ၊ chord progression များကို လေ့လာသည်။ နည်းပညာပိုင်းထက် ဂီတ၏ စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများအပေါ် ပိုပြီး အာရုံစိုက်သည်။ ဂီတရေးစပ်ရန် မုဝင်ရန်အတွက် မိနစ် ၃၀ လောက် အချိန်ယူရသည်။ COVID ကာလလိုမျိုး အိမ်မှာနေရသည့်အခါ Amazon ပို့သူများ၏ နှောင့်ယှက်မှုလိုမျိုး ကိစ္စများက သူ့ကို စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေသည်။ သူက ဂီတဖန်တီးမှုလမ်းကြောင်းများကို မှတ်တမ်းတင် မရေးထားတတ်ပေ။ သို့သော် စိတ်ကူးများကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်သည့်အခါတွင်မူ စိန်ခေါ်မှုများ ရှိတတ်သည်။ ဂိမ်း၏ gameplay ပေါ်မူတည်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ပြဿနာဖြေရှင်းရခြင်းတို့ ရှိသည်။ ဂိမ်းဂီတရေးစပ်ခြင်းမှာ ရုပ်ရှင်ဂီတကဲ့သို့ linear မဟုတ်၍ ကွဲပြားသည်။ Cutscene များကတော့ linear ဖြစ်သောကြောင့် ပိုမြန်မြန်ရေး၍ ရသည်။ Retro တွင် အလုပ်လုပ်တုန်းက ဂီတမရေးမီ ဂိမ်းအဆင့်များကို ကစားကြည့်လေ့ရှိသည်။ ကစားနေရင်းနှင့် စိတ်ကူးစိတ်သန်းများ ချက်ချင်းပေါ်လာတတ်သည်။ သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို ရေးရန် နှစ်ပတ်ခန့် အချိန်ယူရပြီး မတူညီသော version များနှင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများပါ ပါဝင်သည်။ အပိုင်းများကြား ချောမွေ့စွာ ကူးပြောင်းနိုင်ရန်က အချိန်အများဆုံး ယူရသည်။ သူက သူ၏ track များကို ကိုယ်တိုင် mix လုပ်သည်။ တခါတရံ David Clinique က ကူညီပေးသည်။ VST instruments (virtual instruments) နှင့် synthesizers များ အသုံးပြုသကဲ့သို့၊ အစစ်အမှန် တူရိယာများလည်း အသုံးပြုပြီး quantizing နှင့် pitch correction များ လုပ်သည်။ သူက အမြဲတမ်း ယခင်လုပ်ခဲ့တာထက် ပိုကောင်းအောင် လုပ်ဆောင်ရန် ကြိုးစားပြီး အသစ်အသစ်သော အစိတ်အပိုင်းများကို ထည့်သွင်းသည်။ Tropical Freeze ကတော့ SNES ၏ ကန့်သတ်ချက်များမရှိဘဲ သူလိုချင်သော အသံများကို အသုံးပြုနိုင်ခဲ့လို့ ကောင်းမွန်သော ရလဒ်ကို ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သူက hex coding ကို ဘယ်သောအခါမှ ပြန်လုပ်တော့မှာ မဟုတ်ဟု ပြောခဲ့သည်။ ခေတ်မီသော နည်းပညာများက ဂီတ၏ စိတ်ခံစားမှုပိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများအပေါ် ပိုပြီး အာရုံစိုက်နိုင်စေသည်ဟု ယုံကြည်သည်။<ref name="squareenix" /> == ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများနှင့် လုပ်ငန်းခွင်ဆိုင်ရာ အမြင်များ == === Rare က လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များ === Rare တွင် လုပ်စဉ်က Robin Beanland နှင့် Grant Kirkhope တို့နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ယင်းတို့ကြားတွင် အပြုသဘော ပြိုင်ဆိုင်မှုများ ရှိခဲ့ပြီး "တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် သူ့ထက်ငါသာအောင် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်" ဟု ပြောခဲ့ဖူးသည်။<ref name="ocremix" /> === Pub rock covers band === Grant Kirkhope နှင့်အတူ pub rock covers band တွင်လည်း တီးခတ်ခဲ့ဖူးသည် (Grant က အဆိုတော်၊ David က saxophone, guitar, keyboard)။ === DKC2 Remix Album === DKC2 remix album "Serious Monkey Business" တွင် Grant Kirkhope နှင့် Robin Beanland တို့နှင့်အတူ ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။<ref name="ocremix" /> === Kenji Yamamoto နှင့် Tropical Freeze === ''Tropical Freeze'' တွင် Kenji Yamamoto နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ Yamamoto ၏ အကြံပြုချက်များက အလွန်အသုံးဝင်ခဲ့သည် (ဥပမာ Savannah အဆင့်အတွက် Nintendo ဝန်ထမ်းများ၏ choir အဆို)။ စကားပြန်များကနေတစ်ဆင့် ဆက်သွယ်ရသည်မှာ စိတ်ပျက်စရာကောင်းပြီး အစည်းအဝေးများကိုလည်း ပိုကြာစေသည်။<ref name="gamnesia" /> === Rare မှ ထွက်ခွာခြင်း === ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် Rare ကနေ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီက အများကြီး ပြောင်းလဲသွားပြီး လုပ်ဆောင်နေသော စီမံကိန်းများအတွက် တေးရေးဆရာများ အများကြီး မလိုတော့ဟု သူ ခံစားခဲ့ရသည်။ အနားယူရန်နှင့် အသစ်အသစ်သော အရာများကို လုပ်ဆောင်ချင်သောကြောင့် ထွက်ခဲ့သည်။<ref name="mundorare" /> === ဂိမ်းဂီတ၏ အရေးပါမှု === သူက ဂိမ်းဂီတကို တန်ဖိုးထားသည်ဟု ယုံကြည်သည်။ သို့သော် ဘတ်ဂျက် ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ဂရပ်ဖစ်ကို ဦးစားပေးတတ်ကြသည်။ ဂီတကတော့ ဂိမ်းအတွေ့အကြုံကို မြှင့်တင်ပေးရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဟု ပြောခဲ့သည်။<ref name="squareenix" /> === အနာဂတ်အမြင် === လုပ်ငန်းနယ်ပယ်က ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းပုံစံမျိုးကို ကူးပြောင်းရန် ကြိုးစားနေတာကို သူတွေ့မြင်ရသည်။ သို့သော် ဂိမ်းများက linear မဟုတ်ဘဲ ကစားသမား၏ လုပ်ဆောင်ချက်ပေါ်မူတည်သောကြောင့် အပြန်အလှန်တုံ့ပြန်နိုင်သော ဂီတများက အရေးကြီးသည်ဟု ပြောခဲ့သည်။<ref name="squareenix" /> == ပရိသတ်များ၏ အမြင်နှင့် အမွေအနှစ်များ == သူ၏ Donkey Kong တေးဂီတများ၏ သက်ရောက်မှုကို နှစ်ပေါင်းများစွာ မသိခဲ့ချေ၊ Internet ပေါ်ပေါက်လာပြီးမှ သိခဲ့ရသည်။ သူ၏ ဂီတများကို hip-hop သီချင်းများတွင် (Donald Glover, Drake တို့ကဲ့သို့) မကြာခဏ အသုံးပြုကြသည်။ ဤကဲ့သို့ ကြားရတာက "အလွန်ကောင်းမွန်သည်"ဟု ပြောသည်။ ပရိသတ်များ၏ ချီးကျူးဂုဏ်ပြုမှုအပေါ် နှိမ့်ချခဲ့ပြီး OC ReMix ၏ နာမည်ကြီးမှုကို အံ့ဩခဲ့သည်။<ref name="ocremix3">{{cite web |url=http://dkc3.ocremix.org/ |title=Donkey Kong Country 3: Double the Trouble! |publisher=OC ReMix |access-date=2025-09-09}}</ref> ပရိသတ်များက သူ့ကို "superstar" ဟု ခေါ်ကြသော်ငြား သူ့ကိုယ်သူတော့ ဤသို့ မမြင်ပေ။ သူသည် ''Super Smash Bros.'' ဂိမ်းစီးရီးတွင် သီချင်းပါဝင်ခြင်း (သို့မဟုတ် remix လုပ်ခြင်း) ခံရသော ပထမဆုံး အနောက်တိုင်းတေးရေးဆရာ ဖြစ်သည်။ သူ့လက်ရာများကို သူဂုဏ်ယူသည်။ သို့သော် ရေးသော သီချင်းတိုင်း၊ လုပ်သော ဂိမ်းတိုင်း ပိုပြီး ကောင်းမွန်အောင် ကြိုးစားနေဆဲဖြစ်သည်။ သူ၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာကို မရေးရသေးဟုတောင် ထင်နေသည်။<ref name="squareenix" /> ==လက်ရာ== {| class="wikitable sortable" width="auto" |- !ခုနှစ် !ခေါင်းစဉ် !မှတ်ချက် |- | rowspan="2" |1987 |''[[Slalom (video game)|Slalom]]'' | |- |''[[Wizards & Warriors]]'' | |- | rowspan="4" |1988 |''[[R.C. Pro-Am]]'' | |- |''[[Wheel of Fortune (video game)#NES version|Wheel of Fortune]]'' | |- |''[[Jeopardy! (franchise)#Consoles|Jeopardy!]]'' | |- |''[[Anticipation (video game)|Anticipation]]'' | |- | rowspan="15" |1989 |''[[Marble Madness]]'' | |- |''[[World Games (video game)|World Games]]'' | |- |''[[WWF WrestleMania (1989 video game)|WWF WrestleMania]]'' | |- |''[[John Elway's Quarterback]]'' | |- |''[[California Games]]'' | |- |''[[Taboo: The Sixth Sense]]'' | |- |''Sesame Street ABC'' | |- |''[[Hollywood Squares (video game)|Hollywood Squares]]'' | |- |''[[Who Framed Roger Rabbit (NES game)|Who Framed Roger Rabbit]]'' | |- |''[[Jordan vs. Bird: One on One]]'' | |- |''[[Cobra Triangle]]'' | |- |''[[Ironsword: Wizards & Warriors II]]'' | |- |''Wheel of Fortune Junior Edition'' | |- |''Jeopardy! Junior Edition'' | |- |''[[Silent Service (video game)|Silent Service]]'' | |- | rowspan="18" |1990 |''[[Double Dare (video game)|Double Dare]]'' | |- |''Wheel of Fortune Family Edition'' | |- |''Jeopardy! 25th Anniversary Edition'' | |- |''[[Captain Skyhawk]]'' | |- |''[[Digger T. Rock]]'' | |- |''[[Pin*Bot (video game)|Pin*Bot]]'' | |- |''[[Snake Rattle 'n' Roll]]'' | |- |''[[NARC (video game)#Nintendo Entertainment System|NARC]]'' | |- |''[[A Nightmare on Elm Street (video game)|A Nightmare on Elm Street]]'' | |- |''[[Super Glove Ball]]'' | |- |''[[Cabal (video game)#Ports|Cabal]]'' | |- |''[[Time Lord (video game)|Time Lord]]'' | |- |''[[Arch Rivals]]'' | |- |''[[WWF WrestleMania Challenge]]'' | |- |''[[Solar Jetman: Hunt for the Golden Warpship]]'' | |- |''[[The Amazing Spider-Man (handheld video game)|The Amazing Spider-Man]]'' | |- |''[[Wizards & Warriors Chapter X: The Fortress of Fear]]'' | |- |''[[Super Off Road]]'' | |- | rowspan="8" |1991 |''Sesame Street ABC & 123'' | |- |''[[Battletoads (Game Boy)]]'' | |- |''[[Super R.C. Pro-Am]]'' | |- |''[[Sneaky Snakes]]'' | |- |''[[WWF Superstars (handheld video game)|WWF Superstars]]'' | |- |''[[Battletoads (1991 video game)|Battletoads]]'' | |- |''[[Beetlejuice (1991 video game)|Beetlejuice]]'' | |- |''[[High Speed (video game)|High Speed]]'' | |- | rowspan="4" |1992 |''[[Wizards and Warriors III|Wizards & Warriors III]]'' | |- |''[[Danny Sullivan's Indy Heat]]'' | |- |''[[R.C. Pro-Am II]]'' | |- |''[[R.C. Pro-Am#Sequels.2C remakes and clones|Championship Pro-Am]]'' | |- | rowspan="3" |1993 |''[[Battletoads & Double Dragon]]'' | |- |''[[Battletoads in Battlemaniacs]]'' | |- |''X The Ball'' | |- | rowspan="3" |1994 |''[[Battletoads Arcade]]'' | |- |''[[Monster Max]]'' | |- |''[[Donkey Kong Country]]'' |With [[Robin Beanland]] and [[Eveline Fischer]]<ref>[https://web.archive.org/web/20051227091731/http://www.rareware.com/extra/scribes/scribes_content.html Rare: Scribes (21 December 2005)] at [[Internet Archive]] "Robin did Funky's Fugue, Eveline did Simian Segue, Candy's Love Song, Voices of the Temple, Forest Frenzy, Tree Top Rock, Northern Hemispheres and Ice Cave Chant, and the rest was the doing of Mr. Wise."</ref> |- | rowspan="2" |1995 |''[[Donkey Kong Land]]''||With [[Graeme Norgate]] |- |''[[Donkey Kong Country 2: Diddy's Kong Quest]]''|| |- |rowspan="2" |1996 |''[[Donkey Kong Land 2]]''||''DKC 2'' soundtrack converted to the Game Boy by [[Grant Kirkhope]]. |- |''[[Donkey Kong Country 3: Dixie Kong's Double Trouble!]]''||With Fischer.<ref>[https://web.archive.org/web/20060213091526/http://www.rareware.com/extra/scribes/scribes_content.html Rare: Scribes (9 February 2006)] at [[Internet Archive]]"…everything is by Eveline except for Dixie Beat, Crazy Calypso, Wrinkly's Save Cave, Get Fit A-Go-Go, Wrinkly 64, Brothers Bear and Bonus Time (along with Bonus Win and Bonus Lose), which were by Dave."</ref> Wrote new soundtrack for 2005 GBA port. |- |1997 |''[[Diddy Kong Racing]]''||rowspan="2"| |- |1999 | ''[[Mickey's Racing Adventure]]'' |- |2000 |''Donkey Kong Country'' (GBC version)||With Beanland and Fischer{{check quotation|reason=mismatched italics}} |- |2001 |''[[Super Smash Bros. Melee]]''||Original Game Staff |- |2002 | ''[[Star Fox Adventures]]''||With Ben Cullum. |- |2004 |''[[It's Mr. Pants]]''||With Beanland and Fischer ("Squeaky Pants") |- |2005 |''[[Donkey Kong Country 3: Dixie Kong's Double Trouble!#Development and release|Donkey Kong Country 3 GBA]]''||rowspan="3"| |- |2007 |''[[Diddy Kong Racing#Remake|Diddy Kong Racing DS]]'' |- | rowspan="3" |2008 |''[[Viva Piñata: Pocket Paradise]]'' |- |''[[War World (video game)|War World]]''||[[Xbox 360]] version |- |''[[Banjo-Kazooie: Nuts & Bolts]]''||The Rare Family |- |2013 |''[[Sorcery! (video game)|Sorcery!]]'' |- | rowspan="2" |2014 |''[[Tengami]]''<ref>{{cite web|title=Tengami Soundtrack|url=http://nyamyam.com/tengami-soundtrack|publisher=nyamyam|access-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150326163427/http://nyamyam.com/tengami-soundtrack|archive-date=26 March 2015|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[Donkey Kong Country: Tropical Freeze]]''||With [[Kenji Yamamoto (composer, born 1964)|Kenji Yamamoto]] |- | rowspan="2" |2015 |''[[Rare Replay]]''||Special thanks |- |''Star Drift''<ref>{{cite web|title=Former Retro Studios Developer Opens Squarehead Studios|date=20 January 2015 |url=http://www.ign.com/articles/2015/01/20/former-retro-studios-developer-opens-squarehead-studios|publisher=[[IGN]]|access-date=15 August 2015}}</ref>||rowspan="3"| |- |2016 |''Star Ghost'' |- | rowspan="2" |2017 |''[[Snake Pass (video game)|Snake Pass]]''<ref name="Music of Snake Pass with David Wise">{{cite web | url=https://www.twitch.tv/videos/122505505 | title=Music of Snake Pass with David Wise | work=[[Twitch (service)|Twitch]] | first=David| last=Wise| date=16 February 2017 | access-date=20 February 2017}}</ref> |- |''[[Yooka-Laylee]]''||With [[Grant Kirkhope]] and [[Steve Burke (composer)|Steve Burke]]<ref>{{cite web|url=https://www.playtonicgames.com/yooka-laylee-and-yooka-laylee-and-the-impossible-lair-soundtracks-released/|title=Yooka-Laylee and Yooka-Laylee and the Impossible Lair Soundtracks Released|publisher=[[Playtonic Games]]|date=March 2020|access-date=6 March 2020|author=admin|archive-date=11 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811105106/https://www.playtonicgames.com/yooka-laylee-and-yooka-laylee-and-the-impossible-lair-soundtracks-released/|url-status=dead}}</ref> |- |2019 | ''[[Yooka-Laylee and the Impossible Lair]]'' ||With Grant Kirkhope, Dan Murdoch and Matt Griffin<ref>{{Cite web|url=https://www.playtonicgames.com/new-game-yooka-laylee-and-the-impossible-lair/|title=NEW GAME: Yooka-Laylee and the Impossible Lair|publisher=Playtonic Games|access-date=2019-06-07|archive-date=7 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190607132932/https://www.playtonicgames.com/new-game-yooka-laylee-and-the-impossible-lair/|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="2" |2020 |''[[Battletoads (2020 video game)|Battletoads]]''||Original themes, special thanks |- |''Tamarin''<ref>{{Cite web|url=https://www.destructoid.com/tamarin-conjures-jet-force-gemini-vibes-and-features-music-by-david-wise-551342.phtml|title=Tamarin conjures Jet Force Gemini vibes and features music by David Wise|website=Destructoid|date=24 April 2019|access-date=16 May 2020}} {{Dead link|date=November 2026 }}</ref>||With Graeme Norgate |- | rowspan="2" |2023 |''[[Everhood|Everhood: Eternity Edition]]''<ref>{{cite tweet|url=https://twitter.com/David_Wise/status/1702717197288681893|title=Did this one a little while back. Great to see the game being released on the 28th September. #Everhood|date=15 September 2023|user=David_Wise|number=1702717197288681893}}</ref>||rowspan="5"| |- |''Ratatan''<ref>{{cite tweet|url=https://twitter.com/David_Wise/status/1697567604385223010|title=I might be doing a tune or 2 for for[sic] this Rhythm Game #Ratatan. Tune in around 3pm UK time.|date=1 September 2023|user=David_Wise|number=1697567604385223010}}</ref> |- | rowspan="2" | 2024 |''[[Nikoderiko: The Magical World]]''<ref>{{cite web|url=https://www.gematsu.com/2024/06/side-scrolling-platformer-nikoderiko-the-magical-world-announced-for-ps5-xbox-series-switch-and-pc|title=Side-scrolling platformer Nikoderiko: The Magical World announced for PS5, Xbox Series, Switch, and PC|last=Romano|first=Sal|website=Gematsu|date=8 June 2024|access-date=8 June 2024|quote=Legendary David Wise arranged ALL the music for the game!}}</ref> |- |''[[Gimmick! 2]]''<ref>{{cite tweet|url=https://x.com/clearrivergames/status/1813940537931817330|title=The music is a crucial component of every great video game. And the composer for Gimmick! 2 is none other than @David_Wise!|date=18 July 2024|user=David_Wise|number=1813940537931817330}}</ref> |- |rowspan="2"|2025 |''Lucid''<ref>{{Cite web|url=https://www.nintendolife.com/news/2023/10/upcoming-metroidvania-lucid-gains-veteran-composer-david-wise|title=Upcoming Metroidvania 'Lucid' Gains Veteran Composer David Wise|last=Reynolds|first=Ollie|website=Nintendo Life|date=11 October 2023|access-date=11 October 2023}}</ref> |- |''99 Fails'' ||With Pawel Pachniewski<ref>{{Cite web|url=https://store.steampowered.com/app/2164500/99_Fails/|title=99 Fails on Steam|last=Jelly|first=Frying|website=Steam|date=20 December 2024|access-date=20 December 2024}}</ref><ref> {{Cite web|url=https://store.steampowered.com/app/2296250/99_Fails_Soundtrack/|title=99 Fails Soundtrack on Steam|last=Jelly|first=Frying|website=Steam|date=20 December 2024|access-date=20 December 2024}}</ref> |} ===ဖျက်သိမ်း=== {| class="wikitable sortable" |- !ခေါင်းစဉ်!!ထုတ်လုပ်သူ!!ပလက်ဖောင်း |- |''Harmony'' |Nintendo / Retro Studios |Nintendo Switch |- |} == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://davidwise.co.uk/ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်] * {{IMDb name|id=nm0936195|name=David Wise}} [[category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] 22utx0hgfwp1939m95a7jt3u1cmlm82 0 276530 1061585 1042126 2026-11-05T04:23:02Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061585 wikitext text/x-wiki [[File:Shwe Kokko Scam City, Myawaddy, Myanmar.jpg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ရွှေကုက္ကိုလ်မြိုင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ရွှေကုက္ကိုလ်]]ရှိ လိမ်လည်မှုဂိုဏ်းစခန်း တစ်ခု]] [[File:KKPark.jpg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံ [[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]]ရှိ လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်းတစ်ခုဖြစ်သော [[ကေကေဥယျာဉ်]]]] '''လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း''' ({{langx|en|Scam center}})၊ "လိမ်လည်မှုစက်ရုံ" (fraud factory)၊ "လိမ်လည်မှုဥယျာဉ်" (fraud park)၊ "လိမ်လည်မှုဝင်း" (scam compound)၊ "လိမ်လည်မှုဗဟိုဌာန" (scam hub) စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးခေါ်ဝေါ်ကြသော နေရာများသည် အများအားဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရပြီး ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများက လည်ပတ်လုပ်ကိုင်လေ့ရှိသည့် ကြီးမားသော [[လိမ်လည်မှု]]အဖွဲ့အစည်းများနှင့် [[လူကုန်ကူးခြင်း|လူကုန်ကူးလုပ်ငန်းများ]] စုပေါင်းတည်ရှိရာ နေရာများဖြစ်သည်။ ယင်းစခန်းများမှ လုပ်ကိုင်သူများသည် နိုင်ငံခြားသားများကို ဆွဲဆောင်သွေးဆောင်ကာ ခေတ်သစ်ကျွန်ပြုမှုထဲသို့ အတင်းအဓမ္မ သွတ်သွင်းကြသည်။ ထို့နောက် လူမှုကွန်ရက်များနှင့် အွန်လိုင်းချိန်းတွေ့သည့် အက်ပလီကေးရှင်းများမှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အင်တာနက်အသုံးပြုသူများကို ခရစ်ပတိုငွေကြေးများ ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ငွေသားထုတ်ယူရန် လိမ်လည်တိုက်တွန်းစေခိုင်းသည်။<ref name="respond">{{Cite web |last=Hunt |first=Luke |date=2023-02-07 |title=As Myanmar Coup Intensifies Regional Human Trafficking, How Will China Respond? |url=https://thediplomat.com/2022/08/as-myanmar-coup-intensifies-regional-human-trafficking-how-will-china-respond/ |access-date=2023-03-16 |website=The Diplomat |language=en-US}}</ref> ၎င်းတို့အသုံးပြုသည့် ပုံစံတူ လိမ်လည်မှုတစ်ခုမှာ "ဝက်အသားတိုးခြင်း" (pig butchering) ဟု လူသိများသည်။ လူကုန်ကူးခံရသူများ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်များကို သိမ်းဆည်းထားပြီး၊ လိမ်လည်မှုများ လုံလောက်စွာ မအောင်မြင်ပါက ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများ ထုတ်ယူရောင်းချခြင်းနှင့် [[ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်း|ပြည့်တန်ဆာ]]အဖြစ် အတင်းအဓမ္မစေခိုင်းခြင်းတို့ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခံရသည်။ [[ကိုဗစ် ၁၉|ကိုဗစ်-၁၉]] ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|ကမ္ဘောဒီးယား]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]]နှင့် အခြားနိုင်ငံများတွင် လိမ်လည်မှုဂိုဏ်းစခန်းများ အဆမတန် တိုးပွားလာခဲ့ပြီး [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းစစ်]]ကလည်း ဤလုပ်ငန်းများကို ပိုမိုအင်အားကောင်းလာစေရန် အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။ == ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်းများ == ''လိမ်လည်မှုစက်ရုံ'' (fraud factory) ဟူသော ဝေါဟာရကို ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ''Sydney Morning Herald'' သတင်းစာဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်၌ အရှေ့တောင်အာရှရှိ လိမ်လည်မှုများနှင့် လူကုန်ကူးလုပ်ငန်းများအကြောင်း ဖော်ပြရာတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Kennedy |first=Lindsey |last2=Southern |first2=Nathan Paul |date=2022-08-20 |title=The online scammer targeting you could be trapped in a South-East Asian fraud factory |url=https://www.smh.com.au/world/asia/the-online-scammer-targeting-you-could-be-trapped-in-a-south-east-asian-fraud-factory-20220818-p5baz3.html |access-date=2023-08-19 |website=The Sydney Morning Herald |language=en}}</ref> ဤဝေါဟာရကို လူကုန်ကူးခံရသူများဘက်မှ ရပ်တည်ပေးသည့် Global Anti-Scam Organization (GASO) မှ Jan Santiago က ဒေသတွင်းရှိ လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများကို ဖော်ပြရန် တီထွင်သုံးစွဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=nikd |title=The online scammer targeting you could be trapped in a South-East Asian fraud factory |url=https://rockit.au/2022/09/09/the-online-scammer-targeting-you-could-be-trapped-in-a-south-east-asian-fraud-factory/ |access-date=2023-08-19 |website=Rock-Solid IT Services since 2003 |language=en-AU |archive-date=10 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210161438/https://rockit.au/2022/09/09/the-online-scammer-targeting-you-could-be-trapped-in-a-south-east-asian-fraud-factory/ }}</ref><ref>{{Cite web |last=Farivar |first=Cyrus |date=2022-09-09 |title=How One Man Lost $1 Million To A Crypto 'Super Scam' Called Pig Butchering |url=https://www.forbes.com/sites/cyrusfarivar/2022/09/09/pig-butchering-crypto-super-scam/ |access-date=2023-08-19 |website=Forbes |language=en}}</ref> [[ကင်ညာနိုင်ငံ]] နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း အာရှတိုက်သို့ လူကုန်ကူးခံရပြီး အနောက်တိုင်းသားများနှင့်တွေ့ဆုံကာ ခရစ်ပတိုငွေကြေးများ ရောင်းချရန် ဒစ်ဂျစ်တယ်မီဒီယာကို အသုံးပြုစေခိုင်းသည့် လုပ်ရပ်များကို ဖော်ပြရာတွင် ဤဝေါဟာရကို အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name="love">{{Cite news |date=2022-11-26 |title=The Kenyans lured to become unwitting 'love' fraudsters |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-63654637 |access-date=2022-11-26}}</ref> [[တရုတ်ဘာသာစကား]]တွင် ဤလုပ်ငန်းများကို ရည်ညွှန်းရန် "လိမ်လည်မှုစက်မှုဥယျာဉ်" ({{Zh|t={{linktext|詐騙|園區}}|p=zhàpiàn yuánqū|l=fraud park zone|s={{linktext|诈骗|园区}}}}) ဟူသော အသုံးအနှုန်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ 'ဥယျာဉ်' ({{zh|s=园区|t=園區|p=yuánqū|labels=no}}) ဟု အတိုကောက်ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Fa |first=Guang |date=2025-01-31 |title=诈骗园区不只在缅甸 : 泰国封锁与柬埔寨一边境通道 |url=https://www.rfi.fr/cn/%E4%BA%9A%E6%B4%B2/20250131-%E8%AF%88%E9%AA%97%E5%9B%AD%E5%8C%BA%E4%B8%8D%E5%8F%AA%E5%9C%A8%E7%BC%85%E7%94%B8-%E6%B3%B0%E5%9B%BD%E5%B0%81%E9%94%81%E4%B8%8E%E6%9F%AC%E5%9F%94%E5%AF%A8%E4%B8%80%E8%BE%B9%E5%A2%83%E9%80%9A%E9%81%93 |access-date=2025-04-04 |website=[[Radio France International]] Chinese |language=zh-Hans}}</ref><ref>{{Cite web |last=Head |first=Jonathan |date=2025-02-27 |script-title=zh:逃离诈骗园区之后：数千人滞留缅甸 回家日子无期 |url=https://www.bbc.com/zhongwen/articles/cdjyyyjp18wo/simp |access-date=2025-04-04 |website=[[BBC News]] Chinese |language=zh-hans}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-01-22 |script-title=zh:妙瓦底园区用星链 断网打诈骗无效 |url=https://www.enanyang.my/%E4%B8%9C%E7%9B%9F/%E5%A6%99%E7%93%A6%E5%BA%95%E5%9B%AD%E5%8C%BA%E7%94%A8%E6%98%9F%E9%93%BE-%E6%96%AD%E7%BD%91%E6%89%93%E8%AF%88%E9%AA%97%E6%97%A0%E6%95%88 |access-date=2025-04-04 |website=[[Nanyang Siang Pau]] |language=zh-my |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123061952/https://www.enanyang.my/%E4%B8%9C%E7%9B%9F/%E5%A6%99%E7%93%A6%E5%BA%95%E5%9B%AD%E5%8C%BA%E7%94%A8%E6%98%9F%E9%93%BE-%E6%96%AD%E7%BD%91%E6%89%93%E8%AF%88%E9%AA%97%E6%97%A0%E6%95%88 |archive-date=23 January 2025 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zhang |first=Wei Yu |date=2025-02-19 |script-title=zh:独家 {{!}} 偏远园区制造“断电”假象 “猪仔”担心获救无望 |url=https://www.sinchew.com.my/news/20250219/nation/6317222 |access-date=2025-04-04 |website=[[Sin Chew Daily]] |language=zh-my |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318010010/https://www.sinchew.com.my/news/20250219/nation/6317222 |archive-date=18 March 2025 |url-status=dead}}</ref>{{Citation needed|date=June 2024}} == ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှု == လိမ်လည်မှုစက်ရုံများကို [[အရှေ့တောင်အာရှ]]အခြေစိုက် တရုတ်နှင့် ထိုင်ဝမ် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများက လုပ်ကိုင်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite news |last=Knowles |first=Tom |date=2025-06-25 |title=The Asian ‘cyber slaves’ forced to scam you – or face horrific torture |url=https://www.telegraph.co.uk/books/non-fiction/review-scam-asia-compounds-ivan-franceschini-ling-mark-bo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625173316/https://www.telegraph.co.uk/books/non-fiction/review-scam-asia-compounds-ivan-franceschini-ling-mark-bo/ |archive-date=2025-06-25 |access-date=2025-09-15 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235 |quote=For, over the past decade, criminal gangs from China and Taiwan have set up “compounds” in Myanmar, Cambodia, Laos and the Philippines, where the regulations and policing around these operations are lax.}}</ref><ref>{{Cite magazine |last1=Campbell |first1=Charlie |last2=Mai |first2=Chiang |date=2024-03-21 |title=Inside Southeast Asia's Criminal Resurgence |url=https://time.com/6899646/scams-trafficking-drugs-southeast-asia-golden-triangle/ |access-date=2025-02-10 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |language=en |archive-date=30 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250730181318/https://time.com/6899646/scams-trafficking-drugs-southeast-asia-golden-triangle/ |url-status=dead }}</ref> ထိုရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများနှင့် ဆန္ဒအလျောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သူများတွင် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသားများလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news |last=Davidson |first=Helen |last2=Lin |first2=Chi-hui |date=2022-08-23 |title=Hundreds of Taiwanese trafficked to Cambodia and held captive by telecom scam gangs |url=https://www.theguardian.com/world/2022/aug/23/hundreds-of-taiwanese-trafficked-to-cambodia-and-held-captive-by-telecom-scam-gangs |access-date=2025-09-15 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077 |quote=Varying reports have said the perpetrators include Taiwanese, Chinese, Thai and Cambodian individuals.}}</ref> ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများ၏ အဓိကဝင်ငွေရလမ်းဖြစ်သော လောင်းကစားလုပ်ငန်းများ ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီးနောက် ဆုံးရှုံးသွားသောဝင်ငွေကို ပြန်လည်ရရှိရန် လိမ်လည်မှုစက်ရုံလုပ်ငန်းများအပေါ် ပိုမိုအာရုံစိုက်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="captive">{{Cite web |last1=Nagaraj |first1=Anuradha |last2=Wongsamuth |first2=Nanchanok |date=2022-11-14 |title=Cyber criminals hold Asian tech workers captive in scam factories |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2022/11/14/asia-pacific/crime-legal-asia-pacific/southeast-asia-cybercrime-scams/ |access-date=2022-11-26 |website=The Japan Times |language=en-US}}</ref> == လူကုန်ကူးခံရသူများ == ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှ စက်တင်ဘာလနှောင်းပိုင်းအတွင်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]ရှိ ကင်ညာသံရုံးသည် လူကုန်ကူးခံရသူ ၇၆ ဦးကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="love" /> အများစုမှာ ကင်ညာနိုင်ငံသားများဖြစ်ကြပြီး ယူဂန်ဒါနိုင်ငံသားများနှင့် ဘူရွန်ဒီနိုင်ငံသားတစ်ဦးလည်း ပါဝင်သည်။<ref name="love" /> ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများသည် ပညာတတ်လူငယ် အာဖရိကန်များကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ကြသည်။<ref name="love" /> ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိမ်လည်မှုစက်ရုံတစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်၍ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါထုတ်ယူမှု မအောင်မြင်ခဲ့သောကြောင့် ကင်ညာနိုင်ငံသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=[[Ministry of Foreign Affairs (Kenya)]] |date=16 Nov 2022 |title=16 November 2022 Tweet |url=https://twitter.com/foreignofficeke/status/1592788761095864321 |access-date=2022-11-26 |website=Twitter |language=en |quote=Already one young Kenyan has died as a result of a botched operation by quack doctors operating in the Chinese run factories in Myanmar}}</ref><ref name="love" /> မြန်မာနိုင်ငံသည် အထူးသဖြင့် နယ်စပ်ဒေသများတွင် နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမားကုန်ကူးမှုအတွက် ပေါ်ထွက်လာသော နေရာတစ်ခုဖြစ်လာသည်။<ref name="focus">{{Cite web |last=Hunt |first=Luke |date=2023-02-07 |title=Focus on Human Trafficking Shifts From Cambodia to Myanmar |url=https://thediplomat.com/2023/02/focus-on-human-trafficking-shifts-from-cambodia-to-myanmar/ |access-date=2023-03-16 |website=The Diplomat |language=en-US}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူကုန်ကူးခံရသူများတွင် တရုတ်၊<ref name="respond" /> ဟောင်ကောင်၊<ref name="respond" /> အိန္ဒိယ၊<ref name="rescued">{{Cite web |last=ANI |date=2022-11-24 |title=Over 200 Indian victims of job rackets rescued from Myanmar: MEA |url=https://theprint.in/world/over-200-indian-victims-of-job-rackets-rescued-from-myanmar-mea/1234339/ |access-date=2023-03-16 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> အင်ဒိုနီးရှား၊<ref name="respond" /> မလေးရှား၊<ref name="respond" /> နီပေါ၊<ref name="respond" /> ဖိလစ်ပိုင်၊<ref>{{Cite web |title=8 Filipino trafficking victims in Myanmar rescued – DFA |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2023/2/13/8-Filipino-trafficking-victims-in-Myanmar-rescued.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314045909/https://www.cnnphilippines.com/news/2023/2/13/8-Filipino-trafficking-victims-in-Myanmar-rescued.html |url-status=dead |archive-date=March 14, 2023 |access-date=2023-03-16 |website=cnn |language=en}}</ref> ထိုင်ဝမ်<ref>{{Cite web |title=3 Taiwanese back from Myanmar human trafficking hotspot arrested - Focus Taiwan |url=https://focustaiwan.tw/society/202208280011 |access-date=2023-03-16 |website=Focus Taiwan - CNA English News |date=28 August 2022 |language=en-US}}</ref> နှင့် ထိုင်း<ref>{{Cite news |date=2019-07-22 |title=Rescued human trafficking victims in Thailand nears record high |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-thailand-trafficking-malaysia-idUSKCN1UH0EE |access-date=2023-03-16}}</ref> အပါအဝင် အာရှတစ်ဝန်းမှ နိုင်ငံသားများ ပါဝင်သည်။ ဝင်ငွေကောင်းသောအလုပ်များ ရရှိမည်ဟူသော ကတိအတုများဖြင့် ဆွဲဆောင်ခံရပြီး [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]]နှင့် [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]]ကဲ့သို့သော အဓိကမြို့ကြီးများ၊ [[မဲဆောက်မြို့|မဲဆောက်]]နှင့် [[ချင်းရိုင်ခရိုင်|ချင်းရိုင်]]ကဲ့သို့သော ကြားခံမြို့များမှတစ်ဆင့် လူကုန်ကူးခံကြရသည်။<ref name="focus" /> ထို့နောက် [[ရွှေကုက္ကိုလ်မြိုင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ရွှေကုက္ကိုလ်]]ကဲ့သို့သော မြန်မာ့နယ်စပ်တစ်လျှောက်ရှိ "[[အထူးစီးပွားရေးဇုန်|အထူးစီးပွားရေးဇုန်များ]]" တွင် အတင်းအဓမ္မ အလုပ်လုပ်ခိုင်းခြင်းခံရသည်။<ref name="focus" /> ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာရုံး၏ ခန့်မှန်းချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၁၂၀,၀၀၀ ခန့်သည် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုဝင်းများတွင် ချုပ်နှောင်ခံထားရသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင်လည်း အလားတူအခြေအနေမျိုးဖြင့် လူပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ခန့် ချုပ်နှောင်ခံထားရသည်။ လာအို၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင်လည်း အခြားသောလုပ်ငန်းများ လည်ပတ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2023 |title=ONLINE SCAM OPERATIONS AND TRAFFICKING INTO FORCED CRIMINALITY IN SOUTHEAST ASIA: RECOMMENDATIONS FOR A HUMAN RIGHTS RESPONSE |url=https://bangkok.ohchr.org/wp-content/uploads/2023/08/ONLINE-SCAM-OPERATIONS-2582023.pdf |website=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights |access-date=2023-12-30 |archive-date=2024-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240719135040/https://bangkok.ohchr.org/wp-content/uploads/2023/08/ONLINE-SCAM-OPERATIONS-2582023.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=29 August 2023 |title='Hundreds of thousands' trafficked into SE Asia scam centres - UN |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/hundreds-thousands-trafficked-into-se-asia-scam-centres-un-2023-08-29/ |access-date=30 June 2024 |website=[[Reuters]]}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလတွင် ဖိလစ်ပိုင်အထက်လွှတ်တော်၏ အမျိုးသမီး၊ ကလေးသူငယ်၊ မိသားစုဆက်ဆံရေးနှင့် ကျားမတန်းတူညီမျှရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီသည် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုနေရာအနှံ့အပြားရှိ လိမ်လည်မှုစခန်းများအတွင်း လူကုန်ကူးမှုနှင့် မသမာမှုများအပါအဝင် နိုင်ငံခြားသားများပါဝင်သော တရားမဝင်လုပ်ဆောင်မှုများ တိုးပွားလာခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အထက်လွှတ်တော်အမတ် ရီဆာ ဟွန်တီဗေးရို့စ် သည် ပန်ပန်ဂါပြည်နယ်၊ ကလပ်ခ် ရှိ စီးပွားရေးနှင့် လူနေအဆောက်အအုံအချို့ကို ဖိလစ်ပိုင်ဥပဒေစိုးမိုးရေးအဖွဲ့များက မကြာသေးမီက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည့် ဗီဒီယိုများနှင့် အစီရင်ခံစာများကို တင်ပြခဲ့ရာ လူကုန်ကူးခံရသူ ၁,၃၀၀ ကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ပြီး ငွေသား ဖိလစ်ပိုင်ပီဆို သန်း ၁၈၀ ကျော်ကို သိမ်းဆည်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=May 30, 2023 |title=Scam hub raids rescue over 1,300 victims |url=https://legacy.senate.gov.ph/photo_release/2023/0530_07.asp |access-date=September 16, 2024 |website=legacy.senate.gov.ph}}</ref> ဩဂုတ်လတွင် ကော်မတီသည် ဤလိမ်လည်မှုစခန်းအများအပြားသည် နိုင်ငံခြားသားများထက် ဒေသခံများကို ပိုမို "ငှားရမ်း" နေသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Ager |first=Maila |date=2023-08-02 |title=Rescued Filipino worker in Myanmar found in Pasay scams hub, senators told |url=https://newsinfo.inquirer.net/1810975/rescued-filipino-worker-in-myanmar-found-in-pasay-scams-hub-senators-told |access-date=2024-09-16 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် တာလက်ပြည်နယ်၊ ဘမ်ဘန် ရှိ ကြီးမားသော လိမ်လည်မှုစခန်းတစ်ခုကို ခရစ်ပတိုနှင့် အချစ်ရေးလိမ်လည်မှုများအပါအဝင် တရားမဝင်လုပ်ဆောင်မှုများရှိသည်ဟု သံသယဖြင့် ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသားများနှင့် နိုင်ငံခြားသား ၈၀၀ ကျော်ကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစခန်းသည် တရားဝင်အားဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်ရပ်ခြားဂိမ်းလုပ်ငန်း အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားသည်။<ref>{{Cite web |last=GMA Integrated News |date=2024-03-13 |title=Over 800 Pinoys, foreign nationals rescued in Tarlac POGO hub allegedly behind scamming ops |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/900435/over-800-pinoys-foreign-nationals-rescued-in-tarlac-pogo-hub-allegedly-behind-scamming-ops/story/ |access-date=2024-09-16 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် [[စီဘူးမြို့]]၌ POGO များအဖြစ် တရားမဝင်လုပ်ကိုင်နေသော လိမ်လည်မှုစခန်းများမှ နိုင်ငံခြားသား ၁၆၂ ဦးကို ထပ်မံကယ်တင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Sitchon |first=John |date=2024-08-31 |title=162 foreigners rescued from illegal POGO hub in Cebu |url=https://www.rappler.com/philippines/visayas/foreign-nationals-rescued-illegal-pogo-hub-cebu/ |access-date=2024-09-16 |website=RAPPLER |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Philippine Officials Rescue 162 in Raid on Suspected Cyberscam Hub |url=https://thediplomat.com/2024/09/philippine-officials-rescue-162-in-raid-on-suspected-cyberscam-hub/ |access-date=2024-09-16 |website=thediplomat.com |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် တရုတ်နိုင်ငံသား ဝမ်ရှင်း ကို မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိမ်လည်မှုစခန်းတစ်ခုမှ ကယ်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ ချစ်သူက သူ၏အမှုကို လူမှုကွန်ရက် Weibo တွင် တင်ပြခဲ့ပြီးနောက် ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သူသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ မဲဆောက်မြို့မှ လူကုန်ကူးခံခဲ့ရပြီး သူထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည့်နေရာတွင် တရုတ်နိုင်ငံသား ၅၀ ခန့် ဆက်လက်ချုပ်နှောင်ခံထားရဆဲဖြစ်ကြောင်း ရဲတပ်ဖွဲ့သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Ewe |first=Koh |date=2025-01-09 |title=Wang Xing: Chinese actor's rescue shines light on scam centres |url=https://www.bbc.com/news/articles/cd606l1407no |access-date=2025-02-18 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> == လုပ်ငန်းလည်ပတ်ပုံများ == [[File:Golden Triangle Special Economic Zone 10.jpg|thumb|မဲခေါင်မြစ်ကမ်းဘေးရှိ [[ရွှေတြိဂံအထူးစီးပွားရေးဇုံ|ရွှေတြိဂံအထူးစီးပွားရေးဇုန်]]]] ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ထိုင်ပေနှင့် ပေကျင်းတို့အကြား လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ရာဇဝတ်မှုတိုက်ဖျက်ရေး သဘောတူညီချက်အရ နှစ်နှစ်အကြာတွင် လိမ်လည်မှုသံသယရှိသူ ၁,၆၀၀ ကျော်ကို ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအခြေအနေကြောင့် ကျန်ရှိနေသော ထိုင်ဝမ်ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများသည် ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်နှင့် ဖိလစ်ပိုင်ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Wang |first=Amber |date=2011-05-14 |title=FEATURE: Fraud rings move into Southeast Asia |url=https://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2011/05/14/2003503218 |access-date=2025-09-15 |website=Taipei Times |agency=[[Agence France-Presse]]}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် [[ဘီဘီစီသတင်းဌာန]]က လိမ်လည်မှုစက်ရုံများသည် လာအိုနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် တည်ရှိကြောင်း၊ အထူးသဖြင့် [[ကချင်ပြည်နယ်]] ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာဒေသတွင် တည်ရှိနေသောကြောင့် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အခက်အခဲဖြစ်စေကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="love" /> ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ''The Japan Times'' သတင်းစာက ကမ္ဘောဒီးယားတွင် စတင်လည်ပတ်ခဲ့သော စက်ရုံများသည် နောက်ပိုင်းတွင် လာအိုသို့ နေရာပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြောင်း၊ လူကုန်ကူးခံရသူများကို လာအိုနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အထူးစီးပွားရေးဇုန်များတွင်၊ အထူးသဖြင့် [[မြဝတီမြို့]]အပြင် ကမ္ဘောဒီးယားရှိ ကာစီနိုများ၊ အထူးသဖြင့် သီဟနုဗီလ် တွင် ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။.<ref name="captive" /><ref name="sold">{{Cite news |last=Ratcliffe |first=Rebecca |date=2022-10-09 |title=Sold to gangs, forced to run online scams: inside Cambodia's cybercrime crisis |url=https://www.theguardian.com/world/2022/oct/10/sold-to-gangs-forced-to-run-online-scams-inside-cambodias-cybercrime-crisis |access-date=2024-06-30 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> လူကုန်ကူးခံရသူများကို အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများဖြင့် ဆွဲဆောင်လေ့ရှိပြီး ဘီဘီစီ၏ ဖော်ပြချက်အရ လူကုန်ကူးခံရသူတစ်ဦးသည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ အလုပ်လုပ်ရန် သွားရောက်ခဲ့ပြီးနောက် လာအိုနိုင်ငံသို့ ကားဖြင့် ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref name="love" /> လိမ်လည်မှုစခန်းများရှိ ဝန်ထမ်းများသည် အွန်လိုင်းလူမှုကွန်ရက်နှင့် ချိန်းတွေ့သည့်အက်ပ်များတွင် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် အယောင်ဆောင်ရန် လေ့ကျင့်ပေးခြင်းခံရသည်။ ထိုအကောင့်တုများကို အသုံးပြု၍ အနောက်တိုင်းသားများနှင့် ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ကာ အချစ်ရေးလိမ်လည်မှုများ ပြုလုပ်ပြီး ခရစ်ပတိုငွေကြေးများ ဝယ်ယူရန် တိုက်တွန်းကြသည်။<ref name="love" /><ref name="captive" /> ဤကဲ့သို့ လှည့်ဖြားလိမ်လည်သည့် ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှုများ၏ ပစ်မှတ်အများစုမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံသားများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="love" /> အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ပြီးနောက် ခရစ်ပတိုငွေကြေးများ ရောင်းချရန် လိမ်လည်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို "ဝက်သားတိုးခြင်း" ([[:en:pig butchering scam|pig butchering]]) ဟု ခေါ်တွင်သည်။<ref name="captive" /> လူကုန်ကူးခံရသော ကင်ညာနိုင်ငံသားများသည် ကင်ညာငွေကြေး ရှီလင် ၁.၂ သန်း မပေးဘဲ ထွက်ခွာခွင့်မရခဲ့ကြဘဲ အလုပ်ပမာဏ မပြည့်မီပါက ပြည့်တန်ဆာအဖြစ် အတင်းအဓမ္မစေခိုင်းခြင်းနှင့် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများ ထုတ်ယူရောင်းချခြင်းတို့ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခံခဲ့ရသည်။<ref name="cyberspace" /> ဘီဘီစီနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့သော လူကုန်ကူးခံရသူနှစ်ဦးကို Awareness Against Human Trafficking အဖွဲ့က ကယ်တင်ခဲ့သည်။<ref name="love" /> လူကုန်ကူးသူများသည် ၎င်းတို့၏ သားကောင်များထံမှ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်များကို သိမ်းဆည်းထားကြသည်။ အချို့သော လူကုန်ကူးခံရသူများသည် ဖမ်းဆီးသူများ၏ ရိုက်နှက်မှုကြောင့် ခြေလက်ကျိုးလျက် ကင်ညာနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်လာကြသည်။<ref name="love" /> ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအခြေစိုက် Blue Dragon ပရဟိတအဖွဲ့၏ အစီရင်ခံစာအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အတင်းအဓမ္မ အလုပ်လုပ်ခိုင်းခံရသော လူကုန်ကူးခံရသူများသည် သတ်မှတ်ချက်မပြည့်မီပါက ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများကို ရောင်းချခိုင်းခြင်း ခံရသည်။<ref>{{cite web |author=Agence France-Presse |date=30 November 2023 |title=Trafficking victims in Myanmar forced to sell organs – charity |url=https://www.manilatimes.net/2023/11/30/world/asia-oceania/trafficking-victims-in-myanmar-forced-to-sell-organs-charity/1922237 |work=The Manila Times}}</ref> [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်ကာလ]]အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာစစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" ကို စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းစစ်ဆင်ရေး၏ ရည်ရွယ်ချက်များထဲတွင် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ထိစပ်နေသော အရှေ့မြောက်နယ်စပ်ရှိ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]မှ လိမ်လည်မှုစခန်းများကို ရှင်းလင်းဖယ်ရှားရန်လည်း ပါဝင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာအစိုးရ၏ လိမ်လည်မှုစက်ရုံများအပေါ် အရေးမယူမှုအပေါ် စိတ်ပျက်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|last=Butler|first=Gavin|title=Anti-regime forces promise freedom for trafficking victims as they move closer to taking Laukkai|url=https://myanmar-now.org/en/news/anti-regime-forces-promise-freedom-for-trafficking-victims-as-they-move-closer-to-taking-laukkai/|access-date=27 June 2024|work=Myanmar Now|publisher=Myanmar Now Ltd.|date=15 November 2023|accessdate=17 October 2025|archivedate=6 February 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250206194450/https://myanmar-now.org/en/news/anti-regime-forces-promise-freedom-for-trafficking-victims-as-they-move-closer-to-taking-laukkai/}}</ref><ref>{{cite news|last=Gan|first=Nectar|title=How online scam warlords have made China start to lose patience with Myanmar's junta|url=https://edition.cnn.com/2023/12/19/china/myanmar-conflict-china-scam-centers-analysis-intl-hnk/index.html|access-date=27 June 2024|work=[[CNN]]|date=19 December 2023}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့သည် ကိုးကန့်ဒေသရှိ [[လောက်ကိုင်မြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်ထံမှ အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး မကြာမီ ကိုးကန့်ရှိ လိမ်လည်မှုစက်ရုံများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူ ၄၀,၀၀၀ ကျော်ကို တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-regime-raises-the-white-flag-in-kokang-zone-on-china-border-in-shan-state.html Myanmar Regime Raises the White Flag in Kokang Zone on China Border in Shan State] 5 January 2024. [[The Irrawaddy]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240118021858/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-regime-raises-the-white-flag-in-kokang-zone-on-china-border-in-shan-state.html|date=January 18, 2024}}</ref><ref>{{cite news|author=The Irrawaddy|title=Myanmar Junta Hiding Cyber Scam Bosses: Brotherhood Alliance|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-hiding-cyber-scam-bosses-brotherhood-alliance.html|access-date=26 June 2024|work=[[The Irrawaddy]]|publisher=Irrawaddy Publishing Group|date=29 January 2024}}</ref><ref name="FishbeinLusan">{{cite news|last1=Fishbein|first1=Emily|author2=Nu Nu Lusan|title=Under siege in Myanmar's cyber-scam capital|url=https://www.aljazeera.com/news/longform/2024/7/29/under-siege-in-myanmars-cyber-scam-capital|access-date=5 August 2024|work=[[Al Jazeera]]|date=29 July 2024|quote=According to Tower of the USIP, Operation 1027 was 'extremely successful' in eradicating scam syndicates from the Kokang territory and resulted in more than 40,000 people returning to China.}}</ref> လေ့လာသုံးသပ်သူ ဂျေဆင်တာဝါ က ကိုးကန့်မှ လိမ်လည်မှုစခန်းများကို ရှင်းလင်းဖယ်ရှားရာတွင် "အလွန်အောင်မြင်သော" စစ်ဆင်ရေးဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ခဲ့သော်လည်း အချို့သော ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းများကို [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|ကမ္ဘောဒီးယား]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]]နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ကရင်ပြည်နယ်]]သို့ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="FishbeinLusan"/> ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် လောက်ကိုင်မြို့၏ ယခင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (တစခ) မှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းကို အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုဖြင့် မြန်မာစစ်အစိုးရက ဖမ်းဆီးထောင်ချခဲ့ပြီး ဇူလိုင်လတွင် သေဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author=[[The Irrawaddy]]|title=Ex-general attempts suicide while on death row for online scams role|url=https://www.facebook.com/theirrawaddy/posts/pfbid0TYW4AMutgJstBvfyLWdordvvn46GNgsrTxEcQXZKH8MNZ4cfQyvY5y52cd8HNYzql|website=[[Facebook]] |publisher=[[Meta Platforms|Meta Platforms, Inc.]]|access-date=5 August 2024|date=5 August 2024}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများ က VPN များကို ပိုမိုပိတ်ဆို့လာပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေအရ ခွင့်ပြုချက်မရှိသော်လည်း Starlink အသုံးပြုမှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref name="cyberspace">{{Cite web |last=Leung |first=Kenneth |date=2025-03-28 |title=Myanmar’s Military Is Tightening Its Grip on Cyberspace |url=https://thediplomat.com/2025/03/myanmars-military-is-tightening-its-grip-on-cyberspace/ |access-date=2025-06-05 |website=The Diplomat |language=en-US}}</ref> အထူးသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိမ်လည်မှုစခန်းများသို့ အင်တာနက်ဆက်သွယ်မှုများ ဖြတ်တောက်လိုက်ပြီးနောက် Starlink ကိရိယာများသည် ဤဆိုက်ဘာရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများအတွက် အရေးပါလာခဲ့သည်။<ref name="cyberspace"/> ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ''Rappler'' သတင်းဌာနက ဖိလစ်ပိုင်ရှိ လိမ်လည်မှုစခန်းအများအပြားသည် ဖိလစ်ပိုင်အပန်းဖြေမှုနှင့် ဂိမ်းကော်ပိုရေးရှင်း မှ ထုတ်ပေးသော ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်ရပ်ခြားဂိမ်းလုပ်ငန်း (POGO) လိုင်စင်များ၏ တရားဝင်အကာအကွယ်အောက်တွင် လုပ်ကိုင်နေကြသည်ကို ဖိလစ်ပိုင်မီဒီယာနှင့် အစိုးရအများစုက သတိမမူမိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ POGO လိုင်စင်များကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ထုတ်ပေးခဲ့သော်လည်း [[ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး]] ၏ သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း အကြီးအကျယ် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် တာလက်ပြည်နယ်ရှိ POGO စခန်းတစ်ခု၏ လိမ်လည်မှုနှင့် လူကုန်ကူးမှုလုပ်ငန်းများကို ကွန်ဂရက်က စုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့ရာမှ ဘမ်ဘန်မြို့တော်ဝန် အဲလစ်ဂို၊ သူ၏ ညီမနှင့် ယောက်မဟု ယူဆရသော ရှီလာဂို နှင့် ကတ်စန်ဒရာအွန် တို့ကို ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကတ်စန်ဒရာအွန်ကပင် စီမံခန့်ခွဲသော Lucky South 99 ဟု အမည်ရသည့် ပန်ပန်ဂါ POGO စခန်းတွင် သူ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့်ပတ်သက်၍ မေးခွန်းထုတ်ခံရပြီးနောက် ရုတ်တရက် ချမ်းသာလာမှုအပေါ် စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုများကြောင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသည့် ဒူတာတေး၏ ယခင်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဟယ်ရီရိုကေး ကိုလည်း လိုက်လံရှာဖွေလျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=Oliver |first=Cara Angeline |date=2024-06-05 |title=In the Public Square: POGOs and other scam hubs — what they do and how they do it |url=https://www.rappler.com/philippines/in-the-public-square-things-to-know-pogos-scam-hubs/ |access-date=2024-09-16 |website=RAPPLER |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Go |first=Miriam Grace |date=2024-09-07 |title=[Closer Look] Drugs, POGOs, Quiboloy: Duterte's tyranny at the service of corruption |url=https://www.rappler.com/voices/thought-leaders/closer-look-illegal-drugs-pogos-quiboloy-duterte-tyranny-service-corruption/ |access-date=2024-09-16 |website=RAPPLER |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Subingsubing |first=Krixia |date=2024-09-15 |title=PNP manhunt on for Harry Roque |url=https://newsinfo.inquirer.net/1983339/pnp-manhunt-on-for-harry-roque |access-date=2024-09-16 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ''Wired'' မဂ္ဂဇင်း၏ အဆိုအရ "မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ်ဒေသတစ်ဝိုက်ရှိ အနည်းဆုံး လိမ်လည်မှုဝင်း ရှစ်ခု" သည် ၎င်းတို့၏ အင်တာနက်ဆက်သွယ်မှုအတွက် Starlink ကို လုံးလုံး သို့မဟုတ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အသုံးပြုနေကြသည်။<ref>{{Cite magazine |last=Burgess |first=Matt |title=Elon Musk's Starlink Is Keeping Modern Slavery Compounds Online |url=https://www.wired.com/story/starlink-scam-compounds/ |access-date=2025-03-11 |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် အင်တာပိုလ် အကြီးအကဲက အရှေ့တောင်အာရှရှိ ဖွဲ့စည်းထားသော ရာဇဝတ်ကွန်ရက်များ၏ စုစုပေါင်းဝင်ငွေသည် တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၂ ထရီလီယံမှ ၃ ထရီလီယံအထိရှိပြီး ပုံမှန်ရာဇဝတ်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုသည် တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၅၀ ရရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။<ref>[https://www.todayonline.com/world/southeast-asia-human-trafficking-now-global-crisis-interpol-says-2392366 Southeast Asia human trafficking now a global crisis, Interpol says]{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် လေ့လာမှုတစ်ခုအရ မဲခေါင်ဒေသအခြေစိုက် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများက ခိုးယူခဲ့သော ရန်ပုံငွေများသည် တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၄၃.၈ ဘီလီယံထက် ကျော်လွန်ဖွယ်ရှိပြီး ၎င်းသည် လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့၏ စုစုပေါင်း တရားဝင် ပြည်တွင်းအသားတင်ထုတ်ကုန် (GDP) ၏ ၄၀% နီးပါးရှိသည်။ ထိုအမြတ်ငွေများ၏ သိသာသော အစိတ်အပိုင်းမှာ မြန်မာစစ်တပ်နှင့် ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအိုတို့ရှိ အုပ်ချုပ်သူအထက်လွှာများထံသို့ စီးဝင်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-13 |title=Transnational Crime in Southeast Asia: A Growing Threat to Global Peace and Security |url=https://www.usip.org/publications/2024/05/transnational-crime-southeast-asia-growing-threat-global-peace-and-security |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250303045423/https://www.usip.org/publications/2024/05/transnational-crime-southeast-asia-growing-threat-global-peace-and-security |archive-date=2025-03-03 |website=USIP}}</ref> ==ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများ၏ ခုခံကာကွယ်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်များ== လိမ်လည်မှုဝင်းများသည် ၎င်းတို့၏ တည်နေရာများကို သိရှိနေသော်လည်း ဒေသခံဥပဒေစိုးမိုးရေးအရာရှိများနှင့် နိုင်ငံရေးသမားများကို လာဘ်ထိုးခြင်းဖြင့် ဆက်လက်လည်ပတ်နိုင်ကြသည်။<ref name="onpoint" />၂၀၂၄ ခုနှစ်အထိ အဖွဲ့အစည်းများသည် အနည်းဆုံး သုတေသီတစ်ဦးကို နှောင့်ယှက်ခဲ့ကြောင်း၊ သူ၏ ဖုန်းနံပါတ်ကို ခိုးယူပြီးနောက် ဖုန်းနှင့် ဗီဒီယိုခေါ်ဆိုမှုများတွင် သူ၏ ဖခင်အဖြစ် အယောင်ဆောင်ရန် deep fake နည်းပညာကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲခံထားရသည်။<ref name="onpoint">{{cite web |url=https://www.wbur.org/onpoint/2024/04/03/pig-butchering-online-scam-billion-crypto |title='Pig-butchering': The online scam that's raked in $75 billion and counting |date=April 3, 2024 |author1=Daniel Ackerman |author2=Meghna Chakrabarti |author3=Tim Skoog}}</ref> == လုပ်ငန်းတည်ရှိရာ နေရာများ == [[File:Panorama View of Sihanoukville from Otres Beach (cropped).jpg|thumb|သီဟနုဗီလ်၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|ကမ္ဘောဒီးယား]]]] [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|ကမ္ဘောဒီးယား]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]]နိုင်ငံတို့သည် ထင်ရှားသော လိမ်လည်မှုစခန်းအချို့ကို လက်ခံထားကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။<ref name="rescued" /> ဤနိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ အစိုးရနှင့် ဥပဒေစိုးမိုးရေးအေဂျင်စီများ၏ ချို့ယွင်းချက်များကြောင့် အထူးသဖြင့် ထိခိုက်လွယ်သည်။<ref name="sold"/> ''The Diplomat'' ၏ အဆိုအရ အောက်ပါတို့သည် လူသိများသော ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုဗဟိုချက်များ ဖြစ်ကြသည်။ * {{Flag|Cambodia}}: ** [[:en:Sihanoukville (city)|သီဟနုဗီလ်]]<ref name="archipelago">{{Cite web |last=Kennedy |first=Lindsey |last2=Paul Southern |first2=Nathan |date=2022-08-02 |title=Inside Southeast Asia's Casino Scam Archipelago |url=https://thediplomat.com/2022/08/inside-southeast-asias-casino-scam-archipelago/ |access-date=2023-03-16 |website=The Diplomat |language=en-US}}</ref> ** [[:en:Poipet|ပွိုင်ပက်]]<ref name="archipelago" /> ** [[:en:Bavet|ဘာဗက်]]<ref name="archipelago" /> * {{Flag|Laos}}: ** [[ရွှေတြိဂံအထူးစီးပွားရေးဇုံ]]<ref name="archipelago" /> * {{Flag|Myanmar}}: ** [[လောက်ကိုင်မြို့]] ([[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]နိုင်ငံနှင့် နယ်စပ်) ** [[မြဝတီမြို့]]<ref name="archipelago" /> ([[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]နိုင်ငံနှင့် နယ်စပ်) နှင့် အနီးရှိ ***[[ကေကေဥယျာဉ်]] ***[[ရွှေကုက္ကိုလ်မြိုင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ရွှေကုက္ကိုလ်]]<ref name="archipelago" /> ** [[မိုင်းလားမြို့]]<ref name="archipelago" /> ([[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]နိုင်ငံနှင့် နယ်စပ်) == နိုင်ငံတကာ၏ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ == [[File:United States Institute of Peace - 5 13 2024 Transnational Organized Crime in Southeast Asia (53720888903).jpg|thumb|၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် စက်မှုလုပ်ငန်းအဆင့်ရှိ လိမ်လည်မှုဝင်းများအကြောင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးသိပ္ပံမှ ဆွေးနွေးသုံးသပ်ခြင်း]] ထိုင်ဝမ် လိမ်လည်မှု သံသယရှိသူများကို အခြားနိုင်ငံများမှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ တစ်ဖက်သတ် ပြန်လည်ပို့ဆောင်သည့် ကိစ္စရပ်များသည် ထိုင်ပေ၏ ဝေဖန်ပြစ်တင်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2025-04-16 |title=Taiwan bashes Cambodia for sending Taiwanese fraud suspects to China |url=https://www.ocac.gov.tw/OCAC/Eng/Pages/Detail.aspx?nodeid=329&pid=74531669 |website=[[Overseas Community Affairs Council]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-09-10 |title=Taiwan calls for joint investigation in regard to the deportation of Taiwanese suspects from Cambodia to Mainland China. |url=https://www.ksw.moj.gov.tw/14348/14394/16607/171594/ |access-date=2025-09-15 |website=[[Ministry of Justice (Taiwan)]] |archive-date=10 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220710205944/https://www.ksw.moj.gov.tw/14348/14394/16607/171594/ |url-status=dead }}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် စာရင်းများအရ ထိုင်ဝမ်တွင် လိမ်လည်မှုဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ကျခံရသူများသည် တရုတ်နိုင်ငံထက် ပိုမိုပေါ့ပါးသော ပြစ်ဒဏ်များကို ချမှတ်ခံရလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=RALPH |first=JENNINGS |date=2016-04-28 |title=China is dialing 911 over Taiwanese phone scammers |url=https://www.latimes.com/world/asia/la-fg-china-taiwan-fraud-20160427-story.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20211225032547/https://www.latimes.com/world/asia/la-fg-china-taiwan-fraud-20160427-story.html |archive-date=2021-12-25 |access-date=2025-09-15 |website=[[Los Angeles Times]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-04-17 |title=Taiwan angers China by releasing 20 telecoms fraud suspects deported from Malaysia |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/taiwan-angers-china-by-releasing-20-telecoms-fraud-suspects-deported-from-malaysia |access-date=2025-09-15 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923 |agency=[[Reuters]]}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် စစ်အစိုးရနှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သူ မြီရှောက်ချန်း နှင့် အခြား မင်းမိသားစုဝင် သုံးဦးကို အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုအတွက် ဖမ်းဝရမ်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Chinese Authorities Issue Arrest Warrants for Criminal Kingpins in Myanmar's Kokang Region |url=https://thediplomat.com/2023/11/chinese-authorities-issue-arrest-warrants-for-criminal-kingpins-in-myanmars-kokang-region/ |date=2023-11-13 |access-date=2023-11-13 |website=The Diplomat |language=en-US}}</ref> နောက်ပိုင်းတွင် မြီရှောက်ချန်းသည် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်ခဲ့ပြီး ကျန်သုံးဦးကိုမူ မြန်မာအာဏာပိုင်များက ဖမ်းဆီးကာ တရုတ်နိုင်ငံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=China says ringleader in Myanmar telecom fraud committed suicide |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/china-says-ringleader-myanmar-telecom-fraud-committed-suicide-2023-11-17/ |work=Reuters |date=17 November 2023}}</ref> ဂိုဏ်းတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူ ၃၉ ဦးကို [[ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်]]တွင် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် ၁၁ ဦးမှာ သေဒဏ်ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref> [https://www.bbc.com/news/articles/c78nrx309kzo China sentences 11 members of mafia family to death]. Jonathan Head. Tessa Wong. [[BBC News]]. September 29, 2025.</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာန၏ အတွင်းဝန်က ဖိလစ်ပိုင်အာဏာပိုင်များသည် "လာအိုနိုင်ငံရှိ လိမ်လည်မှုစက်ရုံများမှ [ဖိလစ်ပိုင်] လူမျိုး သားကောင်များ၏ ထွက်ဆိုချက်များကို ရယူပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအတွင်း ၎င်းတို့ကို မည်သူက စည်းရုံးစုဆောင်းခဲ့သည်ကို အတိအကျ ဖော်ထုတ်ကာ လိုအပ်သော စွဲချက်များ တင်သွင်းသွားမည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Rocamora |first=Joyce Ann L. |date=August 24, 2024 |title=PH eyes cases vs. recruiters of Filipinos rescued in Laos scam hub |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1231887 |access-date=September 16, 2024 |work=Philippine News Agency}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:ဆိုက်ဘာမှုခင်း]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံဖြတ်ကျော် ဖွဲ့စည်းထားသော ရာဇဝတ်မှု]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရာဇဝတ်မှု]] [[ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံရှိ ရာဇဝတ်မှု]] [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ ရာဇဝတ်မှု]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူကုန်ကူးခြင်း]] [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ လူကုန်ကူးခြင်း]] [[ကဏ္ဍ:Internet fraud]] [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ လူကုန်ကူးခြင်း]] [[ကဏ္ဍ:ငွေကြေးဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] [[ကဏ္ဍ:လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်းများ| ]] 2zspa0nfgy2o428aghe9s7zlm9g5npy 0 280044 1061589 1061021 2026-11-05T04:31:45Z Salai Rungtoi 22844 /* အောက်တိုဘာ */ 1061589 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US |archive-date=1 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201035017/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260312113357/https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |archive-date=12 March 2026 |url-status=dead}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> **[[၂၀၂၆ ပန်ဆန်း ပေါက်ကွဲမှု]] * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဉ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဉ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဉ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] *၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၂၀၂၅ ခုနှစ်  အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆)ဖြင့် ၂ဝ၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၃၀ မေ - သမ္မတဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a1a7327acbcdc59760091ee |access-date=2026-05-30 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> *[[၃၁ မေ]] - [[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]] === ဇွန် === *၆ ဇွန် - မြန်မာနှင့် ရုရှားတို့သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[ထားဝယ်မြို့]]ရှိ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းအတွက် ၆၆၀ မဂ္ဂါဝပ် [[ကျောက်မီးသွေး]]သုံး [[ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] တည်ဆောက်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]၌ ကျင်းပသည့် စီးပွားရေးဖိုရမ်အတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-10 |title=၂၀၂၆ ဇွန်လ ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - တရားမဝင် ရွှေတူးဖော်မှုတွေ နှိမ်နင်းမယ်လို့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt |access-date=2026-06-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် - [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]] *၁၅ ဇွန် - သမ္မတ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]သို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦး​ဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ​​​​ပေကျင်းမြို့သို့​ရောက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/312702 |access-date=2026-06-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၂၁ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]၏ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် အစား ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင် အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84248 |access-date=2026-06-22 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၅ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ဒေါ်[[အေးအေးသန်း]]ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84447 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး အဖြစ် ဒေါ်ထွေးထွေးအား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84450 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဇူလိုင် === * ၁၂ ဇူလိုင် - [[ဘန်ကောက်ဆွေးနွေးပွဲ (၂၀၂၆)]]: မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနှင့် ပတ်သက်၍ အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၊ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]] တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-13 |title=ဘန်ကောက်က ဘီယာဘားဆိုင် မီးလောင်မှု သေဆုံးသူ ၂၈ ဦးအထိရှိ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cy8w6vlglp5t |access-date=2026-07-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၅ ဇူလိုင် - သံအမတ်ကြီး ဦး[[မင်းသိမ်း]]အား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးမင်းသိမ်းအား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/85218 |access-date=2026-07-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * [[၁၆ ဇူလိုင်]]- [[ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] - တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက [[ထန်တလန်မြို့]]နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ထန်တလန်မြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85333 |access-date=2026-07-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၁၉ ဇူလိုင် - [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်]] (TNLA) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) တားဂျုတ်ဂျား ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုကော်မတီ (NSPNC) အဖွဲ့နှင့် နေပြည်တော်၌ တွေ့ဆုံခဲ့ရာ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ရက် (၁၀၀) ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအပါအဝင် အချက် (၆) ချက်ပါဝင်သည့် ဆွေးနွေးချက်များကို နေပြည်တော်နှင့် TNLA တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-20 |title=အင်ဒီဘာနမ် ယူကေဝန်ကြီးချုပ်သစ်ဖြစ်လာ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၂၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cjej0nw0wl1t |access-date=2026-07-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃၀ ဇူလိုင် - ** တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၂၃ ရက်မြောက်နေ့ ရပ်နားပြီး၊​ တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86030 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၃၂ ရက်မြောက်နေ့ကို ရပ်နားပြီး၊ တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86029 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၃၁ ဇူလိုင် - အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/86064 |access-date=2026-08-02 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဩဂုတ် === * ၃ ဩဂုတ် - ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ]] (ICRC) မှ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ Mr. Arnaude de Baqque က လာရောက် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) မှ မြန်မာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ လာရောက် တွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86157 |access-date=2026-08-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၆ ဩဂုတ် - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်အဖြစ် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-08-06 |title=၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကြို့ပင်ကောက်မှာ စစ်တပ်လေကြောင်းဗုံးကြဲလို့ ၆ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw20jkkz3y81t |access-date=2026-08-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၃ ဩဂုတ် - ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရ အစား ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးရန်နောင် အားခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86631 |access-date=2026-08-14 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** [[အာရက္ခတပ်တော်]] ထိန်းချုပ်ထားသော [[ဂွမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တိလီမြို့]]ပေါ်သို့ စစ်တပ်က ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချခဲ့ရာ အရပ်သား ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-14 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၄ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်- ကျောက်တော်၊ သံတွဲနဲ့ ဂွ ကို လေကြောင်းကနေဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cr4gxy75ljg2t |access-date=2026-08-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဩဂုတ် ** - မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာ |url=http://www.moi.gov.mm/news/86799 |access-date=2026-08-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ [[ခိုင်ခိုင်စိုး]] ကို [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-17 |title=ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး အား သမ္မတရုံး ဒုတိယဝန်� |url=https://onenewstvchannel.com/politic/government/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ac-%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8-%e1%80%a1/ |access-date=2026-08-18 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref> ** လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးရဲထွန်းဦး အား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86828 |access-date=2026-08-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> * ၂၁ ဩဂုတ် - [[တပ်မတော် (လေ)|စစ်တပ်]]က [[မြောင်မြို့နယ်]]ရှိ [[ဆွဲလွဲအိုရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်|ဆွဲလွဲအိုရွာ]]အား လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဇေဋ္ဌဝါဒီဘုန်းကြီးကျောင်း၌ တရားစခန်းဝင်နေသော သက်ကြီးရွယ်အို ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း မြေပြင်အခြေအနေသိရှိသူတစ်ဦးက ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-08-21 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်-ဦးမင်းအောင်လှိုင်နဲ့ လူကာရှန်ကို အလွတ်သဘောတွေ့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6n0nl5v7r8qt |access-date=2026-08-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၄ ဩဂုတ် - [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] အား ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/87236 |access-date=2026-08-25 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၆ ဩဂုတ် - [[၂၀၂၆ နီပေါနိုင်ငံ ရေကြီးမှု]] * ၃၁ ဩဂုတ် - [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း]] (AAPP) ၏ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဦးဘိုကြည်အား [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ [[မနီလာမြို့]]အခြေစိုက် Ramon Magsaysay Award Foundation မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် Ramon Magsaysay Award ဆုဖြင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Bo Kyi |url=https://rmaward.asia/rmawardees/bo-kyi/ |access-date=2026-08-31 |website=Ramon Magsaysay Award Foundation Philippines |language=en-US}}</ref> === စက်တင်ဘာ === * ၁ - [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]]သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ သစ်တောဥပဒေပုဒ်မ ၆၊ ပုဒ်မခွဲ (င) အရ အပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုကျင့်သုံးလျက် ရှမ်းပြည်နယ် [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] [[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်|မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်]]အတွင်း ကျရောက်နေသည့် ဧရိယာအကျယ်အဝန်း ၆၁၀၀၈ ဧကရှိသောနယ်မြေကို “သုဝဏ္ဏသျှံတောင် ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော” အဖြစ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၄) ရက် (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်) မှစ၍ သတ်မှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=သုဝဏ္ဏသျှံတောင် ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော သတ်မှတ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87840 |access-date=2026-09-08 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ သစ်တောဥပဒေပုဒ်မ ၆၊ ပုဒ်မခွဲ(င)အရ အပ်နှင်းထားသောလုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုကျင့်သုံးလျက် ရှမ်းပြည်နယ် နမ့်စန်ခရိုင် [[နမ့်စန်မြို့နယ်]]အတွင်း ကျရောက်နေသည့် ဧရိယာအကျယ်အဝန်း ၃၀၇၅၅ ဧကရှိသောနယ်မြေကို “ခိုလမ်ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော”အဖြစ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၄) ရက် (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်)မှစ၍ သတ်မှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ခိုလမ်ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော သတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87896 |access-date=2026-09-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၉ - စက်သုံးဆီ သုံးစွဲမှု လျှော့ချရေးအတွက် သတ်မှတ်ထားသည့် စုံ/မ စနစ်ဖြင့် ယာဉ်မောင်းနှင်သုံးစွဲရမည့် စည်းမျဉ်းကို စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့မှစ၍ ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်တော်ယာဉ်မောင်းနှင်မှုအား “စုံ” ရက်၊ “မ” ရက် ခွဲခြားမှု မရှိဘဲ ပုံမှန်အတိုင်းပြန်လည်မောင်းနှင်နိုင်ပါကြောင်း ပြည်သူသို့အသိပေးကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87872 |access-date=2026-09-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၁၄ - တပ်မတော်သား ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ခုနစ်ဦး<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ခုနစ်ဦး အစားထိုးပြောင်းလဲ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/88081 |access-date=2026-09-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> နှင့် တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ငါးဦးကို  အစားထိုးပြောင်းလဲကြောင်း<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ငါးဦး အစားထိုးပြောင်းလဲ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/88082 |access-date=2026-09-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က အသိပေးထုတ်ပြန်ထားသည်။ * ၁၇ - ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]အား [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး ယင်းရာထူးတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]အား စစ်ဘက်မူလတာဝန်များကို ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/88205 |access-date=2026-09-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၁ - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦးအေးမင်းထွေး အား ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးအေးမင်းထွေးအား အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/snamttkii-uuaemngtheaaa-aindiysmmttniungngnchiungraa-mnmaasnamttkiiaphc-khnap |access-date=2026-09-23 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> * ၂၇ - ကရင်နီပြည်တပ်မတော်၏ ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် တာဝန်အပြင် ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ၏ အမြဲတမ်းပါတီဗဟိုကော်မတီဝင်အဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဗိုလ်မှူးကြီး ဘုန်းနိုင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကရင်နီပြည်တပ်မ​တော် ဒု- စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီးဘုန်းနိုင် ကွယ်လွန် |url=https://burmese.dvb.no/post/968535 |access-date=2026-09-28 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> * ၂၈ - ဦးဌေးအောင်အား [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းတရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်အမှတ် ၆၇ / ၂၀၂၆ ဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/88622 |access-date=2026-09-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၉ - [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်တော်မြို့]]ရှိ [[ကစ္ဆပနဒီ|ကစ္ဆပနဒီတံတား]]ဝန်းကျင်နှင့် အိန္ဒိယဈေးဝန်းကျင်တို့ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှုတွင် အရပ်သား ၄၉ ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိသူ ၆၀ နီးပါး ရှိလာပြီဖြစ်ကြောင်း [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-09-29 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ကျောက်တော်လေကြောင်းတိုက်ခံရမှု သေဆုံးသူ ၄၉ ဦးရှိလာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2kwld0dn47t |access-date=2026-09-29 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] ဝင်များကို အဓိကထောက်ပံ့သည့် ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးထောက်ပို့အစီအစဉ် (PRF) တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှ ငွေကြေးထောက်ပံ့သူ ၂၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးထားကြောင်း နေပြည်တော်က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက် CRPH ၊ NUG အဖွဲ့များအတွက် ငွေကြေးကောက်ခံပေးနေသည့် People's Revolution Supply Family - PRF Website သို့ ငွေကြေးထောက်ပံ့ပေးပို့သူများအား ဖမ်းဆီးရမိ |url=http://www.moi.gov.mm/news/88627 |access-date=2026-09-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> *** [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၌ ပြစ်ဒဏ်များကျခံပြီးနောက် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများတွင် ထိန်းသိမ်းခံထားနေရသည့် မြန်မာနိုင်ငံသားစိစစ်ပြီး သူ ၁၄၇၆ ဦးကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ တပ်မတော် (ရေ) မှ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်သည်။<ref>{{Cite web |title=မလေးရှားထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများရှိ မြန်မာနိုင်ငံသားများအား မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင် |url=http://www.moi.gov.mm/news/88667 |access-date=2026-09-30 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> === အောက်တိုဘာ === * ၂ - [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[လဂွေရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်|လဂွေရွာ]]တွင် တည်ရှိသော ယမ်းသိုလှောင်ရုံတစ်ခု ပေါက်ကွဲခဲ့ရာ အနီးပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်သူ ခုနစ်ဦး သေဆုံးပြီး ဆယ်ဦးထက်မနည်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-10-03 |title=အောက်တိုဘာ ၃ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - ရသေ့တောင်မှာ လေကြောင်းဗုံးကြဲခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c680zepnnxjxo |access-date=2026-10-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃ - နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်အမှတ် (၆၈/၂၀၂၆) ဖြင့် [[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[မောင်မြင့်]]အား အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ခင်မောင်စိုး]]အား ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးသည် အမိန့်အမှတ် (၆၈/ ၂၀၂၆) အား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၃) ရက် ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန် |url=http://www.moi.gov.mm/news/88808 |access-date=2026-10-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၆ - [[မုတ်သုန်|အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ]] နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ပြီးဖြစ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/88972 |access-date=2026-10-07 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၇ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]သို့ နိုင်ငံတော်အဆင့်တရားဝင်ခရီးစဉ် သွားရောက်ရန်အတွက် [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|နေပြည်တော်လေဆိပ်]]မှ အထူးလေယာဉ်ဖြင့် ထွက်ခွာသည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ မလေးရှားနိုင်ငံသို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် တရားဝင်ခရီးစဉ်(Official Visit) စတင်ထွက်ခွာ |url=http://www.moi.gov.mm/news/88966 |access-date=2026-10-07 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၉ - ** ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်းကို တာဝန်မှအနားယူခွင့်ပေးခဲ့ပြီး <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89096 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာစိုးဝင်းကို ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးအဖြစ်ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89102 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> **ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာဇော်မြင့်နှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ အေးထွန်း၊ ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်မြင့်နိုင်<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89100 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>တို့ကိုလည်း တာဝန်မှအနားယူခွင့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများအား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89098 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများအဖြစ် ဒေါက်တာမျိုးဝင်းအောင်နှင့် ဦးစောမျိုးမျိုးတို့ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89104 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> *၁၀ - [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] **[[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]သည် အမိန့် ၇ ခု ထုတ်ပြန်ကာ ဒုတိယဝန်ကြီးများ အပြန်အလှန်ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခြင်း<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89148 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>၊ ဝန်ကြီးဌာနအသီးသီးတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအသစ်များ ခန့်အပ်ခြင်း<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89156 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>နှင့် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များအား အခြားတာဝန်များသို့ ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခြင်း<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဝင်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89154 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>တို့အပါအဝင် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း အပြောင်းအလဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်၏ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89152 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89150 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>ထို့ပြင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီး<ref>{{Cite web |title=စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89158 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ရှမ်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89159 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>တို့ကိုလည်း ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအပြောင်းအလဲများကို အမိန့်အမှတ် ၇၄/၂၀၂၆ မှ ၈၀/၂၀၂၆ အထိ ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ *၁၁ - [[ဆိပ်ခွန်ရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုများ]] *၁၂ - အထွေထွေသပိတ်ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေးအင်အားစု (GSCB) နှင့် ဒီမိုကရေစီအရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဒေါက်တာ[[တေဇာဆန်း]]၊ ကိုနန်းလင်းနှင့် ကိုထက်မြတ်အောင်တို့ ၃ ဦးကို Forum 2000 ဖောင်ဒေးရှင်းက ပေးအပ်သည့် "ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် တာဝန်ယူမှုဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာဆု" (International Award for Courage and Responsibility) ချီးမြှင့်လိုက်ကြောင်း အဆိုပါအဖွဲ့က ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-10-12 |title=အယ်လ်နီညိုအားကောင်းလာချိန် ရန်ကုန်မှာ သက်ကြီး ၁ ဦး အပူလျှပ်ပြီးသေဆုံး - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်သတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cr9dzexd218yt |access-date=2026-10-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၄ - [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]၏ အမိန့်အမှတ် ၈၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] အား [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဒေါက်တာ [[ကိုကိုလွင် (ဒေါက်တာ)|ကိုကိုလွင်]] အား [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89353 |access-date=2026-10-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၈၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[ထွန်းအောင်]] အား [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89351 |access-date=2026-10-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> * ၁၅ - နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်အမှတ် ၈၄ /၂၀၂၆ ဖြင့် [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)မှ ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ကျော်ဟန် အားခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/89390 |access-date=2026-10-16 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၁၉ - ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားသည့် [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]] [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]ထံသို့ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ဗြိတိန်နိုင်ငံ]]၊ [[တတိယမြောက် ချားလ်စ်ဘုရင်|တတိယမြောက် ချားစ်ဘုရင်]]က စာအုပ် ၂ အုပ် (The Land Garderners – Soil to Table နှင့် Soil The World at Our Feet) အိတ်ပိတ်စာအိတ် ၁ အိတ်နှင့် သံတမန်အိတ်ပိတ်စာတိုအား ပေးပို့ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/89570 |access-date=2026-10-20 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> === နိုဝင်ဘာ === * ၄ - စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/news/90191|website=Ministry Of Information|access-date=2026-11-05|language=en}}</ref> ** <br /> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) * [[၂ ဇွန်]] - [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာနှင့် ကဗျာဆရာ (၁၉၆၁ ဝန်းကျင်မွေးဖွား) * [[၁၁ ဇွန်]] - [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ ထိုင်းတော်ဝင်မင်းသမီး ([[၁၉၇၈]] မွေးဖွား) * [[၁၈ ဇွန်]] - [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု]]ရ ဆရာကြီး ([[၁၉၃၆]] မွေးဖွား) * [[၂၂ ဩဂုတ်]] - [[ကိုင်ဇာ]] ၊ အဆိုတော် ([[၁၉၆၁]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] j121is6caahkcdswqqqjetre5uaaavh 0 280176 1061567 1057010 2026-11-05T01:19:47Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061567 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = ယောနဟတောင် | other_name = 与那覇岳 | translation = | language = [[Japanese language|Japanese]] | pronunciation = {{IPA|ja|jonahadake|lang}} | photo = Yonaha-dake.JPG | photo_size = 270 | photo_alt = | photo_caption = Mount Yonaha | elevation = | elevation_m = 503 | elevation_ref = | range = | prominence = | prominence_m = | prominence_ref = | parent_peak = | location = [[Okinawa Prefecture]] | map = Japan | map_alt = | map_caption = | map_size = 210 | label = Mount Yonaha | label_position = top | coordinates = {{coord|26|43|1.2|N|128|13|7.2|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | region = | coordinates_ref = | topo = | type = | volcanic_arc/belt= | age = | last_eruption = | first_ascent = | easiest_route = [[Hiking]] | listing = }} '''ယောနဟတောင်''' (与那覇岳, Yonaha-dake; Okinawan:Yunahwa-daki<ref name="chimei">{{Cite web |title=大琉球語辞典 |url=https://ryukyu-lang.lab.u-ryukyu.ac.jp/jdetail/328728 |access-date=2025-09-26 |website=ryukyu-lang.lab.u-ryukyu.ac.jp |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007023728/https://ryukyu-lang.lab.u-ryukyu.ac.jp/jdetail/328728 |archive-date=7 October 2025 |url-status=dead}}</ref>) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုကီနာဝါစီရင်စု၊ အိုကီနာဝါကျွန်း၊ ခုနိဂမိရွာတွင် တည်ရှိသည်။ အမြင့် ၅၀၃ မီတာ (၁၆၅၀ ပေ) ရှိသည်။ အနီးအနားတွင် "ယောနဟဒခဲ" တည်ရှိပြီး အမြင့် ၄၉၈ မီတာ (၁၆၃၄ ပေ) ရှိသည်။ "ယောနဟဒခဲ" တွင် triangulation station လည်း ရှိသည်။ ==အမည်နာမ== ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် "ယောဟနတောင်" ကို ခန်ဂျိအက္ခရာဖြင့် 与, 那 နှင့် 覇 တို့ဖြင့် ရေးသားရသည်။ ခန်ဂျိများသည် မူရင်းစကားလုံး သို့မဟုတ် မွေးစားစကားလုံးများ၏ အသံထွက်များကို ဖော်ပြသည့်အက္ခရာများ ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ယောဟနတောင်သည် အိုကီနာဝါစီရင်စု၏ မြို့တော်ဖြစ်သည့် နဟမြို့မှ မြောက်ဘက် ၈၀ ကီလိုမီတာ (၅၀ မိုင်) ခန့်တွင် ရှိသည်။ ခုနိဂမိရွာ၊ အိုခုမဒေသ၏ အရှေ့ဘက် ၄.၅ ကီလိုမီတာ (၅၀ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ယောနဟတောင်သည် အိုကီနာဝါကျွန်းတွင် ဒုတိယမြောက်အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ပထမအမြင့်ဆုံးတောင်မှာ အိုမိုတိုတောင်ဖြစ်ကာ အိရှိဂခိမြို့တွင် တည်ရှိပြိး ၅၂၅ မီတာ (၁၇၂၄ ပေ) မြင့်သည်။ ယောဟနတောင်သည် "အိုကီနာဝါ ခိုင်းဂန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်နယ်ြမြေ" တွင် ပါဝင်ပြီး ဥယျာဉ်နယ်မြေထဲ၌ အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ တောင်ခြေတွင် ရှိသည့် ခနိဂမိရွာမှ တောင်ထိပ်သို့ ဆက်သွယ်ဖောက်လုပ်ထားသည့် လမ်းတစ်ခုလည်း ရှိသည်။<ref name="kuta">[http://kuta-okinawa.org/area.htm 与那覇岳天然保護区] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150531094035/http://kuta-okinawa.org/area.htm |date=31 May 2015 }}{{in lang|ja}}</ref>ref name="nipponika">{{cite encyclopedia | encyclopedia = Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) (日本大百科全書(ニッポニカ) “Large Encyclopedia of Japan (Nipponika)”) | title = Yonaha-dake | url = http://rekishi.jkn21.com/ | accessdate = 2012-03-16 | year = 2012 | publisher = Shogakukan | location = Tokyo | language = ja | date = | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ | archivedate = 2007-08-25 | url-status = dead }}</ref> ==မြစ်များ== *{{Nihongo|[[အိုခုမမြစ်]]|奥間川|Okuma-gawa}} *{{Nihongo|[[ဟိဂျိမြစ်]]|比地川|Hiji-gawa}} *{{Nihongo|[[တိုခိုမြစ်]]|床川|Toko-gawa}} ==ယန်းဘရုတော== ယောဟနတောင် သည် ယန်းဘရုသစ်တော၏ အလယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤသစ်တောသည် ဟိဂရှိရွာ၊ ခုနိဂမိရွာနှင့် အိုးဂိမိရွာတို့၏ နယ်နိမိတ်များသို့ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ယန်းဘရုသစ်တော အာရှတိုက်ရှိ အပူလျော့ပိုင်းမိုးသစ်တောများထဲတွင် ရှင်သန်ကျန်ရှိနေသေးသည့် အကြီးဆုံးတောလည်း ဖြစ်သည်။ ဤသစ်တောတွင် များစွာသော သဘာဝသစ်ပင်များ၊ ငှက်များ၊ တိရစ္ဆာန်များ စသည်တို့သည် နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။<ref name="nipponika"/> ==စစ်တပ်စခန်းများ== ယောဟနတောင်ထိပ်သည် အမေရိကန်ရေတပ်၏ အခြေစိုက်စခန်း Camp Gonsalves ၏ အနောက်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၂ ကီလိုမီတာ (၁ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== *[https://web.archive.org/web/20150531094035/http://kuta-okinawa.org/area.htm 与那覇岳天然保護区] {{in lang|ja}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]] tbs6hse2nark59r7l9yzeesfpqwqm6q 0 280702 1061566 1018948 2026-11-05T01:10:32Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061566 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = ယောခိုတောင် | other_name = 横岳 | photo = Mount Yoko from Tsuboniwa.jpg | photo_caption = Mount Kitayoko from Tsuboniwa in winter | elevation_m = 2480 | elevation_ref = <ref name=peakvisor>{{cite web|url=https://peakvisor.com/peak/kita-yokodake.html|title=Kita-Yokodake|publisher=PeakVisor|language=English|accessdate=February 21, 2024}}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> | prominence_m = 361 | prominence_ref = <ref name=peakvisor/> | parent_peak = | listing = [[List of mountains and hills of Japan by height]] | location = [[Honshū]], [[Japan]] | range = [[Northern Yatsugatake Volcanic Group]] | coordinates = {{coord|36|5|15|N|138|19|12|E|region:JP_type:mountain|display=inline,title}} | topo = [[Geographical Survey Institute]] 25000:1 蓼科山,<br />25000:1 蓼科,<br />50000:1 蓼科山 | type = [[Volcanic]] | age = [[Quaternary]] | volcanic_arc = [[Northeastern Japan Arc]] | last_eruption = 1200 ±100 years | first_ascent = | easiest_route = }} '''ယောခိုတောင်''' (横岳, Yoko-dake) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟွန်းရှူးကျွန်း၊ ယဆွတ်ဂတခဲတောင်တန်းရှိ မြောက်ပိုင်းယဆွတ်ဂတခဲမီးတောင်အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည့် မီးတောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤတောင်သည် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင်ဖြစ်ကာ ချော်ရည်ကျဆင်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အမိုးခုံးသဏ္ဌာန်ရှိသည့်တောင် ဖြစ်သည်။ မကြာသေးမီကာလများအတွင်း တောင်သည် လှုပ်ရှားမှုများရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါ ဤတေင်ကို အသက်ဝင်နေသည့် တောင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ နှစ်ပေါင်း ၈၀၀ မတိုင်မီက နောက်ဆုံးအကြိမ်ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။<ref name="QVoJ">{{cite web|url=http://riodb02.ibase.aist.go.jp/strata/VOL_JP/EN/vol/65.htm|archive-url=https://archive.today/20121219070152/http://riodb02.ibase.aist.go.jp/strata/VOL_JP/EN/vol/65.htm|url-status=dead|archive-date=2012-12-19|title=KITA YATSU-GA-TAKE (TATESHINA-YAMA, YOKO-DAKE etc.)|year=2006|work=Quaternary Volcanoes of Japan|publisher=Geological Survey of Japan, AIST|accessdate=2008-08-23}}</ref> တောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ချော်ရည်များသည် ကုဗမီတာ သုံးသန်းအထိ စီးထွက်လာခဲ့သည်။ တောင်ပေါက်ကွဲမှုကို ရေဒီယိုကာဘွန်သက်တမ်းသတ်မှတ်သည့်နည်းပညာဖြင့် သတ်မှတ်တိုင်းတာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Smithsonian">{{cite gvp|name=Yokodake |vn=283031|access-date=2021-06-24}}</ref> ==အကြောင်းအရာ== တောင်ထိပ်သည် နှစ်ခုပိုင်းခြားတည်ရှိနေသည်။ တစ်ခုနှင့်တစ်ခုအကြား ၃ မိနစ်ခန့် ကြာမြင့်သည်။ မြောက်ဘက်တောင်ထိပ်သည် ၂၄၈၀ မီတာ (၈၁၃၆ ပေ) နှင့် တောင်ဘက်တောင်ထိပ်သည် ၂၄၇၁.၆ မီတာ (၈၁၀၉ ပေ) ရှိသည်။ တောင်ဘက်တောင်ထိပ်တွင် triangulation station စခန်းရှိသည်။ တောင်ပေါ်တွင် တည်းခိုနိုင်သည့်တဲငယ် ခိတယောခိုဒခဲဟက်တဲ (Kitayokodake Hutte) သည်လည်း တောင်ဘက်တောင်ထိပ်တွင် ရှိသည်။ ဤတောင်၏ မြောက်ဘက်တွင် အိုးတခဲတောင် (大岳, Ōtake) 2,381 m (7,812 ft) ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် မိဆွတ်ဒခဲတောင် (ミツだけ, Mitsudake) 2,360 m (7,743 ft) ရှိသည်။ ==ခရီးသွားဆိုင်ရာအဆောက်အဦများ== ခိတယဆွတ်ဂတခဲကေဘယ်ကြိုးလိုင်းကို တစ်နှစ်ပတ်လုံးပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ဤလိုင်းသည် နဂနိုခရိုင်၊ ချိနိုမြို့၏ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့် ၁၇၇၁ မီတာ (၅၈၁၀ ပေ) မှ စတင်ကာ ၂၂၃၇ မီတာ (၇၃၃၉ ပေ) အမြင့်တွင်ရှိသည့် ဆွတ်ဘိုနိဝအမျိုးသားဥယျာဉ် (坪庭自然園, Tsuboniwa shizen en) အထိ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ တောင်တက်လမ်းများစွာတို့သည်လည်း ဤအမျိုးသားဥယျာဉ်ကို ဖြတ်သန်းကာ သွားကြရသည်။ ဥယျာဉ်ကို တစ်ပတ်ပတ်မိရန် ၄၀ မိနစ်ခန့် ကြာမြင့်သည်။<ref name="navi.chinotabi.jp">[https://navi.chinotabi.jp/en/spot/1427/ Kita-Yatsugatake Ropeway], accessed Feb 23, 2024</ref> ကေဘယ်ကြိုးလိုင်း၏ အောက်ဘက်တွင် ilatus Tateshina နှင်းအပန်းဖြေစခန်းရှိသည်။<ref>[https://www.pilatus.jp Pilatus Tateshina Snow Resort] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260122155643/https://www.pilatus.jp/ |date=22 January 2026 }}, accessed Feb 23, 2024 (in Japanese)</ref> ==တောင်တက်ခြင်း== တောင်သည် ယဆွတ်ဂတခဲတောင်တန်း အဓိကတောင်တက်လမ်းကြော၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင် တည်ရှိနေသည်။ ဆွတ်ဘိုနိဝနှင့် တောင်ထိပ်အကြား တောင်တက်လမ်းပိုင်းသည် ပြေပြစ်ကာ ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသည်။ အတွေ့အကြုံမရှိသည့် တောင်တက်သူများသည်ပင် ဆောင်းရာသီ၌ လွယ်ကူစွာတက်ရောက်နိုင်သည်။ သို့သော် တောက်တက်အဝတ်အစားများ၊ ဖိနပ်များသည် ဆောင်းရာသီတွင် လိုအပ်မည် ဖြစ်သည်။<ref>[https://www.kantoadventures.com/kita-yoko-winter-hike.html Kita-Yokodake Winter Hike - Beginner Friendly], accessed Feb 23, 2024</ref> ကေဘယ်ကြိုးကားလိုင်း၏ အပေါ်ဘက်စခန်းနေရာမှ မြောက်ဘက်တောင်ထိပ်သို့ အတက်အဆင်းသည် ခရီး ၃.၅ ကီလိုမီတာခန့် ရှိသည်။ သို့သော် တောင်ထိပ်မှ ခစ်ခိုအိခဲရေကန်သို့ သွားရာလမ်းနှင့် တောင်ထိပ်မှ အိုဒခဲတောင်သို့၊ ထိုမှတဆင့် ဖုတဂေါ့အိခဲရေကန်သို့ သွားရာလမ်းများသည် အတော်မတ်စောက်သည်။ ဥယျာဉ်အတွင်းမှ တောင်ထိပ်သို့ တက်ရောက်ကြသည့် လမ်းပိုင်းသည် တောင်တက်သူများ များစွာရှိသော်လည်း တောင်၏ မြောက်ဘက်သို့ သွားရောက်ကြသူမှာ နည်းပါးသည်။ <ref>[https://www.lcv.ne.jp/~simagare/ Shimagare Hut], accessed Feb 23, 2024 (in Japanese)</ref><ref>[https://kitayoko.com Kitayoko Hut], accessed Feb 23, 2024 (in Japanese)</ref> ဆွတ်ဘိုနိဝနှင့် အမဲအိခဲလမ်းပိုင်းအကြားတွင် ရှိမဂရဲတဲငယ်ရှိသည်။ ဆွတ်ဘိုနိဝမှ တောင်ထိပ်သို့ သွားရာလမ်းတွင်လည်း Kita-Yokodake Hutte တဲငယ်ရှိနေသည်။ ==သွားလာမှု== ခိဆယဆွတ်ဂတခဲကေဘယ်ကြိုးလိုင်းသည် ချိနိုဘူတာမှ Alpico ဘတ်စကားစီးနင်းပြီး ၆၀ မိနစ်ခန့်ကြာမြင့်သည်။ ချူးအိုးအမြန်လမ်းမကြီးပေါ်ရှိ Suwa IC မှတဆင့် ကားဖြင့်သွားမည်ဆိုပါက ၅၀ မိနစ်ကြာမြင့်သည်။<ref name="navi.chinotabi.jp"/> ==ရုပ်ပုံ== <gallery> Image:Mt.Kitayokodake from Tsuboniwa.JPG|နွေရာသီတွင် ဆွတ်ဘိုနိဝမှ မြင်ရသည့် ခိတယောခိုဂတခဲတောင် Image:Hard rime covered trees at Kitayoko Hyutte.jpg|Kitayoko Hyutte တွင် သစ်ပင်များဖုံးလွှမ်းနေခြင်း Image:Mount Tateshina from Mount Yoko.jpg|ယောခိုတောင်မှ မြင်ရသည့် [[တတဲရှိနတောင်]] အဝေးရှိ ဟိဒတောင်တန်း Image:Walking amount snow monsters on Mount Yoko.jpg|ယောခိုတောင် နှင်းခဲများတင်ကျန်နေသည့် သစ်ပင်များကို မြင်ရပုံ Image:Snow monster at Tsuboniwa.jpg|ဆွတ်ဘိုနိဝရှိ နှင်းခဲများကို မြင်ရပုံ Image:Kitayokodake hyutte.JPG|ခိတယောခိုဒတဲတဲငယ် Image:Mt.Kitayokodake-top.JPG|ယောခိုတောင်ထိပ်၊ လက်ဝဲဘက်တွင် မြင်ရသည်မှာ တတဲရှိနတောင်ဖြစ်သည်။ Image:Mt.Kitayokodake S-N.JPG|ယောခိုတောင်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတောင်ထိပ်လမ်းကြောင်း </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} * [http://www.gsi.go.jp/ENGLISH/index.html Geographical Survey Institute] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]] 8gkbherdy5yriulpas5l4ch0dkuu77p 0 282318 1061650 1017958 2026-11-05T08:12:35Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061650 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = ဟွန်းဂူးတောင် | other_name = Hongūyama ({{lang|ja|本宮山}}) | photo = Mount Hongu, Ayabe - wider view of summit.jpg | photo_caption = The summit of Mount Hongū during winter | elevation_m = 92 | elevation_ref = <ref name="onipedia"/> | prominence_m = | prominence_ref = | location = [[Ayabe, Kyoto|Ayabe]], [[Kyoto Prefecture]], Japan | range = | coordinates = {{coord|35|17|39|N|135|15|43|E|type:mountain|display=inline,title}} | topo = | type = | age = | volcanic_arc/belt = | last_eruption = | first_ascent = | easiest_route = }} [[File:Mount Hongu, Ayabe - stairs.jpg|thumb|right|Steps leading down from the summit of Mount Hongu]] '''ဟွန်းဂူးတောင်''' (本宮山) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ အယဘဲမြို့တွင်ရှိသည့် အထွတ်အမြတ်ထားရာတောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤတောင်ကို ဆွတ်ရုယမ (鶴山)သို့မဟုတ် မရုယမ (丸山) ဟူသည့် အမည်များဖြင့်လည်း သိကြသေးသည်။ အိုးမိုတိုဘာသာရေးအတွက် ပင်မအချက်အချာကျသည့် တောင်တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name="Portrait">{{cite book|title=A Portrait of Oomoto: The Way of Art, Spirit and Peace in the 21st Century|first=Bill|last=Roberts|publisher=Oomoto Foundation|date=2006|isbn=9784887560697}}</ref> ဤတောင်သည် "ရှင်းတိုင်းဇန်" (神体山) ဟုခေါ်သည့် နတ်ဘုရားကို ကိုယ်စားပြုသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="onipedia">{{cite web | title=本宮山 | website=オニペディア | url=https://onipedia.info/wiki/%E6%9C%AC%E5%AE%AE%E5%B1%B1 | language=ja | access-date=2025-05-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20251003023543/https://onipedia.info/wiki/%E6%9C%AC%E5%AE%AE%E5%B1%B1 | archive-date=3 October 2025 | url-status=dead}}</ref><ref name="Oomoto">{{cite web | title=綾部・梅松苑 | website=大本 - 身魂の立替え立直し | date=2022-09-11 | url=https://www.omt.gr.jp/o67 | language=ja | access-date=2025-05-07}}</ref><ref name="Oomoto"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] dq0cbul5rl8tzp6wkipts9ze67wiawc 0 282433 1061466 1058599 2026-11-04T14:31:44Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061466 wikitext text/x-wiki '''နောင်နောင်''' (နာမည်ရင်း ဇော်မျိုးနောင်) သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်ဆုကို "ထာဝရအလင်းတန်းများ" ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးဖြင့် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဇာနည်မာန် |date=2012-12-31 |title=မပြောင်းလဲသေးတဲ့ အကယ်ဒမီ ည |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2012/12/31/29387.html |access-date=2026-03-13 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> အဆိုပါဇာတ်ကားသည် နောင်နောင်အတွက် ပထမဆုံးရိုက်ကူးသည့် ပွဲဦးထွက်ရုပ်ရှင်ဖြစ်ပြီး ပထမဆုံးဇာတ်ကားဖြင့်ပင် အကယ်ဒမီဆုကို ရရှိခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မန္တလေး ရီမြင့်ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ ထုတ်လုပ်သူ ဦးဇော်မြင့်၏ သားဖြစ်ပြီး အဆိုပါဇာတ်ကားကိုလည်း ၎င်းတို့၏ မိသားစုပိုင် မန္တလေး ရီမြင့်ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှပင် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=႐ုပ္ရွင္သ႐ုပ္ေဆာင္ ေနာင္ေနာင္ကို မူးယစ္ေဆးမ်ားျဖင့္ ဖမ္းမိ |url=https://burmese.dvb.no/post/190226 |access-date=2026-03-13 |website=႐ုပ္ရွင္သ႐ုပ္ေဆာင္ အကယ္ဒမီဆုရ မင္းသား ေနာင္ေနာင္ ကို စိတ္ႂကြမူးယစ္ေဆးဝါးေတြနဲ႔အတူ မူးယစ္ရဲက ဖမ္းမိလို႔ မႏၱေလးၿမိဳ႕၊ အမွတ္ ၆ နယ္ေျမရဲစခန္းမွာ အမႈဖြင့္ အေရးယူလိုက္ပါတယ္။ဒီေန႔မနက္ ၁0 နာရီခြဲေလာက္မွာ… |language=en}}</ref> "ထာဝရအလင်းတန်းများ" ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးသည် ဒါရိုက်တာ ထွန်းအောင်ဇော် ရိုက်ကူးပြီး [[ညွန့်ဝင်း]]၊ [[ဇင်ဝိုင်း|ဇင်ဝိုင်း၊]] [[လူမင်း]]၊ [[ရဲအောင်]]၊ [[မော့စ်]]၊ [[နောင်နောင်]]၊ [[မေသဉ္ဇာဦး]]၊ [[မယ်လိုဒီ]]၊ အိစိကွေးနှင့် ထူးခြား စသည့် သရုပ်ဆောင်များစွာ ပါဝင်သည့် ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ဤဇာတ်ကားသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆု၊ ဒါရိုက်တာဆု၊ အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်ဆု (နောင်နောင်) နှင့် အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ဆု (မယ်လိုဒီ) တို့အပြင် အခြားသော အတတ်ပညာပိုင်းဆိုင်ရာဆုများ အပါအဝင် တစ်နှစ်တည်းတွင် အကယ်ဒမီဆု စုစုပေါင်း (၈) ဆုအထိ စံချိန်တင် ရရှိခဲ့သော ဇာတ်ကားတစ်ကားလည်း ဖြစ်သည်။ နောင်နောင်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ ဒုတိယရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးဖြစ်သည့် လော်မင်္ဂလာဟာသ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးတွင် လူမော် ဇာတ်ကောင်နေရာမှသရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏မိသားစုပိုင် မန္တလေးရီမြင့်ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှထုတ်လုပ်ကာ ဒါရိုက်တာ ဟိန်းစိုးရိုက်ကူးသည့် နှင်းဆီပန်သူ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးတွင် သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီ [[အိန္ဒြာကျော်ဇင်]] ဖြင့်တွဲဖက်ကာ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ နှင်းဆီပန်သူရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးသည် နောင်နောင်၏ နောက်ဆုံးသရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးပင်ဖြစ်သည်။ == မူးယစ်ဆေးဝါးဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရခြင်း == ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် နောင်နောင်အား မန္တလေးမြို့ရှိ ၎င်း၏ နေအိမ်၌ မူးယစ်ဆေးဝါးများနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ရှာဖွေမှုအရ ၎င်း၏ အိပ်ခန်းအတွင်းရှိ သံသေတ္တာထဲမှ အိုက်စ် (Ice) ၀.၈ ဂရမ်ခန့်၊ စိတ်ကြွဆေးပြား ၁၄၀ ပြားနှင့် ဘိန်းဖြူဟု ယူဆရသည့် အမှုန့် ၂ ဂရမ်တို့ကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သဖြင့် မန္တလေးမြို့၊ အမှတ် (၆) နယ်မြေရဲစခန်းတွင် မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် စိတ်ကို ပြောင်းလဲစေသော ဆေးဝါးများဆိုင်ရာ ဥပဒေဖြင့် အမှုဖွင့် အရေးယူခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Popular |date=2017-02-20 |title=႐ုပ္ရွင္ သ႐ုပ္ေဆာင္ အကယ္ဒမီဆုရ မင္းသား ေနာင္ေနာင္ စိတ္ၾကြ မူးယစ္ ေဆးဝါးေတြ နဲ႔အတူ ဖမ္းမိ |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%9E%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%9A%E1%80%B9/ |access-date=2026-03-13 |website=Popular |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260608043914/https://www.popularmyanmar.com/%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%9E%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%9A%E1%80%B9/ |archive-date=8 June 2026 |url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] pl8eekbvkhtx23sxzutdgd37cksmr6g 0 282797 1061636 1057460 2026-11-05T06:19:25Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061636 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name=သန်းထိုက် |birth_place=မြန်မာနိုင်ငံ |allegiance={{Flag|Myanmar}} |branch={{army|Myanmar}} |military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ် |military_data1=ကြည်း - ၂၈၁၄၆ |honorific prefix=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး | office = [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] | term_start = အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ | term_end = | predecessor = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] | successor = |office1=စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် (ကြည်း) |predecessor1= ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] |successor1 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ကိုထိုက်]] |office2=[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး |predecessor2=ဗိုလ်ချုပ်ဖြိုးသန့် |leader1=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] |termstart1=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ |termend2=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ |termstart2=၂၀၂၂}} ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး '''သန်းထိုက်''' (BC - 28146) သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]မှ အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် တပ်မတော် ၏ ၉ ဦးမြောက် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] ဖြစ်သည်။ သူသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အမှတ်စဉ် (၃၈) မှ ကျောင်းဆင်းသည်။ယင်းမတိုင်မီက [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] ၏ စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်အဖြစ်<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2025-09-10 |title=နိုင်ငံ(၄)နိုင်ငံမှ တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်များနှင့်ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းထိုက်တွေ့ဆုံ‎ |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%81%84%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99/ |access-date=2026-03-13 |website=Popular |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20251011193133/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%81%84%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99/ |archive-date=11 October 2025 |url-status=dead}}</ref> တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းထိုက်သည် [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] (နမခ) တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်မထမ်းဆောင်မီ ကာလများတွင် ကလေးမြို့နယ်၌ [[အမှတ်(၁၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ် (၁၀) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]]တွင် တပ်မမှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ <ref name=":03">{{Cite web |title=Junta appoints new head of northwestern command |url=https://myanmar-now.org/en/news/junta-appoints-new-head-of-northwestern-command |access-date=2023-02-18 |website=Myanmar NOW |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ယခင်တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်ဖြိုးသန့် နေရာ၌ အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2022-01-08 |title=စစ်ကိုင်း PDF တွေကို တိုက်ဖို့ နမခတိုင်းမှူးသစ် ခန့် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/01/08/248784.html |access-date=2026-03-13 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ၎င်း၏ တာဝန်ယူမှုကာလအတွင်း [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်း၌ တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးများနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတကာ၏ ဝေဖန်မှုများရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-01-10 |title=Senior Myanmar Military Official Replaced in Surprise Move |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/senior-myanmar-military-official-replaced-in-surprise-move.html |access-date=2023-03-29 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-03-28 |title=Myanmar military's might fails to crush decades-old resistance |url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Asia-Insight/Myanmar-military-s-might-fails-to-crush-decades-old-resistance |access-date=2023-03-29 |website=Nikkei Asia |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=0001-11-30 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း လူသတ်ခေါင်းဖြတ်မှုများကို ဦးဆောင်နေသူ ဗိုလ်ချုပ်သန်းထိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/14197/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း တပ်မတော်၏ ရာထူးအပြောင်းအလဲများအရ [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] အဖြစ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]အား ပြောင်းလဲခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ နေရာဖြစ်သော [[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် (ကြည်း)]] ရာထူးအတွက် ဗိုလ်ချုပ်သန်းထိုက်အား ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ကာ အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-18 |title=ညှိကွပ်အပါအဝင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c89x0414ge0o |access-date=2026-03-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တပ်မတော် ၏ ၉ ဦးမြောက် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-10-12 |title=အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ် အားကောင်းလာနေအပူချိန်ပိုတိုးလာနိုင်- ၁၂ ရက် အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cr9dzexd218yt |access-date=2026-10-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှု == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) က ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းထိုက်အား ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-11-08 |title=COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2022/2177 of 8 November 2022 implementing Regulation (EU) No 401/2013 concerning restrictive measures in view of the situation in Myanmar/Burma |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32022R2177&from=EN |website=Official Journal of the European Union}}</ref> အကြောင်းရင်းမှာ ၎င်းကွပ်ကဲသည့် တပ်ဖွဲ့များက [[လက်ယက်ကုန်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ယက်ကုန်းရွာ]] အပါအဝင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ကျူးလွန်ခြင်း၊ နေအိမ်ပေါင်း ၂၀,၀၀၀ ခန့်ကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်းတို့တွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ကနေဒါအစိုးရကလည်း ၎င်းအား ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Canada |first=Global Affairs |date=2023-01-31 |title=Backgrounder – Additional sanctions for Myanmar |url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2023/01/backgrounder--additional-sanctions.html |access-date=2023-02-18 |website=www.canada.ca }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Than Hteik |url=https://www.opensanctions.org/entities/ca-sema-2-92-mm-than-hteik/ |access-date=2023-02-18 |website=[[opensanctions.org]] |language=en }}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၌ စစ်ဆင်ရေးများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ဒေသခံများ၏ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{Cite web |last= |first= |date=2023-03-22 |title=The man behind the Myanmar junta’s campaign of terror in Sagaing |url=https://myanmar-now.org/en/news/the-man-behind-the-myanmar-juntas-campaign-of-terror-in-sagaing/ |access-date=2023-03-29 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref>ထို့ပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်ရွာ လူသတ်မှု]]တွင်လည်း ၎င်း၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ တပ်မ (၉၉) လက်အောက်ခံတပ်ဖွဲ့များ ပါဝင်ပတ်သက်သည်ဟု သတင်းများတွင် ဖော်ပြခံရသည်။<ref name=":8">{{Cite web |date=2023-03-03 |title=တာတိုင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/64841876 |access-date=2023-03-11 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဆက်လက် ဖတ်ရှုရန် == * [[လက်ယက်ကုန်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] * [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] 68dn623141pvzii7ke93g315ixoe79i 0 283801 1061591 1059399 2026-11-05T04:33:25Z Salai Rungtoi 22844 1061591 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet | cabinet_name = ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ | flag = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg | flag_border = | cabinet_number = ဆဋ္ဌမမြောက် | cabinet_type = ပြည်ထောင်စုအစိုးရ | jurisdiction = မြန်မာနိုင်ငံ | image = President and Vice Presidents of Myanmar (2026).jpg | image_size = 300px | caption = (ဘယ်မှညာ)ဒုတိယသမ္မတ(၁)၊နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတ(၂) | date_formed = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | government_head = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]] | government_head_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | deputy_government_head = {{unbulleted list | [[ညိုစော|ညိုစော]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၁]]) | [[နန်းနီနီအေး|နန်းနီနီအေး]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၂]]) }} | state_head = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]] | state_head_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | political_party = {{unbulleted list | [[တပ်မတော်]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] }} |current_number= ၃၅ |opposition_party= '''အတိုက်အခံများ''' * [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] ** ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ | election = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲ]] | incumbent = ၂၀၂၆ – လက်ရှိ | incoming_formation = [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] | previous = [[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]] | successor = }} '''ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ''' သည် (တရားဝင်အားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ဖွဲ့စည်းထားသော ဆဋ္ဌမမြောက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။<ref name=":2">{{Cite web |date=2026-07-24 |title=ရက် ၁၀၀ အတွင်း ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဘာလုပ်နိုင်ခဲ့လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c3r0nq32rxlo |access-date=2026-10-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးကျင်းပခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]] အပြီးတွင် ပေါ်ပေါက်လာသော အရပ်သားအသွင်းပြောင်း [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/81566 |access-date=2026-04-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ]]တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ် |url=https://burmese.dvb.no/post/681404 |access-date=2026-04-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် [[ညိုစော|ဦးညိုစော]]နှင့် ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]တို့ကိုလည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81374 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးချယ်တင်မြှောက် |url=https://news-eleven.com/article/310989 |access-date=2026-04-03 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]] မှ အာဏာထိန်းသိမ်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ၊ဝန်ကြီးချုပ် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]၊ [[ဦးညိုစောအစိုးရ]]၊ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] နှင့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တို့ သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီအစိုးရသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတို့တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ကို ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-08-18 |title=ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရွေးကောက်ပွဲ စတင်ကျင်းပမယ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn92zwdpz4go |access-date=2026-10-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> အဆိုပါရွေးကောက်ပွဲမှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများကို [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|ရွေးချယ်တင်မြှောက်]] ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ - ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာဆိုခဲ့ပြီးနောက် ၎င်း၏ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2026-03-24 |title=သမ္မတရာထူးရယူပြီး တပ်ချုပ်ကိုပါ ထိန်းချုပ်မည့် မင်းအောင်လှိုင်၏ အာဏာမြဲရေး စီမံကိန်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73502/ |access-date=2026-04-03 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ဤအစိုးရအဖွဲ့သည် [[ဦးညိုစောအစိုးရ]] ထံမှ အာဏာလွှဲပြောင်းရယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး [[တပ်မတော်]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] တို့ ပူးပေါင်းပါဝင်သော အစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း |url=https://mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcuaciuraphai-pngchngphaicnnykhng |access-date=2026-10-08 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> အစိုးရအဖွဲ့သစ်အတွက် ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးဌာနပေါင်း ၃၁ ဌာန ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်သော်လည်း ဝန်ကြီးနေရာအား လူ ၃၀ ဦးသာ ခန့်အပ်မည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လွှတ်တော်သို့ တင်ပြထားကြောင်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ အစည်းအဝေးတွင် နာယကက ဖတ်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အဆိုပြုထားသည့် ဝန်ကြီးဌာနတွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဌာနအသစ် (၆)ခု ပါဝင်သည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင်အတည်ပြုသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> === နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူ === သမ္မတဦးမင်း​အောင်လှိုင်၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ[[ခိုင်ခိုင်စိုး]]အား ခန့်အပ်​ကြောင်း တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်းမျိုးမရှိ​သော်လည်း ဇွန် ၃ ရက်က အိန္ဒိယခရီးစဉ်မှ ပြန်လည်​ရောက်ရှိချိန်တွင် ​လေဆိပ်၌ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုးသည်  သတင်းမီဒီယာများနှင့်​တွေ့ဆုံပြီး နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ​ဖြေကြားမှုအချို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုး နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူဖြစ်လာ |url=https://news-eleven.com/article/312413 |access-date=2026-06-21 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး အပြောင်းအလဲ === ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]၏ တတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး ပထမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]အား ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအသစ်အဖြစ် [[ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်]]ဖြင့် ခန့်အပ်ခဲ့သဖြင့် ဝေဖန်မှုများ မြင့်တက်ခဲ့ပြီးနောက် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပြန်စချိန်တွင် အတည်ပြုခန့်အပ်ရေးအတွက် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]ဘက်က တင်သွင်းလာသည်။<ref>{{Cite web|title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် တတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး ပထမနေ့ကျင်းပ|url=http://www.moi.gov.mm/news/88670|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-30|language=en}}</ref> ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကိစ္စရပ်များကို အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသဖြင့် ပိုမိုထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် လွှတ်တော်ရပ်နားချိန်တွင် အဆိုပါအမိန့်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သမ္မတရုံးဝန်ကြီး ဦး[[ခင်မောင်ရီ]]က ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် တင်ပြခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကိုကိုဦးအား ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာကို ကန့်ကွက်လိုပါက လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက အောက်တိုဘာ ၁ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထား တင်ပြရမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၁၂ အရ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးမရှိချိန် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအတွက် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်ကို ထုတ်ခွင့်ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသော်လည်း လွှတ်တော်မစမီ ရက်ပိုင်းအလိုတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းအပေါ် ဝေဖန်မှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဦးမင်းအောင်လှိုင် အမိန့်နဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကိုကိုဦး ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်လို့ ဝေဖန်ခံရပြီးမှ လွှတ်တော်တင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cqx2zxdd7nrlt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-09-30|access-date=2026-09-30|language=my}}</ref> === ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာလ အစိုးရအဖွဲ့ဝင် အပြောင်းအလဲ === ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]က အမိန့်အမှတ် (၆၈/၂၀၂၆) ဖြင့် [[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[မောင်မြင့်]]အား [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ခင်မောင်စိုး]]အား ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးသည် အမိန့်အမှတ် (၆၈/ ၂၀၂၆) အား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၃) ရက် ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန် |url=http://www.moi.gov.mm/news/88808 |access-date=2026-10-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> အစိုးရအဖွဲ့သစ် သက်တမ်း (၆) လအကြာတွင် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း အပြောင်းအလဲများ စတင်ပြုလုပ်နေရာ အောက်တိုဘာ ၉ ရက်က ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီး၊ ပညာရေး ဒုတိယဝန်ကြီးနှင့် ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတို့အား တာဝန်မှ အနားပေးခဲ့ပြီး ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးနေရာတွင် လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာစိုးဝင်းအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်နေ့တွင်လည်း ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်ခြင်း၊ ဒုတိယဝန်ကြီးများအား နေရာပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခြင်းအပါအဝင် ပြောင်းလဲမှုအချို့ကို အမိန့်ထုတ်ပြန်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဦး[[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ကျော်ထင်]]အား ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာနသို့လည်းကောင်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးဟန်ဝင်းအောင်အား အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့လည်းကောင်း ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး အားကစားရေးရာ ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးညီညီနှင့် ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ဝင် ဦးထွန်းထွန်းဝင်းတို့အား အမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း၊ အမျိုးသမီးရေးရာ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်အား လစ်လပ်သွားသည့် ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခြင်း၊ အလုပ်သမား ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးမောင်မောင်သန်းအား နေပြည်တော်ကောင်စီဝင်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး အဆိုပါ အပြောင်းအရွှေ့များကြောင့် လစ်လပ်သွားသည့် အမျိုးသမီးရေးရာ ဒုတိယဝန်ကြီးနေရာတွင် ဒေါက်တာနေသွယ်ကြည်၊ အလုပ်သမား ဒုတိယဝန်ကြီးနေရာတွင် ဦးမျိုးအောင်၊ အားကစားရေးရာ ဒုတိယဝန်ကြီးနေရာတွင် ဦးမျိုးကျော်သူတို့အား အသီးသီး တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89156 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>အောက်တိုဘာ ၉ ရက်က ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသဖြင့် လစ်လပ်နေသည့် ကျန်းမာရေး ဒုတိယဝန်ကြီးနေရာတွင် ဒေါက်တာတင်ထွန်း၊ ပညာရေး ဒုတိယဝန်ကြီးနေရာတွင် ဦးဝင်းမောင်သိန်းတို့အား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးစောရန်အောင်၊ ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးအဖြစ် ဒေါ်အေးအေးလှိုင်တို့အားလည်း တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်က ဒုဝန်ကြီးများကို ရာထူးနေရာပြောင်းလဲ |url=https://burmese.dvb.no/post/476029 |access-date=2026-10-11 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၈၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[ထွန်းအောင်]] အား [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89351 |access-date=2026-10-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၈၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] အား [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဒေါက်တာ [[ကိုကိုလွင် (ဒေါက်တာ)|ကိုကိုလွင်]] အား [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89353 |access-date=2026-10-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်စုစုပေါင်းသည် ၃၅ ဦး ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်အမှတ် ၈၄ /၂၀၂၆ ဖြင့် [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)မှ ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ကျော်ဟန် အားခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref /> == အစိုးရအဖွဲ့ အကြီးအကဲများ == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:80%; border:1px solid #a2a9b1;" |- ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၁)]] ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]] |- |[[File:Min Aun Hlaing at Tianjin (2025) (cropped).jpg|x150px]] | [[File:NyoSaw.jpg|x150px]] | [[File:Nann Ni Ni Aye (2).png|x150px]] |- | style="font-size:100%;" | '''[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]]''' | style="font-size:100%;" | '''[[ညိုစော|ဦးညိုစော]]''' | style="font-size:100%;" | '''[[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]''' |- | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> |} == ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ == {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><!-- Per protocol, cabinet members are 34 persons with order of precedence. --> {| class="wikitable" |+ '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ စာရင်း''' |- style="background:#efefef;" ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် |- | ၁။ || [[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] || နိုင်ငံတော်သမ္မတ |- | ၂။ || [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] || ဒုတိယသမ္မတ |- | ၃။ || [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]] || ဒုတိယသမ္မတ |- | ၄။ || [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး |- | ၅။ || [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန |- | ၆။ || [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၇။ || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၈။ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၉။ || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၀။ || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၁။ || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၂။ || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၃။ || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၄။ || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၅။ || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၆။ || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၇။ || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၈။ || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၉။ || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၀။ || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၁။ || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၂။ || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၃။ || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၄။ || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၅။ || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၆။ || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၇။ || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၈။ || [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၉။ || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၀။ || [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၁။ || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၂။ || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၃။ || ဒေါက်တာ [[ကိုကိုလွင် (ဒေါက်တာ)|ကိုကိုလွင်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၄။ || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၅။ || အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် || အတွင်းရေးမှူး၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး |} == ဝန်ကြီးဌာန (၃၁)ခု ဖွဲ့စည်းခြင်း == {{Main|ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးတွင် တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် တင်ပြ |url=https://news-eleven.com/article/311051 |access-date=2026-04-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၄ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သော အမိန့်အမှတ်၊ ၅ / ၂၀၂၆ ဖြင့် [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] အား ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/87236 |access-date=2026-08-25 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၉ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်များအရ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်းကို တာဝန်မှအနားယူခွင့်ပေးခဲ့ပြီး လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာစိုးဝင်းကို ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးအဖြစ်ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ထို့အတူ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာဇော်မြင့်နှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ အေးထွန်း၊ ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်မြင့်နိုင်တို့ကိုလည်း တာဝန်မှအနားယူခွင့်ပေးခဲ့သည်။ အလားတူ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများအဖြစ် ဒေါက်တာမျိုးဝင်းအောင်နှင့် ဦးစောမျိုးမျိုးတို့ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=■ လူ/ကယ်/ပြန်ဝန်ကြီး ဒေါက်တာစိုးဝင်းအား ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးပြီး ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးနှစ်ဦး ခန့်အပ် |url=https://news-eleven.com/article/315906 |access-date=2026-10-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၄ ရက်တွင်စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/90191 |access-date=2026-11-05 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable; text-align:center;" |+ '''ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ စာရင်း (၂၀၂၆ - လက်ရှိ)''' |- style="background:#0047AB; color:white;" ! စဉ် !! ဝန်ကြီးဌာန !! ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !! တာဝန်စတင် !! တာဝန်ပြီးဆုံး !! တာဝန်သက်တမ်း !! မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂။ || နိုင်ငံတော်[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၃။ || [[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | rowspan="2" |၄။ | rowspan="2" |[[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|14}} | |- |ဦး[[ထွန်းအောင်]]|| ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|10|14}}|| |- style="background:#F9F9F9;" | rowspan="2" | ၅။ || rowspan="2" | [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|14}} || |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] |၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|14}} | |- | rowspan="2" | ၆။ || rowspan="2" | [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]|| ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|9|17}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၇။ || [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၈။ || [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၉။ || [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၀။ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၁။ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၂။ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || <small>ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်</small> |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၃။ || [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၄။ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | rowspan="2" | ၁၅။ || rowspan="2" | [[ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|9}}|| |- |[[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] |၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|10|9}} | |- | ၁၆။ || [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၇။ || [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၈။ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၉။ || [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၀။ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၁။ || [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၂။ || [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၃။ || စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၄။ || [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | rowspan="2" | ၂၅။ || rowspan="2" | [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆|| {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|3}} || |- | [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]]|| ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || ''လက်ရှိ''|| {{Age in years and days|2026|10|3}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၆။ || [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၇။ || [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၈။ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၉။ || [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | rowspan="2" | ၃၀။ || rowspan="2" | [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြည်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|9}}|| |- |ဒေါက်တာ [[ကိုကိုလွင် (ဒေါက်တာ)|ကိုကိုလွင်]] |၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|10|14}} | |- style="background:#F9F9F9;" | rowspan="2" | ၃၁။ | rowspan="2" | [[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန]] | [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ | {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|3}} | |- | [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] | ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ | လက်ရှိ | {{Age in years and days|2026|10|3}} | |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီး (၄၆) ဦးကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-14 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable; text-align:center;" |+ '''ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း (၂၀၂၆)''' |- style="background:#0047AB; color:white;" ! style="width:5%" | စဉ် !! style="width:25%" | ဝန်ကြီးဌာန !! style="width:20%" | အမည် !! style="width:15%" | စတင်ရက် !! style="width:15%" | ပြီးဆုံးရက် !! style="width:20%" | တာဝန်သက်တမ်း |- | ၁ || rowspan="2" | [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| ဦးခင်လတ် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၂ |[[ခိုင်ခိုင်စိုး|ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး]] |၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|8|17}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃ || [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ထင်ကျော်သူ|ဦးထင်ကျော်သူ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄ || rowspan="2" | [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအောင်မြိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၅ || ဦးထွန်းလူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၆ || rowspan="2" | [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးမင်းဇေယျာလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၇ || ဦးသက်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၈ || [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၉ || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၀ || rowspan="2" | [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[နိုင်မင်းကျော်|ဦးနိုင်မင်းကျော်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၁ || [[ကိုကိုကျော်|ဦးကိုကိုကျော်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၂ || rowspan="3" | [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါ်သန်းသန်းလင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | - || ဦးဟန်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|10}} |- |၁၃ |[[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ဦးကျော်ထင်]] |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}} |- | - || rowspan="3" | [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွား ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးကျော်ထင်|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|10}} |- | ၁၄ || ဦးသန့်စင်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၁၅ |ဦးဟန်ဝင်းအောင် |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၆ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၁၇ | |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဟန် | | | |- | ၁၈ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| စိုင်းထွန်းညို || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၉ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ထိန်လင်းဦး|ဒေါက်တာ ထိန်လင်းဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | - || rowspan="3" | [[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ ဇော်မြင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆<ref name=":1">{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများအား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89098 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>|| {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|9}} |- | ၂၀ || ဦးနေမျိုးလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၂၁ |ဦးဝင်းမောင်သိန်း |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၂ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | - || rowspan="2" | [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ အေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆<ref name=":1" />|| {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|9}} |- |၂၃ |ဒေါက်တာ တင်ထွန်း |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | - || rowspan="2" | [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီးရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| [[စန်းစန်းနွယ်|ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|10}} |- |၂၄ |ဒေါက်တာ [[နေသွယ်ကြည်]] |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}} |- | ၂၅ || [[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးရဲတင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၆ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦး[[လင်းအောင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၇ || rowspan="3" | [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="3" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၈ || ဒေါက်တာ ရဲထွန်းဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၂၉ || ဒေါက်တာ ရဲတင့်ထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၀ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးသိုက်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၁ || rowspan="2" | [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးခင်လတ်ကြီး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၂ || ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်ဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၃ || rowspan="2" | [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၄ || ဦးကျော်နိုင်ဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၃၅ || rowspan="2" | စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးသွင်အောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၆ || ဒေါက်တာ အောင်ဇေယျ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၇ || rowspan="3" | [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]|| [[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | - || [[ခိုင်ခိုင်စိုး|ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|4|10|2026|8|17}} |- |၃၈ |ဦးရဲထွန်းဦး |၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|8|17}} |- | - || rowspan="2" | [[အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးမောင်မောင်သန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|10}} |- |၃၉ |ဦးမျိုးအောင် |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၀ || rowspan="2" | [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[မင်းမင်း|ဦးမင်းမင်း]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၁ || ဦးဝင်းမြင့်ခိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | - || rowspan="2" | [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးညီညီ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|10}} |- |၄၂ |ဦးမျိုးကျော်သူ |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၃ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးစစ်နိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄၄ || rowspan="2" | [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၅ || ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်|| ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|7|25}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၆ || rowspan="2" | [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ သန်းစိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၇ || ဒေါက်တာ သန့်ဇော်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၄၈ || rowspan="2" | [[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄၉ || ဦးဖြိုးဇော်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |} == ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရုံးအဖွဲ့အစည်းအကြီးအကဲများ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; border-collapse: collapse;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲခန့်ထားမှု |- style="text-align:center; height:35px; background:#f2f2f2;" ! style="width:5%;" | စဉ် ! style="width:30%;" | ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းအမည် ! style="width:20%;" | အကြီးအကဲအမည် ! style="width:20%;" | ရာထူး ! style="width:12%;" | စတင်ရက် ! style="width:13%;" | ကုန်ဆုံးရက် |- | ၁ || [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်]]|| [[သာဌေး|ဦးသာဌေး]]|| [[ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်]]|| rowspan="9" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၂ || [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]] || [[အောင်ဇော်သိန်း|ဦးအောင်ဇော်သိန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၃ || [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]|| [[သန်းစိုး (ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်)|ဦးသန်းစိုး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၄ || [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး]] || [[နိုင်သက်ဦး|ဒေါ်နိုင်သက်ဦး]]|| [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်]] || လက်ရှိ |- | ၅ || [[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့]]|| [[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးတင်မောင်ဝင်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၆ || [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]] || [[ကံမြင့်သန်း|ဦးကံမြင့်သန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၇ || [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] || [[ခင်နိုင်ဦး|ဒေါက်တာ ခင်နိုင်ဦး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၈ || [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]|| [[စိုးသိန်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးစိုးသိန်း]] <ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရန် ပြည်​ထောင်စုလွှတ်​တော်သို့ အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311101 |access-date=2026-04-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၉ || [[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]]|| [[သစ်လင်းအုန်း|ဦးသစ်လင်းအုန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |} == တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ == ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ အသီးသီးတွင် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးများကို အဆိုပြုလွှာ တင်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-04-06 |title=စစ်တပ်အရာရှိဟောင်းအများစု တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/06/412404.html |access-date=2026-04-07 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ၏ အတည်ပြုချက်အတိုင်း ဝန်ကြီးချုပ်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ခန့်အပ်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-04-07 |title=တိုင်းနဲ့ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များအဖြစ် လျာထားအဆိုပြုစာရင်း |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/04/07/%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba-%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae/ |access-date=2026-04-07 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" border-collapse: collapse;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်များ (၂၀၂၆) |- style="text-align:center; height:40px; background:#f2f2f2;" ! style="width:5%;" | စဉ် ! style="width:30%;" | အစိုးရအဖွဲ့ ! style="width:25%;" | ဝန်ကြီးချုပ် ! style="width:15%;" | စတင်ရက် ! style="width:15%;" | ကုန်ဆုံးရက် ! style="width:10%;" | မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ခက်ထိန်နန်|ဦးခက်ထိန်နန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၂။ || [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အံ့မော်|ဦးအံ့မော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၁၅ |- | ၃။ || [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စောမြင့်ဦး|ဦးစောမြင့်ဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗိုလ်မှူးချုပ်(ငြိမ်း) |- | ၄။ || [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဝုန်ဆွန်းထန်|ဒေါက်တာဝုန်ဆွန်းထန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) |- | ၅။ || [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ဦးကိုလေး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၇ |- | ၆။ || [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၈၃ |- | ၇။ || [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[မျိုးဆွေဝင်း|ဦးမျိုးဆွေဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယရဲချုပ်(၁)ငြိမ်း |- | ၈။ || [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[တင်ကိုကို|ဦးတင်ကိုကို]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၇၇ |- | ၉။ || [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]|| [[မျိုးအောင်|ဦးမျိုးအောင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၁၀။ || [[မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်ဝင်းသန်း|ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဝင်းသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၀ |- | ၁၁။ || [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[နိုင်ဦး|ဦးနိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၈ |- | ၁၂။ || [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်နိုင်သူ|ဦးအောင်နိုင်သူ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဘွဲ့ရ ဒုရဲအုပ်လောင်း အပတ်စဉ် (၁၇) |- | ၁၃။ || [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စိုင်းထိန်စိုး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၄ |- | ၁၄။ || [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |} == အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခြင်းခံရသည့် မြို့နယ်များ (၂၀၂၆) == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၆) နှင့် (၂/၂၀၂၆) တို့ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် မြို့နယ် ၆၀ အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် (Martial Law) ထုတ်ပြန်ခြင်းသည် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] (ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်များ အပါအဝင်) ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ တာဝန်ယူချိန် နှစ်ပတ်အတွင်းမှာပင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အမိန့်အမှတ် (၂/၂၀၂၆) အရ အဆိုပါမြို့နယ်များတွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးတို့ကို မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန်အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတာဝန်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၃ (ခ) အရ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]အား အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ကိုးခုရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၆၀ ကို ရက် ၉၀ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/311419 |access-date=2026-04-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-24 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၄ ရက် ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ရှမ်းပြည်နယ်နဲ့ အေအေထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေအပါ မြို့နယ် ၆၀ ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mk4v971v7t |access-date=2026-04-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ဆက်လက်၍ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၁ ရက်တွင် ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး နဝမနေ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးသည် ထိုနေ့မှာပင် ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သောအမိန့် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် အထက်ပါကိစ္စကို တွန်းဇံ နှင့် ဖလမ်းမြို့နယ်များမှ လွဲ၍ ရက်ပေါင်း(၉၀) ဆက်လက် သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၃/၂၀၂၆) |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/85574 |access-date=2026-07-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> {| class="wikitext sortable" style="width:100%; border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- style="background-color: #ceebff; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;" | တိုင်းဒေသကြီး / ပြည်နယ် ! style="padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;" | အရေအတွက် ! style="padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;" | မြို့နယ်အမည်များ |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ကချင်ပြည်နယ်]] || ၅ || ဆွမ်ပရာဘွမ်၊ ရွှေကူ၊ အင်ဂျန်းယန်၊ ဆော့လော်၊ ချီဖွေ |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ကယားပြည်နယ်]] || ၃ || ရှားတော၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့ |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ကရင်ပြည်နယ်]] || ၂ || ကော့ကရိတ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီး |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ချင်းပြည်နယ်]] || ၇ || ကန်ပက်လက်၊ ထန်တလန်၊ ပလက်ဝ၊ <span style="background-color: #fff2cc; padding: 1px 3px; border-radius: 3px;">တွန်းဇံ</span>၊ မင်းတပ်၊ မတူပီ၊ <span style="background-color: #fff2cc; padding: 1px 3px; border-radius: 3px;">ဖလမ်း</span> |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] || ၈ || ကောလင်း၊ ပင်လည်ဘူး၊ ခင်ဦး၊ ဝက်လက်၊ ကနီ၊ ဒီပဲယင်း၊ ပုလဲ၊ အင်းတော် |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၅ || ပေါက်၊ မြိုင်၊ ဆော၊ ထီးလင်း၊ ရေစကြို |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၁ || ငါန်းဇွန် |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] || ၁၄ || ရမ်းဗြဲ၊ ပေါက်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ရသေ့တောင်၊ ဂွ၊ မောင်တော၊ ဘူးသီးတောင်၊ ကျောက်တော်၊ မင်းပြား၊ မြေပုံ၊ မြောက်ဦး၊ သံတွဲ၊ အမ်း၊ တောင်ကုတ် |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] || ၁၅ || နမ္မတူ၊ မဘိမ်း၊ ကွတ်ခိုင်၊ နမ့်ခမ်း၊ သိန္နီ၊ ကွမ်းလုံ၊ နမ့်ဆန်၊ မန်တုံ၊ ဟိုပန်၊ လောက်ကိုင်၊ ကုန်းကြမ်း၊ မိုးမိတ်၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မိုင်းလား |- style="background-color: #eaecf0; font-weight: bold; padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | style="text-align: right;" | စုစုပေါင်း || ၆၀ || မြို့နယ်များ |} စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ထုတ်ပြန်ထားသည့်  ၅၈ မြို့နယ် အနက် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ မူလ အခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည့် သုံးမြို့နယ်မှအပ ကျန် ၅၅ မြို့နယ်တွင် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအား အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်မှစ၍ ရက်​ပေါင်း ၉၀ ထပ်မံတိုးမြှင့်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးကအမိန့်များ ထုတ်ပြန်သည်။ အဆိုပါထုတ်ပြန်ကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြပါရှိသည့် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များ၏ မြို့နယ်များအနက် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ငါန်းဇွန်မြို့နယ်|ငါန်းဇွန် မြို့နယ်]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်နှင့် သီပေါမြို့နယ်တို့မှအပ ကျန်မြို့နယ်များအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်တွင် ကျင်းပသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] တတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ဆဋ္ဌမနေ့၏ သဘောတူညီမှုဖြင့် ယင်းအမိန့်ကို ရက်ပေါင်း (၉၀) အထိ ဆက်လက်အတည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာ​​ကြောင်း ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ်၊ ၇/၂၀၂၆ ကို နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံးက ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=■စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ထုတ်ပြန်ထားသည့် ၅၈ မြို့နယ်အနက် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည့် သုံးမြို့နယ်မှအပ ကျန် ၅၅ မြို့နယ်တွင် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအား ရက်​ပေါင်း ၉၀ ထပ်မံတိုးမြှင့် |url=https://news-eleven.com/article/316160 |access-date=2026-10-19 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == နိုင်ငံတကာဧည့်သည်တော်များ၏ ခရီးစဉ်များ == ဤစာရင်းသည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံခဲ့သည့် နိုင်ငံတကာဧည့်သည်တော်များ၏ မှတ်တမ်းဖြစ်သည်။ ဤစာရင်းတွင် နိုင်ငံတော်အဆင့် အကြီးအကဲများ၊ အထူးကိုယ်စားလှယ်များ သို့မဟုတ် ဝန်ကြီးအဆင့်ရှိသူများ၏ တရားဝင်တွေ့ဆုံမှုများကိုသာ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အခြားအစိုးရအဆင့်များနှင့် တွေ့ဆုံမှုစာရင်းများ မပါဝင်ပါ။ ထို့အပြင် နှစ်ဖက်သဘောတူညီချက်အရ ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်းမရှိသည့် တရားဝင်မဟုတ်သော ခရီးစဉ်များလည်း ဤစာရင်းတွင် ပါဝင်မည်မဟုတ်ပေ။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/83687 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; width: 100%;" |- style="background:#f2f2f2" ! width="5%" | စဉ် !! width="10%" | နေ့ရက် !! width="18%" | အမည် !! width="12%" | နိုင်ငံ/အဖွဲ့ !! width="15%" | တာဝန် !! width="20%" | အကြောင်းအရာ !! width="20%" | မှတ်ချက် |- | ၁ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Jiang Xinzhi || {{flag|China}} || ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ([[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ|CPPCC]]) || [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|ကတိသစ္စာပြုပွဲ]] || ရှီကျင့်ဖျင်၏ ကိုယ်စားလှယ် |- | ၂ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Igor SERGYENKO || {{flag|Belarus}} || အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၃ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Kirti Vardhan Singh || {{flag|India}} || ဒု-ဝန်ကြီး (ပြည်ပရေးရာ) || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၄ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Dr. Parnpree Bahiddha-Nukara || {{flag|Thailand}} || ယခင် ဒု-ဝန်ကြီးချုပ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Kitti Settha Pandita CHAM Prasidh || {{flag|Cambodia}} || အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၆ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Valdrack Jaentschke || {{flag|Nicaragua}} || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၇ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Alounkeo KITIKHOUN || {{flag|Laos}} || အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || ဗီယက်နမ်နှင့်အတူ |- | ၈ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Nguyen Tat Thanh || {{flag|Vietnam}} || ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || လာအိုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့်အတူ |- | ၉ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sholban KARA-OOL || {{flag|Russia}} || ဒူးမားလွှတ်တော် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၁၀ || ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Xu Qin || {{flag|China}} || ပြည်နယ်ကွန်ဂရက်ဥက္ကဋ္ဌ || တရားဝင်ခရီးစဉ် || ဟေလုံကျန်းပြည်နယ် |- | ၁၁ || ၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sihasak Phuangketkaew || {{flag|Thailand}} || ဒု-ဝန်ကြီးချုပ်/နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ် || - |- | ၁၂ || ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Wang Yi || {{flag|China}} || နိုင်ငံရေးရာဗျူရို/ဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုကော်မတီ၊ နိုင်ငံရေးရာဗျူရိုအဖွဲ့ဝင်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး H.E. Mr. Wang Yi ဦးဆောင်သောကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား လက်ခံတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82092 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || - |- | ၁၃ || ၈ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sugiono || {{flag|Indonesia}} || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ် || - |- | ၁၄ || ၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Thongsavan PHO-MVIHANE || {{flag|Laos}} || ဒု-ဝန်ကြီးချုပ်/နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/83883 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || - |- | ၁၅ || ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Indra Mani Pandey || [[ဘင်းမ်စတက်]] || အတွင်းရေးမှူးချုပ် || တရားဝင်ခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ ဘင်းမ်စတက်အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/84298 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || ဘင်းမ်စတက်အတွင်းရေးမှူးချုပ်တာဝန် လွှဲပြောင်းရယူရေးကိစ္စ |- | ၁၆ || ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ || မစ္စတာ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို|အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကို]]|| {{flag|Belarus}} || နိုင်ငံတော်သမ္မတ || အလုပ်သဘောခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/84730 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || သမ္မတအဆင့် ပထမဦးဆုံးခရီးစဉ် |- | ၁၇ || ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ || Mr. Yohei SASAKAWA || {{flag|Japan}}|| နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ || လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံခြင်း<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ Mr. Yohei SASAKAWA လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/news/86469 |access-date=2026-08-12 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>|| - |- | ၁၈ || ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ || Mr. Le Hoai Trung || {{flag|Vietnam}}|| ဗီယက်နမ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံခြင်း<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/news/87310 |access-date=2026-09-19 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>|| - |- | ၁၉ || ၁၅-၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ || Mr. Michael Vance<ref>{{Cite news |last=Lewis |first=Simon |date=2026-10-08 |title=EXCLUSIVE: US opens direct talks with Myanmar's generals, reversing years of isolation |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-opens-direct-talks-with-myanmars-generals-reversing-years-isolation-2026-10-08/ |access-date=2026-10-08 |work=Reuters |language=en}}</ref>|| {{flag|USA}}|| အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ထောက်လှမ်းရေး နှင့် သုတေသနဆိုင်ရာ လက်ထောက်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || လျှိုဝှက်ခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လိုက်ပါလာသည့် လေယာဉ် နေပြည်တော်မှ ပြန်လည်ထွက်ခွာ |url=https://news-eleven.com/article/315139 |access-date=2026-09-19 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>|| အမေရိကန်က မြန်မာစစ်အုပ်စု နှင့် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှု ပြန်စခြင်း |} ==ကိုးကား== {{reflist}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}} [[Category:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] r3xh1hmembw768zri0yar9t0omm0srm 0 284402 1061531 1029263 2026-11-04T19:37:12Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061531 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = မိခတကန်ငါးကန် | alt_name =三方五湖 | iucn_category = IV | image = Mikata five lakes Aerial photograph.1975.jpg | image_size = | image_alt = | image_caption = Aerial Photo of Mikata Five Lakes<br/><small>Made based on [http://w3land.mlit.go.jp/WebGIS/ National Land Image Information (Color Aerial Photographs)], [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]]</small> | map = Japan Fukui Prefecture | map_width = | map_alt = | map_caption = | relief = | label = | label_position = | mark = | marker_size = | location = [[Japan]] | nearest_city = [[Mihama, Fukui]] | coordinates = {{coord|35|34|19.9|N|135|53|04.0|E|region:JP-18_type:waterbody|display=title|name=Mikata Five Lakes}} | coords_ref = | area_ha = | designation = | authorized = | created = | designated = | established = | visitation_num = | visitation_year = | visitation_ref = | governing_body = | administrator = | operator = | owner = | website = | url = | child = | module ={{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Mikata-goko | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1549<ref>{{Cite web|title=Mikata-goko|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1549|accessdate=25 April 2018}}</ref>}} }} [[File:Saga tunnel (sunny place lake side).jpg|thumb|250px|ဆဂမြောင်း]] '''မိခတကန်ငါးကန်''' (三方五湖みかたごこ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုအိခရိုင်၊ ဝဆခမြို့နှင့် မိဟမမြို့တို့တွင် တည်ရှိနေသည့် ကန်များ ဖြစ်သည်။ ဤကန်ငါးကို ပေါင်းကာ "မိခတကန်ငါးကန်" ဟု ခေါ်သည်။ ကန်များသည် ဝခဆပင်လယ်အော်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသည်။ ကန်များတွင် မိခတ(三方湖)၊ ဆုအိဂဲဆွတ် (水月湖)၊ ဆုဂ (菅湖)၊ ခုဂုရှိ (久々子湖) နှင့် ဟိရုဂ (日向湖) စသည့်ကန်များ ပါဝင်သည်။ ကန်ငါးကန်စလုံးသည် "ဝခဆပင်လယ်အော်အမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်းပါဝင်ကြသည်။<ref name="ref1">{{cite web| url=https://www.jnto.go.jp/eng/spot/natuscen/mikatafivelakes.html | publisher=Japan National Tourism Organization | title=Mikata Five lakes - Japan National Tourism Organization | accessdate=May 24, 2018}}</ref> <ref name="ref2">{{cite web | url=http://www1.city.obama.fukui.jp/japan_heritage/bunkazai/detail.php?lang=EN&id=76 | publisher=Japan Heritage Utilization Promotion Council of Obama City and Wakasa town | title=Five Lakes of Mikata Japan Heritage: Wakasa Province: A Cultural Heritage Linking the Sea to the Ancient Capital | accessdate=May 24, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250126090056/http://www1.city.obama.fukui.jp/japan_heritage/bunkazai/detail.php?lang=EN&id=76 | archive-date=26 January 2025 | url-status=dead}}</ref> <ref name="ref3">{{cite web | url=http://www.town.fukui-wakasa.lg.jp/kankou/english/hyaka/ | publisher=WAKASA Visitors Association | title=Discover Wakasa -Sightseeing- | accessdate=May 24, 2018 }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> <ref name="ref4">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E4%B8%89%E6%96%B9%E4%BA%94%E6%B9%96-138300 | publisher=kotobank | title=三方五湖(みかたごこ)とは - コトバンク | accessdate=May 24, 2018 | language=ja}}</ref> <ref name="ref5">{{cite web | url=http://www.erc.pref.fukui.jp/gbank/wetland/wet018.html | publisher=Fukui Nature Conservation Center | title=福井県の湿地 (三方五湖 日向湖・久々子湖・菅湖・水月湖・三方湖) | accessdate=May 24, 2018 | language=ja }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> <ref name="ref6">{{cite web | url=http://satoyama.pref.fukui.lg.jp/feature/varve | publisher=Fukui Prefectural Satoyama-Satoumi Research Institute | title=水月湖の年縞 | accessdate=May 24, 2018 | language=ja }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> <ref name="ref7">{{cite web| url=https://asia.nikkei.com/Business/Science/A-Japanese-lakebed-gives-scientists-a-perfect-climate-record | publisher=Nikkei Inc. | title=A Japanese lakebed gives scientists a perfect climate record | accessdate=May 24, 2018}}</ref> <ref name="ref8">{{cite web | url=http://www.ramsarsite.jp/jp_23a.html | publisher=ラムサール条約登録湿地関係市町村会議 | title=日本のラムサール条約登録湿地【三方五湖】 | accessdate=May 24, 2018 | language=ja }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်ဆိုင်ရာ== <ref name="ref4"/> {|class="sortable wikitable" |- ! Name ! [[Salinity]] ! Surface area<ref name="ref5"/> ! Elevation<ref name="ref5"/> ! Max depth ! Shore length |- | <!-- Name --> Lake Mikata | <!-- Salinity --> [[Fresh water]]<ref>{{cite journal|title=Distribution of the Non-indigenous Mytilid Bivalve Xenostrobus securis along the Sea of Japan's Japanese Coastline|author=Keiji IWASAKI|journal=Japanese Journal of Benthology|volume=67|number=2|pages=73–81|year=2013|doi=10.5179/benthos.67.73|doi-access=free}}</ref> | <!-- Surface area --> {{convert|3.56|km2|mi2|abbr=on}} | <!-- Elevation --> 0 m | <!-- Max depth --> 5.8 m <ref>{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E4%B8%89%E6%96%B9%E6%B9%96-138299 | publisher=kotobank | title=三方湖(みかたこ)とは - コトバンク | accessdate=May 24, 2018 | language=ja}}</ref> | <!-- Shore length --> {{convert|9.6|km|mi|abbr=on}}<ref name="ref8"/> |- | <!-- Name --> Lake Suigetsu | <!-- Salinity --> [[Brackish water]]<ref>{{cite journal|title=Non-Glacial Varved Lake Sediment as a Natural Timekeeper and Detector on Environmental Changes| author=Hitoshi Fukusawa| journal=The Quaternary Research (Daiyonki-Kenkyu)| volume=34| number=3| pages=135–149| year=1995| doi=10.4116/jaqua.34.135| doi-access=free}}</ref> | <!-- Surface area --> {{convert|4.16|km2|mi2|abbr=on}} | <!-- Elevation --> 0 m | <!-- Max depth --> 34 m <ref name="Suigetsu">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E6%B0%B4%E6%9C%88%E6%B9%96-82872 | publisher=kotobank | title=水月湖(すいげつこ)とは - コトバンク | accessdate=May 24, 2018 | language=ja}}</ref> | <!-- Shore length --> {{convert|11|km|mi|abbr=on}} <ref name="Suigetsu"/> |- | <!-- Name --> Lake Suga | <!-- Salinity --> Brackish water<ref name="ref5"/> | <!-- Surface area --> {{convert|0.91|km2|mi2|abbr=on}} | <!-- Elevation --> 0 m | <!-- Max depth --> 13.0 m <ref>{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E8%8F%85%E6%B9%96-83400 | publisher=kotobank | title=菅湖(すがこ)とは - コトバンク | accessdate=May 24, 2018 | language=ja}}</ref> | <!-- Shore length --> {{convert|4.2|km|mi|abbr=on}}<ref name="ref8"/> |- | <!-- Name --> Lake Kugushi | <!-- Salinity --> Brackish water<ref name="ref8"/> | <!-- Surface area --> {{convert|1.40|km2|mi2|abbr=on}} | <!-- Elevation --> 0 m | <!-- Max depth --> 2.5 m <ref>{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E4%B9%85%E3%80%85%E5%AD%90%E6%B9%96-55051 | publisher=kotobank | title=久々子湖(くぐしこ)とは - コトバンク | accessdate=May 24, 2018 | language=ja}}</ref> | <!-- Shore length --> {{convert|7.0|km|mi|abbr=on}}<ref name="ref8"/> |- | <!-- Name --> Lake Hiruga | <!-- Salinity --> [[Saline water]]<ref name="Hiruga">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/%E6%97%A5%E5%90%91%E6%B9%96-121753 | publisher=kotobank | title=日向湖(ひるがこ)とは - コトバンク | accessdate=May 24, 2018 | language=ja}}</ref> | <!-- Surface area --> {{convert|0.92|km2|mi2|abbr=on}} | <!-- Elevation --> 0 m | <!-- Max depth --> 38.5 m <ref name="Hiruga"/> | <!-- Shore length --> {{convert|4.0|km|mi|abbr=on}} <ref name="Hiruga"/> |- |} ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Mikata five lakes}} * [https://www.jnto.go.jp/eng/spot/natuscen/mikatafivelakes.html Mikata Five lakes - Japan National Tourism Organization] * [http://www.suigetsu.org/index.html Lake Suigetsu] - www.suigetsu.org ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဖုခုအိခရိုင်ရှိ ကန်များ]] hc01gatfzlt8u1xk64vcf29ocb583yl 0 284572 1061689 1061387 2026-11-05T10:51:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1061387|1061387]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061689 wikitext text/x-wiki [[File:Orbitalaltitudes.jpg|thumb|အနိမ့်စား၊ အလတ်စားနှင့် အမြင့်စား ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းများ၏ အတိုင်းအတာအလိုက် စကေးကိုက်ပုံကြမ်း]] [[File:Orbits_schematic_edit.png|thumb|''ကမ္ဘာအလတ်စားပတ်လမ်းဒေသ''ကို ပန်းရောင်ဧရိယာအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ [[ကမ္ဘာဂြိုဟ်|ကမ္ဘာ]] နှင့် လ၏ပတ်လမ်းအကွာအဝေးကို ရည်ညွှန်းရန်နှင့် စကေးအတွက် ပြသထားပါသည်။]] '''အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း (Medium Earth Orbit or MEO)''' သည် ကမ္ဘာဗဟိုပြုပတ်လမ်း ဖြစ်ပြီး [[အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း]]၏အထက်နှင့် အမြင့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း၏အောက်တွင်ရှိသည်။ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်၂၀၀၀ကီလိုမီတာနှင့် ၃၅,၇၈၆ ကီလိုမီတာ အကြားတွင်တည်ရှိသည်။ [[အနိမ့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း|အနိမ့်စား]] နှင့် အလတ်စား ကမ္ဘာပတ်လမ်းအကြား နယ်နိမိတ်သည် လူအများလက်ခံထားသော ကွန်ဗင်းရှင်းအရ ရွေးချယ်ထားသော အမြင့်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အလတ်စားနှင့် အမြင့်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းအကြား နယ်နိမိတ်ကိုမူ [[ဂြိုဟ်တု]]တစ်ခုသည် ကမ္ဘာကိုတစ်ခါပတ်ရန် ၂၄ နာရီကြာသည့် ကမ္ဘာနှင့်အချိန်ကိုက်ပတ်လမ်း၏ သီးခြားအမြင့်ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ရှင်းလင်းချက်-ကမ္ဘာ၏ကိုယ်ပိုင်လည်ပတ်ခြင်းသည် ၂၄နာရီကြာသကဲ့သို့ ဂြိုဟ်တုတစ်ခုသည်လည်း ကမ္ဘာကိုပတ်ရန်၂၄ နာရီကြာလျှင် ထိုဂြိုဟ်တုသည် ကမ္ဘာ၏ မျက်နှာပြင်တစ်နေရာကို အမြဲတမ်းမျက်နှာမူနေသည့်ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်လမ်းကို ကမ္ဘာနှင့်အချိန်ကိုက်ပတ်လမ်းဟုခေါ်သည်။ အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းရှိ ဂြိုဟ်တုအားလုံးသည် ပတ်လမ်းကြာချိန် ၂၄ နာရီအောက်သာရှိသည်။အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်း၏ အနိမ့်ဆုံးအမြင့်တွင် စက်ဝိုင်းပုံပတ်လမ်းအတွက် ပတ်လမ်းကြာချိန်သည်အနည်းဆုံး၂ နာရီ ခန့်ရှိသည်။ <ref name="nasa20120718">{{Cite web |title=Definitions of geocentric orbits from the Goddard Space Flight Center |url=http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527132541/http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |archive-date=27 May 2010 |access-date=8 July 2012 |website=User support guide: platforms |publisher=NASA Goddard Space Flight Center}}</ref> အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းများရှိ ဂြိုဟ်တုများသည် မြေဆွဲအားမဟုတ်သည့် စိုးမိုးခြယ်လှယ်နေသောနေရောင်ခြည်ဖိအားကြောင့် နှောင့်ယှက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite journal |last=Bury |first=Grzegorz |date=February 2020 |title=Toward the 1-cm Galileo orbits: challenges in modeling of perturbing forces |journal=Journal of Geodesy |volume=94 |issue=2 |pages=16 |bibcode=2020JGeod..94...16B |doi=10.1007/s00190-020-01342-2 |doi-access=free}}</ref> အခြားသော နှောင့်ယှက်တတ်သည့်အားများတွင် ကမ္ဘာမြေမှ နေရောင်ခြည် ရောင်ပြန်အား ၊ အင်တာနာမှ ရေဒီယိုလှိုင်းလွှတ်သဖြင့် မလိုအပ်ဘဲ ရသော[[အလျင်ပြောင်းနှုန်း|အရှိန်]]၊ အပူပြန်လည်ဖြာထွက်မှုနှင့် ဆက်စပ်သော အပူအကျိုးသက်ရောက်မှုများ ပါဝင်သည်။ အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းဒေသတွင် Van Allen ရောင်ခြည်ခါးပတ်များ ဟုလူသိများသော အီကွေတာအထက်ရှိ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ပြည့်ဝသော အမှုန်အမွှားဇုန်နှစ်ခုပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည် အထူးအကာအကွယ်မပါသောဂြိုဟ်တုများ၏ [[အီလက်ထရွန်းနစ်]]စနစ်များကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ အလတ်စားကမ္ဘာပတ်လမ်းကို တစ်ခါတစ်ရံ '''ကမ္ဘာပတ်လမ်းလတ်''' သို့မဟုတ် '''အလယ်အလတ်စက်ဝိုင်းပတ်လမ်း''' ( '''Intermediate Circular Orbit''') ဟုခေါ်သည်။ <ref name="nasa20120718">{{Cite web |title=Definitions of geocentric orbits from the Goddard Space Flight Center |url=http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527132541/http://gcmd.nasa.gov/User/suppguide/platforms/orbit.html |archive-date=27 May 2010 |access-date=8 July 2012 |website=User support guide: platforms |publisher=NASA Goddard Space Flight Center}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းများ]] mrlg9y3lgnrqmeurlcmb03kwdeg3f8c 0 285150 1061529 1051380 2026-11-04T18:32:57Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061529 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = မနောမြေမှ ကျောက်စိမ်းကမ္ဘာ | image = | caption = | director = JZ ဒေါင်လွမ်း | producer = မွန်းမြန်မာမီဒီယာ | writer = JZ ဒေါင်လွမ်း | starring = ကချင်တိုင်းရင်းသား အနုပညာရှင်များ | music = | cinematography = | editing = | released = {{Film date|2019|02|15|Myanmar}} | runtime = | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | language = [[ကချင်ဘာသာစကား]] | budget = | gross = }} '''မနောမြေမှ ကျောက်စိမ်းကမ္ဘာ''' ({{lang-en|The Jade World of Manaw Land}}) သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ပြသခဲ့သော မြန်မာရုပ်ရှင်ကားတစ်ကား ဖြစ်ပြီး ကချင်ဒါရိုက်တာ JZ ဒေါင်လွမ်းမှ ဇာတ်လမ်း၊ ဇာတ်ညွှန်း ရေးသားရိုက်ကူးပြီး မွန်းမြန်မာမီဒီယာ (Moon Myanmar Media) မှ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။<ref name="popular">{{cite news |title=ရုပ်ရှင်အထူးဆု – မနောမြေမှ ကျောက်စိမ်းကမ္ဘာ |url=https://www.popularmyanmar.com/၂၀၁၆-ခုနှစ်-အတွက်-မြန်မာ/manaw-2/ |work=ပေါ်ပြူလာဂျာနယ် |access-date=2 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505125043/https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%81%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC/manaw-2/ |archive-date=5 May 2026 |url-status=dead}}</ref> ကချင်တိုင်းရင်းသား အနုပညာရှင်များစွာဖြင့် [[ဖားကန့်မြို့နယ်|ဖားကန့်ဒေသ]]နှင့် [[ခါကာဘိုရာဇီ|ခါကာဘိုရာဇီ တောင်ခြေ]]အထိ သွားရောက်ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ရုပ်ရှင်လည်း ဖြစ်သည်။ဤကားသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အထူးဆု (Academy Special Award) ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name="bbc">{{cite news |title=မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အကယ်ဒမီ နှစ် ၇ဝ ပြည့်တော့မယ် |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-47787428 |work=ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်း |date=19 March 2019 |access-date=2 May 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title="မနောမြေမှ ကျောက်စိမ်းကမ္ဘာ" ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ ရက်မှ စတင်၍ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးရှိ အဆင့်မြင့်ရုပ်ရှင်ရုံကြီးများတွင် ပြသသွားမည် |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mneaamem-keaakcimkmbhaa-ruprngjaattkaa-phepheaawrii-15-rkm-cttngr-niungngnttcwnlunri |access-date=2026-05-03 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my }}{{Dead link|date=September 2026 }}</ref> == ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း == ကချင်ပြည်နယ်ရှိ [[ဖားကန့်]] ကျောက်စိမ်းမှော်အတွင်းရှိ ကျောက်တူးသမားများ၏ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းလှသော လူမှုဘဝပုံရိပ်များကို အဓိကထား ရိုက်ကူးတင်ဆက်ထားသည်။ ထို့အပြင် [[ကချင်ပြည်နယ်]] ၏ လှပသော ရေခဲဖုံးတောင်တန်းများနှင့် သဘာဝအလှအပများကိုလည်း အပြည့်အဝ ဖော်ပြထားသည်။ ရုပ်ရှင်တစ်ကားလုံးကို [[ကချင်ဘာသာစကား]]ဖြင့် ရိုက်ကူးထားပြီး မြန်မာစာတန်းထိုးဖြင့် ပြသခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="myanmarnow">{{cite news |title=ပိတ်ကားပေါ်ရောက်ဖို့ ခက်နေတဲ့ တိုင်းရင်းသားရုပ်ရှင်များ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/285/ |work=Myanmar Now |date=14 February 2019 |access-date=2 May 2026}}</ref> == ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ရုံတင်ခြင်း == "မနောမြေမှ ကျောက်စိမ်းကမ္ဘာ" ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ရုပ်ရှင်ရုံများ၌ စတင်ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။<ref name="dvb">{{cite news |title=ကချင်ဒေသအလှအပနှင့် ဘဝပုံရိပ်များရှုစားရမည့် ‘မနောမြေမှ ကျောက်စိမ်းကမ္ဘာ’ရုပ်ရှင် |url=https://burmese.dvb.no/post/313243 |work=ဒီဗွီဘီ |date=11 February 2019 |access-date=2 May 2026}}</ref> == ဆုရရှိမှု == ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွက် ပေးအပ်ချီးမြှင့်သည့် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးပွဲတွင် ဤရုပ်ရှင်သည် ရုပ်ရှင်အထူးဆု (Special Award) ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name="eleven">{{cite news |title=၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွက် အကယ်ဒမီအထူးဆု ရရှိ်ခဲ့သည့် 'မနောမြေမှ ကျောက်စိမ်းကမ္ဘာ' ရုပ်ရှင်ကို ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ ရက်တွင် ရုံတင်ပြသမည် |url=https://news-eleven.com/article/72139 |work=Eleven Media Group |date=13 February 2019 |access-date=2 May 2026 }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:၂၀၁၉ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] q5k0labt83ya0hngp2j5rdx8cpg5j82 0 285228 1061530 1060657 2026-11-04T18:57:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061530 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = မယောရှင်းဂျိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|妙心寺駅|みょうしんじ}} | native_name_lang = ja | image = 京福妙心寺駅.JPG | alt = Staggered station platforms, 2007 | caption = ပလက်ဖောင်းများ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် | address = [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]] | borough = [[ကျိုတိုစီရင်စု]] | country = [[ဂျပန်]] | coordinates = {{coord|35.0264450|N|135.7181860|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 1.3km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B6 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/myoshinji.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1925|11|03}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.2 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''မယောရှင်းဂျိဘူတာ''' (妙心寺駅, Myōshinji-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ကာ [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးဆုံးသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် မြေပြင်ညီတွင် တည်ဆောက်ထားသည့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]သို့ သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ထို့နောက်တွင် [[ရန်ဒန်အရရှိယာမရထားလိုင်း]]နှင့် ချိတ်ဆက်သွားသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[အိုမုရိနင်းနဂျိဘူတာ|အိုမုရိနင်းနဂျိ]] (B5)|next=[[ရောအန်းဂျိဘူတာ|ရောအန်းဂျိ]] (B7)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Myōshinji Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/myoshinji.php | script-title = ja:妙心寺 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 | language = ja | archive-url = https://web.archive.org/web/20200714223200/https://randen.keifuku.co.jp/train/myoshinji.php | archive-date = 14 July 2020 | url-status = dead}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/335664864 | title = Node: Myoshinji (335664864) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171028094226/https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | archive-date = 28 October 2017 | url-status = dead }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=妙心寺&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] 4p0cbe8ao7ndrcxptqat51h6ti1b1x6 0 285261 1061455 1029452 2026-11-04T13:19:38Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061455 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = နရုတခိဘူတာ | native_name = {{Unbulleted list|鳴滝駅|なるたき}} | native_name_lang = ja | image = 京福鳴滝駅.JPG | alt = Station platforms, 2007 | caption = Station platforms, 2007 | address = [[Ukyo-ku]], [[Kyoto]] | borough = [[Kyoto Prefecture]] | country = [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.0236370|N|135.7057831|E|display=inline,title}}<ref name="map" /> | operator = [[Keifuku Electric Railroad]] | line = [[Keifuku Electric Railroad#Arashiyama Line|Randen Arashiyama Line]] | distance = 2.6km from {{STN|Kitano-Hakubaichō|x}} | platforms = 2 | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = At-grade | parking = | bicycle = | accessible = | code = B3 | website = {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/train/narutaki.php|Official}} {{in lang|ja}} | opened = {{start date|1926|03|10}} | closed = <!-- N/A --> | passengers = 0.3 million | pass_year = FY2015<ref name="Kyoto stats" /> | pass_rank = }} '''နရုတခိဘူတာ''' (鳴滝駅, Narutaki-eki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[အုခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|အုခယောရပ်ကွက်]]တွင် ရှိသည်။<ref name="official" /> [[ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရထားလိုင်းသည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ]]တွင် ခရီးစတင်ပြီး [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ]]တွင် ခရီးအဆုံးသတ်သည်။<ref name="discover-kyoto" /> ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာတွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၁) သည် [[ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ|ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ ပလက်ဖောင်းအမှတ် (၂) သည် [[ခိတနိုဟခုဘိုင်းချောဘူတာ|ခိတနိုဟခုဘိုင်းချော]]သို့သွားသည့် ရထားများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။<ref name="planner" /> ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{J-railservice start}} {{J-route|route=[[Keifuku Electric Railroad#Kitano Line|{{Color|#ffffff|ရန်ဒန်ခိတနိုရထားလိုင်း}}]]|col=#32536d|f=w}} {{J-rserv|service=Local|previous=[[တိုခိဝဘူတာ (ကျိုတို)|တိုခိဝ]] (B2)|next=[[အုတနိုဘူတာ|အုတနို]] (B5)}} {{S-end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Commons category-inline|Narutaki Station}} * {{URL|http://randen.keifuku.co.jp/en/index.html|Keifuku Electric Railroad Randen official summary page (English)}} {{Randen Kitano Line}} ==ကိုးကား== <references> <ref name="official">{{cite web | url = http://randen.keifuku.co.jp/train/narutaki.php | script-title = ja:鳴滝 | publisher = [[Keifuku Electric Railroad|Keifuku Electric Railroad Co., Ltd. (Randen)]] | access-date = 2010-10-11 | language = ja | archive-url = https://web.archive.org/web/20200809163408/https://randen.keifuku.co.jp/train/narutaki.php | archive-date = 9 August 2020 | url-status = dead}}</ref> <ref name="map">{{cite web | url = http://www.openstreetmap.org/node/3022373832 | title = Node: Narutaki (3022373832) | publisher = [[OpenStreetMap]] | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="discover-kyoto">{{cite web | url = https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | title = Keifuku Line (Randen) | publisher = Discover Kyoto | access-date = 2010-10-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171028094226/https://www.discoverkyoto.com/visitors-guide/trains/keifuku-line/ | archive-date = 28 October 2017 | url-status = dead }}</ref> <ref name="planner">{{cite web | url = http://www.arukumachikyoto.jp/station.php?agency_id=104&station_name=鳴滝&map_id=1&lang=en | title = Station Map | publisher = Arukumachi KYOTO Route Planner | access-date = 2010-10-11 }}</ref> <ref name="Kyoto stats">{{Cite book | url = http://www2.city.kyoto.lg.jp/sogo/toukei/Publish/YearBook/index.html | script-chapter = ja:第8章 都市施設 | trans-chapter = Chapter 8: Urban facilities | script-title = ja:京都市統計書 | trans-title = Statistics of Kyoto City | year = 2017 | publisher = City of Kyoto | language = ja }}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဲအိဖုခုလျှပ်စစ်ရထားလိုင်းရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] lm9gbzsgthcagybwmbkz46nk8ew8gjs 0 285924 1061684 1032101 2026-11-05T10:32:53Z Amherst99 9935 /* */ 1061684 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:World_Health_Organization_Logo.svg|thumb|ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ လိုဂို၊ PHEIC များကို ကြေညာသည့် အာဏာပိုင်အဖွဲ့]] [[ဖိုင်:World_Health_Organisation_regional_offices.svg|thumb|WHO ဒေသဆိုင်ရာရုံးများနှင့် ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းလည်ပတ်သည့် ဒေသများ၏ မြေပုံ- ]] '''နိုင်ငံတကာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေ''' (public health emergency of international concern, အတိုကောက် '''PHEIC''') ဆိုသည်မှာ [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့|ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (]]WHO) က ထုတ်ပြန်သည့် တရားဝင် ကြေညာချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကြောင့် အခြားနိုင်ငံများအတွက် [[ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး]] အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်ပြီး နိုင်ငံတကာမှ စုပေါင်းတုံ့ပြန်ရန် လိုအပ်သည့် "ထူးခြားပြင်းထန်သော ဖြစ်ရပ်များ" ပေါ်ပေါက်လာချိန်တွင် ယင်းအခြေအနေကို သတ်မှတ်ကြေညာလေ့ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော အခြေအနေမှာ ပြင်းထန်ခြင်း၊ ရုတ်တရက်ဖြစ်ပွားခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် မမျှော်လင့်ထားခြင်း စသည့် ဝိသေသများရှိနေပြီး ထိခိုက်ခံရသည့် နိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်ပြင်ပအထိ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး သက်ရောက်မှုများ ရှိလာနိုင်ကာ နိုင်ငံတကာမှ ချက်ချင်းအရေးယူ ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည့်အခါမျိုးတွင် ဤအရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="WHOIHR1">WHO Q&A (19 June 2019). {{Cite web |title=International Health Regulations and Emergency Committees |url=https://www.who.int/features/qa/emergency-committees/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815072835/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/emergencies-international-health-regulations-and-emergency-committees |archive-date=15 August 2021 |access-date=19 June 2019 |website=WHO}}</ref> ၂၀၀၅ ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျန်းမာရေးစည်းမျဉ်းများ (IHR) အရ၊ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများသည် PHEIC ကို ချက်ချင်းတုံ့ပြန်ရန် တရားဝင်တာဝန်ရှိသည်။ <ref name="Ecc2020">{{Cite book |last=Eccleston-Turner |first=Mark |date=2020 |title=Infectious Diseases in the New Millennium: Legal and Ethical Challenges |last2=McArdle |first2=Scarlett |publisher=Springer |isbn=978-3-030-39818-7 |editor-last=Eccleston-Turner |editor-first=Mark |location=Switzerland |pages=89–110 |language=en |chapter=The law of responsibility and the World Health Organisation: a case study on the West African ebola outbreak |editor-last2=Brassington |editor-first2=Iain |chapter-url=https://books.google.com/books?id=79TkDwAAQBAJ&pg=PA89}}</ref> ဤကြေညာချက်ကို ၂၀၀၂-၂၀၀၄ ခုနှစ် SARS ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအပြီးတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် နိုင်ငံတကာကျွမ်းကျင်သူများ ပါဝင်သော IHR အရေးပေါ်ကော်မတီ (EC) က ထုတ်ပြန်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="Hoffman2018">{{Cite journal |last=Hoffman |first=Steven J. |date=18 January 2018 |title=Delays in Global Disease Outbreak Responses: Lessons from H1N1, Ebola, and Zika |journal=[[American Journal of Public Health]] |volume=108 |issue=3 |pages=329–333 |doi=10.2105/AJPH.2017.304245 |issn=0090-0036 |pmc=5803810 |pmid=29345996}}</ref> ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ PHEIC ကြေညာချက် (၉) ခု ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် - * ၂၀၀၉-၂၀၁၀ ခုနှစ် - H1N1 (သို့မဟုတ် [[ဝက်တုပ်ကွေးရောဂါ|ဝက်တုပ်ကွေး)]] ကပ်ရောဂါ * ၂၀၁၄ ခုနှစ် - [[ပိုလီယိုရောဂါ|ပိုလီယို]] (အကြုံးဝင်ဆဲ) ကြေညာချက် * ၂၀၁၃-၂၀၁၆ ခုနှစ် - အနောက်အာဖရိက အီဘိုလာ ရောဂါဖြစ်ပွားမှု * ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ခုနှစ် - [[ဇီကာဗိုင်းရပ်စ်]] (Zika virus) ကပ်ရောဂါ * ၂၀၁၈-၂၀၂၀ ခုနှစ် - ကီဗူး (Kivu) အီဘိုလာ ကပ်ရောဂါ * ၂၀၂၀-၂၀၂၃ ခုနှစ် - [[ကိုဗစ် ၁၉|COVID-19 ကပ်ရောဂါ]] ကြေညာချက် * ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် - [[မျောက်ကျောက်ရောဂါ]] ဖြစ်ပွားမှုများ<ref>{{Cite web |title=ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတကာပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအရေးပေါ်အခြေအနေ (Public Health Emergency of International Concern - PHEIC) အဖြစ် ကြေညာထားသော Mpox (မျောက်ကျောက်) ရောဂါနှင့်ပတ်သက်၍ သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/60501 |access-date=2026-05-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၂၀၂၆ ခုနှစ် - အီတူရီ (Ituri) ခရိုင် [[အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ|အီဘိုလာ ရောဂါ]]ဖြစ်ပွားမှု အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်ပါ အကြံပြုချက်များသည် ယာယီသဘောသာဖြစ်ပြီး သုံးလတစ်ကြိမ် ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။<ref name="WHOIHR12">WHO Q&A (19 June 2019). {{Cite web |title=International Health Regulations and Emergency Committees |url=https://www.who.int/features/qa/emergency-committees/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815072835/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/emergencies-international-health-regulations-and-emergency-committees |archive-date=15 August 2021 |access-date=19 June 2019 |website=WHO}}</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:အရေးပေါ် စီမံခန့်ခွဲမှု]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေး]] [[ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ]] eydek0tqzbl4z266zu0yndnmwkncjnr 1061687 1061684 2026-11-05T10:42:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1061684|1061684]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061687 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:World_Health_Organization_Logo.svg|thumb|ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ လိုဂို၊ PHEIC များကို ကြေညာသည့် အာဏာပိုင်အဖွဲ့]] [[ဖိုင်:World_Health_Organisation_regional_offices.svg|thumb|WHO ဒေသဆိုင်ရာရုံးများနှင့် ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းလည်ပတ်သည့် ဒေသများ၏ မြေပုံ- ]] '''နိုင်ငံတကာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေ''' (Public health emergency of international concern, အတိုကောက် '''PHEIC''') ဆိုသည်မှာ [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့|ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (]]WHO) က ထုတ်ပြန်သည့် တရားဝင် ကြေညာချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကြောင့် အခြားနိုင်ငံများအတွက် [[ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး]] အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်ပြီး နိုင်ငံတကာမှ စုပေါင်းတုံ့ပြန်ရန် လိုအပ်သည့် "ထူးခြားပြင်းထန်သော ဖြစ်ရပ်များ" ပေါ်ပေါက်လာချိန်တွင် ယင်းအခြေအနေကို သတ်မှတ်ကြေညာလေ့ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော အခြေအနေမှာ ပြင်းထန်ခြင်း၊ ရုတ်တရက်ဖြစ်ပွားခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် မမျှော်လင့်ထားခြင်း စသည့် ဝိသေသများရှိနေပြီး ထိခိုက်ခံရသည့် နိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်ပြင်ပအထိ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး သက်ရောက်မှုများ ရှိလာနိုင်ကာ နိုင်ငံတကာမှ ချက်ချင်းအရေးယူ ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည့်အခါမျိုးတွင် ဤအရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="WHOIHR1">WHO Q&A (19 June 2019). {{Cite web |title=International Health Regulations and Emergency Committees |url=https://www.who.int/features/qa/emergency-committees/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815072835/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/emergencies-international-health-regulations-and-emergency-committees |archive-date=15 August 2021 |access-date=19 June 2019 |website=WHO}}</ref> ၂၀၀၅ ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျန်းမာရေးစည်းမျဉ်းများ (IHR) အရ၊ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများသည် PHEIC ကို ချက်ချင်းတုံ့ပြန်ရန် တရားဝင်တာဝန်ရှိသည်။ <ref name="Ecc2020">{{Cite book |last=Eccleston-Turner |first=Mark |date=2020 |title=Infectious Diseases in the New Millennium: Legal and Ethical Challenges |last2=McArdle |first2=Scarlett |publisher=Springer |isbn=978-3-030-39818-7 |editor-last=Eccleston-Turner |editor-first=Mark |location=Switzerland |pages=89–110 |language=en |chapter=The law of responsibility and the World Health Organisation: a case study on the West African ebola outbreak |editor-last2=Brassington |editor-first2=Iain |chapter-url=https://books.google.com/books?id=79TkDwAAQBAJ&pg=PA89}}</ref> ဤကြေညာချက်ကို ၂၀၀၂-၂၀၀၄ ခုနှစ် SARS ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအပြီးတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် နိုင်ငံတကာကျွမ်းကျင်သူများ ပါဝင်သော IHR အရေးပေါ်ကော်မတီ (EC) က ထုတ်ပြန်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="Hoffman2018">{{Cite journal |last=Hoffman |first=Steven J. |date=18 January 2018 |title=Delays in Global Disease Outbreak Responses: Lessons from H1N1, Ebola, and Zika |journal=[[American Journal of Public Health]] |volume=108 |issue=3 |pages=329–333 |doi=10.2105/AJPH.2017.304245 |issn=0090-0036 |pmc=5803810 |pmid=29345996}}</ref> ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ PHEIC ကြေညာချက် (၉) ခု ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် - * ၂၀၀၉-၂၀၁၀ ခုနှစ် - H1N1 (သို့မဟုတ် [[ဝက်တုပ်ကွေးရောဂါ|ဝက်တုပ်ကွေး)]] ကပ်ရောဂါ * ၂၀၁၄ ခုနှစ် - [[ပိုလီယိုရောဂါ|ပိုလီယို]] (အကြုံးဝင်ဆဲ) ကြေညာချက် * ၂၀၁၃-၂၀၁၆ ခုနှစ် - အနောက်အာဖရိက အီဘိုလာ ရောဂါဖြစ်ပွားမှု * ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ခုနှစ် - [[ဇီကာဗိုင်းရပ်စ်]] (Zika virus) ကပ်ရောဂါ * ၂၀၁၈-၂၀၂၀ ခုနှစ် - ကီဗူး (Kivu) အီဘိုလာ ကပ်ရောဂါ * ၂၀၂၀-၂၀၂၃ ခုနှစ် - [[ကိုဗစ် ၁၉|COVID-19 ကပ်ရောဂါ]] ကြေညာချက် * ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် - [[မျောက်ကျောက်ရောဂါ]] ဖြစ်ပွားမှုများ<ref>{{Cite web |title=ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတကာပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအရေးပေါ်အခြေအနေ (Public Health Emergency of International Concern - PHEIC) အဖြစ် ကြေညာထားသော Mpox (မျောက်ကျောက်) ရောဂါနှင့်ပတ်သက်၍ သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/60501 |access-date=2026-05-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၂၀၂၆ ခုနှစ် - အီတူရီ (Ituri) ခရိုင် [[အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ|အီဘိုလာ ရောဂါ]]ဖြစ်ပွားမှု အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်ပါ အကြံပြုချက်များသည် ယာယီသဘောသာဖြစ်ပြီး သုံးလတစ်ကြိမ် ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။<ref name="WHOIHR12">WHO Q&A (19 June 2019). {{Cite web |title=International Health Regulations and Emergency Committees |url=https://www.who.int/features/qa/emergency-committees/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815072835/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/emergencies-international-health-regulations-and-emergency-committees |archive-date=15 August 2021 |access-date=19 June 2019 |website=WHO}}</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:အရေးပေါ် စီမံခန့်ခွဲမှု]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေး]] [[ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ]] md8n3mfwsdzgr0rfn8bxvtvp1qebue7 0 286538 1061645 1047301 2026-11-05T07:36:29Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1061645 wikitext text/x-wiki '''ချန်လူမျိုး''' ({{lang-zh|羌}}၊ ပင်ယင်: Qiāng၊ သမိုင်းစာပေများတွင် '''ချီယန်''' သို့မဟုတ် '''ချိအန်''' ဟုလည်း ဖလှယ်ရေးသားသည်) သည် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းအထက်ပိုင်းနှင့် ကန်းစု၊ ဆန်ဟိုင်၊ စိချွမ်းတောင်တန်းဒေသများတွင် ကျောက်ခေတ်နှောင်းကတည်းက အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသော အလွန်ရှေးကျသည့် နွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="ThantTun1969">သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၉)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုန်စာပေထုတ်ဝေရေး။ ရန်ကုန်။</ref> မြန်မာ့သမိုင်းပညာရှင်ကြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ ၎င်း "ချန်" သို့မဟုတ် "ချိအန်" နွယ်စုကြီးသည် ခေတ်သစ် [[ဗမာလူမျိုး]] အပါအဝင် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားပြော လူမျိုးများ]]၏ ပင်မဘုံဘိုးဘွားကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ThantTun1969" /><ref>Luce, G. H. (1985). ''Phases of Pre-Pagán Burma: Languages and History''. Oxford University Press. ISBN 0-19-713554-X.</ref> {{Infobox ethnic group | group = ချန်လူမျိုး (ရှေးဟောင်း) | native_name = 羌 / 𡗦 (Qiāng) | image = Dengzhi ambassador to the Southern Liang court 516-520 CE.jpg | image_caption = တရုတ်ပြည် တောင်ပိုင်းလျန်မင်းဆက် နန်းတော်သို့ ရောက်ရှိလာသော ချန်လူမျိုးခေါင်းဆောင် "တန့်ကျီ" (Dengzhi) ၏ သံတမန်အဖွဲ့ကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် ၆ ရာစု ပန်းချီကားတစ်ချပ်။ | poptime = (ရှေးဟောင်းချန်နွယ်စုအများစုသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဗမာ၊ တိဗက်နှင့် ဟန်တရုတ်များအဖြစ် လမ်းခွဲပျော်ဝင်သွားခဲ့ကြသည်) | regions = တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် ကုန်းပြင်မြင့်များ (ကန်းစု၊ ဆန်ဟိုင်၊ ရှန်စီနှင့် စိချွမ်းဒေသ) | languages = ရှေးဦး တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကား၊ ချန်ဘာသာစကားစု ([[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]]) | religions = နတ်ကိုးကွယ်မှု (White Stone Worship)၊ တိုတမ်ဝါဒ | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[တိဗက်လူမျိုး]]၊ [[ဒီ (ငါးပါးသော လူရိုင်းများ) |ဒီလူမျိုး]]၊ ရှေးဦး-တရုတ်-တိဗက်နွယ်များ }} ရှေးဟောင်းတရုတ်မှတ်တမ်းများဖြစ်သည့် [[ရှန်မင်းဆက်]] ဆရာတော်ရိုးစာ (Oracle bones) များတွင် ၎င်းတို့ကို တရုတ်ပြည်အနောက်ဘက်တွင် သိုး၊ ဆိတ် ထိန်းကျောင်းကာ လှည့်လည်သွားလာနေထိုင်ကြသည့် နွားနောက်/သိုးထိန်း အနွယ်စုကြီးအဖြစ် စတင်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>Pulleyblank, Edwin G. (1983). "The Chinese and Their Neighbors in Prehistoric and Early Historic Times". ''The Origins of Chinese Civilization'', University of California Press.</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်ချီက စတင်ခဲ့သည့် တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းသားများ၏ စစ်ဘေးဒဏ်နှင့် နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် ဤချန်နွယ်စုကြီးသည် တဖြည်းဖြည်း တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြရာ အုပ်စုတစ်စုသည် တရုတ်ပြည်မကြီးတွင် ကျန်ရစ်ပြီး ဟန်တရုတ်များနှင့် ရောနှောကာ တရုတ်မှုပြုခြင်းခံခဲ့ရသည်။ (၎င်းတို့အနက် အချို့မှာ စိချွမ်းပြည်နယ်တွင် လက်ရှိအချိန်ထိ "ချန်လူမျိုး" ဟူ၍ သီးခြားကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်)။အခြားအုပ်စုကြီးတစ်ခုမှာမူ တောင်ဘက် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်ကာ ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြပြီး [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] အစရှိသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား မူလမြန်မာမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantTun1969" /><ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', No. 14, 1–72.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == "ချန်" (Qiang) ဟူသော အမည်နာမသည် တရုတ်သမိုင်းတွင် အစောဆုံးမှတ်တမ်းတင်ခံရသည့် ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုအမည်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[ရှန်မင်းဆက်]] (Shang Dynasty) ကာလက သုံးစွဲခဲ့သော ဆရာတော်ရိုးစာ (Oracle Bones) ခေါ် လိပ်ခွံ၊ သားရိုးစာများပေါ်တွင် "ချန်" (𡗦) ဟူသော စာလုံးကို အကြိမ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာ စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ကြသည်။<ref>Shelach, Gideon (1999). ''Leadership Strategies, Economic Activity, and Interregional Interaction: Social Complexity in Northeast China''. Springer Science & Business Media. ISBN 978-0-306-46028-9.</ref>ရှေးဟောင်းတရုတ်စာလုံး သင်္ကေတအရ ၎င်းစာလုံးသည် "လူ" (人) နှင့် "သိုး" (羊) ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ အဓိပ္ပာယ်မှာ"သိုးထိန်းကျောင်းသူများ"ဟု ရည်ညွှန်းသည်။ထိုခေတ်က ချန်နွယ်စုများသည် တရုတ်ပြည်အနောက်ဘက် ကန်းစုနှင့် ရှန်စီဒေသများတွင် သိုး၊ ဆိတ်နှင့် နွားနောက်များကို ထိန်းကျောင်းကာ လှည့်လည်သွားလာနေထိုင်ကြသည့် နွားနောက်/သိုးထိန်း အနွယ်စုကြီးအဖြစ် တရုတ်အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင် ဒေသခံများနှင့် ကုန်သွယ်ခြင်း၊ စစ်မက်ဖြစ်ပွားခြင်းများ ရှိခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းများက သက်သေပြနေသည်။<ref>Pulleyblank, Edwin G. (1983). "The Chinese and Their Neighbors in Prehistoric and Early Historic Times". ''The Origins of Chinese Civilization'', University of California Press.</ref> မနုဿဗေဒ၊ မျိုးဗီဇဗေဒနှင့် ဘာသာဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးဟောင်းချန်နွယ်စုကြီး၏ မူလအစသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၆,၀၀၀ ကျော်က တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ် ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သော "ရှေးဦး တရုတ်-တိဗက် မျိုးနွယ်စုကြီး" (Proto-Sino-Tibetan) မှ စတင်ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Sagart2019">Sagart, Laurent et al. (2019). "Phylogeny-based dating of Sino-Tibetan language origins and expansion". ''Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)'', 116(21), 10317–10322.</ref> ကျောက်ခေတ်နှောင်း (Neolithic) ယာန်ရှောက်ယဉ်ကျေးမှု (Yangshao Culture) နှင့် မာကျားယောင်ယဉ်ကျေးမှု (Majiayao Culture) တို့ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည့် ထိုမြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း မျိုးနွယ်စုကြီးသည် ကာလကြာမြင့်လာသောအခါ အရပ်မျက်နှာအလိုက် လမ်းခွဲထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Zhang2019">Zhang, Menghan et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic". ''Nature'', 569(7754), 112–115.</ref> မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းလွင်ပြင်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အုပ်စုသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံကာ တိုးတက်လာပြီး ခေတ်သစ်ဟန်တရုတ်များ၏ အစဦးဖြစ်သော "ရှေးဦးတရုတ်စကားပြောသူများ" ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်း၊ ကန်းစု (Gansu) နှင့် ချင်းဟိုင် (Qinghai) ဒေသများဖြစ်သော အနောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းပြင်မြင့်များသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့သည့် အုပ်စုသည် အမဲလိုက်ခြင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်ထိန်းကျောင်းခြင်းကို အခြေခံသည့် "ရှေးဦး တိဗက်-ဗမာနွယ်စုကြီး" (Proto-Tibeto-Burman) အဖြစ် လမ်းခွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ ဤအနောက်ဘက် မျိုးနွယ်စုကြီးကို ရှေးဟောင်းတရုတ်တို့က "ချန်" (Qiang) ဟု စုပေါင်းခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics No. 14'', 1–72.</ref> [[ကျိုးမင်းဆက်]] (Zhou) ပေါ်ပေါက်လာချိန်တွင် ချန်လူမျိုးများသည် ကျိုးမျိုးနွယ်စုများနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ ရှန်မင်းဆက်ကို တိုက်ခိုက်ဖြိုခွဲရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသဖြင့် တရုတ်နန်းတွင်း၌ နေရာရလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ကျိုးမင်းဆက်၏ နာမည်ကျော် ဝန်ကြီးချုပ် စစ်သူကြီး ကုန်းတာ့ကွမ်း (Jiang Ziya) သည် ချန်နွယ်စုမှ ဆင်းသက်လာသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်း [[ချင်မင်းဆက်]]နှင့် [[ဟန်မင်းဆက်]] (Han) ကာလများတွင် ဟန်အင်ပါယာ အနောက်ဘက်သို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာမှုကြောင့် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းပြင်မြင့်များတွင် နေထိုင်ကြသော ချန်လူမျိုးများနှင့် ဟန်တရုတ်တို့အကြား နှစ်ပေါင်းရာချီကြာမြင့်သော နယ်စပ်စစ်ပွဲများ အကြီးအကျယ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁ ရာစုမှ ၂ ရာစုအတွင်း ဟန်နန်းတွင်း၏ ဖိနှိပ်မှုကြောင့် ချန်လူမျိုးများ၏ ကြီးမားသော ပုန်ကန်မှုကြီး ၃ ကြိမ်တိုင်တိုင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး၊ ထိုစစ်ပွဲများကြောင့် ချန်နွယ်စုကြီးသည် အရပ်ရပ်သို့ ကွဲလွင့်ကာ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက် ဒေသများသို့ ပိုမိုရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့ကြရသည်။<ref>Twitchett, Denis and Loewe, Michael (1986). ''The Cambridge History of China: Volume 1, The Ch'in and Han Empires, 221 B.C.–A.D. 220''. Cambridge University Press.</ref> မြန်မာ့သမိုင်းပညာရှင်ကြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ "ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်" လေ့လာချက်များအရ ဤကဲ့သို့ တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်းမှ စစ်ဘေးဒဏ်များနှင့် နယ်မြေလုပွဲများကြောင့် ချန် (ချိအန်) နွယ်စုကြီးသည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်း အရှေ့ဘက်စွန်းများအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းဆင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantTun1969">သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၉)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုန်စာပေထုတ်ဝေရေး။ ရန်ကုန်။</ref> ၎င်းတို့သည် သီးခြားအုပ်စုများအဖြစ် လမ်းခွဲထွက်ခဲ့ကြရာ အချို့မှာ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ဝင်ရောက်ကာ [[တိဗက်လူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ အခြားအုပ်စုကြီးတစ်ခုမှာမူ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ခရစ်မတိုင်မီ ရာစုနှစ်များတွင် ၎င်းတို့သည် ယူနန်မှတစ်ဆင့် မြစ်ဖျားခံရာ မြစ်ကြောင်းများအတိုင်း (အထူးသဖြင့် [[ဧရာဝတီမြစ်]]၊ [[သံလွင်မြစ်]]နှင့် [[ချင်းတွင်းမြစ်]] ဝှမ်းများအတိုင်း) မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် အုပ်စုလိုက် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ဝင်ရောက်လာကြသူများသည် မြန်မာ့သမိုင်းဦးခေတ်တွင် [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]]၊ [[ကန်းယံလူမျိုး|ကန်းယံ]]၊ [[သက်လူမျိုး|သက်]] မျိုးနွယ်စုများအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] အစရှိသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား မူလမြန်မာမျိုးနွယ်စုများအဖြစ်လည်းကောင်း ဒေသအလိုက် အခြေစိုက်ကာ ခေတ်သစ်မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုတ်မြစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantTun1969" /><ref>Luce, G. H. (1985). ''Phases of Pre-Pagán Burma: Languages and History''. Oxford University Press.</ref> တရုတ်ပြည်မကြီးအတွင်း ကျန်ရစ်ခဲ့သော ချန်လူမျိုးများသည် ခရစ်နှစ် ၄ ရာစု [[၁၆ ဘုရင့်နိုင်ငံတော်ခေတ်]] ရောက်သောအခါ အင်အားပြန်လည်ကြီးမားလာပြီး၊ တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းကို စိုးမိုးခဲ့သည့် ငါးမျိုးနွယ် ဘာဘာရီများ (ဝူဟူ - Wuhu) ထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၃၈၄ တွင် ချန်လူမျိုးခေါင်းဆောင် ယောင်ချန် (Yao Chang) သည် "နောက်ပိုင်းချင်နိုင်ငံ" (Later Qin) ကို တည်ထောင်ကာ ပြိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းရာစုနှစ်များတွင် တရုတ်ပြည်မကြီး လွင်ပြင်ဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ချန်လူမျိုးအများစုသည် ဟန်တရုတ်များနှင့် သွေးနှောကာ တရုတ်မှုပြုခြင်း (Sinicization) ခံခဲ့ရသဖြင့် သီးခြားလူမျိုးစုအဖြစ်မှ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တရုတ်ပြည်မကြီး ဗဟိုသို့မသွားဘဲ စိချွမ်းပြည်နယ် (Sichuan) ၏ အနောက်မြောက်ဘက် မင်းကျန်းမြစ်ဝှမ်း တောင်တန်းဒေသများတွင် သီးခြားခွဲပုန်းကာ မိမိတို့၏ ရှေးဟောင်းဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့များကို ခိုင်မာစွာ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည့် အုပ်စုငယ်မှာမူ ယနေ့တိုင် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု လူနည်းစု မျိုးနွယ်စုတစ်ခုဖြစ်သော "ခေတ်သစ် ချန်လူမျိုး" (Qiang people) အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။<ref name="Bradley1997" /> == ကိုးကား == {{Reflist}} <references /> tgqv4gpg78qlpe6sihoodpcbzuml40d 1061646 1061645 2026-11-05T07:41:33Z Chenzeyan29 141880 1061646 wikitext text/x-wiki {{Short description|တိဗက်-ဗမာနှင့် ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ မူလဘိုးဘေး ရှေးဟောင်းအနွယ်စုကြီး}} {{Infobox ethnic group | group = ချန်လူမျိုး (ရှေးဟောင်း) | native_name = 羌 / 𡗦 (Qiāng) | image = Dengzhi ambassador to the Southern Liang court 516-520 CE.jpg | image_caption = တရုတ်ပြည် တောင်ပိုင်းလျန်မင်းဆက် နန်းတော်သို့ ရောက်ရှိလာသော ချန်လူမျိုးခေါင်းဆောင် "တန့်ကျီ" (Dengzhi) ၏ သံတမန်အဖွဲ့ကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် ၆ ရာစု ပန်းချီကားတစ်ချပ်။ | poptime = ရှေးဟောင်းအနွယ်စု (သမိုင်းတစ်လျှောက် ဗမာ၊ တိဗက်၊ ချန်နှင့် ဟန်တရုတ်များအဖြစ် သီးခြားစီ ကွဲပြားပျော်ဝင်သွားခဲ့ကြသည်) <ref name="ThantTun1969">သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၉)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ ရန်ကုန်: မဟာဒဂုန်စာပေထုတ်ဝေရေး။</ref> | regions = တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း၊ အနောက်ဘက် တိဗက်-စိချွမ်း ကုန်းပြင်မြင့်များ (ကန်းစု၊ ဆန်းဟိုင်၊ ရှန်းစီနှင့် စိချွမ်းဒေသများ) | languages = ရှေးဦး တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကား၊ ရှေးဦး တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား၊ ချန်နွယ် ဘာသာစကားများ | religions = နတ်ကိုးကွယ်မှု (White Stone Worship)၊ ရိုးရာတိုတမ်ဝါဒ (Totemism)၊ သဘာဝတရား ကိုးကွယ်မှု | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[တိဗက်လူမျိုး]]၊ [[ချန်လူမျိုး|စိချွမ်းချန်လူမျိုး]]၊ [[ဒီ (ငါးပါးသော လူရိုင်းများ)|ဒီလူမျိုး]]၊ ရှေးဦး-တိဗက်-ဗမာနွယ်များ <ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". *Papers in Southeast Asian Linguistics*, No. 14, Pacific Linguistics, pp. 1–72.</ref> }} '''ချန်လူမျိုး''' ({{lang-zh|羌}}; ပင်ယင်: ''Qiāng''; သမိုင်းစာပေများတွင် '''ချီယန်''' သို့မဟုတ် '''ချိအန်''' ဟုလည်း ဖလှယ်ရေးသားကြသည်) သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်းနှင့် [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်းစု]]၊ ချင်းဟိုင်၊ [[စီချွမ်|စိချွမ်း]] တောင်တန်းဒေသများတွင် ကျောက်ခေတ်နှောင်း ကတည်းက အခြေစိုက် နေထိုင်ခဲ့ကြသော အလွန်ရှေးကျသည့် အနွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="ThantTun1969" /><ref name="Pulleyblank1983">Pulleyblank, Edwin G. (1983). "The Chinese and Their Neighbors in Prehistoric and Early Historic Times". In David N. Keightley (ed.), *The Origins of Chinese Civilization*, University of California Press, pp. 411–466.</ref> မြန်မာ့သမိုင်းပညာရှင်ကြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်းနှင့် သမိုင်းသုတေသီ Gordon Luce (ဂေါ်ဒွန်လုစ်) တို့၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ ဤ "ချန်" သို့မဟုတ် "ချိအန်" နွယ်စုကြီးသည် ခေတ်သစ် [[ဗမာလူမျိုး]] အပါအဝင် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားပြော လူမျိုးများ]]၏ ပင်မ မူလဘိုးဘွားကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ThantTun1969" /><ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). *Phases of Pre-Pagán Burma: Languages and History*. Oxford University Press. ISBN 0-19-713554-X.</ref> ရှေးဟောင်းတရုတ် မှတ်တမ်းများဖြစ်သည့် [[ရှန်မင်းဆက်]] ဆရာတော်ရိုးစာ (Oracle bones) များတွင် ၎င်းတို့ကို တရုတ်ပြည် အနောက်ဘက်တွင် သိုး၊ ဆိတ် ထိန်းကျောင်းကာ လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်ကြသည့် နွားနောက်/သိုးထိန်း အနွယ်စုကြီးအဖြစ် စတင်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="Pulleyblank1983" /> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်ချီက စတင်ခဲ့သည့် တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းသားများ၏ စစ်ဘေးဒဏ်နှင့် နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် ဤချန်နွယ်စုကြီးသည် တဖြည်းဖြည်း တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြရသည်။ အဆိုပါ ရွှေ့ပြောင်းမှုတွင် အုပ်စုတစ်စုသည် တရုတ်ပြည်မကြီးတွင် ကျန်ရစ်ပြီး ဟန်တရုတ်များနှင့် ရောနှောကာ တရုတ်မှုပြုခြင်း (Sinicization) ခံခဲ့ရသည်။ (၎င်းတို့အနက် အချို့မှာ စိချွမ်းပြည်နယ်တွင် လက်ရှိအချိန်ထိ "ချန်လူမျိုး" ဟူ၍ သီးခြား တိုင်ရင်းသားတစ်စုအဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်)။ အခြား အုပ်စုကြီးတစ်ခုမှာမူ တောင်ဘက် ဟိမဝန္တာတောင်တန်း အစွန်းများကို ဖြတ်ကျော်ကာ ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြပြီး [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] အစရှိသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား မူလမြန်မာမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantTun1969" /><ref name="Bradley1997" /> == သမိုင်းကြောင်း == "ချန်" (Qiang) ဟူသော အမည်နာမသည် တရုတ်သမိုင်းတွင် အစောဆုံးမှတ်တမ်းတင်ခံရသည့် ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုအမည်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[ရှန်မင်းဆက်]] (Shang Dynasty) ကာလက သုံးစွဲခဲ့သော ဆရာတော်ရိုးစာ (Oracle Bones) ခေါ် လိပ်ခွံ၊ သားရိုးစာများပေါ်တွင် "ချန်" (𡗦) ဟူသော စာလုံးကို အကြိမ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာ စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ကြသည်။<ref>Shelach, Gideon (1999). ''Leadership Strategies, Economic Activity, and Interregional Interaction: Social Complexity in Northeast China''. Springer Science & Business Media. ISBN 978-0-306-46028-9.</ref>ရှေးဟောင်းတရုတ်စာလုံး သင်္ကေတအရ ၎င်းစာလုံးသည် "လူ" (人) နှင့် "သိုး" (羊) ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ အဓိပ္ပာယ်မှာ"သိုးထိန်းကျောင်းသူများ"ဟု ရည်ညွှန်းသည်။ထိုခေတ်က ချန်နွယ်စုများသည် တရုတ်ပြည်အနောက်ဘက် ကန်းစုနှင့် ရှန်စီဒေသများတွင် သိုး၊ ဆိတ်နှင့် နွားနောက်များကို ထိန်းကျောင်းကာ လှည့်လည်သွားလာနေထိုင်ကြသည့် နွားနောက်/သိုးထိန်း အနွယ်စုကြီးအဖြစ် တရုတ်အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင် ဒေသခံများနှင့် ကုန်သွယ်ခြင်း၊ စစ်မက်ဖြစ်ပွားခြင်းများ ရှိခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းများက သက်သေပြနေသည်။<ref>Pulleyblank, Edwin G. (1983). "The Chinese and Their Neighbors in Prehistoric and Early Historic Times". ''The Origins of Chinese Civilization'', University of California Press.</ref> မနုဿဗေဒ၊ မျိုးဗီဇဗေဒနှင့် ဘာသာဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးဟောင်းချန်နွယ်စုကြီး၏ မူလအစသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၆,၀၀၀ ကျော်က တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ် ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သော "ရှေးဦး တရုတ်-တိဗက် မျိုးနွယ်စုကြီး" (Proto-Sino-Tibetan) မှ စတင်ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Sagart2019">Sagart, Laurent et al. (2019). "Phylogeny-based dating of Sino-Tibetan language origins and expansion". ''Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)'', 116(21), 10317–10322.</ref> ကျောက်ခေတ်နှောင်း (Neolithic) ယာန်ရှောက်ယဉ်ကျေးမှု (Yangshao Culture) နှင့် မာကျားယောင်ယဉ်ကျေးမှု (Majiayao Culture) တို့ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည့် ထိုမြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း မျိုးနွယ်စုကြီးသည် ကာလကြာမြင့်လာသောအခါ အရပ်မျက်နှာအလိုက် လမ်းခွဲထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Zhang2019">Zhang, Menghan et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic". ''Nature'', 569(7754), 112–115.</ref> မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းလွင်ပြင်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အုပ်စုသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံကာ တိုးတက်လာပြီး ခေတ်သစ်ဟန်တရုတ်များ၏ အစဦးဖြစ်သော "ရှေးဦးတရုတ်စကားပြောသူများ" ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်း၊ ကန်းစု (Gansu) နှင့် ချင်းဟိုင် (Qinghai) ဒေသများဖြစ်သော အနောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းပြင်မြင့်များသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့သည့် အုပ်စုသည် အမဲလိုက်ခြင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်ထိန်းကျောင်းခြင်းကို အခြေခံသည့် "ရှေးဦး တိဗက်-ဗမာနွယ်စုကြီး" (Proto-Tibeto-Burman) အဖြစ် လမ်းခွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ ဤအနောက်ဘက် မျိုးနွယ်စုကြီးကို ရှေးဟောင်းတရုတ်တို့က "ချန်" (Qiang) ဟု စုပေါင်းခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics No. 14'', 1–72.</ref> [[ကျိုးမင်းဆက်]] (Zhou) ပေါ်ပေါက်လာချိန်တွင် ချန်လူမျိုးများသည် ကျိုးမျိုးနွယ်စုများနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ ရှန်မင်းဆက်ကို တိုက်ခိုက်ဖြိုခွဲရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသဖြင့် တရုတ်နန်းတွင်း၌ နေရာရလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ကျိုးမင်းဆက်၏ နာမည်ကျော် ဝန်ကြီးချုပ် စစ်သူကြီး ကုန်းတာ့ကွမ်း (Jiang Ziya) သည် ချန်နွယ်စုမှ ဆင်းသက်လာသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်း [[ချင်မင်းဆက်]]နှင့် [[ဟန်မင်းဆက်]] (Han) ကာလများတွင် ဟန်အင်ပါယာ အနောက်ဘက်သို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာမှုကြောင့် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းပြင်မြင့်များတွင် နေထိုင်ကြသော ချန်လူမျိုးများနှင့် ဟန်တရုတ်တို့အကြား နှစ်ပေါင်းရာချီကြာမြင့်သော နယ်စပ်စစ်ပွဲများ အကြီးအကျယ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁ ရာစုမှ ၂ ရာစုအတွင်း ဟန်နန်းတွင်း၏ ဖိနှိပ်မှုကြောင့် ချန်လူမျိုးများ၏ ကြီးမားသော ပုန်ကန်မှုကြီး ၃ ကြိမ်တိုင်တိုင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး၊ ထိုစစ်ပွဲများကြောင့် ချန်နွယ်စုကြီးသည် အရပ်ရပ်သို့ ကွဲလွင့်ကာ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက် ဒေသများသို့ ပိုမိုရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့ကြရသည်။<ref>Twitchett, Denis and Loewe, Michael (1986). ''The Cambridge History of China: Volume 1, The Ch'in and Han Empires, 221 B.C.–A.D. 220''. Cambridge University Press.</ref> မြန်မာ့သမိုင်းပညာရှင်ကြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ "ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်" လေ့လာချက်များအရ ဤကဲ့သို့ တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်းမှ စစ်ဘေးဒဏ်များနှင့် နယ်မြေလုပွဲများကြောင့် ချန် (ချိအန်) နွယ်စုကြီးသည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်း အရှေ့ဘက်စွန်းများအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းဆင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantTun1969">သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၉)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုန်စာပေထုတ်ဝေရေး။ ရန်ကုန်။</ref> ၎င်းတို့သည် သီးခြားအုပ်စုများအဖြစ် လမ်းခွဲထွက်ခဲ့ကြရာ အချို့မှာ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ဝင်ရောက်ကာ [[တိဗက်လူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ အခြားအုပ်စုကြီးတစ်ခုမှာမူ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ခရစ်မတိုင်မီ ရာစုနှစ်များတွင် ၎င်းတို့သည် ယူနန်မှတစ်ဆင့် မြစ်ဖျားခံရာ မြစ်ကြောင်းများအတိုင်း (အထူးသဖြင့် [[ဧရာဝတီမြစ်]]၊ [[သံလွင်မြစ်]]နှင့် [[ချင်းတွင်းမြစ်]] ဝှမ်းများအတိုင်း) မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် အုပ်စုလိုက် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ဝင်ရောက်လာကြသူများသည် မြန်မာ့သမိုင်းဦးခေတ်တွင် [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]]၊ [[ကန်းယံလူမျိုး|ကန်းယံ]]၊ [[သက်လူမျိုး|သက်]] မျိုးနွယ်စုများအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] အစရှိသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား မူလမြန်မာမျိုးနွယ်စုများအဖြစ်လည်းကောင်း ဒေသအလိုက် အခြေစိုက်ကာ ခေတ်သစ်မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုတ်မြစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantTun1969" /><ref>Luce, G. H. (1985). ''Phases of Pre-Pagán Burma: Languages and History''. Oxford University Press.</ref> တရုတ်ပြည်မကြီးအတွင်း ကျန်ရစ်ခဲ့သော ချန်လူမျိုးများသည် ခရစ်နှစ် ၄ ရာစု [[၁၆ ဘုရင့်နိုင်ငံတော်ခေတ်]] ရောက်သောအခါ အင်အားပြန်လည်ကြီးမားလာပြီး၊ တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းကို စိုးမိုးခဲ့သည့် ငါးမျိုးနွယ် ဘာဘာရီများ (ဝူဟူ - Wuhu) ထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၃၈၄ တွင် ချန်လူမျိုးခေါင်းဆောင် ယောင်ချန် (Yao Chang) သည် "နောက်ပိုင်းချင်နိုင်ငံ" (Later Qin) ကို တည်ထောင်ကာ ပြိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းရာစုနှစ်များတွင် တရုတ်ပြည်မကြီး လွင်ပြင်ဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ချန်လူမျိုးအများစုသည် ဟန်တရုတ်များနှင့် သွေးနှောကာ တရုတ်မှုပြုခြင်း (Sinicization) ခံခဲ့ရသဖြင့် သီးခြားလူမျိုးစုအဖြစ်မှ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တရုတ်ပြည်မကြီး ဗဟိုသို့မသွားဘဲ စိချွမ်းပြည်နယ် (Sichuan) ၏ အနောက်မြောက်ဘက် မင်းကျန်းမြစ်ဝှမ်း တောင်တန်းဒေသများတွင် သီးခြားခွဲပုန်းကာ မိမိတို့၏ ရှေးဟောင်းဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့များကို ခိုင်မာစွာ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည့် အုပ်စုငယ်မှာမူ ယနေ့တိုင် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု လူနည်းစု မျိုးနွယ်စုတစ်ခုဖြစ်သော "ခေတ်သစ် ချန်လူမျိုး" (Qiang people) အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။<ref name="Bradley1997" /> == ကိုးကား == {{Reflist}} <references /> sifvx0onggke7a5jcp5yjy6fyrpti5z 1061648 1061646 2026-11-05T07:59:33Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1061648 wikitext text/x-wiki {{Short description|တိဗက်-ဗမာနှင့် ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ မူလဘိုးဘေး ရှေးဟောင်းအနွယ်စုကြီး}} {{Infobox ethnic group | group = ချန်လူမျိုး (ရှေးဟောင်း) | native_name = 羌 / 𡗦 (Qiāng) | image = Dengzhi ambassador to the Southern Liang court 516-520 CE.jpg | image_caption = တရုတ်ပြည် တောင်ပိုင်းလျန်မင်းဆက် နန်းတော်သို့ ရောက်ရှိလာသော ချန်လူမျိုးခေါင်းဆောင် "တန့်ကျီ" (Dengzhi) ၏ သံတမန်အဖွဲ့ကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် ၆ ရာစု ပန်းချီကားတစ်ချပ်။ | poptime = ရှေးဟောင်းအနွယ်စု (သမိုင်းတစ်လျှောက် ဗမာ၊ တိဗက်၊ ချန်နှင့် ဟန်တရုတ်များအဖြစ် သီးခြားစီ ကွဲပြားပျော်ဝင်သွားခဲ့ကြသည်) <ref name="ThantTun1969">သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၉)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ ရန်ကုန်: မဟာဒဂုန်စာပေထုတ်ဝေရေး။</ref> | regions = တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း၊ အနောက်ဘက် တိဗက်-စိချွမ်း ကုန်းပြင်မြင့်များ (ကန်းစု၊ ဆန်းဟိုင်၊ ရှန်းစီနှင့် စိချွမ်းဒေသများ) | languages = [[ရှေးဦး-တရုတ်-တိဘက်ဘာသာစကား|ရှေးဦး-တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကား]]၊ [[ရှေးဦး-တိဘက်-ဗမာဘာသာစကား|ရှေးဦး-တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား]]၊ ချန်နွယ် ဘာသာစကားများ | religions = နတ်ကိုးကွယ်မှု (White Stone Worship)၊ ရိုးရာတိုတမ်ဝါဒ (Totemism)၊ သဘာဝတရား ကိုးကွယ်မှု | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[တိဗက်လူမျိုး]]၊ [[ချန်လူမျိုး|စိချွမ်းချန်လူမျိုး]]၊ [[ဒီ (ငါးပါးသော လူရိုင်းများ)|ဒီလူမျိုး]]၊ ရှေးဦး-တိဗက်-ဗမာနွယ်များ <ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". *Papers in Southeast Asian Linguistics*, No. 14, Pacific Linguistics, pp. 1–72.</ref> }} '''ချန်လူမျိုး''' ({{lang-zh|羌}}; ပင်ယင်: ''Qiāng''; သမိုင်းစာပေများတွင် '''ချီယန်''' သို့မဟုတ် '''ချိအန်''' ဟုလည်း ဖလှယ်ရေးသားကြသည်) သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်းနှင့် [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်းစု]]၊ ချင်းဟိုင်၊ [[စီချွမ်|စိချွမ်း]] တောင်တန်းဒေသများတွင် ကျောက်ခေတ်နှောင်း ကတည်းက အခြေစိုက် နေထိုင်ခဲ့ကြသော အလွန်ရှေးကျသည့် အနွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="ThantTun1969" /><ref name="Pulleyblank1983">Pulleyblank, Edwin G. (1983). "The Chinese and Their Neighbors in Prehistoric and Early Historic Times". In David N. Keightley (ed.), *The Origins of Chinese Civilization*, University of California Press, pp. 411–466.</ref> မြန်မာ့သမိုင်းပညာရှင်ကြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်းနှင့် သမိုင်းသုတေသီ Gordon Luce (ဂေါ်ဒွန်လုစ်) တို့၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ ဤ "ချန်" သို့မဟုတ် "ချိအန်" နွယ်စုကြီးသည် ခေတ်သစ် [[ဗမာလူမျိုး]] အပါအဝင် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားပြော လူမျိုးများ]]၏ ပင်မ မူလဘိုးဘွားကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ThantTun1969" /><ref name="Luce1985">Luce, G. H. (1985). *Phases of Pre-Pagán Burma: Languages and History*. Oxford University Press. ISBN 0-19-713554-X.</ref> ရှေးဟောင်းတရုတ် မှတ်တမ်းများဖြစ်သည့် [[ရှန်မင်းဆက်]] ဆရာတော်ရိုးစာ (Oracle bones) များတွင် ၎င်းတို့ကို တရုတ်ပြည် အနောက်ဘက်တွင် သိုး၊ ဆိတ် ထိန်းကျောင်းကာ လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်ကြသည့် နွားနောက်/သိုးထိန်း အနွယ်စုကြီးအဖြစ် စတင်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="Pulleyblank1983" /> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်ချီက စတင်ခဲ့သည့် တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းသားများ၏ စစ်ဘေးဒဏ်နှင့် နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် ဤချန်နွယ်စုကြီးသည် တဖြည်းဖြည်း တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြရသည်။ အဆိုပါ ရွှေ့ပြောင်းမှုတွင် အုပ်စုတစ်စုသည် တရုတ်ပြည်မကြီးတွင် ကျန်ရစ်ပြီး ဟန်တရုတ်များနှင့် ရောနှောကာ တရုတ်မှုပြုခြင်း (Sinicization) ခံခဲ့ရသည်။ (၎င်းတို့အနက် အချို့မှာ စိချွမ်းပြည်နယ်တွင် လက်ရှိအချိန်ထိ "ချန်လူမျိုး" ဟူ၍ သီးခြား တိုင်ရင်းသားတစ်စုအဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်)။ အခြား အုပ်စုကြီးတစ်ခုမှာမူ တောင်ဘက် ဟိမဝန္တာတောင်တန်း အစွန်းများကို ဖြတ်ကျော်ကာ ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြပြီး [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] အစရှိသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား မူလမြန်မာမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantTun1969" /><ref name="Bradley1997" /> == သမိုင်းကြောင်း == "ချန်" (Qiang) ဟူသော အမည်နာမသည် တရုတ်သမိုင်းတွင် အစောဆုံးမှတ်တမ်းတင်ခံရသည့် ရှေးဟောင်းလူမျိုးစုအမည်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[ရှန်မင်းဆက်]] (Shang Dynasty) ကာလက သုံးစွဲခဲ့သော ဆရာတော်ရိုးစာ (Oracle Bones) ခေါ် လိပ်ခွံ၊ သားရိုးစာများပေါ်တွင် "ချန်" (𡗦) ဟူသော စာလုံးကို အကြိမ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာ စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ကြသည်။<ref>Shelach, Gideon (1999). ''Leadership Strategies, Economic Activity, and Interregional Interaction: Social Complexity in Northeast China''. Springer Science & Business Media. ISBN 978-0-306-46028-9.</ref>ရှေးဟောင်းတရုတ်စာလုံး သင်္ကေတအရ ၎င်းစာလုံးသည် "လူ" (人) နှင့် "သိုး" (羊) ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ အဓိပ္ပာယ်မှာ"သိုးထိန်းကျောင်းသူများ"ဟု ရည်ညွှန်းသည်။ထိုခေတ်က ချန်နွယ်စုများသည် တရုတ်ပြည်အနောက်ဘက် ကန်းစုနှင့် ရှန်စီဒေသများတွင် သိုး၊ ဆိတ်နှင့် နွားနောက်များကို ထိန်းကျောင်းကာ လှည့်လည်သွားလာနေထိုင်ကြသည့် နွားနောက်/သိုးထိန်း အနွယ်စုကြီးအဖြစ် တရုတ်အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင် ဒေသခံများနှင့် ကုန်သွယ်ခြင်း၊ စစ်မက်ဖြစ်ပွားခြင်းများ ရှိခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းများက သက်သေပြနေသည်။<ref>Pulleyblank, Edwin G. (1983). "The Chinese and Their Neighbors in Prehistoric and Early Historic Times". ''The Origins of Chinese Civilization'', University of California Press.</ref> မနုဿဗေဒ၊ မျိုးဗီဇဗေဒနှင့် ဘာသာဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးဟောင်းချန်နွယ်စုကြီး၏ မူလအစသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၆,၀၀၀ ကျော်က တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ် ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သော "ရှေးဦး တရုတ်-တိဗက် မျိုးနွယ်စုကြီး" (Proto-Sino-Tibetan) မှ စတင်ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Sagart2019">Sagart, Laurent et al. (2019). "Phylogeny-based dating of Sino-Tibetan language origins and expansion". ''Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)'', 116(21), 10317–10322.</ref> ကျောက်ခေတ်နှောင်း (Neolithic) ယာန်ရှောက်ယဉ်ကျေးမှု (Yangshao Culture) နှင့် မာကျားယောင်ယဉ်ကျေးမှု (Majiayao Culture) တို့ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည့် ထိုမြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း မျိုးနွယ်စုကြီးသည် ကာလကြာမြင့်လာသောအခါ အရပ်မျက်နှာအလိုက် လမ်းခွဲထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Zhang2019">Zhang, Menghan et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic". ''Nature'', 569(7754), 112–115.</ref> မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းလွင်ပြင်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အုပ်စုသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံကာ တိုးတက်လာပြီး ခေတ်သစ်ဟန်တရုတ်များ၏ အစဦးဖြစ်သော "ရှေးဦးတရုတ်စကားပြောသူများ" ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်း၊ ကန်းစု (Gansu) နှင့် ချင်းဟိုင် (Qinghai) ဒေသများဖြစ်သော အနောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းပြင်မြင့်များသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့သည့် အုပ်စုသည် အမဲလိုက်ခြင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်ထိန်းကျောင်းခြင်းကို အခြေခံသည့် "ရှေးဦး တိဗက်-ဗမာနွယ်စုကြီး" (Proto-Tibeto-Burman) အဖြစ် လမ်းခွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ ဤအနောက်ဘက် မျိုးနွယ်စုကြီးကို ရှေးဟောင်းတရုတ်တို့က "ချန်" (Qiang) ဟု စုပေါင်းခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". ''Papers in Southeast Asian Linguistics No. 14'', 1–72.</ref> [[ကျိုးမင်းဆက်]] (Zhou) ပေါ်ပေါက်လာချိန်တွင် ချန်လူမျိုးများသည် ကျိုးမျိုးနွယ်စုများနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ ရှန်မင်းဆက်ကို တိုက်ခိုက်ဖြိုခွဲရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသဖြင့် တရုတ်နန်းတွင်း၌ နေရာရလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ကျိုးမင်းဆက်၏ နာမည်ကျော် ဝန်ကြီးချုပ် စစ်သူကြီး ကုန်းတာ့ကွမ်း (Jiang Ziya) သည် ချန်နွယ်စုမှ ဆင်းသက်လာသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်း [[ချင်မင်းဆက်]]နှင့် [[ဟန်မင်းဆက်]] (Han) ကာလများတွင် ဟန်အင်ပါယာ အနောက်ဘက်သို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာမှုကြောင့် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းပြင်မြင့်များတွင် နေထိုင်ကြသော ချန်လူမျိုးများနှင့် ဟန်တရုတ်တို့အကြား နှစ်ပေါင်းရာချီကြာမြင့်သော နယ်စပ်စစ်ပွဲများ အကြီးအကျယ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁ ရာစုမှ ၂ ရာစုအတွင်း ဟန်နန်းတွင်း၏ ဖိနှိပ်မှုကြောင့် ချန်လူမျိုးများ၏ ကြီးမားသော ပုန်ကန်မှုကြီး ၃ ကြိမ်တိုင်တိုင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး၊ ထိုစစ်ပွဲများကြောင့် ချန်နွယ်စုကြီးသည် အရပ်ရပ်သို့ ကွဲလွင့်ကာ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက် ဒေသများသို့ ပိုမိုရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့ကြရသည်။<ref>Twitchett, Denis and Loewe, Michael (1986). ''The Cambridge History of China: Volume 1, The Ch'in and Han Empires, 221 B.C.–A.D. 220''. Cambridge University Press.</ref> မြန်မာ့သမိုင်းပညာရှင်ကြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ "ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်" လေ့လာချက်များအရ ဤကဲ့သို့ တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်းမှ စစ်ဘေးဒဏ်များနှင့် နယ်မြေလုပွဲများကြောင့် ချန် (ချိအန်) နွယ်စုကြီးသည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်း အရှေ့ဘက်စွန်းများအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းဆင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantTun1969">သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၉)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုန်စာပေထုတ်ဝေရေး။ ရန်ကုန်။</ref> ၎င်းတို့သည် သီးခြားအုပ်စုများအဖြစ် လမ်းခွဲထွက်ခဲ့ကြရာ အချို့မှာ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ဝင်ရောက်ကာ [[တိဗက်လူမျိုး]]များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ အခြားအုပ်စုကြီးတစ်ခုမှာမူ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ခရစ်မတိုင်မီ ရာစုနှစ်များတွင် ၎င်းတို့သည် ယူနန်မှတစ်ဆင့် မြစ်ဖျားခံရာ မြစ်ကြောင်းများအတိုင်း (အထူးသဖြင့် [[ဧရာဝတီမြစ်]]၊ [[သံလွင်မြစ်]]နှင့် [[ချင်းတွင်းမြစ်]] ဝှမ်းများအတိုင်း) မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် အုပ်စုလိုက် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ဝင်ရောက်လာကြသူများသည် မြန်မာ့သမိုင်းဦးခေတ်တွင် [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]]၊ [[ကန်းယံလူမျိုး|ကန်းယံ]]၊ [[သက်လူမျိုး|သက်]] မျိုးနွယ်စုများအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] အစရှိသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား မူလမြန်မာမျိုးနွယ်စုများအဖြစ်လည်းကောင်း ဒေသအလိုက် အခြေစိုက်ကာ ခေတ်သစ်မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုတ်မြစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantTun1969" /><ref>Luce, G. H. (1985). ''Phases of Pre-Pagán Burma: Languages and History''. Oxford University Press.</ref> တရုတ်ပြည်မကြီးအတွင်း ကျန်ရစ်ခဲ့သော ချန်လူမျိုးများသည် ခရစ်နှစ် ၄ ရာစု [[၁၆ ဘုရင့်နိုင်ငံတော်ခေတ်]] ရောက်သောအခါ အင်အားပြန်လည်ကြီးမားလာပြီး၊ တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းကို စိုးမိုးခဲ့သည့် ငါးမျိုးနွယ် ဘာဘာရီများ (ဝူဟူ - Wuhu) ထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၃၈၄ တွင် ချန်လူမျိုးခေါင်းဆောင် ယောင်ချန် (Yao Chang) သည် "နောက်ပိုင်းချင်နိုင်ငံ" (Later Qin) ကို တည်ထောင်ကာ ပြိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းရာစုနှစ်များတွင် တရုတ်ပြည်မကြီး လွင်ပြင်ဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ချန်လူမျိုးအများစုသည် ဟန်တရုတ်များနှင့် သွေးနှောကာ တရုတ်မှုပြုခြင်း (Sinicization) ခံခဲ့ရသဖြင့် သီးခြားလူမျိုးစုအဖြစ်မှ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တရုတ်ပြည်မကြီး ဗဟိုသို့မသွားဘဲ စိချွမ်းပြည်နယ် (Sichuan) ၏ အနောက်မြောက်ဘက် မင်းကျန်းမြစ်ဝှမ်း တောင်တန်းဒေသများတွင် သီးခြားခွဲပုန်းကာ မိမိတို့၏ ရှေးဟောင်းဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့များကို ခိုင်မာစွာ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည့် အုပ်စုငယ်မှာမူ ယနေ့တိုင် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု လူနည်းစု မျိုးနွယ်စုတစ်ခုဖြစ်သော "ခေတ်သစ် ချန်လူမျိုး" (Qiang people) အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။<ref name="Bradley1997" /> == ကိုးကား == {{Reflist}} <references /> ci7rz7vdo96w8wiekk77u7o6xchg2ap 0 286606 1061686 1034075 2026-11-05T10:37:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1061686 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ကျိုက်သီရိဓမ္မသက်စေတီတော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[အင်းတကော်မြို့]]အနီးရှိ ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင်စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.18229303603923| 96.4241085992338|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] dosdc4dmwzc9bum61rykxxx1wf0ue03 0 287588 1061462 1055987 2026-11-04T14:12:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061462 wikitext text/x-wiki {{Rough translation}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  {| class="wikitable" ! colspan="2" |Nuka-Cola |- | colspan="2" |''Fallout'' organization |- | colspan="2" |Brand logo |- !First appearance |''Fallout'' (1997) |- !Created by |Tim Cain |- !Location |United States |- !Key people |John Caleb-Bradberton |} '''Nuka-Cola''' သည် ''Fallout'' ဗီဒီယိုဂိမ်း franchise အတွင်းရှိ စိတ်ကူးယဉ် အမေရိကန်ကုမ္ပဏီ Nuka-Cola Corporation မှ ရောင်းချသော စိတ်ကူး ယဉ် အချိုရည် အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ် ပွဲဦးထွက် ဗီဒီယိုဂိမ်း ''Fallout'' တွင် ပထမဆုံး ပေါ်လာခဲ့ပြီး၊ ခေါင်းစဉ်ဖန်တီးသူ Tim Cain မှ အနီနှင့် အဖြူရောင် လိုဂိုနှင့် ဆိုဒါ၏ ဒီဇိုင်းအလှအပဖြင့် ထင်ရှားသော လက်တွေ့ကမ္ဘာ ဆိုဒါအမှတ်တံဆိပ် [[ကိုကာကိုလာ|Coca-Cola]] ကို လှောင်ပြောင်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ဂိမ်းကုမ္ပဏီ Bethesda Softworks အောက်တွင် ''Fallout 3'' ကို နောက်ဆုံးထွက်ရှိရန်အတွက်၊ စိတ်ကူးယဉ် Nuka-Cola ဆိုဒါအမှတ်တံဆိပ်ကို ပရိုမိုးရှင်းပစ္စည်းများနှင့် ချိတ်ဆက်ထားပြီး ဂိမ်းစီးရီး၏ အဓိကနှင့် မှတ်မိနိုင်သော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ Bethesda အောက်တွင် ရောင်းချသော ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးကို Nuka-Cola အမှတ်တံဆိပ်အမည်ဖြင့် ရောင်းချခဲ့ပြီး Jones Soda သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ Bethesda နှင့် ပူးပေါင်း၍ Nuka-Cola အမည်ဖြင့် ဆိုဒါများကို ရောင်းချခဲ့သည်။ Nuka-Cola သည် အမေရိကန်၏ အတိတ်လွမ်းဆွတ်မှု၊ စားသုံးသူဝါဒနှင့် စားသုံးနိုင်သောပစ္စည်းများတွင် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေနိုင်သော အကြောင်းအရာများနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုများစွာ၏ အဓိကအကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ''Fallout'' စကြဝဠာမှာ Nuka-Cola ကို ၂၀၄၂ ခုနှစ်မှာ တီထွင်ခဲ့ပြီး ၂၀၄၄ ခုနှစ်မှာ John Caleb-Bradberton က အများပြည်သူဈေးကွက်ထဲကို ဖြန့်ချိခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ရန်လိုတဲ့ဈေးကွက်ရှာဖွေရေးကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပေါ်မှာ အကျော်ကြားဆုံး ဆိုဒါအမှတ်တံဆိပ်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အမေရိကန်စားသုံးသူယဉ်ကျေးမှုထဲကို ထည့်သွင်းခဲ့ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ စီးပွားရေးအောင်မြင်မှုဟာ ''Fallout 4'' တိုးချဲ့မှုအထုပ် ''Fallout 4: Nuka-World မှာ ပါဝင်ခဲ့တဲ့ Nuka-World'' လို့ခေါ်တဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဆောင်ပုဒ်ပန်းခြံတစ်ခုတောင် ရှိတဲ့အထိပါပဲ။ ဒါ့အပြင် တခြားအရသာအမျိုးမျိုးကိုလည်း ဖန်တီးခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ၂၀၇၇ ခုနှစ် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြောင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့နေ့မှာပဲ အပြာရောင်တောက်ပနေတဲ့ Nuka-Cola Quantum ကို အများပြည်သူဈေးကွက်ထဲကို ဖြန့်ချိခဲ့ပါတယ်။ ရလဒ်အနေနဲ့ Nuka-Cola ကုမ္ပဏီ ဖျက်သိမ်းခံရပေမယ့် Nuka-Cola ဆိုဒါတွေဟာ အမေရိကန်ရဲ့ စွန့်ပစ်မြေမှာ ယဉ်ကျေးမှုအရ ထင်ရှားနေဆဲဖြစ်ပြီး နေရာတိုင်းမှာ များပြားစွာ ရောက်ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ ဒီအတွက်ကြောင့် သူတို့ရဲ့ ပုလင်းအဖုံးတွေကို အဓိကကုန်သွယ်ဖက်တွေအတွက် စံငွေကြေးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။ == ဝိသေသလက္ခဏာများ == [[ဖိုင်:Coca-cola_-_Pub_plaque_émaillée_A.jpg|thumb|Nuka-Cola သည် စိတ်ကူးယဉ်ကမ္ဘာမှ အချိုရည်အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏တကယ့်ကမ္ဘာပြိုင်ဘက် [[ကိုကာကိုလာ|Coca-Cola ကို]] လှောင်ပြောင်ခြင်းဖြစ်သည်။]] Nuka-Cola သည် ''Fallout'' franchise ၏ အမေရိကန်နောက်ခံတွင် အဓိက ဆိုဒါအမှတ်တံဆိပ်ဖြစ်ပြီး Interplay Entertainment မှ မူလက ဖန်တီးခဲ့ပြီး ယခုအခါ Bethesda Softworks မှ ပိုင်ဆိုင်သည်။ အမေရိကန်ကုမ္ပဏီ Nuka-Cola Corporation မှ ထုတ်လုပ်သော ဤအမည်ပါ ထုတ်ကုန်ကို ၂၀၄၂ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့ပြီး ၂၀၄၄ ခုနှစ်တွင် John Caleb-Bradberton မှ ဈေးကွက်သို့ ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး ကြီးမားသော "Great War of 2077" မတိုင်မီက နိုင်ငံတကာတွင် အလွန်ရေပန်းစားသော ဆိုဒါအမှတ်တံဆိပ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး Nuka-World ဟုခေါ်သော ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင် theme park ကိုပင် ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ <ref name="flavors">{{Cite web |last=Jessey |first=Ben |date=1 May 2024 |title=How Many Nuka-Cola Flavors Are There In The Fallout Series? |url=https://www.thegamer.com/how-many-nuka-cola-flavors-are-there/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503014613/https://www.thegamer.com/how-many-nuka-cola-flavors-are-there/ |archive-date=3 May 2024 |access-date=24 September 2025 |website=TheGamer}}</ref> <ref name="famous">{{Cite web |last=Hartup |first=Andy |date=17 September 2013 |title=The 12 most famous fake brands in video games |url=https://www.gamesradar.com/12-most-famous-fake-brands-video-games/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141007155922/https://www.gamesradar.com/12-most-famous-fake-brands-video-games/ |archive-date=7 October 2014 |access-date=24 September 2025 |website=GamesRadar+}}</ref> <ref name="events">{{Cite web |last=Vaynshteyn |first=Paula |date=18 April 2024 |title=10 key events in the Fallout canon timeline |url=https://www.destructoid.com/10-key-events-in-the-fallout-canon-timeline/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418163720/https://www.destructoid.com/10-key-events-in-the-fallout-canon-timeline/ |archive-date=18 April 2024 |access-date=24 September 2025 |website=Destructoid}}</ref> အမှတ်တံဆိပ်သည် ၎င်း၏ logo ဒီဇိုင်းအတွက် အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်များကို အသုံးပြုသည်။ Nuka-Cola ၏ mascot သည် Nuka Girl အမည်ရှိ ရွှေရောင်ဆံပင်ရှိသော အမျိုးသမီးငယ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အဝိုင်းဦးထုပ်၊ jetpack နှင့် bulbous pistol တို့ကို ဝတ်ဆင်ကာ အမှတ်တံဆိပ်၏ ကြော်ငြာများတွင် မကြာခဏ ပါဝင်လာလေ့ရှိသည်။ <ref name="visual">{{Cite journal |last=Gökalp |first=Selçuk Buğra |year=2025 |title=Visual Culture in Digital Games: Fallout 4 Example |url=https://dergipark.org.tr/en/pub/medialogtr/issue/92996/1729293 |journal=Medialog TR |volume=4 |issue=1 |pages=60–77}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Hojahn |first=Tanja |date=16 October 2024 |title=Old World Blues: 'Fallout' und das Spiel mit der Postapokalypse |publisher=Büchner-Verlag |editor-last=Görgen |editor-first=Arno |pages=171–194 |trans-title=Old World Blues: 'Fallout' and the game with the post-apocalypse |chapter=»I did find this holotape«. Visuelles Kollektives Gedächtnis in der Ästhetik von Fallout 4 |doi=10.14631/978-3-96317-952-5 |editor-last2=Inderst |editor-first2=Rudolf Thomas |doi-access=free}}</ref> ''Fallout 3'' မှာ Girdershade ရဲ့ Nuka-Cola ပြတိုက်တည်ထောင်သူ Sierra Petrovita ရဲ့ အဆိုအရ Nuka-Cola အရောင်းစက်တွေကို ၂၀၆၇ ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း လမ်းတိုင်းလိုလိုမှာ တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။ <ref name="machines">{{Cite journal |last=Morrissette |first=Jess |year=2020 |title=I'd Like to Buy the World a Nuka-Cola: The Purposes and Meanings of Video Game Soda Machines |url=https://gamestudies.org/2001/articles/jessmorrissette |journal=Game Studies |volume=20 |issue=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260608135442/https://gamestudies.org/2001/articles/jessmorrissette |archive-date=8 June 2026 |access-date=8 June 2026 |url-status=dead}}</ref> ဒါကြောင့် Nuka-Cola ဟာ ဆိုဒါအမှတ်တံဆိပ်ရဲ့ ထုတ်ကုန်နဲ့ ဈေးကွက်ရှာဖွေရေးကြောင့် ''Fallout'' စကြဝဠာမှာ ယဉ်ကျေးမှုအရ အရေးပါလာခဲ့ပါတယ်။ <ref name="visual" /> Nuka-Cola Corporation မှ ထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ နောက်ဆုံးအရသာကတော့ Nuka-Cola Quantum ဖြစ်ပြီး ၂၀၇၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့မှာပဲ ရောင်းချခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီနေ့ဟာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနဲ့ ကမ္ဘာ့ကျန်ဒေသတွေကို နျူကလီးယားဗုံးတွေ ကြဲချခဲ့တဲ့နေ့ပါပဲ။ <ref name="irradiated" /> ၂၀၇၇ ခုနှစ်ကတည်းက နျူကလီးယားကမ္ဘာပျက်ကပ်ကြောင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးတဲ့နောက်မှာတောင် Nuka-Cola ဟာ ''Fallout'' ကမ္ဘာမှာ အလွန်ရေပန်းစားတဲ့ အဖျော်ယမကာတွေထဲက တစ်ခုအဖြစ် ရှိနေခဲ့ပါတယ်။ <ref name="bottled">{{Cite web |last=Ankers-Range |first=Adele |date=4 March 2024 |title=Fallout Series Gets New Character Posters, but Fans Are Divided About Nuka-Cola Promotion |url=https://www.ign.com/articles/fallout-series-character-posters-fans-divided-nuka-cola-promotion |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304131529/https://www.ign.com/articles/fallout-series-character-posters-fans-divided-nuka-cola-promotion |archive-date=4 March 2024 |access-date=24 September 2025 |website=IGN}}</ref> ဒါဟာ အဓိကအားဖြင့် စစ်မဖြစ်ခင်က Nuka-Cola ဆိုဒါတွေ ပေါများစွာ ထုတ်လုပ်ခဲ့လို့ မဖွင့်ရသေးတဲ့ ဆိုဒါအဖျော်ယမကာတွေကို ပုံမှန်ရှာဖွေနိုင်ခဲ့တာကြောင့်ပါ။ <ref name="irradiated">{{Cite journal |last=Stang |first=Sarah |year=2022 |title=Irradiated Cereal and Abject Meat: Food as Satire and Warning in the Fallout Series |journal=Games and Culture |volume=17 |issue=3 |pages=354–373 |doi=10.1177/15554120211030800 |doi-access=free}}</ref> Nuka-Cola ကဲ့သို့သော ဆိုဒါပုလင်းများမှ ထုတ်လုပ်သော ပုလင်းအဖုံးများသည် ဂိမ်းစီးရီးအများစုတွင် စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေးပုံစံဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ Nuka-Cola အပါအဝင် လူသူကင်းမဲ့သောမြေတွင် ဆိုဒါပုလင်းများ ပျံ့နှံ့နေခြင်း၊ အတုများထုတ်လုပ်ရာတွင် အခက်အခဲရှိခြင်းနှင့် အဓိကကုန်သွယ်ရေးအင်အားကြီးနိုင်ငံများက ပုလင်းအဖုံးများကို စံငွေကြေးအဖြစ် လက်ခံကျင့်သုံးခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။ <ref name="caps">{{Cite web |last=Thurlow |first=J. Scott |date=21 July 2024 |title=Fallout 5 Can Take One of the Series' Core Features to New Heights |url=https://gamerant.com/fallout-5-bottle-caps-currency-economy-improve-expand-how/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240722115405/https://gamerant.com/fallout-5-bottle-caps-currency-economy-improve-expand-how/ |archive-date=22 July 2024 |access-date=24 September 2025 |website=Game Rant}}</ref> [[ဖိုင်:Coca_cola_various_flavors.jpg|left|thumb|ကိုကာကိုလာ (ပုံတွင်ပါရှိသည်) ကဲ့သို့ပင် Nuka-Cola သည် အရသာအမျိုးမျိုးကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။]] ''Fallout'' စကြဝဠာမှာ Nuka-Cola ဟာ သကြားပမာဏများစွာနဲ့ ပြုလုပ်ထားပြီး အနည်းငယ် ရေဒီယိုသတ္တိကြွတဲ့ အလင်းရောင်ရှိပါတယ်။ <ref name="machines"/> ဆိုဒါကို စုစုပေါင်း ပါဝင်ပစ္စည်း ၁၇ မျိုးနဲ့ ပြုလုပ်ထားပါတယ်။ <ref name="events"/> မူရင်းအရသာအပါအဝင် ''Fallout 76'' မှာ Ice Cold Nuka-Cola၊ Diet Nuka-Cola နဲ့ ရောနှောအရသာပေါင်းစပ်မှုတွေ မပါဝင်ဘဲ Nuka-Cola ရဲ့ အရသာ ၁၄ မျိုး ရှိပါတယ်။ ''Fallout'' ဂိမ်းတွေမှာ ရောနှောအရသာ ၂၅ မျိုးရှိပြီး အဲဒီထဲက ၄ မျိုးက အရက်ပါဝင်ပါတယ်။ <ref name="flavors"/> အထင်ရှားဆုံး မူရင်းမဟုတ်တဲ့ အရသာတွေထဲမှာ ''Fallout 3'' မှာ ပွဲဦးထွက်ခဲ့တဲ့ ရှားပါး နီယွန်အပြာရောင် ဆိုဒါမျိုးကွဲ Nuka-Cola Quantum လည်း ပါဝင်ပါတယ်။ <ref name="teams">{{Cite web |last=Martin |first=Michael |date=29 October 2015 |title=Bethesda Teams Up With Jones Soda for Nuka Cola Quantum Soda |url=https://www.ign.com/articles/2015/10/29/bethesda-teams-up-with-jones-soda-for-nuka-cola-quantum-soda |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031034721/https://www.ign.com/articles/2015/10/29/bethesda-teams-up-with-jones-soda-for-nuka-cola-quantum-soda |archive-date=31 October 2015 |access-date=25 September 2025 |website=IGN}}</ref> စီးရီးရဲ့ ဇာတ်လမ်းမှာ မူလက စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသုံးပြုဖို့ ရည်ရွယ်ထားတဲ့ isotope Strontium-85 ကို အရသာဖန်တီးဖို့ အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။ ''Fallout 3'' မှာ Nuka-Cola စက်ရုံက အစီရင်ခံစာတစ်ခုအရ ထုတ်ကုန်စမ်းသပ်သူအားလုံးဟာ အရသာကို မြည်းစမ်းပြီး မကြာခင်မှာပဲ သေဆုံးသွားခဲ့ကြပါတယ်။ Strontium-90 ကို အခြား isotope ကို ပါဝင်ပစ္စည်းအဖြစ် အစားထိုးအသုံးပြုခဲ့ပြီး အများပြည်သူစားသုံးရန် အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဌာန (FDA) သို့ အတည်ပြုခဲ့သော်လည်း တစ်ပတ်ကြာ အပြာရောင်တောက်နေသော ဆီးကို ဖြစ်စေသည့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတစ်ခု ရှိခဲ့သည်။ <ref name="irradiated"/> <ref name="visual"/> အခြားအရသာများစွာတွင် Nuka-Cherry၊ Nuka-Grape၊ Nuka-Cola Orange နှင့် Nuka-Cola Victory တို့ ပါဝင်သည်။ <ref name="flavors" /> Nuka-Cola Clear နှင့် Nuka-Boost ကဲ့သို့သော Nuka-Cola Corporation မှ ဝယ်ယူခဲ့သော အခြားအရသာအချို့သည် မူလက လွတ်လပ်သောရောင်းချသူများဖြစ်သည့် Sharon's Downhome Country Lemon နှင့် Packed Full of Joe အသီးသီးမှ လာခြင်းဖြစ်သည်။ Sunset Sarsaparilla နှင့် Vim! soda ကဲ့သို့သော ယှဉ်ပြိုင်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော အခြားကုမ္ပဏီအချို့ကို ဝယ်ယူနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ Nuka-Cola သည် ၎င်းနှင့်ယှဉ်ပြိုင်ရန် Nuka-Cola Wild ကို စတင်ခဲ့ပြီး Nuka-Cola ၏ အမှုဆောင်အရာရှိ Vernon Conroy သည် ထုတ်လုပ်မှုလိုင်းများကို ဖျက်ဆီးရန် ကြေးစားလူများကို ငှားရမ်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Stalberg |first=Allison |date=6 January 2022 |title=Fallout: A Deep Dive Into Nuka-Cola |url=https://gamerant.com/fallout-nuka-cola-history-company-lore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220106205026/https://gamerant.com/fallout-nuka-cola-history-company-lore/ |archive-date=6 January 2022 |access-date=26 September 2025 |website=Game Rant}}</ref> Nuka-Cola အမှတ်တံဆိပ်သည် တကယ့်ကမ္ဘာရှိ ဆိုဒါအမှတ်တံဆိပ် [[ကိုကာကိုလာ|Coca-Cola]] ကို လှောင်ပြောင်ခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်း၏အမည်၊ လိုဂိုဒီဇိုင်းနှင့် ဂိမ်းအများစုတွင် ပုလင်းများ၏ပုံသဏ္ဌာန်တို့ဖြင့် ထင်ရှားသည်။ <ref name="irradiated"/> <ref name="tv">{{Cite web |last=Livingston |first=Christopher |date=26 October 2022 |title=Fallout TV series shows off a wasteland set, Nuka-Cola, and power armor |url=https://www.pcgamer.com/fallout-tv-series-shows-off-a-wasteland-set-nuka-cola-and-power-armor/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101104052/https://www.pcgamer.com/fallout-tv-series-shows-off-a-wasteland-set-nuka-cola-and-power-armor/ |archive-date=1 November 2022 |access-date=24 September 2025 |website=PC Gamer}}</ref> Coca-Cola ရည်ညွှန်းချက်ကို ပထမဆုံး ''Fallout'' ခေါင်းစဉ်ဖန်တီးသူ Tim Cain မှ အတည်ပြုခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ဆိုဒါအမှတ်တံဆိပ်ကို ကိုကင်းဖြင့် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည့်အချိန်များကို အခြေခံထားကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Nelson |first=Will |date=11 June 2023 |title=Fallout creator reveals his most surprising influences |url=https://www.pcgamesn.com/fallout/influences |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611143326/https://www.pcgamesn.com/fallout/influences |archive-date=11 June 2023 |access-date=24 September 2025 |website=PCGamesN}}</ref> ပညာရှင် Selçuk Buğra Gökalp ၏ အဆိုအရ Nuka-Cola အမည်ရှိ "Nuka" ဟူသော စကားလုံးသည် ''Fallout'' စီးရီးတွင် ပျံ့နှံ့နေသော နျူကလီးယားနည်းပညာကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ <ref name="visual"/> ထို့အပြင်၊ တီထွင်သူအမည် John Caleb-Bradberton သည် Coca-Cola တီထွင်သူ John Pemberton နှင့် [[ပက်စီ|Pepsi]] တီထွင်သူ Caleb Bradham တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="irradiated" /> == ပွဲထွက်များနှင့် ပရိုမိုးရှင်းများ == [[ဖိုင်:Los_Angeles_Convention_Center_~_West_Wing_(7535547820).jpg|thumb|Nuka-Cola အမှတ်တံဆိပ်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် Los Angeles Convention Center တွင်ကျင်းပသော E3 ပွဲ (ပုံတွင်ပါရှိသည်) တွင် ''Fallout'' စီးရီးအတွက် ပရိုမိုးရှင်းတွင် ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့သည်။]] Nuka-Cola အမှတ်တံဆိပ်ဟာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်ထွက် Fallout ဂိမ်းကတည်းက ''Fallout'' ဂိမ်းတိုင်းမှာ ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ Nuka-Cola ကုမ္ပဏီရဲ့ ဆိုဒါအရသာအမျိုးမျိုးဟာ ''Fallout Tactics: Brotherhood of Steel'' spinoff ဂိမ်းနောက်ပိုင်းနဲ့ ''Fallout 3'' mainline ဂိမ်းနောက်ပိုင်းမှာ ပါဝင်လာခဲ့ပါတယ်။ သတိပြုရမှာက အရသာအားလုံးဟာ ပွဲဦးထွက်ပြီးကတည်းက နောက်ပိုင်းဂိမ်းတွေမှာ ပြန်ပါလာတာမဟုတ်ပါဘူး။ အချို့အရသာတွေဟာ ''Fallout Tactics'' ဒါမှမဟုတ် ''Fallout 76'' မှာပဲ သီးသန့်ပါဝင်ပါတယ်။ ဂိမ်းအများစုမှာ Nuka-Cola ဆိုဒါတွေဟာ ကစားသမားဇာတ်ကောင်ရဲ့ hit point တွေကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းပေးပေမယ့် သူတို့ရဲ့ gameplay stats တွေကို ထိခိုက်စေနိုင်တဲ့ radiation point တွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ <ref name="irradiated"/> <ref name="flavors"/> <ref name="target">{{Cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=29 October 2015 |title=You can buy Fallout 4's Nuka-Cola Quantum at Target next month |url=https://www.polygon.com/2015/10/29/9639824/fallout-4-nuka-cola-quantum-target-jones-soda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20151029221644/https://www.polygon.com/2015/10/29/9639824/fallout-4-nuka-cola-quantum-target-jones-soda/ |archive-date=29 October 2015 |access-date=25 September 2025 |website=Polygon}}</ref> ''Fallout 3'' မှာ Sierra Petrovita လို့ခေါ်တဲ့ Nuka-Cola သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးဟာ ဒီအမှတ်တံဆိပ်ရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို ဂုဏ်ပြုတဲ့ သူမရဲ့ကိုယ်ပိုင် Nuka-Cola ပြတိုက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ သူမဟာ ကစားသမားဇာတ်ကောင်အတွက် ရှားပါး Nuka-Cola Quantum ဆိုဒါတွေကို ပြန်လည်ရယူပေးဖို့ ရှာဖွေရေးခရီးစဉ်တစ်ခုကိုလည်း ပေးဆောင်ပါတယ်။ <ref name="machines"/> <ref name="anomalies">{{Cite book |last=Ivănescu |first=Andra |year=2019 |title=Popular Music in the Nostalgia Video Game |publisher=Palgrave Macmillan |pages=109–143 |chapter=Temporal Anomalies: Alternative Pasts and Alternative Futures |doi=10.1007/978-3-030-04281-3_4}}</ref> ''Fallout 4'' မှာ Nuka-Cola အမှတ်တံဆိပ်ဟာ ''Fallout 4: Nuka-World'' expansion pack ရဲ့ အဓိကအာရုံစိုက်ရာဖြစ်ပြီး ကစားသမားဇာတ်ကောင်ဟာ raider ဂိုဏ်းတွေ (စနစ်တကျမရှိတဲ့ ဓားပြအုပ်စုတွေ) သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ စွန့်ပစ်ထားတဲ့ theme park ထဲကို ဝင်ရောက်ပြီး သူတို့ရဲ့ raider overlord ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ Sierra Petrovita ဟာ စီးရီးမှာ အားလပ်ရက်ခရီးထွက်သူတစ်ယောက်အနေနဲ့ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပေါ်လာပြီး သူမနဲ့ ကစားသမားဇာတ်ကောင်ဟာ တည်ထောင်သူ Bradberton ရဲ့ရုံးခန်းထဲကို ပူးပေါင်းဝင်ရောက်ကာ Nuka-Cola လျှို့ဝှက်ဖော်မြူလာကို ရယူနိုင်ပါတယ်။ <ref>{{Cite web |last=McKeand |first=Kirk |date=1 September 2016 |title=Fallout 4's Nuka-World sticks too rigidly to the tracks |url=https://www.eurogamer.net/fallout-4s-nuka-world-sticks-too-rigidly-to-the-tracks |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519064727/https://www.eurogamer.net/fallout-4s-nuka-world-sticks-too-rigidly-to-the-tracks |archive-date=19 May 2022 |access-date=25 September 2025 |website=Eurogamer}}</ref> <ref name="machines" /> ''Fallout Shelter'' spinoff ဂိမ်းမှာ Nuka-Cola Quantum ဟာ microtransaction တွေအဖြစ် ဒါမှမဟုတ် task တွေပြီးမြောက်အောင်လုပ်ဆောင်ခြင်းကနေ ရရှိနိုင်တဲ့ quest တွေကို အရှိန်မြှင့်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ကျော်သွားဖို့အတွက် အသုံးပြုနိုင်တဲ့ consumable တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ''Fallout 4: Nuka-World'' ရဲ့ လာမယ့်ထွက်ရှိမှုကို ဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ ဂိမ်းအတွက် update မှာ အထူးဂိမ်း event တစ်ခု ပါဝင်ပါတယ်။ ပြီးသွားရင် Nuka-World mascot ဇာတ်ကောင် Bottle နဲ့ Cappy တို့ဟာ ကစားသမားရဲ့ vault ကို အခါအားလျော်စွာ လာရောက်ပြီး ဆုလာဘ်တွေ ပေးအပ်ဖို့ ပေါ်လာပါတယ်။ <ref>{{Cite web |last=Rice |first=Erin |date=18 April 2024 |title=Fallout Shelter: How to Get and Use Nuka-Cola |url=https://gamerant.com/fallout-shelter-how-get-use-find-nuka-cola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240421081310/https://gamerant.com/fallout-shelter-how-get-use-find-nuka-cola/ |archive-date=21 April 2024 |access-date=25 September 2025 |website=Game Rant}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Saed |first=Sherif |date=25 August 2016 |title=Fallout Shelter update 1.7 brings Nuka-World's Bottle and Cappy to your vault |url=https://www.vg247.com/fallout-shelter-update-1-7-brings-nuka-worlds-bottle-and-cappy-to-your-vault |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516223357/https://www.vg247.com/fallout-shelter-update-1-7-brings-nuka-worlds-bottle-and-cappy-to-your-vault |archive-date=16 May 2022 |access-date=25 September 2025 |website=VG247}}</ref> ''Fallout'' ဗီဒီယိုဂိမ်းများရှိ အခြားစားသုံးနိုင်သောပစ္စည်းများကဲ့သို့ပင် Nuka-Cola အချိုရည်များသောက်သုံးခြင်းသည် ကစားသမားဇာတ်ကောင်အတွက် hit point များကို ကုစားပေးသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့အား ငွေကြေးအဖြစ်အသုံးပြုနိုင်သော ပုလင်းအဖုံးတစ်ခု ပေးအပ်သည်။ <ref name="irradiated"/> သို့သော် ဆိုဒါ (နှင့် အခြားရောင်ခြည်သင့်ထားသော အစားအစာများ) ကို အလွန်အကျွံသောက်သုံးခြင်းသည် အားနည်းချက်များ ရှိနိုင်သည်။ ''Fallout'' နှင့် ''Fallout 2'' တွင် ကစားသမားဇာတ်ကောင်သည် အခြားစွဲလမ်းစေသော အရာများကဲ့သို့ မည်သည့်ဆိုးကျိုးမျှ မခံစားရသော်လည်း ၎င်းကို စွဲလမ်းသွားနိုင်သည်။ စီးရီး၏ နောက်ပိုင်းဂိမ်းများတွင် ကစားသမားဇာတ်ကောင်သည် ရောင်ခြည်အဆိပ်သင့်ခြင်းကို စားသုံးသည်။ <ref name="machines"/> ၎င်းကို ၎င်းတို့၏ hit point များတွင် ထင်ဟပ်နေပြီး ကစားသမားဇာတ်ကောင်သည် ပုံမှန် Nuka-Cola မှ ရောင်ခြည်အမှတ် သုံးမှတ် (သို့မဟုတ် "rads") နှင့် Nuka-Cola Quantum မှ ဆယ်မှတ် ရရှိသည်။ ''Fallout 3'' နှင့် ''Fallout: New Vegas'' တွင် ကစားသမားဇာတ်ကောင်၏ gameplay stats များ လျော့ကျသွားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ရောင်ခြည်အမှတ် စုစုပေါင်း တစ်ထောင်ရှိပါကလည်း သေဆုံးလိမ့်မည်။ ''Fallout 4'' နှင့် ''Fallout 76'' တွင် ရောင်ခြည်အမှတ် ဆယ်မှတ်တိုင်းသည် hit point တစ်ရာခိုင်နှုန်း ဆုံးရှုံးစေသည်။ <ref name="irradiated" /> စိတ်ကူးယဉ် Nuka-Cola အမှတ်တံဆိပ်သည် ''Fallout'' franchise ၏ အဓိက ပရိုမိုးရှင်းကိုယ်စားပြုမှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို Bethesda Softworks မှ ''Fallout 3'' ထွက်ရှိမည့်အတွက် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး မြှင့်တင်ခဲ့ပြီး E3 ကုန်စည်ပြပွဲ တွင် တက်ရောက်သူများထံ သောက်နိုင်သော Nuka-Cola ပုလင်းများ ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ <ref name="irradiated"/> ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ Jones Soda Co. သည် Bethesda နှင့် ပူးပေါင်း၍ Nuka-Cola ဆောင်ပုဒ်ပါ ဆိုဒါများ ရောင်းချခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်တစ်ဝှမ်းရှိ [[ဝေါလ်မတ်|Walmart]] စတိုးဆိုင်များတွင် ရောင်းချရန် သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Dorn |first=Lori |date=26 November 2024 |title=The Effervescent History Behind Jones Soda |url=https://laughingsquid.com/history-of-jones-soda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241128015036/https://laughingsquid.com/history-of-jones-soda/ |archive-date=28 November 2024 |access-date=25 September 2025 |website=Laughing Squid}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ''Fallout 4'' ထွက်ရှိမည့်နေ့ကို မြှင့်တင်ရာတွင် Jones Soda သည် "Nuka-Cola Quantum" ဆိုဒါများကို Target တွင် ကန့်သတ်အချိန်အတွင်း ရောင်းချခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်က ဘယ်ရီသံပရာရည်အရသာကို ပြန်လည်အမှတ်တံဆိပ်ပြောင်းလဲထားသည်။ <ref name="irradiated" /> နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ကုမ္ပဏီသည် "Nuka Victory Cola" နှင့် "Nuka-Grape Cola" အရသာများကို ထပ်မံထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး "Nuka-Cola Quantum" အရသာကို ပြန်လည်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ''Sporked'' အတွက် ရေးသားသော ဆိုဒါသုံးသပ်သူ Griffin Parker သည် Nuka-Cola Quantum အရသာကို "အလွန်ချဉ်သော" အရသာအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ပြီး Nuka-Grape Soda အရသာကို ၎င်း၏ "အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသော သဘာဝ" အရသာအတွက် ကြံသကြားဖြင့် ချိုမြိန်စေရန် ပြုလုပ်ထားသည်။ <ref>{{Cite web |last=Parker |first=Griffin |date=1 August 2025 |title=We Got an Early Taste of the New Jones Soda Fallout Flavor |url=https://sporked.com/article/jones-nuka-grape-soda-review/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807202359/https://sporked.com/article/jones-nuka-grape-soda-review/ |archive-date=7 August 2025 |access-date=25 September 2025 |website=Sporked}}</ref> Nuka-Cola အမှတ်တံဆိပ်ကို အခြားတရားဝင်ကုန်ပစ္စည်းပုံစံအမျိုးမျိုးတွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ အရသာအမျိုးမျိုး၏ တံဆိပ်များပါရှိသော ပုံတူပုလင်းအလွတ်များသည် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်၊ သို့သော် ၎င်းတို့သည် သောက်စရာအသုံးအဆောင်များအဖြစ် ရည်ရွယ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ <ref>{{Cite web |last=Coulson |first=Josh |date=22 August 2024 |title=Fallout's Nuka-Cola Glass Bottles Will Be Restocked Today |url=https://www.thegamer.com/fallout-nuka-cola-glass-bottle-collection-restock/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823214337/https://www.thegamer.com/fallout-nuka-cola-glass-bottle-collection-restock/ |archive-date=23 August 2024 |access-date=25 September 2025 |website=TheGamer}}</ref> Nuka-Cola ကုန်ပစ္စည်းပုံစံများတွင် ပုလင်းဖွင့်တံများ၊ ခွက်များ၊ growlers များ ၊ ရှပ်အင်္ကျီများ၊ မီနီရေခဲသေတ္တာများ၊ ကွန်ပျူတာအိတ်များနှင့် ရုပ်တုများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web |last=Knoop |first=Joseph |date=28 October 2015 |title=The Coolest Fallout Merch Money Can Buy |url=https://gameinformer.com/b/features/archive/2015/10/28/the-coolest-fallout-merch-money-can-buy.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20151029234400/https://gameinformer.com/b/features/archive/2015/10/28/the-coolest-fallout-merch-money-can-buy.aspx |archive-date=29 October 2015 |access-date=25 September 2025 |website=Game Informer}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Fallon |first=Sean |date=13 December 2017 |title=Take 'Fallout 4' VR to the Next Level With These Real-World Items |url=https://comicbook.com/gaming/news/next-level-fallout-4-vr/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806200811/https://comicbook.com/gaming/news/next-level-fallout-4-vr/ |archive-date=6 August 2020 |access-date=25 September 2025 |website=ComicBook.com}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Lilly |first=Paul |date=8 August 2018 |title=NZXT is building officially licensed themed cases like this Fallout Nuka Cola chassis |url=https://www.pcgamer.com/nzxt-is-building-officially-licensed-themed-cases-like-this-fallout-nuka-cola-chassis/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809030013/https://www.pcgamer.com/nzxt-is-building-officially-licensed-themed-cases-like-this-fallout-nuka-cola-chassis/ |archive-date=9 August 2018 |access-date=25 September 2025 |website=PC Gamer}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Macgregor |first=Jody |date=11 January 2020 |title=What's your favorite piece of games merch? |url=https://www.pcgamer.com/whats-your-favorite-piece-of-games-merch/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112023200/https://www.pcgamer.com/whats-your-favorite-piece-of-games-merch/ |archive-date=12 January 2020 |access-date=25 September 2025 |website=PC Gamer}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Bonthuys |first=Darryn |date=26 March 2024 |title=Impressive Fallout Nuka Cola Power Armor Brings Sweet Taste Of Society To Wasteland |url=https://www.gamespot.com/articles/impressive-fallout-nuka-cola-power-armor-brings-sweet-taste-of-society-to-wasteland/1100-6522157/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240326223754/https://www.gamespot.com/articles/impressive-fallout-nuka-cola-power-armor-brings-sweet-taste-of-society-to-wasteland/1100-6522157/ |archive-date=26 March 2024 |access-date=25 September 2025 |website=GameSpot}}</ref> Nuka-Cola သည် ''Fortnite'' ရှိ ''Fallout'' crossover တွင် ကျန်းမာရေးစွမ်းအားမြှင့်တင်ပစ္စည်းတစ်ခုအဖြစ်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Phillips |first=Tom |date=24 May 2024 |title=Fortnite's new season adds Fallout Nuka-Cola, as files point to upcoming Pirates of the Caribbean crossover |url=https://www.eurogamer.net/fortnites-new-season-adds-fallout-nuka-cola-as-files-point-to-upcoming-pirates-of-the-caribbean-crossover |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524102430/https://www.eurogamer.net/fortnites-new-season-adds-fallout-nuka-cola-as-files-point-to-upcoming-pirates-of-the-caribbean-crossover |archive-date=24 May 2024 |access-date=25 September 2025 |website=Eurogamer}}</ref> == ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း == ''Fallout'' စီးရီးတွင် ပွဲဦးထွက်ကတည်းက Nuka-Cola အမှတ်တံဆိပ်သည် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုများစွာ၏ အကြောင်းအရာတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှပညာရှင် Andra Ivănescu က Nuka-Cola ပုလင်းအဖုံးများကို တိုက်ရိုက်ငွေကြေးအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းနှင့် ''Fallout 3'' တွင် Nuka-Cola အပေါ် Sierra Petrovita ၏ စိတ်အားထက်သန်မှုကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ အမေရိကန်အိပ်မက် အယူအဆကို ရောင်းချခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ ယဉ်ကျေးမှုငွေကြေး တည်တံ့နေခြင်း၏ ဥပမာများအဖြစ် ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ Petrovita သည် Nuka-Cola ကို ကြီးမားသောစစ်ပွဲတစ်ခုအပြီးတွင်ပင် "ဆက်လက်တည်ရှိနေသော အရင်းရှင်စနစ်နှင့် လူကြိုက်များသောယဉ်ကျေးမှု၏ ဤသင်္ကေတ" အဖြစ် ဂုဏ်ပြုကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် "ကွဲပြားသော အမေရိကန်ဒဏ္ဍာရီများကို ကိုယ်စားပြု" သော ''Fallout 3'' ပြတိုက်ထိန်းသိမ်းသူနှစ်ဦးအနက် တစ်ဦးဖြစ်ကြောင်း ရေးသားခဲ့သည်။ <ref name="anomalies"/> ''Game Studies'' ပညာရပ်ဆိုင်ရာဂျာနယ်အတွက် ရေးသားသူ Jess Morrissette က ''Fallout'' စီးရီးတွင် Nuka-Cola အသုံးပြုမှုအကြိမ်ရေသည် "ခေတ်သစ်ဘဝတွင် ဆိုဒါစက်များ၏ ဗဟိုချက်ကျမှုအပေါ် ရှင်းလင်းသော မှတ်ချက်တစ်ခု" ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ''Fallout 3'' မှာ Nuka-Cola ဆိုဒါစက်တွေရဲ့ ရှားပါးမှုကို သူဝန်ခံခဲ့ပေမယ့် ဗီဒီယိုဂိမ်းတွေမှာ ပါဝင်တဲ့ အဖျော်ယမကာစက်တွေရဲ့ အသွင်အပြင်နဲ့ ချိတ်ဆက်နေဆဲဖြစ်တယ်လို့ အကြံပြုခဲ့ပြီး၊ ဒီစက်တွေက ကစားသမားကို စွဲလန်းမှုထဲ ချိတ်ဆက်ပေးပြီး အမှတ်တံဆိပ်အသိအမှတ်ပြုမှုနဲ့ စားသုံးသူဝါဒရဲ့ အရင်းရှင်စနစ်တန်ဖိုးတွေကို သတိပေးပါတယ်။ ထို့အပြင် Nuka-Cola ဆိုဒါတွေရဲ့ ဆက်လက်ထင်ရှားမှုကို နျူကလီးယားပျက်စီးမှုအပြီးမှာ ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်တဲ့ အဖျော်ယမကာအစားထိုးပစ္စည်းတွေ ချို့တဲ့ခြင်းက သက်သေပြလိမ့်မယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ <ref name="machines"/> Selçuk Buğra Gökalp က ''Medialog TR'' အတွက် ဂျာနယ်တစ်စောင်တွင် Nuka-Cola သည် ''Fallout'' franchise တွင် အမေရိကန်စားသုံးသူယဉ်ကျေးမှု၏ သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်ပြီး Nuka-Cola Quantum ကဲ့သို့သော "ဆန်းသစ်သောထုတ်ကုန်များ" နှင့် ကျယ်ပြန့်သော ပရိုမိုးရှင်းလှုပ်ရှားမှုများနှင့် "Fallout စကြဝဠာရှိ အရင်းရှင်စနစ်ကို ထင်ဟပ်စေသော" Nuka Girl ကို maskot အဖြစ် အသုံးပြုခြင်းတို့ဖြင့် သက်သေပြခဲ့သည်ဟု ငြင်းခုံခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် "စစ်မဖြစ်မီခေတ်၏ အယူဝါဒများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖွဲ့စည်းပုံကို ကိုယ်စားပြုသည်" ဟု ၎င်းက ဖော်ပြခဲ့ပြီး ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ၏ စားသုံးသူယဉ်ကျေးမှုကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အမေရိကန်အမျိုးသားလက္ခဏာ၏ တိုးချဲ့မှုတစ်ခုအဖြစ် ဖြစ်သည်။ ''Fallout'' ကမ္ဘာ၏ နောက်ကြောင်းပြန်သက်ရောက်မှုရှိသော အလှအပကို အနီနှင့်အဖြူရောင် ပုလင်းအဖုံးများ၏ ဒီဇိုင်းဖြင့် မီးမောင်းထိုးပြထားပြီး ပိုမိုပျော်ရွှင်ဖွယ်ကောင်းသော စစ်မဖြစ်မီကမ္ဘာနှင့် မှောင်မိုက်သော စစ်ပြီးကမ္ဘာကြားတွင် သရော်သံကို ဖန်တီးပေးသည်ဟု Gökalp ရေးသားခဲ့သည်။ သူသည် Nuka-Cola ပုလင်းအဖုံးများကို ငွေကြေးအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းကို အလွန်အကျွံသုံးစွဲမှု၏ လွမ်းဆွတ်မှုနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ပြင်းထန်သော အကျိုးဆက်များတွင် ၎င်း၏အခန်းကဏ္ဍအဖြစ်လည်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ <ref name="visual"/> ''Games and Culture'' ဂျာနယ်မှ စာရေးဆရာမ Sarah Stang ကလည်း အလားတူပင် Nuka-Cola ဆိုဒါများနှင့် ၎င်းတို့၏ ပုလင်းအဖုံးများကို "အဆိပ်သင့် စားသုံးမှု ([Nuka-Cola] တွင် aspartame အပြည့်ပါဝင်ပြီး အလွန်အမင်း ရောင်ခြည်ဖြင့် ထိတွေ့ထားသောကြောင့် အဆိပ်သင့်ခြင်း)၊ အက်တမ်ယဉ်ကျေးမှု၊ အရင်းရှင်စနစ်နှင့် စားသုံးသူဝါဒ" တို့အကြား နီးကပ်သော ဆက်နွယ်မှုအပေါ် အလားအလာရှိသော မှတ်ချက်အဖြစ် မီးမောင်းထိုးပြခဲ့သည်။ သူမက ရောင်ခြည်ဖြင့် ထိတွေ့ထားသော Nuka-Cola စားသုံးခြင်း၏ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များသည် သိပ္ပံစိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုတွင် အဖြစ်များသော အသုံးအနှုန်းတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း၊ ပိုးသတ်ဆေးပစ္စည်းများကဲ့သို့သော သေးငယ်သော စိုးရိမ်မှုများနှင့် [[ချာနိုဘိုင်း နျူးကလီးယား ပေါက်ကွဲမှု|Chernobyl ဘေးအန္တရာယ်]] ကဲ့သို့သော ကြီးမားသော စိုးရိမ်မှုများမှ လာနိုင်သည့် စားသုံးနိုင်သော ပစ္စည်းများတွင် အဆိပ်သင့် ညစ်ညမ်းပစ္စည်းများနှင့် ပတ်သက်၍ လက်တွေ့ကမ္ဘာ၏ စိုးရိမ်မှုများကြောင့် လက်တွေ့ကျကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ Stang က ''Fallout'' စီးရီးအတွက် Nuka-Cola ကို လက်တွေ့ကမ္ဘာတွင် မြှင့်တင်ခြင်းသည် ၎င်းကို "အထင်ရှားဆုံး 'Fallout' အရာဝတ္ထုများထဲမှ တစ်ခု" ဖြစ်စေသည်ဟု ငြင်းခုံခဲ့သည် <ref name="irradiated"/> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * Nukapedia ရှိ [https://fallout.fandom.com/wiki/Nuka-Cola Nuka-Cola] ၊ ''Fallout'' [[Fandom (ဝက်ဘ်ဆိုဒ်)|Fandom]] ဝီကီ * လွတ်လပ်သော ''Fallout'' ဝီကီတွင် [https://fallout.wiki/wiki/Overview:Nuka-Cola Nuka-Cola] * Red Bull မှာ [https://www.redbull.com/au-en/fallout-4-nuka-world-review-red-bull-games Nuka Cola ရဲ့ လျှို့ဝှက်သမိုင်း] {{Fallout}} {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="2" |''Fallout'' series |- !Video games | {| class="wikitable" !Main series | * ''Fallout'' * ''Fallout 2'' * ''Fallout 3'' ** DLC * ''Fallout 4'' ** ''Far Harbor'' ** ''Nuka-World'' ** Creation Club ** other DLC |- !Spin-offs | * ''Tactics: Brotherhood of Steel'' * ''Brotherhood of Steel'' * ''New Vegas'' * ''Shelter'' * ''76'' |- !Cancelled | * ''Van Buren'' * ''Online'' |} |- !Television series | {| class="wikitable" | colspan="2" | {| class="wikitable" !Season 1 | * "The End" * "The Target" * "The Head" * "The Ghouls" * "The Past" * "The Trap" * "The Radio" * "The Beginning" |- !Season 2 | * "The Innovator" * "The Golden Rule" * "The Profligate" * "The Demon in the Snow" * "The Wrangler" * "The Other Player" * "The Handoff" * "The Strip" |} |- | colspan="2" | * Accolades * Soundtrack |} |- !Other media | * Music * ''The Board Game'' |- !Unofficial content | {| class="wikitable" !Mods | * ''1.5: Resurrection'' * ''London'' * ''New California'' * ''Bakersfield'' |- !Other | * Nukapedia * ''Equestria'' * ''Nuka Break'' |} |- !Universe | {| class="wikitable" !Characters | * Dogmeat * Joshua Graham * Nick Valentine * Vault Boy * Cooper Howard |- !Factions | * Brotherhood of Steel * New California Republic * Vault-Tec * Enclave |- !Locations | * Megaton * Tenpenny Tower * Vault 101 * Vault 112 |- !Other | * Deathclaw * Galaxy News Radio * Ghoul * Nuka-Cola * Pip-Boy |} |- !People | * Tim Cain * Leonard Boyarsky * Josh Sawyer * Chris Avellone * Inon Zur * Todd Howard * Emil Pagliarulo * Istvan Pely |- !Companies | * Interplay Entertainment * Micro Forté * Black Isle Studios * Bethesda Softworks ** Bethesda Game Studios * Obsidian Entertainment * Behaviour Interactive * Xbox Game Studios |- !Related | * ''Exodus'' * ''Wasteland'' * ''The Outer Worlds'' * ''The Outer Worlds 2'' |} [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] dhgez52ijg4e5gpwydn1n0xvvple3wg 0 287959 1061618 1038370 2026-11-05T05:09:21Z Chenzeyan29 141880 1061618 wikitext text/x-wiki {{Short description|တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် ဘာသာစကားအုပ်စု}} {{Infobox language family | name = ဂျိန်းဖော-သက်နွယ် ဘာသာစကားများ | altname = Jingpho–Luish languages <br />(ဂျိန်းဖော-ကဒူးနွယ် / ကချင်-လူးအစ်ရှ်) | familycolor = Sino-Tibetan | region = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်း နှင့် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]] | family1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]] (Sino-Tibetan) | family2 = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ အုပ်စု]] (Tibeto-Burman) | family3 = [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ် ဘာသာစကားများ]] (Sal) | child1 = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား|ဂျိန်းဖောနွယ်]] (Jingpho branch) | child2 = [[သက်နွယ် ဘာသာစကားများ|သက်နွယ် / လူအစ်ရှ်နွယ်]] (Luish / Kadu branch) | glotto = jing1259 | glottorefname = Jingpho-Luish }} '''ဂျိန်းဖော-သက်နွယ် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Jingpho–Luish languages}}) သို့မဟုတ် '''ဂျိန်းဖော-ကဒူးနွယ် ဘာသာစကားများ''' (သို့မဟုတ်) '''ကချင်-လူးအစ်ရှ် ဘာသာစကားများ''' (Kachin-Luish) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကြီး]]၏ လက်အောက်ခံ [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ် ဘာသာစကားအုပ်စုခွဲ (Sal)]] တွင် ပါဝင်သော ဘာသာစကားမျိုးနွယ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Burling2003">{{cite book |last=Burling |first=Robbins |title=The Sino-Tibetan Languages |year=2003 |publisher=Routledge |pages=169–191 |chapter=The Tibeto-Burman Languages of Northeast India}}</ref> ဤဘာသာစကားများကို အဓိကအားဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်း (စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ်)၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်း (မဏိပူရပြည်နယ်) နှင့် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]] နယ်စပ်ဒေသတို့တွင် ပြောဆိုကြသည်။<ref name="Matisoff2013">{{cite journal |last=Matisoff |first=James A. |title=The Jingpho-Luish Subgroup of Sal |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |year=2013 |volume=36 |issue=1 |pages=1–28}}</ref> == အုပ်စုခွဲများနှင့် ပါဝင်သော ဘာသာစကားများ == ဘာသာစကားပညာရှင် ရော်ဘင်စ် ဘားလင်း (Robbins Burling) နှင့် ဂျိမ်းစ် အေ မာတစ်ဆော့ဖ် (James A. Matisoff) တို့၏ ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအရ ဤအုပ်စုတွင် အဓိက အကိုင်းအခက်ကြီး (၂) ခု ပါဝင်သည် -<ref name="Burling2003" /><ref name="Matisoff2013" /> ၁။ဂျိန်းဖောနွယ် * [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]] (ကချင်) နှင့် ၎င်း၏ ဒေသန္တရစကားများ (ဆင်ဖို စသည်တို့) ပါဝင်သည်။ ၂။သက်နွယ် / လူအစ်ရှ်နွယ် * မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ကဒူးလူမျိုး|ကဒူး (Kadu)]]၊ ကနန်း (Ganan) နှင့် ဆာက့် (Sak / [[သက်လူမျိုး|သက်]]) ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။ * ထို့ပြင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဏိပူရဒေသတွင် ရှေးက ပြောဆိုခဲ့ကြပြီး ယခုအခါ ကွယ်ပျောက်လုနီးပါး သို့မဟုတ် ရှားပါးသွားပြီဖြစ်သော အန်ဒရို (Andro) နှင့် ဆဲန်ဂမိုင် (Sengmai) စသည့် ဘာသာစကားများလည်း ဤအုပ်စုအတွင်း ပါဝင်ကြသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} {{တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[ကဏ္ဍ:တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမိသားစုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] rxuude3gwx5hatasf96wld4yv2kbq9x 0 288371 1061451 1039908 2026-11-04T12:49:24Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061451 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = နတိုရိမြစ် | native_name = {{native name|ja|名取川}} | image = 211029 Natori River Sendai Miyagi pref Japan01s5.jpg | image_size = 300 | image_caption = Natori River at Akiu Onsen in Sendai | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | pushpin_map = Japan | map_size = | map_alt = | map_caption = | mapframe-zoom = | source1_location = [[Ōu Mountains]] | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = Japan | length_km = 55 | source1_elevation = {{convert|1356|m|ft|abbr=on}} | mouth = [[Sendai]] | mouth_location = [[Pacific Ocean]] | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | discharge1_avg = {{convert|16.3|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | basin_size_km2 = 939 | extra = {{box|background=white|align=center|wide=yes|border size=3px|border color=green|text align=center|[[Monuments of Japan|National Palace of Scenic Beauty]]}} {{Location map many | Japan Miyagi Prefecture#Japan | width = 260 | float = right | relief = 1 | label = River mouth | pos = top | marksize = 8 | coordinates = {{coord|38|10|N|140|57|E}} | label2 = Banji-iwa | pos2 = left | mark2size = 8 | coordinates2 = {{coord|38|16|26|N|140|30|53|E}} | label3 = Akiu Falls | pos3 = right | mark3size = 8 | coordinates3 = {{coord|38|16|29.7|N|140|36|10.5|E}} }} }} '''နတိုရိမြစ်''' (名取川, Natorigawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[မိယဂိခရိုင်]]အလယ်ပိုင်းတွင် ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် [[အိုးအုတောင်တန်း]]တွင် ပါဝင်သည့် ခမုရိုတောင်မှ စတင်စီးဆင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက်တွင် အရှေ့ဘက်အရပ်သို့ စီးဆင်းကာ နတိုရိမြို့နှင့် ဆန်းဒိုင်းမြို့များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။<ref name="GIS">[https://books.google.com/books?id=cIr4LVkd-CMC&dq=%22natori+river%22&pg=PA393 GIS and Remote Sensing in Hydrology, Water Resources and Environment - Google Books<!-- Bot generated title -->]</ref> မြစ်၏ မူလရေအရင်းအမြစ်သည် [[ဇအိုးတောင်|ဇအိုးတောင်တန်း]]တွင် စတင်သည်။ မြစ်ရေစီးဆင်းကြောင်းသည် နှင်းများအရည်ပျော်သည့်အချိန်ဖြစ်သည့် မတ်လမှ ဧပြီလအထိကာလ၊ မိုးရာသီကာလဖြစ်သည့် ဇွန်လမှ ဇူလိုင်လ၊ တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများ ကျရောက်သည့် စက်တင်ဘာလမှ အောက်တိုဘာလအထိကာလ စသည့်အချိန်များတွင် ရေစီးသန်သည်။<ref>{{cite web | url=http://www.disaster.archi.tohoku.ac.jp/tohoku_nds/ndsjournal/volume48/48-22.pdf | title=Morphological Change After the Tsunami Around Natori River Mouth | publisher=The Disaster Control Research Center, Graduate School of Engineering, [[Tohoku University]] | year=2012 | access-date=September 23, 2012 | author=Hariat, Feril | display-authors=etal | archive-url=https://web.archive.org/web/20241130074753/http://www.disaster.archi.tohoku.ac.jp/tohoku_nds/ndsjournal/volume48/48-22.pdf | archive-date=30 November 2024 | url-status=dead }} {{cite book |author1=Edward Kamens |author-link=Edward Kamens |author2=Howard I. Kamens |url=https://books.google.com/books?id=wAEg-wudWqYC&q=%22natori+river%22&pg=PA91 |title=Utamakura, Allusion, and Intertextuality in Traditional Japanese Poetry |publisher=Yale University Press |year=1997 |isbn=9780300068085 |page=91 |via=Google Books}}</ref> မြစ်သည် အရှည် ၅၅ ကီလိုမီတာ (၃၄ မိုင်) ရှိသည်။ ဤမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များမှာ [[ဟိရိုဆဲမြစ်]]၊ [[မဆုဒမြစ်]]၊ [[ဂေါ့အိရှိမြစ်]]တို့ ဖြစ်သည်။ နတိုရိမြစ်သည် ဆန်းဒိုင်းမြို့တွင် နေထိုင်သည့် လူ ၁ သန်းအတွက် ရေထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။<ref name="Kyoto University">{{cite web | url=http://flood.dpri.kyoto-u.ac.jp/ihp_rsc/riverCatalogue/Vol_05/4_Japan-14.pdf | title=Natori-gawa | publisher=Innovative Disaster Prevention Technology and Policy Research Lab, Disaster Management for Safe and Secure Society Research Division, Disaster Prevention Research Institute, [[Kyoto University]] | access-date=September 23, 2012 }}{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မိယဂိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 8q3jzgicphcwhuh7shryluqocsjtall 0 289213 1061640 1060689 2026-11-05T06:34:26Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 3 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061640 wikitext text/x-wiki '''သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု''' ({{lang-en|Natural language processing - NLP}}) (သို့မဟုတ်) '''လူသားဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု''' ဆိုသည်မှာ လူသားတို့ အသုံးပြုသည့် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ကွန်ပျူတာဖြင့် စနစ်တကျ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာ ဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် "[[သဘာဝဘာသာစကား]]" (Natural Language) ဆိုသည်မှာ လူသားတို့အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုရန်အတွက် သမိုင်းအစဉ်အဆက် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာသည့် [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာစကား]]၊ [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်စကား]]၊ [[ဂျပန်ဘာသာစကား|ဂျပန်စကား]] စသည့် လူသားဘာသာစကားများကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကွန်ပျူတာကုဒ်များ ရေးသားရာတွင် အသုံးပြုသည့် [[C++]], [[ဂျာဗား (ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား)|Java]], [[Python (programming language)|Python]] စသော စနစ်တကျ သတ်မှတ်ထားသည့် "[[ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား|ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်မင်း ဘာသာစကားများ]]" (Formal/Programming Languages) နှင့် ကွဲပြားခြားနားပါသည်။ ဤနည်းပညာသည် [[ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာ|ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရပ်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ဉာဏ်ရည်တု]] (AI) နည်းပညာနှင့်လည်း တိုက်ရိုက် ဆက်နွှယ်နေပါသည်။ NLP ၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကွန်ပျူတာများအား လူသားတို့၏ ဘာသာစကားကို နားလည်ခြင်း၊ ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းနှင့် တုံ့ပြန်ခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်စေရန် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အချက်အလက် ရှာဖွေထုတ်ယူခြင်း၊ ဗဟုသုတများကို စနစ်တကျ ဖော်ပြခြင်း၊ [[ကွန်ပျူတာသုံး ဘာသာဗေဒ]]နှင့် အထွေထွေ [[ဘာသာဗေဒ]] ပညာရပ်များနှင့်လည်း များစွာ သက်ဆိုင်ပါသည်။<ref name="nlpintro">{{cite book |last=Eisenstein |first=Jacob |date=October 1, 2019 |title=Introduction to Natural Language Processing |url=https://mitpress.mit.edu/9780262042840/introduction-to-natural-language-processing/ |publisher=The MIT Press |isbn=978-0-262-04284-0 |location= |page=1}}</ref> NLP စနစ်တစ်ခု၏ အဓိက လုပ်ဆောင်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကြီးများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည် - * စကားပြောသံကို ကွန်ပျူတာက မှတ်မိအောင် လုပ်ဆောင်ခြင်း (Speech Recognition) * စာသားများကို အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်း (Text Classification) * သဘာဝဘာသာစကားကို နားလည်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်း (Natural Language Understanding) * သဘာဝဘာသာစကားကို ပြန်လည် ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း (Natural Language Generation) == သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ == သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု နည်းပညာသည် ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကတည်းက စတင် မြစ်ဖျားခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NLP |url=https://cs.stanford.edu/people/eroberts/courses/soco/projects/2004-05/nlp/overview_history.html |access-date=12 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240722225803/https://cs.stanford.edu/people/eroberts/courses/soco/projects/2004-05/nlp/overview_history.html |archive-date=22 July 2024 |url-status=dead}}</ref> ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် အလန် ကျူးရင်း (Alan Turing) က "Computing Machinery and Intelligence" အမည်ရှိ ဆောင်းပါးတစ်စောင်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းဆောင်းပါးတွင် စက်ပစ္စည်းများ၏ ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေးကို တိုင်းတာရန်အတွက် ယခုအခါ "ကျူးရင်း စစ်ဆေးမှု" (Turing test) ဟု ခေါ်ဆိုသည့် စံနှုန်းတစ်ခုကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဤစစ်ဆေးမှုကို [[ဉာဏ်ရည်တု]] နည်းပညာနှင့် သီးခြားခွဲထုတ်ပြီး ပြဿနာတစ်ခုအနေဖြင့် အတိအကျ သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိသေးသော်လည်း၊ သူအဆိုပြုခဲ့သည့် စစ်ဆေးမှုတွင် သဘာဝဘာသာစကားကို အလိုအလျောက် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းနှင့် ပြန်လည်ထုတ်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များ ပါဝင်နေပြီ ဖြစ်သည်။ === သင်္ကေတအခြေပြု သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု (Symbolic NLP) - ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအစောပိုင်းအထိ === [[ဖိုင်:AST_Document.svg|class=skin-invert-image|thumb|စာရွက်စာတမ်းတစ်ခုကို Abstract Syntax Tree အဖြစ် ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း]] သင်္ကေတအခြေပြု NLP (Symbolic NLP) ၏ အခြေခံသဘောတရားကို ဂျွန်ဆားလ် (John Searle) ၏ "တရုတ်စာအခန်း" (Chinese room) စိတ်ကူးပုံဖော် စမ်းသပ်ချက်ဖြင့် ထင်ရှားစွာ သရုပ်ဖော်လေ့ရှိသည်။ ၎င်းသဘောတရားမှာ ကွန်ပျူတာတစ်ခုအား မေးခွန်းနှင့် ကိုက်ညီမည့် အဖြေများပါဝင်သော စည်းကမ်းချက်များ (ဥပမာ- တရုတ်စကားပြောလမ်းညွှန်စာအုပ်) ပေးထားပါက၊ ကွန်ပျူတာသည် မိမိထံရောက်ရှိလာသော အချက်အလက်များကို ထိုစည်းကမ်းချက်များနှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးပြီး အသုံးချခြင်းဖြင့် လူသားတို့၏ ဘာသာစကားကို နားလည်သကဲ့သို့ (သို့မဟုတ် အခြား NLP လုပ်ငန်းစဉ်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်သကဲ့သို့) ပုံတူမျိုးပွား လုပ်ဆောင်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ''' ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ဂျော့ခ်ျတောင်း စမ်းသပ်ချက် (Georgetown experiment) ၌ ရုရှားဘာသာစကား စာကြောင်း ၆၀ ကျော်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသို့ အလိုအလျောက် အပြည့်အဝ ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သုတေသီများက နောက်ထပ် ၃ နှစ်မှ ၅ နှစ်အတွင်း စက်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း (Machine Translation) ပြဿနာကို အပြီးသတ် ဖြေရှင်းနိုင်လိမ့်မည်ဟု ကြွေးကြော်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |author=Hutchins, J. |year=2005 |title=The history of machine translation in a nutshell |url=http://www.hutchinsweb.me.uk/Nutshell-2005.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713103044/http://www.hutchinsweb.me.uk/Nutshell-2005.pdf |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-02-04}}{{self-published source|date=December 2013}}</ref> သို့သော်လည်း လက်တွေ့တိုးတက်မှုမှာ အလွန်နှေးကွေးခဲ့ပြီး ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိလာသော ALPAC အစီရင်ခံစာ၌ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာ သုတေသနပြုမှုသည် မျှော်မှန်းချက်များကို ပြည့်မီအောင် မစွမ်းဆောင်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီးနောက် စက်ဖြင့်ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း လုပ်ငန်းများအတွက် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့မှု သိသိသာသာ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအနှောင်းပိုင်း ပထမဆုံးသော ကိန်းဂဏန်းအခြေပြု စက်မှုဘာသာပြန်စနစ်များ (Statistical Machine Translation Systems) ပေါ်ပေါက်မလာခင်အထိ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် စက်ဖြင့်ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း သုတေသနလုပ်ငန်းများ လုံးဝနီးပါး ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ရသည်။ (သို့သော် ဂျပန်နှင့် ဥရောပကဲ့သို့ အခြားဒေသများတွင်မူ သုတေသနအချို့ ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။<ref>"ALPAC: the (in)famous report", John Hutchins, MT News International, no. 14, June 1996, pp. 9–12.</ref>) * '''၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ''' ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သော NLP စနစ်အချို့ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ ကန့်သတ်ထားသော ဝေါဟာရများဖြင့် ဂျီဩမေတြီပုံစံကမ္ဘာငယ်လေး (Blocks Worlds) ထဲတွင် လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် SHRDLU အမည်ရှိ သဘာဝဘာသာစကားစနစ်နှင့် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်အတွင်း ဂျိုးဇက် ဝိုက်ဇင်ဘမ်း (Joseph Weizenbaum) ရေးသားခဲ့သော ရော်ဂျာရီယန် စိတ်ဓာတ်ရေးရာ ကုထုံးပညာရှင်အဖြစ် ပုံတူဖန်တီးထားသည့် ELIZA စနစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ELIZA စနစ်သည် လူသားတို့၏ အတွေးအခေါ် သို့မဟုတ် ခံစားချက်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို အနည်းငယ်မျှသာ အသုံးပြုထားသော်လည်း လူသားအချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုနေသကဲ့သို့ ထင်မှတ်ရသော အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်မှုများကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်။ စမ်းသပ်သူ (လူနာ) က ELIZA တွင် သိုလှောင်ထားသော အလွန်နည်းပါးသည့် ဗဟုသုတအခြေခံထက် ကျော်လွန်ပြီး ပြောဆိုလာသည့်အခါတွင်မူ ယေဘုယျဆန်သော တုံ့ပြန်မှုမျိုးကိုသာ ပေးနိုင်တော့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် "ကျွန်တော့်ခေါင်းကိုက်နေတယ်" ဟု ပြောပါက ELIZA က "မင်းခေါင်းကိုက်နေတယ်လို့ ဘာလို့ပြောတာလဲ" ဟု ပြန်လည်မေးခွန်းထုတ်သည့် ပုံစံမျိုး ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်ကာလက ရော့စ် ကွီလီယန် (Ross Quillian) ၏ သဘာဝဘာသာစကားဆိုင်ရာ အောင်မြင်သော သုတေသနလုပ်ငန်းတစ်ခုတွင် ဝေါဟာရလုံးရေ ၂၀ မျှသာ အသုံးပြုပြသနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ထိုအချိန်က ကွန်ပျူတာ၏ မှတ်ဉာဏ် (Memory) ထဲတွင် ထိုမျှသာ ဆံ့ဝင်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Harvnb|Crevier|1993|pp=146–148}}, see also {{Harvnb|Buchanan|2005|p=56}}: "Early programs were necessarily limited in scope by the size and speed of memory"</ref> * '''၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ''' ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ပရိုဂရမ်မာ အများအပြားသည် ပြင်ပကမ္ဘာမှ အချက်အလက်များကို ကွန်ပျူတာ နားလည်နိုင်သော အချက်အလက်ပုံစံအဖြစ် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပေးသည့် "သဘောတရားအခြေခံ အလွှာအဆင့်ဆင့်ဆိုင်ရာစနစ်များ" (Conceptual Ontologies) ကို စတင်ရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထင်ရှားသော နမူနာများမှာ MARGIE (Schank, 1975)၊ SAM (Cullingford, 1978)၊ PAM (Wilensky, 1978)၊ TaleSpin (Meehan, 1976)၊ QUALM (Lehnert, 1977)၊ Politics (Carbonell, 1979) နှင့် Plot Units (Lehnert 1981) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဤကာလအတွင်းမှာပင် PARRY ကဲ့သို့သော ကနဦး စကားပြောစက်ရုပ် (Chatterbots) များကို စတင်ရေးသားခဲ့ကြသည်။ * '''၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ''' ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအစောပိုင်းသည် NLP တွင် သင်္ကေတအခြေပြု နည်းလမ်းများ (Symbolic Methods) အရှိန်အဟုန်အကောင်းဆုံး ရွှေခေတ်ကာလ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က အဓိကအာရုံစိုက်ခဲ့သော နယ်ပယ်များတွင် စည်းကမ်းချက်အခြေပြု စာကြောင်းခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း သုတေသနများ (ဥပမာ- Generative Grammar ကို ကွန်ပျူတာတွင် လက်တွေ့အသုံးချနိုင်ရန် မွေးဖွားလာသော HPSG စနစ်)၊ စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံစနစ် (Morphology) (ဥပမာ- အဆင့်နှစ်ဆင့် စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံစနစ်<ref>{{citation|last=Koskenniemi|first=Kimmo|title=Two-level morphology: A general computational model of word-form recognition and production|url=http://www.ling.helsinki.fi/~koskenni/doc/Two-LevelMorphology.pdf|year=1983|publisher=Department of General Linguistics, [[University of Helsinki]]|author-link=Kimmo Koskenniemi|access-date=2020-08-20|archive-date=2018-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20181221032913/http://www.ling.helsinki.fi/~koskenni/doc/Two-LevelMorphology.pdf}}</ref>)၊ အဓိပ္ပာယ်ဗေဒ (Semantics) (ဥပမာ- Lesk Algorithm)၊ ညွှန်းဆိုမှုစနစ် (Reference) (ဥပမာ- Centering Theory အတွင်းရှိ လေ့လာမှုများ<ref>Joshi, A. K., & Weinstein, S. (1981, August). [https://www.ijcai.org/Proceedings/81-1/Papers/071.pdf Control of Inference: Role of Some Aspects of Discourse Structure-Centering]. In ''IJCAI'' (pp. 385–387).</ref>) နှင့် သဘာဝဘာသာစကား နားလည်မှုဆိုင်ရာ အခြားနယ်ပယ်များ (ဥပမာ- Rhetorical Structure Theory) တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် Racter နှင့် Jabberwacky ကဲ့သို့သော စကားပြောစက်ရုပ်များကို ဆက်လက်ဖော်ထုတ်သည့် အခြားသုတေသနလမ်းကြောင်းများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း (နောက်ပိုင်း ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုစနစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားစေရန် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည့်) အရေးကြီးသော တိုးတက်မှုတစ်ခုမှာ အရေအတွက်အခြေပြု အကဲဖြတ်ခြင်းစနစ် (Quantitative Evaluation) ကို ပိုမိုအလေးထား အသုံးပြုလာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last1=Guida |first1=G. |date=July 1986 |title=Evaluation of natural language processing systems: Issues and approaches |url=https://archive.org/details/ieee-proceedings_1986-07_74_7/page/1026 |journal=Proceedings of the IEEE |volume=74 |issue=7 |pages=1026–1035 |bibcode=1986IEEEP..74.1026G |doi=10.1109/PROC.1986.13580 |issn=1558-2256 |s2cid=30688575 |last2=Mauri |first2=G.}}</ref> === ကိန်းဂဏန်းအခြေပြု သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု (Statistical NLP) - ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှ ယနေ့ခေတ်အထိ === ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအထိ သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှုစနစ် အများစုကို လူသားတို့ ကိုယ်တိုင် လက်ဖြင့် ရေးသားထားသော ရှုပ်ထွေးသည့် စည်းကမ်းချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အနှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု ကဏ္ဍတွင် [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]] (Machine Learning) Algorithm များကို စတင်မိတ်ဆက် အသုံးပြုခဲ့သဖြင့် ကြီးမားသော တော်လှန်ပြောင်းလဲမှုတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ ကူးပြောင်းလာခြင်းသည် ကွန်ပျူတာများ၏ တွက်ချက်နိုင်စွမ်းအား ပိုမိုမြင့်မားလာခြင်း (မိုး၏နိယာမ - Moore's law ကိုကြည့်ပါ) နှင့် နာအွန် ချုမ်းစကီး (Chomsky) ၏ ဘာသာဗေဒ သီအိုရီများ (ဥပမာ- ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းမှု သဒ္ဒါသီအိုရီ) လွှမ်းမိုးမှု လျော့ကျလာခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ချုမ်းစကီး၏ သီအိုရီ အခြေခံများသည် စက်သင်ယူမှုစနစ်ဖြင့် ဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် "ဘာသာစကား အချက်အလက်စုဆောင်းမှုအခြေပြု ဘာသာဗေဒ" (Corpus Linguistics) နည်းလမ်းကို အားမပေးခဲ့ပေ။<ref>Chomskyan linguistics encourages the investigation of "[[Corner case|corner cases]]" that stress the limits of its theoretical models (comparable to [[Pathological (mathematics)|pathological]] phenomena in mathematics), typically created using [[Thought experiment|thought experiments]], rather than the systematic investigation of typical phenomena that occur in real-world data, as is the case in [[corpus linguistics]]. The creation and use of such [[Text corpus|corpora]] of real-world data is a fundamental part of machine-learning algorithms for natural language processing. In addition, theoretical underpinnings of Chomskyan linguistics such as the so-called "[[poverty of the stimulus]]" argument entail that general learning algorithms, as are typically used in machine learning, cannot be successful in language processing. As a result, the Chomskyan paradigm discouraged the application of such models to language processing.</ref> * '''၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ''' သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှုတွင် ကိန်းဂဏန်းအခြေပြု နည်းလမ်းများ၏ ကနဦး ထူးခြားသော အောင်မြင်မှု အများစုသည် စက်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း (Machine Translation) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် IBM Research ၏ IBM စာကြောင်း ညှိနှိုင်းမှုမော်ဒယ်များ (IBM alignment models) ကဲ့သို့သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤစနစ်များသည် ကနေဒါ လွှတ်တော်နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂတို့က အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းစဉ် အားလုံးကို တရားဝင် ဘာသာစကားအားလုံးသို့ ဘာသာပြန်ဆိုရမည်ဟူသော ဥပဒေများကြောင့် ပေါ်ထွက်လာသည့် ဘာသာစကားမျိုးစုံသုံး စာသားအချက်အလက်စုကြီး (Multilingual Textual Corpora) ကို အကျိုးရှိရှိ အသုံးချနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း စနစ်အများစုမှာ ၎င်းတို့ လုပ်ဆောင်ရန် သီးသန့်ရည်ရွယ် တည်ဆောက်ထားသော ဘာသာစကား အချက်အလက်စုများအပေါ်တွင်သာ မှီခိုနေခဲ့ရသည်။ ဤသို့ မှီခိုနေရခြင်းသည် နည်းပညာကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်နှင့် ထိရောက်စွာ အသုံးချနိုင်မှု အပိုင်းတွင် အဓိက အကန့်အသတ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် အလားတူစနစ်များအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အချက်အလက် ပမာဏ အကန့်အသတ်ရှိသော နေရာများတွင် ထိရောက်စွာ သင်ယူနိုင်မည့် နည်းလမ်းများ ရှာဖွေရေးအတွက် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အလေးထား လုပ်ဆောင်လာကြသည်။ * '''၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ''' ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အလယ်ပိုင်းမှ စတင်ကာ အင်တာနက် ကွန်ရက်ကြီး ကြီးထွားလာသည်နှင့်အမျှ ပြုပြင်မွမ်းမံထားခြင်း မရှိသော (အညွှန်းတပ်မထားသော) ဘာသာစကား အချက်အလက် အကြမ်း အမြောက်အမြားကို ရရှိလာနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများသည် လမ်းညွှန်မှုမဲ့ စက်သင်ယူမှုစနစ် (Unsupervised Learning) နှင့် လမ်းညွှန်မှုတစ်ဝက်တစ်ပျက် စက်သင်ယူမှုစနစ် (Semi-supervised Learning) များဆီသို့ ပိုမိုအာရုံစိုက်လာခဲ့သည်။ ဤစနစ်များသည် လူသားတို့က အဖြေများကို လက်ဖြင့် အညွှန်းတပ်ပေးထားခြင်း မရှိသည့် အချက်အလက်များမှ သော်လည်းကောင်း၊ အညွှန်းတပ်ထားသော အချက်အလက်နှင့် အညွှန်းမတပ်ထားသော အချက်အလက် နှစ်မျိုးလုံးကို တွဲဖက်၍သော်လည်းကောင်း အလိုအလျောက် သင်ယူနိုင်စွမ်း ရှိကြသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် လမ်းညွှန်မှုပါသော စက်သင်ယူမှုစနစ် (Supervised Learning) ထက် များစွာ ပိုမိုခက်ခဲပြီး သတ်မှတ်ထားသည့် အချက်အလက် ပမာဏတစ်ခုပေါ်တွင် တွက်ချက်ရာ၌ တိကျမှု ပိုမိုနည်းပါးလေ့ရှိသည်။ သို့သော်လည်း အင်တာနက်စာမျက်နှာတစ်ခုလုံးရှိ အကြောင်းအရာများ အပါအဝင် အညွှန်းမတပ်ထားသော အချက်အလက် အမြောက်အမြားကို အလွယ်တကူ ရရှိနိုင်ခြင်းကြောင့်၊ အသုံးပြုသည့် စနစ်သည် လက်တွေ့ကျကျနှင့် အချိန်တိုတိုအတွင်း တွက်ချက်နိုင်စွမ်းရှိပါက နိမ့်ကျသော ထိရောက်မှုကို အချက်အလက် ပမာဏအင်အားဖြင့် ပြန်လည်ကာမိစေနိုင်သည်။ * '''၂၀၀၃ ခုနှစ်''' ထိုခေတ်ကာလက အကောင်းဆုံး ကိန်းဂဏန်းအခြေပြု စနစ်ဖြစ်သည့် စကားလုံး n-gram မော်ဒယ် (Word n-gram model) ကို ဘန်ဂျီအို (Bengio) နှင့် အဖွဲ့က တီထွင်လိုက်သော အလွှာစုံ ပါဆက်ထရွန် စနစ် (Multi-layer Perceptron) က သာလွန်ကျော်ဖြတ်သွားခဲ့သည်။ ၎င်းစနစ်သည် ဝှက်ထားသောအလွှာ (Hidden Layer) တစ်ခုတည်း ပါဝင်ပြီး စကားလုံးအချို့၏ ရှေ့နောက်အကြောင်းအရာ အလျားကို အသုံးပြုကာ စကားလုံးပေါင်း ၁၄ သန်းအထိ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last1=Bengio |first1=Yoshua |date=March 1, 2003 |title=A neural probabilistic language model |url=https://dl.acm.org/doi/10.5555/944919.944966 |journal=The Journal of Machine Learning Research |volume=3 |pages=1137–1155 |via=ACM Digital Library |first2=Réjean |last2=Ducharme |first3=Pascal |last3=Vincent |first4=Christian |last4=Janvin}}</ref> * '''၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်''' တိုမတ်စ် မီကိုလော့ဗ် (Tomáš Mikolov - ထိုစဉ်က Brno နည်းပညာတက္ကသိုလ်မှ ပါရဂူဘွဲ့သင်တန်းသား) နှင့် အဖွဲ့သည် ဝှက်ထားသောအလွှာတစ်ခုတည်း ပါဝင်သည့် ရိုးရှင်းသော ထပ်တလဲလဲဖြစ် အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက် (Simple Recurrent Neural Network) ကို [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်]]ဖန်တီးမှု (Language Modeling)<ref>{{cite book |last1=Mikolov |first1=Tomáš |date=26 September 2010 |title=Interspeech 2010 |last2=Karafiát |first2=Martin |last3=Burget |first3=Lukáš |last4=Černocký |first4=Jan |last5=Khudanpur |first5=Sanjeev |journal=Proceedings of the 11th Annual Conference of the International Speech Communication Association, INTERSPEECH 2010 |pages=1045–1048 |language=en |chapter=Recurrent neural network based language model |doi=10.21437/Interspeech.2010-343 |chapter-url=https://gwern.net/doc/ai/nn/rnn/2010-mikolov.pdf |s2cid=17048224}}</ref> တွင် အသုံးချခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် Word2vec စနစ်ကို ဆက်လက် တီထွင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု ကဏ္ဍ၌ အချက်အလက်များကို ကိုယ်စားပြုသင်ယူခြင်း (Representation Learning) နှင့် (ဝှက်ထားသောအလွှာ အများအပြား ပါဝင်သည့်) နက်ရှိုင်းသော အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်ပုံစံ (Deep Neural Network-style) စက်သင်ယူမှု နည်းလမ်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလာကြသည်။ ဤကဲ့သို့ ပြောင်းလဲလာခြင်းသည် အဆိုပါ နည်းပညာများသည် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်]]ဖန်တီးမှုနှင့် စာကြောင်းခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာမှု ကဲ့သို့သော သဘာဝဘာသာစကားဆိုင်ရာ လုပ်ငန်း အမြောက်အမြားတွင် အကောင်းဆုံးသော ရလဒ်များကို စွမ်းဆောင်နိုင်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref name="goldberg:nnlp17">{{cite journal |last=Goldberg |first=Yoav |year=2016 |title=A Primer on Neural Network Models for Natural Language Processing |journal=Journal of Artificial Intelligence Research |volume=57 |pages=345–420 |arxiv=1807.10854 |doi=10.1613/jair.4992 |s2cid=8273530 |doi-access=free}}</ref><ref name="goodfellow:book16">{{cite book |last1=Goodfellow |first1=Ian |year=2016 |title=Deep Learning |url=http://www.deeplearningbook.org/ |last2=Bengio |first2=Yoshua |last3=Courville |first3=Aaron |publisher=MIT Press}}</ref> ဤနည်းပညာသည် ဆေးပညာနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကဏ္ဍများတွင် ပိုမိုအရေးပါလာပြီး၊ လူနာများအား ကုသမှု ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် အဆင့်မြှင့်တင်ရာတွင် သော်လည်းကောင်း၊ လူနာ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အချက်အလက်များကို ကာကွယ်ရာတွင် သော်လည်းကောင်း၊ အခြားနည်းလမ်းဖြင့် လေ့လာရန် ခက်ခဲသော လျှပ်စစ်ကျန်းမာရေး မှတ်တမ်းများ (Electronic Health Records) ထဲရှိ ဆရာဝန်များ၏ မှတ်စုများနှင့် စာသားများကို ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာ လေ့လာရန်အတွက် NLP က များစွာ အထောက်အကူပြုလျက် ရှိသည်။<ref name="jozefowicz:lm16">{{cite book |last1=Jozefowicz |first1=Rafal |year=2016 |title=Exploring the Limits of Language Modeling |last2=Vinyals |first2=Oriol |last3=Schuster |first3=Mike |last4=Shazeer |first4=Noam |last5=Wu |first5=Yonghui |bibcode=2016arXiv160202410J |arxiv=1602.02410}}</ref><ref name="choe:emnlp16">{{cite journal |last1=Choe |first1=Do Kook |title=Parsing as Language Modeling |url=https://aclanthology.coli.uni-saarland.de/papers/D16-1257/d16-1257 |journal=Emnlp 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023034804/https://aclanthology.coli.uni-saarland.de/papers/D16-1257/d16-1257 |archive-date=2018-10-23 |access-date=2018-10-22 |first2=Eugene |last2=Charniak}}</ref><ref name="vinyals:nips15">{{cite journal |last1=Vinyals |first1=Oriol |display-authors=1 |year=2014 |title=Grammar as a Foreign Language |url=https://papers.nips.cc/paper/5635-grammar-as-a-foreign-language.pdf |journal=Nips2015 |arxiv=1412.7449 |bibcode=2014arXiv1412.7449V |last2=Kaiser |first2=Lukasz}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Turchin |first1=Alexander |date=2021-03-19 |title=Using Natural Language Processing to Measure and Improve Quality of Diabetes Care: A Systematic Review |journal=Journal of Diabetes Science and Technology |language=en |volume=15 |issue=3 |pages=553–560 |doi=10.1177/19322968211000831 |issn=1932-2968 |pmc=8120048 |pmid=33736486 |last2=Florez Builes |first2=Luisa F.}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Lee |first1=Jennifer |date=2022-06-10 |title=Prevalence of Sensitive Terms in Clinical Notes Using Natural Language Processing Techniques: Observational Study |journal=JMIR Medical Informatics |language=en |volume=10 |issue=6 |doi=10.2196/38482 |issn=2291-9694 |pmc=9233261 |pmid=35687381 |doi-access=free |article-number=e38482 |last2=Yang |first2=Samuel |last3=Holland-Hall |first3=Cynthia |last4=Sezgin |first4=Emre |last5=Gill |first5=Manjot |last6=Linwood |first6=Simon |last7=Huang |first7=Yungui |last8=Hoffman |first8=Jeffrey}}</ref> == အသုံးပြုသည့် နည်းလမ်းများ - သင်္ကေတအခြေပြုနည်းလမ်း၊ ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်းနှင့် [[အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်]]နည်းလမ်းများ == သမိုင်းကြောင်းအရ အထွေထွေဉာဏ်ရည်တု (AI) ကဏ္ဍနှင့် သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု (NLP) ကဏ္ဍနှစ်ခုလုံးတွင် အစောဆုံး စတင်အသုံးပြုခဲ့သည့် နည်းလမ်းမှာ သင်္ကေတအခြေပြုနည်းလမ်း (Symbolic approach) ဖြစ်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် သင်္ကေတများကို စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် စည်းကမ်းချက်များကို လူကိုယ်တိုင် အပင်ပန်းခံ ရေးသားခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းကို အဘိဓာန်တွင် ရှာဖွေတိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးသည့် စနစ်နှင့် တွဲဖက်အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဒ္ဒါစည်းကမ်းများကို ရေးသားခြင်း သို့မဟုတ် စကားလုံးများ၏ အခြေခံရင်းမြစ်ကို ရှာဖွေရန်အတွက် ဗေဒင်ကိန်းဂဏန်းကဲ့သို့ မှန်းဆချက်စည်းကမ်းများ (Heuristic rules for stemming) ကို ဖန်တီးခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="winograd:shrdlu71">{{cite thesis|last=Winograd|first=Terry|year=1971|title=Procedures as a Representation for Data in a Computer Program for Understanding Natural Language|url=http://hci.stanford.edu/winograd/shrdlu/|access-date=12 July 2026|archive-date=16 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200816033418/http://hci.stanford.edu/winograd/shrdlu/|url-status=dead}}</ref><ref name="schank77">{{cite book |last1=Schank |first1=Roger C. |year=1977 |title=Scripts, Plans, Goals, and Understanding: An Inquiry Into Human Knowledge Structures |url=https://archive.org/details/scriptsplansgoal0000scha |last2=Abelson |first2=Robert P. |publisher=Erlbaum |isbn=0-470-99033-3 |location=Hillsdale}}</ref> အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်းနှင့် အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်နည်းလမ်း နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်သော [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]]နည်းလမ်းများ (Machine learning approaches) သည် သင်္ကေတအခြေပြုနည်းလမ်းထက် အောက်ပါအတိုင်း များစွာ ပိုမိုအားသာချက်ရှိပါသည် - * ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်းနှင့် အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်နည်းလမ်းများသည် စာသားအချက်အလက်စုကြီးများ (Corpus) ဆီမှ ထုတ်နုတ်ရရှိသော အသုံးအများဆုံး အခြေအနေများကို ပိုမိုအာရုံစိုက် လေ့လာကြသည်။ စည်းကမ်းချက်အခြေပြုနည်းလမ်း (Rule-based approach) တွင်မူ အသုံးနည်းသော အခြေအနေနှင့် အသုံးများသော အခြေအနေ နှစ်ခုလုံးအတွက် စည်းကမ်းချက်များကို တန်းတူရည်တူ ထည့်သွင်းရေးသားပေးရန် လိုအပ်သည်။ * ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်း သို့မဟုတ် အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်နည်းလမ်းများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်|ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] (Language models) သည် စည်းကမ်းချက်အခြေပြုစနစ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက စိမ်းနေသော အချက်အလက်များ (ဥပမာ- ယခင်က မမြင်ဖူးသော စကားလုံး သို့မဟုတ် ဝါကျတည်ဆောက်ပုံများ) နှင့် မှားယွင်းနေသော အချက်အလက်များ (ဥပမာ- စာလုံးပေါင်းမှားခြင်း သို့မဟုတ် စကားလုံးအချို့ မတော်တဆ ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း) ကို ပိုမိုခံနိုင်ရည်ရှိပြီး တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် စည်းကမ်းချက်အခြေပြုစနစ်များကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် ကုန်ကျစရိတ် ပိုမိုများပြားသည်။ * ဖြစ်တန်စွမ်းအခြေပြု (Probabilistic) ဘာသာစကားမော်ဒယ်များသည် ပမာဏပိုမိုကြီးမားလာလေလေ တိကျမှု ပိုမိုမြင့်မားလာလေလေ ဖြစ်သည်။ စည်းကမ်းချက်အခြေပြုစနစ်များတွင်မူ စည်းကမ်းချက် အရေအတွက်နှင့် ရှုပ်ထွေးမှုများကို တိုးမြှင့်မှသာ တိကျမှု အနည်းငယ် တက်လာနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် နောက်ဆုံးတွင် စနစ်တစ်ခုလုံးကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် မဖြစ်နိုင်တော့သည့် ပြဿနာများ (Intractability problems) ဆီသို့ ဦးတည်သွားစေသည်။ စည်းကမ်းချက်အခြေပြုစနစ်များကို အောက်ပါအခြေအနေများတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုလေ့ရှိပါသည် - * [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်|ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှု]]နည်းလမ်းများကို အောင်မြင်စွာ အသုံးချနိုင်ရန်အတွက် လေ့ကျင့်ပေးမည့် ဒေတာအချက်အလက် (Training data) ပမာဏ မလုံလောက်သည့် အခြေအနေမျိုးတွင် အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် Apertium စနစ်ကဲ့သို့သော အရင်းအမြစ်နည်းပါးသည့် ဘာသာစကားများ (Low-resource languages) ကို စက်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ * NLP လုပ်ငန်းစဉ်လမ်းကြောင်းများ (NLP pipelines) တွင် ရှေ့ပြေးပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများ (Preprocessing) အတွက် အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် စာသားများကို အစိတ်အပိုင်းအသေးလေးများအဖြစ် ပိုင်းဖြတ်ခြင်း (Tokenization) ကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။ * NLP လုပ်ငန်းစဉ်လမ်းကြောင်းများမှ ထွက်ပေါ်လာသော ရလဒ်များကို နောက်ဆက်တွဲ ပြုပြင်မွမ်းမံရန်နှင့် ပြောင်းလဲရန် (Post-processing) အတွက် အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာချက်များထဲမှ ဗဟုသုတနှင့် အချက်အလက်များကို ထုတ်ယူခြင်း (Knowledge extraction) ကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။ === ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်း (Statistical approach) === ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အနှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အလယ်ပိုင်းတွင် ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်းသည် [[ဉာဏ်ရည်တု]]နည်းပညာ၏ ဆောင်းရာသီ (AI winter) ဟုခေါ်သော သုတေသနများ အေးခဲရပ်ဆိုင်းနေသည့် ကာလကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုဆောင်းရာသီကာလသည် စည်းကမ်းချက်အခြေပြုနည်းလမ်းများ၏ စွမ်းဆောင်ရည် ညံ့ဖျင်းမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="johnson:eacl:ilcl09">[http://www.aclweb.org/anthology/W09-0103 Mark Johnson. How the statistical revolution changes (computational) linguistics.] Proceedings of the EACL 2009 Workshop on the Interaction between Linguistics and Computational Linguistics.</ref><ref name="resnik:langlog11">[http://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=2946 Philip Resnik. Four revolutions.] Language Log, February 5, 2011.</ref> "အကယ်၍... သို့ဖြစ်လျှင်" (If-then) ဟူသော ပုံသေစည်းကမ်းချက်စနစ်များကို ထုတ်လုပ်ပေးသည့် အစောဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်သစ်ပင်ပုံစံများ (Decision trees) သည် ရှေးဟောင်း စည်းကမ်းချက်အခြေပြုနည်းလမ်းများနှင့် အလွန်တူညီနေသေးသည်။ စကားလုံး ဝါစင်္ဂအမျိုးအစား အညွှန်းတပ်ခြင်း (Part-of-speech tagging) လုပ်ငန်းတွင် ဝှက်ထားသော မာကော့ဗ်မော်ဒယ်များ (Hidden Markov models) ကို စတင်ထည့်သွင်း အသုံးချနိုင်ခဲ့သည့် အချိန်မှသာ ရှေးဟောင်း စည်းကမ်းချက်အခြေပြုနည်းလမ်းများ၏ ခေတ်စနစ် အပြီးသတ် ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့သည်။ === အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်နည်းလမ်းများ === ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်းများ (Statistical methods) ၏ အဓိကအားနည်းချက်မှာ ရှုပ်ထွေးဆန်းပြားသော အချက်အလက်အင်္ဂါရပ်များကို လူကိုယ်တိုင် စနစ်တကျ စီမံဖန်တီးပေးရခြင်း (Feature engineering) ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှစတင်၍<ref>{{Cite web |last=Socher |first=Richard |title=Deep Learning For NLP-ACL 2012 Tutorial |url=https://www.socher.org/index.php/Main/DeepLearningForNLP-ACL2012Tutorial |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414054126/https://www.socher.org/index.php/Main/DeepLearningForNLP-ACL2012Tutorial |archive-date=2021-04-14 |access-date=2020-08-17 |website=www.socher.org}} This was an early Deep Learning tutorial at the ACL 2012 and met with both interest and (at the time) skepticism by most participants. Until then, neural learning was basically rejected because of its lack of statistical interpretability. Until 2015, deep learning had evolved into the major framework of NLP. [Link is broken, try http://web.stanford.edu/class/cs224n/]</ref> အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်အခြေပြုနည်းလမ်းများသည် ရှေးရိုးသုံး ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုနည်းလမ်းများ၏နေရာတွင် အစားထိုးကာ ပိုမိုခေတ်စားလာခဲ့သည်။ ဤနည်းလမ်းများသည် စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများကို ဖမ်းယူနိုင်ရန်အတွက် အဓိပ္ပာယ်ဗေဒကွန်ရက်များ (Semantic networks)<ref>{{cite book |last1=Segev |first1=Elad |date=2022 |title=Semantic Network Analysis in Social Sciences |url=https://www.routledge.com/Semantic-Network-Analysis-in-Social-Sciences/Segev/p/book/9780367636524 |publisher=Routledge |isbn=978-0-367-63652-4 |location=London |access-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205140726/https://www.routledge.com/Semantic-Network-Analysis-in-Social-Sciences/Segev/p/book/9780367636524 |archive-date=5 December 2021 |url-status=live}}</ref> နှင့် စကားလုံးမြှုပ်နှံမှုစနစ် (Word embeddings) များကို အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ကြောင့် စကားလုံး ဝါစင်္ဂအမျိုးအစား အညွှန်းတပ်ခြင်း (Part-of-speech tagging) နှင့် ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Dependency parsing) ကဲ့သို့သော ကြားခံလုပ်ငန်းစဉ်များကို လုပ်ဆောင်ရန် မလိုအပ်တော့ပေ။ ထိုစဉ်က အသစ်ထွင်ခဲ့သော အစီအစဉ်လိုက်ပြောင်းလဲခြင်းစနစ် (Sequence-to-sequence transformations) ပေါ်တွင် အခြေခံထားသည့် အာရုံကြောပုံတူကွန်ရက်သုံး စက်မှုဘာသာပြန်စနစ် (Neural machine translation) သည် ယခင်က ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုစက်မှုဘာသာပြန်စနစ်တွင် မဖြစ်မနေလိုအပ်ခဲ့သော စကားလုံးအနက်ညှိခြင်း (Word alignment) ကဲ့သို့သော ကြားခံအဆင့်များကို လုံးဝအသုံးမလိုတော့အောင် လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ == အများဆုံးလုပ်ဆောင်လေ့ရှိသော NLP လုပ်ငန်းစဉ်များ == အောက်ပါတို့သည် သဘာဝဘာသာစကားစီမံဆောင်ရွက်မှုကဏ္ဍတွင် အများဆုံး သုတေသနပြုလုပ်လေ့ရှိသော လုပ်ငန်းစဉ်အချို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်အချို့ကို ပြင်ပကမ္ဘာတွင် တိုက်ရိုက်လက်တွေ့အသုံးချနိုင်ပြီး အချို့လုပ်ငန်းစဉ်များကိုမူ ပိုမိုကြီးမားသော လုပ်ငန်းစဉ်ကြီးများကို ဖြေရှင်းရာတွင် အထောက်အကူပြုမည့် ကြားခံလုပ်ငန်းစဉ်ငယ်များအဖြစ် အများဆုံး အသုံးပြုကြသည်။ သဘာဝဘာသာစကားစီမံဆောင်ရွက်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များသည် အချင်းချင်း အလွန်နီးကပ်စွာ ဆက်နွှယ်နေသော်လည်း လေ့လာရလွယ်ကူစေရန်အတွက် ၎င်းတို့ကို ကဏ္ဍအလိုက် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ခွဲခြားထားသော ကဏ္ဍများကို အောက်တွင် ဖော်ပြပေးထားပါသည်။ === စာသားနှင့် စကားပြောသံ စီမံဆောင်ရွက်မှု === [[ဖိုင်:Hebrew_stop_words_word_cloud.png|thumb|ဟီဘရူးဘာသာစကားရှိ Stop words များကို စကားလုံးတိမ်တိုက် ဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] '''စာလုံးပုံရိပ်ဖတ်စနစ် (Optical character recognition - OCR)''' * ဤစနစ်သည် စာရိုက်နှိပ်ထားသော စာသားများပါဝင်သည့် ပုံရိပ် (Image) တစ်ခုကို ကွန်ပျူတာထဲသို့ ထည့်သွင်းပေးလိုက်သည့်အခါ၊ ၎င်းပုံရိပ်ထဲမှ စာသားများကို ကွန်ပျူတာက အလိုအလျောက် မှတ်မိဖတ်ရှုပြီး တည်းဖြတ်၍ရသော စာသားအစစ်အမှန် (Text) အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ဤနည်းပညာကို ကတ်ပြားများ၊ စာရွက်စာတမ်းများနှင့် လမ်းညွှန်ဆိုင်းဘုတ်များကို ဖုန်းကင်မရာဖြင့် ဖတ်ရှုဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုနေကြပြီ ဖြစ်သည်။ '''စကားပြောသံကို စာသားအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း (Speech recognition)''' * ဤစနစ်သည် လူတစ်ဦး သို့မဟုတ် လူအများ ဆက်တိုက်ပြောဆိုထားသည့် အသံဖိုင် (Sound clip) ကို နားထောင်ပြီး ၎င်းစကားပြောသံများကို စာသားအဖြစ်သို့ အလိုအလျောက် ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် စာသားကို အသံပြောင်းသည့်စနစ် (Text-to-speech) ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး၊ ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာတွင် အလွန်တရာ ဖြေရှင်းရခက်ခဲသောကြောင့် "AI-complete" (ဉာဏ်ရည်တု အပြည့်အဝရမှသာ ဖြေရှင်းနိုင်မည့် ပြဿနာ) ဟု အလွတ်သဘော တင်စားခေါ်ဆိုကြသည့် ပြဿနာရပ်ကြီးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ * လူသားတို့သည် သဘာဝအတိုင်း စကားပြောသည့်အခါ စကားလုံးတစ်လုံးနှင့်တစ်လုံးကြားတွင် ရပ်နားလေ့မရှိဘဲ ဆက်တိုက်ပြောဆိုကြသဖြင့် စကားပြောသံကို စကားလုံးအလိုက် ပိုင်းဖြတ်ခြင်း (Speech segmentation) လုပ်ငန်းစဉ်ကို မဖြစ်မနေ ကြားခံလုပ်ဆောင်ပေးရသည်။ ထို့ပြင် ဘာသာစကားအများစုတွင် ရှေ့စကားလုံးနှင့် နောက်စကားလုံးတို့၏ အသံများသည် အချင်းချင်း ရောယှက်ပေါင်းစပ်သွားလေ့ရှိသောကြောင့် (၎င်းကို Coarticulation ဟု ခေါ်သည်)၊ လှိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော အင်နာလော့အသံလှိုင်း (Analog signal) များကို တိကျပြတ်သားသော ဒီဂျစ်တယ်စာလုံးများအဖြစ် ပြောင်းလဲရန် အလွန်ခက်ခဲလှသည်။ ထို့အပြင် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးသည် ဒေသန္တရလေသံ (Accent) နှင့် စကားပြောနှုန်း မတူညီကြသော်လည်း၊ စကားပြောသံဖတ်စနစ်သည် ထိုကွဲပြားခြားနားလှသော အသံပေါင်းစုံကို နားလည်ပြီး တူညီသော စာသားအဓိပ္ပာယ်ထွက်အောင် တိကျစွာ မှတ်မိနိုင်စွမ်း ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ '''စကားပြောသံကို စကားလုံးအလိုက် ပိုင်းဖြတ်ခြင်း (Speech segmentation)''' * ဤစနစ်သည် လူသားတို့ ပြောဆိုထားသည့် အသံဖိုင်ကို နားထောင်ပြီး ၎င်းအသံလှိုင်းထဲမှ စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီကို သီးခြားစီ အပိုင်းပိုင်း ပြတ်တောက်သွားအောင် ခွဲထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် စကားပြောသံကို စာသားအဖြစ်ပြောင်းလဲခြင်း (Speech recognition) ၏ ကြားခံလုပ်ငန်းငယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ပုံမှန်အားဖြင့် ၎င်းနှင့် တစ်စုတစ်စည်းတည်း တွဲဖက်လုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။ '''စာသားကို စကားပြောသံအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း (Text-to-speech)''' * ဤစနစ်သည် ကွန်ပျူတာထဲရှိ စာသားများကို စနစ်တကျ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာပြီး လူသားတို့ အသံထွက် ပြောဆိုသကဲ့သို့ သဘာဝကျသော စကားပြောသံအဖြစ် ပြောင်းလဲထုတ်လုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ စာသားကို အသံပြောင်းပေးသည့် ဤနည်းပညာသည် မျက်စိမမြင်ရသူများနှင့် အမြင်အာရုံ ချို့တဲ့သူများ စာပေဖတ်ရှုနိုင်စေရန် သို့မဟုတ် ဖုန်းနှင့် ကွန်ပျူတာများကို အသံဖြင့် အလွယ်တကူ အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ကြီးမားသော အထောက်အကူပြု ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် သုံးစွဲနိုင်ပါသည်။<ref>{{Citation|last1=Yi|first1=Chucai|title=Assistive Text Reading from Complex Background for Blind Persons|date=2012|work=Camera-Based Document Analysis and Recognition|pages=15–28|publisher=Springer Berlin Heidelberg|language=en|citeseerx=10.1.1.668.869|doi=10.1007/978-3-642-29364-1_2|isbn=978-3-642-29363-4|last2=Tian|first2=Yingli|author2-link=Yingli Tian|series=Lecture Notes in Computer Science|volume=7139}}</ref> '''စကားလုံးအလိုက် ပိုင်းဖြတ်ခြင်း (Word segmentation / Tokenization)''' * တိုကင်ပြုလုပ်ခြင်း (Tokenization) ဆိုသည်မှာ စာသားများကို ကွန်ပျူတာက ပိုမိုကိုင်တွယ်ရ လွယ်ကူစေရန်အတွက် စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ သို့မဟုတ် စကားလုံးအပိုင်းအစလေးများအဖြစ် စနစ်တကျ ပိုင်းဖြတ်ပေးသည့် စာသားစီမံဆောင်ရွက်မှု နည်းပညာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနည်းပညာကို လုပ်ဆောင်ပြီးပါက အဓိက အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခု ရရှိလာမည်ဖြစ်သည် - ၎င်းတို့မှာ '''စကားလုံးအညွှန်း''' (Word index) နှင့် '''တိုကင်ခွဲထားသောစာသား''' (Tokenized text) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ '''စကားလုံးအညွှန်း''' ဆိုသည်မှာ ထပ်မနေသော စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီကို သီးသန့်ကိန်းဂဏန်း ကုဒ်နံပါတ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးထားသည့် စာရင်း ဖြစ်သည်။ '''တိုကင်ခွဲထားသောစာသား''' တွင်မူ မူလစာသားထဲရှိ စကားလုံးများနေရာတွင် ၎င်းတို့နှင့် ကိုက်ညီသော ကိန်းဂဏန်းကုဒ် (Numerical token) များဖြင့် အစားထိုးလဲလှယ်ပေးလိုက်သည်။ အဆိုပါ ကိန်းဂဏန်းတိုကင်များကို [[အလွှာစုံသင်ယူမှုစနစ်]]နည်းလမ်း (Deep learning methods) အမျိုးမျိုးတွင် သင်္ချာနည်းအရ တွက်ချက်ရန်အတွက် ဆက်လက်အသုံးပြုကြသည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-01-11 |title=Natural Language Processing (NLP) - A Complete Guide |url=https://www.deeplearning.ai/resources/natural-language-processing/ |access-date=2024-05-05 |website=www.deeplearning.ai |language=en}}</ref> * အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကဲ့သို့ စာလုံးများအတွက်မူ စကားလုံးတစ်လုံးနှင့်တစ်လုံးကြားတွင် "Space" ပါဝင်ပြီးသားဖြစ်၍ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် အလွန်လွယ်ကူလှသည်။ သို့သော်လည်း [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]၊ [[ဂျပန်ဘာသာစကား|ဂျပန်]]နှင့် [[ထိုင်းဘာသာစကား]]ကဲ့သို့သော စာရေးစနစ်များတွင်မူ စကားလုံးများအကြား ထင်ရှားသော စာလုံးခြားသင်္ကေတများ ( Spaces ) မသုံးဘဲ ဆက်တိုက်ရေးသားလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပါ ဘာသာစကားများအတွက် စာသားများကို စကားလုံးအလိုက် မှန်ကန်စွာ ပိုင်းဖြတ်နိုင်ရန်မှာ ထိုဘာသာစကား၏ ဝေါဟာရဗဟုသုတနှင့် စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံ (Morphology) တို့ကို အထူးတလည် နားလည်ထားရန် လိုအပ်သဖြင့် အလွန်အရေးကြီးပြီး ခက်ခဲသော လုပ်ငန်းစဉ်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အချက်အလက်တူးဖော်ခြင်း (Data mining) ကဏ္ဍ၌ စကားလုံးအိတ်ပုံစံ (Bag of words - BOW) တည်ဆောက်ခြင်းကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းစဉ်များတွင်လည်း ဤနည်းလမ်းကို အသုံးချကြသည်။<ref>{{Cite journal |last= |first= |date=25 June 2024 |title=GeeksforGeeks. (n.d.). Tokenization in natural language processing (NLP). GeeksforGeeks. |url=https://www.geeksforgeeks.org/nlp/tokenization-in-natural-language-processing-nlp/ |journal=Geeksforgeeks |pages= |doi=}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Torabi |first1=Mohhamadreza |title=Integrating data augmentation and BERT-based deep learning for predicting alpha-glucosidase inhibitors derived from Black Cohosh |journal=Scientific Reports |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1038/s41598-025-14699-1 |pmc=12391535 |last2=Ghasemi |first2=Fahimeh}}</ref> === စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း === [[ဖိုင်:Eustagger_euskal_lematizatzailearen_adibidea.png|thumb|ဘတ်စ်ခ် (Basque) ဘာသာစကားရှိ စကားလုံးများကို အခြေခံအနက်ဖွင့်ပုံစံပြောင်းလဲခြင်း (Lemmatization)]] '''မူလစကားလုံးပုံစံသို့ ပြောင်းလဲခြင်း (Lemmatization)''' * ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် စကားလုံးများ၏ အဆုံးတွင် ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲနေသော ဝိဘတ်နှင့် နောက်ဆက်တွဲများကို ဖယ်ရှားပြီး၊ အဘိဓာန်တွင် ရှာဖွေနိုင်သည့် မူလအခြေခံစကားလုံးပုံစံ (Lemma) သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စကားလုံးများကို စံနှုန်းတစ်ခုတည်းအတွင်းသို့ ရောက်ရှိစေရန် လျှော့ချပေးသည့် နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြားနည်းလမ်းများနှင့် မတူညီသည့်အချက်မှာ ဤနည်းလမ်းသည် စကားလုံးများကို မူလအစစ်အမှန်ပုံစံသို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲရန်အတွက် အဘိဓာန် (Dictionary) သို့မဟုတ် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို အသုံးပြု၍ စနစ်တကျ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2020-12-06 |title=What is Natural Language Processing? Intro to NLP in Machine Learning |url=https://www.gyansetu.in/what-is-natural-language-processing/ |access-date=2021-01-09 |website=GyanSetu! |language=en-US}}</ref> * မြန်မာဘာသာစကားတွင် ဥပမာပြရလျှင် "သွားခဲ့သည်"၊ "သွားနေသည်"၊ "သွားလိမ့်မည်" စသည့် စကားလုံးများမှ နောက်ဆက်တွဲများကို ဖြုတ်ချ၍ အခြေခံစကားလုံးဖြစ်သည့် "သွား" ဟူ၍ ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ယူခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ '''စကားလုံးအစိတ်အပိုင်းအလိုက် ပိုင်းဖြတ်ခြင်း (Morphological segmentation)''' * ဤစနစ်သည် စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီကို အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်မှုရှိသော အသေးငယ်ဆုံးသော စကားလုံးအစိတ်အပိုင်းလေးများ (Morphemes) အဖြစ် သီးခြားစီ ခွဲထုတ်ပြီး၊ ၎င်းအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုချင်းစီ၏ အမျိုးအစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်၏ ခက်ခဲနက်နဲမှုသည် လေ့လာနေသော ဘာသာစကား၏ စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံ (Morphology) ရှုပ်ထွေးမှုအပေါ်တွင် များစွာ တည်မှီနေသည်။ * အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသည် စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံ (အထူးသဖြင့် ဝိဘတ်ပြောင်းလဲမှုပုံစံ) အလွန်ရိုးရှင်းသောကြောင့် ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို လုံးဝကျော်ဖြတ်သွားလေ့ရှိပြီး စကားလုံးတစ်လုံး၏ ပြောင်းလဲနေသော ပုံစံအားလုံး (ဥပမာ- "open, opens, opened, opening") ကို သီးခြားစကားလုံးများအဖြစ် တိုက်ရိုက် သတ်မှတ်သုံးစွဲနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း စကားလုံးတစ်ခုတည်းတွင် အစိတ်အပိုင်းများစွာကို ဆက်တိုက်ကပ်၍ သုံးစွဲလေ့ရှိသော (Highly agglutinated) တူရကီဘာသာစကား သို့မဟုတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံသုံး မိတေး (Meitei) ဘာသာစကားများနှင့် မြန်မာဘာသာစကားကဲ့သို့သော နေရာမျိုးတွင်မူ ထိုသို့လုပ်ဆောင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ အကြောင်းမှာ အဆိုပါဘာသာစကားများတွင် အဘိဓာန်၌ပါသော မူလစကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီမှနေ၍ နောက်ဆက်တွဲ ဝိဘတ်များစွာ ပေါင်းစပ်ပြီး ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော စကားလုံးပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးအစားပေါင်း ထောင်ချီ၍ ရှိနေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal |last1=Kishorjit |first1=N. |year=2012 |title=Manipuri Morpheme Identification |url=http://aclweb.org/anthology//W/W12/W12-5008.pdf |journal=Proceedings of the 3rd Workshop on South and Southeast Asian Natural Language Processing (SANLP) |location=COLING 2012, Mumbai, December 2012 |pages=95–108 |last2=Vidya |first2=Raj RK. |last3=Nirmal |first3=Y. |last4=Sivaji |first4=B.}}</ref> '''စကားလုံးဝါစင်္ဂအမျိုးအစား အညွှန်းတပ်ခြင်း (Part-of-speech tagging)''' * ဤစနစ်သည် ဝါကျတစ်ခုအတွင်းရှိ စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီကို ကြည့်ရှုပြီး ၎င်းတို့သည် နာမ်၊ နာမ်စား၊ ကြိယာ၊ နာမဝိသေသန စသည့် မည်သည့်သဒ္ဒါဆိုင်ရာ ဝါစင်္ဂအမျိုးအစား (Part of speech - POS) ဖြစ်သည်ကို တိကျစွာ ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘာသာစကားတစ်ခုတွင် စကားလုံးအတော်များများ (အထူးသဖြင့် အသုံးများသော စကားလုံးများ) သည် ရှေ့နောက်စကားစပ်အပေါ် မူတည်ပြီး စကားလုံးအမျိုးအစား အများအပြားအဖြစ် ကူးပြောင်းအသုံးတော်ခံနိုင်သည်။ * ဥပမာအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာလုံး "book" သည် နာမ်အဖြစ် ("the book on the table" - စာအုပ်) သုံးနိုင်သကဲ့သို့ ကြိယာအဖြစ် ("to book a flight" - ကြိုတင်မှာယူသည်) လည်း သုံးနိုင်သည်။ ထို့အတူ "set" ဟူသော စကားလုံးသည် နာမ်၊ ကြိယာ သို့မဟုတ် နာမဝိသေသန ဖြစ်နိုင်ပြီး "out" ဆိုလျှင် အနည်းဆုံး မတူညီသော သဒ္ဒါအမျိုးအစား ၅ မျိုးအထိ ဖြစ်နိုင်သည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင်လည်း '''<nowiki/>'က'<nowiki/>''' ဟူသော စကားလုံးသည် ကြိယာအဖြစ် ('''<nowiki/>'သူ ကသည်။'<nowiki/>''' - ကခုန်သည်) သုံးနိုင်သကဲ့သို့၊ ကတ္တားဝိဘတ် (နောက်ဆက်တွဲ သဒ္ဒါစကားလုံး) အနေဖြင့် '''<nowiki/>'သူက ကျောင်းသား ဖြစ်သည်။'''' - လူပုဂ္ဂိုလ်ကို ညွှန်းဆိုသည်) လည်း ဖြစ်နိုင်သဖြင့် စနစ်သည် ဝါကျတစ်ခုချင်းစီ၏ ရှေ့နောက်စကားစပ်ကို ကြည့်ရှုကာ စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်မှန်ကို တိကျစွာ ဖော်ထုတ်ရန်အတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။ '''စကားလုံးရင်းမြစ် ရှာဖွေခြင်း (Stemming)''' * ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲနေသော (သို့မဟုတ် တွဲဖက်နောက်ဆက်တွဲများကြောင့် ရှည်လျားနေသော) စကားလုံးများကို ၎င်းတို့၏ အခြေခံ ပင်မမြစ်ဖျားခံရာ စာလုံးပုံစံ (Root/Stem) သို့ စည်းကမ်းချက်များအတိုင်း ဖြတ်တောက်လျှော့ချပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာလုံး "closed"၊ "closing"၊ "closes" စသည့် စကားလုံးများအားလုံးကို ၎င်းတို့၏ ပင်မရင်းမြစ် "close" ဟူသော စာလုံးပုံစံသို့ ဖြတ်တောက်ပြောင်းလဲပစ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''မြန်မာဘာသာစကားတွင်မူ''' စကားလုံးနောက်၌ ကပ်ပါလာတတ်သည့် ပစ္စည်းများ၊ ဝိဘတ်များနှင့် ကူညီကြိယာများကို ဖြတ်တောက်ရာတွင် ဤနည်းလမ်းကို အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် "စားခဲ့သည်"၊ "စားနေသည်"၊ "စားကြစို့" စသည့် စကားလုံးများမှ နောက်ဆက်တွဲများကို ဖြတ်တောက်ပြီး ပင်မအခြေခံအဓိပ္ပာယ်ဖြစ်သော '''"စား"''' ဟူသည့် ကြိယာရင်းမြစ်ကို ထုတ်ယူခြင်း ဖြစ်သည်။ * စကားလုံးရင်းမြစ် ရှာဖွေခြင်း (Stemming) သည် စာလုံးအဓိပ္ပာယ်အခြေခံ ရှာဖွေခြင်း (Lemmatization) နှင့် ရလဒ်ချင်း ဆင်တူသော်လည်း၊ ၎င်းသည် အဘိဓာန် (Lexicon) ကို အသုံးမပြုဘဲ စာလုံးဖြတ်တောက်မှုဆိုင်ရာ စနစ်တကျ သတ်မှတ်ထားသော ပုံသေစည်းကမ်းချက်များ (Rules/Algorithms) အပေါ်တွင်သာ အခြေခံ၍ စာလုံးအဆုံးသတ်များကို စက်မှုဆန်ဆန် ဖြတ်တောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် အဘိဓာန်ထဲ၌ သီးခြားအဓိပ္ပာယ်မရှိသော စာလုံးအကြွင်းအကျန်များ ထွက်ပေါ်လာတတ်သည့် အားနည်းချက် ရှိသည်။ (ဥပမာ- အင်္ဂလိပ်စာလုံး "studies" ကို ဖြတ်တောက်ရာတွင် အဘိဓာန်၌ အဓိပ္ပာယ်မရှိသည့် "studi" ဟူသော စာလုံးပုံစံမျိုး ထွက်လာတတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။) === ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း === '''သဒ္ဒါစည်းကမ်းချက် ပျိုးထောင်ခြင်း<ref>{{cite journal |last1=Klein |first1=Dan |year=2002 |title=Natural language grammar induction using a constituent-context model |url=http://papers.nips.cc/paper/1945-natural-language-grammar-induction-using-a-constituent-context-model.pdf |journal=Advances in Neural Information Processing Systems |last2=Manning |first2=Christopher D.}}</ref> (Grammar induction)''' ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ဘာသာစကားတစ်ခု၏ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံနှင့် သဒ္ဒါစနစ်ကို အတိအကျ ဖော်ပြနိုင်မည့် ပုံသေ သဒ္ဒါစည်းကမ်းချက်စနစ် (Formal grammar) တစ်ခုကို ကွန်ပျူတာက အလိုအလျောက် ရှာဖွေဖော်ထုတ် တည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ '''ဝါကျအဆုံးသတ် ပိုင်းဖြတ်ခြင်း (Sentence breaking / Sentence boundary disambiguation)''' ဤစနစ်သည် စာသားအမြောက်အမြား (Chunk of text) ထဲမှ ဝါကျတစ်ခုနှင့်တစ်ခုကြား နယ်နိမိတ် သို့မဟုတ် ဝါကျအဆုံးသတ်များကို တိကျစွာ ရှာဖွေပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်စာတွင် ဝါကျအဆုံးသတ်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် အစက် (Periods - ".") သို့မဟုတ် အခြားပုဒ်ဖြတ်ပုဒ်ရပ်သင်္ကေတများဖြင့် မှတ်သားလေ့ရှိသော်လည်း၊ အဆိုပါသင်္ကေတများသည် အခြားနေရာများ (ဥပမာ- စာလုံးအက္ခရာအကျဉ်းများ ဖော်ပြခြင်း) တွင်လည်း အသုံးပြုနေသောကြောင့် ဝါကျအစစ်အမှန် ပြီးဆုံးခြင်း ဟုတ်မဟုတ်ကို စနစ်တကျ ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးရသည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင်မူ "။" (ပုဒ်မ) သင်္ကေတကို ကြည့်၍ ဝါကျအဆုံးသတ်ကို ခွဲခြားရသည်။ '''ဝါကျခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Parsing)''' * ဤစနစ်သည် ပေးထားသော ဝါကျတစ်ခု၏ သဒ္ဒါဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံသစ်ပင် (Parse tree) ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ လူသားတို့အသုံးပြုသည့် သဘာဝဘာသာစကားများ၏ သဒ္ဒါစနစ်သည် ရှေ့နောက်စကားစပ်အပေါ် မူတည်၍ အဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားဝေဝါးတတ်သဖြင့် ပုံမှန်ဝါကျတစ်ခုတွင်ပင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ခွဲမ်းစိပ်ဖြာမှုပုံစံ အမြောက်အမြား ရှိနေနိုင်သည်။ အံ့ဩစရာကောင်းသည်မှာ သာမန်ဝါကျတစ်ကြောင်းအတွက်ပင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံပေါင်း ထောင်ချီ၍ ရှိနေနိုင်ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ အများစုမှာ လူသားတစ်ဦးအတွက် လုံးဝ အဓိပ္ပာယ်မရှိသော ပုံစံများ ဖြစ်နေတတ်သည်။ * ဝါကျခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Parsing) တွင် အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း နည်းလမ်းနှစ်မျိုး ရှိပါသည် - ** '''မှီခိုမှုအခြေပြု ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Dependency parsing):''' ဤနည်းလမ်းသည် ဝါကျတစ်ခုအတွင်းရှိ စကားလုံးအချင်းချင်း ဆက်နွှယ်မှုအပေါ်တွင်သာ အဓိကအာရုံစိုက်ပြီး ပင်မကံပုဒ် (Primary objects) နှင့် ကြိယာပုဒ် (Predicates) ကဲ့သို့သော အစိတ်အပိုင်းများကို အမှတ်အသားပြု ခွဲခြားပေးသည်။ ** '''အစိတ်အပိုင်းအခြေပြု ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Constituency parsing):''' ဤနည်းလမ်းသည် ဖြစ်တန်စွမ်းအခြေပြု ရှေ့နောက်ကင်းလွတ်သဒ္ဒါစနစ် (Probabilistic context-free grammar - PCFG) ကို အသုံးပြု၍ ဝါကျ၏ သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံသစ်ပင်ကြီးတစ်ခုလုံးကို အဆင့်ဆင့် တည်ဆောက်ပေးခြင်းအပေါ် အာရုံစိုက်သည်။ === စကားလုံးအဓိပ္ပာယ်ဗေဒ (Lexical semantics - စာသားနောက်ခံအတွင်းရှိ စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ၏ အဓိပ္ပာယ်) === [[ဖိုင်:Entity_Linking_-_Example_of_pipeline.png|thumb|An entity linking pipeline]] '''စကားလုံးအဓိပ္ပာယ်ဗေဒ (Lexical semantics)''' * ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ရှေ့နောက်စကားစပ် (Context) အတွင်းရှိ စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ၏ ကွန်ပျူတာသုံး တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်အစစ်အမှန် (Computational meaning) မှာ မည်သို့ဖြစ်သည်ကို ဖော်ထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ '''ဖြန့်ကျက်မှုအခြေပြု အဓိပ္ပာယ်ဗေဒ (Distributional semantics)''' * ဤစနစ်သည် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (Data) ထဲမှနေ၍ စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားပြုမှုပုံစံ (Semantic representations) များကို စက်က အလိုအလျောက် မည်သို့လေ့လာသင်ယူနိုင်မည်နည်း ဟူသောအချက်ကို လုပ်ဆောင်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ '''အမည်နာမများအား ခွဲခြားမှတ်မိခြင်း (Named entity recognition - NER)''' * ဤစနစ်သည် စာသားအဆက်မပြတ် စီးဆင်းလာမှု (Stream of text) အတွင်းရှိ မည်သည့်အချက်အလက်များသည် လူပုဂ္ဂိုလ်၊ နေရာဒေသ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်း စသည့် ကိုယ်ပိုင်နာမ် (Proper names) များ ဖြစ်ကြသည်ကို ခွဲခြားပေးပြီး၊ ၎င်းတို့သည် မည်သည့်အမျိုးအစား ဖြစ်သည် (ဥပမာ- လူပုဂ္ဂိုလ်၊ တည်နေရာ သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီ/အဖွဲ့အစည်း) ကိုပါ တိကျစွာ သတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ * အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကဲ့သို့ စာရေးစနစ်များတွင် စာလုံးကြီး (Capitalization) ဖြင့် ရေးသားခြင်းသည် အမည်နာမများကို ရှာဖွေရန် အထောက်အကူပြုနိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းသည် အမည်နာမ၏ အမျိုးအစား (လူလား၊ နေရာလား) ကို တိကျစွာ မခွဲခြားပေးနိုင်သည့်အပြင်၊ အမြဲတမ်းလည်း မမှန်ကန် သို့မဟုတ် မလုံလောက်နိုင်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် ဝါကျတစ်ကြောင်း၏ အစဦးဆုံး စာလုံးကိုလည်း စာလုံးကြီးဖြင့် ရေးသားလေ့ရှိပြီး ကိုယ်ပိုင်နာမ်အမည်များသည် စကားလုံးအတော်များများအထိ ရှည်လျားနိုင်ကာ အချို့စာလုံးများကိုသာ စာလုံးကြီးဖြင့် ရေးသားထားတတ်သည်။ ထို့အပြင် အနောက်တိုင်းစာရေးစနစ်မဟုတ်သော အခြားဘာသာစကားအများစု (ဥပမာ- မြန်မာ၊ တရုတ် သို့မဟုတ် အာရပ်) တွင် စာလုံးကြီး/စာလုံးသေး ဟူ၍ လုံးဝမရှိကြဘဲ၊ စာလုံးကြီးစနစ်ရှိသော ဘာသာစကားအချို့တွင်လည်း အမည်နာမများကို ခွဲခြားရန်အတွက် ၎င်းစနစ်ကို ပုံမှန်တစိုက်မတ်မတ် အသုံးမပြုကြပေ။ ဥပမာအားဖြင့် ဂျာမန်ဘာသာစကားသည် အမည်နာမ ဟုတ်ဟုတ် မဟုတ်ဟုတ် နာမ် (Nouns) အားလုံးကို စာလုံးကြီးဖြင့် ရေးသားလေ့ရှိပြီး၊ ပြင်သစ်နှင့် စပိန်ဘာသာစကားများတွင်မူ နာမဝိသေသနအဖြစ် အသုံးတော်ခံသော အမည်နာမများကို စာလုံးကြီးဖြင့် မရေးသားကြပေ။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို တိုကင်အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်း (Token classification) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref>{{Cite journal |last1=Kariampuzha |first1=William |date=2023 |title=Precision information extraction for rare disease epidemiology at scale |journal=Journal of Translational Medicine |language=en |volume=21 |issue=1 |page=157 |doi=10.1186/s12967-023-04011-y |pmc=9972634 |pmid=36855134 |doi-access=free |last2=Alyea |first2=Gioconda |last3=Qu |first3=Sue |last4=Sanjak |first4=Jaleal |last5=Mathé |first5=Ewy |last6=Sid |first6=Eric |last7=Chatelaine |first7=Haley |last8=Yadaw |first8=Arjun |last9=Xu |first9=Yanji |last10=Zhu |first10=Qian}}</ref> '''စိတ်ခံစားမှု ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Sentiment analysis)''' * စိတ်ခံစားမှု ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း ဆိုသည်မှာ စာသားများအတွင်း ဖော်ပြထားသော စိတ်ခံစားမှု သို့မဟုတ် လေသံကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပြီး အမျိုးအစား ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းပညာသည် ရေးသားထားသော စာသားကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီး ၎င်းစာသားသည် အကောင်းမြင်သဘော (Positive)၊ အဆိုးမြင်သဘော (Negative) သို့မဟုတ် ကြားနေသဘော (Neutral) မည်သည့် စိတ်ခံစားမှုကို ဖော်ပြနေသည်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးသည်။ * စိတ်ခံစားမှုကို အမျိုးအစားခွဲခြားသည့် မော်ဒယ် (Models) များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် စကားလုံး n-grams များ၊ စကားလုံးကြိမ်နှုန်းနှင့် ပြောင်းပြန်စာရွက်စာတမ်းကြိမ်နှုန်း အင်္ဂါရပ်များ (TF-IDF features)၊ လူကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားသော အင်္ဂါရပ်များကို အသုံးပြုကြသည် သို့မဟုတ် စာသားအစီအစဉ်များအတွင်းရှိ ရေရှည်နှင့် ရေတိုဆက်နွှယ်မှု နှစ်မျိုးလုံးကို မှတ်မိနိုင်စွမ်းရှိစေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲထားသည့် Deep learning models ကို အသုံးပြု၍ တွက်ချက်ကြသည်။ စိတ်ခံစားမှု ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်းကို အွန်လိုင်းလူမှုကွန်ရက်နှင့် ပလက်ဖောင်းအမျိုးမျိုးပေါ်ရှိ သုံးစွဲသူများ၏ ကုန်ပစ္စည်းသုံးသပ်ချက် ဝေဖန်ချက် (Customer reviews) များကို အလိုအလျောက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းကဏ္ဍ အမြောက်အမြားတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လက်တွေ့အသုံးချလျက် ရှိသည်။<ref name=":0" /> '''နည်းပညာသုံး ဝေါဟာရများ ထုတ်ယူခြင်း (Terminology extraction)''' * ဤလုပ်ငန်းစဉ်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပေးထားသော စာသားအချက်အလက်စုကြီး (Corpus) ထဲမှနေ၍ ဆက်စပ်မှုရှိသော နည်းပညာသုံး ဝေါဟာရများနှင့် အခေါ်အဝေါ်များကို ကွန်ပျူတာက အလိုအလျောက် ရှာဖွေထုတ်ယူပေးရန် ဖြစ်သည်။ '''စကားလုံးအဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားမှု ဖြေရှင်းခြင်း (Word-sense disambiguation - WSD)''' * ဘာသာစကားတစ်ခုတွင် စကားလုံးအတော်များများ၌ အဓိပ္ပာယ်တစ်ခုထက်မက ရှိနေတတ်ကြသဖြင့်၊ ကွန်ပျူတာသည် ရှေ့နောက်စကားစပ်အတွင်း အကိုက်ညီဆုံးနှင့် အဓိပ္ပာယ်အရှိဆုံး ဖြစ်မည့် အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို တိကျစွာ ရွေးချယ်ပေးရသည့် လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သည်။ ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ပုံမှန်အားဖြင့် စကားလုံးများနှင့် ၎င်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် စာရင်းများကို အဘိဓာန် သို့မဟုတ် WordNet ကဲ့သို့သော အွန်လိုင်း သတင်းအချက်အလက် အရင်းအမြစ်များဆီမှ ရယူအသုံးပြုကြသည်။ '''အမည်နာမ ချိတ်ဆက်ခြင်း (Entity linking)''' * ဝါကျအတွင်းရှိ စကားလုံးအတော်များများ (အထူးသဖြင့် ကိုယ်ပိုင်နာမ်များ) သည် ပြင်သစ်ကမ္ဘာရှိ တကယ့် အမည်နာမများနှင့် သက်ဆိုင်နေတတ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ရှေ့နောက်စကားစပ်အတွင်း ညွှန်းဆိုထားသော အဆိုပါစကားလုံးသည် မည်သည့်ထင်ရှားကျော်ကြားသူ၊ မည်သည့်နေရာဒေသ သို့မဟုတ် မည်သည့်ကုမ္ပဏီအဖွဲ့အစည်း (Entity) ကို အတိအကျ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်ကို ရွေးချယ်ချိတ်ဆက်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ === ဆက်နွှယ်မှုဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်ဗေဒ (Relational semantics - ဝါကျတစ်ကြောင်းချင်းစီ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်) === '''ပတ်သက်ဆက်နွှယ်မှု ထုတ်ယူခြင်း (Relationship extraction)''' * ဤစနစ်သည် စာသားအမြောက်အမြား (Chunk of text) ထဲမှနေ၍ ရှာဖွေတွေ့ရှိထားသော အမည်နာမများ (Named entities) အကြား မည်သို့ ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေကြသည်ကို ဖော်ထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပေးထားသော စာသားကို ဖတ်ရှုပြီး "မည်သူက မည်သူနှင့် အိမ်ထောင်ပြုထားသနည်း" သို့မဟုတ် "မည်သူက မည်သည့်ကုမ္ပဏီတွင် အလုပ်လုပ်သနည်း" စသည့် ဆက်စပ်မှုများကို ရှာဖွေပေးသည်။ '''အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Semantic parsing)''' * ဤစနစ်သည် စာသားတစ်ခု (ပုံမှန်အားဖြင့် ဝါကျတစ်ကြောင်း) ကို ရယူပြီး ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ်အစစ်အမှန်ကို ကွန်ပျူတာ နားလည်နိုင်သော ပုံသေကိုယ်စားပြုစနစ် (Formal representation) အဖြစ် ပြောင်းလဲထုတ်လုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ရုပ်ပြဂရပ်ဖ်ပုံစံ (ဥပမာ- AMR ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာမှု) သို့မဟုတ် သင်္ချာနည်းကျ ယုတ္တိဗေဒစနစ် (ဥပမာ- DRT ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာမှု) များဖြင့် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ဤစိန်ခေါ်မှုတွင် အခြေခံကျသော အခြားအဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ NLP လုပ်ငန်းစဉ်အချို့ (ဥပမာ- ကဏ္ဍအလိုက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်း၊ စကားလုံးအဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားမှုဖြေရှင်းခြင်း) ပါဝင်လေ့ရှိပြီး စာပိုဒ်တစ်ခုလုံး၏ အကြောင်းအရာကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာလေ့လာသည့် စကားပြောဆိုမှု/စာသားခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Discourse analysis) အထိလည်း တိုးချဲ့အသုံးချနိုင်သည်။ '''ကဏ္ဍအလိုက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်း (Semantic role labelling)''' * ဤစနစ်သည် ဝါကျတစ်ကြောင်းချင်းစီကို ကြည့်ရှုပြီး အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ ကြိယာအမျိုးအစားနှင့် အပြုအမူပုံစံများ (Semantic predicates / Verbal frames) ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်သည်။ ထို့နောက် ၎င်းအပြုအမူတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေကြသည့် အစိတ်အပိုင်းများကို အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ ကဏ္ဍများအလိုက် (ဥပမာ- မည်သူက ပြုလုပ်သူ (Agent) ဖြစ်သည်၊ မည်သူက အပြုခံရသူ (Patient) ဖြစ်သည် စသည်ဖြင့်) တိကျစွာ ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ === စာသားနှင့် စကားပြောဆိုမှုဗေဒ (Discourse - ဝါကျတစ်ကြောင်းထက်ကျော်လွန်သော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်) === '''ပူးတွဲညွှန်းဆိုမှု ဖြေရှင်းခြင်း (Coreference resolution)''' * ဤစနစ်သည် ဝါကျတစ်ကြောင်း သို့မဟုတ် စာသားအမြောက်အမြားကို ကြည့်ရှုပြီး မည်သည့်စကားလုံးများ ("Mentions") သည် ပြင်ပကမ္ဘာရှိ တူညီသောအရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် တူညီသောပုဂ္ဂိုလ် ("Entities") ကို ရည်ညွှန်းနေကြသည်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ နာမ်စားညွှန်းဆိုမှု ဖြေရှင်းခြင်း (Anaphora resolution) သည် ဤလုပ်ငန်းစဉ်၏ ထင်ရှားသော နမူနာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ပေါ်လွင်စေရန် နာမ်စား (Pronouns) များကို ၎င်းတို့ ရည်ညွှန်းသည့် နာမ် သို့မဟုတ် အမည်များနှင့် အတိအကျ ပြန်လည်တွဲဖက်ပေးသည်။ * ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ပူးတွဲညွှန်းဆိုမှု ဖြေရှင်းခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ညွှန်းဆိုပြသသော အသုံးအနှုန်းများအကြား ဆက်စပ်နေသည့် "ပေါင်းကူးဆက်နွှယ်မှုများ" (Bridging relationships) ကို ရှာဖွေခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် "သူသည် ဂျွန်၏အိမ်ထဲသို့ ရှေ့တံခါးမှတစ်ဆင့် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်" ဟူသော ဝါကျတွင် "ရှေ့တံခါး" သည် ညွှန်းဆိုပြသသော အသုံးအနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ကွန်ပျူတာက ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရမည့် ပေါင်းကူးဆက်နွှယ်မှုမှာ ၎င်းတံခါးသည် အခြားအဆောက်အအုံတစ်ခုခု၏ တံခါးမဟုတ်ဘဲ "ဂျွန်၏အိမ်၏ ရှေ့တံခါး" ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်အလက်အစစ်အမှန်ပင် ဖြစ်သည်။ '''စာသားနှင့် စကားပြောဆိုမှု ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Discourse analysis)''' * ဤကဏ္ဍတွင် ဆက်စပ်နေသော လုပ်ငန်းစဉ်အချို့ ပါဝင်သည်။ ပထမလုပ်ငန်းစဉ်မှာ စကားပြောဆိုမှုဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း (Discourse parsing) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ဆက်စပ်နေသော စာသားတစ်ခု၏ တည်ဆောက်ပုံကို ရှာဖွေပေးသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဝါကျတစ်ကြောင်းနှင့်တစ်ကြောင်းကြား ရှိနေသည့် ဆက်စပ်မှုသဘောသဘာဝများ (ဥပမာ- အသေးစိတ်ချဲ့ထွင်ရှင်းလင်းခြင်း၊ အကြောင်းပြချက်ပေးခြင်း၊ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖော်ပြခြင်း) ကို ဖော်ထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြားလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုမှာ စာသားတစ်ခုအတွင်း ပါဝင်သော "စကားပြောဆိုမှုဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များ" (Speech acts) ကို မှတ်မိခွဲခြားခြင်း ဖြစ်သည်။ (ဥပမာ- ဟုတ်မဟုတ် မေးခွန်း၊ အကြောင်းအရာမေးခွန်း၊ သာမန်ပြောဆိုချက် သို့မဟုတ် အခိုင်အမာပြောဆိုချက် စသည်ဖြင့် အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်း ဖြစ်သည်။) '''သွယ်ဝိုက်သော ကဏ္ဍအလိုက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်း (Implicit semantic role labelling)''' * ဤစနစ်သည် ဝါကျတစ်ကြောင်းအတွင်းရှိ အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ ကြိယာအမျိုးအစားများနှင့် ၎င်းဝါကျထဲတွင် အထင်အရှား ပါဝင်နေသည့် အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ ကဏ္ဍများကို ရှာဖွေခွဲခြားသည် (အထက်ပါ "ကဏ္ဍအလိုက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်း" ကို ကြည့်ပါ)။ ထို့နောက် ၎င်းဝါကျထဲတွင် တိုက်ရိုက်ထည့်သွင်း ဖော်ပြထားခြင်း မရှိသော်လည်း သွယ်ဝိုက်၍ ပါဝင်နေသည့် အဓိပ္ပာယ်ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍများကို ထပ်မံရှာဖွေသည်။ ၎င်းတို့ကို စာသား၏ အခြားနေရာတစ်ခုခုတွင် အထင်အရှား ဖော်ပြထားသော အချက်အလက်များနှင့် လုံးဝသတ်မှတ်ဖော်ပြထားခြင်း မရှိသော အချက်အလက်များဟူ၍ အမျိုးအစား ခွဲခြားပြီး၊ အခြားနေရာတွင် ပါဝင်နေသော အချက်အလက်များကို လက်ရှိဝါကျနောက်ခံနှင့် တိုက်ဆိုင်ကာ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖြေရှင်းပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းနှင့် အလွန်နီးစပ်သော အခြားလုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ Zero anaphora resolution ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ကတ္တား သို့မဟုတ် ကံပုဒ်များကို မြှုပ်၍ ရေးသားလေ့ရှိသော ဘာသာစကားများ (Pro-drop languages - ဥပမာ- မြန်မာ၊ ဂျပန်ဘာသာစကားများ) အတွက် ပူးတွဲညွှန်းဆိုမှု ဖြေရှင်းခြင်းကို တိုးချဲ့လုပ်ဆောင်ပေးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။ '''စာသားချင်း ဆီလျော်မှု ရှိမရှိ ဆုံးဖြတ်ခြင်း (Recognizing textual entailment)''' * ဤစနစ်သည် စာသားအပိုင်းအစ နှစ်ခုကို ရယူပြီး၊ စာသားတစ်ခု မှန်ကန်နေခြင်းသည် အခြားစာသားတစ်ခုကိုလည်း မှန်ကန်စေရန် တိုက်ရိုက်အကြောင်းပြချက် (Entails) ဖြစ်နေပါသလား၊ သို့မဟုတ် အခြားစာသား၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အဓိပ္ပာယ်ကို မှန်ကန်စေပါသလား၊ သို့မဟုတ် အခြားစာသားကို မှန်သည်ဖြစ်စေ မှားသည်ဖြစ်စေ ဖြစ်ခွင့်ပေးထားပါသလား စသည်ဖြင့် စာသားနှစ်ခု၏ ဆက်စပ်ထွက်ပေါ်လာမည့် ယုတ္တိဗေဒကို ဆုံးဖြတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="rte:11">PASCAL Recognizing Textual Entailment Challenge (RTE-7) https://tac.nist.gov//2011/RTE/</ref> '''အကြောင်းအရာအလိုက် ပိုင်းဖြတ်ခြင်းနှင့် မှတ်မိခြင်း (Topic segmentation and recognition)''' * ဤစနစ်သည် စာသားအမြောက်အမြားကို ဖတ်ရှုပြီး ၎င်းတို့ကို သီးသန့်အကြောင်းအရာ (Topic) တစ်ခုချင်းစီအလိုက် စာပိုဒ်ကဏ္ဍများအဖြစ် အပိုင်းပိုင်း ခွဲထုတ်ပေးကာ၊ ၎င်းခွဲထုတ်လိုက်သော ကဏ္ဍတစ်ခုချင်းစီသည် မည်သည့်အကြောင်းအရာကို ဖော်ပြနေသည်ကိုပါ အလိုအလျောက် သတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ '''ဆွေးနွေးတင်ပြချက်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်တူးဖော်ခြင်း (Argument mining)''' ဤလုပ်ငန်းစဉ်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်များ၏ အကူအညီဖြင့် သဘာဝဘာသာစကား စာသားများထဲမှနေ၍ အချက်အလက် အခြေအတင် ဆွေးနွေးတင်ပြချက် တည်ဆောက်ပုံများ (Argumentative structures) ကို အလိုအလျောက် ရှာဖွေထုတ်ယူပြီး ဖော်ထုတ်ရန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last1=Lippi |first1=Marco |date=2016-04-20 |title=Argumentation Mining: State of the Art and Emerging Trends |url=https://dl.acm.org/doi/10.1145/2850417 |journal=ACM Transactions on Internet Technology |language=en |volume=16 |issue=2 |pages=1–25 |doi=10.1145/2850417 |hdl=11585/523460 |issn=1533-5399 |s2cid=9561587 |hdl-access=free |last2=Torroni |first2=Paolo}}</ref> အဆိုပါ ဆွေးနွေးတင်ပြချက် တည်ဆောက်ပုံများတွင် အခြေခံအကြောင်းရင်းခံများ (Premise)၊ ကောက်ချက်များ (Conclusions)၊ ဆွေးနွေးတင်ပြချက်စနစ်နှင့် ပင်မဆွေးနွေးချက်နှင့် နောက်ဆက်တွဲဆွေးနွေးချက်တို့အကြား ဆက်နွှယ်မှုများ၊ သို့မဟုတ် စကားပြောဆိုမှုအတွင်းရှိ ပင်မဆွေးနွေးချက်နှင့် တန်ပြန်ချေပချက် (Counter-argument) တို့အကြား ဆက်စပ်မှုများ ပါဝင်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=Argument Mining – IJCAI2016 Tutorial |url=https://www.i3s.unice.fr/~villata/tutorialIJCAI2016.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418083659/https://www.i3s.unice.fr/~villata/tutorialIJCAI2016.html |archive-date=2021-04-18 |access-date=2021-03-09 |website=www.i3s.unice.fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=NLP Approaches to Computational Argumentation – ACL 2016, Berlin |url=http://acl2016tutorial.arg.tech/ |access-date=2021-03-09 |language=en-GB |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009000047/http://acl2016tutorial.arg.tech/ |archive-date=9 October 2024 |url-status=dead}}</ref> === အဆင့်မြင့် သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု အသုံးချလုပ်ငန်းများ (Higher-level NLP applications) === [[ဖိုင်:Use_of_Firefox'_'Translate_selection_to_English'_machine_translation_on_Commons_talk_meta_pages_02.png|thumb|Machine translation in Firefox]] '''အလိုအလျောက် အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြခြင်း (Automatic summarization / Text summarization)''' * ဤစနစ်သည် စာသားအမြောက်အမြား (Chunk of text) ကို ဖတ်ရှုပြီး ဖတ်ရှုရလွယ်ကူကာ အဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်သော အကျဉ်းချုပ်ကို အလိုအလျောက် ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းပညာကို သုတေသနစာတမ်းများ သို့မဟုတ် သတင်းစာများရှိ စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍမှ ဆောင်းပါးများကဲ့သို့ ပုံစံသတ်မှတ်ချက်ရှိပြီးသား စာသားများကို အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြရန်အတွက် အများဆုံး အသုံးပြုကြသည်။ '''သဒ္ဒါအမှား ပြင်ဆင်ခြင်း (Grammatical error correction)''' * သဒ္ဒါအမှားများကို ရှာဖွေခြင်းနှင့် ပြင်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာမှု အဆင့်အားလုံး (အသံဗေဒ/အက္ခရာအရေးအသား၊ စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံ၊ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံ၊ အဓိပ္ပာယ်ဗေဒနှင့် အသုံးချဘာသာဗေဒ) ပါဝင်သဖြင့် ဖြေရှင်းရမည့် ပြဿနာအကွာအဝေး အလွန်ကျယ်ပြန့်သည်။ အင်္ဂလိပ်စာကို ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုနေသူ သို့မဟုတ် လေ့လာနေသူ သန်းပေါင်းရာချီအပေါ် တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှုရှိသဖြင့် ဤနည်းပညာသည် အလွန်အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိလှသည်။ ထို့ကြောင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်ကတည်းက ဤနယ်ပယ်တွင် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ရမည့် သုတေသနလုပ်ငန်း အမြောက်အမြား ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Administration |title=Centre for Language Technology (CLT) |url=https://www.mq.edu.au/research/research-centres-groups-and-facilities/innovative-technologies/centres/centre-for-language-technology-clt |access-date=2021-01-11 |website=Macquarie University |language=en-au |archive-date=13 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113024726/https://www.mq.edu.au/research/research-centres-groups-and-facilities/innovative-technologies/centres/centre-for-language-technology-clt |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Shared Task: Grammatical Error Correction |url=https://www.comp.nus.edu.sg/~nlp/conll13st.html |access-date=2021-01-11 |website=www.comp.nus.edu.sg}}</ref><ref>{{Cite web |title=Shared Task: Grammatical Error Correction |url=https://www.comp.nus.edu.sg/~nlp/conll14st.html |access-date=2021-01-11 |website=www.comp.nus.edu.sg}}</ref> အက္ခရာအရေးအသား၊ စကားလုံးတည်ဆောက်ပုံ၊ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများတွင် GPT-2 ကဲ့သို့သော အစွမ်းထက်သည့် အာရုံကြောကွန်ရက်သုံး ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ တိုးတက်လာမှုကြောင့်၊ ဤပြဿနာကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်ကတည်းက အများအားဖြင့် ဖြေရှင်းပြီးသား ပြဿနာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး အသုံးချဆော့ဖ်ဝဲလ်အမျိုးမျိုး (ဥပမာ- Grammarly ကဲ့သို့သော စနစ်များ) တွင် ထည့်သွင်းရောင်းချနေပြီ ဖြစ်သည်။ '''ယုတ္တိဗေဒဘာသာစကားသို့ ပြောင်းလဲခြင်း (Logic translation)''' * ဤစနစ်သည် လူသားတို့ပြောဆိုသော သဘာဝဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားထားသည့် စာသားများကို ကွန်ပျူတာသင်္ချာနည်းကျ ပုံသေယုတ္တိဗေဒစနစ် (Formal logic) သို့ ပြောင်းလဲပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ '''စက်မှုဘာသာပြန်စနစ် (Machine translation - MT)''' * ဤစနစ်သည် လူသားဘာသာစကားတစ်ခုမှ အခြားလူသားဘာသာစကားတစ်ခုသို့ စာသားများကို အလိုအလျောက် ပြန်ဆိုပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် အခက်ခဲဆုံး ပြဿနာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး "AI-complete" (ဉာဏ်ရည်တု အပြည့်အဝရမှသာ ဖြေရှင်းနိုင်မည့် ပြဿနာ) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ အကြောင်းမှာ ဘာသာပြန်ခြင်းကို မှန်ကန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် လူသားတို့ ပိုင်ဆိုင်ထားသော အသိပညာ ဗဟုသုတအမျိုးအစားအားလုံး (သဒ္ဒါစနစ်၊ အဓိပ္ပာယ်ဗေဒနှင့် ပြင်ပကမ္ဘာမှ တကယ့်အချက်အလက်များ) ကို ကွန်ပျူတာက သိရှိနားလည်ထားရန် လိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ '''သဘာဝဘာသာစကားကို နားလည်အောင်လုပ်ဆောင်ခြင်း (Natural language understanding - NLU)''' * ဤစနစ်သည် စာသားအမြောက်အမြားကို ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်များက ပိုမိုလွယ်ကူစွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်မည့် ပထမအဆင့် ယုတ္တိဗေဒတည်ဆောက်ပုံများ (First-order logic structures) ကဲ့သို့သော ပုံသေကိုယ်စားပြုစနစ်များသို့ ပြောင်းလဲပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ သဘာဝဘာသာစကားကို နားလည်အောင်လုပ်ဆောင်ခြင်း (NLU) တွင် ပုံမှန်အားဖြင့် သဘာဝဘာသာစကားအယူအဆများကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်ထားသော အသုံးအနှုန်းများဆီမှ ထွက်ပေါ်လာနိုင်သည့် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အဓိပ္ပာယ်အမြောက်အမြားထဲမှနေ၍ အမှန်တကယ် ဆိုလိုရင်းဖြစ်သော စိတ်ကူးအဓိပ္ပာယ်ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပေးရသည်။ ဘာသာစကားဆိုင်ရာ မေတာမော်ဒယ်များ (Language metamodels) နှင့် ဗဟုသုတအလွှာအဆင့်ဆင့်စနစ်များ (Ontologies) ကို မိတ်ဆက်တည်ဆောက်ခြင်းသည် ထိရောက်သော်လည်း လက်တွေ့စမ်းသပ်ချက်အပေါ် အခြေခံသော ဖြေရှင်းနည်းများ ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန်အတွက် သဘာဝဘာသာစကား၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သွယ်ဝိုက်သောယူဆချက်များ (ဥပမာ- ကမ္ဘာပိတ်ယူဆချက် (Closed-world assumption) နှင့် ကမ္ဘာဖွင့်ယူဆချက် သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂလဓိဋ္ဌာန်ကျသော ဟုတ်/မဟုတ် နှင့် ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျသော မှန်/မှား) နှင့် ရောထွေးမှုမရှိစေဘဲ အတိအကျ ပုံသေဖော်ထုတ်နိုင်ရန် မျှော်မှန်းလုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite journal |last1=Duan |first1=Yucong |year=2011 |title=Formalizing Semantic of Natural Language through Conceptualization from Existence |url=http://www.ijimt.org/abstract/100-E00187.htm |journal=International Journal of Innovation, Management and Technology |volume=2 |issue=1 |pages=37–42 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009135952/http://www.ijimt.org/abstract/100-E00187.htm |archive-date=2011-10-09 |last2=Cruz |first2=Christophe}}</ref> '''သဘာဝဘာသာစကားကို ပြန်လည်ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း (Natural language generation - NLG)''' * ဤစနစ်သည် ကွန်ပျူတာဒေတာဘေ့စ်များထဲရှိ အချက်အလက်များ သို့မဟုတ် အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကို လူသားတို့ ဖတ်ရှုရလွယ်ကူသော ဘာသာစကားအဖြစ်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲ ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ '''စာအုပ်များ အလိုအလျောက် ရေးသားထုတ်လုပ်ခြင်း (Book generation)''' * ဤလုပ်ငန်းသည် စင်စစ်အားဖြင့် NLP သီးသန့်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု မဟုတ်သော်လည်း သဘာဝဘာသာစကား ပြန်လည်ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း (NLG) နှင့် အခြား NLP လုပ်ငန်းစဉ်များကို တိုးချဲ့ကာ စာအုပ်တစ်အုပ်လုံးကို အစအဆုံး ဖန်တီးပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် စည်းကမ်းချက်အခြေပြုစနစ် (Rule-based system) ကို အသုံးပြု၍ ပထမဆုံး စက်မှုဖန်တီးမှုစာအုပ် ဖြစ်သော "Racter, The policeman's beard is half-constructed" ကို ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=U B U W E B :: Racter |url=http://www.ubu.com/historical/racter/index.html |access-date=2020-08-17 |website=www.ubu.com}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အာရုံကြောကွန်ရက်ဖြင့် ပထမဆုံး ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည့် "1 the Road" စာအုပ်သည် စကားလုံးပေါင်း သန်း ၆၀ ကျော် ပါဝင်ပြီး ၎င်းကို ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်အဖြစ် ဈေးကွက်တင်ခဲ့သည်။ ဤစနစ်နှစ်ခုလုံးသည် အခြေခံအားဖြင့် ဆန်းပြားသော်လည်း အတွင်းစိတ်အဓိပ္ပာယ် လုံးဝမပါဝင်သော (Semantics-free) ဘာသာစကားမော်ဒယ်များသာ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင်မူ သိပ္ပာယ်ဆိုင်ရာ ပထမဆုံး စက်မှုဖန်တီးမှုစာအုပ် ဖြစ်သော "Beta Writer, Lithium-Ion Batteries, Springer, Cham" ကို ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=Writer |first=Beta |date=2019 |title=Lithium-Ion Batteries |isbn=978-3-030-16799-8 |language=en-gb |doi=10.1007/978-3-030-16800-1 |s2cid=155818532}}</ref> ၎င်းစာအုပ်သည် ယခင်စာအုပ်များနှင့်မတူဘဲ တကယ့်ပြင်ပကမ္ဘာမှ အချက်အလက်အစစ်အမှန်များအပေါ် အခြေခံထားပြီး စာသားအကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြခြင်း နည်းပညာကို အသုံးပြု၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ '''စာရွက်စာတမ်းဆိုင်ရာ ဉာဏ်ရည်တုစနစ် (Document AI)''' * စာရွက်စာတမ်းဆိုင်ရာ ဉာဏ်ရည်တု ပလက်ဖောင်း (Document AI platform) သည် NLP နည်းပညာ၏ အပေါ်တွင် ထပ်ဆင့်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဉာဏ်ရည်တု၊ စက်သင်ယူမှု သို့မဟုတ် NLP ဆိုင်ရာ ကြိုတင်အတွေ့အကြုံ လုံးဝမရှိသော သာမန်အသုံးပြုသူများကိုပင် မတူညီသော စာရွက်စာတမ်းအမျိုးအစားများထဲမှ မိမိတို့လိုအပ်သည့် သီးသန့်အချက်အလက်များကို ထုတ်ယူနိုင်စေရန် ကွန်ပျူတာကို အလွယ်တကူ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးနိုင်သည်။ NLP စွမ်းအင်သုံး Document AI သည် နည်းပညာပိုင်း ကျွမ်းကျင်မှုမရှိသော လုပ်ငန်းခွင်အဖွဲ့များ (ဥပမာ- ရှေ့နေများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ခွဲမ်းစိပ်ဖြာသူများနှင့် စာရင်းကိုင်များ) အနေဖြင့် စာရွက်စာတမ်းများထဲတွင် ဝှက်ကွယ်နေသည့် အချက်အလက်များကို လျင်မြန်စွာ ရှာဖွေကြည့်ရှုနိုင်အောင် စွမ်းဆောင်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |date=11 April 2019 |title=Document Understanding AI on Google Cloud (Cloud Next '19) – YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=7dtl650D0y0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113024419/https://www.youtube.com/watch?v=7dtl650D0y0&feature=youtu.be |archive-date=13 January 2026 |access-date=2021-01-11 |website=www.youtube.com |url-status=bot: unknown }}</ref> '''အပြန်အလှန် စကားပြောဆိုမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Dialogue management)''' * ဤစနစ်သည် လူသားတစ်ဦးနှင့် အပြန်အလှန် စကားပြောဆို ဆက်သွယ်နိုင်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ထားသော ကွန်ပျူတာစနစ်များ (ဥပမာ- Chatbots များနှင့် Voice assistants များ) ဖြစ်ကြသည်။ '''မေးခွန်းနှင့်အဖြေစနစ် (Question answering)''' * ဤစနစ်သည် လူသားဘာသာစကားဖြင့် မေးမြန်းထားသော မေးခွန်းတစ်ခုကို ဖတ်ရှုပြီး ၎င်းနှင့်ကိုက်ညီမည့် အဖြေမှန်ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်မေးခွန်းများတွင် အတိအကျ မှန်ကန်သော အဖြေတစ်ခု ရှိတတ်ကြသော်လည်း (ဥပမာ- "ကနေဒါနိုင်ငံ၏ မြို့တော်မှာ ဘာလဲ?")၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အဖြေအတိအကျမရှိဘဲ ကျယ်ပြန့်စွာ တွေးတောရသော မေးခွန်းများကိုလည်း ထည့်သွင်းတွက်ချက်ကြသည် (ဥပမာ- "ဘဝရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ဘာလဲ?")။ '''စာသားမှ ပုံရိပ်ဖန်တီးခြင်း (Text-to-image generation)''' * ဤစနစ်သည် ပေးထားသော ပုံရိပ်တစ်ခု၏ ဖော်ပြချက်စာသားကို ဖတ်ရှုပြီး၊ ၎င်းဖော်ပြချက်နှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီမည့် ပုံရိပ် (Image) တစ်ခုကို အလိုအလျောက် ထုတ်လုပ်ဖန်တီးပေးခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Robertson |first=Adi |date=2022-04-06 |title=OpenAI's DALL-E AI image generator can now edit pictures, too |url=https://www.theverge.com/2022/4/6/23012123/openai-clip-dalle-2-ai-text-to-image-generator-testing |access-date=2022-06-07 |website=The Verge |language=en}}</ref> '''စာသားမှ မြင်ကွင်းဖန်တီးခြင်း (Text-to-scene generation)''' * ဤစနစ်သည် ပေးထားသော မြင်ကွင်းတစ်ခု၏ ဖော်ပြချက်စာသားကို အခြေခံ၍ ၎င်းမြင်ကွင်း၏ သုံးဖက်မြင်မော်ဒယ် (3D model of the scene) တစ်ခုကို အလိုအလျောက် တည်ဆောက်ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=The Stanford Natural Language Processing Group |url=https://nlp.stanford.edu/projects/text2scene.shtml |access-date=2022-06-07 |website=nlp.stanford.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20240809100710/https://nlp.stanford.edu/projects/text2scene.shtml |archive-date=9 August 2024 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Coyne |first1=Bob |date=2001-08-01 |title=Proceedings of the 28th annual conference on Computer graphics and interactive techniques |last2=Sproat |first2=Richard |publisher=Association for Computing Machinery |isbn=978-1-58113-374-5 |series=SIGGRAPH '01 |location=New York, NY, USA |pages=487–496 |chapter=WordsEye |doi=10.1145/383259.383316 |chapter-url=https://doi.org/10.1145/383259.383316 |s2cid=3842372}}</ref> '''စာသားမှ ဗီဒီယိုဖန်တီးခြင်း (Text-to-video)''' * ဤစနစ်သည် ပေးထားသော ဗီဒီယိုတစ်ခု၏ ဖော်ပြချက်စာသားကို ဖတ်ရှုပြီး၊ ၎င်းဖော်ပြချက်နှင့် ကိုက်ညီမည့် ဗီဒီယို (Video) တစ်ခုကို အလိုအလျောက် ဖန်တီးပေးခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-11-02 |title=Google announces AI advances in text-to-video, language translation, more |url=https://venturebeat.com/ai/google-announces-ai-advances-in-text-to-video-language-translation-more/ |access-date=2022-11-09 |website=VentureBeat |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=2022-09-29 |title=Meta's new text-to-video AI generator is like DALL-E for video |url=https://www.theverge.com/2022/9/29/23378210/meta-text-to-video-ai-generation-make-a-video-model-dall-e |access-date=2022-11-09 |website=The Verge |language=en-US}}</ref> == ယေဘုယျ ဦးတည်ချက်များနှင့် (ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော) အနာဂတ်လမ်းကြောင်းများ (General tendencies and future directions) == ဤနယ်ပယ်တွင် ရေရှည်ဖြစ်ထွန်းခဲ့သော ဖြစ်စဉ်များအပေါ် အခြေခံ၍ NLP ၏ အနာဂတ်ဦးတည်ချက်များကို ခန့်မှန်းတွက်ချက်နိုင်သည်။ CoNLL Shared Tasks ၏ ရေရှည်သုတေသန စီးရီးများအရ ဦးတည်ချက် သုံးခုကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်<ref>{{Cite web |title=Previous shared tasks {{!}} CoNLL |url=https://www.conll.org/previous-tasks |access-date=2021-01-11 |website=www.conll.org}}</ref> - * '''သဘာဝဘာသာစကား၏ ပိုမိုနက်ရှိုင်းပြီး စိတ္တဇဆန်သော "သိမြင်မှု" (Cognitive) ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများကို ပိုမိုအာရုံစိုက်လာခြင်း:''' (၁၉၉၉-၂၀၀၁ တွင် အပေါ်ယံစာကြောင်းခွဲခြင်း၊ ၂၀၀၂-၀၃ တွင် အမည်နာမများအား ခွဲခြားမှတ်မိခြင်း၊ ၂၀၀၆-၀၉/၂၀၁၇-၁၈ တွင် မှီခိုမှုဝါကျဖွဲ့စည်းပုံ၊ ၂၀၀၄-၀၅/၂၀၀၈-၀၉ တွင် ကဏ္ဍအလိုက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်း၊ ၂၀၁၁-၁၂ တွင် ပူးတွဲညွှန်းဆိုမှုဖြေရှင်းခြင်း၊ ၂၀၁၅-၁၆ တွင် စကားပြောဆိုမှုဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း၊ ၂၀၁၉ တွင် အဓိပ္ပာယ်ဗေဒဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာခြင်း စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် တိုးတက်လာခဲ့သည်။) * '''ဘာသာစကားမျိုးစုံသုံးစနစ် (Multilinguality) နှင့် ပုံစံမျိုးစုံသုံးစနစ် (Multimodality) များအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု တိုးပွားလာခြင်း:''' (၁၉၉၉ ကတည်းက အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား၊ ၂၀၀၂ မှစ၍ စပိန်နှင့် ဒတ်ခ်ျ၊ ၂၀၀၃ မှစ၍ ဂျာမန်၊ ၂၀၀၆ မှစ၍ ဘူဂေးရီးယား၊ ဒိန်းမတ်၊ ဂျပန်၊ ပေါ်တူဂီ၊ ဆလိုဗေးနီးယား၊ ဆွီဒင်နှင့် တူရကီ၊ ၂၀၀၇ မှစ၍ ဘတ်စ်ခ်၊ ကာတာလန်၊ တရုတ်၊ ဂရိ၊ ဟန်ဂေရီ၊ အီတလီ၊ တူရကီ၊ ၂၀၀၉ မှစ၍ ချက်၊ ၂၀၁၂ မှစ၍ အာရပ်၊ ၂၀၁၇ တွင် ဘာသာစကား ၄၀ ကျော်၊ ၂၀၁၈ တွင် ဘာသာစကား ၆၀ ကျော်မှ ၁၀၀ ကျော်အထိ တိုးချဲ့ သုတေသနပြုလာနိုင်ခဲ့သည်။) * '''သင်္ကေတအခြေပြု ကိုယ်စားပြုစနစ်များကို ဖယ်ရှားပစ်ခြင်း:''' (စည်းကမ်းချက်အခြေပြုစနစ်များမှတစ်ဆင့် လမ်းညွှန်မှုပါသော စက်သင်ယူမှုစနစ်များဆီသို့၊ ၎င်းမှတစ်ဆင့် လမ်းညွှန်မှုအားနည်းသော စက်သင်ယူမှုနည်းလမ်းများ၊ အချက်အလက်များကို ကိုယ်စားပြုသင်ယူခြင်း (Representation learning) နှင့် အစမှအဆုံး တိုက်ရိုက်တွက်ချက်သော စနစ်များ (End-to-end systems) ဆီသို့ ကူးပြောင်းလာခြင်း ဖြစ်သည်။) === သိမြင်နားလည်မှုစွမ်းရည် (Cognition) === အဆင့်မြင့် သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု (NLP) အသုံးချလုပ်ငန်း အများစုတွင် လူသားတို့၏ ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်သော အပြုအမူများနှင့် သဘာဝဘာသာစကားကို အမှန်တကယ် နားလည်သဘောပေါက်သည့် ပုံစံမျိုးကို တုပလုပ်ဆောင်သော အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ကြသည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ပြောရလျှင် ပိုမိုအဆင့်မြင့်လာသော သိမြင်နားလည်မှုဆိုင်ရာ အပြုအမူများကို နည်းပညာအရ လက်တွေ့အသုံးချနိုင်အောင် ဖန်တီးခြင်းသည် NLP ၏ အဓိက တိုးတက်ပြောင်းလဲလာသည့် လမ်းကြောင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည် (အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော CoNLL shared tasks များ၏ ဦးတည်ချက်များကို ကြည့်ပါ)။ "သိမြင်နားလည်မှုစွမ်းရည်" (Cognition) ဆိုသည်မှာ "အတွေးအခေါ်၊ အတွေ့အကြုံနှင့် အာရုံခံစားမှုများမှတစ်ဆင့် ဗဟုသုတနှင့် နားလည်သဘောပေါက်မှုများကို ရယူဆည်းပူးသည့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက် သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းစဉ်" ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Cognition |url=https://www.lexico.com/definition/cognition |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715113427/https://www.lexico.com/definition/cognition |archive-date=July 15, 2020 |access-date=6 May 2020 |website=Lexico |publisher=[[Oxford University Press]] and [[Dictionary.com]]}}</ref> သိမြင်မှုသိပ္ပာယ်ပညာရပ် (Cognitive science) ဆိုသည်မှာ လူသားတို့၏ စိတ်နှင့် ၎င်း၏လုပ်ငန်းစဉ်များကို နယ်ပယ်စုံပညာရပ်များ ပေါင်းစပ်၍ သိပ္ပာယ်နည်းကျ သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |date=8 August 2014 |title=Ask the Cognitive Scientist |url=http://www.aft.org/newspubs/periodicals/ae/summer2002/willingham.cfm |website=American Federation of Teachers |quote=Cognitive science is an interdisciplinary field of researchers from Linguistics, psychology, neuroscience, philosophy, computer science, and anthropology that seek to understand the mind.}}</ref> သိမြင်မှုဘာသာဗေဒ (Cognitive linguistics) ဆိုသည်မှာ စိတ်ပညာနှင့် ဘာသာဗေဒ နယ်ပယ်နှစ်ခုလုံးမှ ဗဟုသုတနှင့် သုတေသနများကို ပေါင်းစပ်ထားသော ဘာသာဗေဒ၏ နယ်ပယ်စုံခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |last=Robinson |first=Peter |year=2008 |title=Handbook of Cognitive Linguistics and Second Language Acquisition |publisher=Routledge |isbn=978-0-805-85352-0 |pages=3–8}}</ref> အထူးသဖြင့် သင်္ကေတအခြေပြု NLP (Symbolic NLP) ခေတ်ကာလအတွင်း၌ ကွန်ပျူတာသုံး ဘာသာဗေဒ နယ်ပယ်သည် သိမြင်မှုဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများနှင့် အလွန်ခိုင်မာသော ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဂျော့ခ်ျ လေကော့ဗ် (George Lakoff) သည် သိမြင်မှုသိပ္ပာယ်ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အမြင်နှင့် သိမြင်မှုဘာသာဗေဒ၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များကို အသုံးပြု၍<ref>{{Cite book |last=Lakoff |first=George |year=1999 |title=Philosophy in the Flesh: The Embodied Mind and Its Challenge to Western Philosophy; Appendix: The Neural Theory of Language Paradigm |publisher=New York Basic Books |isbn=978-0-465-05674-3 |pages=569–583}}</ref> NLP အယ်လ်ဂိုရီသမ်များ တည်ဆောက်နိုင်မည့် နည်းလမ်းတစ်ခုကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိကအချက် နှစ်ချက်ဖြင့် အဆိုပြုခဲ့သည် - # '''သဘောတရားအခြေခံ တင်စားချက်သီအိုရီ (Theory of conceptual metaphor) ကို အသုံးချခြင်း''' လေကော့ဗ်က ဤသီအိုရီကို "စိတ်ကူးတစ်ခုအား အခြားစိတ်ကူးတစ်ခု၏ အသုံးအနှုန်းများဖြင့် နားလည်ခြင်း" ဟု ရှင်းပြထားပြီး ၎င်းသည် စာရေးသူ၏ ဆိုလိုရင်းရည်ရွယ်ချက်ကို သိရှိစေရန် အထောက်အကူပြုသည်။<ref>{{Cite book |last=Strauss |first=Claudia |year=1999 |title=A Cognitive Theory of Cultural Meaning |url=https://archive.org/details/cognitivetheoryo0000stra |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-59541-4 |pages=[https://archive.org/details/cognitivetheoryo0000stra/page/156 156]–164}}</ref> ဥပမာအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး "big" (ကြီးမားသော) ကို နှိုင်းယှဉ်မှုတစ်ခုတွင် အသုံးပြုသည့်အခါ ("That is a big tree" - ထိုအပင်သည် ကြီးမားသောအပင် ဖြစ်သည်) စာရေးသူသည် ၎င်းအပင်သည် အခြားအပင်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် သို့မဟုတ် မိမိအတွေ့အကြုံအရ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ထွားကျိုင်းကြီးမားသည်ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းကို တင်စားချက်အဖြစ် သုံးစွဲသည့်အခါတွင်မူ ("Tomorrow is a big day" - မနက်ဖြန်သည် နေ့ထူးနေ့မြတ်ကြီး ဖြစ်သည်) စာရေးသူသည် အရေးကြီးမှုသဘောကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းအပြင် "She is a big person" (သူမသည် ကြီးမြတ်သူ/ကြီးမားသူ ဖြစ်သည်) ဟူသော အခြားအသုံးအနှုန်းများ၏ နောက်ကွယ်မှ ရည်ရွယ်ချက်မှာမူ နောက်ထပ် အချက်အလက်များ ထပ်မံမရရှိပါက လူသားတစ်ဦးအတွက်ဖြစ်စေ၊ သိမြင်မှုအခြေပြု NLP စနစ်အတွက်ဖြစ်စေ အဓိပ္ပာယ် အနည်းငယ် ဝေဝါးနေဦးမည် ဖြစ်သည်။ # '''စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ၊ စာသား၊ ဝါကျ သို့မဟုတ် စာပိုဒ်တစ်ခု၏ ဆက်စပ်အဓိပ္ပာယ်ကို တိုင်းတာခြင်း''' ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာမည့် စာသား၏ ရှေ့နှင့်နောက်တွင် ပါရှိသော အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံ၍ ၎င်းစာသား၏ "ဆက်စပ်အဓိပ္ပာယ် တိုင်းတာမှုနှုန်း" (Relative measure of meaning) ကို သတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဖြစ်တန်စွမ်းအခြေပြု ရှေ့နောက်ကင်းလွတ်သဒ္ဒါစနစ် (PCFG) ကဲ့သို့သော နည်းလမ်းများဖြင့် လုပ်ဆောင်သည်။ အဆိုပါ အယ်လ်ဂိုရီသမ်များအတွက် သင်္ချာညီမျှခြင်းကို [https://worldwide.espacenet.com/patent/search/family/055314712/publication/US9269353B1?q=pn%3DUS9269353 အမေရိကန် မူပိုင်ခွင့်အမှတ် ၉၂၆၉၃၅၃] ([https://worldwide.espacenet.com/patent/search/family/055314712/publication/US9269353B1?q=pn%3DUS9269353 US Patent 9269353]) တွင် အောက်ပါအတိုင်း တင်ပြထားသည်<ref>{{cite patent|country=US|number=9269353|status=patent}}</ref> - :: <math> {RMM(token_N)} = {PMM(token_N)} \times \frac{1}{2d} \left (\sum_{i=-d}^d {((PMM(token_{N})} \times {PF(token_{N-i},token_N,token_{N+i}))_i}\right ) </math> :: ''ယင်းညီမျှခြင်းတွင် -'' :::* '''RMM''' သည် ဆက်စပ်အဓိပ္ပာယ် တိုင်းတာမှုနှုန်း (Relative measure of meaning) ဖြစ်သည်။ :::* '''token''' သည် စာသားအပိုင်းအစ၊ ဝါကျ၊ စာသားစု သို့မဟုတ် စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ ဖြစ်သည်။ :::* '''N''' သည် ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာနေသော တိုကင် (Tokens) အရေအတွက် ဖြစ်သည်။ :::* '''PMM''' သည် ဘာသာစကားအချက်အလက်စု (Corpora) အပေါ် အခြေခံ၍ တွက်ချက်ထားသော အဓိပ္ပာယ် ဖြစ်နိုင်ခြေနှုန်း ဖြစ်သည်။ :::* '''d''' သည် တိုကင်ပေါင်း N အရေအတွက်အတွင်း အဆိုပါတိုကင် တည်ရှိနေသော သုညမဟုတ်သည့် တည်နေရာ (Location) ဖြစ်သည်။ :::* '''PF''' သည် ထိုဘာသာစကားအတွက် သီးသန့်သတ်မှတ်ထားသော ဖြစ်တန်စွမ်း လုပ်ဆောင်ချက် (Probability function) ဖြစ်သည်။ သိမြင်မှုဘာသာဗေဒနှင့် ဆက်နွှယ်မှုများသည် NLP ၏ သမိုင်းဝင် အမွေအနှစ်များဖြစ်သော်လည်း ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ကိန်းဂဏန်းအခြေပြုစနစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို ထည့်သွင်းဆွေးနွေးမှု နည်းပါးသွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နည်းပညာအရ လက်တွေ့အသုံးချနိုင်မည့် သိမြင်မှုဆိုင်ရာ စံနမူနာမော်ဒယ်များ (Cognitive models) ကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် သိမြင်မှုသဒ္ဒါ (Cognitive grammar)<ref>{{Cite web |title=Universal Conceptual Cognitive Annotation (UCCA) |url=https://universalconceptualcognitiveannotation.github.io/ |access-date=2021-01-11 |website=Universal Conceptual Cognitive Annotation (UCCA) |language=en-US}}</ref>၊ လုပ်ငန်းဆောင်တာအခြေပြုသဒ္ဒါ (Functional grammar)<ref>Rodríguez, F. C., & Mairal-Usón, R. (2016). [https://www.redalyc.org/pdf/1345/134549291020.pdf Building an RRG computational grammar]. ''Onomazein'', (34), 86–117.</ref>၊ တည်ဆောက်ပုံအခြေပြုသဒ္ဒါ (Construction grammar)<ref>{{Cite web |title=Fluid Construction Grammar – A fully operational processing system for construction grammars |url=https://www.fcg-net.org/ |access-date=2021-01-11 |language=en-US |archive-date=14 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260714032001/https://fcg-net.org/ |url-status=dead }}</ref>၊ ကွန်ပျူတာသုံး စိတ်ပညာဘာသာဗေဒနှင့် သိမြင်မှုဆိုင်ရာ အာရုံကြောသိပ္ပာယ်ပညာရပ် (ဥပမာ- ACT-R) စသည့် မူဘောင်အမျိုးမျိုးအတွင်း ဆက်လက်ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ACL Member Portal {{!}} The Association for Computational Linguistics Member Portal |url=https://www.aclweb.org/portal/ |access-date=2021-01-11 |website=www.aclweb.org}}</ref> သို့သော် ၎င်းတို့သည် ပင်မရေစီးကြောင်း NLP နယ်ပယ် (ACL ၏ အဓိကညီလာခံကြီးများတွင် ပါဝင်မှုအပေါ် တိုင်းတာချက်အရ) တွင် အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ လက်ခံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မကြာသေးမီကမှ သိမြင်မှုအခြေပြု NLP ၏ အတွေးအခေါ်များကို နည်းပညာ၏ အလုပ်လုပ်ပုံကို ပြန်လည်ရှင်းပြနိုင်စွမ်း (Explainability) ရရှိစေရန်အတွက် "သိမြင်မှုအခြေပြု ဉာဏ်ရည်တု"<ref>{{Cite web |title=Chunks and Rules |url=https://www.w3.org/Data/demos/chunks/chunks.html |access-date=2021-01-11 |website=W3C |language=en}}</ref> (Cognitive AI) ဟူသော အယူအဆအောက်တွင် ပြန်လည်အသက်သွင်းလာခဲ့သည်။ ထို့အတူ သိမြင်မှုအခြေပြု NLP ၏ အတွေးအခေါ်များသည် ပုံစံမျိုးစုံသုံး နည်းပညာ (Multimodal NLP) ဆိုင်ရာ အာရုံကြောကွန်ရက် မော်ဒယ်များတွင်လည်း (အထင်အရှား ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလေ့ မရှိသော်လည်း<ref>{{Cite journal |last1=Socher |first1=Richard |year=2014 |title=Grounded Compositional Semantics for Finding and Describing Images with Sentences |journal=Transactions of the Association for Computational Linguistics |volume=2 |pages=207–218 |doi=10.1162/tacl_a_00177 |s2cid=2317858 |doi-access=free |last2=Karpathy |first2=Andrej |last3=Le |first3=Quoc V. |last4=Manning |first4=Christopher D. |last5=Ng |first5=Andrew Y.}}</ref>) သဘာဝအတိုင်း ကိန်းဝပ်လျက် ရှိသည်။ ၎င်းအပြင် ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာ တိုးတက်လာမှု၊ အထူးသဖြင့် အဆင့်မြင့် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး|ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ]] (Large language models) ကို အသုံးပြုထားသည့်<ref>{{Cite arXiv|title=Language models show human-like content effects on reasoning, Dasgupta, Lampinen et al|eprint=2207.07051|language=en|last1=Dasgupta|first1=Ishita|last2=Lampinen|first2=Andrew K.|last3=Chan|first3=Stephanie C. Y.|last4=Creswell|first4=Antonia|last5=Kumaran|first5=Dharshan|last6=McClelland|first6=James L.|last7=Hill|first7=Felix|year=2022|class=cs.CL}}</ref> ကိရိယာများနှင့် နည်းပညာများ၊ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်ကောလိပ် (University College London) မှ ဗြိတိန်အာရုံကြောသိပ္ပာယ်ပညာရှင်နှင့် သီအိုရီပညာရှင် ကားလ် ဂျေ ဖရစ္စတန် (Karl J. Friston) ၏ စွမ်းအင်လွတ်နိယာမ (Free energy principle)<ref>{{Cite book |last=Friston |first=Karl J. |year=2022 |title=Active Inference: The Free Energy Principle in Mind, Brain, and Behavior; Chapter 4 The Generative Models of Active Inference |publisher=The MIT Press |isbn=978-0-262-36997-8}}</ref> အပေါ် အခြေခံထားသော အထွေထွေဉာဏ်ရည်တု (Artificial general intelligence - AGI) ဆိုင်ရာ အနာဂတ်ဦးတည်ချက်သစ်များတွင်လည်း ဤသိမြင်မှုအယူအဆများကို ထည့်သွင်းအသုံးပြုနေကြပြီ ဖြစ်သည်။ == အခြားကြည့်ရန် == * [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]] * [[အလွှာစုံသင်ယူမှုစနစ်]] * [[ဉာဏ်ရည်တု အင်ဂျင်နီယာပညာ]] == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|30em}} == နောက်ထပ်ဖတ်ရှုရန် == <templatestyles src="Refbegin/styles.css" />{{Refbegin}} * {{Cite journal |last1=Bates |first1=M |year=1995 |title=Models of natural language understanding |url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1995-10-24_92_22/page/9977 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=92 |issue=22 |pages=9977–9982 |bibcode=1995PNAS...92.9977B |doi=10.1073/pnas.92.22.9977 |pmc=40721 |pmid=7479812 |doi-access=free}} * Steven Bird, Ewan Klein, and Edward Loper (2009). ''Natural Language Processing with Python''. O'Reilly Media. {{ISBN|978-0-596-51649-9}}. * [[Kenna Hughes-Castleberry]], "A Murder Mystery Puzzle: The literary puzzle ''[[Cain's Jawbone]]'', which has stumped humans for decades, reveals the limitations of natural-language-processing algorithms", ''[[Scientific American]]'', vol. 329, no. 4 (November 2023), pp.&nbsp;81–82. "This murder mystery competition has revealed that although NLP ([[natural-language processing]]) models are capable of incredible feats, their abilities are very much limited by the amount of [[context (linguistics)|context]] they receive. This [...] could cause [difficulties] for researchers who hope to use them to do things such as analyze [[ancient language]]s. In some cases, there are few historical records on long-gone [[civilization]]s to serve as [[training data]] for such a purpose." (p.&nbsp;82.) * Daniel Jurafsky and James H. Martin (2008). ''Speech and Language Processing'', 2nd edition. Pearson Prentice Hall. {{ISBN|978-0-13-187321-6}}. * Mohamed Zakaria Kurdi (2016). ''Natural Language Processing and Computational Linguistics: speech, morphology, and syntax'', Volume 1. ISTE-Wiley. {{ISBN|978-1848218482}}. * Mohamed Zakaria Kurdi (2017). ''Natural Language Processing and Computational Linguistics: semantics, discourse, and applications'', Volume 2. ISTE-Wiley. {{ISBN|978-1848219212}}. * Christopher D. Manning, Prabhakar Raghavan, and Hinrich Schütze (2008). ''Introduction to Information Retrieval''. Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-86571-5}}. [http://nlp.stanford.edu/IR-book/ Official html and pdf versions available without charge.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210504232558/https://nlp.stanford.edu/IR-book/ |date=4 May 2021 }} * Christopher D. Manning and Hinrich Schütze (1999). ''Foundations of Statistical Natural Language Processing''. The MIT Press. {{ISBN|978-0-262-13360-9}}. * David M. W. Powers and Christopher C. R. Turk (1989). ''Machine Learning of Natural Language''. Springer-Verlag. {{ISBN|978-0-387-19557-5}}. {{Refend}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Commons category-inline}} [[ကဏ္ဍ:သဘာဝဘာသာစကား စီမံဆောင်ရွက်မှု]] [[ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာသုံး ဘာသာဗေဒ]] sd8ps3y4yc4nkwrptydk45i7ziu12we 0 289652 1061639 1044749 2026-11-05T06:29:31Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061639 wikitext text/x-wiki {{Infobox power station |name =သပြေဝ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ |image = |image_caption = |country = {{flag|MYA}} |location= မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သာစည်မြို့နယ်၊ သပြေဝကျေးရွာ | coordinates = {{coord|20|58|19|N|96|0|47|E|display=inline,title}} |owner =[[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန]] |status =O |th_fuel_primary = |ps_combined_cycle = |ps_units_operational= |ps_electrical_capacity=၃၀ မဂ္ဂါဝပ်<ref>{{cite web|url=https://moep.gov.mm/mm/ignite/page/289|title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းတည်ဆောက်ပြီးဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|work=လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန|access-date=28 July 2026|archive-date=17 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260317000124/https://moep.gov.mm/mm/ignite/page/289|url-status=live}}</ref> |commissioned =၂၀၂၁ |decommissioned = |extra = }} '''သပြေဝ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ''' သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[သာစည်မြို့နယ်]]၊ သပြေဝကျေးရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် စတင်လည်ပတ်သော ၃၀ မဂ္ဂါဝမ်ရှိ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမျှလျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကီလိုဝပ် နာရီသန်းပေါင်း ၆၆ သန်း ထုတ်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/spewnereaangkhnnycmangsundhaattaaapeckrunsnny-mnmaaniungngnttng-duttiymeaak|title=သပြေဝနေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံးဓာတ်အားပေးစက်ရုံသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည့်စက်ရုံဖြစ် တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမျှလျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကီလိုဝပ် နာရီသန်းပေါင်း ၆၆ သန်း ထုတ်လုပ်ပေးလျက်ရှိ|work=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|access-date=28 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%9E%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%9D%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80/|title=သပြေဝဆိုလာဓာတ်အားပေးစက်ရုံအနီးရှိ မြေ လွတ်မြေရိုင်းများတွင် ဆိုလာစီမံကိန်းအသစ်များ ထပ်မံအကောင်အထည်ဖော်သွားမည်|work=Popular Journal|access-date=28 July 2026}} {{Dead link|date=November 2026 }}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] dkzmi1bmibqyl2jlbs4sey0jz4oph5m 0 289699 1061643 1047110 2026-11-05T07:29:03Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061643 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဒေါက်တာ သော်ကောင်း | honorific_prefix = [[စည်သူ]] | image = | caption = | birth_date = {{birth date |1937|12|17}} | birth_place = ရန်ကုန်မြို့ | death_date = {{death date and age|2026|7|29|1937|12|17}} | death_place = ရန်ကုန်မြို့ | resting_place = | occupation = စာကြည့်တိုက်ပညာရှင်၊ ပညာရေးပညာရှင်၊ သုတေသီ | father = စည်သူ [[ကောင်း၊ ဦး (စည်သူ)|ဦးကောင်း]] | mother = ဒေါ်သိန်း | alma_mater = ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ လန်ဒန်တက္ကသိုလ် | awards = ဖုကုအိုက အာရှဓလေ့ဆု (၂၀၀၅)၊ အနောက်ဆစ်ဒနီ တက္ကသိုလ် ဂုဏ်ထူးဆောင်စာပေပါရဂူဘွဲ့ (၁၉၉၉) }} '''စည်သူ ဦးသော်ကောင်း''' (၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၇ – ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၆) သည် အာရှတိုက်၏ စာကြည့်တိုက်ပညာရပ်နယ်ပယ်တွင် ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုခဲ့ပြီး ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် မြန်မာနိုင်ငံသား စာကြည့်တိုက်ပညာရှင်နှင့် သုတေသီတစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Dr. Thaw Kaung Collection – Universities' Central Library |url=https://www.uclmyanmar.org/institutional-repository/u-thaw-kaung-collection/ |access-date=2026-07-29 |language=en-US}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးသော်ကောင်းကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖခင် [[ကောင်း၊ ဦး (စည်သူ)|စည်သူ ဦးကောင်း]] နှင့် မိခင် ဒေါ်သိန်းတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။မွေးချင်းသုံးဦးအနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူသည် လွတ်လပ်ရေးခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတော် ငွေကြေးဘုတ်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး ငွေစက္ကူများပေါ်တွင် "မောင်ကောင်း" ဟု လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B2%E1%82%95-%E1%80%85/|title=စည်သူဦးသော်ကောင်းရဲ့ စာကြည့်တိုက်ထဲက ဘဝ|work=မော်ကွန်း|access-date=၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=|archive-date=12 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181212132806/http://mawkun.com/%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B2%E1%82%95-%E1%80%85/|url-status=dead}}</ref> ဦးသော်ကောင်း သည် ငယ်စဉ်ကလေးဘဝကို  အရိုးအဆစ် နာကျင်ကိုက်ခဲသော ရောဂါကြောင့် အိမ်၌ပင် ပညာသင်ကြားခံရပြီး၊ တခြားကလေးများ ကဲ့သို့ ကစားခုန်စားမလုပ်နိုင်ခဲ့ဘဲ စာအုပ်များဖြင့်သာ ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။သူသည် အသက် (၁၀) နှစ်အရွယ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးကောင်းအား အင်္ဂလန်သို့ မြန်မာပညာတော်သင်များအား ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ရန် တာဝန်ဖြင့် စေလွှတ်ခဲ့သဖြင့် မိသားစုနှင့်အတူ လန်ဒန်မြို့သို့ လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စာကြည့်တိုက်ပညာ၏ ဖခင် ဆရာကြီး ဒေါက်တာ စည်သူသော်ကောင်း {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/caaknnyttiukpnnyaae-phkhng-chraakii-dekttaa-cnnysuuseaakeaang |access-date=2026-07-29 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် နှစ်ကုန်ခါနီးတွင် မိသားစုနှင့်အတူ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သော်လည်း ကျန်းမာရေး အခြေအနေကြောင့် ကျောင်းဆက်တက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ထို့နောက် ၁၉၅၂ ခုနှစ်ရောက်မှသာ အင်္ဂလိပ်မက်သဒစ်အထက်တန်းကျောင်း (လက်ရှိ [[အ.ထ.က(၁)ဒဂုံ|အထက(၁) ဒဂုံ]] ) တွင် သတ္တမတန်း နှစ်ဝက်မှစ၍ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲကို အင်္ဂလိပ်စာနှင့် ပထဝီဝင် ဘာသာရပ်တို့ဖြင့် ဂုဏ်ထူးထွက်ရှိကာ ပထမတန်း (1st Division) ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာ ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးဘွဲ့ကို ပထမအဆင့်ဖြင့် ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သဖြင့် ဦးဘိုးနှစ်ရွှေတံဆိပ်ဆု ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်တက္ကသိုလ်မှ စာကြည့်တိုက်ပညာဆိုင်ရာ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ဩစတြေးလျစာကြည့်တိုက်နှင့် သတင်းအချက်အလက်အသင်း၏ (AALIA) ဘွဲ့အပြင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ စာကြည့်တိုက်အသင်း၏ အမြင့်ဆုံးဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော (FLA) ဘွဲ့တို့ကိုလည်း ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ စာကြည့်တိုက်အသင်းက ၎င်းအား ဂုဏ်ထူးဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=စာကြည့်တိုက်ပညာ၏ဖခင် ဆရာကြီး ဒေါက်တာစည်သူသော်ကောင်း |url=http://www.moi.gov.mm/article/16486 |access-date=2026-07-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝ == ဦးသော်ကောင်းသည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပင်မနယ်မြေရှိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက်တို့တွင် စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် နှစ်ပေါင်း ၄၀ ခန့် တာဝန်ယူလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်နှင့် သုတပညာဌာန၊ ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းတက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်နှင့် သုတပညာဌာနတို့တွင် အချိန်ပိုင်းပါမောက္ခအဖြစ် စာကြည့်တိုက်ပညာများကို ဆက်လက်သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့ပြီး၊ဖခင် တည်ထောင်ခဲ့သည့် မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့တွင် ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစတင်ကာ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့၏ အချိန်ပိုင်းအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ဆက်လက်ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မောင်စွမ်းရည် – ဦးသော်ကောင်း – MoeMaKa Burmese News & Media |url=https://moemaka.net/wpmmk/archives/54199 |access-date=2026-07-29 |language=en-US}}</ref> သူသည် ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးဘွဲ့မရမီ ၁၉၅၇ ခုနှစ် အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်က စတင်လျက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်  အင်္ဂလိပ်စာဌာန စာကြည့်တိုက်တွင် အချိန်ပိုင်း အလုပ်လုပ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ အသက် ၂၁ နှစ်ကျော် ၁၉၅၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးတန်းစာမေးပွဲ ဖြေဆိုခဲ့ပြီး ထိုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်တွင် [[ဇော်ဂျီ (စာရေးဆရာ)|ဆရာဇော်ဂျီ]]လက်အောက်ရှိ လူမှုရေးသိပ္ပံ စာကြည့်တိုက်(ယခုရန်ကုန် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်) တွင် အလုပ်စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံး စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ဦးခင်ဇော် (ကလောင်အမည် - K)သည် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်အထိ ဦးသိန်းဟန် (ဆရာဇော်ဂျီ) က ဆက်လက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အခေါ်အဝေါ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီးနောက် တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက်၏ စာကြည့်တိုက်မှူးကြီးအဖြစ် ဆရာကြီး ဦးသိန်းဟန်၏ စာပေအမွေအနှစ်နှင့် စာကြည့်တိုက် အတတ်ပညာရပ်များကို ဦးသော်ကောင်းက ဆက်ခံခဲ့သည်။ဦးသော်ကောင်း လက်ထက်တွင် တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အားအထားရဆုံး စာကြည့်တိုက်အဖြစ်သာမက မြန်မာနိုင်ငံအကြောင်း လေ့လာလိုသူများအတွက် နိုင်ငံတကာပါ အားကိုးရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ခံခဲ့ရသည်။ယင်းအပြင် မြန်မာစာပေနယ်ပယ်နှင့် ကမ္ဘာ့စာပေနယ်များကို ပေါင်းကူးတံတားခင်းပေးနိုင်ခဲ့သူအဖြစ် အပြင် ကမ္ဘာ့စာကြည့်တိုက်များနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ စာအုပ်စာတမ်း၊ ဂျာနယ်နှင့် မဂ္ဂဇင်းများကို စာအုပ်လဲလှယ်ခြင်း၊ ငှားရမ်းဝယ်ယူခြင်းတို့ဖြင့် ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=စာကြည့်တိုက်ပညာ၏ဖခင် ဆရာကြီး ဒေါက်တာစည်သူသော်ကောင်း |url=http://www.moi.gov.mm/article/16532 |access-date=2026-07-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> သူသည် ရှေးဟောင်းစာပေများဖြစ်သည့် ပေ၊ ပုရပိုက် လက်ရေးစာများကို အထူးစိတ်ဝင်စားကာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဟောင်းများနှင့် ကိုယ်ပိုင်စာကြည့်တိုက်များအထိ ကိုယ်တိုင်သွားရောက်၍ ဖုန်တက်နေသော ပေစာလက်ရေးမူများကို ရှာဖွေစုဆောင်းခဲ့သည်။ အချို့ကိုလည်း ငွေကြေးဖြင့် ဝယ်ယူ စုဆောင်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အထက်မြန်မာပြည်ကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်စဉ်က ယူဆောင်သွားခဲ့ကြသည့် ရှားပါးပေနှင့် ပုရပိုက်များကို လန်ဒန်မြို့ရှိ ဗြိတိသျှစာကြည့်တိုက်မှတစ်ဆင့် ပြန်လည်လှူဒါန်းလာအောင်လည်း ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့သဖြင့် တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက် တွင် ပေ၊ ပုရပိုက်အစည်းပေါင်း ၁၆,၀၀၀ နီးပါးအထိ စုဆောင်းထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ထို့ကြောင့် တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက်တွင် ပေ၊ ပုရပိုက်နှင့် လက်ရေးဌာနစိတ်တစ်ခုကိုပါ တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မျိုးသန့်ထွန်း(စစ်ကိုင်း) - ဆရာကြီးဦးသော်ကောင်း-စာပေါင်းစု |url=https://www.moemaka.com/2023/03/blog-post_41.html |access-date=2026-07-29 |website=MoeMaKa Media}}</ref> == စာပေဘဝဖြတ်သန်းမှု == ဖခင်ဖြစ်သူနှင့် ဆရာရင်းများဖြစ်ကြသည့် ဦးသိန်းဟန် (ဆရာဇော်ဂျီ) နှင့် ဆရာ ဦးထင်ကြီး (တက္ကသိုလ်ထင်ကြီး) တို့၏ တိုက်တွန်းညွှန်ကြားချက်အရ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ဝန်းကျင်မှစ၍ စာပေဗိမာန်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ဆရာကြီးသည် ဆရာဇော်ဂျီ၏ လက်ထောက်စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ဆရာဇော်ဂျီ၏ လမ်းညွှန်မှုနှင့်အတူ စာပေဗိမာန်၏ စာကြည့်တိုက်သင်တန်းများကိုလည်း ဆရာတိုက်စိုးနှင့် လက်တွဲ၍ တာဝန်ယူပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်လမ်းရှိ စာပေဗိမာန်၌ စာကြည့်တိုက် နှီးနှောဖလှယ်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ယင်းဟောပြောဆွေးနွေးချက်များကို အခြေခံကာ စာကြည့်တိုက်လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ လက်စွဲစာအုပ်များကို ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဆရာတိုက်စိုး၊ ဆရာမ စမ်းစမ်းမေတို့နှင့်အတူ ပူးပေါင်း၍ “မြန်မာစာပေ စာစုစာရင်း” ကို ပြုစုခဲ့ရာ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန်က စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် စာတည်းမှူးချုပ် ဒေါ်အုန်းကြည် လက်ထက်၌ “မြန်မာ့ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဟူသည်” စာတမ်းကို တင်သွင်းခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဘာသာပြန် စာပေစာတမ်းဖတ်ပွဲတွင် ဆရာငြိမ်းကျော်နှင့် ပူးတွဲ၍ အစောဆုံး ဘာသာပြန်ကျမ်းများနှင့် ပါဠိစာပေ၊ ဗုဒ္ဓသာသနာဆိုင်ရာ မြန်မာပြန်စာပေများကို အဓိကထားသော “ရှေးခေတ်ဘာသာပြန် သဘောနှင့် အထောက်အကူကျမ်းများ” စာတမ်းကို ဖတ်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာပြည်နဲ့ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုစာပေသမိုင်းကို ပိုပြီးအတိအကျ သိစေချင်လို့ပါ။  နိုင်ငံတကာမှာ  ရေးတာတွေက  မှားတာတွေ  တွေ့ရတာမို့ တိကျစွာရေးဖြစ်တာပါ စည်သူဒေါက်တာသော်ကောင်း {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/mnmaapnnynai-mnmaaynykemucaapesmiungkiu-piupiiattiak-sicekhngliup-niungngnttkaamaa-rettaattek |access-date=2026-07-29 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန်က “မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်” ကို စတင်ထုတ်ဝေချိန်၌ ဆရာဦးမျိုးမင်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့် စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် ပြုစုထုတ်ဝေရေးကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ရည်ညွှန်းကျမ်းစာပေ ပြုစုထုတ်ဝေရေးအဖွဲ့သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ယနေ့တိုင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ဆရာ ဦးမျိုးသန့် စာတည်းမှူးချုပ် ဖြစ်လာသည့်အခါ ဆရာကြီးသည် အမျိုးသားစာပေဆု အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ အမျိုးသားစာပေ စိစစ်ရွေးချယ်ရေးကော်မတီတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အထိ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ ကျန်းမာရေး အခြေအနေကြောင့်သာ အဆိုပါတာဝန်မှ နားခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ထို့အပြင် စာပေဗိမာန်၏ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွဲသစ်များ ပြန်လည်ထုတ်ဝေရေးနှင့် မြန်မာဂန္ထဝင်အတွဲ ၁၀၀ စာစဉ်များ ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းများတွင် စာတည်းအဖွဲ့၏ စာတည်းမှူးချုပ်အဖြစ် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး စာပေဗိမာန်၏ လုပ်ငန်းမှန်သမျှတွင် ဆရာကြီး၏ အကြံဉာဏ်နှင့် အကူအညီများ အမြဲတမ်း ပါဝင်ခဲ့ပေသည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-07-29 |title=စာကြည့်တိုက်ပညာရှင် ဆရာကြီး စည်သူ ဦးသော်ကောင်း ကွယ်လွန် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/07/29/415155.html |access-date=2026-07-29 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ဆရာကြီးသည် အမျိုးသားစာပေဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေးကော်မတီတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဆရာဝန်တင်ရွှေဆု၊ ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းစာပေဆု၊ ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေစာပေဆုနှင့် သုတစွယ်စုံစာပေဆု စသည့် ထင်ရှားသော စာပေဆုရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့များတွင်လည်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူပေးခဲ့သည်။ မြန်မာစာကော်မရှင်၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အထိ လည်းကောင်း၊ မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်ပြုစုရေးအဖွဲ့၏ ပထမဆုံးသဘာပတိအဖြစ် (၁၉၈၁–၁၉၈၂) ခုနှစ်တွင် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ စာကြည့်တိုက်အသင်း ပေါ်ပေါက်လာစေရန် အစပြုတိုက်တွန်းပေးခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် အသင်းနာယកအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ကျော်ကြားသော စာရေးဆရာကြီးများ၏ စာပေါင်းချုပ်များကို ထုတ်ဝေရာတွင် ဦးဆောင်စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ၌ ဆရာဇော်ဂျီ စာပေါင်းချုပ်၊ ပီမိုးနင်း စာပေါင်းချုပ်၊ လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး စာပေါင်းချုပ်နှင့် မှော်ဘီဆရာသိန်းကြီး စာပေါင်းချုပ်တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာစာပေဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ပုဂ္ဂလိကစာပေဆုများ တီထွင်ချီးမြှင့်ရာတွင်လည်း တက်ကြွစွာ ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။ ဆရာကြီးသည် စာကြည့်တိုက်မှူးတစ်ဦးအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသာမက ဗြိတိသျှ၊ ဂျပန်နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံရှိ စာကြည့်တိုက်ကြီးများတွင်ပါ ကျောင်းသားများ၊ ပညာရှင်များနှင့် သုတေသီများကို ကူညီပံ့ပိုးပေးခဲ့ပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း သုတေသနစာတမ်းများစွာ ရေးသားဖတ်ကြားခဲ့သည်။ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ သုတေသီများ လွယ်ကူစွာ ကိုးကားနိုင်ရန် ရှေးဟောင်းပေစာ၊ ပုရပိုက်များကို ထိန်းသိမ်းစုဆောင်းကာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ဘာသာပြန်ဆိုပေးခြင်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် စာပေဆိုင်ရာ စာတမ်းနှင့်စာအုပ် စုစုပေါင်း ၁၈၀ ကျော်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ရာ အများစုမှာ နိုင်ငံတကာပါ လေ့လာဖတ်ရှုနိုင်ရန် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ == ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ အနောက်ဆစ်ဒနီတက္ကသိုလ်က ဂုဏ်ထူးဆောင် စာပေပါရဂူဘွဲ့ Doctor of Letters (Honori - Scausa) ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ ဖုကုအိုက အာရှဓလေ့ဆုရွေးချယ်ရေးကော်မတီက ဖုကုအိုက ပညာရှင်ဆု (Fukuoka Asian Culture Prize (Academis Laureate))ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူဦးအုံးဖေ တစ်သက်တာစာပေဆု၊ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အတွက် အမျိုးသား စာပေတစ်သက်တာဆု၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်း တစ်သက်တာစာပေဆု၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် သုတစွယ်စုံစာပေတစ်သက်တာဆု၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဆရာဝန်တင်ရွှေ စာပေတစ်သက်တာဆု တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီးကို ဝိဇ္ဇာပညာ ထူးချွန်တံဆိပ် (ဒုတိယ အဆင့်)နှင့် စည်သူဘွဲ့တို့ကို နိုင်ငံတော်အစိုးရ ကချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု၏ အတိတ်ခြေရာ |url=http://mdn.gov.mm/my/amiusaacaape-ttcskttaachue-attittkheraa |access-date=2026-07-29 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == မိသားစုဘဝနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း == ဆရာကြီး ဦးသော်ကောင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက် (ဝါဆိုလပြည့်နေ့) မနက် ၅ နာရီ ၂၇ မိနစ်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ဦးသော်ကောင်းသည် အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်သည်။၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနမှ စာရင်းကိုင်ချုပ် ဒေါ်ခင်သန်းနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး မင်းသော်ကောင်း၊ သန့်သော် ကောင်း၊ မြတ်သော်ကောင်း သားသုံးဦး မွေးဖွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-07-29 |title=စာကြည့်တိုက်ပညာရှင် ဆရာကြီး စည်သူ ဦးသော်ကောင်း အသက် ၈၉ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန် |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%86%E1%80%9B%E1%80%AC/ |access-date=2026-07-29 |website=Popular |language=en-US}} {{Dead link|date=November 2026 }}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{Lifetime|၁၉၃၇|၂၀၂၆}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၇ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[Category:မြန်မာ စာကြည့်တိုက်ပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ]] addmbnhooy6w4sfc33iekjys6o95k68 0 289720 1061553 1058065 2026-11-04T23:47:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061553 wikitext text/x-wiki {{Infobox bilateral relations | title = မြန်မာ–ဘီလာရုဇ် ဆက်ဆံရေး | party1 = Myanmar | party2 = Belarus | map = Myanmar Belarus.svg | mission1 = | mission2 = | envoytitle1 = သံအမတ်ကြီး | envoy1 = မောင်မောင်စိုး<ref>{{Cite web |title=ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးမောင်မောင်စိုး ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံ၊ Vitebsk မြို့၌ ကျင်းပပြုလုပ်သည့် Slavianski Bazaar သို့ ပါဝင်တက်ရောက် – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%98%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%86-3/ |access-date=2026-07-29 |website=www.mofa.gov.mm}}</ref> | envoytitle2 = သံအမတ်ကြီး | envoy2 = အူလာဇမီယာ ဘာရာဗီကူ<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2024-12-05 |title=မြန်မာနှင့် ဘယ်လာရုစ် နှစ်နိုင်ငံအကြား (၂၅)နှစ်ပြည့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး အထိမ်းအမှတ်များ ကျင်းပသွားရေး ဆွေးနွေး |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%98%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%BE/ |access-date=2026-07-29 |website=Popular |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205165520/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%98%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%BE/ |archive-date=5 December 2024 |url-status=dead}}</ref> }} '''မြန်မာ–ဘီလာရုဇ် ဆက်ဆံရေး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] နှင့် [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ]] အကြား ထားရှိသည့် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးဖြစ်သည်။ နှစ်နိုင်ငံသည် တည်နေရာအနေအထားအရ အလှမ်းဝေးကွာသော်လည်း သံတမန်ဆက်ဆံရေးနှင့် စစ်ဘက်သံတမန်ဆက်ဆံရေးနှစ်မျိုးလုံးရှိသော နိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား နှစ်နိုင်ငံ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးပွဲနှင့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲ ကျင်းပပြုလုပ် |url=http://mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-bhylaarucsmmttniungngnttiuakaa-ncniungngn-ttechun |access-date=2026-07-29 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ တို့အကြား သံတမန်ဆက်ဆံရေး တည်ထောင်မှုကို ၁၉၉၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသည် ၈၂ နိုင်ငံမြောက် သံတမန်ဆက်ဆံသည့် နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Diplomatic Relations with Myanmar – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/deplomatic-relations-with-myanmar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260728010201/https://www.mofa.gov.mm/deplomatic-relations-with-myanmar/ |archive-date=28 July 2026 |access-date=2026-07-29 |website=www.mofa.gov.mm |language=my-MM |url-status=live }}</ref> ၂၆ နှစ်ကျော်လွန်ခဲ့ပြီဖြစ်ပြီး အဆိုပါ ကာလအတွင်း နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးမှာ သိသာထင်ရှားစွာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ H.E. Mr. Alexander Gregoryevich Lukashenko ၏ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ၂ ကြိမ် လာရောက်သည့် ခရီးစဉ်သည် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံမှ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲလာရောက်သည့် ပထမဆုံး သမိုင်းဝင်ခရီးစဉ်တစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/84730 |access-date=2026-07-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == နိုင်ငံအကြီးအကဲများနှင့် အဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များ၏ အပြန်အလှန် ခရီးစဉ်များ == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံတို့သည် သံတမန်ဆက်ဆံရေး စတင်ထူထောင်ခဲ့ချိန်မှစ၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား အဆင့်မြင့်ခေါင်းဆောင်များ၊ အစိုးရအဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူများနှင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များ၏ တရားဝင်ခရီးစဉ်များကို အပြန်အလှန် သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။နှစ်နိုင်ငံအကြား အဆင့်မြင့်ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများမှာ တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုရှိခဲ့ပြီး သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်း လက်ထက် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် လာရောက်လည်ပတ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော် သမ္မတအိမ်တော်၌ သမ္မတ [[သိန်းစိန်]]နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကာ ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၊ မြန်မာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်းဗဟိုဌာန (MICC) တွင် ပထမအကြိမ် မြန်မာ-ဘီလာရုဇ် စီးပွားရေးဖိုရမ် (First Myanmar-Belarus Business Forum) ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ထိုဖိုရမ်ကို ဒုတိယသမ္မတ သူရဦးတင်အောင်မြင့်ဦး နှင့် ဘယ်လာရုစ်ဝန်ကြီးချုပ် Dr. Mikhail V. Myasnikovich တို့ ကိုယ်တိုင်တက်ရောက် မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docs12/NLM2011-12-04.pdf|title=1st Myanmar-Belarus Business Forum|work=The New Light of Myanmar|access-date=29 July 2011|date=4 Dec 2011}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docs12/NLM2011-12-03.pdf|title=President U Thein Sein meets Belarusian Prime Minister Dr. Mikhail V. Myasnikovich and party|work=The New Light of Myanmar|access-date=29 July 2026|date=3 Dec 2011}}</ref> ထို့နောက် လွှတ်တော်အချင်းချင်း အပြန်အလှန်ဆက်ဆံမှုမြှင့်တင်သည့် အနေဖြင့်လည်း ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကောင်စီ ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလ ၂၁ရက်နေ့မှ ၂၄ ရက်နေ့အထိ အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးခင်အောင်မြင့် နှင့် အဖွဲ့သည် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ သို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=ဦးခင်အောင်မြင့်နဲ့အဖွဲ့ ဘယ်လာရုစ် သွားမည် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ukhinaungmyint-will-visits-belarus-05202015005728.html |access-date=2026-07-29 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၁၆ - ၂၀၂၁ ခုနှစ် အတွင်း နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် အေးစက်ခဲ့သည်။၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက် တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်းဆွေ]] ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသို့ ဖိတ်ကြားခံရမှုအရ သွားရောက်ခဲ့ပြီးနောက် နှစ်နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် ပြန်တည်ငြိမ်လာပြီး၊၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လနှင့် နိုဝင်ဘာလတို့တွင် နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များသည် တရားဝင်ခရီးစဉ်များကို အပြန်အလှန် သွားရောက်ခဲ့ကြခြင်းဖြင့် ဆက်ဆံရေးပိုမိုမြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ သမ္မတ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို]] သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလုပ်သဘောခရီးစဉ်ဖြင့် ထပ်မံ လာရောက်ခဲ့ခြင်းဖြင့်လည်း နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ ​နေ့ချင်းပြန် အလုပ်သ​ဘော ခရီးလာ​ရောက် |url=https://news-eleven.com/article/313098 |access-date=2026-07-29 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> {| class="wikitable mw-datatable" style="text-align: center; font-size: 95%;" ! စဉ် ! ရက်စွဲ ! ခရီးစဉ်လမ်းကြောင်း ! သွားရောက်သည့်ပုဂ္ဂိုလ် / အဖွဲ့ ! style="text-align: left;" | မှတ်ချက် |- | ၁ | ဇူလိုင် ၂၀၀၀ | မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ | နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ဝင်းအောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးဝင်းအောင်]] | style="text-align: left;" | ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ |- | ၂ | ၁-၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၁ | ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံမှမြန်မာနိုင်ငံသို့ | ဝန်ကြီးချုပ် Dr. Mikhail V. Myasnikovich | style="text-align: left;" | မြန်မာနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် လာရောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော် သမ္မတအိမ်တော်၌ သမ္မတ [[သိန်းစိန်]]နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကာ၊ ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် ပထမအကြိမ် မြန်မာ-ဘယ်လာရုစ် စီးပွားရေးဖိုရမ်သို့ ဒုတိယသမ္မတ သူရဦးတင်အောင်မြင့်ဦးနှင့်အတူ တက်ရောက် မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့သည်။ |- | ၃ | ၈-၁၂ ဧပြီ ၂၀၁၂ | မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသို့ | စွမ်းအင်ဝန်ကြီး [[သန်းဌေး|ဦးသန်းဌေး]] ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့<ref>{{Cite web |title=Myanmar Minister of Energy to visit Belarus - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Belarus |url=https://mfa.gov.by/en/press/news_mfa/cf1cbf40f7e1f68e.html |access-date=2026-07-29 |website=mfa.gov.by }}{{Dead link|date=August 2026 }}</ref> | style="text-align: left;" | ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလက ဝန်ကြီးချုပ် မစ်ခ်ဟေးလ် မြတ်စ်နီကိုဗစ် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်စဉ် ရရှိခဲ့သော သဘောတူညီချက်များအရ ရေနံနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ဆွေးနွေးရန် သွားရောက်ခဲ့သည်။ |- | ၄ | ၂၁-၂၄ မေ ၂၀၁၅ | မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသို့ | အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ [[ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးခင်အောင်မြင့်]] ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ | style="text-align: left;" | ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်သွားရောက်ခဲ့ပြီး <span style="background-color: #E8F5E9;">သမ္မတ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို</span>နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ |- | ၅ | ၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသို့ | ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်းဆွေ]] | style="text-align: left;" | ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုပိုမိုခိုင်မာစေရေးနှင့် အကျိုးတူပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကိစ္စရပ်များ အရှိန်အဟုန်မြှင့်ဆောင်ရွက်သွားနိုင်ရေးဆွေးနွေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/44515 |access-date=2026-07-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> |- | ၆ | ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ | နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Maxim Ryzhenkov | style="text-align: left;" | မြန်မာနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် လာရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေနှင့်ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စတာ မက်ဆင် ရူဇန်ကော့ဗ်တို့အကြား တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲ ကျင်းပ {{!}} Embassy of The Republic of the Union of Myanmar, Ottawa(Canada) |url=https://meottawa.org/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%91%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%af%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%b9%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac-7/ |access-date=2026-07-29 |language=en-US}}</ref> |- | ၇ | ၇ မတ် ၂၀၂၅ | မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသို့ | <span style="background-color: #FFF3E0;">နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]</span> | style="text-align: left;" | နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံတော်အဆင့်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲ<ref>{{Cite web |title=မြန်မာ - ဘယ်လာရုစ် နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံတော်အဆင့် တွေ့ဆုံပွဲကျင်းပ |url=http://www.moi.gov.mm/news/68061 |access-date=2026-07-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> |- | ၈ | အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသို့ | ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ | style="text-align: left;" | ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ |- | ၉ | ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ | ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ | <span style="background-color: #E8F5E9;">သမ္မတ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို]]</span> | style="text-align: left;" | မြန်မာနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် လာရောက်ခဲ့သည်။ |- | ၁၀ | ဧပြီ ၂၀၂၆ | ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ | အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များဥက္ကဋ္ဌ Igor Sergeyenko | style="text-align: left;" | <span style="background-color: #FFF3E0;">သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင်</span>၏ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲ တက်ရောက်ရန် လာရောက်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ [[ခင်ရီ|ဦးခင်ရီ]]နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။ |- | ၁၁ | ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ | ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ | <span style="background-color: #E8F5E9;">သမ္မတ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို</span> | style="text-align: left;" | မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလုပ်သဘောခရီးစဉ် (Working Visit) ဖြင့် ထပ်မံ လာရောက်ခဲ့သည်။ |} == နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု == ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်းတွင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် သွားရောက်ခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာများကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ သမ္မတ H.E. Mr. Aleksandr Lukashenko ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် နေပြည်တော်ရှိ သမ္မတအိမ်တော် သံတမန်ဆောင် အစည်းအဝေးခန်းမ၌ နှစ်နိုင်ငံတွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲကို ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။အဆိုပါ ခရီးစဉ်အတွင်း နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မြှင့်တင်ရေးဆိုင်ရာ လမ်းပြမြေပုံ (၂၀၂၆-၂၀၂၈) နှင့် ပြည်ဝင်ဗီဇာ ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးရေးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်အပါအဝင် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ၊ အကောက်အခွန်၊ ပို့ကုန်ချေးငွေ၊ စံချိန်စံညွှန်းသတ်မှတ်ခြင်းနှင့် ဥပဒေရေးရာ အပြန်အလှန်အကူအညီပေးရေး စသည့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာများနှင့် သဘောတူစာချုပ်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးလဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Political Cooperation - Embassy of the Republic of Belarus in Socialist Republic of Vietnam |url=https://vietnam.mfa.gov.by/en/bilateral_relations/blrM/mpolit/ |access-date=2026-07-29 |website=vietnam.mfa.gov.by |archive-date=8 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208041302/https://vietnam.mfa.gov.by/en/bilateral_relations/blrM/mpolit/ |url-status=dead }}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုသည် ရုရှားနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတို့မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလုပ်သဘော ချစ်ကြည်ရေးခရီးရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် သမ္မတအိမ်တော်ဧည့်ခန်းမ၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတွေ့ဆုံမှုတွင် နှစ်နိုင်ငံအကြား (၂၀၂၆-၂၀၂၈) ခုနှစ်ကာလအတွက် ပူးတွဲဆောင်ရွက်မည့် လုပ်ငန်းစီမံချက် (Joint Action Plan) ကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ == စီးပွားရေးဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု == နှစ်နိုင်ငံအကြား စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုတိုးမြှင့်ရန်အတွက် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကဏ္ဍများကို လမ်းပြမြေပုံ (၂၀၂၆-၂၀၂၈) ပါ အချက်များအတိုင်း အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်သွားရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ၊ စွမ်းအင်၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး စသည့် ကဏ္ဍစုံတို့တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နေကြသည်။ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံပိုင် BelTA သတင်းဌာနသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံထုတ် လယ်ထွန်စက်များနှင့် မော်တော်ယာဉ်များ တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ရန် စီစဉ်နေသည်ဟု ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိနေစဉ် အဆိုပါ သတင်းကို ထုတ်ပြန်ခြင်းဖြစ်သည်။ထုတ်ပြန်ချက်များထဲ မြန်မာ- ဘယ်လာရုစ် နှစ်နိုင်ငံ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုကဏ္ဍ (စက်မှုကဏ္ဍ)၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံ၏ MTZ (Minsky Traktorny Zavod) ကုမ္ပဏီထုတ် လယ်ထွန်စက်များနှင့် MAZ (Minsky Avtomobilny Zavod) ကုမ္ပဏီထုတ် မော်တော်ယာဉ်များ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်မည်ဟု BelTA ကဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-07-03 |title=ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံထုတ် လယ်ထွန်စက်များနှင့် မော်တော်ယာဉ်များ မြန်မာတွင် တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်မည် ဟုဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/79335/ |access-date=2026-07-29 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=3 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260703121407/https://myanmar-now.org/mm/news/79335/ |url-status=dead }}</ref> == ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|မန္တလေးငလျင်ကြီး]] လှုပ်ခတ်ခဲ့စဉ်က ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံမှ ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့်ဒေသများတွင် ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများကို ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ == ပို့ကုန်ချေးငွေ == ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၄ တွင် နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အစည်းအဝေး၌ ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံမှ ပို့ကုန်ချေးငွေ (Export Credit) ရယူရေးနှင့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်ထံမှ ဘတ်ဂျက်လိုငွေဖြည့်ဆည်းရန် ကျပ်ငွေရယူရေး အစီအစဉ်များကို မဲခွဲဆန္ဒယူ၍ အတည်ပြုလိုက်သည်။ အဆိုပါအတည်ပြုချက်အရ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ဘဏ္ဍာနှစ်အတွင်း အစိုးရအသုံးစရိတ် လိုငွေကို ဖြည့်ဆည်းရန်အတွက် မြန်မာဗဟိုဘဏ်ထံမှ ကျပ် ၂,၁၀၀ ဘီလျံ (ကျပ် ၂.၁ ထရီလီယံ) အထိ ချေးယူသွားမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံမှ ပေးအပ်မည့် ပို့ကုန်ချေးငွေဖြင့် ဝယ်ယူမည့် ပစ္စည်းနှင့်ဝန်ဆောင်မှုများသည် နိုင်ငံတော်အတွက် အမှန်တကယ်လိုအပ်ပြီး အများပြည်သူအတွက် အကျိုးရှိထိရောက်မှုရှိစေရန် သက်ဆိုင်ရာဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့်အတူ စိစစ်ရွေးချယ်အကောင်အထည်ဖော်မည် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89361 |access-date=2026-10-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံ၏ Development Bank of the Republic of Belarus (DBRB) နှင့် Belinvestbank JSC တို့ထံမှ ပို့ကုန်ချေးငွေ ရယူမည်ဖြစ်ပြီး ချေးငွေသက်တမ်းမှာ ၁ နှစ်မှ အများဆုံး ၅ နှစ်အထိ (ကာလတိုချေးငွေ) ဖြစ်သည်။ အဆိုပါချေးငွေကို ဘယ်လာရုစ်ရူဘယ်၊ ရုရှားရူဘယ်၊ တရုတ်ယွမ်၊ အမေရိကန်ဒေါ်လာနှင့် ယူရို အစရှိသည့် ငွေကြေး (၅) မျိုးဖြင့် ရယူနိုင်ပြီး စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှု (Sanction) မသက်ရောက်သည့် ငွေကြေးအမျိုးအစားနှင့် ငွေပေးချေမှုလမ်းကြောင်းကို ကြိုတင်စိစစ်၍ အသုံးပြုသွားမည်ဖြစ်သည်။ အတိုးနှုန်းမှာ အမျိုးအစားနှင့် ငွေကြေးပေါ်မူတည်၍ ၂.၂၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၉.၃၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိနိုင်ပြီး အာမခံကြေးများလည်း ပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဝယ်ယူမည့် ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ဘယ်လာရုစ်ထုတ် ကုန်ပစ္စည်းများ၊ စက်ယန္တရားများ၊ နည်းပညာနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများတွင် အသုံးပြုမည်ဖြစ်ပြီး တိုင်းပြည်အတွက် အမှန်တကယ် လိုအပ်ပြီး အများပြည်သူအကျိုးရှိစေမည့် အရာများကို သက်ဆိုင်ရာဌာနများနှင့် စိစစ်ရွေးချယ်သွားမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-10-15 |title=ချင်းမိုင်မှာ ကရင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး မျိုးဥတစ်ဥ အချင်းတစ်ခုတည်းက ကလေး ၄ ဦးမွေးဖွား - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက် သတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cwkgj455rv7rt |access-date=2026-10-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး|ဘီလာရုဇ်]] [[ကဏ္ဍ:ဘီလာရုဇ်–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] oubnbr0gxvktbz8kmwhk9z8sm8nlfx4 0 290407 1061669 1048462 2026-11-05T10:14:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.ထ.က (ခွဲ) ညောင်လေးပင်]] စာမျက်နှာကို [[အ.ထ.က (ခွဲ) ညောင်လေးပင် (ညောင်လေးပင်မြို့နယ်)]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1048462 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ညောင်လေးပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၉၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/nyaunglebin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} fnbl3uzi7448vtx5oqgupug4lo0h4iz 0 290566 1061578 1050654 2026-11-05T03:58:55Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061578 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|မြန်မာနိုင်ငံအတွက် [[မြန်မာလက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] ကို ကြည့်ပါ။}} [[File:ASL family.jpg|thumb|လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားဖြင့် ဆက်သွယ်နေကြပုံ]] '''လက်ဟန်ပြဘာသာစကား''' ({{lang-en|Sign Language}}) သည် အသံထွက် စကားလုံးများအစား လက်ပုံသဏ္ဌာန်၊ လက်လှုပ်ရှားမှု၊ ကိုယ်ခန္ဓာဟန်အမူအရာ၊ ဦးခေါင်းလှုပ်ရှားမှုနှင့် မျက်နှာအမူအရာတို့ကို စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်အသုံးပြု၍ အဓိပ္ပာယ်ဖလှယ် ဆက်သွယ်သော အမြင်အာရုံအခြေပြု သဘာဝဘာသာစကားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ယင်းကို အကြားအာရုံချို့ယွင်းသူများ၊ လုံးဝနားမကြားသူများ အဓိက အသုံးပြုကြသည်။<ref name="SandlerLillo">{{cite book |last1=Sandler |first1=Wendy |last2=Lillo-Martin |first2=Diane C. |title=Sign Language and Linguistic Universals |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |year=2006 |pages=3–5 |isbn=978-0-521-48248-6 |url=https://www.cambridge.org/core/books/sign-language-and-linguistic-universals/3DCD779D499F59838FBC2FC01C0092BC }}</ref><ref>{{cite web |title=Sign Language |url=https://www.nidcd.nih.gov/glossary/sign-language |website=National Institute on Deafness and Other Communication Disorders |publisher=National Institutes of Health |access-date=14 August 2026 }}</ref> လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် သာမန် လက်အမူအရာများကို စုစည်းထားခြင်း သက်သက်မဟုတ်ဘဲ စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ကိုယ်ပိုင်သဒ္ဒါစနစ်၊ ဝေါဟာရကြွယ်ဝမှုနှင့် တိကျသော ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံများ အပြည့်အဝရှိသည့် ပြည့်စုံသော လူ့ဘာသာစကားတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။<ref name="SandlerLillo"/>လက်ဟန်ပြဘာသာစကားသည် နားမကြားသူများနှင့် နားကြားအားနည်းသူများ ရှိသည့် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် ဆက်သွယ်ပြောဆိုရန် နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပြီး ဒေသဆိုင်ရာ နားမကြားသူများ၏ ယဉ်ကျေးမှု၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား အမျိုးအစား မြောက်မြားစွာ ရှိကြပြီး ၎င်းတို့သည် နိုင်ငံအလိုက်၊ ဒေသအလိုက် ကွဲပြားကြသည်။<ref>{{cite web |title=Ethnologue: Languages of the World |url=https://www.ethnologue.com/ |website=Ethnologue |publisher=SIL International |access-date=14 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Atlas of Sign Language Structures |url=https://thesignhub.eu/atlas |website=SIGN-HUB |access-date=14 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240615075511/https://thesignhub.eu/atlas |archive-date=15 June 2024 |url-status=dead }}</ref>စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် မတူညီသော နိုင်ငံများအကြား တိုက်ရိုက် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။<ref>{{cite web |title=What is Sign Language? |url=https://www.linguisticsociety.org/resource/what-sign-language |publisher=Linguistic Society of America |access-date=14 August 2026 }}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == [[Image:Arte para enseñar a hablar a los mudos.jpg|thumb|upright|ပညာရှင် ဂျွမ်းပက်ဘလို ဘိုနက် (Juan Pablo Bonet) ၏ ၁၆၂၀ ခုနှစ် မက်ဒရစ်မြို့ထုတ် ''Reducción de las letras y arte para enseñar a hablar a los mudos'' (စကားပြောရန် မစွမ်းသူများကို စကားပြောသင်ကြားပေးသည့် အနုပညာနှင့် အက္ခရာများ လျှော့ချခြင်း) စာအုပ်မှပုံ။]] လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား၏ သမိုင်းသည် နားမကြားသူများ၏ ပညာရေးသမိုင်းနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေသည်။ ရှေးခေတ်အခါက နားမကြားသူများအချင်းချင်း ဆက်သွယ်ရာတွင် လက်အမူအရာများကို သဘာဝအတိုင်း အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို စနစ်တကျ သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်အသုံးပြုလာခြင်းမှာ နှောင်းပိုင်းကာလများတွင်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။လက်ဟန်ပြဘာသာစကားနှင့် ဆက်စပ်သည့် အစောဆုံး စာရေးမှတ်တမ်းများအနက် တစ်ခုမှာ ဘီစီ ၅ ရာစုမှ ဖြစ်သည်။ ပလေတို (Plato) ၏ Cratylus စာအုပ်တွင် ဆိုကရေးတီး (Socrates) က “ကျွန်ုပ်တို့တွင် အသံ သို့မဟုတ် လျှာ မရှိဘဲ အချင်းချင်း အရာများကို ဖော်ပြလိုပါက၊ ယနေ့ခေတ် စကားမပြောနိုင်သူများကဲ့သို့ လက်များ၊ ဦးခေါင်းနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို လှုပ်ရှားကာ သင်္ကေတများ ပြုလုပ်ကြမည် မဟုတ်လော” ဟု ဆိုထားသည်။<ref name="bauman2008">{{cite book |last=Bauman |first=H-Dirksen L. |year=2008 |title=Open Your Eyes: Deaf Studies Talking |chapter=On the Disconstruction of (Sign) Language in the Western Tradition: A Deaf Reading of Plato's Cratylus |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |pages=127–145 |isbn=978-0-8166-4619-7 |url=https://books.google.com/books?id=Ah32ktcvB28C }}</ref> [[File:Jbulwer.jpg|upright|thumb|[[John Bulwer]] ၏ ၁၆၄၄ ခုနှစ်ထုတ် "Chirologia" စာအုပ်ပါ လက်ဟန်အက္ခရာပုံစံ (Chirogram)]] ၁၉ ရာစုမတိုင်မီက လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများအကြောင်း သိရှိရသည့် အချက်အလက်အများစုမှာ လက်ချောင်းဖြင့် စာလုံးပေါင်းပြသော စနစ်များအကြောင်းသာ ဖြစ်ပြီး လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားကို ကိုယ်တိုင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် အချက်အလက်များမှာ အလွန်နည်းပါးသည်။<ref name="history-sign-language">{{cite web |title=History of sign language |url=https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_sign_language |website=Wikipedia |access-date=15 August 2026 }}</ref>အလယ်ခေတ်တွင် ဥရောပ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၌ အသုံးပြုခဲ့သော လက်ဟန်စနစ်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါ ၎င်းတို့ကို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားအစစ်အမှန်များ မဟုတ်ဘဲ အမူအရာအခြေပြု ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များအဖြစ် ပိုမို ယူဆကြသည်။ ထိုဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၏ လက်ဟန်စနစ်များသည် နားမကြားသူများအတွက် ကျောင်းများတွင် အသုံးပြုသည့် ပထမဆုံး လူသိများသော လက်ချောင်းအက္ခရာစနစ်၏ အခြေခံဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်းကို စပိန်ဘုန်းတော်ကြီး ပက်ဒရို ပွန်စီ ဒီ လီယွန် (Pedro Ponce de León) က ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေခဲ့သည်။၁၆၂၀ ခုနှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံမှ ဟွမ် ပါဘလို ဘိုနက် (Juan Pablo Bonet) သည် [[မက်ဒရစ်မြို့]]တွင် Reducción de las letras y arte para enseñar a hablar a los mudos ခေါ် စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Bonet, Juan Pablo |title=Reducción de las letras y arte para enseñar a hablar a los mudos |publisher=Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes |year=1620 |url=https://www.cervantesvirtual.com/obra/reduccion-de-las-letras-y-arte-para-ensenar-a-hablar-a-los-mudos--0/ |access-date=14 August 2026 |archive-date=26 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926062353/http://www.cervantesvirtual.com/obra/reduccion-de-las-letras-y-arte-para-ensenar-a-hablar-a-los-mudos--0/ |url-status=dead }}</ref>ယင်းစာအုပ်သည် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား၏ အသံထွက်ဆိုင်ရာ သဘောတရားများကို ဖော်ပြသည့် ပထမဆုံး ခေတ်သစ်ကျမ်းစာတစ်စောင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး နားမကြားသူများအတွက် ပါးစပ်ဖြင့် စကားပြောသင်ကြားရေးနည်းလမ်းနှင့် လက်ချောင်းအက္ခရာစနစ်ကို ဖော်ပြထားသည်။ဗြိတိန်တွင်လည်း လက်ချောင်းအက္ခရာများကို လျှို့ဝှက်ဆက်သွယ်ရေး၊ လူထုရှေ့ စကားပြောခြင်းနှင့် နားမကြားသူများနှင့် ဆက်သွယ်ရေး စသည့် ရည်ရွယ်ချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="history-sign-language"/>၁၆၈၀ ခုနှစ်တွင် ဂျော့ခ်ျ ဒယ်လ်ဂါနို (George Dalgarno) သည် Didascalocophus, or, The Deaf and Dumb Man's Tutor ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး လက်ချောင်းများ၏ အဆစ်နေရာများကို အသုံးပြု၍ စာလုံးများကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် လက်ချောင်းအက္ခရာစနစ်တစ်ရပ်ကို တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Dalgarno, George |title=Didascalocophus, or the deaf and dumb mans tutor |year=1680 |publisher=Gallaudet University |url=https://ida.gallaudet.edu/deaf_rare_books/49/ |access-date=14 August 2026 }}</ref> ၁၆၉၈ ခုနှစ်တွင် Digiti Lingua ခေါ် လက်နှစ်ဖက်အက္ခရာစနစ်ကို ဖော်ပြသည့် စာစောင်တစ်စောင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Dalgarno, George |title=Didascalocophus, or the deaf and dumb mans tutor |year=1680 |publisher=Gallaudet University |url=https://ida.gallaudet.edu/deaf_rare_books/49/ |access-date=14 August 2026 }}</ref>ယင်းစနစ်များသည် ယနေ့ခေတ် ဗြိတိန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (BSL)၊ ဩစတြေးလျ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (Auslan) နှင့် နယူးဇီလန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (NZSL) တို့တွင် အသုံးပြုသော လက်နှစ်ဖက်အက္ခရာများ၏ အခြေခံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=BSL Timeline |url=https://www.ucl.ac.uk/brain-sciences/pals/research/deafness-cognition-and-language-dcal/history-british-sign-language/bsl-timeline |website=UCL Faculty of Brain Sciences |publisher=University College London |access-date=14 August 2026 }}</ref> ၁၈ ရာစုတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ အာဘေး ရှားလ်-မီရှဲ ဒီ လ'အေပယ် (Abbé Charles-Michel de l'Épée) သည် နားမကြားသူများအတွက် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး လူထုကျောင်းကို တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။သူသည် ထိုစဉ်က ပြင်သစ်တွင် နားမကြားသူများ အသုံးပြုနေကြသော လက်ဟန်များကို စနစ်တကျ စုစည်းကာ ပြင်သစ်လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားကို အခြေခံသည့် သင်ကြားရေးနည်းစနစ်ကို ပုံဖော်ခဲ့သည်။ ထိုကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် သူ့ကို လက်ဟန်ပြ ပညာရေး၏ ရှေ့ဆောင်ဖခင်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။<ref name="history-sign-language"/>၁၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် အမေရိကန်ပညာရှင် သောမတ်စ် ဟော့ပ်ကင် ဂယ်လာဒက် (Thomas Hopkins Gallaudet) သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်လေ့လာပြီး ပြင်သစ်ဆရာ လော်ရင့် ကလဲရ် (Laurent Clerc) နှင့်အတူ ၁၈၁၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ နားမကြားသူများအတွက် ပထမဆုံးကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=Gallaudet's 150-year history all began with a chance encounter |url=https://gallaudet.edu/museum/celebrating-150-years/gallaudets-150-year-history-all-began-with-a-chance-encounter/ |website=Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>ဤကျောင်းမှတစ်ဆင့် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် ဝါရှင်တန်ဒီစီ၌ Columbia Institution for the Instruction of the Deaf and Dumb and the Blind ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အက်ဒဝပ် မိုင်းနား ဂယ်လာဒက် (Edward Miner Gallaudet) သည် ယင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=History |url=https://gallaudet.edu/museum/history/ |website=National Deaf Life Museum, Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား နားမကြားသူများကောလိပ် (National College for the Deaf and Dumb) အဖြစ် ကောလိပ်အဆင့် ပညာရေးပေးအပ်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=At a Glance |url=https://gallaudet.edu/about/glance/ |website=Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>ယနေ့တွင် Gallaudet University ဟု ခေါ်တွင်ပြီး နားမကြားသူများနှင့် နားကြားအားနည်းသူများအတွက် သီးသန့်ရည်ရွယ်ထားသည့် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနှင့် ယနေ့တိုင် တစ်ခုတည်းသော အဆင့်မြင့်ပညာရေးအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Gallaudet's 150-year history all began with a chance encounter |url=https://gallaudet.edu/museum/celebrating-150-years/gallaudets-150-year-history-all-began-with-a-chance-encounter/ |website=Gallaudet University |publisher=Gallaudet University |access-date=15 August 2026 }}</ref>၁၈၈၀ ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံ မီလန်မြို့၌ ကျင်းပသော နားမကြားသူများပညာရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာညီလာခံတွင် ကျောင်းများ၌ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားအသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် ပညာရေးလောကတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖိနှိပ်ခံခဲ့ရပြီး နားမကြားကလေးငယ်များစွာ၏ ဘာသာစကားဖွံ့ဖြိုးမှုကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Report of the proceedings of the International Congress on the Education of the Deaf, held at Milan, September 6th-11th, 1880 |url=https://ida.gallaudet.edu/deaf_rare_books/107/ |publisher=Gallaudet University |year=1880 |access-date=15 August 2026 }}</ref> ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် အမေရိကန် ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဝီလျံ စတိုကီး (William Stokoe) သည် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (ASL) ၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ဘာသာဗေဒနည်းလမ်းများဖြင့် လေ့လာခဲ့ပြီး ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် <i>Sign Language Structure: An Outline of the Visual Communication Systems of the American Deaf</i> ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Stokoe |first=William C. |title=Sign Language Structure: An Outline of the Visual Communication Systems of the American Deaf |series=Studies in Linguistics: Occasional Papers |number=8 |publisher=Department of Anthropology and Linguistics, University of Buffalo |location=Buffalo, New York |year=1960 |pages=78 |url=https://books.google.com/books?id=XGCbPgAACAAJ }}</ref> ထိုသုတေသနသည် ASL ကို ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံရှိသည့် သဘာဝဘာသာစကားတစ်ရပ်အဖြစ် လေ့လာသုံးသပ်ရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=American Sign Language |url=https://en.wikipedia.org/wiki/American_Sign_Language |website=Wikipedia |access-date=15 August 2026 }}</ref>နိုင်ငံတကာ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (International Sign, IS) ကို ယခင်က Gestuno ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး နားမကြားသူများ၏ နိုင်ငံတကာ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ (Deaflympics) နှင့် ကမ္ဘာ့နားမကြားသူများအဖွဲ့ချုပ် အစည်းအဝေးများကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ အခမ်းအနားများတွင် အဓိက အသုံးပြုသည်။<ref>{{cite report |last=Mesch |first=Johanna |title=Perspectives on the Concept and Definition of International Sign |publisher=World Federation of the Deaf |year=2010 |url=https://wfdeaf.org/wp-content/uploads/2016/11/Perspectives-on-the-Concept-and-Definition-of-IS_Mesch-FINAL.pdf |access-date=16 August 2026 |archive-date=9 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009121854/https://wfdeaf.org/wp-content/uploads/2016/11/Perspectives-on-the-Concept-and-Definition-of-IS_Mesch-FINAL.pdf |url-status=dead }}</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ == လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် စွမ်းရည်နှင့် ရှုပ်ထွေးမှုအဆင့် ပြည့်ဝသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ လေ့လာချက်များအရ ၎င်းတို့သည် သဘာဝဘာသာစကားအားလုံးတွင် တွေ့ရသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိများ ရှိကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ ထိုဂုဏ်သတ္တိများတွင် duality of patterning (အဓိပ္ပာယ်မဲ့ သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းများကို အဓိပ္ပာယ်ရှိသော အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ပေါင်းစပ်နိုင်ခြင်း) နှင့် recursion (သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများ ထပ်ဆင့်အသုံးပြုနိုင်ခြင်း) တို့ ပါဝင်သည်။လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများတွင် အသံထွက်များ မရှိသော်လည်း စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများနှင့် တည်ဆောက်ပုံများ တိကျစွာ ပါဝင်သည်။ လက်ဟန်တစ်ခုချင်းစီကို အဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်အောင် ဖန်တီးရာတွင် အဓိက အစိတ်အပိုင်း ၅ ရပ် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ '''လက်ပုံသဏ္ဌာန်''' — လက်ချောင်းများနှင့် လက်ဝါး၏ တိကျသော ပုံစံ။ '''လက်တည်နေရာ''' — ခန္ဓာကိုယ်၏ မည်သည့်နေရာတွင် လက်ကို ထားရှိလှုပ်ရှားသည်ဆိုသည့် အချက်။ '''လှုပ်ရှားမှု''' — လက်၏ ရွေ့လျားပုံ လမ်းကြောင်း။ '''လက်အနေအထား''' — လက်ဖဝါး သို့မဟုတ် လက်ချောင်းများ မည်သည့်ဘက်သို့ မျက်နှာမူနေသည်ကို ဖော်ပြခြင်း။ '''မျက်နှာအမူအရာနှင့် ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှု''' — မျက်နှာအမူအရာသည် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားတွင် သဒ္ဒါအတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။ မေးခွန်းမေးခြင်း၊ ငြင်းဆိုခြင်း၊ အံ့ဩခြင်းနှင့် အာမေဋိတ်ပြခြင်းများကို မျက်ခုံးပင့်ခြင်း၊ မျက်နှာပေးပြောင်းခြင်းတို့ဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် အသံထွက်ဘာသာစကားများကဲ့သို့ တစ်လုံးချင်း အစဉ်လိုက်ပြောရုံသာမက လက်၊ မျက်နှာနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာတို့ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း အသုံးပြုကာ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤသည်ကို Simultaneity ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ဤတစ်ပြိုင်နက် ဖော်ပြနိုင်မှုကို အလွန်အကျွံ မမှတ်ယူသင့်ပေ။ အကြောင်းမှာ လက်နှစ်ဖက်စလုံးကို အသုံးပြုရာတွင် မော်တာဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များ ရှိသောကြောင့် လက်ဟန်များ၏ ပုံသဏ္ဌာန်များသည် များသောအားဖြင့် အချိုးညီမှုကို ဦးတည်လေ့ရှိပြီး တစ်ဖက်တည်းဖြင့်သာ ပြုလုပ်သည့် လက်ဟန်များလည်း ရှိသည်။ ထို့ပြင် ဝါကျများဖွဲ့စည်းရာတွင် လက်ဟန်များကို အစဉ်လိုက် စီစဉ်ရခြင်းမှာ စကားပြောဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ === လက်မဟုတ်သော အချက်ပြသင်္ကေတများ === လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် ၎င်းတို့၏ အသံအနိမ့်အမြင့်၊ လေယူလေသိမ်းကဲ့သို့သော prosody များကို လက်မဟုတ်သော အချက်ပြသင်္ကေတများမှတစ်ဆင့် ဖော်ပြကြသည်။ ခန္ဓာကိုယ်၊ ဦးခေါင်း၊ မျက်ခုံး၊ မျက်လုံး၊ ပါးနှင့် ပါးစပ်တို့၏ ဟန်အမူအရာများကို အမျိုးမျိုး ပေါင်းစပ်အသုံးပြုကာ ဝေါဟာရဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှု၊ သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံ၊ နာမဝိသေသန သို့မဟုတ် ကြိယာဝိသေသနဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာနှင့် စကားပြောဆိုမှုဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဖော်ပြသည်။ လက်ဟန်တွင် လက်လှုပ်ရှားမှုအပြင် လျှာသည် အောက်နှုတ်ခမ်းကို ထိရန်၊ ဦးခေါင်းကို ဘယ်ညာ လှုပ်ရှားရန် လိုအပ်သည်။ ထိုမျက်နှာအမူအရာများ မပါလျှင် ယင်းလက်ဟန်ကို “late” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသွားနိုင်သည်။ ဝါကျတစ်ခု၏ အကြောင်းအရာကို လက်ဖြင့် ဖော်ပြသော်လည်း သဒ္ဒါဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်အများစုကို လက်မဟုတ်သော အချက်ပြများဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ မေးခွန်းများ၊ ငြင်းဆိုချက်များ၊ ဆွေမျိုးပြုဝါကျများနှင့် အကြောင်းအရာကို အသားပေးဖော်ပြခြင်းတို့တွင် ပါဝင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ASL နှင့် BSL တို့တွင် ဟုတ်/မဟုတ် မေးခွန်းများကို မျက်ခုံးပင့်ခြင်းနှင့် ဦးခေါင်းကို ရှေ့သို့ အနည်းငယ် ငုံ့ခြင်းတို့ဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။စကားပြောဆိုရာတွင် အလှည့်လဲမှုများကိုလည်း ဦးခေါင်းလှုပ်ရှားမှုနှင့် အကြည့်အာရုံဖြင့် ထိန်းညှိကြသည်။ လက်ဟန်ပြောသူသည် မိမိပြောနေစဉ် တစ်ဖက်လူကို မကြည့်ဘဲ နေခြင်းဖြင့် အလှည့်မပေးသေးကြောင်း ပြသနိုင်ပြီး မျက်လုံးချင်း ဆုံအောင် ကြည့်ခြင်းဖြင့် အလှည့်ပေးနိုင်သည်။ === အိုင်ကွန်နီစီတီ (Iconicity) === Iconicity ဆိုသည်မှာ သင်္ကေတတစ်ခု၏ ပုံစံနှင့် ၎င်း၏ အဓိပ္ပာယ်တို့အကြား ဆင်တူမှု သို့မဟုတ် နှိုင်းယှဉ်နိုင်မှု ဖြစ်သည်။ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများတွင် စကားပြောဘာသာစကားများထက် ပိုမိုစနစ်တကျ ကျယ်ပြန့်စွာ တွေ့ရတတ်သည်။ သို့သော် ယင်းကွာခြားချက်သည် ပကတိကွဲပြားမှု မဟုတ်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် နားမကြားကလေးငယ်များသည် မိမိတို့ဖော်ပြလိုသည့်အရာအတွက် သက်ဆိုင်ရာလက်ဟန်ကို မသိသေးပါက အတုခိုးသော သင်္ကေတများကို ကြံဖန်ဖန်တီးလေ့ရှိသည်။ သို့သော် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားတစ်ခုအတွင်း အိုင်ကွန်နီစီတီသည် ဘယ်သောအခါမျှ လုံးဝ ပျောက်ကွယ်မသွားသော်လည်း လက်ဟန်ပုံစံများသည် ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ ဖြစ်လာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း အားနည်းလာတတ်သည်။ နန်စီ ဖရစ်ရှ်ဘာ့ဂ် (Nancy Frishberg) ၏ လေ့လာချက်အရ အိုင်ကွန်နီစီတီသည် မူလက လက်ဟန်များစွာတွင် ပါရှိသော်လည်း သဘာဝသဒ္ဒါဖြစ်စဉ်များ အသုံးပြုခြင်းကြောင့် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ လျော့နည်းသွားကြောင်း သုံးသပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် စိတ်ပညာရှင် ရော်ဂျာ ဘရောင်း (Roger Brown) ၏ လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် အိုင်ကွန်နီစီတီမြင့်မားသော လက်ဟန်များကို သင်ကြားခံရသော ကလေးများသည် အိုင်ကွန်နီစီတီနည်းပါးသော လက်ဟန်များကို သင်ကြားခံရသော ကလေးများထက် မှတ်မိနှုန်း ပိုမိုမြင့်မားကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ဘာသာဗေဒပညာရှင် အယ်လစ်ဆာ နယူးပို့တ် (Elissa Newport) နှင့် ရစ်ချတ် မိုင်ယာ (Richard Meier) တို့က အိုင်ကွန်နီစီတီသည် ASL သင်ယူမှုအပေါ် လက်တွေ့အားဖြင့် သက်ရောက်မှု မရှိသလောက်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။ === စကားပြောဘာသာစကားများနှင့် ဆက်စပ်မှု === === အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်း === [[File:Sign language families.svg|thumb|300px|alt=Sign language families|'''''လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစုများ၏ အမျိုးအစား ခွဲခြားပုံ'''''']] {{Legend|#5d6a8f|[[ပြင်သစ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု|ပြင်သစ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု (French Sign Language family)]]}} {{Legend|#1e2f5d| → [[အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] (ASL) အုပ်စု}} {{Legend|#93a1c7| → [[ရုရှား လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] အုပ်စု}} {{Legend|#a8d3db| → [[ချက် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] အုပ်စု}} {{Legend|#9c6cd0|[[ဒိန်းမတ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#a596d8|[[ဆွီဒင် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#b08660|[[ဂျာမန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#660066|[[ဗီယက်နမ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ]] နှင့် အချို့သော ထိုင်းနှင့် လာအို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ}} {{Legend|#383834|[[အာရပ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#99ff00|[[အိန္ဒိယ-ပါကစ္စတန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]]}} {{Legend|#ff9691|[[တရုတ် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]]}} {{Legend|#bd4b31|[[ဂျပန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား မိသားစု]]}} {{Legend|#4b874b|[[BANZSL]] မိသားစု (ဗြိတိသျှ၊ ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား)}} {{Legend|#1c5e31|[[တောင်အာဖရိက လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား]] (BANZSL မိသားစုအတွင်း ပါဝင်သော)}} {{Legend|#fff200|သီးခြားရပ်တည်သော ဘာသာစကားများ}} လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားသည် စကားပြောဘာသာစကားကို လက်သင်္ကေတဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်း မဟုတ်ပေ။ နားမကြားကျောင်းများမှ နားကြားနိုင်သော ဆရာများဖြစ်ကြသည့် Charles-Michel de l'Épée သို့မဟုတ် Thomas Hopkins Gallaudet တို့ကို လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား၏ “တီထွင်သူများ” အဖြစ် မကြာခဏ မှားယွင်းစွာ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အမှန်တကယ်တွင်မူ လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် အခြားသော သဘာဝဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုသူများ၊ ဤနေရာတွင် နားမကြားသူများက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗြိတိန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (BSL) နှင့် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (ASL) တို့သည် ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့တွင် အင်္ဂလိပ်စကားကို ပြောကြသော်လည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အလွန်ကွဲပြားကာ အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။ သဒ္ဒါသဘောအရ ASL သည် အင်္ဂလိပ်ထက် ဂျပန်ဘာသာစကားနှင့် ပိုမိုဆင်တူသည်။သို့သော် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများသည် မိမိတို့နှင့် ထိတွေ့နေသော စကားပြောဘာသာစကားများမှ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများကို ငှားယူလေ့ရှိသည်။ လက်ချောင်းစာလုံးပေါင်းနည်း (Fingerspelling) ကို သင့်လျော်သော လက်ဟန်မရှိသေးသည့် အချိန်တွင် စကားပြောဘာသာစကားမှ စကားလုံးတစ်လုံးကို ငှားယူရန် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် လူများနှင့် နေရာများ၏ အမည်များအတွက် အသုံးပြုသည်။ == ကမ္ဘာ့ထင်ရှားသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ == ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံအလိုက်၊ ဒေသအလိုက် တီထွင်အသုံးပြုလျက်ရှိသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား ရာပေါင်းများစွာ တည်ရှိနေသည်။ ထင်ရှားသော အချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |+ ကမ္ဘာ့ထင်ရှားသော လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားအချို့ |- ! ဘာသာစကား !! အဓိကအသုံးပြုရာဒေသ !! မှတ်ချက် |- | '''ASL''' (American Sign Language) || အမေရိကန်၊ ကနေဒါ || ကမ္ဘာတွင် လူသုံးအများဆုံး လက်ဟန်ပြစနစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ |- | '''BSL''' (British Sign Language) || ဗြိတိန် || ASL နှင့် သဒ္ဒါရော ဝေါဟာရပါ ကွဲပြားသည်။ |- | '''LSF''' (French Sign Language) || ပြင်သစ် || ဥရောပနှင့် အမေရိကန် လက်ဟန်ပြစနစ်များစွာအပေါ် သက်ရောက်မှုကြီးမားခဲ့သည်။ |- | '''JSL''' (Japanese Sign Language) || ဂျပန် || အာရှဒေသအတွင်း ထင်ရှားသည်။ |- | '''CSL''' (Chinese Sign Language) || တရုတ် || ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုများ ရှိသည်။ |- | '''IS''' (International Sign) || နိုင်ငံတကာ အစည်းအဝေးများ || သီးခြားမိခင်ဘာသာစကားမဟုတ်ဘဲ ဆက်သွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုသော ပေါင်းစပ်စနစ်ဖြစ်သည်။ |} ၂၀၂၁ ခုနှစ် စာရင်းများအရ အင်ဒို–ပါကစ္စတန် လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား (Indo-Pakistani Sign Language) သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသုံးပြုသူ အများဆုံး လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:လက်ဟန်ပြ ဘာသာစကားများ]] 6ytijhb8yk8msepa4aghk8kixylv74d 0 291700 1061457 1054536 2026-11-04T13:26:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061457 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = နိယောဒိုမြစ် | native_name = {{native name|ja|仁淀川}} | image = Niyodogawa-2.jpg | image_size = | image_caption = Niyodo River | map = {{Maplink|zoom=8|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | pushpin_map = Japan | source1_location = [[Mount Ishizuchi]] | mouth_location = [[Tosa Bay]] | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = Japan | length_km = 124 | source1_elevation = {{convert|1982|m|ft|abbr=on}} | mouth_elevation = | discharge1_avg = | basin_size_km2 = 1560 }} '''နိယောဒိုမြစ်''' (仁淀川, Niyodo-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိခိုခုကျွန်း]]ရှိ [[အဲဟိမဲခရိုင်]]နှင့် [[ခိုးချိခရိုင်]]တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== နိယောဒိုမြစ်ကို ခရီးသွားများသည် သန့်ရှင်းသည့်အပြာရောင်ရေပြင်၏ အလှအပကို ခံစားရန် လာရောက်ကြသည်။ ခရီးသွားများသည် ပျော်ပွဲစားထွက်ခြင်း၊ ငါးဖမ်းခြင်း၊ စက်ဘီးစီးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ကြသည်။ မြစ်တလျောက် ထင်ရှားသည့် ရှုခင်းနေရာများမှာ -<ref>{{cite news |title=Scenic waters around Japan become top spots to beat the heat |url=https://www.asahi.com/ajw/articles/14980680 |access-date=18 September 2024 |work=Asahi Shimbun |date=August 23, 2023}}</ref><ref>{{cite news |title=仁淀川であゆ釣りの全国大会など開催へ 地域の活性化に 高知 |url=https://www3.nhk.or.jp/lnews/kochi/20240528/8010020579.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528093734/https://www3.nhk.or.jp/lnews/kochi/20240528/8010020579.html |url-status=dead |archive-date=May 28, 2024 |access-date=19 September 2024 |work=NHK |date=May 28, 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=羽賀 |first1=和紀 |title=仁淀川で水上バイクの利用規制へ　高知県いの町、4月から条例施行 |url=https://www.asahi.com/articles/ASS377GVLS37PTLC005.html |access-date=19 September 2024 |work=Asahi Shimbun |date=March 8, 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=仁淀川サイクリング 発信 |url=https://www.yomiuri.co.jp/local/kochi/news/20240622-OYTNT50108/ |access-date=19 September 2024 |work=Yomiuri Shimbun |date=June 23, 2024 |archive-date=23 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240623001905/https://www.yomiuri.co.jp/local/kochi/news/20240622-OYTNT50108/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last1=谷川 |first1=剛章 |title=清流・仁淀川で紙のこいのぼり！　２５０匹が悠々泳ぐ 高知県いの町５／５まで |url=https://www.kochinews.co.jp/article/detail/741436 |access-date=19 September 2024 |work=Kochi News |date=May 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503105131/https://www.kochinews.co.jp/article/detail/741436 |archive-date=3 May 2024 |url-status=dead}}</ref> *နခဆွတ်လျှိုစောက် (ခိုးချိခရိုင်၊ နိယောဒိုဂဝမြို့) *ယဆုအိလွင်ပြင် (ခိုးချိခရိုင်၊ နိယောဒိုဂဝမြို့) *နိခိုဘုချိ (ခိုးချိခရိုင်၊ အိနိုမြို့) ခရီးသွားများအနေဖြင့် မြစ်တလျောက် ပြေးဆွဲပေးသည့်ရထားဖြစ်သည့် ရှိခိုခုတိုဆနိုယောအခဲနိုမိနိုဂတရိရှုင်းကြည့်ရထား (Shikoku Tosa Toki no Yoake no Monogatari) ကို စီးနင်းကာ မြစ်ကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။<ref>{{cite news |last1=Kitamura |first1=Shiori |title=Sightseeing train narrating west Japan island's history launched after virus delay |url=https://mainichi.jp/english/articles/20200707/p2a/00m/0na/003000c |access-date=18 September 2024 |work=The Mainichi |date=July 7, 2020}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> 仁淀川の柳瀬橋の空撮写真.jpg|နိယောဒိုမြစ်ကို ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားသည့် ယနဆဲတံတားမြင်ကွင်း 仁淀川河口空撮写真.jpg|ခိုးချိခရိုင်၊ ဟရုနိုမြို့အနီးရှိ မြစ်ဝ 仁淀川河口大橋 2018年高知龍馬マラソン大会にて.jpg|နှစ်စဉ်ကျင်းပသည့် ရောမမာရသွန်ပြိုင်ပွဲတွင် နိယောဒိုမြစ်ဝတံတားကို ဖြတ်သန်းနေကြပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အဲဟိမဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ခိုးချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] nkx0wwrraonmk6wicjxj7bmfcj16ot8 0 292168 1061693 1057285 2026-11-05T10:53:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1057285|1057285]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061693 wikitext text/x-wiki [[File:Apollo 9 image of the Namcha Barwa Himal range, AS09-23-3511.jpg|thumb|upright=1.0|[[ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း]]အား [[အပိုလို ၉]]မှ မြင်ရပုံ]] '''တောင်တန်း''' (mountain range) ဆိုသည်မှာ လိုင်းတစ်ခုအဖြစ် တန်းစီတည်ရှိပြီး မြင့်မားသော မြေပြင်များဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည့် [[တောင်]]များ သို့မဟုတ် [[တောင်ကုန်း]]များ၏ အစီအစဉ်တန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်တန်းစနစ် (Mountain system) သို့မဟုတ် တောင်တန်းခါးပတ် (Mountain belt) ဆိုသည်မှာ အများအားဖြင့် တောင်ဖြစ်စဉ် (orogeny) တစ်ခုတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး<ref>{{cite web |url = https://www.mindat.org/glossary/mountain_system |title = Definition of mountain system |website = Mindat.org |publisher=Hudson Institute of Mineralogy |access-date = 26 August 2017 }}</ref> ပုံသဏ္ဌာန်၊ တည်ဆောက်ပုံနှင့် တန်းစီတည်ရှိမှု တူညီကြသော တောင်တန်းများ၏ အုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်တန်းများသည် အမျိုးမျိုးသော ဘူမိဗေဒ ဖြစ်စဉ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာကြသော်လည်း ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထင်ရှားသော တောင်တန်းအများစုမှာ ကျောက်ချပ်လွှာ ရွေ့လျားမှုများ (plate tectonics) ၏ ရလဒ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Hammond |first=Allen L. |date=1971-07-09 |title=Plate Tectonics (II): Mountain Building and Continental Geology |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.173.3992.133 |journal=Science |language=en |volume=173 |issue=3992 |pages=133–134 |doi=10.1126/science.173.3992.133 |pmid=17739640 |bibcode=1971Sci...173..133H |issn=0036-8075|url-access=subscription }}</ref> တောင်တန်းများကို [[နေအဖွဲ့အစည်း]]အတွင်းရှိ ဂြိုဟ်အများအပြားပေါ်တွင်လည်း တွေ့ရှိရပြီး ကုန်းမြေမျက်နှာပြင်ရှိသော ဂြိုဟ်အများစု၏ ထူးခြားချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ တောင်တန်းများကို အများအားဖြင့် မြင့်မားသော ကုန်းပြင်မြင့်များ (Highland) ချိုင့်ဝှမ်းများ (Velly) ဖြင့် ပိုင်းခြားထားလေ့ရှိသည်။ တောင်တန်းတစ်ခုတည်းအတွင်း၌ရှိသော သီးခြားတောင်များသည် ဘူမိဗေဒ တည်ဆောက်ပုံ သို့မဟုတ် ကျောက်အမျိုးအစား (petrology) တူညီရန် မလိုအပ်ပါ။ ၎င်းတို့သည် သီးခြားဖြစ်ပေါ်လာသော တောင်ဖြစ်စဉ်များနှင့် ကုန်းမြေအပိုင်းအစများ ရောနှောပါဝင်နေခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ဥပမာအားဖြင့် တွန်းကန်ကျောက်လွှာများ (thrust sheets)၊ မြင့်တက်လာသော ကျောက်တုံးကြီးများ (uplifted blocks)၊ ခေါက်တွဲတောင်များ (fold mountains) နှင့် မီးတောင် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်များ စသည်ဖြင့် ကျောက်အမျိုးအစား အမျိုးမျိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တောင်တန်းများ]] 6t6mx79pkdwikzdfp7sblzqo7inb67k 1061694 1061693 2026-11-05T10:53:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/Amherst99|Amherst99]] ([[User talk:Amherst99|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1057284|1057284]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061694 wikitext text/x-wiki [[File:Apollo 9 image of the Namcha Barwa Himal range, AS09-23-3511.jpg|thumb|upright=1.0|[[ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း]]အား [[အပိုလို ၉]]မှ မြင်ရပုံ]] '''တောင်တန်း''' (Mountain range) ဆိုသည်မှာ လိုင်းတစ်ခုအဖြစ် တန်းစီတည်ရှိပြီး မြင့်မားသော မြေပြင်များဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည့် [[တောင်]]များ သို့မဟုတ် [[တောင်ကုန်း]]များ၏ အစီအစဉ်တန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်တန်းစနစ် (Mountain system) သို့မဟုတ် တောင်တန်းခါးပတ် (Mountain belt) ဆိုသည်မှာ အများအားဖြင့် တောင်ဖြစ်စဉ် (orogeny) တစ်ခုတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး<ref>{{cite web |url = https://www.mindat.org/glossary/mountain_system |title = Definition of mountain system |website = Mindat.org |publisher=Hudson Institute of Mineralogy |access-date = 26 August 2017 }}</ref> ပုံသဏ္ဌာန်၊ တည်ဆောက်ပုံနှင့် တန်းစီတည်ရှိမှု တူညီကြသော တောင်တန်းများ၏ အုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်တန်းများသည် အမျိုးမျိုးသော ဘူမိဗေဒ ဖြစ်စဉ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာကြသော်လည်း ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထင်ရှားသော တောင်တန်းအများစုမှာ ကျောက်ချပ်လွှာ ရွေ့လျားမှုများ (plate tectonics) ၏ ရလဒ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Hammond |first=Allen L. |date=1971-07-09 |title=Plate Tectonics (II): Mountain Building and Continental Geology |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.173.3992.133 |journal=Science |language=en |volume=173 |issue=3992 |pages=133–134 |doi=10.1126/science.173.3992.133 |pmid=17739640 |bibcode=1971Sci...173..133H |issn=0036-8075|url-access=subscription }}</ref> တောင်တန်းများကို [[နေအဖွဲ့အစည်း]]အတွင်းရှိ ဂြိုဟ်အများအပြားပေါ်တွင်လည်း တွေ့ရှိရပြီး ကုန်းမြေမျက်နှာပြင်ရှိသော ဂြိုဟ်အများစု၏ ထူးခြားချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ တောင်တန်းများကို အများအားဖြင့် မြင့်မားသော ကုန်းပြင်မြင့်များ (Highland) ချိုင့်ဝှမ်းများ (Velly) ဖြင့် ပိုင်းခြားထားလေ့ရှိသည်။ တောင်တန်းတစ်ခုတည်းအတွင်း၌ရှိသော သီးခြားတောင်များသည် ဘူမိဗေဒ တည်ဆောက်ပုံ သို့မဟုတ် ကျောက်အမျိုးအစား (petrology) တူညီရန် မလိုအပ်ပါ။ ၎င်းတို့သည် သီးခြားဖြစ်ပေါ်လာသော တောင်ဖြစ်စဉ်များနှင့် ကုန်းမြေအပိုင်းအစများ ရောနှောပါဝင်နေခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ဥပမာအားဖြင့် တွန်းကန်ကျောက်လွှာများ (thrust sheets)၊ မြင့်တက်လာသော ကျောက်တုံးကြီးများ (uplifted blocks)၊ ခေါက်တွဲတောင်များ (fold mountains) နှင့် မီးတောင် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်များ စသည်ဖြင့် ကျောက်အမျိုးအစား အမျိုးမျိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တောင်တန်းများ]] fb006t6bs88ip95ieq2eopurzsc9d6e 0 292263 1061488 1055854 2026-11-04T16:40:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.လ.က (ခွဲ) ကံသာယာ]] စာမျက်နှာကို [[အ.လ.က (ခွဲ) ကံသာယာ (ရေတာရှည်မြို့နယ်)]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1055854 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကံသာယာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[သာဂရ|သာဂရမြို့]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၅၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ag8oho4heyqoql559543epslw1uj2fh 0 292618 1061564 1059998 2026-11-05T01:03:30Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061564 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ယူးမဲနော့ရှိမ | native_name = 夢の島 | native_name_lang = ja | type = District | image = Yumenoshima park koto tokyo summer 2014.jpg | image_size = 250px | caption = [[ယူးမဲနော့ရှိမပန်းခြံ]] | pushpin_map = Tokyo city | pushpin_caption = Location in Tokyo | coordinates = {{coord|35|39|00|N|139|49|55|E|display=inline}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = Prefecture | subdivision_name1 = [[Tokyo]] | area_total_km2 = 1.53 | area_footnotes = <ref>{{cite web |url=http://www.toukei.metro.tokyo.jp/kokusei/2010/kd10za01108001.xls |title=平成22年 東京都区市町村町丁別報告 |access-date=29 August 2015}}</ref> | postal_code = 136-0081 | postal_code_type = [[Postal code#Japan|Postal Code]] }} '''ယူးမဲနော့ရှိမ''' ((夢の島, စာဖြင့် - အိပ်မက်ကျွန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့|တိုကျို]]၊ ခိုးတိုးမြို့ရှိ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသည် တိုကျိုပင်လယ်အော်တွင် တည်ရှိသည်။ လူလုပ်ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်ကာ စွန့်ပစ်အမှိုက်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ဤကျွန်းသည် တိုကျိုပင်လယ်အော်တွင် ပထမဆုံး တည်ဆောက်ခဲ့သည့် လူလုပ်ကျွန်း မဟုတ်ပေ။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၃၀ ခုနှစ်များတွင် ဟနဲဒလေဆိပ်ကို အစားထိုးရန် ကျွန်းတွင် တိုကျိုမြို့ပြလေဆိပ်အသစ်တစ်ခု ဆောက်လုပ်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ လေဆိပ်တည်ဆောက်မည့် စီမံကိန်းဆောင်ရွက်မှုကို ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် အချောသတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး တည်ဆောက်မှုများကို ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းဖြစ်သည့်အတွက် အရင်းမြစ်များကန့်သတ်ချက်ရှိပြီး အစီအစဉ်များသည်လည်း နှောင့်နှေးခဲ့ရသည်။ လေဆိပ်စီမံကိန်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် တရားဝင်ရပ်နားခဲ့သည်။ လေဆိပ်အသသစ်တစ်ခု တည်ဆောက်ခြင်းထက် ဟနဲဒလေဆိပ်ကို တိုးချဲ့ရန်အတွက် မဟာမိတ်တပ်အာဏာပိုင်များက ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="nikkei20131115">{{cite news|title=東京・夢の島、名前の由来は海水浴場　空港計画も|url=http://www.nikkei.com/article/DGXNASFK13038_U3A111C1000000|access-date=15 November 2013|newspaper=Nikkei Shimbun |date=15 November 2013}}</ref> ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူအတွက် ကမ်းခြေတစ်ခုကို ကျွန်းတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး "ယူးမဲနော့ရှိမပန်းခြံ" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ကမ်းခြေကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှစကာ ကျွန်းကို စွန့်ပစ်အမှိုက်များထားရာနေရာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ပလက်စတစ်အမှိုက်ကို အဓိကအဖြစ် စွန့်ပစ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="nikkei20131115" /> ==ကျွန်းပေါ်ရှိ နေရာများ== [[File:Shin-Koto Incineration Plant (新江東清掃工) in Yumenoshima, Koto Ward, Tokyo.JPG|thumb|ရှင်းခိုတိုအမှိုက်မီးရှို့စက်ရုံ]] *[[ယူးမဲနော့ရှိမပန်းခြံ]] *[[ယူးမဲနော့ရှိမပြတိုက်]] *ယူးမဲနော့ရှိမဘေ့ဘောကွင်း<ref>{{cite web |url=http://www.yumenoshima.jp/about2.html |title=夢の島公園について |trans-title=Yumenoshima Park |access-date=19 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151022191320/http://www.yumenoshima.jp/about2.html |archive-date=22 October 2015 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.union.tokyo23-seisou.lg.jp.e.de.hp.transer.com/kojo/shinkoto/index.html |title=Shin-Koto Incineration Plant |publisher=Clean Authority of Tokyo 23 cities General Affairs Department General Affairs Division |date=18 September 2015 |access-date=30 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251231073733/https://www.union.tokyo23-seisou.lg.jp.e.de.hp.transer.com/kojo/shinkoto/index.html |archive-date=31 December 2025 |url-status=dead }}</ref> ==၂၀၂၀ နွေရာသီအိုလံပစ်== ယူးမဲနော့ရှိမပန်းခြံသည် ၂၀၂၀ ခုနှစ် နွေရာသီအိုလံပစ်နှင့် ၂၀၂၀ ခုနှစ် နွေရာသီမသန်စွမ်းအိုလံပစ်ပွဲတော်များအတွက် လေးပစ်ပြိုင်ပွဲကျင်းပခဲ့သည့် နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ ==ကျောင်းများ== ခိုတိုရပ်ကွက်ပညာရေးအဖွဲ့သည် မူလတန်းကျောင်းများ (南砂小学校) နှင့် အလယ်တန်းကျောင်း(南砂中学校) တို့ကို ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ မိနမိဆုနမူတတန်းကျောင်း <ref>{{cite web|url=https://www.city.koto.lg.jp/581101/kodomo/gakko/shuen/shogakko/documents/r40401shou-tsuugakukuiki.pdf|title=江東区立 小学校・義務教育学校前期課程 通学区域一覧|publisher=Koto Ward|accessdate=2022-10-09|archive-date=9 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221009062552/https://www.city.koto.lg.jp/581101/kodomo/gakko/shuen/shogakko/documents/r40401shou-tsuugakukuiki.pdf|url-status=dead}}</ref> နှင့် မိနမိဆုနအလယ်တန်းကျောင်းတို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.city.koto.lg.jp/581101/kodomo/gakko/shuen/chugakko/documents/r40401chuu-tsuugakukuiki.pdf|title=江東区立 中学校・義務教育学校後期課程 通学区域一覧|publisher=Koto Ward|accessdate=2022-10-09|archive-date=9 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221009064532/https://www.city.koto.lg.jp/581101/kodomo/gakko/shuen/chugakko/documents/r40401chuu-tsuugakukuiki.pdf|url-status=dead}}</ref> ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Official website|http://www.yumenoshima.jp/}} {{in lang|ja}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုကျိုမြို့ရှိ လူလုပ်ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:တိုကျိုမြို့ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:တိုကျိုပင်လယ်အော်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] 8pgzjddwwvl8xiklfrhx5s76kdeeak7 0 292846 1061710 1058022 2026-11-05T11:18:53Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061710 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = အအိုဂရှိမ | image = 青ヶ島.jpg | image_caption = | image_size = | image_map = Map of Izu Islands.png | native_name = 青ヶ島 | native_name_link = | nickname = | location = [[Pacific Ocean]] | coordinates = {{coord|32|27|25.2|N|139|46|1.2|E|display=inline,title}} | archipelago = [[Izu Islands]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 8.75 | length_km = 3.5 | width_km = 2.5 | coastline_km = 9 | highest_mount = | elevation_m = 423 | country = Japan | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | country_admin_divisions = [[Tokyo]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Subprefectures of Japan|Subprefecture]] | country_admin_divisions_1 = [[Hachijō Subprefecture]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[Aogashima, Tokyo|Aogashima]] | population = 170 | population_as_of = January 2014 | density_km2 = | ethnic_groups = | additional_info = }} '''အအိုဂရှိမ''' (青ヶ島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်းရှိ [[မီးတောင်ကျွန်း]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် [[အိဇုကျွန်းစု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ကျွန်းစု၏ တောင်ဘက်စွန်းအကျဆုံးနှင့် အလှမ်းအကွာဆုံး လူနေထိုင်သည့် ကျွန်းလည်း ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်]]နှင့် မြောက်ဘက်တွင် [[အိုဂဆဝရကျွန်းစု]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ ကျွန်းသည် [[တိုကျိုမြို့]]ကုန်းမြေ၏ တောင်ဘက် ၃၅၈ ကီလိုမီတာ (၂၂၂ မိုင်) ခန့်နှင့် [[ဟချိဂျောဂျိမ]]၏တောင်ဘက် ၆၄ ကီလိုမီတာ (၄၉ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကျွန်းကို အအိုဂရှိမရွာအဖြစ် ဟချိဂျောခရိုင်ခွဲ၏ လက်အောက်တွင် အုပ်ချုပ်သည်။ ဟချိဂျောခရိုင်ခွဲသည် တိုကျိုမြို့၏ လက်အောက်တွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၈.၇၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃.၃၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ကျွန်းတွင် လူဦးရေ ၁၇၀ ဦးထက်မပိုသည် လူဦးရေသာ နေထိုင်သည်။ အအိုဂရှိမသည် "ဖုဂျိ - ဟခိုနဲ - အိဇုအမျိုးသားဥယျာဉ်" ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အအိုဂရှိမသည် မီးတောင်ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အလျား ၃.၅ ကီလိုမီတာ၊ အမြင့်ဆုံးအကျယ် ၂.၅ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ကျွန်းသည် အလွန်မတ်စောက်သည့် ကျောက်တောင်စောင်းများဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ကျွန်းတွင် လူအခြေချနေထိုင်ခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းကို မသိရှိရပေ။ ကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသူအများစုသည် ဂျပန်လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ အဲဒိုခတ်မှတ်တမ်းများတွင် ဤကျွန်းကို "ဟချိဂျောဂျိမ" ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ကာ ၁၆၅၂ ခုနှစ်၊ ၁၆၇၀ ခုနှစ်မှ ၁၆၈၀ ခုနှစ်အထိ မီးတောင်လှုပ်ရှားများရှိခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၁၇၈၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်ကြောင့် ရေများသည် အိခဲနိုဆဝမီးတောင်ဝချိုင့်ဝှမ်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၇၈၁ ခုနှစ်၊ မေလတွင် မီးတောင်ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ၁၇၈၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ကျွန်းပေါ်ရှိ မရုယမတောင်မှ ချော်ရည်များကျဆင်းလာခဲ့သဖြင့် အိမ်ထောင်စု ၆၃ ခုကို နေရာရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့ရသည်။ ၁၇၈၅ ခုနှစ်တွင် ကြီးမားစွာ မီးတောင်ပေါက်ကွဲခဲ့သဖြင့် ကျွန်းပေါ်တွင်နေထိုင်သည့် လူပေါင်း ၃၂၇ ဦးအနက်မှ ၁၃၀ မှ ၁၄၀ ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ ၁၈ ရာစုကတည်းက သိသာထင်ရှားသည့် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများ မတွေ့ရပေ။ ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> File:青ヶ島 2.jpg|ကျွန်းအလယ်ပိုင်းရှိ မရုယမတောင် File:Aogasima maruyama.jpg|မရုယမတောင်ကို အနီးကပ် မြင်ရပုံ </gallery> ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * [https://web.archive.org/web/20230901181434/http://www.vill.aogashima.tokyo.jp/top.html Aogashima Village Official Website] * [http://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/322_Aogashima/322_index.html Aogashima] - Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}} * {{cite web|url= http://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/065_aogashima.pdf |title=Aogashima: National catalogue of the active volcanoes in Japan }} - Japan Meteorological Agency * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Act_Vol/aogashima/index-e.html Aogashima] - Geological Survey of Japan * {{cite gvp|name=Aogashima|vn=284060|access-date=2021-06-25}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အိဇုကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:တိုကျိုမြို့ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] ht0qqowtja68qvhjvbxkypdf43tmk2q 0 292946 1061674 1058227 2026-11-05T10:20:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1061674 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဖန်ခါးပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပန်းတောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖန်ခါးပင်ရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ဖန်ခါးပင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၀၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/padaung-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.3318075471387| 95.33406156219608|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 71lhza63c1hpp2crqy16u1q4aghkayn 1061675 1061674 2026-11-05T10:21:42Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1061675 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဖန်ခါးပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပန်းတောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖန်ခါးပင်ရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ဖန်ခါးပင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၀၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/padaung-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.867858494162792| 95.11519323222343|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} n5od00x802pos0oz1jonet1v1wlkvv9 0 293384 1061449 1060195 2026-11-04T12:22:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061449 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂရှိမမြို့ | official_name = | native_name = {{nobold|長島町}} | native_name_lang = ja | type = [[Towns of Japan|Town]] | other_name = | image = Nagashima Town Office Takanosu Branch.JPG | caption = နဂရှိမမြို့တော်ခန်းမ | image_flag = Flag of Nagashima, Kagoshima.svg | image_seal = Emblem of Nagashima, Kagoshima.svg | image_map= {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=8}} | image_map1 = Nagashima in Kagoshima Prefecture Ja.svg | map_caption = Location of Nagashima in Kagoshima Prefecture | pushpin_map = Japan | pushpin_caption = ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | coordinates = {{coord|32|11|57|N|130|10|37|E|region:JP|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kyushu]] | subdivision_type2 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name2 = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]] | subdivision_type3 = [[Districts of Japan|District]] | subdivision_name3 = [[Izumi District, Kagoshima|Izumi]] | leader_title = Mayor | leader_name = | leader_title1 = Vice Mayor | leader_name1 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 116.19 | population_total = 9,618 | population_as_of = January 31, 2024 | population_density_km2 = auto | time_zone1 = [[Japan Standard Time|JST]] | utc_offset1 = +09:00 | postal_code_type = | postal_code = | custom_label_sec1 = City hall address | custom_data_sec1 = 1875 Takanosu, Nagashima-cho, Izumi-gun, Kagoshima-ken 899-1498 | website = {{Official website|1=http://www.town.nagashima.lg.jp/}} | module = {{Infobox region symbols | embedded=yes | tree = [[Camellia japonica]] | flower = [[Narcissus (plant)|Narcissus]] | bird = | flowering_tree = | butterfly = | fish = | other_symbols = }} }} [[file:黒之瀬戸大橋 20150922 - panoramio.jpg|thumb|right|270px|ခုရိုနိုဆဲတိုတံတား]] [[File:Nagashima Takeshima bridge.JPG|thumb|right|270px|တခဲရှိမတံတား]] '''နဂရှိမမြို့''' (長島町, နဂရှိမချော) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိဇုမိဒေသ၊ ခဂိုရှိမ|အိဇုမိဒေသ]]ရှိ မြို့တစ်ခု ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |title=長島町 |url=https://www.kagoshima-iju.jp/introduce/nagashima/ |access-date=2022-10-22 |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-06-09 |title=【鹿児島県長島町】素直・真面目・謙虚な姿勢で生き、まちの財産を継承していく／山上農園 山上博樹さん |url=https://www.reallocal.jp/98455 |access-date=2022-10-22 |website=reallocal｜移住やローカルまちづくりに興味がある人のためのサイト |language=ja}}</ref> ။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မြို့နေခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၉၆၁၈ ဦး ရှိသည်။ အိမ်ထောင်စု ၄၃၈၆ ခု ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၈၃ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ မြို့၏ စုစုပေါင်းဧရိယာမှာ ၁၁၆.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၄.၈၆ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။<ref name="Nagashima-hp">{{cite web|url= https://www.town.nagashima.lg.jp/wp-content/uploads/2024/02/06020200.pdfl|title= Nagashima town official statistics|location= Japan|language= ja}} {{Dead link|date=November 2026 }}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂရှိမမြို့သည် ခဂိုရှိမခရိုင်၏ အနောက်မြောက်စွန်းတွင် ရှိသည်။ နဂရှိမမြို့တွင် နဂရှိမကျွန်းတစ်ခုလုံးနှင့် မုရိအုရဂျိမ၊ အိခရရှိမနှင့် ရှိရှိဂျိမ စသည့်ကျွန်းများလည်း ပါဝင်သည်။ အမခုဆကျွန်းစု၏ တောင်ဘက်နားတွင် တည်ရှိသည်။ နဂရှိမကျွန်း၏ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေသည် အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတို့သည် ယဆွတ်ရှိရိုပင်လယ်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တည်ရှိသည်။ ကျွန်း၏ တောင်ဘက်ဆုံးနေရာနှင့် ကျူးရှူးကျွန်းကို ခုရိုနိုဆဲတိုရေလက်ကြားက ပိုင်းခြားထားသည်။ ရေလက်ကြားသည် ၃၀၀ မီတာခန့် ကျယ်သည်။ ရေလက်ကြားကို "ခုရိုနိုဆဲတို အိုးဟရှိတံတား" ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ===ကပ်လျက်မြို့များ=== *[[ခဂိုရှိမမြို့]] **[[အခုနဲမြို့၊ ခဂိုရှိမ|အခုနဲမြို့]] ===ရာသီဥတု=== နဂရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် သမပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီတွင် နွေးထွေးပြီး ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းသည် အနည်းငယ်ကျဆင်းတတ်၍ မကျဆင်းသည်လည်း ရှိသည်။ နဂရှိမ၏ နှစ်ပတ်လည် ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် ၁၇.၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ရှိသည်။ နှစ်ပတ်လည် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် ၂၃၄၃ မီလီမီတာ ဖြစ်ပြီး စက်တင်ဘာလသည် အစိုစွတ်ဆုံးလ ဖြစ်သည်။ ဩဂုတ်လသည် ပျမ်းမျှအပူချိန်အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ ၂၆.၉ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ပတ်လည် ရှိသည်။ ဇန်နဝါရီလသည် အနိမ့်ဆုံးဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှအပူချိန် ၇.၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ပတ်လည် ရှိသည်။<ref>[https://en.climate-data.org/asia/japan/kagoshima-prefecture/nagashima-986119/ Nagashima climate: Average Temperature, weather by month]</ref> ===လူဦးရေဆိုင်ရာ=== ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေစာရင်းအရ နဂရှိမ၏ လူဦးရေမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{Historical populations | 1940 | 15995 | 1950 | 22050 | 1960 | 21179 | 1970 | 15,929 | 1980 | 14,840 | 1990 | 13,801 | 2000 | 12,552 | 2010 | 11,105 | 2020 | 9,705 | align = none | footnote = }} ==သမိုင်းကြောင်း== နဂရှိမသည် မူလက ရှေးခေတ်ဟိဂေါ့ပြည်နယ်အတွင်း တည်ရှိခဲ့သည်။ ဆန်းဂိုခုခေတ်တွင် ကျွန်းသည် ရှိမဇု (Shimazu) ၏ လက်အောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် ကျွန်းသည် ဟိဂေါ့ပြည်နယ်မှ ဆဆွတ်မပြည်နယ်သို့ လွှဲပြောင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အဲဒိုခေတ်ကာလတွင် ကျွန်းသည် ဆဆွတ်မအုပ်ချုပ်ရေးဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခေတ်သစ်မြို့ပြဒေစနစ်အောက်တွင် ဟိဂရှိနဂရှိမရွာနှင့် နိရှိနဂရှိမရွာတို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဟိဂရှိနဂရှိမရွာကို မြို့အဖြစ် တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ကာ အမည်ကို "အဇုမ" သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် နိရှိနဂရှိမရွာကိုလည်း မြို့သို့ အဆင့်တိုးမြှင့်ကာ အမည်ကို "နဂရှိမအိ" သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် နဂရှိမမြို့နှင့် အဇုမမြို့တို့ကို ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ ==စီးပွားရေး== နဂရှိမမြို့သည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းကို အခြေခံထားသည်။ နဂရှိမမြို့မှ ကန်စွန်းဥ၊ ရှောချူးနှင့် အမြီးဝါငါး (yellowtail) များ ထွက်ရှိသည်။ ==ပညာရေး== နဂရှိမတွင် အစိုးရမူလတန်းကျောင်း ၉ ခုနှင့် အလယ်တန်းကျောင်း ၅ ခု ရှိသည်။ အထက်တန်းကျောင်း မရှိပေ။ ==စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ== *ဂယောနင်းဒခဲ (ခရီးသွားတောင်) သည် အမခုဆမြို့နှင့် နဂရှိမမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျွန်းငယ်အချို့ကို ကြည့်ရှုခံစားနိုင်သည့် နေရာဖြစ်သည်။ *"ဟိုတယ် နဂရှိမ" တွင် ရေပူစမ်း (အွန်းဆန်း) စင်တာ ရှိသည်။ *ဂျောမွန်းခေတ်ကာလသင်္ချိုင်းမြေတစ်ခုလည်း ရှိပြီး နှစ်ပတ်လည် ပွဲတော်များကို ကျင်းပကြသည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[နဂရှိမကျွန်း၊ ခဂိုရှိမ]] ==ပြင်ပလင့်များ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.town.nagashima.lg.jp/ Nagashima official website] {{in lang|ja}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မြို့များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ]] pbov6gw1qqiz340kiy5oyc1ihlmdk9h 0 293423 1061622 1061199 2026-11-05T05:15:59Z ~2026-58813-89 150409 လှောင်ပြောင်ထားသော အမည်များပြင်ဆင်၊ အချက်အလက်မှားများဖယ်ရှား၊ လူမျိုးရေးတိုက်ခိုက်ချက်များဖယ်ရှား ခဲ့သည်။ 1061622 wikitext text/x-wiki {{retaining title}} {{rough translation}} {{Infobox television | image = | image_size = | image_alt = | caption = Official series poster | alt_name = | native_name = {{Infobox name module | language = th | title = Scarlet Heart Myanmar}} | genre = {{ubl|[[Historical fiction]]|[[Fantasy]]|[[Romance film|Romance]]|[[Melodrama]]}} | creator = {{ubl|[[GMMTV]]|Nar-ra-tor}} | based_on = {{Based on|''[[Bu Bu Jing Xin (novel)|Bu Bu Jing Xin]]''|[[Tong Hua (writer)|Tong Hua]]}} | writer = | screenplay = {{ubl|Nuttiya Sirakornwilai|Muanfhun Chaonua|Chutimon Rachel|Phoutida Nosavan}} | story = [[Tong Hua (writer)|Tong Hua]] | director = Kanittha Kwanyu<ref>{{Cite web |date=2024-04-24 |title=GMMTV 2024 PART 2 เปิดผัง 14 ซีรีส์ GMM ใหม่น่าจับตา ปี 2024 |url=https://www.sanook.com/movie/167339/ |access-date=2024-04-29 |language=th}}</ref> | creative_director = Nay Toe | starring = {{ubl|[[Tontawan Tantivejakul]]|[[Metawin Opas-iamkajorn]]}} | theme_music_composer = | open_theme = | end_theme = | composer = Speed, Royal -D | country = Myanmar 🇲🇲 | language = Myanmar | num_episodes = 186910 | list_episodes = Midway ( 2019 ရုပ်ရှင် ) | executive_producer = {{ubl||Darapa Chaysanguan|[[Sataporn Panichraksapong]]}} | producer = Nattapong Mongkolsawat | location = Myanmar 🇲🇲 | cinematography = | editor = Saw Thu ra | camera = | runtime = | company = 2.9 jewelry | network = [[One 31]] | first_aired = <!--Insert date after it had aired {{Start date|2026|11|04|df=y}}--> | last_aired = <!--present--> | related = {{ubl||''[[Scarlet Heart]]'' {{small|(2011: China)}}|''[[Moon Lovers: Scarlet Heart Ryeo]]'' {{small|(2016: South Korea)}}}} }} '''''Scarlet Heart Ullavee''''' ({{RTGS|''Patihan Kham Kanwela''}}, {{lit|အချိန်ကျော်ဖြတ်လာသော အံ့ဖွယ်အမှု}}) သည် မင်းသမီး Tontawan Tantivejakul နှင့် မင်းသား Metawin Opas-iamkajorn တို့ အဓိကပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည့် မကြာမီထုတ်လွှင့်ပြသတော့မည့် ထိုင်းသမိုင်းနောက်ခံ စိတ်ကူးယဉ် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဇာတ်လမ်းတွဲသည် စာရေးဆရာမ Tong Hua ရေးသားခဲ့သည့် ၂၀၀၅ ခုနှစ်ထွက် တရုတ်ဝတ္ထု '''Startling by Each Step''' ({{lang-zh|步步驚心}}) ကို အခြေခံ၍ ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဒါရိုက်တာ Kanittha Kwanyu က ရိုက်ကူးထားပြီး '''GMMTV''' နှင့် '''Nar-ra-tor''' ထုတ်လုပ်ရေးတို့မှ ပူးပေါင်းထုတ်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-04-23 |title=ขนลุก 'Moon Lovers' ซีรีส์เกาหลี รีเมคสู่ไทย 'Scarlet Heart Thailand' |url=https://www.komchadluek.net/entertainment/thai-entertainment/573485 |access-date=2024-05-13 |website=komchadluek |language=th}}</ref><ref>{{Cite web |title='GMMTV' จัดงาน 'GMMTV 2024 UP & ABOVE PART 2' เสิร์ฟเมกะคอนเทนต์บันเทิงที่เหนือกว่า พร้อมตอกย้ำความสำเร็จในระดับสากล |url=https://hitz.teroradio.com/news/67797 |access-date=2024-05-13 |website=hitz.teroradio.com |language=th |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513144550/https://hitz.teroradio.com/news/67797 |archive-date=13 May 2024 |url-status=dead}}</ref> ဤဇာတ်လမ်းတွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် One 31 ရုပ်သံလိုင်း၌ စတင်ပြသရန် စီစဉ်ထားပြီး ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နှင့် ကြာသပတေးနေ့တိုင်း အာဆီယံစံတော်ချိန် (ICT) ည ၂၀:၃၀ နာရီတွင် ထုတ်လွှင့်ပြသသွားမည် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် တစ်ရက်တည်းမှာပင် အာဆီယံစံတော်ချိန် (ICT) ည ၂၁:၄၅ နာရီတွင် OneD အပလီကေးရှင်း (App) မှတစ်ဆင့် အွန်လိုင်း streaming အနေဖြင့်လည်း ကြည့်ရှုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref name="mint-shth-tr">{{Cite web |date=2026-10-19 |title=ยกทัพนักแสดงดัง! เปิดเรื่องย่อ "Scarlet Heart Thailand ปาฏิหาริย์ข้ามกาลเวลา" ก่อนชมตอนแรก 4 พ.ย. นี้ |url=https://www.mintmagth.com/story/scarlet-heart-thailand-official-trailer |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261019132034/https://www.mintmagth.com/story/scarlet-heart-thailand-official-trailer |archive-date=2026-10-19 |access-date=2026-10-19 |website=[[Mint Magazine]] |language=th}}</ref> == ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း == ဆန်းကြယ်လှသော အဖြစ်အပျက်များကြောင့် ခေတ်သစ်ကမ္ဘာမှ အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်သူ နဘွန်း (Tontawan Tantivejakul) သည် အချိန်ခရီးသွားကာ ယူလာဗီ (Ullavee) မြို့မှ မျိုးရိုးမြင့်အမျိုးသမီးလေး ဖုန်နွမ် ၏ ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင် ရုတ်တရက် နိုးထလာခဲ့သည်။ သူမသည် ထိုရှေးခေတ်ကာလ၏ စိမ်းသက်လှသော ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် လူမှုရေးစံနှုန်းများကို ရုန်းကန်နေထိုင်ရင်း၊ ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို မက်မောပြီး ပြိုင်ဆိုင်နေကြသည့် မင်းသားများအကြားက ပြင်းထန်သော အာဏာလုပွဲထဲသို့ ဝင်ပါမိသွားခဲ့သည်။ နန်းတွင်းလုပ်ကြံမှုများနှင့် မပြတ်ပြောင်းလဲနေသော အင်အားစုများအကြားတွင် သူမသည် မထင်မှတ်ဘဲ ထိုမင်းသားများ၏ ဆွဲဆောင်မှုအောက်သို့ ကျရောက်သွားခဲ့သည်။ မိမိပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရှုပ်ထွေးမှုများနှင့် မရေရာမှုများ ရှိနေသော်လည်း သူမသည် ထိုမင်းသားများ၏ တည်ရှိမှုအပေါ် ပိုမိုစွဲလမ်းလာကာ၊ စတင်ပွင့်လန်းလာသော အချစ်ဇာတ်လမ်းနှင့် အန္တရာယ်များလှသော နိုင်ငံရေးလောကအကြားတွင် ဟန်ချက်ညီအောင် လျှောက်လှမ်းသွားရမည့် ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=จัดเต็มความปัง! เปิดไลน์อัพซีรีส์เรื่องใหม่ภายในงาน GMMTV 2024 UP&ABOVE PART2 |url=https://www.mintmagth.comstory/gmmtv-2024-upabove-part2-line-up-series-and-celebrity |access-date=2026-11-05 |website=Mint Magazine Thailand |language=th}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှု == GMMTV မှ ထုတ်လုပ်သည့် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Scarlet Heart Thailand'' ၏ တရားဝင်နမူနာဗီဒီယိုနှင့် ပရိုမိုးရှင်းဓာတ်ပုံများ ထွက်ရှိလာပြီးနောက်၊ မြန်မာပရိသတ်များအကြား ဝေဖန်မှုများနှင့် အငြင်းပွားမှုများ ပြင်းထန်စွာ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် အသုံးပြုထားသော ဝတ်စုံဒီဇိုင်းများနှင့် ကပြဖျော်ဖြေမှုများသည် မြန်မာ့သမိုင်းဝင် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ရတနာပုံခေတ်တို့၏ နန်းတွင်းဝတ်စုံများ၊ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့ရိုးရာ ဆီမီးခွက်အကနှင့်လည်းကောင်း များစွာဆင်တူနေသည့်အတွက် ဝေဖန်ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသို့ ပုံစံချင်း ဆင်တူနေသောကြောင့် မြန်မာကြည့်ရှုသူများအကြား ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကိုယ်စားပြုမှုနှင့် အနုပညာအမွေအနှစ် ပိုင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်၍ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုများ ဖြစ်ပွားစေခဲ့သည်။<ref name="eleven">{{cite news |title=Calls for objection as Thai Series Scarlet Heart Thailand allegedly features Myanmar traditional costume and Rakhine oil-lamp dance as Thai cultural elements |url=https://elevenmyanmar.com/news/calls-for-objection-as-thai-series-scarlet-heart-thailand-allegedly-features-myanmar |publisher=Eleven Media Group}}</ref> === မြန်မာပရိသတ်များ၏ ဝေဖန်မှုနှင့် တောင်းဆိုချက်များ === မြန်မာကြည့်ရှုသူများက ဤဇာတ်လမ်းတွဲ၏ နမူနာဗီဒီယို (Trailer) များတွင် ပါဝင်သော အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်အချို့၏ ဝတ်စုံများသည် မြန်မာ့ရိုးရာ နန်းတွင်းဝတ်စုံများ၊ အထူးသဖြင့် ထိုင်မသိမ်းအင်္ကျီများနှင့် ပုခုံးဖောင်းဝတ်စုံဒီဇိုင်းများနှင့် ဆင်တူနေကြောင်း ထောက်ပြခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ဇာတ်လမ်းတွဲထဲမှ ကပြဖျော်ဖြေမှုအချို့သည် မြန်မာ့ရိုးရာ ဆီမီးခွက်အက၊ အထူးသဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာပွဲတော်များတွင် ကပြလေ့ရှိသည့် ရခိုင်ရိုးရာ ဆီမီးခွက်အကနှင့် အလွန်အမင်း တူညီနေသည့်အပြင် မြန်မာ့ရိုးရာ အနုပညာလက်ရာများနှင့် သင်္ကေတများဖြစ်ကြသော ဗျာလရုပ်ထုများ၊ ပုသိမ်ထီးများနှင့် ဗမာဒေါင်းတံဆိပ် အမှတ်အသားများကိုပါ တွေ့မြင်ရသည့်အတွက် ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။<ref name="CJ">{{cite news |date=2026-10-20 |title=Scarlet Heart Thailand ဇာတ်လမ်းတွဲက ဝတ်စုံနဲ့ အကတွေ မြန်မာ့ကုန်းဘောင်ခေတ် ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ဆင်တူနေလို့ ရှင်းလင်းချက်တောင်းဆို |url=https://cjplatform.com/23102026-3/ |publisher=CJ Platform}}</ref> နိုင်ငံတကာ ကြည့်ရှုသူများအနေဖြင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များကို ထိုင်းရိုးရာစစ်စစ်များအဖြစ် မှားယွင်းမှတ်ယူသွားမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် မြန်မာပရိသတ်များက ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် အသုံးပြုထားသည့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအချက်အလက်များ၏ မူလမြစ်ဖျားခံရာကို ရှင်းလင်းစွာ အသိအမှတ်ပြုပေးရန်နှင့် တရားဝင် ရှင်းလင်းချက်ထုတ်ပြန်ပေးရန် GMMTV ကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် DatarrX Foundation<ref>{{Cite web |last=Thun |first=Ngwe Yan |date=2026-10-25 |title=Scarlet Heart Thailand: Ullavee Was Never The Problem |url=https://cinemaboulevard.org/en/articles/scarlet-heart-thailand/ |access-date=2026-10-26 |website=Cinema Boulevard |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=DatarrX Foundation |first= |date=2026-10-20 |title=မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များကို ကာကွယ်ရန် ပထမအဆင့် ကန့်ကွက်လှုပ်ရှားမှု စတင်ခြင်း |url=https://datarrx.org/blog/cultural-preservation-petition/ |access-date=2026-10-26 |website=DatarrX |language=en}}</ref> မှ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ကို အသိအမှတ်ပြုစေရန် အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် လက်မှတ်ရေးထိုးတောင်းဆိုမှု (Online petition) တစ်ခုကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့အထိ လက်မှတ်ရေးထိုးသူ ပေါင်း ၃၄,၀၀၀ ကျော် ရရှိခဲ့ပြီး၊ အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင်မူ လက်မှတ်ရေးထိုးသူပေါင်း ၄၃,၀၀၀ ကျော်အထိ တိုးတက်များပြားလာခဲ့သည်။ <ref name=":1">{{cite news |date=2026-10-23 |title=မြန်မာ့ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို မှီငြမ်းခဲ့ဟု GMMTV ဝန်ခံပြီး တရားဝင် တောင်းပန် |url=https://burmese.dvb.no/post/787602 |publisher=DVB Burmese}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-10-22 |title=ពលរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ាជាច្រើន រិះគន់ក្រុមហ៊ុន GMMTV របស់ថៃ - សុីសុីថាមស៍ |url=https://kh.cc-times.com/posts/31629 |access-date=2026-10-26 |website=The Cambodia China Times |language=km}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် GMMTV ဘက်မှ အဆိုပါဇာတ်လမ်းတွဲသည် လန်နာ၊ တိုင်းတိုင်းရင်းသား၊ တရုတ်နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှုများကို အခြေခံထားသော စိတ်ကူးယဉ်မြို့တော်တစ်ခုတွင် ဖြစ်ပျက်ကြောင်း တရားဝင် ရှင်းလင်းတောင်းပန်ခဲ့သော်လည်း ဇာတ်လမ်းတွဲခေါင်းစဉ်တွင် နိုင်ငံအမည်ကို ဆက်လက်သုံးစွဲထားဆဲဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပရိသတ်များ၏ မကျေနပ်ချက်များ ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။<ref name=":1" /> ဤအခြေအနေကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် DatarrX Foundation<ref name=":1" /> မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အများပြည်သူ၏ ဆန္ဒကို တိုင်းတာရန် အွန်လိုင်းသဘောထားစစ်တမ်းတစ်ခုကို ဆက်လက်ကောက်ယူခဲ့ရာ ရက်အနည်းငယ်အတွင်း လူပေါင်း ၁၃၀,၀၀၀ ကျော် ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခဲ့ကြပြီး ဖြေဆိုသူအများစုက '''ဇာတ်လမ်းတွဲအမည်ပြောင်းလဲရန်''' သို့မဟုတ် '''မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အစိတ်အပိုင်းများ ဖယ်ရှားပေးရန်''' တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref name=":2">{{Cite web |last=Team |first=DatarrX Policy & Advocacy |date=2026-10-30 |title=Public Opinion and Corporate Responsibility in 'Scarlet Heart Thailand': Official Statement, Survey Findings, and Policy Position |url=https://datarrx.org/research/scarlet-heart-policy-position-and-survey-report/ |access-date=2026-11-05 |website=DatarrX |language=en}}</ref> ယင်းစစ်တမ်းရလဒ်များအပေါ် အခြေခံ၍ အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင်ပင် DatarrX Foundation<ref name=":1" /> မှ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် '''အွန်လိုင်းလက်မှတ်ရေးထိုးတောင်းဆိုမှု'''ကို ထပ်မံပြုလုပ်ခဲ့ရာ အောက်တိုဘာလကုန်ပိုင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသားများအပါအဝင် ဒေသတွင်း ပရိသတ်များပါ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပူးပေါင်းပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။<ref name=":2" /> အဆိုပါ ပြည်သူလူထု၏ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖိအားပေးမှုများနှင့် DatarrX Foundation ၏ စနစ်တကျ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော အွန်လိုင်းလက်မှတ်ရေးထိုး တောင်းဆိုမှုများကြောင့် GMMTV ဘက်မှ နောက်ဆုံးတွင် အများပြည်သူ၏ ဆန္ဒကို လိုက်လျောခဲ့ပြီး ဇာတ်လမ်းတွဲခေါင်းစဉ်ပါ "Thailand" ဆိုသည့် အမည်ကို ဖယ်ရှားကာ "Ullavee" သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲပေးခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။<ref name=":2" /> [[ဖိုင်:Scarlet Heart Thailand Petition 27Oct2026.jpg|alt=Change.org ဝဘ်ဆိုက်စာမျက်နှာ၏ ကွန်ပျူတာမြင်ကွင်းဖြစ်ပြီး "GMMTV - Recognize Myanmar's Cultural Heritage in Scarlet Heart Thailand" ဟု ရေးသားထားသော ခေါင်းစဉ်နှင့်အတူ "43,120 signatures" ဟူသော လက်မှတ်အရေအတွက်နှင့် DatarrX Foundation ၏ အမည်ကို ပြသနေသည့် ပုံရိပ်တို။|center|thumb|''Scarlet Heart Thailand'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ထည့်သွင်းထားမှုကို အသိအမှတ်ပြုရန် တောင်းဆိုသည့် Change org လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲ၌ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့အထိ လက်မှတ်ပေါင်း ၄၃,၀၀၀ ကျော် ရရှိထားစဉ်။]] === GMMTV ၏ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်နှင့် တောင်းပန်မှု === ဝေဖန်မှုများ တိုးပွားလာပြီးနောက် GMMTV ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ ဖော်ပြထားသော ယူလာဗီ (Ullavee) မြို့သည် လုံးဝစိတ်ကူးယဉ်မြို့ (Fictional city) မျှသာဖြစ်ကြောင်း ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီက ရှင်းလင်းထားသည်။ ဇာတ်လမ်းတွဲပါ ဝတ်စုံများနှင့် အနုပညာမြောက် ဒီဇိုင်းများသည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၏ လန်နာ (Lanna) ယဉ်ကျေးမှု၊ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများ (Tai ethnic) ၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အနုပညာ အမွေအနှစ်များ အပါအဝင် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်း အမြောက်အမြားကို ပေါင်းစပ်ကာ စိတ်ကူးစိတ်သန်း (Inspiration) ယူ၍ ဖန်တီးထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Khaso">{{cite news |date= |title=GMMTV SAYS ‘SCARLET HEART THAILAND’ COSTUMES DRAW FROM MULTIPLE CULTURES |url=https://www.khaosodenglish.com/featured/2026/10/23/gmmtv-says-scarlet-heart-thailand-costumes-draw-from-multiple-cultures/ |publisher=Khaosodenglish}}</ref> GMMTV က ၎င်းတို့အနေဖြင့် ဇာတ်လမ်းတွဲပါ အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုတည်းကိုသာ ကိုယ်စားပြုသည့် ပုံစံမျိုးဖြင့် ပုံဖော်ရန် မည်သည့်ရည်ရွယ်ချက်မျှ မရှိခဲ့ကြောင်း ထပ်လောင်းအတည်ပြု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကုမ္ပဏီအနေဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုချင်းစီ၏ တန်ဖိုးနှင့် မူလမြစ်ဖျားခံရာများကို အလေးအနက်ထား လေးစားကြောင်း အလေးပေးပြောဆိုခဲ့ပြီး၊ ဇာတ်လမ်းတွဲတွင်း ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပုံဖော်မှုများကြောင့် ပရိသတ်များအကြား စိုးရိမ်ပူပန်မှုများနှင့် စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေခဲ့ရမှုများအတွက် တောင်းပန်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="eleven" /> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Commons category}}{{GMMTV ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ|state=expanded}} * {{twitter|ScarletHeartTH}} * {{IMDb title|32203879|Scarlet Heart Thailand}} [[ကဏ္ဍ:GMMTV ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း ဖျော်ဖြေရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] 2an4ngrkws099dn1faubfnni68hblp5 1061625 1061622 2026-11-05T05:28:38Z Choco Miles 142646 အချက်အလက်အမှားများအား အမှန်သို့ပြင်ဆင်ခဲ့သည်(Movie Info Box) 1061625 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = [[ဖိုင်:Scarlet Heart Ullavee officialposter.jpg|thumb]] | image_size = | image_alt = | caption = Official series poster | alt_name = | native_name = {{Infobox name module | language = th | title = ปาฏิหาริย์ข้ามกาลเวลา}} | genre = {{ubl|[[Historical fiction]]|[[Fantasy]]|[[Romance film|Romance]]|[[Melodrama]]}} | creator = {{ubl|[[GMMTV]]|Nar-ra-tor}} | based_on = {{Based on|''[[Bu Bu Jing Xin (novel)|Bu Bu Jing Xin]]''|[[Tong Hua (writer)|Tong Hua]]}} | writer = | screenplay = {{ubl|Nuttiya Sirakornwilai|Muanfhun Chaonua|Chutimon{{wbr}}&nbsp;Chinmart{{wbr}}&nbsp;Reichel|Phoutida Nosavan}} | story = | director = Kanittha Kwanyu<ref>{{Cite web |date=2024-04-24 |title=GMMTV 2024 PART 2 เปิดผัง 14 ซีรีส์ GMM ใหม่น่าจับตา ปี 2024 |url=https://www.sanook.com/movie/167339/ |access-date=2024-04-29 |language=th}}</ref> | creative_director = | starring = {{ubl|[[Tontawan Tantivejakul]]|[[Metawin Opas-iamkajorn]]}} | theme_music_composer = {{ubl|Banana Record|Jaithep Raroengjai}} | open_theme = | end_theme = {{Theme song|"Wherever, Whenever ({{lang|th|ใจภักดิ์}})"|[[Jakrapatr Kaewpanpong|William Jakrapatr]]}} | composer = | country = Thailand | language = Thai | num_episodes = 18<ref>{{Cite web |title=ตัวอย่าง Scarlet Heart Ullavee |url=https://www.oned.net/video/6406685229112 |access-date=2026-11-04 |website=[[One 31|OneD]] |language=th}}</ref> | list_episodes = | executive_producer = {{ubl||Darapa Chaysanguan|[[Sataporn Panichraksapong]]}} | producer = {{ubl|Sita Vosbein|Kanittha Kwunyoo|Nuttapong{{wbr}}&nbsp;Mongkolsawas}} | location = Thailand | cinematography = {{ubl|Tanai Nimcharoenpong|Weeranuch{{wbr}}&nbsp;Laometakone|Theerapan{{wbr}}&nbsp;Boossabong}} | editor = | camera = | runtime = 61 minutes | company = {{ubl||The One Enterprise|[[GMMTV]]|Nar-ra-tor}} | channel = [[One 31]] | first_aired = {{Start date|2026|11|04|df=y}} | last_aired = present | related = {{ubl||''[[Scarlet Heart]]'' {{small|(2011: China)}}|''[[Moon Lovers: Scarlet Heart Ryeo]]'' {{small|(2016: South Korea)}}}} }} '<nowiki/>'''Scarlet Heart Ullavee''''' ({{langx|th|ปาฏิหาริย์ข้ามกาลเวลา}}, {{RTGS|Patihan Kham Kanwela}}, {{lit|အချိန်ကျော်ဖြတ်လာသော အံ့ဖွယ်အမှု}}) သည် မင်းသမီး Tontawan Tantivejakul နှင့် မင်းသား Metawin Opas-iamkajorn တို့ အဓိကပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၄ ရက်နေ့တွင် စတင်ပြသနေသည့် ထိုင်းသမိုင်းနောက်ခံ စိတ်ကူးယဉ် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။'' ဤဇာတ်လမ်းတွဲသည် စာရေးဆရာမ Tong Hua ရေးသားခဲ့သည့် ၂၀၀၅ ခုနှစ်ထွက် တရုတ်ဝတ္ထု '''Startling by Each Step''' ({{lang-zh|步步驚心}}) ကို အခြေခံ၍ ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဒါရိုက်တာ Kanittha Kwanyu က ရိုက်ကူးထားပြီး '''GMMTV''' နှင့် '''Nar-ra-tor''' ထုတ်လုပ်ရေးတို့မှ ပူးပေါင်းထုတ်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-04-23 |title=ขนลุก 'Moon Lovers' ซีรีส์เกาหลี รีเมคสู่ไทย 'Scarlet Heart Thailand' |url=https://www.komchadluek.net/entertainment/thai-entertainment/573485 |access-date=2024-05-13 |website=komchadluek |language=th}}</ref><ref>{{Cite web |title='GMMTV' จัดงาน 'GMMTV 2024 UP & ABOVE PART 2' เสิร์ฟเมกะคอนเทนต์บันเทิงที่เหนือกว่า พร้อมตอกย้ำความสำเร็จในระดับสากล |url=https://hitz.teroradio.com/news/67797 |access-date=2024-05-13 |website=hitz.teroradio.com |language=th |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513144550/https://hitz.teroradio.com/news/67797 |archive-date=13 May 2024 |url-status=dead}}</ref> ဤဇာတ်လမ်းတွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် One 31 ရုပ်သံလိုင်း၌ စတင်ပြသရန် စီစဉ်ထားပြီး ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နှင့် ကြာသပတေးနေ့တိုင်း အာဆီယံစံတော်ချိန် (ICT) ည ၂၀:၃၀ နာရီတွင် ထုတ်လွှင့်ပြသသွားမည် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် တစ်ရက်တည်းမှာပင် အာဆီယံစံတော်ချိန် (ICT) ည ၂၁:၄၅ နာရီတွင် OneD အပလီကေးရှင်း (App) မှတစ်ဆင့် အွန်လိုင်း streaming အနေဖြင့်လည်း ကြည့်ရှုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref name="mint-shth-tr">{{Cite web |date=2026-10-19 |title=ยกทัพนักแสดงดัง! เปิดเรื่องย่อ "Scarlet Heart Thailand ปาฏิหาริย์ข้ามกาลเวลา" ก่อนชมตอนแรก 4 พ.ย. นี้ |url=https://www.mintmagth.com/story/scarlet-heart-thailand-official-trailer |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261019132034/https://www.mintmagth.com/story/scarlet-heart-thailand-official-trailer |archive-date=2026-10-19 |access-date=2026-10-19 |website=[[Mint Magazine]] |language=th}}</ref> == ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း == ဆန်းကြယ်လှသော အဖြစ်အပျက်များကြောင့် ခေတ်သစ်ကမ္ဘာမှ အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်သူ နဘွန်း (Tontawan Tantivejakul) သည် အချိန်ခရီးသွားကာ ယူလာဗီ (Ullavee) မြို့မှ မျိုးရိုးမြင့်အမျိုးသမီးလေး ဖုန်နွမ် ၏ ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင် ရုတ်တရက် နိုးထလာခဲ့သည်။ သူမသည် ထိုရှေးခေတ်ကာလ၏ စိမ်းသက်လှသော ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် လူမှုရေးစံနှုန်းများကို ရုန်းကန်နေထိုင်ရင်း၊ ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို မက်မောပြီး ပြိုင်ဆိုင်နေကြသည့် မင်းသားများအကြားက ပြင်းထန်သော အာဏာလုပွဲထဲသို့ ဝင်ပါမိသွားခဲ့သည်။ နန်းတွင်းလုပ်ကြံမှုများနှင့် မပြတ်ပြောင်းလဲနေသော အင်အားစုများအကြားတွင် သူမသည် မထင်မှတ်ဘဲ ထိုမင်းသားများ၏ ဆွဲဆောင်မှုအောက်သို့ ကျရောက်သွားခဲ့သည်။ မိမိပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရှုပ်ထွေးမှုများနှင့် မရေရာမှုများ ရှိနေသော်လည်း သူမသည် ထိုမင်းသားများ၏ တည်ရှိမှုအပေါ် ပိုမိုစွဲလမ်းလာကာ၊ စတင်ပွင့်လန်းလာသော အချစ်ဇာတ်လမ်းနှင့် အန္တရာယ်များလှသော နိုင်ငံရေးလောကအကြားတွင် ဟန်ချက်ညီအောင် လျှောက်လှမ်းသွားရမည့် ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=จัดเต็มความปัง! เปิดไลน์อัพซีรีส์เรื่องใหม่ภายในงาน GMMTV 2024 UP&ABOVE PART2 |url=https://www.mintmagth.comstory/gmmtv-2024-upabove-part2-line-up-series-and-celebrity |access-date=2026-11-05 |website=Mint Magazine Thailand |language=th}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှု == GMMTV မှ ထုတ်လုပ်သည့် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Scarlet Heart Thailand'' ၏ တရားဝင်နမူနာဗီဒီယိုနှင့် ပရိုမိုးရှင်းဓာတ်ပုံများ ထွက်ရှိလာပြီးနောက်၊ မြန်မာပရိသတ်များအကြား ဝေဖန်မှုများနှင့် အငြင်းပွားမှုများ ပြင်းထန်စွာ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် အသုံးပြုထားသော ဝတ်စုံဒီဇိုင်းများနှင့် ကပြဖျော်ဖြေမှုများသည် မြန်မာ့သမိုင်းဝင် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ရတနာပုံခေတ်တို့၏ နန်းတွင်းဝတ်စုံများ၊ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့ရိုးရာ ဆီမီးခွက်အကနှင့်လည်းကောင်း များစွာဆင်တူနေသည့်အတွက် ဝေဖန်ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသို့ ပုံစံချင်း ဆင်တူနေသောကြောင့် မြန်မာကြည့်ရှုသူများအကြား ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကိုယ်စားပြုမှုနှင့် အနုပညာအမွေအနှစ် ပိုင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်၍ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုများ ဖြစ်ပွားစေခဲ့သည်။<ref name="eleven">{{cite news |title=Calls for objection as Thai Series Scarlet Heart Thailand allegedly features Myanmar traditional costume and Rakhine oil-lamp dance as Thai cultural elements |url=https://elevenmyanmar.com/news/calls-for-objection-as-thai-series-scarlet-heart-thailand-allegedly-features-myanmar |publisher=Eleven Media Group}}</ref> === မြန်မာပရိသတ်များ၏ ဝေဖန်မှုနှင့် တောင်းဆိုချက်များ === မြန်မာကြည့်ရှုသူများက ဤဇာတ်လမ်းတွဲ၏ နမူနာဗီဒီယို (Trailer) များတွင် ပါဝင်သော အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်အချို့၏ ဝတ်စုံများသည် မြန်မာ့ရိုးရာ နန်းတွင်းဝတ်စုံများ၊ အထူးသဖြင့် ထိုင်မသိမ်းအင်္ကျီများနှင့် ပုခုံးဖောင်းဝတ်စုံဒီဇိုင်းများနှင့် ဆင်တူနေကြောင်း ထောက်ပြခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ဇာတ်လမ်းတွဲထဲမှ ကပြဖျော်ဖြေမှုအချို့သည် မြန်မာ့ရိုးရာ ဆီမီးခွက်အက၊ အထူးသဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာပွဲတော်များတွင် ကပြလေ့ရှိသည့် ရခိုင်ရိုးရာ ဆီမီးခွက်အကနှင့် အလွန်အမင်း တူညီနေသည့်အပြင် မြန်မာ့ရိုးရာ အနုပညာလက်ရာများနှင့် သင်္ကေတများဖြစ်ကြသော ဗျာလရုပ်ထုများ၊ ပုသိမ်ထီးများနှင့် ဗမာဒေါင်းတံဆိပ် အမှတ်အသားများကိုပါ တွေ့မြင်ရသည့်အတွက် ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။<ref name="CJ">{{cite news |date=2026-10-20 |title=Scarlet Heart Thailand ဇာတ်လမ်းတွဲက ဝတ်စုံနဲ့ အကတွေ မြန်မာ့ကုန်းဘောင်ခေတ် ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ဆင်တူနေလို့ ရှင်းလင်းချက်တောင်းဆို |url=https://cjplatform.com/23102026-3/ |publisher=CJ Platform}}</ref> နိုင်ငံတကာ ကြည့်ရှုသူများအနေဖြင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များကို ထိုင်းရိုးရာစစ်စစ်များအဖြစ် မှားယွင်းမှတ်ယူသွားမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် မြန်မာပရိသတ်များက ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် အသုံးပြုထားသည့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအချက်အလက်များ၏ မူလမြစ်ဖျားခံရာကို ရှင်းလင်းစွာ အသိအမှတ်ပြုပေးရန်နှင့် တရားဝင် ရှင်းလင်းချက်ထုတ်ပြန်ပေးရန် GMMTV ကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် DatarrX Foundation<ref>{{Cite web |last=Thun |first=Ngwe Yan |date=2026-10-25 |title=Scarlet Heart Thailand: Ullavee Was Never The Problem |url=https://cinemaboulevard.org/en/articles/scarlet-heart-thailand/ |access-date=2026-10-26 |website=Cinema Boulevard |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=DatarrX Foundation |first= |date=2026-10-20 |title=မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များကို ကာကွယ်ရန် ပထမအဆင့် ကန့်ကွက်လှုပ်ရှားမှု စတင်ခြင်း |url=https://datarrx.org/blog/cultural-preservation-petition/ |access-date=2026-10-26 |website=DatarrX |language=en}}</ref> မှ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ကို အသိအမှတ်ပြုစေရန် အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် လက်မှတ်ရေးထိုးတောင်းဆိုမှု (Online petition) တစ်ခုကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့အထိ လက်မှတ်ရေးထိုးသူ ပေါင်း ၃၄,၀၀၀ ကျော် ရရှိခဲ့ပြီး၊ အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင်မူ လက်မှတ်ရေးထိုးသူပေါင်း ၄၃,၀၀၀ ကျော်အထိ တိုးတက်များပြားလာခဲ့သည်။ <ref name=":1">{{cite news |date=2026-10-23 |title=မြန်မာ့ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို မှီငြမ်းခဲ့ဟု GMMTV ဝန်ခံပြီး တရားဝင် တောင်းပန် |url=https://burmese.dvb.no/post/787602 |publisher=DVB Burmese}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-10-22 |title=ពលរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ាជាច្រើន រិះគន់ក្រុមហ៊ុន GMMTV របស់ថៃ - សុីសុីថាមស៍ |url=https://kh.cc-times.com/posts/31629 |access-date=2026-10-26 |website=The Cambodia China Times |language=km}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် GMMTV ဘက်မှ အဆိုပါဇာတ်လမ်းတွဲသည် လန်နာ၊ တိုင်းတိုင်းရင်းသား၊ တရုတ်နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှုများကို အခြေခံထားသော စိတ်ကူးယဉ်မြို့တော်တစ်ခုတွင် ဖြစ်ပျက်ကြောင်း တရားဝင် ရှင်းလင်းတောင်းပန်ခဲ့သော်လည်း ဇာတ်လမ်းတွဲခေါင်းစဉ်တွင် နိုင်ငံအမည်ကို ဆက်လက်သုံးစွဲထားဆဲဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပရိသတ်များ၏ မကျေနပ်ချက်များ ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။<ref name=":1" /> ဤအခြေအနေကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် DatarrX Foundation<ref name=":1" /> မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အများပြည်သူ၏ ဆန္ဒကို တိုင်းတာရန် အွန်လိုင်းသဘောထားစစ်တမ်းတစ်ခုကို ဆက်လက်ကောက်ယူခဲ့ရာ ရက်အနည်းငယ်အတွင်း လူပေါင်း ၁၃၀,၀၀၀ ကျော် ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခဲ့ကြပြီး ဖြေဆိုသူအများစုက '''ဇာတ်လမ်းတွဲအမည်ပြောင်းလဲရန်''' သို့မဟုတ် '''မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အစိတ်အပိုင်းများ ဖယ်ရှားပေးရန်''' တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref name=":2">{{Cite web |last=Team |first=DatarrX Policy & Advocacy |date=2026-10-30 |title=Public Opinion and Corporate Responsibility in 'Scarlet Heart Thailand': Official Statement, Survey Findings, and Policy Position |url=https://datarrx.org/research/scarlet-heart-policy-position-and-survey-report/ |access-date=2026-11-05 |website=DatarrX |language=en}}</ref> ယင်းစစ်တမ်းရလဒ်များအပေါ် အခြေခံ၍ အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင်ပင် DatarrX Foundation<ref name=":1" /> မှ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် '''အွန်လိုင်းလက်မှတ်ရေးထိုးတောင်းဆိုမှု'''ကို ထပ်မံပြုလုပ်ခဲ့ရာ အောက်တိုဘာလကုန်ပိုင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသားများအပါအဝင် ဒေသတွင်း ပရိသတ်များပါ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပူးပေါင်းပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။<ref name=":2" /> အဆိုပါ ပြည်သူလူထု၏ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖိအားပေးမှုများနှင့် DatarrX Foundation ၏ စနစ်တကျ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော အွန်လိုင်းလက်မှတ်ရေးထိုး တောင်းဆိုမှုများကြောင့် GMMTV ဘက်မှ နောက်ဆုံးတွင် အများပြည်သူ၏ ဆန္ဒကို လိုက်လျောခဲ့ပြီး ဇာတ်လမ်းတွဲခေါင်းစဉ်ပါ "Thailand" ဆိုသည့် အမည်ကို ဖယ်ရှားကာ "Ullavee" သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲပေးခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။<ref name=":2" /> [[ဖိုင်:Scarlet Heart Thailand Petition 27Oct2026.jpg|alt=Change.org ဝဘ်ဆိုက်စာမျက်နှာ၏ ကွန်ပျူတာမြင်ကွင်းဖြစ်ပြီး "GMMTV - Recognize Myanmar's Cultural Heritage in Scarlet Heart Thailand" ဟု ရေးသားထားသော ခေါင်းစဉ်နှင့်အတူ "43,120 signatures" ဟူသော လက်မှတ်အရေအတွက်နှင့် DatarrX Foundation ၏ အမည်ကို ပြသနေသည့် ပုံရိပ်တို။|center|thumb|''Scarlet Heart Thailand'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ထည့်သွင်းထားမှုကို အသိအမှတ်ပြုရန် တောင်းဆိုသည့် Change org လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲ၌ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့အထိ လက်မှတ်ပေါင်း ၄၃,၀၀၀ ကျော် ရရှိထားစဉ်။]] === GMMTV ၏ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်နှင့် တောင်းပန်မှု === ဝေဖန်မှုများ တိုးပွားလာပြီးနောက် GMMTV ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ ဖော်ပြထားသော ယူလာဗီ (Ullavee) မြို့သည် လုံးဝစိတ်ကူးယဉ်မြို့ (Fictional city) မျှသာဖြစ်ကြောင်း ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီက ရှင်းလင်းထားသည်။ ဇာတ်လမ်းတွဲပါ ဝတ်စုံများနှင့် အနုပညာမြောက် ဒီဇိုင်းများသည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၏ လန်နာ (Lanna) ယဉ်ကျေးမှု၊ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများ (Tai ethnic) ၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အနုပညာ အမွေအနှစ်များ အပါအဝင် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်း အမြောက်အမြားကို ပေါင်းစပ်ကာ စိတ်ကူးစိတ်သန်း (Inspiration) ယူ၍ ဖန်တီးထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Khaso">{{cite news |date= |title=GMMTV SAYS ‘SCARLET HEART THAILAND’ COSTUMES DRAW FROM MULTIPLE CULTURES |url=https://www.khaosodenglish.com/featured/2026/10/23/gmmtv-says-scarlet-heart-thailand-costumes-draw-from-multiple-cultures/ |publisher=Khaosodenglish}}</ref> GMMTV က ၎င်းတို့အနေဖြင့် ဇာတ်လမ်းတွဲပါ အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုတည်းကိုသာ ကိုယ်စားပြုသည့် ပုံစံမျိုးဖြင့် ပုံဖော်ရန် မည်သည့်ရည်ရွယ်ချက်မျှ မရှိခဲ့ကြောင်း ထပ်လောင်းအတည်ပြု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကုမ္ပဏီအနေဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုချင်းစီ၏ တန်ဖိုးနှင့် မူလမြစ်ဖျားခံရာများကို အလေးအနက်ထား လေးစားကြောင်း အလေးပေးပြောဆိုခဲ့ပြီး၊ ဇာတ်လမ်းတွဲတွင်း ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပုံဖော်မှုများကြောင့် ပရိသတ်များအကြား စိုးရိမ်ပူပန်မှုများနှင့် စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေခဲ့ရမှုများအတွက် တောင်းပန်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="eleven" /> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Commons category}}{{GMMTV ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ|state=expanded}} * {{twitter|ScarletHeartTH}} * {{IMDb title|32203879|Scarlet Heart Thailand}} [[ကဏ္ဍ:GMMTV ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း ဖျော်ဖြေရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] jqueppsz9c2qpis0pzju68ahbdavecw 1061661 1061625 2026-11-05T09:37:02Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:Scarlet_Heart_Ullavee_officialposter.jpg|Scarlet_Heart_Ullavee_officialposter.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Ziv|Ziv]] because: [[:c:COM:CSD#F2|CSD F2]] (fair use content). 1061661 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | image_size = | image_alt = | caption = Official series poster | alt_name = | native_name = {{Infobox name module | language = th | title = ปาฏิหาริย์ข้ามกาลเวลา}} | genre = {{ubl|[[Historical fiction]]|[[Fantasy]]|[[Romance film|Romance]]|[[Melodrama]]}} | creator = {{ubl|[[GMMTV]]|Nar-ra-tor}} | based_on = {{Based on|''[[Bu Bu Jing Xin (novel)|Bu Bu Jing Xin]]''|[[Tong Hua (writer)|Tong Hua]]}} | writer = | screenplay = {{ubl|Nuttiya Sirakornwilai|Muanfhun Chaonua|Chutimon{{wbr}}&nbsp;Chinmart{{wbr}}&nbsp;Reichel|Phoutida Nosavan}} | story = | director = Kanittha Kwanyu<ref>{{Cite web |date=2024-04-24 |title=GMMTV 2024 PART 2 เปิดผัง 14 ซีรีส์ GMM ใหม่น่าจับตา ปี 2024 |url=https://www.sanook.com/movie/167339/ |access-date=2024-04-29 |language=th}}</ref> | creative_director = | starring = {{ubl|[[Tontawan Tantivejakul]]|[[Metawin Opas-iamkajorn]]}} | theme_music_composer = {{ubl|Banana Record|Jaithep Raroengjai}} | open_theme = | end_theme = {{Theme song|"Wherever, Whenever ({{lang|th|ใจภักดิ์}})"|[[Jakrapatr Kaewpanpong|William Jakrapatr]]}} | composer = | country = Thailand | language = Thai | num_episodes = 18<ref>{{Cite web |title=ตัวอย่าง Scarlet Heart Ullavee |url=https://www.oned.net/video/6406685229112 |access-date=2026-11-04 |website=[[One 31|OneD]] |language=th}}</ref> | list_episodes = | executive_producer = {{ubl||Darapa Chaysanguan|[[Sataporn Panichraksapong]]}} | producer = {{ubl|Sita Vosbein|Kanittha Kwunyoo|Nuttapong{{wbr}}&nbsp;Mongkolsawas}} | location = Thailand | cinematography = {{ubl|Tanai Nimcharoenpong|Weeranuch{{wbr}}&nbsp;Laometakone|Theerapan{{wbr}}&nbsp;Boossabong}} | editor = | camera = | runtime = 61 minutes | company = {{ubl||The One Enterprise|[[GMMTV]]|Nar-ra-tor}} | channel = [[One 31]] | first_aired = {{Start date|2026|11|04|df=y}} | last_aired = present | related = {{ubl||''[[Scarlet Heart]]'' {{small|(2011: China)}}|''[[Moon Lovers: Scarlet Heart Ryeo]]'' {{small|(2016: South Korea)}}}} }} '<nowiki/>'''Scarlet Heart Ullavee''''' ({{langx|th|ปาฏิหาริย์ข้ามกาลเวลา}}, {{RTGS|Patihan Kham Kanwela}}, {{lit|အချိန်ကျော်ဖြတ်လာသော အံ့ဖွယ်အမှု}}) သည် မင်းသမီး Tontawan Tantivejakul နှင့် မင်းသား Metawin Opas-iamkajorn တို့ အဓိကပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၄ ရက်နေ့တွင် စတင်ပြသနေသည့် ထိုင်းသမိုင်းနောက်ခံ စိတ်ကူးယဉ် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။'' ဤဇာတ်လမ်းတွဲသည် စာရေးဆရာမ Tong Hua ရေးသားခဲ့သည့် ၂၀၀၅ ခုနှစ်ထွက် တရုတ်ဝတ္ထု '''Startling by Each Step''' ({{lang-zh|步步驚心}}) ကို အခြေခံ၍ ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဒါရိုက်တာ Kanittha Kwanyu က ရိုက်ကူးထားပြီး '''GMMTV''' နှင့် '''Nar-ra-tor''' ထုတ်လုပ်ရေးတို့မှ ပူးပေါင်းထုတ်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-04-23 |title=ขนลุก 'Moon Lovers' ซีรีส์เกาหลี รีเมคสู่ไทย 'Scarlet Heart Thailand' |url=https://www.komchadluek.net/entertainment/thai-entertainment/573485 |access-date=2024-05-13 |website=komchadluek |language=th}}</ref><ref>{{Cite web |title='GMMTV' จัดงาน 'GMMTV 2024 UP & ABOVE PART 2' เสิร์ฟเมกะคอนเทนต์บันเทิงที่เหนือกว่า พร้อมตอกย้ำความสำเร็จในระดับสากล |url=https://hitz.teroradio.com/news/67797 |access-date=2024-05-13 |website=hitz.teroradio.com |language=th |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513144550/https://hitz.teroradio.com/news/67797 |archive-date=13 May 2024 |url-status=dead}}</ref> ဤဇာတ်လမ်းတွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် One 31 ရုပ်သံလိုင်း၌ စတင်ပြသရန် စီစဉ်ထားပြီး ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နှင့် ကြာသပတေးနေ့တိုင်း အာဆီယံစံတော်ချိန် (ICT) ည ၂၀:၃၀ နာရီတွင် ထုတ်လွှင့်ပြသသွားမည် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် တစ်ရက်တည်းမှာပင် အာဆီယံစံတော်ချိန် (ICT) ည ၂၁:၄၅ နာရီတွင် OneD အပလီကေးရှင်း (App) မှတစ်ဆင့် အွန်လိုင်း streaming အနေဖြင့်လည်း ကြည့်ရှုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref name="mint-shth-tr">{{Cite web |date=2026-10-19 |title=ยกทัพนักแสดงดัง! เปิดเรื่องย่อ "Scarlet Heart Thailand ปาฏิหาริย์ข้ามกาลเวลา" ก่อนชมตอนแรก 4 พ.ย. นี้ |url=https://www.mintmagth.com/story/scarlet-heart-thailand-official-trailer |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261019132034/https://www.mintmagth.com/story/scarlet-heart-thailand-official-trailer |archive-date=2026-10-19 |access-date=2026-10-19 |website=[[Mint Magazine]] |language=th}}</ref> == ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း == ဆန်းကြယ်လှသော အဖြစ်အပျက်များကြောင့် ခေတ်သစ်ကမ္ဘာမှ အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်သူ နဘွန်း (Tontawan Tantivejakul) သည် အချိန်ခရီးသွားကာ ယူလာဗီ (Ullavee) မြို့မှ မျိုးရိုးမြင့်အမျိုးသမီးလေး ဖုန်နွမ် ၏ ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင် ရုတ်တရက် နိုးထလာခဲ့သည်။ သူမသည် ထိုရှေးခေတ်ကာလ၏ စိမ်းသက်လှသော ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် လူမှုရေးစံနှုန်းများကို ရုန်းကန်နေထိုင်ရင်း၊ ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို မက်မောပြီး ပြိုင်ဆိုင်နေကြသည့် မင်းသားများအကြားက ပြင်းထန်သော အာဏာလုပွဲထဲသို့ ဝင်ပါမိသွားခဲ့သည်။ နန်းတွင်းလုပ်ကြံမှုများနှင့် မပြတ်ပြောင်းလဲနေသော အင်အားစုများအကြားတွင် သူမသည် မထင်မှတ်ဘဲ ထိုမင်းသားများ၏ ဆွဲဆောင်မှုအောက်သို့ ကျရောက်သွားခဲ့သည်။ မိမိပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရှုပ်ထွေးမှုများနှင့် မရေရာမှုများ ရှိနေသော်လည်း သူမသည် ထိုမင်းသားများ၏ တည်ရှိမှုအပေါ် ပိုမိုစွဲလမ်းလာကာ၊ စတင်ပွင့်လန်းလာသော အချစ်ဇာတ်လမ်းနှင့် အန္တရာယ်များလှသော နိုင်ငံရေးလောကအကြားတွင် ဟန်ချက်ညီအောင် လျှောက်လှမ်းသွားရမည့် ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=จัดเต็มความปัง! เปิดไลน์อัพซีรีส์เรื่องใหม่ภายในงาน GMMTV 2024 UP&ABOVE PART2 |url=https://www.mintmagth.comstory/gmmtv-2024-upabove-part2-line-up-series-and-celebrity |access-date=2026-11-05 |website=Mint Magazine Thailand |language=th}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှု == GMMTV မှ ထုတ်လုပ်သည့် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Scarlet Heart Thailand'' ၏ တရားဝင်နမူနာဗီဒီယိုနှင့် ပရိုမိုးရှင်းဓာတ်ပုံများ ထွက်ရှိလာပြီးနောက်၊ မြန်မာပရိသတ်များအကြား ဝေဖန်မှုများနှင့် အငြင်းပွားမှုများ ပြင်းထန်စွာ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် အသုံးပြုထားသော ဝတ်စုံဒီဇိုင်းများနှင့် ကပြဖျော်ဖြေမှုများသည် မြန်မာ့သမိုင်းဝင် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ရတနာပုံခေတ်တို့၏ နန်းတွင်းဝတ်စုံများ၊ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့ရိုးရာ ဆီမီးခွက်အကနှင့်လည်းကောင်း များစွာဆင်တူနေသည့်အတွက် ဝေဖန်ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသို့ ပုံစံချင်း ဆင်တူနေသောကြောင့် မြန်မာကြည့်ရှုသူများအကြား ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကိုယ်စားပြုမှုနှင့် အနုပညာအမွေအနှစ် ပိုင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်၍ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုများ ဖြစ်ပွားစေခဲ့သည်။<ref name="eleven">{{cite news |title=Calls for objection as Thai Series Scarlet Heart Thailand allegedly features Myanmar traditional costume and Rakhine oil-lamp dance as Thai cultural elements |url=https://elevenmyanmar.com/news/calls-for-objection-as-thai-series-scarlet-heart-thailand-allegedly-features-myanmar |publisher=Eleven Media Group}}</ref> === မြန်မာပရိသတ်များ၏ ဝေဖန်မှုနှင့် တောင်းဆိုချက်များ === မြန်မာကြည့်ရှုသူများက ဤဇာတ်လမ်းတွဲ၏ နမူနာဗီဒီယို (Trailer) များတွင် ပါဝင်သော အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်အချို့၏ ဝတ်စုံများသည် မြန်မာ့ရိုးရာ နန်းတွင်းဝတ်စုံများ၊ အထူးသဖြင့် ထိုင်မသိမ်းအင်္ကျီများနှင့် ပုခုံးဖောင်းဝတ်စုံဒီဇိုင်းများနှင့် ဆင်တူနေကြောင်း ထောက်ပြခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ဇာတ်လမ်းတွဲထဲမှ ကပြဖျော်ဖြေမှုအချို့သည် မြန်မာ့ရိုးရာ ဆီမီးခွက်အက၊ အထူးသဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာပွဲတော်များတွင် ကပြလေ့ရှိသည့် ရခိုင်ရိုးရာ ဆီမီးခွက်အကနှင့် အလွန်အမင်း တူညီနေသည့်အပြင် မြန်မာ့ရိုးရာ အနုပညာလက်ရာများနှင့် သင်္ကေတများဖြစ်ကြသော ဗျာလရုပ်ထုများ၊ ပုသိမ်ထီးများနှင့် ဗမာဒေါင်းတံဆိပ် အမှတ်အသားများကိုပါ တွေ့မြင်ရသည့်အတွက် ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။<ref name="CJ">{{cite news |date=2026-10-20 |title=Scarlet Heart Thailand ဇာတ်လမ်းတွဲက ဝတ်စုံနဲ့ အကတွေ မြန်မာ့ကုန်းဘောင်ခေတ် ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ဆင်တူနေလို့ ရှင်းလင်းချက်တောင်းဆို |url=https://cjplatform.com/23102026-3/ |publisher=CJ Platform}}</ref> နိုင်ငံတကာ ကြည့်ရှုသူများအနေဖြင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များကို ထိုင်းရိုးရာစစ်စစ်များအဖြစ် မှားယွင်းမှတ်ယူသွားမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် မြန်မာပရိသတ်များက ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် အသုံးပြုထားသည့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအချက်အလက်များ၏ မူလမြစ်ဖျားခံရာကို ရှင်းလင်းစွာ အသိအမှတ်ပြုပေးရန်နှင့် တရားဝင် ရှင်းလင်းချက်ထုတ်ပြန်ပေးရန် GMMTV ကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် DatarrX Foundation<ref>{{Cite web |last=Thun |first=Ngwe Yan |date=2026-10-25 |title=Scarlet Heart Thailand: Ullavee Was Never The Problem |url=https://cinemaboulevard.org/en/articles/scarlet-heart-thailand/ |access-date=2026-10-26 |website=Cinema Boulevard |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=DatarrX Foundation |first= |date=2026-10-20 |title=မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များကို ကာကွယ်ရန် ပထမအဆင့် ကန့်ကွက်လှုပ်ရှားမှု စတင်ခြင်း |url=https://datarrx.org/blog/cultural-preservation-petition/ |access-date=2026-10-26 |website=DatarrX |language=en}}</ref> မှ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ကို အသိအမှတ်ပြုစေရန် အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် လက်မှတ်ရေးထိုးတောင်းဆိုမှု (Online petition) တစ်ခုကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့အထိ လက်မှတ်ရေးထိုးသူ ပေါင်း ၃၄,၀၀၀ ကျော် ရရှိခဲ့ပြီး၊ အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင်မူ လက်မှတ်ရေးထိုးသူပေါင်း ၄၃,၀၀၀ ကျော်အထိ တိုးတက်များပြားလာခဲ့သည်။ <ref name=":1">{{cite news |date=2026-10-23 |title=မြန်မာ့ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို မှီငြမ်းခဲ့ဟု GMMTV ဝန်ခံပြီး တရားဝင် တောင်းပန် |url=https://burmese.dvb.no/post/787602 |publisher=DVB Burmese}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-10-22 |title=ពលរដ្ឋមីយ៉ាន់ម៉ាជាច្រើន រិះគន់ក្រុមហ៊ុន GMMTV របស់ថៃ - សុីសុីថាមស៍ |url=https://kh.cc-times.com/posts/31629 |access-date=2026-10-26 |website=The Cambodia China Times |language=km}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် GMMTV ဘက်မှ အဆိုပါဇာတ်လမ်းတွဲသည် လန်နာ၊ တိုင်းတိုင်းရင်းသား၊ တရုတ်နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှုများကို အခြေခံထားသော စိတ်ကူးယဉ်မြို့တော်တစ်ခုတွင် ဖြစ်ပျက်ကြောင်း တရားဝင် ရှင်းလင်းတောင်းပန်ခဲ့သော်လည်း ဇာတ်လမ်းတွဲခေါင်းစဉ်တွင် နိုင်ငံအမည်ကို ဆက်လက်သုံးစွဲထားဆဲဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပရိသတ်များ၏ မကျေနပ်ချက်များ ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။<ref name=":1" /> ဤအခြေအနေကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် DatarrX Foundation<ref name=":1" /> မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အများပြည်သူ၏ ဆန္ဒကို တိုင်းတာရန် အွန်လိုင်းသဘောထားစစ်တမ်းတစ်ခုကို ဆက်လက်ကောက်ယူခဲ့ရာ ရက်အနည်းငယ်အတွင်း လူပေါင်း ၁၃၀,၀၀၀ ကျော် ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခဲ့ကြပြီး ဖြေဆိုသူအများစုက '''ဇာတ်လမ်းတွဲအမည်ပြောင်းလဲရန်''' သို့မဟုတ် '''မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အစိတ်အပိုင်းများ ဖယ်ရှားပေးရန်''' တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref name=":2">{{Cite web |last=Team |first=DatarrX Policy & Advocacy |date=2026-10-30 |title=Public Opinion and Corporate Responsibility in 'Scarlet Heart Thailand': Official Statement, Survey Findings, and Policy Position |url=https://datarrx.org/research/scarlet-heart-policy-position-and-survey-report/ |access-date=2026-11-05 |website=DatarrX |language=en}}</ref> ယင်းစစ်တမ်းရလဒ်များအပေါ် အခြေခံ၍ အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင်ပင် DatarrX Foundation<ref name=":1" /> မှ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် '''အွန်လိုင်းလက်မှတ်ရေးထိုးတောင်းဆိုမှု'''ကို ထပ်မံပြုလုပ်ခဲ့ရာ အောက်တိုဘာလကုန်ပိုင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသားများအပါအဝင် ဒေသတွင်း ပရိသတ်များပါ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပူးပေါင်းပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။<ref name=":2" /> အဆိုပါ ပြည်သူလူထု၏ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖိအားပေးမှုများနှင့် DatarrX Foundation ၏ စနစ်တကျ ဦးဆောင်ကောက်ယူခဲ့သော အွန်လိုင်းလက်မှတ်ရေးထိုး တောင်းဆိုမှုများကြောင့် GMMTV ဘက်မှ နောက်ဆုံးတွင် အများပြည်သူ၏ ဆန္ဒကို လိုက်လျောခဲ့ပြီး ဇာတ်လမ်းတွဲခေါင်းစဉ်ပါ "Thailand" ဆိုသည့် အမည်ကို ဖယ်ရှားကာ "Ullavee" သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲပေးခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။<ref name=":2" /> [[ဖိုင်:Scarlet Heart Thailand Petition 27Oct2026.jpg|alt=Change.org ဝဘ်ဆိုက်စာမျက်နှာ၏ ကွန်ပျူတာမြင်ကွင်းဖြစ်ပြီး "GMMTV - Recognize Myanmar's Cultural Heritage in Scarlet Heart Thailand" ဟု ရေးသားထားသော ခေါင်းစဉ်နှင့်အတူ "43,120 signatures" ဟူသော လက်မှတ်အရေအတွက်နှင့် DatarrX Foundation ၏ အမည်ကို ပြသနေသည့် ပုံရိပ်တို။|center|thumb|''Scarlet Heart Thailand'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ထည့်သွင်းထားမှုကို အသိအမှတ်ပြုရန် တောင်းဆိုသည့် Change org လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲ၌ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့အထိ လက်မှတ်ပေါင်း ၄၃,၀၀၀ ကျော် ရရှိထားစဉ်။]] === GMMTV ၏ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်နှင့် တောင်းပန်မှု === ဝေဖန်မှုများ တိုးပွားလာပြီးနောက် GMMTV ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ ဖော်ပြထားသော ယူလာဗီ (Ullavee) မြို့သည် လုံးဝစိတ်ကူးယဉ်မြို့ (Fictional city) မျှသာဖြစ်ကြောင်း ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီက ရှင်းလင်းထားသည်။ ဇာတ်လမ်းတွဲပါ ဝတ်စုံများနှင့် အနုပညာမြောက် ဒီဇိုင်းများသည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၏ လန်နာ (Lanna) ယဉ်ကျေးမှု၊ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများ (Tai ethnic) ၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အနုပညာ အမွေအနှစ်များ အပါအဝင် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်း အမြောက်အမြားကို ပေါင်းစပ်ကာ စိတ်ကူးစိတ်သန်း (Inspiration) ယူ၍ ဖန်တီးထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Khaso">{{cite news |date= |title=GMMTV SAYS ‘SCARLET HEART THAILAND’ COSTUMES DRAW FROM MULTIPLE CULTURES |url=https://www.khaosodenglish.com/featured/2026/10/23/gmmtv-says-scarlet-heart-thailand-costumes-draw-from-multiple-cultures/ |publisher=Khaosodenglish}}</ref> GMMTV က ၎င်းတို့အနေဖြင့် ဇာတ်လမ်းတွဲပါ အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုတည်းကိုသာ ကိုယ်စားပြုသည့် ပုံစံမျိုးဖြင့် ပုံဖော်ရန် မည်သည့်ရည်ရွယ်ချက်မျှ မရှိခဲ့ကြောင်း ထပ်လောင်းအတည်ပြု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကုမ္ပဏီအနေဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုချင်းစီ၏ တန်ဖိုးနှင့် မူလမြစ်ဖျားခံရာများကို အလေးအနက်ထား လေးစားကြောင်း အလေးပေးပြောဆိုခဲ့ပြီး၊ ဇာတ်လမ်းတွဲတွင်း ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပုံဖော်မှုများကြောင့် ပရိသတ်များအကြား စိုးရိမ်ပူပန်မှုများနှင့် စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေခဲ့ရမှုများအတွက် တောင်းပန်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="eleven" /> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Commons category}}{{GMMTV ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ|state=expanded}} * {{twitter|ScarletHeartTH}} * {{IMDb title|32203879|Scarlet Heart Thailand}} [[ကဏ္ဍ:GMMTV ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း ဖျော်ဖြေရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] ktg11feogxs4krwcfneixiid7ohb5zn 0 293529 1061448 1060531 2026-11-04T12:20:24Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061448 wikitext text/x-wiki {{coord|32|59|N|129|05|E|region:JP_type:isle|display=title}} {{Infobox islands |name=နခဒိုးရိကျွန်း |image=Map-GotoRetto-en.png |image_caption=Location of Nakadōri Island in the Gotō Islands |archipelago=[[Gotō Islands]] |pushpin_map=Japan |local_name=中通島 |native_name_lang=ja |location=[[Sea of Japan]] |country=Japan |country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] |country_admin_divisions=[[Nagasaki Prefecture|Nagasaki]] }} '''နခဒိုးရိကျွန်း''' (中通島, နခဒိုးရိ ဂျိမ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[နဂဆခိခရိုင်]]၊ [[ဂေါ့တိုးကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် [[ဂျပန်ပင်လယ်|ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်]]အတွင်း [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၏ အနောက်ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်တွင် ရှိသည်။<ref>{{cite web | url = http://www.jnto.go.jp/eng/location/rtg/pdf/pg-703.pdf | title = Nagasaki, Unzen, Goto Islands, Iki and Tsushima | format = [[PDF]] | publisher = [[Japan National Tourist Organization]] | date = 2007}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက နခဒိုးရိကျွန်းတွင် လူနေထိုင်ခဲ့သည့် အထောက်အထားများ တွေ့ရသည်။<ref name="shinkamigoto">{{cite web |title=新上五島町のあらまし |url=https://official.shinkamigoto.net/goto_chosei_full.php?eid=00641&r=4&wcid=l00001x1 |website=新上五島町 |accessdate=11 March 2020 |language=ja |date=10 June 2014}}</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ခမိဂေါ့တိုး၊ ရှင်း - အအိုနိုမဲ၊ အရိခဝ၊ နရအို၊ ဝခမဆွတ် စသည့်မြို့များကို ပေါင်းစပ်ကာ "ရှင်းဂမိဂေါ့တိုးမြို့" အဖြစ် အမည်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.asahi.com/articles/ASN2Q6VRDN2DTOLB00M.html|title=長濱ねるさん撮影で脚光 ロケ地紹介のマップで島おこし：朝日新聞デジタル|website=朝日新聞デジタル|language=ja|access-date=2020-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518043017/https://www.asahi.com/articles/ASN2Q6VRDN2DTOLB00M.html|archive-date=18 May 2024|url-status=dead}}</ref> ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:နဂဆခိခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂေါ့တိုးကျွန်းစု]] oxis952bg5vin51i9wbv4mibdos1ooc 0 293594 1061647 1061386 2026-11-05T07:55:15Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061647 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = ဟရှိမ | native_name = 端島 | native_name_lang = ja | native_name_link = | nickname = စစ်သင်္ဘောကျွန်း | image = Battle-Ship Island Nagasaki Japan.jpg | image_caption = Aerial view | image_size = 300px | image_alt = | image_map = Nagasaki Hashima location map.png | map_caption = | location = [[Northeast Asia]] | coordinates = {{Coord|32|37|40|N|129|44|18|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 0.063 | rank = none | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = | elevation_m = | country = {{JPN}} | country_admin_divisions_title_1 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | country_admin_divisions_1 = {{flag|Nagasaki}} | country_admin_divisions_title_2 = [[Municipalities of Japan|City]] | country_admin_divisions_2 = {{flagicon image|Flag of Nagasaki, Nagasaki.svg}} [[Nagasaki]] | demonym = | population = 0 | population_as_of = 2020 | density_km2 = | ethnic_groups = | website = | additional_info = }} [[File:Gunkanjima-variousviews-2016-1-3.ogv|thumb|thumbtime=2|ကျွန်း၏ မြင်ကွင်းအမျိုးမျိုးကို သမုဒ္ဒရာအတွင်းမှ မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၆]] '''ဟရှိမကျွန်း''' (端島, ဟရှိမ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[နဂဆခိမြို့]]အလယ်ဗဟိုမှ ၁၅ ကီလိုမီတာခန့် (၈ မိုင်) အကွာတွင်ရှိသည့် လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် "ဂွန်းခန်ဂျိမ" (軍艦島) ဟု ခေါ်ပြီး "စစ်သင်္ဘောကျွန်း" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ [[နဂဆခိခရိုင်|နဂဆခိရိုင်]]တွင် လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းပေါင်း ၅၀၅ ခု ရှိကာ ဤကျွန်းသည်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် ထင်ရှားသည်များမှာ စွန့်ပစ်ထားသည့် ကွန်ကရစ်အဆောက်အဦများနှင့် ပတ်ချာလည်ရှိ ရေကာနံရံများ ဖြစ်ကြသည်။ ကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လျင်မြန်စွာ တိုးတက်လာခဲ့သည့် စက်မှုလုပ်ငန်း၏ အမှတ်သင်္ကေတဖြစ်ပြီး၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း ဂျပန်စစ်ရာဇဝတ်မှုများ ကျူးလွန်ရာနေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤကျွန်းတွင် လုပ်သားများကို အတင်းအကြပ် အလုပ်စေခိုင်းခဲ့သည်။ ကျွန်း၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၆.၃ ဟက်တာ (၁၆ ဧက) ရှိသည်။ ကျွန်းသည် ၁၈၈၇ တွင် စတင်ခဲ့သည့် ပင်လယ်ရေအောက် ကျောက်မီးသွေးမိုင်းတွင်းများ ရှိသည့်အတွက် ထင်ရှားသည်။ ထိုကျောက်မီးသွေးတူးဖော်မှုကို ဂျပန်နိုင်ငံ၏ စက်မှုလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးသည့်ကာလတွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ကျွန်းနေ လူဦးရေသည် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီး ၅,၂၅၉ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ကျောက်မီးသွေးများသည် ကုန်လုနီးပါးဖြစ်လာခဲ့ပြီး မိုင်းတွင်းလည်း ပိတ်သိမ်းသွားကာ ကျွန်းပေါ်နေထိုင်သူများလည်း မကြာမီ ထွက်ခွာသွားကြသည်။ လူများ ထွက်ခွာသွားသဖြင့် ကျွန်းသည် ဆယ်စုနှစ် ၃ ခုကြာ လူမဲ့ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်များတွင် ကျွန်းပေါ်ရှိ သမိုင်းဝင်အပျက်အစီးများအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု ပြန်လည်မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး တဖြည်းဖြည်း ခရီးသွားနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပြိုလဲပျက်စီးနေခဲ့သည့် အပြင်ဘက်နံရံကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဟရှိမကျွန်းသို့ ခရီးသွားလာမှုကို ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ ကျွန်းအပေါ် လူအများစိတ်ဝင်စားမှု များပြားလာမှုနှင့်အတူ ကျွန်းကို စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထားသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ကျွန်းရှိ ကျောက်မီးသွေးမိုင်းတွင်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မဲဂျိခေတ်စက်မှုတော်လှန်ရေးနေရာများ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ==အမည်နာမ== ကျွန်း၏ အမည် "ဂွန်းခန်ဂျိမ" သည် စစ်သင်္ဘောကျွန်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ဤအမည်သည် ဂျပန်စစ်သင်္ဘော တိုဆ (Tosa) နှင့် ဆင်တူသဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== [[File:Hashima apartment building circa 1930.JPG|thumb|ကျွန်းရှိ လူနေအဆောက်အဦ{{Circa|1930}}]] [[File:Hashima Gunkan jima Nagasaki.jpg|thumb|မဲဂျိခေတ် ဟရှိမကျွန်း]] [[File:Hashima circa 1930.JPG|thumb|ဟရှိမကျွန်း c. 1930]] [[File:Nagasaki Hashima 01.png|thumb|ကျွန်း၏ မြင်ကွင်း၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ်]] ၁၈၁၀ ခုနှစ်တွင် ကျောက်မီးသွေးများကို စတင်တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last1=Sakamoto |first1=Dotoku |last2=Gotoh |first2= Keinosuke |date=2005 |script-title=ja:軍艦島の遺産: 風化する近代日本の象徴 |trans-title=The Heritage of Gunkanjima: Fading symbol of modernisation period |language=ja |publisher=Nagasaki Shimbunsya |page=34}}</ref> ပင်လယ်ကြမ်းပြင်တွင် ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်မည့် အခြေခံအဆောက်အဦများ တည်ဆောက်ခဲ့ကြပြီး ၁၈၈၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ ကျွန်းတွင် လူနေထိုင်မှု ဆက်တိုက်ရှိလာခဲ့သည်။ မိဆွတ်ဘိရှိ (Mitsubishi) ကုမ္ပဏီသည် ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ကျွန်းကို ဝယ်ယူခဲ့ကာ ရေကာနံရံများ တည်ဆောက်ခြင်း၊ မြေသားများ ထိန်းသိမ်းခြင်း စသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်ကာ ပင်လယ်ရေအောက်မိုင်းတွင်းများမှ ကျောက်မီးသွေးများကို ထုတ်ယူခဲ့သည်။ မြေအောက်သို့ ဆက်သွယ်ပေးမည့် ပင်မစက်လှေကားလေးခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မြေအောက်သို့ တစ်ကီလိုမီတာအထိ နက်ရှိုင်းသည်။ ထိုစက်လှေကားများအထဲမှ တစ်ခုသည် အနီးအနားရှိ နခနိုကျွန်းအထိ ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ၁၈၉၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်အကြားကာလတွင် ကျောက်မီးသွေး တန်ချိန် ၁၅.၇ သန်းကို တူးဖော်ခဲ့ကြသည်။{{Citation needed}} ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီသည် အထပ် ၇ လွှာပါရှိသည့် လုပ်သားများနေထိုင်မည့် ကွန်ကရစ်အဆောက်အဦကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကွန်ကရစ်ဖြင့် တည်ဆောက်သဖြင့် တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းကဲ့သို့သော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကို ကာကွယ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{citation |title = Der Spiegel |url = http://einestages.spiegel.de/external/ShowTopicAlbumBackground/a5562/l29/l0/F.html#featuredEntry |place = DE |language = de |format = Article |access-date = 9 April 2010 |archive-date = 13 April 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100413005911/http://einestages.spiegel.de/external/ShowTopicAlbumBackground/a5562/l29/l0/F.html#featuredEntry |url-status = live }}</ref> နောက်ထပ် ၅၅ နှစ်ကြာကာလအတွင်းတွင်လည်း အခြားသော အဆောက်အဦများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနအဆောက်အဦများထဲတွင် လူနေထိုင်သည့် တိုက်များ၊ ကျောင်းတစ်ခု၊ မူကြိုကျောင်းတစ်ခု၊ ဆေးရုံ၊ မြို့နယ်ရုံးနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းစင်တာတစ်ခုတို့ ပါဝင်သည်။ ဖျော်ဖြေရေးအတွက် ကလပ်၊ ရုပ်ရှင်ရုံ၊ အများသုံး ရေချိုးကန်၊ ရေကူးကန်၊ အဆောက်အဦခေါင်မိုးထပ် ဥယျာဉ်များ၊ ဈေးဆိုင်များနှင့် ပချင်းခို (Pachinko) များ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအဆောက်အဦများသည် မိုင်းတွင်းလုပ်သားများနှင့် သူတို့၏ မိသားစုဝင်များအတွက် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်းနှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မပြီးဆုံးခင်အထိ ကိုရီးယားပြည်သူများနှင့် တရုတ်လူမျိုးအကျဉ်းသားများသည် ကြမ်းတမ်သည့် အခြေအနေအောက်တွင် မိဆွတ်ဘိရှိကုမ္ပဏီ၏ အလုပ်စေခိုင်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref name="Guardian July 15" /><ref name = "ILO">{{cite news |title=1999 report of the Committee of Experts on the Application of Conventions and Recommendations |url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09661/09661(1999-87).pdf |access-date=16 September 2015 |work=the International Labour Organization |date=1999 |archive-date=30 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200530222925/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09661/09661%281999-87%29.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="CNN">{{cite web |title=Japan's 007 island still carries scars of wartime past, Compulsory Mobilisation |url=http://www.cnn.com/2013/06/11/world/asia/japan-hashima-island-magnay/ |access-date=22 August 2013 |website=CNN |date=13 June 2013 |archive-date=27 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130827133034/http://www.cnn.com/2013/06/11/world/asia/japan-hashima-island-magnay/? |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Hashima — forgotten island of tragedy |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/10/117_121502.html |access-date=11 September 2015 |work=[[The Korea Times]] |date=4 October 2012 |archive-date=28 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928062758/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/10/117_121502.html |url-status=live }}</ref> ထိုကာလအတွင်း အမျိုးမျိုးသော အန္တရာယ်များ၊ မြေအောက်မတော်တဆမှုများ စသည်တို့ကြောင့် အလုပ်သများများသွာ အသက်သေဆုံးခဲ့ကြရသည်။ လူပေါင်း ၁၃၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုကြပြီး၊<ref name="nishiyama">NPO西山夘三記念すまい・ままちづくり文庫 『軍艦島の生活<1952/1970>:住宅学者西山夘三の端島住宅調査レポート』創元社、2015. {{ISBN|978-4422700991}}、p. 154.</ref> အခြားသော ခန့်မှန်းမှုတစ်ခုတွင် လူပေါင်း ၁,၃၀၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Burke-Gaffney |first=Brian |title=Hashima: The Ghost Island {{!}} Brian Burke-Gaffney |url=https://cabinetmagazine.org/issues/7/burke-gaffney.php |access-date=12 April 2022 |website=cabinetmagazine.org |language=en |archive-date=26 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426172638/https://www.cabinetmagazine.org/issues/7/burke-gaffney.php |url-status=live }}</ref> ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ၆.၃ ဟက်တာ (၁၆ ဧက) သာကျယ်သည့် ဤကျွန်းသည် လူဦးရေ အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကာ ၅,၂၅၉ ဦး ရှိလာခဲ့သည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်ဟက်တာလျှင် လူ ၈၃၅ ဦး ဖြစ်သည်။ လူနေသည့် ရပ်ကွက်အနေဖြင့် တိုင်းတာကြည့်ပါက တစ်ဟက်တာလျှင် လူဦးရေ ၁၃၉၁ ဦး နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Japan's 007 island still carries scars of wartime past |url=https://edition.cnn.com/2013/06/11/world/asia/japan-hashima-island-magnay |access-date=22 August 2013 |website=CNN |date=13 June 2013 |archive-date=30 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200530222926/https://edition.cnn.com/2013/06/11/world/asia/japan-hashima-island-magnay |url-status=live }}</ref> ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကျောက်မီးသွေးအစား ရေနံကို အစားထိုးအသုံးပြုလာသည့်အချိန်တွင် နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ ကျောက်မီးသွေးမိုင်းတွင်းများလည်း စတင်ပိတ်သိမ်းလာခဲ့သည်။ မိဆွတ်ဘိရှိကုမ္ပဏီသည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် မိုင်းတွင်းကို တရားဝင် ပိတ်သိမ်းခဲ့ပြီး ဧပြီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သူ မရှိတော့ပေ။ လက်ရှိအချိန်ကာလတွင် ကျွန်းပေါ်ရှိ ကွန်ကရစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် လူနေအဆောက်အဦ၊ ပတ်ပတ်လည်ရှိ ရေကာနံရံနှင့် ကျွန်း၏ ထူးခြားသည့် ပုံစံတို့ကြောင့် လူသိများလျက်ရှိသည်။ ကျွန်းကို နာဂဆခိမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ မိုင်းတွင်းပိတ်သိမ်းပြီး ၃၅ နှစ်အကြာ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဟရှိမကျွန်းသို့ ခရီးသွားရောက်မှုကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="reopening">{{cite news |date=21 April 2009 |title=Abandoned 'Battleship Island' to reopen to public in Nagasaki |agency=The Mainichi Daily News |place=Japan |url=http://mdn.mainichi.jp/mdnnews/national/news/20090421p2a00m0na011000c.html |access-date=22 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422161957/http://mdn.mainichi.jp/mdnnews/national/news/20090421p2a00m0na011000c.html |archive-date=22 April 2009}}</ref> ==လက်ရှိ အခြေအနေ== [[File:Collapsed buildings and rubble on Hashima, Nagasaki, July 2017.jpg|thumb|ခရီးသွားများလျှောက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ အပျက်အစီးများ၊ ၂၀၁၇ ခုနှစ်]] [[File:Hashima Island 14.jpg|thumb|မိုင်းတွင်းအပျက်အစီးများ၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်]] ၂၀၀၂ ခုနှစ်အထိ ကျွန်းကို မိဆွတ်ဘိရှိကုမ္ပဏီက ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မိမိသဘောဆန္ဒဖြင့် တခရှိမမြို့သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် တခရှိမမြို့သည် နဂဆခိမြို့အတွင်းသို့ ပေါင်းစပ်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် လက်ရှိအချိန်တွင် ကျွနး်ကို နဂဆခိမြို့မှ စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကျွန်းပေါ်သို့ ဂျာနယ်လစ်များသာ ခြေချခွင့် ပြုခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင်ပင် နဂခဆိမြို့သည်လည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ခရီးသွားများပါ သွားရောက်နိုင်ရန် ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှု လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်နေခဲ့သည်။ ခရီးသွားများအတွက် အရှည် ၂၂၀ မီတာ (၇၂၂ ပေ) ရှည်သည့် လျှောက်လမ်းကိုပါ တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်ထားခဲ့ပြီး ဝင်ရောက်ရန် လုံခြုံစိတ်ချရမှုမရှိသည့် အဆောက်အဦများသို့ ဝင်ရောက်မှုကို တားမြစ်ခဲ့သည်။ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ ရှိခဲ့သည့်အတွက် ၂၀၀၇ ခုနှစ်အကုန်တွင် မြို့တော်သည် အများပြည်သူ ဝင်ရောက်လည်ပတ်နိုင်သည့်အချိန်ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ နွေဦးကာလအထိ အချိန်ရွှေ့ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြို့တော်သည် လုံခြုံရေးနှင့်ပတ်သက်၍ သက်တမ်းအိုမင်း၍ ပြိုကျနိုင်သည့် အဆောက်အဦများ၏ လုံခြုံရေးနှင့်ပတ်သက်၍လည်း အလေးပေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကျွန်းတည်ရှိရာဧရိယာ၏ ပြင်းထန်သည့် ရာသီဥတုကြောင် တစ်နှစ်ပတ်လုံးတွင် ကျွန်းသို့ ခရီးသွားများ သွားရောက်လည်ပတ်နိုင်သည်မှာ ရက်ပေါင်း ၁၆၀ အောက်သာ ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ကုန်ကျစရိတ်သက်သာစေရန်အတွက် ကျွန်း၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် ၁၉၀ မီတာခန့် (၉၈၄ ပေ) ရှည်သည့် လျှောက်လမ်းနှင့် အနောက်ဘက်ပိုင်းရှိ ၁၉၀ မီတာခန့် (၆၂၃ ပေ) ရှည်မည့် လျှောက်လမ်းတို့ တည်ဆောက်မည့် စီမံကိန်းကို ပယ်ဖျက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကျွန်း၏ သေးငယ်သည့်အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကိုသာ ခရီးသွားများအတွက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ခရီးသွားချိန်အတွင်း ကျွန်း၏ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သောနေရာများသို့ သွားရောက်ခြင်းကို ပြင်းထန်စွာ တားမြစ်ထားသည်။ ကျွန်းတစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန်မှာ ရေရှည်ခံမည့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ လိုအပ်လျက်ရှိနေသေးသည်။<ref>{{cite web|last=Bender|first=Andrew|title=The Mystery Island From 'Skyfall' And How You Can Go There|url=https://www.forbes.com/sites/andrewbender/2012/11/09/the-mystery-island-from-skyfall-and-how-you-can-go-there/|work=[[Forbes]]|access-date=26 May 2014|archive-date=25 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130925161637/http://www.forbes.com/sites/andrewbender/2012/11/09/the-mystery-island-from-skyfall-and-how-you-can-go-there/|url-status=live}}</ref> ကျွန်းသည် တိုင်းရှောခေတ်မှ ရှောဝခေတ်အထိကာလကို ကိုယ်စားပြုနေသည့် လူနေအဆောက်ဦများရှိနေခြင်း၊ ခေတ်သသစ်ဒေသ၏ အမွေအနှစ်နေရာဖြစ်ခြင်းတို့ကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုများလည်း တိုးမြင့်လာခဲ့သည်။ ကျွန်းကို လူအများစွန့်ခွာသွားပြိးနောက် အဆောက်အဦများကို ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုများ မလုပ်ဆောင်ခဲ့သဖြင့် များစွာသော အဆောက်အဦများ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရသည်။ အဓိကအားဖြင့် တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဆောက်အဦများလည်း ပြိုကျပျက်စီးမည့် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ သို့သော်လည်း ကျွန်း၏ ပတ်ချာလည်ရှိ အပြင်ဘက်နံရံကိုမူ ကွန်ကရစ်ဖြင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author=Pulin|title=2009-11-29|script-title=ja:昔の思い出 昭和末期の長崎の端島（いわゆる軍艦島）のこと|language=ja|url=http://d.hatena.ne.jp/Pulin/20091129|access-date=16 August 2014|archive-date=20 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140820034426/http://d.hatena.ne.jp/Pulin/20091129|url-status=live}}</ref> ==သွားရောက်မှု== [[File:Nagasaki Hashima Gunkanjima1.JPG|thumb|ကျွန်းပေါ်တွင် လှည့်လည်ကြည့်ရှုရပုံ၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်]] ကျွန်းပေါ်တွင် လူများအခြေချနေထိုင်ခဲ့စဉ်ကာလတွင် "နိုမိုရှောဆန်းလိုင်း" သည် နဂဆခိဆိပ်ကမ်းမှ အိအိုးဂျိမနှင့် တခရှိမကျွန်းတို့မှတဆင့် ဟရှိမကျွန်းသို့ ပြေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် တစ်နေ့လျှင် အသွားအပြန်ခရီးစဉ် ၁၂ ကြိမ် ပြေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ဟရှိမကျွန်းမှ နဂဆခိမြို့သို့ ရောက်ရှိရန်အတွက် ၅၀ မိနစ် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သူများ မရှိတော့သည့်အခါတွင် ဟရှိမကျွန်းမှ နဂဆခိမြို့သို့ တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲပေးသည့် ရေယာဉ်လိုင်းလည်း ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ကျွန်း၏ တောင်ဘက်ရှိ သေးငယ်သည့် အပိုင်းကို အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သော်လည်း နဂဆခိမြို့မှ များစွာသော ကန့်သတ်ချက်များ သတ်မှတ်ထားခဲ့သည်။<ref name="reopening" /><ref>{{Citation |title=Nagasaki Travel: Gunkanjima (Battleship Island) |date=28 May 2009 |url=http://www.japan-guide.com/e/e4414.html |access-date=18 November 2010 |publisher=Japan guide |archive-date=25 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125093701/http://japan-guide.com/e/e4414.html |url-status=live }}</ref> လူအများနေထိုင်ခဲ့ကြသည့်အပိုင်းများကို အများပြည်သူ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုခွင့်ကို ကန့်သတ်ထားသည်။<ref>{{cite act|type=|index=|date=19 December 2008|article=|article-type=|legislature=[[Nagasaki]]|title=長崎市端島見学施設条例|trans-title=Nagasaki city ordinance on visit to Hashima island facilities|page=|url=https://www1.g-reiki.net/nagasaki/reiki_honbun/q302RG00001100.html|language=ja}}</ref><ref>{{cite act|type=|index=|date=19 December 2008|article=|article-type=|legislature=[[Nagasaki]]|title=端島への立ち入りの制限に関する条例|trans-title=Ordinance related to restriction of landing on Hashima island|page=|url=https://www1.g-reiki.net/nagasaki/reiki_honbun/q302RG00001102.html|language=ja}}</ref> ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Hashima (Nagasaki)}} *[https://www.gunkanjima-museum.jp/ Gunkanjima Digital Museum official site] *[https://en.gunkanjima-excursion.com/ Around a World Heritage Site: The hashima island Guide (Complete Edition)] *{{YouTube|okRUrxvngCc|Documentary of former resident revisiting the island}} *[https://web.archive.org/web/20160916182933/http://media.virbcdn.com/files/d0/FileItem-11167-StudiesoftheModernBuildingsonGunkanjima.pdf Studies of the Modern Buildings on Gunkajima 1916–1974 (1986)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/2016091618 ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျောက်မီးသွေးမိုင်းတွင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:နဂဆခိခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] m81dunddpluw0pxd42e98o1ikbvu7sq 0 293608 1061555 1061248 2026-11-04T23:52:40Z ~2026-58721-89 150401 1061555 wikitext text/x-wiki '''အရှေ့ပိုးကရင်စာပေ''' (အင်္ဂလိပ်: EP Karen Literature) သည် အရှေ့ပိုးကရင် (ဖလုံ) ဘာသာစကား၏ စာပေဖြစ်သည်။ အရှေ့ပိုးကရင်ဘာသာစကား (ISO 639-3 code: kjp) သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် လူဦးရေး ၁ သန်းကျော်က ပြောဆိုသော ဘာသာစကားအစစ်ဖြစ်သည်။ အရှေ့ပိုးကရင်စာကို ရှေးပိုးကရင်ပညာရှင်များက "ဖလုံလေးထါလိ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ == သမိုင်း == အရှေ့ပိုးကရင်စာပေသည် မွန်မြန်မာအက္ခရာကို အခြေခံထားပြီး ရှေးယခင်ကတည်းက ရှိခဲ့သော စာပေဖြစ်သည်။ EP Karen Literature (Phlone Lai Htaw Li) သည် အရှေ့ပိုးကရင်လူမျိုးတို့၏ ရှေးဟောင်းစာပေဖြစ်သည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == ဤစာပေသည် ပိုးကရင်လူမျိုးတို့၏ ဘာသာစကား၊ သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ကို ထိန်းသိမ်းရန် ရည်ရွယ်သည်။ == ကိုးကား == * Ethnologue - Eastern Pwo Karen [kjp] * The Eastern Pwo Karen script was called "Phlone Lai Htaw Li" by ancient Karen scholars. {{Translated page}} adas2futfh17p2dcnj9er6bmoo6x5lv 1061557 1061555 2026-11-05T00:01:50Z ~2026-58721-89 150401 1061557 wikitext text/x-wiki '''အရှေ့ပိုးကရင်စာပေ''' သည် အရှေ့ပိုးကရင် (ဖလုံ) ဘာသာစကား၏ စာပေဖြစ်သည်။ အရှေ့ပိုးကရင်ဘာသာစကား (ISO 639-3 code: kjp) သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် လူဦးရေး ၁ သန်းကျော်က ပြောဆိုသော ဘာသာစကားအစစ်ဖြစ်သည်။ ရှေးပိုးကရင်ပညာရှင်များက "ဖလုံလေးထါလိ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ == သမိုင်း == အရှေ့ပိုးကရင်စာပေသည် မွန်မြန်မာအက္ခရာကို အခြေခံထားသော ရှေးဟောင်းစာပေဖြစ်သည်။ == ကရင်စာပေရှေးဟောင်း မှတ်တမ်း == ကရင်စာပေရှေ့ဆောင် ဖူ့ဒိုက်ကော် (ဖူ့ ဍာ်ကဝ်) အပါအဝင် ကရင်လူမျိုးတို့တွင် နေထိုင်ရာဒေသ၊ ကိုးကွယ်ရာဘာသာကိုလိုက်၍ အမျိုးမျိုးသောစာပေများ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ မျက်မှောက်ကာလတွင် သုတေသီတို့လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ ပုဂ္ဂိုလ်အသီးသီးက တီထွင်ရေးသားခဲ့သော ကရင်စာပေရေးနည်း (၉)မျိုး ရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဖော်ပြပါ လေ့လာတွေ့ရှိသော စာပေ (၉) မျိုးမှာ - er1cqw0h5tnr0j9s5ff3l0mqjcbpagg 1061559 1061557 2026-11-05T00:14:48Z ~2026-58721-89 150401 EP text fix 1061559 wikitext text/x-wiki ကရင်စာပေရှေးဟောင်း မှတ်တမ်း ကရင် စာပေရှေ့ဆောင် ဖူ့ဒိုက်ကော် ( ဖူ့ ဍာ်ကဝ် ) ကရင်လူမျိုးတို့တွင် နေထိုင်ရာဒေသ၊ ကိုးကွယ်ရာဘာသာကိုလိုက်၍ အမျိုးမျိုးသောစာပေများ ပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။ မျက်မှောက်ကာလတွင် သုတေသီတို့လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ ပုဂ္ဂိုလ်အသီးသီးက တီထွင်ရေးသားခဲ့သော ကရင် စာပေရေးနည်း (၉)မျိုးရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် အချို့သော စာပေများသည် ထွန်းကားကျယ်ပြန့်ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ ဖော်ပြပါ လေလာတွေ့ရှိသော စာပေ (၉) မျိုးကို ဖော်ပြရသော်.... ( 1 ) - ဗုဒ္ဓဘာသာအရှေ့ပိုးကရင်စာပေ (ဖၠုံယှိုဝ်ႋမူႋထင်း) ထိုစာပေသည် ဖလုံ (အရှေ့ပိုးကရင်) တို့က ဖလုံလိုက်ထူ့လီ( ဖၠုံလိက်ထူ့လီ) ရေးဟောင်းကရင်စာပေအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ယင်းစာပေ၌ သတုံဘုရင်၊ မနူဟာမင်းကြီးထံပါး ခစားရသောမင်းမှုထမ်း ကရင်အမျိုးသား ပညာရှိ အမတ် ‘မွန်ဒိင်’ ခေါ် ဖူးဒိုက်ကော် (ဖူ့ဍာ်ကဝ်) က မွန်စာပေအရေးအသားကိုမှီး၍ တီထွင်ရေးသားခဲ့သည်။ ( 2 ) - နှစ်ခြင်းဘာသာဝင် စကောကရင်စာပေ ထိုစာပေသည် အမေရိကန်သာသနာပြု ဒေါက်တာ ဂျွန်နသန်ပိတ်(Dr Jonathan Vinton) က (ခရစ်သက္ကရာဇ် 1832 - နှစ်တွင် မြန်မာအက္ခရာကိုမှီး၍ တီထွင်ရေးသားခဲ့သည်။ ဗျည်းအက္ခရာ (၂၅) လုံးနှင့် သရ (၉) လုံးပါဝင်သည်။ p7q6xe17vpxohcfxmxh9j27tmv2zeb1 1061562 1061559 2026-11-05T00:42:19Z ~2026-58721-89 150401 1061562 wikitext text/x-wiki '''အရှေ့ပိုးကရင်စာပေ''' သည် ဖလုံ (အရှေ့ပိုးကရင်) တို့၏ ရှေးဟောင်းစာပေဖြစ်သည်။ ကရင်လူမျိုးတို့တွင် နေထိုင်ရာဒေသ၊ ကိုးကွယ်ရာဘာသာကို လိုက်၍ စာပေအမျိုးမျိုးပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ မကြာသေးမီ လေ့လာချက်များအရ ကရင်စာပေရေးနည်း (၉) မျိုးရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ == (၁) ဗုဒ္ဓဘာသာ အရှေ့ပိုးကရင်စာပေ == ဖူ့ဒိုက်ကော် (ဖူ့မြာကော်) ဆိုသော ကရင်ပညာရှိက မွန်စာပေကို အခြေခံ၍ တီထွင်ရေးသားခဲ့သည်။ == (၂) နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန် စကောကရင်စာပေ == ဒေါက်တာ ဂျော်နသန်ဗစ်တန် (Dr Jonathan Vinton) က ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအက္ခရာကို မှီ၍ တီထွင်ခဲ့သည်။ 1n9xsyijxp9lndcefis1uui3v9fbdv3 1061573 1061562 2026-11-05T02:56:52Z ~2026-58721-89 150401 1061573 wikitext text/x-wiki '''အရှေ့ပိုးကရင်စာပေ''' သည် ဖလုံ (အရှေ့ပိုးကရင်) တို့၏ ရှေးဟောင်းစာပေဖြစ်သည်။ ကရင်လူမျိုးတို့တွင် နေထိုင်ရာဒေသ၊ ကိုးကွယ်ရာဘာသာကို လိုက်၍ စာပေအမျိုးမျိုးပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ မကြာသေးမီ လေ့လာချက်များအရ ကရင်စာပေရေးနည်း (၉) မျိုးရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ == (၁) ဗုဒ္ဓဘာသာ အရှေ့ပိုးကရင်စာပေ == ဖူ့ဒိုက်ကော် (ဖူ့မြာကော်) ဆိုသော ကရင်ပညာရှိက မွန်စာပေကို အခြေခံ၍ တီထွင်ရေးသားခဲ့သည်။ == (၂) နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန် စကောကရင်စာပေ == ဒေါက်တာ ဂျော်နသန်ဗစ်တန် (Dr Jonathan Vinton) က ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအက္ခရာကို မှီ၍ တီထွင်ခဲ့သည်။ ( 3 )- နှစ်ခြင်းဘာသာဝင် ပိုးကရင်စာပေ ထိုစာပေကိုလည်း ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၃၂-ခုနှစ်၊ ဒေါက်တာ ဂျွန်နသန်ပိတ်(Dr Jonathan Vinton) ကပင် ရေးသားခဲ့သည်။ ဗျည်း (၂၆) လုံးနှင့် သရ (၁၀) လုံးပါဝင်သည်။ ထိုရေးနည်းမှာ ခေါမ၊ရောမနှင့် အမျိုးအမည်မကွဲပြားသော အက္ခရာများခြေရင်းနှင့် အမျိုးအမည် မကွဲပြားသောအက္ခရာများ ပါဝင်နေသဖြင့် ဖတ်မှတ်ရာတွင် မလွယ်ကူခြင်း၊ ကရင်အများစုကလည်း မကြိုက်မနစ်သက်ခြင်းရှိရာ နှစ်မကြာခင်မှာပင်မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့လေသည်။ ( 4 ) - ရောမအက္ခရာ စကောကရင်စာပေ ထိုစာပေသည် ခရစ်သက္ကရာဇ်1832-ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာ ဂျွန်နသန်ပိတ် ရေးသားတီထွင်ခဲ့သော စကောကရင်စာပေကိုမှီး၍ ဆရာ ထွန်းမြ ကတီထွင်ရေးသားပြီး ကရင်ရေးရာ ပညာရေးအရာရှိချုပ်စောဘထွန်းတင်က စိစစ်ပြင်ဆင်သော ရေးသားနည်းဖြစ်သည်။ ယင်းစာပေသည် ဗျည်းအက္ခရာ (၂၆) လုံးနှင့် သရ (၉) လုံးပါဝင်သည်။ ( 5 ) - မြန်မာအက္ခရာကိုအခြေခံသော ပိုးကရင်စာပေ ထိုစာပေသည် ဒေါက်တာ ဂျွန်နသန်ပိတ် တီထွင်ရေးသားခဲ့သော ပိုးကရင်တက်ကို ခရစ်သက္ကရာဇ် 1847-ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာ အယ်လ် ဘရေတန် ( Dr. Alonzo Bunker ) မြန်မာဗျည်းအက္ခရာများကို မှီး၍တီထွင်ရေးသား သော စာပေဖြစ်သည်။ ဗျည်း (၂၆) လုံးနှင့် သရ (၁၀) လုံး ပါဝင်သောလည်း နောင်အခါတွင် ထပ်မံဖြည့်စွက်၍ ဗျည်း (၂၇) လုံး ရှိလာလေသည်။ ( 6 ) - ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်စာပေ ထိုစာပေကို ကော့ကရိတ်မြို့၊ မင်္ဂလာဒေသလျောင်း ဘုန်းတော်ကြီး ဦးနန္ဒမာလာက သက္ကရာဇ် ၁၂၉၀-ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၁၉၃၀-ခုနှစ်တွင် ကျုံဒို ဓမ္မသုခကျောင်း၌ တီထွင်ရေးသားခဲ့သည်။ ဆရာတော် တီထွင်ရေးသားသောစာသည် ပိုးကရင်၊ စကောကရင်၊ ကရင်နှစ်မျိုးလုံးဖတ်နိုင်ပြီး မြန်မာ၊ မွန်၊ ရောမအက္ခရာကိုမှီး၍ ရေးသားခဲ့သည်။ ဗျည်း (၃၈) လုံးနှင့် သရ (၂) လုံး ပါဝင်သည်။ (၇)- ပဒုမ္ဘာသာ စကောကရင်စာပေ ထိုစာပေသည် ဘာအချိန်နယ်၊ မက္ခဒီကျေးရွာအုပ်စု၊ ကမင်းကြီးရွာ၊ မြိုင်သာယာဆရာတော် ဦးသကာရ တီထွင်ရေးသားသော စာရေးနည်းဖြစ်သည်။ ပထမတန်းမှ ဆဋ္ဌမတန်းအထိ ကျောင်းသုံးစာအုပ်များပြုစုရာ ယနေ့တိုင် သင်ကြားပို့ချလျက်ရှိသည်။ (၈)- ပရင်ဂျီဘာသာ စကောကရင်စာပေ ထိုစာပေသည် ပြင်သစ်လူမျိုး အက်ဖွဲကလဲမင်းနှင့် ပရင်ဂျီဘာသာဝင် စကောကရင်အမျိုးသား ဆရာကော်စပ်နိုက ရောမအက္ခရာကို အသုံးပြု၍ တီထွင်ရေးသားခဲ့ပြီး ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၉၄-နှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ယိုးဒယားပြည်၊ ဘန်ကောက်မြို့၌ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဗျည်းအက္ခရာ (၂၀) လုံးနှင့် သရအက္ခရာ (၉) လုံး ပါဝင်သည်။ ထိုစာရေးနည်းကို ဖာပွန်ဒေသနှင့် ယိုးဒယားနယ်တို့တွင် သင်ကြားကြပြီး ယိုးဒယားနယ်တွင် ပိုမို ထွန်းကားလျာကြောင်း သိရသည်။ (၉) လကယ်ဘာသာ လိုက်ဆန်ရဝ လကယ်ဘာသာကိုးကွယ်သော ပိုးကရင်တို့၏ လိုက်ဆန်ရဝ ခေါ် ကြိုက်ယက်စာပေဖြစ်သည်။ ထိုစာအား သက္ကရာဇ် ၁၂၀၈-ခုနှစ်၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၄၆-ခုနှစ်တွင် ကရင်ပဒုမ္ဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီး မက္ခဒီသောင်လျက်ကလေးဘောင်း၊ ဘာအချိန်နယ်၊ နံပြားရွာ ဦးမောင်တိုင်ကလည်း ကောင်း တီထွင်ရေးသားခဲ့ကြောင်း အဆိုနှစ်ရပ်ရှိလေသည်။ ထိုစာရေးနည်းအား သက္ကရာဇ် ၁၂-ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၆၁-ခုနှစ်တွင် နံပြားရွာလကယ်ဘာသာဝင်ခေါင်းဆောင် ဗိုရိုက်ကာလိ က ပူရိုက်ပေါတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် စာတင်ရေးသားခဲ့ပြီး ဗျည်းအက္ခရာ (၂၅) လုံးနှင့် သရအက္ခရာ (၁၂) လုံး ပါဝင်သည်။ Read more အထက်ဖော်ပြပါ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော ကရင်အမျိုးသား စာပေများအနက် ရှေးကျသော စာရေးနည်းနှင့် မျက်မှောက်တွင် ထွန်းကားနေသော စာရေးနည်းမှာ (၃) မျိုးနှင့်သာ ရှိလေသည်။ ထိုစာပေ (၃) မျိုးမှာ မျက်မှောက်တွင် ရေးသား ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော လိုက်ထူလဲ ခေါ် အရှေ့ပိုင်းကရင်စာပေ၊ စကောကရင်စာပေ၊ အနောက်ပိုင်းကရင်စာတို့ဖြစ်သည်။ ကျန်သော စာပေအမျိုးတွင် သူ့အသီးအသီးက ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာအလိုက် သင်ကြားခြင်းလည်း ရှိလေသည်။ ရှေးကျရုပျအများ သုံးစွဲထွန်းကားနေသော စာရေးနည်းများအနက် မူလက ဖိုကိအက္ခရာ တီထွင်ရေးသားခဲ့သော ပဒုမ္ဘာသာ အရှေ့ပိုင်းကရင်စာပေသည် ကျက်ပြန့်စွာ လုံးပေါ်လျက်ရှိနေသည်။ ဖိုကိအက္ခရာမှ အသွယ်ပေါက် စာရေးနည်းဖြစ်သည့်အလျောက် ပဒုမ္ဘာသာ အရှေ့ပိုင်းကရင်တို့က လိုက်ထူလဲအဝ ဖိုကိအက္ခရာ ဟုခေါ်လေကောင်း၊ ကရင်စာပေရှေးဆင် ဖိုကိအက္ခရာ ဟုခေါ်လေကောင်း ဂုဏ်ပြုကြသည်။ ဖိုကိအက္ခရာတီထွင်ခဲ့သော စာရေးနည်းသည် ဖိုကိအက္ခရာ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်နှင့် ကရင်စာပေသမိုင်းတို့တွင် ထင်ပေါ် ဆက်စပ်လျက် ရှိလေသည်။ ဖိုကိအက္ခရာ၏ ကြီးပွားအားတန်း ကြီးမားခြင်းကိုလည်း မျက်မှောက် အရှေ့ပိုင်းကရင်ဘာသာ ပဒုမ္ဘာသာဝင်တို့၏ နှုတ်သွားတွင် ကိန်းဝပ်လျက်ရှိလေသည်။ စာပေကျမ်းဂန်ထွန်းကားခဲ့သော ကရက္ကရာတိုင်း၊ သထုံပြည်နယ်၊ အုပ်စိုးသော မင်းအဆက်ဆက်နှင့် စဥ်းသော ကရင်အမျိုးသား ပညာရှိများလည်း အမြောက်အများရှိလေသည်။ ခေအေ (၅) ရာဇလောကတွင် အုပ်စိုးသော မွန်မင်းလက်ထက်၌ အနိုင်ယပြည်ဇာတောင်းပိုင်း ကဒမ္မအက္ခရာနှင့် ပလ္လဝအက္ခရာများမှာဆင် မွန်အက္ခရာစာပေကို တီထွင်လာကြောင်း သုတေသီများက မှတ်ယူထားလေသည်။ ခုရပြည့်ရှင် မင်းသီဟရာဇာမင်းမှု၌ (၅၄) ဆက်မြောက် မနဟာမင်း ခေါ် သီရိတြိဘဝနာဒိတယပရ မှူးရာဇာသိုး မကွဲ မနဟာမင်းလက်ထက်တွင် ပညာရှိအမတ်ကြီးများရှိသည့်အနက် ကရက္ကရာတိုင်းသားပညာရှိ ကရင်အမျိုးသားအမတ်ကြီးတစ်ဦးလည်း ရှိလေသည်။ ထိုပညာရှိအမတ်ကြီးမှာ ပညာကွန့်သွင်း မွန်အခဲအာဖြစ် မွန်နစ် ဖြစ်သော ကရင်အမျိုးသား ဖိုကိအက္ခရာ ပင်ဖြစ်သည်။ မနဟာမင်းလက်ထက်တွင် ဆင်ဖြူတော် (၃၂) စီး၊ ပုဂ္ဂဟာအစုံ (၃၀) ရှိလေသည်။ သထုံပြည်ရှိ မွန်ပညာရှိ ရာဇနေတော်များက မွန်စာပေကိုအဓိကထားပြီး တပြည်လုံးတွင် တိုးတက်ထွန်းကားအောင် သင်ကြားကြလေသည်။ ကရင်အမျိုးသားပညာရှိအမတ်သည် မွန်စာပေကို သင်ကြားတတ်မြောက်ပြီးနောက် ကရင်အမျိုးသားများ ပဒုမ္တာပေကျမ်းဂန်များကို လေ့လာသင်ကြားနိုင်ရန် အကြံထုတ်ပြီး ကရင်အက္ခရာတလုံးများကို ldfc31vqjvdvd5lr01awep79gb7gtv4 1061574 1061573 2026-11-05T02:59:34Z ~2026-58721-89 150401 1061574 wikitext text/x-wiki '''အရှေ့ပိုးကရင်စာပေ''' သည် ဖလုံ (အရှေ့ပိုးကရင်) တို့၏ ရှေးဟောင်းစာပေဖြစ်သည်။ ကရင်လူမျိုးတို့တွင် နေထိုင်ရာဒေသ၊ ကိုးကွယ်ရာဘာသာကို လိုက်၍ စာပေအမျိုးမျိုးပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ မကြာသေးမီ လေ့လာချက်များအရ ကရင်စာပေရေးနည်း (၉) မျိုးရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ == (၁) ဗုဒ္ဓဘာသာ အရှေ့ပိုးကရင်စာပေ == ဖူ့ဒိုက်ကော် (ဖူ့မြာကော်) ဆိုသော ကရင်ပညာရှိက မွန်စာပေကို အခြေခံ၍ တီထွင်ရေးသားခဲ့သည်။ == (၂) နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန် စကောကရင်စာပေ == ဒေါက်တာ ဂျော်နသန်ဗစ်တန် (Dr Jonathan Vinton) က ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအက္ခရာကို မှီ၍ တီထွင်ခဲ့သည်။ ( 3 )- နှစ်ခြင်းဘာသာဝင် ပိုးကရင်စာပေ ထိုစာပေကိုလည်း ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၃၂-ခုနှစ်၊ ဒေါက်တာ ဂျွန်နသန်ပိတ်(Dr Jonathan Vinton) ကပင် ရေးသားခဲ့သည်။ ဗျည်း (၂၆) လုံးနှင့် သရ (၁၀) လုံးပါဝင်သည်။ ထိုရေးနည်းမှာ ခေါမ၊ရောမနှင့် အမျိုးအမည်မကွဲပြားသော အက္ခရာများခြေရင်းနှင့် အမျိုးအမည် မကွဲပြားသောအက္ခရာများ ပါဝင်နေသဖြင့် ဖတ်မှတ်ရာတွင် မလွယ်ကူခြင်း၊ ကရင်အများစုကလည်း မကြိုက်မနစ်သက်ခြင်းရှိရာ နှစ်မကြာခင်မှာပင်မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့လေသည်။ ( 4 ) - ရောမအက္ခရာ စကောကရင်စာပေ ထိုစာပေသည် ခရစ်သက္ကရာဇ်1832-ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာ ဂျွန်နသန်ပိတ် ရေးသားတီထွင်ခဲ့သော စကောကရင်စာပေကိုမှီး၍ ဆရာ ထွန်းမြ ကတီထွင်ရေးသားပြီး ကရင်ရေးရာ ပညာရေးအရာရှိချုပ်စောဘထွန်းတင်က စိစစ်ပြင်ဆင်သော ရေးသားနည်းဖြစ်သည်။ ယင်းစာပေသည် ဗျည်းအက္ခရာ (၂၆) လုံးနှင့် သရ (၉) လုံးပါဝင်သည်။ ( 5 ) - မြန်မာအက္ခရာကိုအခြေခံသော ပိုးကရင်စာပေ ထိုစာပေသည် ဒေါက်တာ ဂျွန်နသန်ပိတ် တီထွင်ရေးသားခဲ့သော ပိုးကရင်တက်ကို ခရစ်သက္ကရာဇ် 1847-ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာ အယ်လ် ဘရေတန် ( Dr. Alonzo Bunker ) မြန်မာဗျည်းအက္ခရာများကို မှီး၍တီထွင်ရေးသား သော စာပေဖြစ်သည်။ ဗျည်း (၂၆) လုံးနှင့် သရ (၁၀) လုံး ပါဝင်သောလည်း နောင်အခါတွင် ထပ်မံဖြည့်စွက်၍ ဗျည်း (၂၇) လုံး ရှိလာလေသည်။ ( 6 ) - ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်စာပေ ထိုစာပေကို ကော့ကရိတ်မြို့၊ မင်္ဂလာဒေသလျောင်း ဘုန်းတော်ကြီး ဦးနန္ဒမာလာက သက္ကရာဇ် ၁၂၉၀-ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၁၉၃၀-ခုနှစ်တွင် ကျုံဒို ဓမ္မသုခကျောင်း၌ တီထွင်ရေးသားခဲ့သည်။ ဆရာတော် တီထွင်ရေးသားသောစာသည် ပိုးကရင်၊ စကောကရင်၊ ကရင်နှစ်မျိုးလုံးဖတ်နိုင်ပြီး မြန်မာ၊ မွန်၊ ရောမအက္ခရာကိုမှီး၍ ရေးသားခဲ့သည်။ ဗျည်း (၃၈) လုံးနှင့် သရ (၂) လုံး ပါဝင်သည်။ (၇)- ပဒုမ္ဘာသာ စကောကရင်စာပေ ထိုစာပေသည် ဘာအချိန်နယ်၊ မက္ခဒီကျေးရွာအုပ်စု၊ ကမင်းကြီးရွာ၊ မြိုင်သာယာဆရာတော် ဦးသကာရ တီထွင်ရေးသားသော စာရေးနည်းဖြစ်သည်။ ပထမတန်းမှ ဆဋ္ဌမတန်းအထိ ကျောင်းသုံးစာအုပ်များပြုစုရာ ယနေ့တိုင် သင်ကြားပို့ချလျက်ရှိသည်။ (၈)- ပရင်ဂျီဘာသာ စကောကရင်စာပေ ထိုစာပေသည် ပြင်သစ်လူမျိုး အက်ဖွဲကလဲမင်းနှင့် ပရင်ဂျီဘာသာဝင် စကောကရင်အမျိုးသား ဆရာကော်စပ်နိုက ရောမအက္ခရာကို အသုံးပြု၍ တီထွင်ရေးသားခဲ့ပြီး ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၉၄-နှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ယိုးဒယားပြည်၊ ဘန်ကောက်မြို့၌ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဗျည်းအက္ခရာ (၂၀) လုံးနှင့် သရအက္ခရာ (၉) လုံး ပါဝင်သည်။ ထိုစာရေးနည်းကို ဖာပွန်ဒေသနှင့် ယိုးဒယားနယ်တို့တွင် သင်ကြားကြပြီး ယိုးဒယားနယ်တွင် ပိုမို ထွန်းကားလျာကြောင်း သိရသည်။ (၉) လကယ်ဘာသာ လိုက်ဆန်ဝစ် လကယ်ဘာသာကိုးကွယ်သော ပိုးကရင်တို့၏ လိုက်ဆန်ရဝ ခေါ် ကြိုက်ယက်စာပေဖြစ်သည်။ ထိုစာအား သက္ကရာဇ် ၁၂၀၈-ခုနှစ်၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၄၆-ခုနှစ်တွင် ကရင်ပဒုမ္ဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီး မက္ခဒီသောင်လျက်ကလေးဘောင်း၊ ဘာအချိန်နယ်၊ နံပြားရွာ ဦးမောင်တိုင်ကလည်း ကောင်း တီထွင်ရေးသားခဲ့ကြောင်း အဆိုနှစ်ရပ်ရှိလေသည်။ ထိုစာရေးနည်းအား သက္ကရာဇ် ၁၂-ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၆၁-ခုနှစ်တွင် နံပြားရွာလကယ်ဘာသာဝင်ခေါင်းဆောင် ဗိုရိုက်ကာလိ က ပူရိုက်ပေါတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် စာတင်ရေးသားခဲ့ပြီး ဗျည်းအက္ခရာ (၂၅) လုံးနှင့် သရအက္ခရာ (၁၂) လုံး ပါဝင်သည်။ Read more အထက်ဖော်ပြပါ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော ကရင်အမျိုးသား စာပေများအနက် ရှေးကျသော စာရေးနည်းနှင့် မျက်မှောက်တွင် ထွန်းကားနေသော စာရေးနည်းမှာ (၃) မျိုးနှင့်သာ ရှိလေသည်။ ထိုစာပေ (၃) မျိုးမှာ မျက်မှောက်တွင် ရေးသား ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော လိုက်ထူလဲ ခေါ် အရှေ့ပိုင်းကရင်စာပေ၊ စကောကရင်စာပေ၊ အနောက်ပိုင်းကရင်စာတို့ဖြစ်သည်။ ကျန်သော စာပေအမျိုးတွင် သူ့အသီးအသီးက ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာအလိုက် သင်ကြားခြင်းလည်း ရှိလေသည်။ ရှေးကျရုပျအများ သုံးစွဲထွန်းကားနေသော စာရေးနည်းများအနက် မူလက ဖိုကိအက္ခရာ တီထွင်ရေးသားခဲ့သော ပဒုမ္ဘာသာ အရှေ့ပိုင်းကရင်စာပေသည် ကျက်ပြန့်စွာ လုံးပေါ်လျက်ရှိနေသည်။ ဖိုကိအက္ခရာမှ အသွယ်ပေါက် စာရေးနည်းဖြစ်သည့်အလျောက် ပဒုမ္ဘာသာ အရှေ့ပိုင်းကရင်တို့က လိုက်ထူလဲအဝ ဖိုကိအက္ခရာ ဟုခေါ်လေကောင်း၊ ကရင်စာပေရှေးဆင် ဖိုကိအက္ခရာ ဟုခေါ်လေကောင်း ဂုဏ်ပြုကြသည်။ ဖိုကိအက္ခရာတီထွင်ခဲ့သော စာရေးနည်းသည် ဖိုကိအက္ခရာ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်နှင့် ကရင်စာပေသမိုင်းတို့တွင် ထင်ပေါ် ဆက်စပ်လျက် ရှိလေသည်။ ဖိုကိအက္ခရာ၏ ကြီးပွားအားတန်း ကြီးမားခြင်းကိုလည်း မျက်မှောက် အရှေ့ပိုင်းကရင်ဘာသာ ပဒုမ္ဘာသာဝင်တို့၏ နှုတ်သွားတွင် ကိန်းဝပ်လျက်ရှိလေသည်။ စာပေကျမ်းဂန်ထွန်းကားခဲ့သော ကရက္ကရာတိုင်း၊ သထုံပြည်နယ်၊ အုပ်စိုးသော မင်းအဆက်ဆက်နှင့် စဥ်းသော ကရင်အမျိုးသား ပညာရှိများလည်း အမြောက်အများရှိလေသည်။ ခေအေ (၅) ရာဇလောကတွင် အုပ်စိုးသော မွန်မင်းလက်ထက်၌ အနိုင်ယပြည်ဇာတောင်းပိုင်း ကဒမ္မအက္ခရာနှင့် ပလ္လဝအက္ခရာများမှာဆင် မွန်အက္ခရာစာပေကို တီထွင်လာကြောင်း သုတေသီများက မှတ်ယူထားလေသည်။ ခုရပြည့်ရှင် မင်းသီဟရာဇာမင်းမှု၌ (၅၄) ဆက်မြောက် မနဟာမင်း ခေါ် သီရိတြိဘဝနာဒိတယပရ မှူးရာဇာသိုး မကွဲ မနဟာမင်းလက်ထက်တွင် ပညာရှိအမတ်ကြီးများရှိသည့်အနက် ကရက္ကရာတိုင်းသားပညာရှိ ကရင်အမျိုးသားအမတ်ကြီးတစ်ဦးလည်း ရှိလေသည်။ ထိုပညာရှိအမတ်ကြီးမှာ ပညာကွန့်သွင်း မွန်အခဲအာဖြစ် မွန်နစ် ဖြစ်သော ကရင်အမျိုးသား ဖိုကိအက္ခရာ ပင်ဖြစ်သည်။ မနဟာမင်းလက်ထက်တွင် ဆင်ဖြူတော် (၃၂) စီး၊ ပုဂ္ဂဟာအစုံ (၃၀) ရှိလေသည်။ သထုံပြည်ရှိ မွန်ပညာရှိ ရာဇနေတော်များက မွန်စာပေကိုအဓိကထားပြီး တပြည်လုံးတွင် တိုးတက်ထွန်းကားအောင် သင်ကြားကြလေသည်။ ကရင်အမျိုးသားပညာရှိအမတ်သည် မွန်စာပေကို သင်ကြားတတ်မြောက်ပြီးနောက် ကရင်အမျိုးသားများ ပဒုမ္တာပေကျမ်းဂန်များကို လေ့လာသင်ကြားနိုင်ရန် အကြံထုတ်ပြီး ကရင်အက္ခရာတလုံးများကို b5fmackcbh441vhe7u7v5464obikyha 1 293618 1061551 1061306 2026-11-04T23:34:49Z ~2026-58721-89 150401 /* ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း */ အပိုင်းသစ် 1061551 wikitext text/x-wiki == ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း == I object to the speedy deletion of this article. This is not a test page. EP Karen Literature is about Eastern Pwo Karen (Phlone) language and literature. Eastern Pwo Karen (ISO code: kjp) is a real language spoken by over 1 million people in Myanmar and Thailand. It has its own writing system and literature. I created this page to document our Karen literature and I am still working to add more information and reliable sources. Please give me more time to improve it. Please do not delete this page. [[အသုံးပြုသူ:Eastern Pwo Karen Literature|Eastern Pwo Karen Literature]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Eastern Pwo Karen Literature|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၁၉၊ ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) :မြန်မာဝီကီပီးဒီးယား ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ဖြစ်ဖို့က ဗမာဘာသာ (Burmese - my)နဲ့ ရေးသားထားဖို့ အဓိကလိုအပ်ပါတယ်။ အနည်းဆုံးတော့ ဘာသာပြန်ဆိုထားတဲ့ စာတွေ ပါရှိနေသေးရင်တောင် <nowiki>{{Translated page}}</nowiki> (သို့) <nowiki>{{Rough translation}}</nowiki> စာတွဲတွဲထားပြီး နောက်ပိုင်း improve ဖြစ်အောင် လုပ်လို့ရပါတယ်။ ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ရင်းမြစ်တွေကနေ ကိုးကားထားကြောင်းပြဖို့လည်း အရေးကြီးပါတယ်။ အခုက မြန်မာလို စာတစ်ကြောင်းမှ မပါလို့ db အဆိုပြုထားတာပါ။ ဆောင်းပါးကို ဖျက်သင့်/ မဖျက်သင့်က Admin တွေ ဆုံးဖြတ်ပါလိမ့်မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၉၊ ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) == ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း == This is NOT a test page. This is a real article about EP Karen Literature (Eastern Pwo Karen Literature). Eastern Pwo Karen is a language spoken by over 1 million people in Myanmar and Thailand. This article is about its literature, history, and cultural heritage. It is intended to preserve the language and culture of the Pwo Karen people. Please do not delete. I am improving the article with more sources and content. Thank you. I am the author, S Eh Eh Kha, working to document Pwo Karen literature on Myanmar Wikipedia. == ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း == Hello, thank you for reviewing my page. This article is NOT a test page. This is a real article about Pwo Karen language and culture. I am still in the process of writing and adding reliable sources. Please do not delete it under CSD G2. I will improve the content within the next 24 hours. Thank you. jakw04cpdhxgbupp8f2um0sy2avtnc4 1061554 1061551 2026-11-04T23:48:00Z ~2026-58721-89 150401 /* ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း */ အပိုင်းသစ် 1061554 wikitext text/x-wiki == ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း == I object to the speedy deletion of this article. This is not a test page. EP Karen Literature is about Eastern Pwo Karen (Phlone) language and literature. Eastern Pwo Karen (ISO code: kjp) is a real language spoken by over 1 million people in Myanmar and Thailand. It has its own writing system and literature. I created this page to document our Karen literature and I am still working to add more information and reliable sources. Please give me more time to improve it. Please do not delete this page. [[အသုံးပြုသူ:Eastern Pwo Karen Literature|Eastern Pwo Karen Literature]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Eastern Pwo Karen Literature|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၁၉၊ ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) :မြန်မာဝီကီပီးဒီးယား ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ဖြစ်ဖို့က ဗမာဘာသာ (Burmese - my)နဲ့ ရေးသားထားဖို့ အဓိကလိုအပ်ပါတယ်။ အနည်းဆုံးတော့ ဘာသာပြန်ဆိုထားတဲ့ စာတွေ ပါရှိနေသေးရင်တောင် <nowiki>{{Translated page}}</nowiki> (သို့) <nowiki>{{Rough translation}}</nowiki> စာတွဲတွဲထားပြီး နောက်ပိုင်း improve ဖြစ်အောင် လုပ်လို့ရပါတယ်။ ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ရင်းမြစ်တွေကနေ ကိုးကားထားကြောင်းပြဖို့လည်း အရေးကြီးပါတယ်။ အခုက မြန်မာလို စာတစ်ကြောင်းမှ မပါလို့ db အဆိုပြုထားတာပါ။ ဆောင်းပါးကို ဖျက်သင့်/ မဖျက်သင့်က Admin တွေ ဆုံးဖြတ်ပါလိမ့်မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၉၊ ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) == ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း == This is NOT a test page. This is a real article about EP Karen Literature (Eastern Pwo Karen Literature). Eastern Pwo Karen is a language spoken by over 1 million people in Myanmar and Thailand. This article is about its literature, history, and cultural heritage. It is intended to preserve the language and culture of the Pwo Karen people. Please do not delete. I am improving the article with more sources and content. Thank you. I am the author, S Eh Eh Kha, working to document Pwo Karen literature on Myanmar Wikipedia. == ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း == Hello, thank you for reviewing my page. This article is NOT a test page. This is a real article about Pwo Karen language and culture. I am still in the process of writing and adding reliable sources. Please do not delete it under CSD G2. I will improve the content within the next 24 hours. Thank you. == ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း == object to the speedy deletion. This is NOT a test page. This is Eastern Pwo Karen Literature in Pwo Karen script. I have added Burmese translation now. Please give me time to improve with sources. This language has ISO code kjp and over 1 million speakers. 4x5hs9kh71120puu1dcrsj6v4jxghnp 1061619 1061554 2026-11-05T05:09:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း */ 1061619 wikitext text/x-wiki == ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း == I object to the speedy deletion of this article. This is not a test page. EP Karen Literature is about Eastern Pwo Karen (Phlone) language and literature. Eastern Pwo Karen (ISO code: kjp) is a real language spoken by over 1 million people in Myanmar and Thailand. It has its own writing system and literature. I created this page to document our Karen literature and I am still working to add more information and reliable sources. Please give me more time to improve it. Please do not delete this page. [[အသုံးပြုသူ:Eastern Pwo Karen Literature|Eastern Pwo Karen Literature]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Eastern Pwo Karen Literature|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၁၉၊ ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) :မြန်မာဝီကီပီးဒီးယား ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ဖြစ်ဖို့က ဗမာဘာသာ (Burmese - my)နဲ့ ရေးသားထားဖို့ အဓိကလိုအပ်ပါတယ်။ အနည်းဆုံးတော့ ဘာသာပြန်ဆိုထားတဲ့ စာတွေ ပါရှိနေသေးရင်တောင် <nowiki>{{Translated page}}</nowiki> (သို့) <nowiki>{{Rough translation}}</nowiki> စာတွဲတွဲထားပြီး နောက်ပိုင်း improve ဖြစ်အောင် လုပ်လို့ရပါတယ်။ ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ရင်းမြစ်တွေကနေ ကိုးကားထားကြောင်းပြဖို့လည်း အရေးကြီးပါတယ်။ အခုက မြန်မာလို စာတစ်ကြောင်းမှ မပါလို့ db အဆိုပြုထားတာပါ။ ဆောင်းပါးကို ဖျက်သင့်/ မဖျက်သင့်က Admin တွေ ဆုံးဖြတ်ပါလိမ့်မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၉၊ ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) {{Ping|အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers}} ဒီဟာကို တချက်ကြည့်ပေးပါဦး။ ဆောင်းပါးအဖြစ် ထားဖို့ မသင့်ဘူး ထင်ပါတယ်။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၉၊ ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) == ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း == This is NOT a test page. This is a real article about EP Karen Literature (Eastern Pwo Karen Literature). Eastern Pwo Karen is a language spoken by over 1 million people in Myanmar and Thailand. This article is about its literature, history, and cultural heritage. It is intended to preserve the language and culture of the Pwo Karen people. Please do not delete. I am improving the article with more sources and content. Thank you. I am the author, S Eh Eh Kha, working to document Pwo Karen literature on Myanmar Wikipedia. == ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း == Hello, thank you for reviewing my page. This article is NOT a test page. This is a real article about Pwo Karen language and culture. I am still in the process of writing and adding reliable sources. Please do not delete it under CSD G2. I will improve the content within the next 24 hours. Thank you. == ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း == object to the speedy deletion. This is NOT a test page. This is Eastern Pwo Karen Literature in Pwo Karen script. I have added Burmese translation now. Please give me time to improve with sources. This language has ISO code kjp and over 1 million speakers. addfuw6ypm209hyqivhq1ks9wtjkwy7 100 293660 1061483 1061371 2026-11-04T15:59:31Z Salai Rungtoi 22844 1061483 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=11|day=4|content= <!-- All news items below this line --> '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] **စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက ထုတ်ပြန်သည်။ [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/90191 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} n5j9h840vsd973ns8t3a7ksgtpzy8pe 0 293667 1061613 1061446 2026-11-05T05:05:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */ 1061613 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = နိအိအိုးရှိမ | native_name = 新居大島 | nickname = | image = Nii-Oshima, Csi-74-9 c19b 2.jpg | image_size = 300px | image_caption = | image_alt = | pushpin_map = Japan Ehime Prefecture#Japan | map_caption = Location in Japan | pushpin_relief = 1 | location = [[Geiyo Islands]] ([[Seto Inland Sea]]) | coordinates = {{coord|33|59|51|N|133|21|45|E|region:JP-38_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = | total_islands = 1 | major_islands = | area_km2 = 2.13 | area_footnotes = | rank = | length_km = | length_footnotes = | width_km = | width_footnotes = | coastline_km = 9.1 | coastline_footnotes = | elevation_m = | elevation_footnotes = | highest_mount = | Country_heading = | country = Japan | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = | country_admin_divisions_title_1 = | country_admin_divisions_1 = | country_admin_divisions_title_2 = | country_admin_divisions_2 = | country_capital = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_1 = | country_1_admin_divisions_title = | country_1_admin_divisions = | country_1_admin_divisions_title_1 = | country_1_admin_divisions_1 = | country_1_admin_divisions_title_2 = | country_1_admin_divisions_2 = | country_1_capital_city = | country_1_largest_city = | country_1_largest_city_population = | country_1_leader_title = | country_1_leader_name = | demonym = | population = 280 | population_as_of = 2013 | density_km2 = | density_footnotes = | ethnic_groups = Japanese | website = | additional_info = }} '''နိအိအိုးရှိမ''' (新居大島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ [[နိအိဟမမြို့]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၁.၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင်ရှိသည့် လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းကို တစ်ခါတရံ "အိုးရှိမ"(大島) ဟုသာ ခေါ်ဆိုကြသည်လည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=（急）大島宮ノ谷地区 |url=https://www.pref.ehime.jp/page/1962.html |website=愛媛県庁公式ホームページ |publisher=愛媛県 |date=2023-09-01 |access-date=2026-01-23 |language=ja}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အဲဟိမဲခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းများ]] 9dm9psd3k13a9ny6as9gygwa6brep6f 1061615 1061613 2026-11-05T05:05:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1061615 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = နိအိအိုးရှိမ | native_name = 新居大島 | nickname = | image = Nii-Oshima, Csi-74-9 c19b 2.jpg | image_size = 300px | image_caption = | image_alt = | pushpin_map = Japan Ehime Prefecture#Japan | map_caption = Location in Japan | pushpin_relief = 1 | location = [[Geiyo Islands]] ([[Seto Inland Sea]]) | coordinates = {{coord|33|59|51|N|133|21|45|E|region:JP-38_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = | total_islands = 1 | major_islands = | area_km2 = 2.13 | area_footnotes = | rank = | length_km = | length_footnotes = | width_km = | width_footnotes = | coastline_km = 9.1 | coastline_footnotes = | elevation_m = | elevation_footnotes = | highest_mount = | Country_heading = | country = Japan | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = | country_admin_divisions_title_1 = | country_admin_divisions_1 = | country_admin_divisions_title_2 = | country_admin_divisions_2 = | country_capital = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_1 = | country_1_admin_divisions_title = | country_1_admin_divisions = | country_1_admin_divisions_title_1 = | country_1_admin_divisions_1 = | country_1_admin_divisions_title_2 = | country_1_admin_divisions_2 = | country_1_capital_city = | country_1_largest_city = | country_1_largest_city_population = | country_1_leader_title = | country_1_leader_name = | demonym = | population = 280 | population_as_of = 2013 | density_km2 = | density_footnotes = | ethnic_groups = Japanese | website = | additional_info = }} '''နိအိအိုးရှိမ''' (新居大島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ [[နိအိဟမမြို့]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၁.၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင်ရှိသည့် လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းကို တစ်ခါတရံ "အိုးရှိမ"(大島) ဟုသာ ခေါ်ဆိုကြသည်လည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=（急）大島宮ノ谷地区 |url=https://www.pref.ehime.jp/page/1962.html |website=愛媛県庁公式ホームページ |publisher=愛媛県 |date=2023-09-01 |access-date=2026-01-23 |language=ja}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အဲဟိမဲခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းများ]] 9wovi74f43ru3brqlm12zi0lht8kzp4 1061616 1061615 2026-11-05T05:05:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိအိဟမမြို့]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061616 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = နိအိအိုးရှိမ | native_name = 新居大島 | nickname = | image = Nii-Oshima, Csi-74-9 c19b 2.jpg | image_size = 300px | image_caption = | image_alt = | pushpin_map = Japan Ehime Prefecture#Japan | map_caption = Location in Japan | pushpin_relief = 1 | location = [[Geiyo Islands]] ([[Seto Inland Sea]]) | coordinates = {{coord|33|59|51|N|133|21|45|E|region:JP-38_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = | total_islands = 1 | major_islands = | area_km2 = 2.13 | area_footnotes = | rank = | length_km = | length_footnotes = | width_km = | width_footnotes = | coastline_km = 9.1 | coastline_footnotes = | elevation_m = | elevation_footnotes = | highest_mount = | Country_heading = | country = Japan | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = | country_admin_divisions_title_1 = | country_admin_divisions_1 = | country_admin_divisions_title_2 = | country_admin_divisions_2 = | country_capital = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_1 = | country_1_admin_divisions_title = | country_1_admin_divisions = | country_1_admin_divisions_title_1 = | country_1_admin_divisions_1 = | country_1_admin_divisions_title_2 = | country_1_admin_divisions_2 = | country_1_capital_city = | country_1_largest_city = | country_1_largest_city_population = | country_1_leader_title = | country_1_leader_name = | demonym = | population = 280 | population_as_of = 2013 | density_km2 = | density_footnotes = | ethnic_groups = Japanese | website = | additional_info = }} '''နိအိအိုးရှိမ''' (新居大島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ [[နိအိဟမမြို့]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၁.၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင်ရှိသည့် လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းကို တစ်ခါတရံ "အိုးရှိမ"(大島) ဟုသာ ခေါ်ဆိုကြသည်လည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=（急）大島宮ノ谷地区 |url=https://www.pref.ehime.jp/page/1962.html |website=愛媛県庁公式ホームページ |publisher=愛媛県 |date=2023-09-01 |access-date=2026-01-23 |language=ja}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အဲဟိမဲခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:နိအိဟမမြို့]] mgwf7ee0pmtywqgghbp1n3xxnr6dsnt 1061713 1061616 2026-11-05T11:29:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1061713 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = နိအိအိုးရှိမ | native_name = 新居大島 | nickname = | image = Nii-Oshima, Csi-74-9 c19b 2.jpg | image_size = 300px | image_caption = | image_alt = | pushpin_map = Japan Ehime Prefecture#Japan | map_caption = Location in Japan | pushpin_relief = 1 | location = [[Geiyo Islands]] ([[Seto Inland Sea]]) | coordinates = {{coord|33|59|51|N|133|21|45|E|region:JP-38_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = | total_islands = 1 | major_islands = | area_km2 = 2.13 | area_footnotes = | rank = | length_km = | length_footnotes = | width_km = | width_footnotes = | coastline_km = 9.1 | coastline_footnotes = | elevation_m = | elevation_footnotes = | highest_mount = | Country_heading = | country = Japan | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = | country_admin_divisions_title_1 = | country_admin_divisions_1 = | country_admin_divisions_title_2 = | country_admin_divisions_2 = | country_capital = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_1 = | country_1_admin_divisions_title = | country_1_admin_divisions = | country_1_admin_divisions_title_1 = | country_1_admin_divisions_1 = | country_1_admin_divisions_title_2 = | country_1_admin_divisions_2 = | country_1_capital_city = | country_1_largest_city = | country_1_largest_city_population = | country_1_leader_title = | country_1_leader_name = | demonym = | population = 280 | population_as_of = 2013 | density_km2 = | density_footnotes = | ethnic_groups = Japanese | website = | additional_info = }} '''နိအိအိုးရှိမ''' (新居大島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ [[နိအိဟမမြို့]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၁.၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင်ရှိသည့် လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းကို တစ်ခါတရံ "အိုးရှိမ"(大島) ဟုသာ ခေါ်ဆိုကြသည်လည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=（急）大島宮ノ谷地区 |url=https://www.pref.ehime.jp/page/1962.html |website=愛媛県庁公式ホームページ |publisher=愛媛県 |date=2023-09-01 |access-date=2026-01-23 |language=ja}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== နိအိအိုးရှိမသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ခန့်မှန်းခြေ ၈ ကီလိုမီတာ၊ ဧရိယာ ၂.၁၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၀.၈၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်းသည် များသောအားဖြင့် တောင်ကုန်းထူထပ်သည်။ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၄၆.၄၈ မီတာ မြင့်သည်။ ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် ထူထဲသည့် တောအုပ်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေပြီး တောင်စောင်းများစွာ ရှိသည်။ ကျွန်း၏ တောင်ဘက်ခြမ်းသည် လူများအဓိက နေထိုင်ကြသည့် အပိုင်းဖြစ်သည်။ နိအိအိုးရှိမနှင့် နိအိဟမမြို့ကို ပြေးဆွဲပေးသည့် ရေယာဉ်ဖယ်ရီသည် တစ်နာရီခြားတစ်ခါ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ကြာချိန်သည် ၁၅ မိနစ် ဖြစ်သည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အများပြည်သူသုံး ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးစနစ် မရှိပေ။ သို့သော် ကျွန်ကို ပတ်ထားသည့် ကားလမ်းတစ်ခု ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အဲဟိမဲခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:နိအိဟမမြို့]] ne84ig6uakz79vpz5dvm5bd24iqf9np 1061714 1061713 2026-11-05T11:30:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1061714 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = နိအိအိုးရှိမ | native_name = 新居大島 | nickname = | image = Nii-Oshima, Csi-74-9 c19b 2.jpg | image_size = 300px | image_caption = | image_alt = | pushpin_map = Japan Ehime Prefecture#Japan | map_caption = Location in Japan | pushpin_relief = 1 | location = [[Geiyo Islands]] ([[Seto Inland Sea]]) | coordinates = {{coord|33|59|51|N|133|21|45|E|region:JP-38_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = | total_islands = 1 | major_islands = | area_km2 = 2.13 | area_footnotes = | rank = | length_km = | length_footnotes = | width_km = | width_footnotes = | coastline_km = 9.1 | coastline_footnotes = | elevation_m = | elevation_footnotes = | highest_mount = | Country_heading = | country = Japan | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = | country_admin_divisions_title_1 = | country_admin_divisions_1 = | country_admin_divisions_title_2 = | country_admin_divisions_2 = | country_capital = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_1 = | country_1_admin_divisions_title = | country_1_admin_divisions = | country_1_admin_divisions_title_1 = | country_1_admin_divisions_1 = | country_1_admin_divisions_title_2 = | country_1_admin_divisions_2 = | country_1_capital_city = | country_1_largest_city = | country_1_largest_city_population = | country_1_leader_title = | country_1_leader_name = | demonym = | population = 280 | population_as_of = 2013 | density_km2 = | density_footnotes = | ethnic_groups = Japanese | website = | additional_info = }} '''နိအိအိုးရှိမ''' (新居大島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အဲဟိမဲခရိုင်]]၊ [[နိအိဟမမြို့]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၁.၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင်ရှိသည့် လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းကို တစ်ခါတရံ "အိုးရှိမ"(大島) ဟုသာ ခေါ်ဆိုကြသည်လည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=（急）大島宮ノ谷地区 |url=https://www.pref.ehime.jp/page/1962.html |website=愛媛県庁公式ホームページ |publisher=愛媛県 |date=2023-09-01 |access-date=2026-01-23 |language=ja}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== နိအိအိုးရှိမသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ခန့်မှန်းခြေ ၈ ကီလိုမီတာ၊ ဧရိယာ ၂.၁၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၀.၈၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်းသည် များသောအားဖြင့် တောင်ကုန်းထူထပ်သည်။ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၄၆.၄၈ မီတာ မြင့်သည်။ ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် ထူထဲသည့် တောအုပ်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေပြီး တောင်စောင်းများစွာ ရှိသည်။ ကျွန်း၏ တောင်ဘက်ခြမ်းသည် လူများအဓိက နေထိုင်ကြသည့် အပိုင်းဖြစ်သည်။ နိအိအိုးရှိမနှင့် နိအိဟမမြို့ကို ပြေးဆွဲပေးသည့် ရေယာဉ်ဖယ်ရီသည် တစ်နာရီခြားတစ်ခါ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ကြာချိန်သည် ၁၅ မိနစ် ဖြစ်သည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အများပြည်သူသုံး ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးစနစ် မရှိပေ။ သို့သော် ကျွန်ကို ပတ်ထားသည့် ကားလမ်းတစ်ခု ရှိသည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အဲဟိမဲခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:နိအိဟမမြို့]] rg7zi4h2p786l05btq9zch2cfrpfaai 0 293669 1061461 2026-11-04T14:09:49Z AuKaung myat 150386 "Hi" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061461 wikitext text/x-wiki Hi he0da0q8s1r2umjl1vwjjxep15c52yo 1061486 1061461 2026-11-04T16:39:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1061486 wikitext text/x-wiki {{db}} Hi n2ms3xnxusjne6g43x2vgv0v4dic17f 3 293670 1061464 2026-11-04T14:18:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061464 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် AuKaung myat ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၈၊ ၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 0mam81nfh8fb3gp32fv1h30677puc3b 0 293671 1061489 2026-11-04T16:40:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.လ.က (ခွဲ) ကံသာယာ]] စာမျက်နှာကို [[အ.လ.က (ခွဲ) ကံသာယာ (ရေတာရှည်မြို့နယ်)]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1061489 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အ.လ.က (ခွဲ) ကံသာယာ (ရေတာရှည်မြို့နယ်)]] 2m31g2h4cq0l6k02m93a2kamxwq5qh0 1061490 1061489 2026-11-04T16:41:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.လ.က (ခွဲ) ကံသာယာ (ရေတာရှည်မြို့နယ်)]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1061490 wikitext text/x-wiki မြန်မာနိုင်ငံတွင် '''အ.လ.က (ခွဲ) ကံသာယာ''' အမည်ဖြင့် အောက်ပါအခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲများ ရှိသည်။ * [[အ.လ.က (ခွဲ) ကံသာယာ (ရေတာရှည်မြို့နယ်)]] * [[အ.လ.က (ခွဲ) ကံသာယာ (မင်းလှမြို့နယ်)]] {{သံတူကြောင်းကွဲ}} obez699p9bzk6vqytq48i52sjk0vybw 0 293672 1061491 2026-11-04T16:42:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ကံသာယာ (မင်းလှမြို့နယ်)''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ ကံသာယာရွာရှိ အ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061491 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကံသာယာ (မင်းလှမြို့နယ်)''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ ကံသာယာရွာရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၅၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/minhla-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းလှမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} nhk3qki00nfw51gnyqf3tfmeeh2ef5q 0 293673 1061492 2026-11-04T16:43:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) စမ်းတောင်ကွေ့''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ စမ်းတောင်ကွေ့ရွာ၊ မင်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061492 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) စမ်းတောင်ကွေ့''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ [[စမ်းတောင်ကွေ့ရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်|စမ်းတောင်ကွေ့ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/minhla-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.889059515016573| 95.7621180614541|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းလှမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7xramutez9p5oqyxpsgf7rubie68zql 0 293674 1061493 2026-11-04T16:45:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) စမ်းဘုတ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ စမ်းဘုတ်ရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061493 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) စမ်းဘုတ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ [[စမ်းဘုတ်ရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်|စမ်းဘုတ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၈၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/minhla-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းလှမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ermu9jiduatva4xv43hqguyw4a1vq5r 0 293675 1061494 2026-11-04T16:47:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ပန်းတော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ ပန်းတောရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်|ပ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061494 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ပန်းတော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ [[ပန်းတောရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်|ပန်းတောရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/minhla-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.000336902634416| 95.717888554725|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းလှမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} imx4kvn6cqk2nns6dlsevfrn9xjjl9f 0 293676 1061495 2026-11-04T16:48:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဘန့်ဘွေးကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ မင်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061495 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဘန့်ဘွေးကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ [[ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်|ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၀၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/minhla-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.004953329081374| 95.84994165837577|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းလှမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} fs992amzoddmxdm36bs0spm7yz8119x 0 293677 1061496 2026-11-04T16:49:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ငလှစမ်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ ငလှစမ်းရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်|င..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061496 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ငလှစမ်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ [[ငလှစမ်းရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်|ငလှစမ်းရွာ]] ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/minhla-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.934299375725406| 95.83659628760796|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းလှမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6qdt3cpfhrsy3ckz75qgez0wamgy1wa 0 293678 1061497 2026-11-04T16:51:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ရွေးကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ ရွေးကုန်းရွာ၊ မင်းလှမြို့..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061497 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ရွေးကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]၊ [[ရွေးကုန်းရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်|ရွေးကုန်းရွာ]] ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၀၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/minhla-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းလှမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} rbdc7ptb2b5kjz30kz5o3ymo0pa0y5y 0 293679 1061498 2026-11-04T16:56:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - မိုးညို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မိုးညိုမြို့]]၊ ဇောတိကရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061498 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - မိုးညို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မိုးညိုမြို့]]၊ ဇောတိကရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၄၄၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.028072292046655| 95.5147255793281|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} qvpeeqpsj9zq7jcki0nptyzi3e8pqpk 14 293680 1061499 2026-11-04T16:57:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061499 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]] b3dpkjt296p53sph17nq7gveobzq91k 3 293681 1061561 2026-11-05T00:19:19Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061561 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-58721-89 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၁၉၊ ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) mo11t0q0le6ag1jrtvnmc0bwn2dgd89 0 293682 1061569 2026-11-05T01:30:24Z Zawzawaungthwin 100038 ပလက်ဝမြို့နယ်အတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နှင့် ၁၉ ရက်တို့တွင် ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဒိုင်ရ်ဒေသရှိ 1061569 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ပလက်ဝမြို့နယ်အတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = | map = {{Location map | Myanmar | lat = 21.1167 | long = 92.8500 | width = 250 | label = ပလက်ဝမြို့နယ် | position = right | caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တည်နေရာပြမြေပုံ }} | location = [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]၊ ဒိုင်ရ်ဒေသ၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] | date = ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက် – ၁၉ ရက် | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်|UTC+6:30]] | type = လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု | weapons = Jet Fighter ဗုံးသီး (၄) လုံး၊ Y-12 လေယာဉ် ဗုံးသီး (၁၁၂) လုံး | fatalities = ၉ ဦး (အမျိုးသား ၄ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၄ ဦး၊ ကလေး ၁ ဦး) | injuries = ၅ ဦး | targets = အရပ်သားပြည်သူများနှင့် ပျံကျဈေး | perpetrators = [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] | notes = ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး (CPU) ထိန်းချုပ်နယ်မြေအတွင်း အရပ်သားပစ်မှတ်များအား လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ပလက်ဝမြို့နယ်အတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နှင့် ၁၉ ရက်တို့တွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]၊ ဒိုင်ရ်ဒေသရှိ ပီချောင်းဆုံကျေးရွာနှင့် လုံးတူ-တွဲစပ်လမ်းခွဲတို့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား ၉ ဦး သေဆုံးကာ ၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ပျံကျဈေးဆိုင်များ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=admin |date=2026-10-19 |title=ပလက်ဝရှိ ပီချောင်းဆုံတွင် ရွေးတုအစိုးရတပ်မှ လေကြောင်း တိုက်ခိုက်သဖြင့် ကလေးငယ်အပါအဝင် ၈ ဦး သေဆုံး |url=https://ayartimes.com/?p=75296 |access-date=2026-11-05 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ချောင်းဆုံရှိ ကုန်တင်ကုန်ချလုပ်သည့်နေရာကို အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ဗုံးကြဲ၍ အရပ်သားခြောက်ဦးသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6ad58c282bbe5aa41bdc0195 |access-date=2026-11-05 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး (CPU) ထိန်းချုပ်နယ်မြေဖြစ်သော [[မင်းတပ်မြို့နယ်]]နှင့် [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]တို့တွင် အင်အားအများအပြားဖြင့် စစ်ကြောင်းထိုးလာသော တပ်မတော် စစ်ကြောင်းများ နှင့် ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော် အပါအဝင် မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်များအကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလလယ်ဝန်းကျင်မှစ၍ ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-07-02 |title=ချင်းတောင်ပိုင်းက တိုက်ပွဲတွေမှာ စစ်ရေးအသာစီးရနေကြောင်း ချင်းတပ်မတော် ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/07/02/chin-army-says-success-fighting-operation-southern-chin-state/ |access-date=2026-11-05 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> တပ်မတော် သည် [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]]၊ [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]]၊ ရွှေအောင်သာ စသည့် စစ်မျက်နှာများအပြင် အင်အားထပ်မံဖြည့်တင်းကာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက်နေ့မှစ၍ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]၊ [[ကျင်ဒွေးမြို့]]သို့ ဦးတည်၍ စစ်ကြောင်းထိုးလာသဖြင့် ခုခံတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် တိုက်ပွဲများ အပြင်းအထန် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော် (လေ) သည်လည်း Jet Fighter တိုက်လေယာဉ်များနှင့် Y-12 လေယာဉ်များကို အသုံးပြု၍ လေကြောင်းမှ အကြိမ်ကြိမ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်တပ်က ချင်းပြည်နယ် ပီချောင်းဆုံနှင့် လုံးတူရွာတို့ကို ဗုံးအလုံး ၁၁၀ ကျော် ကြဲချတိုက်ခိုက်၍ ကလေးငယ် အပါအဝင် ပြည်သူ ၉ ဦး ပွဲချင်းပြီး သေဆုံး |url=https://psmmyanmar.com/21-10-2026-10/ |access-date=2026-11-05 |website=psmmyanmar.com}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး/ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော် ထိန်းချုပ်နယ်မြေ ဒိုင်ရ်ဒေသ၊ ပီချောင်းဆုံသို့ တပ်မတော် (လေ)က Jet Fighter ဖြင့် ဗုံးသီး ၂ လုံး၊ Y-12 လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးသီး ၆၄ လုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပလက်ဝမြို့နယ် ချောင်းဆုံကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၂၀ နီးပါး သေဆုံးဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/934989 |access-date=2026-11-05 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> ယင်းတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီး နောက်တစ်ရက်ဖြစ်သော ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် လုံးတူ-တွဲစပ်လမ်းခွဲနေရာသို့ Jet Fighter ဖြင့် ဗုံးသီး ၂ လုံးနှင့် ပီချောင်းဆုံသို့ Y-12 လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးသီး ၄၈ လုံး ထပ်မံကြဲချ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=admin |date=2026-10-19 |title=လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူအစုလိုက်သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ ပီချောင်းဆုံကုန်ဆိပ်အနားတဝိုက်ကို ဒီကနေ့မှာလည်း လေကြောင်းကနေ ထပ်မံတိုက်ခိုက် - WWW.CHINWORLD.ORG |url=https://chinworld.org/2026/10/%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%af-4/ |access-date=2026-11-05 |language=en-US}}</ref> == တုန်ပြန်ချက်များ == စစ်တပ်ထောက်ခံ [[People Media]] က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက် နံနက် ၁၀:၀၀ နာရီအချိန်တွင် ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ပီချောင်းဆုံရှိ အာရက္ခတပ်တော် (AA) ၏ ထောက်ပို့စခန်းတစ်ခုကို တပ်မတော်က ဂျက်တိုက်လေယာဉ် ၂ စီးနှင့် Y-12 လေယာဉ် ၁ စီး အသုံးပြု၍ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲရှင်းလင်းခဲ့ကြောင်း ကွဲပြားစွာဖော်ပြခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် AA အဖွဲ့ဝင် အများအပြား ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ အခြေစိုက် မှီခိုရာ အဆောက်အအုံအချို့လည်း ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%AE%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/|title=ပလက်ဝမြို့နယ် ပီချောင်းဆုံရှိ အကြမ်းဖက် AA ထောက်ပို့စခန်းကို တပ်မတော် ဗုံးကြဲရှင်းလင်း|work=[[People Media]]|access-date=၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆|date=၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ယင်းက လေးမြို့ချောင်းဖျားတွင် တည်ရှိသော ပီချောင်းဆုံဒေသသည် ပလက်ဝ၊ မတူပီ၊ မင်းတပ်နှင့် ကန်ပက်လက် မြို့နယ် ၄ ခု ဆုံရာ အချက်အချာကျသော နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး မကွေးတိုင်းဒေသကြီးဘက်မှ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ သယ်ယူရာတွင် AA က ထောက်ပို့စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုနေသည့် စစ်ရေးပစ်မှတ်ဖြစ်ကြောင်း စွပ်စွဲထားသည်။ သို့သော်လည်း အဆိုပါ စွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဒေသခံ တော်လှန်ရေး အဖွဲ့အစည်းများဘက်ကမူ ၎င်းနေရာမှာ အရပ်သား ပြည်သူများ နေထိုင်ရာ ကျေးရွာများနှင့် ပျံကျဈေးများသာဖြစ်ပြီး အပြစ်မဲ့ အရပ်သားများကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း တုံ့ပြန် ငြင်းပယ်ထားကြသည်။<ref>{{Cite web |last=khin |date=2026-10-20 |title=AAထောက်ပို့စခန်းဖြစ်လို့ ပလက်ဝမြို့နယ်က၊ ချောင်းဆုံကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်တာဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့သတင်းမှား |url=https://myanmarfactcheckingnetwork.org/2026/10/20/aa%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7/ |access-date=2026-11-05 |website=Myanmar Fact-checking Network (MFCN) |language=en-US}}</ref>ထို့အပြင် ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး/ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော်က မိမိတို့ ပြည်သူလူထု၏ အသက်အိုးအိမ် စည်းစိမ်နှင့် ဘိုးဘွားပိုင် ရေမြေတောတောင်များကို အစွမ်းကုန် ကာကွယ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး(CNF)ကလည်း စစ်တပ်၏ ထိုလုပ်ရပ်ကို ကန့်ကွက်ရှုတ်ချကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရခိုင်အတွက် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု အရေးပါသည့်နေရာများကို စစ်တပ်က ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်နေ |url=https://burmese.dvb.no/post/535259 |access-date=2026-11-05 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပလက်ဝ ပီချောင်းဆုံကို အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ဗုံးကြဲမှု ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး ကန့်ကွက်ရှုတ်ချ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6ad9f30f2bbe5aa41bfaab01 |access-date=2026-11-05 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုနှင့် ပျက်စီးမှုများ == === သေဆုံးသူများ စာရင်း (အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်) === {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! အဘအမည် !! အသက် !! ကျေးရွာ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဒေါ်နှယ်ထန်း || ဦးထန်းလွှဲ || ၃၃ နှစ် || ဘွေလောင်း || |- | ၂ || ဒေါ်ရိန်းနိုင် || ဦးထန်နိုင် || ၅၅ နှစ် || ချိုင်းစနူး || |- | ၃ || ဦးချိန်စုန်း || ဦးစုန်းနိုင် || ၄၀ နှစ် || သံထောင် || |- | ၄ || ဒေါ်အေးမျိုး || ဦးသန်းထွန်း || ၃၈ နှစ် || သံထောင် || |- | ၅ || မကြည်ကြည် || ဦးဆီကီ || ၄၀ နှစ် || သံထောင် || |- | ၆ || ဦးသက်ဇော်လင်း || ဦးမောင်အောင် || ၃၆ နှစ် || သံထောင် || |- | ၇ || ဦးတင်လှ || ဦးညိုလှ || ၃၅ နှစ် || သံထောင် || |- | ၈ || ဦးခင့်နိုင် || ဦးမာန်မာန် || ၄၁ နှစ် || သံထောင် || |- | ၉ || ကလေးငယ် || ဦးရိန်းနိုင် || ၆ လ || သံထောင် || |} === ဒဏ်ရာရရှိသူများ စာရင်း === {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! အဘအမည် !! အသက် !! ကျေးရွာ !! ဖြစ်ပွားသည့်ရက် !! ဒဏ်ရာအခြေအနေ |- | ၁ || မမှိတ်ဘူး || ဦးခိုင်ထန် || ၂၀ နှစ် || ချိုင်းစနူး || ၁၈.၁၀.၂၀၂၆ || ခြေတလုံးပြတ်ရှဒဏ်ရာ (မစိုးရိမ်ရ) |- | ၂ || ဒေါ်မင်ဘူး || ဦးဘူးထန် || ၄၉ နှစ် || ချိုင်းစနူး || ၁၈.၁၀.၂၀၂၆ || လည်ပင်းပြတ်ရှဒဏ်ရာ (စိုးရိမ်ရ) |- | ၃ || ဦးခွီရှိန်း || ဦးမြင့်ဆွေ || ၄၈ နှစ် || ချိုင်းစနူး || ၁၈.၁၀.၂၀၂၆ || ညာဘက်လက်ပြတ်ရှဒဏ်ရာ (မစိုးရိမ်ရ) |- | ၄ || ဦးလုံးစို || ဦးစိန်လှအောင် || ၃၇ နှစ် || ကိုဖေကြီး || ၁၈.၁၀.၂၀၂၆ || ညာဘက်ခြေထောက်ပြတ်ရှဒဏ်ရာ (မစိုးရိမ်ရ) |- | ၅ || ဦးဖေကီး || ဦးကီးထန်း || ၆၅ နှစ် || မကြားအိမ်နူး || ၁၉.၁၀.၂၀၂၆ || ခြေတလုံးဖောက်ထွက်ဒဏ်ရာ (မစိုးရိမ်ရ) |} == ပျက်စီးမှု == အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပီချောင်းဆုံရှိ ပျံကျဈေးဆိုင် ၂ လုံး လုံးဝပျက်စီးခဲ့ပြီး ၅ လုံးမှာ တစိတ်တပိုင်း ပျက်စီးခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်နေ့ တိုက်ခိုက်မှုတွင်လည်း ပျံကျဈေးဆိုင် ၁ ဆိုင် တစိတ်တပိုင်း ထပ်မံပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Editor |first=R. N. A. |title=ပလက်ဝကို စစ်အုပ်စုဗုံးအလုံးရေ (၁၀၀) ကျော် ကြဲတိုက်ခိုက်၊ (၆)လသား ကလေးငယ်အပါအဝင် (၉) ဦး သေဆုံး – Red News Agency |url=https://rednewsagency.com/news/19569 |access-date=2026-11-05 |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] bwu273wk4hv2zce4u3jk7zc8mktyugy 3 293683 1061584 2026-11-05T04:19:41Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061584 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-58731-10 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၉၊ ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) tf92j9eq38b118yrl3u44aob09t1t8z 100 293684 1061588 2026-11-05T04:31:17Z Salai Rungtoi 22844 " {{Current events|year=2026|month=11|day=5|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061588 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=11|day=5|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} 0n665utdwv3ys3t6ib5vclb4byn75i0 14 293685 1061593 2026-11-05T04:37:33Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဈေးများ 1061593 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍ သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တည်ရှိသော စျေးများ၊ ညဈေးများ၊ စားသောက်ကုန်ဈေးများနှင့် သမိုင်းဝင်ဈေးများအကြောင်း စုစည်းထားသော ကဏ္ဍဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဈေးများ|မြန်မာ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး|ဈေး]] c674ysb1l332purjj2low0jr2n6o5jw 14 293686 1061595 2026-11-05T04:41:13Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စျေးများ 1061595 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍ သည် [[ရန်ကုန်မြို့]]အတွင်း တည်ရှိသော စျေးများ၊ ညဈေးများ၊ စားသောက်ကုန်ဈေးများနှင့် သမိုင်းဝင်ဈေးများအကြောင်း စုစည်းထားသော ကဏ္ဍဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဈေးများ|ရန်ကုန်]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့၏ စီးပွားရေး|ဈေး]] [[ကဏ္ဍ:မြို့အလိုက် ဈေးများ|ရန်ကုန်]] gkljfp7flbh6r3979st44jx1oz68h2h 1061597 1061595 2026-11-05T04:44:19Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့|ဈေး]] 1061597 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍ သည် [[ရန်ကုန်မြို့]]အတွင်း တည်ရှိသော စျေးများ၊ ညဈေးများ၊ စားသောက်ကုန်ဈေးများနှင့် သမိုင်းဝင်ဈေးများအကြောင်း စုစည်းထားသော ကဏ္ဍဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဈေးများ|ရန်ကုန်]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့|ဈေး]] fl8jm2fjo6x6u48sjahui13ap42vitj 14 293687 1061598 2026-11-05T04:49:29Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:မန္တလေးမြို့ရှိ စျေးများ 1061598 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍ သည် [[မန္တလေးမြို့]] အတွင်း တည်ရှိသော စျေးများ၊ ညဈေးများ၊ စားသောက်ကုန်ဈေးများနှင့် သမိုင်းဝင်ဈေးများအကြောင်း စုစည်းထားသော ကဏ္ဍဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဈေးများ|မန္တလေး]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေး|ဈေး]] rzf6hjh8rx0q9j6gyjjhqjyn8ux8x59 0 293688 1061601 2026-11-05T04:55:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ထိန်တော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ထိန်တောရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ထိန်တောရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်း..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061601 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ထိန်တော''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ထိန်တောရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ထိန်တောရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၀၁၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.871091359037905| 95.51521854225301|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} g8laszvhfllxmojo4nimi14t6x6nzab 0 293689 1061602 2026-11-05T04:57:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ရေကင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ရေကင်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ရေကင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျေ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061602 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ရေကင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ရေကင်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ရေကင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၂၈၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.12137841336624| 95.43340784203362|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} eyktlyc0huclig8lfougoiqb9mzqoqm 0 293690 1061603 2026-11-05T04:58:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ပတ္တော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ပတ္တော်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ပတ္တော်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်း..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061603 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ပတ္တော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ပတ္တော်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ပတ္တော်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၁၃၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.208997272065478| 95.43759698308662|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} oj2sy5r7ccbwy1xek93rta7ewlk89zg 0 293691 1061605 2026-11-05T05:02:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ဆင်မနိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ဆင်မနိုင်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ဆင်မနိုင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061605 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ဆင်မနိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ဆင်မနိုင်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ဆင်မနိုင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၃၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.306289119832414| 95.3603585719831|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 8wo9v8siubt44tk2p5bv5avuwyq8opm 1061606 1061605 2026-11-05T05:03:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.ထ.က - ဆင်မနိုင်]] စာမျက်နှာကို [[အ.ထ.က (ခွဲ) ဆင်မနိုင်]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1061605 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ဆင်မနိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ဆင်မနိုင်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ဆင်မနိုင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၃၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.306289119832414| 95.3603585719831|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 8wo9v8siubt44tk2p5bv5avuwyq8opm 1061610 1061606 2026-11-05T05:03:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1061610 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ဆင်မနိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ဆင်မနိုင်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ဆင်မနိုင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်ခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၃၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.306289119832414| 95.3603585719831|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} psy6kx2rd8l931aynxkl718v04c62uu 0 293692 1061607 2026-11-05T05:03:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.ထ.က - ဆင်မနိုင်]] စာမျက်နှာကို [[အ.ထ.က (ခွဲ) ဆင်မနိုင်]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1061607 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အ.ထ.က (ခွဲ) ဆင်မနိုင်]] 2b1g87ani98wbo90fjc3rzw0jdiuxhl 1061609 1061607 2026-11-05T05:03:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.ထ.က (ခွဲ) ဆင်မနိုင်]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1061609 wikitext text/x-wiki {{db-self}} i3ivwgg793ry976qg2ak9jnjk4epd7m 14 293693 1061617 2026-11-05T05:06:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:အဲဟိမဲခရိုင်ရှိ မြို့များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061617 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:အဲဟိမဲခရိုင်ရှိ မြို့များ]] 8lkjtigkmm34jw5edw9qw5cd8lhpl47 3 293694 1061623 2026-11-05T05:19:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061623 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-58813-89 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၁၉၊ ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) a6u3z3soabk8ed8foy08kqf7horptkf 3 293695 1061624 2026-11-05T05:19:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061624 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-58811-79 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၁၉၊ ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) cjxg8ggvoiueln2rgtj5cnbln356712 0 293696 1061627 2026-11-05T05:53:35Z Zawzawaungthwin 100038 မင်္ဂလာဈေး (ရန်ကုန်) သည် ရန်ကုန်မြို့၊ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ ဗညားဒလလမ်း နှင့် စက်ရုံလမ်းထောင့်တွင် တည်ရှိသော ရန်ကုန်မြို့၏ အဓိက ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် အထည်အလိပ် ဖြန့်ဖြူးရာ ဈေးကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည် 1061627 wikitext text/x-wiki {{Infobox retail market | retail_market_name = မင်္ဂလာဈေး (ရန်ကုန်) | image = The new Mingalar Market in Mingalar Taung Nyunt Township,Yangon.jpg | image_width = | caption = မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်ရှိ မင်္ဂလာဈေးသစ် | location = ဗညားဒလလမ်း နှင့် စက်ရုံလမ်းထောင့်၊ [[မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | coordinates = | address = | opening_date = ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ | closing_date = | developer = | manager = | owner = [[ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ]] | architect = | environment_type = | goods_sold = | normal_market_days = | number_of_tenants = | floor_area = | parking = | website = | belowstyle = | footnotes = }} '''မင်္ဂလာဈေး (ရန်ကုန်)''' သည် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်]]၊ ဗညားဒလလမ်း နှင့် စက်ရုံလမ်းထောင့်တွင် တည်ရှိသော ရန်ကုန်မြို့၏ အဓိက ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် အထည်အလိပ် ဖြန့်ဖြူးရာ ဈေးကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မဂင်္လာဈေး တည်ဆောက်နေမှုကို စက်တင်ဘာလကုန်တွင် အပ်နှံရမည်ဖြစ်ပြီး ယင်းလုပ်ငန်းစဉ်ပြီးပါက တစ်လအတွင်း မင်္ဂလာဈေးဖွင့်လှစ်နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်မည် |url=https://news-eleven.com/article/314351 |access-date=2026-11-05 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ဤစျေးသည် [[ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ]]၊စျေးများနှင့်ကုန်စည်ပွဲရုံများဌာန ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=Market List |url=https://app.ycdc.gov.mm/city_market/market_list.php |access-date=2026-11-05 |website=app.ycdc.gov.mm}}</ref> == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ထင်ရှားမှု == [[File:Myanmar-Mingalar-Market-Fire-Broke-Out.jpeg|thumb|ယခင်အဆောက်အအုံပုံအား မီးသင့်ပြီးနောက် မြင်တွေ့ရစဉ် (၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်)]] {{main|ရန်ကုန်မင်္ဂလာစျေးမီးလောင်မှုကြီး}} မင်္ဂလာဈေး (ရန်ကုန်) သည် ရန်ကုန်မြို့၏ ပထမဆုံး ကုန်စုံနှင့် အထည်အလိပ် အဓိကဖြန့်ဖြူးရာ ဈေးကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး မီးဘေးအန္တရာယ် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ကြုံတွေ့ခဲ့ရခြင်းကြောင့်လည်း ထင်ရှားသည်။၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၄ ရက် နံနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ပထမအကြိမ် မီးလောင်ကျွမ်းပြီး၊၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက် နံနက် ၁ နာရီ တွင် ဒုတိယအကြိမ် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ မင်္ဂလာဈေးတွင် မီးလောင်ကျွမ်းမှုဖြစ်ပွား၊၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က စံချိန်တင် အချိန်အကြာဆုံး မီးလောင်မှု ဖြစ်စဉ်ပြီးနောက် ကြီးမားသည့် မီးလောင်မှုဖြစ် |url=https://news-eleven.com/article/269054 |access-date=2026-11-05 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> <ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2016-01-09 |title=မင်္ဂလာဈေး မီးလောင်မှု သတင်းဓာတ်ပုံများ |url=https://burmese.voanews.com/a/3137470.html |access-date=2026-11-05 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-01-09 |title=မင်္ဂလာစျေး ဒုတိယ အကြိမ် မီးလောင် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2016/01/160109_mingalar_market_fire |access-date=2026-11-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ပထမအကြိမ် မီးလောင်မှုသည် ကြီးမားခဲ့ပြီး မေလ ၂၅ ရက်နေ့ နံနက် ၄ နာရီခွဲဝန်းကျင်တွင်မှ မီးညွန့်ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ကာ မေလ ၂၅ ရက်နေ့ ညနေ ၆ နာရီဝန်းကျင် တွင် မီးလုံးဝငြိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ပထမအကြိမ် မီးလောင်ကျွမ်းချိန် ပျက်စီး ဆုံးရှုံးမှု တန်ဖိုးသည် ကျပ်သိန်းပေါင်း သုံးသောင်း ခြောက်ထောင်ကျော် တန်ဖိုး ရှိခဲ့သည်။ထို့အပြင် ၅ နာရီကျော်ကြာမြင့်သည့် ဒုတိယအကြိမ် မီးလောင်မှုသည် ဈေး အပေါ်ဆုံးထပ် (အမိုး) ရှိ စားသောက်ဆိုင် ၄၈ ခန်း၊ စတုတ္ထထပ်ရှိ ဆိုင်ခန်းပေါင်း ၇၉၇ ခန်းနှင့် တတိယထပ်ရှိ ဆိုင်ခန်း ၇၉၁ ခန်း၊ ဆိုင်ခန်း စုစုပေါင်း ၁,၆၃၆ ခန်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ကျပ်သန်း ၃၆,၀၆၀ ဖိုးခန့် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် ထိုမီးလောင်မှုတွင် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည့် ဆိုင်အများစုမှာ ဆေးနှင့် ဆေးပစ္စည်းဆိုင်များနှင့် အလှကုန်ဆိုင်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Frontier |date=2016-01-08 |title=မင်္ဂလာဈေးမီး ကျပ်သန်း ၃၆,၀၆၀ ဖိုးခန့် ဆုံးရှုံးဟုဆို |url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%e1%80%99%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b9%e1%80%82%e1%80%9c%e1%80%ac%e1%80%88%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%81%83/ |access-date=2026-11-05 |website=Frontier Myanmar |language=mm-MM}}</ref> မီးဘေးသင့်ပြီးနောက် ပျက်စီးသွားသော ဈေးနေရာတွင် အဆင့်မြင့် ဈေးအဆောက်အအုံသစ်ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် မင်္ဂလာဈေးသစ်ကြီးကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မီးလောင်ပြီး အသစ်ပြန်ဆောက်ခဲ့သည့် မင်္ဂလာဈေးသစ်ဆိုင်ခန်းခ အဆမတန်ကြီးမြင့်နေ |url=https://burmese.dvb.no/post/730628 |access-date=2026-11-05 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> == တည်ဆောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများနှင့် ပါဝင်မှုများ == မီးဘေးသင့်ခဲ့ရသည့် မင်္ဂလာဈေးကို ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အဆောက်အအုံအဖြစ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်အတွက် ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ နှင့် တင်ဒါအောင်မြင်ခဲ့သော စန်းမြတ်ထွန်း ဆောက်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီတို့ ပူးပေါင်း၍ အကျိုးတူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Ltd |first=Sun Myat Tun Construction Co |title=Sun Myat Tun Construction Co., Ltd. - Myanmar Yellow Pages |url=https://www.myanmaryellowpages.biz/company_detail/70877/244 |access-date=2026-11-05 |website=www.myanmaryellowpages.biz |language=en}}</ref> ဈေးသစ်တွင်  ပါဝင်သည့် အပိုင်းများမှာ  မြေညီထပ်တွင် ဘဏ်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များနှင့် အဆင့်မြင့် စူပါမားကတ်၊ မြေအောက်ထပ် ၂ ထပ်နှင့် ၆ ထပ်မှ ၁၃ ထပ်အထိ မော်တော်ယာဉ် အစီးရေ ၇၀၀ ကျော် ရပ်နားနိုင်မည့် ကားပါကင်နေရာများ၊ ၉ ထပ်နှင့် ၁၀ ထပ်တွင် ဆိုင်ခန်းများနှင့် ဂိုဒေါင်များ၊ ၁၁ ထပ်မှ ၁၃ ထပ်အထိ ရုံးခန်းနေရာများ၊ ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီ၏ ခွဲဝေမှုဖြစ်သော ၅ ထပ်မှ ၈ ထပ်အထိ ဆိုင်ခန်း ၁,၀၀၀ ကျော်တို့ ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် မြေညီထပ်မှ စတုတ္ထထပ်အထိ ကာလအတန်ကြာက မီးလောင်ပျက်စီးသွားခဲ့သည့် မင်္ဂလာဈေးဟောင်းမှ မူလဆိုင်ခန်းရှင်ဟောင်းများအတွက် တည်ဆောက်ရေးကာလ အစောပိုင်းကတည်းက ကတိပြုထားသည့်အတိုင်း ပြန်လည်နေရာချထားပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-18 |title=New Mingalar Market to be opened by October - Global New Light Of Myanmar |url=https://www.gnlm.com.mm/new-mingalar-market-to-be-opened-by-october/ |access-date=2026-11-05 |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စျေးများ]] b0oekdjuqpw6w1swlx7v6gb19nr5m3o 3 293697 1061642 2026-11-05T07:20:11Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061642 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-58724-34 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၀၊ ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) h1u9lt2naw0d4b3mr6bx28lswendt90 0 293698 1061644 2026-11-05T07:35:23Z ~2026-58760-59 150417 "__NOTOC__ {{တူရိယာ | | အမည် = စည်တို | ပုံ = | ပုံစာ = မြန်မာ့ရိုးရာ စည်တို | အမျိုးအစား = သားရေတူရိယာ | တီးခတ်ပုံ = တုတ် (လက်ခတ်) သို့မဟုတ် လက်ဖြ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061644 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{တူရိယာ | | အမည် = စည်တို | ပုံ = | ပုံစာ = မြန်မာ့ရိုးရာ စည်တို | အမျိုးအစား = သားရေတူရိယာ | တီးခတ်ပုံ = တုတ် (လက်ခတ်) သို့မဟုတ် လက်ဖြင့် တီးခတ်ခြင်း | ဆက်စပ်မှု = [[မြန်မာ့ဆိုင်းဝိုင်း]]၊ [[အငြိမ့်]]၊ [[ရာမဇာတ်]]၊ [[သံချပ်]]၊ [[အတာသင်္ကြန်]] }} '''စည်တို'''သည် ခွထောက်တွင် တစောင်းမှီထောင်၍ စည်လက်ခတ်ဖြင့် တီးရသော အရပ်အချင်း ၁၃ လက်မခန့်စီ ရှိသည့် စည်ပု ([[သံစုံ]]အတွက် အရွယ်အစား ခုနစ်လုံးအထိ ရှိသည်) ဖြစ်ကြောင်း [[မြန်မာအဘိဓာန်]] အကျဉ်းချုပ် အတွဲ (၁) တွင် ဖွင့်ဆိုထားသော [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ့]] [[ယဉ်ကျေးမှု]] ရိုးရာ သားရေ[[တူရိယာ]] တစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်။<ref>မြန်မာအဘိဓာန်အကျဉ်းချုပ် အတွဲ (၁)</ref> == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[ကျည်းကန်ရှင်ကြီး|ကျည်းကန်ရှင်ကြီး ဦးနန္ဒဓဇ]] (၁၁၁၉-၁၁၇၅ ခန့်) ရေးသားတော်မူခဲ့သည့် ''ကျည်းကန်ရှင်ကြီး မေတ္တာစာစု'' (မောင်ကြာရွှက်က အိမ်နေသူတို့ကို ပေးသော မေတ္တာစာ) တွင် - <blockquote>“စည်တိုသံကြားတိုင်း ဗုံကြီးသံ၊ ပဟိုရ်သံကြားတိုင်းလည်း လေးချက်တီး၊ မီးနှက်သံကြားတိုင်းလည်း ကိုယ်တော်စက်၊ ကြက်တွန်သံကြားတိုင်းလည်း ရောင်နီလာ မဟုတ်သာဟု မှာစာမယဉ်တယဉ်နှင့်”</blockquote> ဟု ရေးသားခဲ့သဖြင့် ရှေးကာလကတည်းက စည်တိုကို သုံးစွဲခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref>ကျည်းကန်ရှင်ကြီး မေတ္တာစာ</ref> [[ကျည်းကန်ရှင်ကြီး]]ကို [[မြန်မာသက္ကရာဇ်]] ၁၁၁၉ ခုနှစ်တွင် အနောက်ဘက်တိုက် အလုံနယ်မြေ လက်တောဆယ်ရွာ အပါအဝင် ကျည်းကန်ရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ အသက် ၃၀ ကျော်တွင် ပဉ္စင်းမခံယူဘဲ ရှင်ဘဝနှင့် ကျည်းကန်ရွာ ဘုံသာထွန်းကျောင်း၌ သီတင်းသုံးကာ မေတ္တာစာများကို သက္ကရာဇ် ၁၁၅၀ ခန့်တွင် ရေးသားခဲ့ကြောင်း ဆရာပွား တည်းဖြတ်သော အတ္ထုပ္ပတ္တိအရ သိရသည်။<ref>ဆရာပွား၊ ကျည်းကန်ရှင်ကြီး အတ္ထုပ္ပတ္တိ</ref> စည်တိုကို မည်သည့်အချိန်က စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု အတိအကျ မသိရသော်လည်း လက်ဖြင့် တီးခတ်သော သားရေတူရိယာများထက် အချိန်စော၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး သမိုင်းမတင်မီ ခေတ်ကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော သားရေတူရိယာဟု ဆိုနိုင်သည်။<ref>မြန်မာ့သားရေတူရိယာ သမိုင်း</ref> == ထိုင်းတူရိယာ (ကရောင်းတပ်) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် == [[မြန်မာအဘိဓာန်]]အကျဉ်းချုပ် အတွဲ (၁) တွင် "ကရောင်းတီးလုံး စည်တိုနှက်သံကို အခြေပြု၍ တီးရသော ယိုးဒယားတီးလုံးတစ်မျိုး" ဟု ဖွင့်ဆိုထားသည်။ ပြည်ထောင်စု ယဉ်ကျေးမှုစာစောင် အတွဲ (၂) အမှတ် (၅) ပါ ပန်တျာမြင့်အောင်၏ “ထိုင်းတူရိယာ” ဆောင်းပါး၌ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်းဘာသာ]]ဖြင့် စည်တိုကို "ကရောင်းတပ်" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အရွယ်အစားပါ မြန်မာစည်တိုနှင့် တူညီသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။<ref>ပန်တျာမြင့်အောင်၊ ထိုင်းတူရိယာဆောင်းပါး</ref> မြန်မာသဘင်ပညာရှင်များက ဘီလူးထွက်ခြင်းနှင့် သမင်လိုက်ခြင်းတို့တွင် ကရောင်းရိုက်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုင်းစည်တိုသည် သားရေ အလျော့အတင်း ပြုလုပ်ရန် သစ်သားတုံးငယ်များဖြင့် စီစဉ်၍ ခုုတ်ထားသော်လည်း မြန်မာ့သားရေတူရိယာ သမိုင်းတွင် သားရေ အလျော့အတင်းပြုလုပ်ရန် အသားတုံးခုသည့် အလေ့အထ လုံးဝမရှိခဲ့ပေ။<ref>မြန်မာ့သားရေတူရိယာ သမိုင်း</ref> [[မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ]]နှင့် [[ပြင်စည်မင်းသားကြီး]]တို့သည် [[ရာမဇာတ်]] ဘီလူးထွက်ခန်းတွင် ကရောင်းတီးလုံးကို လိုအပ်သော ရသပေါ်လွင်အောင် သီဆိုတီးမှုတ်သည့် "ဟန်ထား" ကို ယူထားခြင်းဖြစ်သဖြင့် မြန်မာစည်တိုသည် ကရောင်းတပ်မှ ဖြစ်လာသည်မဟုတ်ဘဲ မြန်မာ့သားရေတူရိယာ စစ်စစ်ဖြစ်ပေသည်။<ref>မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ</ref> == ပြုလုပ်သည့် ပစ္စည်းနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် == * '''သစ်သားအမျိုးအစား:''' စည်တိုကို [[ပိတောက်|ပိတောက်သား]]ဖြင့် အများဆုံး ပြုလုပ်ကြသည်။ ပိတောက်သားသည် အသားကျစ်လစ်ပြီး ဝမ်းခေါင်းလိုဏ်သံလုံကာ အသံကြည်လင်သည်။ မြန်မာကုက္ကုဖြင့်လည်း ပြုလုပ်ကြသော်လည်း ပိတောက်သားကဲ့သို့ မကောင်းပေ။<ref>မြန်မာ့သားရေတူရိယာ ပြုလုပ်ပုံ</ref> * '''သားရေနှင့် ဒေါက်များ:''' စည်တိုကို [[နွား]]သားရေအထူဖြင့် ပြုလုပ်ကြသဖြင့် တုတ်ဖြင့် တီးခတ်ရာတွင် ခံနိုင်ရည်ရှိသည်။ မျက်နှာဝအနီး ပန်းကုံးတွင် သားရေကို ကွင်းကလေးသဖွယ် ပြုလုပ်ထားပြီး တီးခတ်သူဘက်သို့ မျက်နှာစောင်းထားနိုင်ရန် ဒေါက်များ တပ်ဆင်ရသည်။<ref>မြန်မာ့သားရေတူရိယာ ပြုလုပ်ပုံ</ref> * '''စည်တိုနှင့် ဗြောကြီး ခြားနားချက်:''' စည်တိုသည် မျက်နှာဝ နှစ်ဘက်ညီ၍ တုတ်ဖြင့် တီးခတ်ရသော သားရေတူရိယာဖြစ်ကာ ဝမ်းအနည်းငယ်ခုံး၍ ဝမ်းကားသည်။ [[ဗြောကြီး]]သည် ဝမ်းတဖြောင့်တည်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ စည်တိုနှင့် ဗြောကြီးတို့၏ အဓိက ခြားနားချက် ဖြစ်သည်။<ref>စည်တိုနှင့် ဗြောကြီး ခြားနားချက်</ref> == အရွယ်အစားနှင့် အမျိုးအစားများ == စည်တိုတွင် သံစုံအတွက် အရွယ်အစား ခုနစ်မျိုး ရှိသည် (မျက်နှာဝအချင်း နှစ်ဘက်ညီ နှင့် အရပ် အခုံးတိုင်း) -<ref>စည်တို အရွယ်အစားများ</ref> # မျက်နှာဝ ၁၈ လက်မ၊ အရပ် ၁၄ လက်မ # မျက်နှာဝ ၁၇ လက်မ၊ အရပ် ၂၁ လက်မ (စိန်မောင်ကိုကြီးဆိုင်း နှင့် [[မန္တလေး]]ဆိုင်းတွင် ထည့်သွင်းတီးခတ်သည်) # မျက်နှာဝ ၁၆ လက်မ၊ အရပ် ၁၅ လက်မ # မျက်နှာဝ ၁၅ လက်မ၊ အရပ် ၁၄ လက်မ # မျက်နှာဝ ၁၄ လက်မ၊ အရပ် ၁၃ လက်မ # မျက်နှာဝ ၁၂ လက်မ၊ အရပ် ၁၁ လက်မ # မျက်နှာဝ ၁၁ လက်မ၊ အရပ် ၁၀ လက်မ (အသေးဆုံး မျက်နှာဝ ၈ လက်မ သို့မဟုတ် ၉ လက်မအထိလည်း ရှိသည်) စည်တိုကို (၁) '''အငြိမ့်စည်တို''' (ခြောက်ပေါက်သံအကိုက် ပြုလုပ်ရသည်) နှင့် (၂) '''ဆိုင်းစည်တို''' (အသံစုံအတွက် အရွယ်အစား အမျိုးမျိုးရှိသည်) ဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။<ref>အငြိမ့်စည်တိုနှင့် ဆိုင်းစည်တို</ref> == အသုံးပြုပုံနှင့် တီးခတ်နည်း == စည်တိုသည် [[မြန်မာ့ဆိုင်းဝိုင်း]]တွင် မပါမဖြစ်သော တူရိယာဖြစ်သည်။ တီးခတ်သူဘက်သို့ ခပ်စောင်းစောင်း လှည့်ပေးထားရပြီး တီးလုံးပေါ်မူတည်၍ တုတ်တစ်ချောင်း သို့မဟုတ် တုတ်နှစ်ချောင်းဖြင့် တီးခတ်ရသည်။<ref>စည်တို တီးခတ်ပုံ</ref> * အသံနှစ်သံ တပြိုင်တည်း ရရှိရန် စည်တိုနှစ်လုံးကို တီးသူတစ်ယောက်တည်းက လက်တစ်ဘက် တုတ်တစ်ချောင်းစီဖြင့် ပြိုင်တူတီးခတ်ကြသည်။ * အသံစုံလင်စေရန် စည်တို ခုနစ်လုံးခန့်ကို တီးသူတစ်ဦးတည်းက တုတ်နှစ်ချောင်းဖြင့် တီးခတ်နိုင်သည်။ * [[ဇာတ်]]ဆရာ မောင်ကျောက်ခဲ ရေးသားသော [[ရာမဇာတ်]]တွက် ပတ်ပျိုးမှ "ဒီပါအေးမြ သပြေညာ" အပိုဒ်ကို စည်တိုဖြင့် နရီစည်းမဟုတ်ဘဲ တမျိုးပြောင်း၍ နှက်ထားသည်။ [[ဦးဂုဏ်ဘဏ်]]၏ မှတ်တမ်းအရ စည်တိုနှက်ပုံမှာ "ပထမဝါးနောက်၌ တချက်သွင်း၊ ဒုတိယဝါးနောက်က တချက်၊ တတိယဝါးနောက်မှ တချက်သွင်းပြီးမှ စတုတ္ထဝါးချက်နှင့်အတူ စည်တိုနှက်လေ၏" ဟု တွေ့ရသည်။<ref>ဦးဂုဏ်ဘဏ် မှတ်တမ်း</ref> == သဘင်နှင့် အနုပညာနယ်ပယ်များတွင် ပါဝင်မှု == === အငြိမ့်နှင့် ဆိုင်းဝိုင်း === * ဆိုင်းအဖွဲ့တွင် စည်တို အများအပြား တီးခတ်ခြင်းကို ရွာစားကြီး [[စိန်ဗေဒါ]]၏ လက်ထက်တွင် တီထွင်ဆန်းသစ်ခဲ့သည် ဟူသော အယူအဆ ရှိသည်။<ref>စိန်ဗေဒါ</ref> * ရန်ကုန်မြို့ စောင်းဆရာကြီး ဦးဖေဖြူ၏ ဖော်ပြချက်အရ ၁၂၅၀ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် [[စောင်း]]၊ စိန်ကြော့၊ စိန်လုံမိန်းကလေးနှစ်ယောက်ပါသော အငြိမ့်ပေါ်လာပြီး ညဉ့်ဦးယံတွင် ကြေးနောင်နှင့် စည်တိုရိုက်၍ တီးမှုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>ဦးဖေဖြူ မှတ်တမ်း</ref> * ၁၂၈၃ ခုနှစ် (၁၉၂၁) တွင် ဦးချစ်ဖွယ်-ဒေါ်စိန်သုံတို့၏ "မန္တလေးစန္ဒရား အငြိမ့်ကြီး" ၌ စန္ဒရား၊ ဝါး၊ ပတ္တလား၊ ပလွေ၊ စည်းနှင့်ဝါးတို့ ပါဝင်ခဲ့ရာမှ ၁၂၈၅ ခုနှစ်တွင် စည်တိုနှင့် စခွန့်ပါ ထည့်သွင်းခဲ့ကြောင်း [[လူထုဒေါ်အမာ]]၏ အငြိမ့်စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>လူထုဒေါ်အမာ၊ အငြိမ့်စာအုပ်</ref> စစ်ကြိုခေတ် ဆရာဖြူ တည်ထောင်သည့် အငြိမ့်မင်းသမီး မစိန်ညှာတို့ ခေတ်တွင်လည်း စည်တိုကို သုံးခဲ့သည်။ * ၁၂၆၅ ခုနှစ်တွင် အငြိမ့်ဆိုင်းဆရာတို့သည် ဗုံခြောက်လုံး၊ စည်တိုနှင့် စခန့်ပါ ထည့်တီးလာကြပြီး [[ဒေါ်ဩဘာသောင်း]] အငြိမ့်တွင် ဒိုးတီးဆရာ ကိုနီ ([[ဗေဒါနီ]]) က ပတ်လေးလုံး၊ စခန့်နှင့် စည်တိုကို တီးခဲ့သည်။<ref>ဒေါ်ဩဘာသောင်း အငြိမ့်</ref> * အငြိမ့်ဆိုင်းတွင် စည်တို၊ တရုတ်မောင်း၊ ဘင်၊ မောင်း၊ လင်းကွင်း တီးသူကို "ဥဿတီးသူ" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။<ref>ဥဿတီးသူ</ref> === ဘီလူးအကနှင့် မြင်းအက === * [[ရုပ်သေး]]နှင့် [[ဇာတ်သဘင်]]များတွင် ဘီလူးထွက်လျှင် စည်တိုနှင့် ကရောင်းရိုက်၍ တီးမြဲဖြစ်သည်။ ဘီလူးစထွက်လျှင် အရိပ်ကိုကြည့်၍ လန့်ဟန်ပြကာ သိုင်းကွက်နင်း၍ ကပြသည်။ ဘီလူးကရာတွင် ကရောင်းချွတ်၊ ယိုးဒယားကကွက် သို့မဟုတ် ပတ်ပျိုးပါ "ယက္ခငယ်လေနတ်မှူး၊ ဘီလူးငယ်ကုမ္ဘာန်..." အပိုဒ်ဖြင့် ကပြကြပြီး စည်းဝါးနှင့်အညီ ခြေမချရပေ။<ref>ဘီလူးအက တီးကွက်</ref> ဘီလူးတပ် စစ်ချီခန်းတွင် ကရောင်းယိုးဒယား၊ မျောက်တပ်ချီရာတွင် မြင်းတက်ယိုးဒယား တီးပေးရသည်။ * မြန်မာရုပ်သေး မြင်းအကတွင် ဆိုင်းက မြင်းတက်ယိုးဒယား တီးပေးရပြီး စည်တိုကို ခပ်သွက်သွက် တီးပေးရသည်။<ref>မြင်းအက</ref> အငြိမ့်စထွက်ချိန် သို့မဟုတ် ဗလာဆိုင်းများတွင် ပတ်စာကပ်နေစဉ် ပတ်ဝိုင်းမှ ဗုံသံမပါဘဲ စည်တိုဖြင့် "ကရောင်းရိုက်ခြင်း" ကို တီးခတ်ကြသည်။<ref>ကရောင်းရိုက်ခြင်း</ref> === ခံစားမှုနှင့် နှစ်ပါးသွားအက === စည်တိုသံသည် လွင်၍ မြူးကြွသည်။ ယနေ့ ဇာတ်သဘင်များ၏ သစ္စာထား နှစ်ပါးသွားအကများတွင် စည်တိုကို အသုံးပြုကြပြီး "စည်တိုအက" ဟုပင် ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref>စည်တိုအက</ref> စည်တိုသံ မြန်လေလေ အကသွက်လက် မြူးကြွလေလေ ဖြစ်သည်။ ရှေးက ရာမဇာတ်တော်၌ ဘီလူး၏ အလွမ်းအဆွေးခန်းတွင် စည်တိုနှင့်တီးသော ကရောင်းတီးကွက်မှိုင်၊ ငိုချင်းသံကြောင့် ပရိသတ်များ ငိုကြွေးကြရသည်အထိ စည်တိုသည် ဇာတ်ပို့ကောင်းသော တူရိယာ ဖြစ်သည်။<ref>ရာမဇာတ် အလွမ်းခန်း</ref> စည်တိုသည် [[ပတ်မကြီး]]ကဲ့သို့ အသံထွက်ကောင်းပြီး စည်းနှင့်ဝါးကဲ့သို့ [[လင်းကွင်း]] (သံလွင်ခေါ် လင်းကွင်းအငယ်စား သို့မဟုတ် လင်းကွင်းလတ်)၊ ဗုံသာ (ပုံကလေး)၊ ခြောက်လုံးပတ်တို့နှင့် တွဲဖက်မိသော တူရိယာ ဖြစ်သည်။<ref>တွဲဖက်တူရိယာများ</ref> === အတာသင်္ကြန်နှင့် သံချပ် === * '''[[အတာသင်္ကြန်]]:''' မြန်မာ့ရိုးရာ အတာသင်္ကြန်တွင် စည်တိုသည် မပါမဖြစ် ဖြစ်သည်။ အနုပညာရှင် မဟုတ်သော ရပ်ကွက်ကျေးရွာ အကအဖွဲ့များ စုဝေးကပြရာတွင် စည်းဝါးနားမလည်သေးသည့် အဆင့်၌ ကကြိုးကကွက်များ ညီညာစေရန် စည်တိုသံက ထိန်းသိမ်းပေးသည်။ ဂီတစာဆို [[မြို့မငြိမ်း]]သည် စည်တိုသံ "တူး" နှင့် ဗုံသံ "ပို့" ကို အစွဲပြု၍ [[မြို့မတူရိယာအဖွဲ့]]အတွက် "တူးပို့" အမည်ဖြင့် သင်္ကြန်သီချင်း ရေးသားခဲ့သည်။<ref>မြို့မငြိမ်း၊ တူးပို့သီချင်း</ref> * '''[[သံချပ်]]:''' ကဝိဘာရတိကျမ်းပါ လက္ခဏာများအရ သံချပ်များကို စည်တိုဖြင့် အတိုင်အဖောက် တီးခတ်သီဆိုကြသည်။ သံချပ်ငယ် သီဆိုရာတွင် ပထမပိုဒ်၌ စည်တိုသံ သုံးချက်၊ ဒုတိယပိုဒ်၌ သုံးချက် တီးရပြီး အလယ်တွင် သံလွင် သို့မဟုတ် လင်းကွင်းလတ်ကို အသံနှစ်ချက် တီးရသည်။ စည်တို သားရေတူရိယာဖြင့် သံချပ်များကို စည်းချက်ကျကျ တီးခတ်နိုင်သည်။<ref>သံချပ်နှင့် စည်တို</ref> == ကိုးကားများ == <references /> [[ចំណាត់ក្រុម:မြန်မာ့ရိုးရာ တူရိယာများ]] [[ចំណាត់ក្រុម:မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု]] [[ចំណាត់ក្រុម:သားရေတူရိယာများ]] rlg8rvvmcs7kjfeybm6ezvbq8jmk105 3 293699 1061652 2026-11-05T08:20:19Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061652 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-58760-59 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၂၀၊ ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) k7ntwrh46gprbaqmzl1nkimhf11to95 0 293700 1061664 2026-11-05T10:07:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) စိန်တိုင်ကျွန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ရေလယ်သောင်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ရေလယ်သောင်ရွာ]]ရှိ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061664 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) စိန်တိုင်ကျွန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ရေလယ်သောင်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ရေလယ်သောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၁၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.328073146549126| 95.3091826595708|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} qjgbkq3ahgfq7fwjh91cb8y9op6p2s4 0 293701 1061665 2026-11-05T10:08:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) တောင်ဇင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ဇင်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|တောင်ဇင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061665 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) တောင်ဇင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ဇင်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|တောင်ဇင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၇၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.069235313852477| 95.51519109652247|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} he0tndqny56rkvkbobvjehry8sjiqp9 0 293702 1061667 2026-11-05T10:09:24Z Counterstrike1 141906 "[[:en:Special:Redirect/revision/1379926355|Pauline Clayden]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1061667 wikitext text/x-wiki '''Pauline Elsie Clayden (၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက် – ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်) သည် ဗြိတိသျှ ဘဲလေးအကမယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။''' == ဘဝနှင့် အလုပ်အကိုင် == Pauline Elsie Clayden ကို ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့၊ Lewisham အရပ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမသည် Cone School of Dancing တွင် အကပညာ သင်ယူခဲ့သည်။ Peggy van Praagh က သူမကို Cone ကျောင်းရှိ ကျောင်းသူများအကြားတွင် သတိပြုမိပြီး Antony Tudor ၏ London Ballet အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ရန် အကြံပြုပေးခဲ့သည်။ Cone ကျောင်းမှ ဆရာ၊ ဆရာမများ အထူးနှစ်သက်သဘောကျသည့် ကျောင်းသူအချို့ ရှိသော်လည်း Tudor ကမူ သူမကိုသာ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ Covent Garden တွင် တင်ဆက်သည့် Aida ပြဇာတ်၌ အမျိုးသမီးလေးဦးပါဝင်သော အကကွက်တစ်ခုတွင် သူမကို ပါဝင်ကပြစေခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ သူမနှင့် Tudor တို့ အတူတကွ လက်တွဲလုပ်ကိုင်ခဲ့သည့် တစ်ကြိမ်တည်းသော အခါသမယဖြစ်ပြီး၊ မကြာမီမှာပင် Tudor သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူမသည် Ballet Rambert အဖွဲ့သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၆ ခုနှစ်အထိ Sadler's Wells Ballet အဖွဲ့၌ တစ်ကိုယ်တော်ကပြသူ (soloist) အဖြစ် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ သူမသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူး H. J. Gamble နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သူမသည် Ninette de Valois ၏ 'Promenade'၊ Robert Helpmann ၏ 'Miracle in the Gorbals'၊ Frederick Ashton ၏ 'Tiresias' နှင့် 'Cinderella'၊ John Cranko ၏ 'Bonne-Bouche'၊ နှင့် Andrée Howard ၏ 'Veneziana' အစရှိသည့် လက်ရာများတွင် ဇာတ်ရုပ်များကို စတင်ဖန်တီးသရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သူမသည် မူလက Margot Fonteyn အတွက် ဖန်တီးထားသည့် ဇာတ်ရုပ်များစွာကိုလည်း ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ Clayden သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ Salisbury မြို့၌ အသက် ၁၀၃ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ Pauline Clayden အကြောင်း ပိုမိုသိရှိရန် https://www.nytimes.com/2026/08/17/arts/dance/pauline-clayden-dead.html https://web.archive.org/web/20141029234248/http://www.brb.org.uk/masque/index.htm?act=Person&urn=294<nowiki/>{{DEFAULTSORT:Clayden, Pauline}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၂ မွေးဖွားသူများ]] b1w39niy6cpvkb3h2xhsqdjowb91gy4 0 293703 1061668 2026-11-05T10:14:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) ထွဋ်မြတ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ထွဋ်မြတ်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ထွဋ်မြတ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061668 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ထွဋ်မြတ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ထွဋ်မြတ်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ထွဋ်မြတ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၆၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.91786476987739| 95.52739897759324|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7u2jig8pnzscfks2xzk0hbmpmqkwvor 0 293704 1061670 2026-11-05T10:14:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.ထ.က (ခွဲ) ညောင်လေးပင်]] စာမျက်နှာကို [[အ.ထ.က (ခွဲ) ညောင်လေးပင် (ညောင်လေးပင်မြို့နယ်)]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1061670 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အ.ထ.က (ခွဲ) ညောင်လေးပင် (ညောင်လေးပင်မြို့နယ်)]] a2co3ksshv0i0wuk8bhguuyciigq0nc 1061671 1061670 2026-11-05T10:15:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[အ.ထ.က (ခွဲ) ညောင်လေးပင် (ညောင်လေးပင်မြို့နယ်)]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1061671 wikitext text/x-wiki မြန်မာနိုင်ငံတွင် '''အ.ထ.က (ခွဲ) ညောင်လေးပင်''' အမည်ဖြင့် အောက်ပါအခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲများ ရှိသည်။ *[[အ.ထ.က (ခွဲ) ညောင်လေးပင် (ညောင်လေးပင်မြို့နယ်)]] *[[အ.ထ.က (ခွဲ) ညောင်လေးပင် (မိုးညိုမြို့နယ်)]] {{သံတူကြောင်းကွဲ}} k8ybows1ujlbhz4jpl71pjkzu81r8uj 0 293705 1061672 2026-11-05T10:17:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) ညောင်လေးပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ညောင်လေးပင်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ညောင်လေးပင်ရွာ]]ရှိ အ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061672 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ညောင်လေးပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ညောင်လေးပင်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ညောင်လေးပင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၂၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.25104700777338| 95.40540050788374|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7v7jtsyyteypp3ycdw3etncij9p98jf 0 293706 1061673 2026-11-05T10:18:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) မြောက်လုပ်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ မြောက်လုပ်ကုန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|မြောက်လုပ်က..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061673 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) မြောက်လုပ်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မြောက်လုပ်ကုန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|မြောက်လုပ်ကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၀၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.190653008931097| 95.50137396537902|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} hmdyby9zj0ywypq868qte2ibs4yjsu2 0 293707 1061676 2026-11-05T10:22:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) ဖန်ခါးပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ဖန်ခါးပင်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ဖန်ခါးပင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061676 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ဖန်ခါးပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ဖန်ခါးပင်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ဖန်ခါးပင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၆၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.331808689643378| 95.33407419847615|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} kzdx8hp19la3uuyp2zpv91z1xr8f6wh 0 293708 1061677 2026-11-05T10:24:05Z Counterstrike1 141906 "[[:en:Special:Redirect/revision/1379615596|Counter-Strike]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1061677 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Counter-Strike-2-A-Paradigm-Shift-in-Tactical-Gaming-1024x576.jpg]] '''''Counter-Strike (CS) ဆိုသည်မှာ ပြိုင်ဘက်အသင်းများက သတ်မှတ်ထားသော ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်အမျိုးမျိုးကို ပြီးမြောက်အောင် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ကြရသည့်၊ ကစားသူအများအပြား ပါဝင်ကစားနိုင်သော ပထမလူအမြင်ဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ရသည့် (first-person shooter) ဗီဒီယိုဂိမ်းစီးရီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဂိမ်းစီးရီးသည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် Windows ပလက်ဖောင်းပေါ်၌ ပထမဆုံးဂိမ်းဖြစ်သည့် Counter-Strike ကို ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ မူလက ၎င်းကို Minh Le နှင့် Jess Cliffe တို့က Half-Life ဂိမ်းအတွက် ပြုလုပ်ဖန်တီးထားသည့် 'မော့ဒ်' (mod - မူရင်းဂိမ်းကို ပြုပြင်မွမ်းမံထားသည့် ပုံစံ) တစ်ခုအဖြစ် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် Half-Life ဂိမ်းကို ဖန်တီးသူ Valve ကုမ္ပဏီက ဤမော့ဒ်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအခွင့်အရေးများကို ဝယ်ယူရယူခဲ့ပြီး၊ Counter-Strike ကို သီးခြားရောင်းချသည့် ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။''''' မူရင်း Counter-Strike ပြီးနောက် Turtle Rock Studios မှ တီထွင်ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် ထွက်ရှိခဲ့သော Counter-Strike: Condition Zero ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Ritual Entertainment မှ တီထွင်ခဲ့သော Condition Zero ၏ ယခင်ဗားရှင်းကို Condition Zero: Deleted Scenes အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ရှစ်လအကြာတွင် Valve သည် မူရင်း Counter-Strike ကို ပြန်လည်ဖန်တီးထားပြီး Valve ၏ ထိုအချိန်က အသစ်ဖန်တီးထားသော Source အင်ဂျင်တွင် လည်ပတ်သည့် ပထမဆုံးဂိမ်းဖြစ်သော Counter-Strike: Source ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အဓိကစီးရီး၏ စတုတ္ထမြောက်ဂိမ်းဖြစ်သော Counter-Strike: Global Offensive ကို Valve မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Windows၊ OS X၊ Xbox 360 နှင့် PlayStation 3 အတွက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Counter-Strike: Source နောက်ပိုင်းထုတ်ဝေမှုတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သော Hidden Path Entertainment သည် Valve နှင့်အတူ ဂိမ်းကို တီထွင်ရန် ကူညီပေးခဲ့သည်။ Counter-Strike 2 ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကြေငြာခဲ့ပြီး ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ နှစ်များတစ်လျှောက် အာရှဈေးကွက်များအတွက် ပြင်ပကုမ္ပဏီများက ဖန်တီးထုတ်လုပ်ခဲ့သည့် ဂိမ်းခွဲ (spin-off titles) အများအပြား ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အထဲတွင် Counter-Strike Online စီးရီး၊ Counter-Strike Neo နှင့် Counter-Strike Nexon: Studio တို့ ပါဝင်သည်။ == ဂိမ်းကစားခြင်း == ''Counter-Strike သည် သတ်မှတ်ထားသော ရည်မှန်းချက်များကို အခြေခံသည့်၊ ကစားသမားအများအပြား ပါဝင်ကစားနိုင်သော၊ ပထမလူအမြင် (first-person) မှ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ရသည့် ဗျူဟာမြောက် ဂိမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဂိမ်းတွင် အကြမ်းဖက်သမားများ (Terrorists) နှင့် အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ (Counter-Terrorists) ဟူ၍ အသင်းနှစ်သင်း ယှဉ်ပြိုင်ကြသည်။ ကစားသူများသည် ဗုံးထောင်ရန် သို့မဟုတ် ထောင်ထားသောဗုံးကို ဖြုတ်ရန်အတွက် နေရာတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခြင်း၊ ဓားစာခံများကို ကယ်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် စောင့်ကြပ်ခြင်း စသည့် ရည်မှန်းချက်များကို ပြီးမြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ရသည်။ တစ်ကျော့ (round) ပြီးဆုံးတိုင်း ကစားသမားများသည် မိမိတို့၏ စွမ်းဆောင်ရည်အလိုက် ဂိမ်းတွင်းငွေကြေးများကို ဆုလာဘ်အဖြစ် ရရှိကြပြီး၊ ၎င်းငွေကြေးများကို အသုံးပြု၍ နောက်လာမည့် အကျော့များတွင် ပိုမိုအားကောင်းသော လက်နက်များကို ဝယ်ယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ အကျော့တစ်ခုတွင် အနိုင်ရရှိပါက အရှုံးရလဒ်ထက် ပိုမိုများပြားသော ငွေကြေးကို ရရှိမည်ဖြစ်ပြီး၊ ရန်သူကစားသမားများကို ဖယ်ရှားခြင်း (သတ်ခြင်း) ကဲ့သို့သော ရည်မှန်းချက်များကို ပြီးမြောက်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ပါကလည်း ငွေကြေးဆုကြေးများ ထပ်ဆောင်းရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် မိမိအသင်းသားကို သတ်ခြင်းကဲ့သို့သော အသင်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မရှိသည့် လုပ်ရပ်များအတွက်မူ ဒဏ်ကြေး (penalty) ချမှတ်ခံရမည် ဖြစ်သည်။'' [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] 4397b7oafymbvxt6b6psbbtj7ko7zek 0 293709 1061678 2026-11-05T10:24:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) စပါယ်မျှောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[စပါယ်မျှောင်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|စပါယ်မျှောင်ရွာ]]ရှ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061678 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) စပါယ်မျှောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[စပါယ်မျှောင်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|စပါယ်မျှောင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၆၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.06794839577812| 95.47897263189073|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 0y9kvgsqr51ouyvdowb27llcqfrlbyq 0 293710 1061679 2026-11-05T10:26:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) လက်ပံခုန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[လက်ပံခုံရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|လက်ပံခုန်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061679 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) လက်ပံခုန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[လက်ပံခုံရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|လက်ပံခုန်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၄၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.35893215313809| 95.2947113106751|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 3k54zdqrnmzfs36prs35f59rlir5xqn 0 293711 1061680 2026-11-05T10:28:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) လေးလံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ လေးလံရွာရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061680 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) လေးလံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ လေးလံရွာရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၅၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 0m6eu1tmbz4l2tofv21euhg2rz0wbm8 0 293712 1061682 2026-11-05T10:30:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - ခြံကြီးစု''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ခြံကြီးစုရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ခြံကြီးစုရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061682 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - ခြံကြီးစု''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ခြံကြီးစုရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ခြံကြီးစုရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၇၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} gqmwemdqpfv4n9k7xck93rw1mwycok4 0 293713 1061683 2026-11-05T10:31:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - ရွှေခဲ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ရွှေခဲရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ရွှေခဲရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျေ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061683 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - ရွှေခဲ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ရွှေခဲရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ရွှေခဲရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၈၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.937586604309907| 95.57127282501222|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ijwn3paxivzauayjniv0odxlowbk12z 0 293714 1061711 2026-11-05T11:20:15Z Counterstrike1 141906 "[[:en:Special:Redirect/revision/1382202607|Counter-Strike (video game)]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1061711 wikitext text/x-wiki {{Infobox ဗွီဒီယိုဂိမ်း|title=Counter-Strike|image=Counter-Strike Box.jpg|developer=[[Valve Corporation|Valve]]{{efn|Additional development by [[Barking Dog Studios]]. The Xbox version of the game was developed by [[Ritual Entertainment]] and [[Turtle Rock Studios]].}}|publisher={{Unbulleted list|[[Sierra Studios]]{{efn|The Xbox version of the game was published by [[Xbox Game Studios|Microsoft Game Studios]]. The OS X and Linux versions were self-published by Valve.}}}}|designer={{Unbulleted list|[[Minh Le]]|[[Jess Cliffe]]}}|series=''[[Counter-Strike]]''|engine=[[GoldSrc]]|released={{Unbulleted list | '''Windows''' | November 9, 2000 | '''Xbox''' | {{Video game release|NA|November 18, 2003|EU|December 5, 2003}} | '''OS X, Linux''' | {{Video game release|WW|February 14, 2013}} }}|genre=[[Tactical shooter|Tactical]] [[first-person shooter]]|modes=[[Multiplayer video game|Multiplayer]]|platforms=[[Windows]], [[Xbox (console)|Xbox]], [[OS X]], [[Linux]]}}Counter-Strike (Half-Life: Counter-Strike သို့မဟုတ် Counter-Strike 1.6 ဟုလည်း လူသိများ) သည် Valve Corporation မှ ဖန်တီးရေးသားပြီး Sierra Studios မှ ဖြန့်ချိခဲ့သည့် ၂၀၀၀ ခုနှစ်ထုတ် ပထမလူအမြင်ဖြင့် ကစားရသော နည်းဗျူဟာဆိုင်ရာ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ရေးဂိမ်း (tactical first-person shooter game) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် Counter-Strike စီးရီး၏ ပထမဆုံးသော ဂိမ်းဖြစ်သည်။ ဤဂိမ်းတွင် အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရေးအဖွဲ့ (Counter-Terrorists) နှင့် အကြမ်းဖက်သမားအဖွဲ့ (Terrorists) ဟူ၍ အသင်းနှစ်သင်းသည် သတ်မှတ်ထားသော ရည်မှန်းချက်များကို အောင်မြင်အောင် လုပ်ဆောင်ရသည့် ပုံစံများဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်ကစားကြရသည်။ အဓိက ရည်မှန်းချက်များမှာ ဗုံးရှင်းလင်းခြင်းနှင့် ဓားစာခံများကို ကယ်တင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့ကို သတ်မှတ်ထားသော မြေပုံများ (maps) ပေါ်တွင် ကစားကြရသည်။ ကစားသမားများသည် ဂိမ်းစတင်ချိန်တွင် ဓားတစ်လက်နှင့် ပစ္စတိုသေနတ်တစ်လက်သာ ပါရှိသော်လည်း၊ ရန်သူများကို ဖယ်ရှားခြင်း သို့မဟုတ် ရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းတို့မှ ရရှိလာသော ငွေကြေးများကို အသုံးပြု၍ ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် လက်နက်များနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာများကို ဝယ်ယူနိုင်ပါသည်။ ကစားသမားတစ်ဦး ဂိမ်းအတွင်း ဖယ်ရှားခံလိုက်ရပါက (သေဆုံးသွားပါက) ထိုပွဲစဉ် (round) ပြီးဆုံးသည်အထိ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကစားခွင့် (respawn) ရရှိမည် မဟုတ်ပါ။ Minh Le နှင့် Jess Cliffe တို့သည် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ ဂိမ်းတစ်ခုကို ဖန်တီးရန် စီစဉ်ခဲ့ကြပြီး၊ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းများ စတင်ကာ ပထမဆုံးသော beta ဗားရှင်းအချို့ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ ကနဦးဂိမ်းဗားရှင်းသည် Half-Life ဂိမ်းအတွက် ပြုပြင်မွမ်းမံဖန်တီးထားသည့် ပုံစံ (mod) တစ်ခုအဖြစ် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ များစွာသော လူကြိုက်များမှုနှင့် စိတ်ဝင်စားမှုများကို ရရှိခဲ့ရာ Valve ကုမ္ပဏီ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် Valve သည် အဆိုပါဂိမ်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအခွင့်အရေး (intellectual property) ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး Le နှင့် Cliffe တို့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ဂိမ်းဖန်တီးမှု ပြီးစီးသွားပြီးနောက်၊ Counter-Strike ဂိမ်းကို Valve မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် Microsoft Windows အတွက် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် Xbox၊ OS X နှင့် Linux ပလက်ဖောင်းများအတွက်လည်း ပြန်လည်မွမ်းမံထုတ်လုပ်ထားသည့် ဗားရှင်းများစွာ ထွက်ရှိလာခဲ့သည်။ Counter-Strike ဂိမ်းသည် ထွက်ရှိလာချိန်မှစ၍ ဝေဖန်သုံးသပ်သူများထံမှ ကောင်းမွန်သော တုံ့ပြန်မှုများကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ ကစားပုံစံ (gameplay) အပြင် အဖွဲ့လိုက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် မဟာဗျူဟာပိုင်းကို အလေးပေးထားမှုတို့အတွက် ချီးကျူးခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းကို သြဇာအရှိဆုံး ပထမလူအမြင်ဖြင့် ကစားရသည့် သေနတ်ပစ်ဂိမ်းများ (first-person shooters) အနက် တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး၊ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ လက်တွေ့ကျပြီး နည်းဗျူဟာမြောက် ချဉ်းကပ်မှုများအတွက်လည်း ထင်ရှားသည်။ ဤဂိမ်းသည် အလွန်အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး မိတ္တူပေါင်း သန်းနှင့်ချီ ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ဤအောင်မြင်မှုကြောင့် နောက်ဆက်တွဲ ဂိမ်းဗားရှင်းများစွာ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် Counter-Strike: Condition Zero ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းမှာ တစ်ဦးတည်း ကစားနိုင်သော ဇာတ်လမ်းပုံစံ (single-player campaign) ဂိမ်းတစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း ဝေဖန်မှုအမျိုးမျိုး (ကောင်းမွန်သည်ဟူသော အမြင်နှင့် အားနည်းချက်ရှိသည်ဟူသော အမြင်များ) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် Valve ကုမ္ပဏီ၏ Source engine ကို အသုံးပြုထားသည့် Counter-Strike: Source ထွက်ရှိလာခဲ့ပြီး၊ ယင်းတွင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ရုပ်ထွက်ပိုင်းနှင့် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ အခြေခံသဘောတရားများ (physics) ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Counter-Strike: Global Offensive ကို မိတ်ဆက်ခဲ့ရာ၊ ၎င်းသည် ဂိမ်းစီးရီးတစ်ခုလုံးအတွက် ဂိမ်းကစားပုံစံအသစ်များနှင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကစားသမားတွဲဖက်ပေးသည့်စနစ် (matchmaking) တို့ကို ယူဆောင်လာပေးခဲ့သည်။ Source 2 engine ဖြင့် ဖန်တီးထားသည့် Counter-Strike 2 ကိုမူ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် Global Offensive အတွက် အဆင့်မြှင့်တင်မှု (update) တစ်ခုအနေဖြင့် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ [[ကဏ္ဍ:ဝင်းဒိုး ဂိမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] iezf0w5k2e6ngmayz22k3ru3k4bgo4v 0 293715 1061716 2026-11-05T11:39:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " ယခုရှိမ (屋久島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ အိုးဆုမိကျွန်းစုရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061716 wikitext text/x-wiki ယခုရှိမ (屋久島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ အိုးဆုမိကျွန်းစုရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် ယခုရှိမလေဆိပ်သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် ယခုရှိမမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ရုပ်ပုံများ== ==ရာသီဥတု== ==ကိုးကား== {{reflist}} 2gvd0fyskya16o6lv1hbaozbjvuj2p2 1061717 1061716 2026-11-05T11:40:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1061717 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = Yakushima | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = Landsat image of Yakushima | image_size = | nickname = | location = [[East China Sea]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = Location in Japan (with southern islands in inset) | archipelago = [[Ryukyu Islands]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[Mount Miyanoura]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} ယခုရှိမ (屋久島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ အိုးဆုမိကျွန်းစုရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် ယခုရှိမလေဆိပ်သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် ယခုရှိမမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ရုပ်ပုံများ== ==ရာသီဥတု== ==ကိုးကား== {{reflist}} 9mshhaw46eaxcwh7h84bpc4c81y960p