ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 10 2722 1061881 1061115 2026-11-06T05:24:19Z Salai Rungtoi 22844 updated recent news 1061881 wikitext text/x-wiki {{သတင်းများ/ပုံ | image = Leopardus_tilcayo_(5x3_cropped).jpg | width = | caption = မျိုးစိတ်သစ် တယ်ကာယိုကြောင် | title = | alt = | link = | border = no <!-- only set if image has a light background --> | caption align = left }} *<!--နိုဝင်ဘာ ၅-->[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇|'''ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ''']] ကျင်းပမည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ *<!--စက်တင်ဘာ ၂၉--> [[ကျောက်တော်မြို့]]ရှိ [[ကစ္ဆပနဒီ|ကစ္ဆပနဒီတံတား]]ဝန်းကျင်နှင့် အိန္ဒိယဈေးကို '''[[ကျောက်တော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လေကြောင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု]]'''ကြောင့် အရပ်သား ၅၀ ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက်သေဆုံးကာ ထိခိုက်သူ ၆၀ နီးပါးရှိကြောင်း [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သတင်းထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ *<!--စက်တင်ဘာ ၂၈--> [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]၊ [[လောင်းလုံးမြို့နယ်]]နှင့် [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]တို့တွင် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုကြောင့် '''[[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ ရေကြီးမှု|တောင်ပြိုကျမှုများနှင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများ]]''' ဖြစ်ပွားကာ သေဆုံးသူ (၃၂) ဦးအထိ ရှိလာသည်။ *<!--စက်တင်ဘာ ၁၉--> ကျားကြောင်မျိုးစိတ်သစ်ဖြစ်သော '''[[တယ်ကာယိုကြောင်]]''' ''(ဘေးပုံ)'' အား တရားဝင် ဖော်ထုတ်အသိအမှတ်ပြုလိုက်ပြီဖြစ်သည်။ * '''[[နန်စီ ဂရေးစ် ရိုမန် အာကာသ တယ်လီစကုပ်|နန်စီဂရေးစ်ရိုမန် အာကာသတယ်လီစကုပ်]]'''ကို [[နာဆာ]]က နေနှင့်ကမ္ဘာကြားရှိ ပတ်လမ်းသို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ '''[[၂၀၂၆|ဖြစ်ပွားနေဆဲ]]''': [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ([[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အချိန်မှတ်တမ်းများ]])၊ [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] ([[၂၀၂၆ လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ |လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ]])၊ [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း| ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲ]] '''[[၂၀၂၆|လတ်တလောကွယ်လွန်သူများ]]''': [[ပတ်ထရစ် စတျူးဝပ်]]၊ [[ချမ်းမြေ့ဆရာတော်]]၊ [[ကိုင်ဇာ]]၊ [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]] <noinclude> {{documentation}} </noinclude> 76rc8h05sfdlh19q1wq38u02ypc2orn 0 3497 1061925 962876 2026-11-06T08:52:25Z ~2026-58837-35 150457 /* စာပေကျမ်းဂန်များမှ ကိန္နရီ၊ ကိန္နရာ */ 1061925 wikitext text/x-wiki [[File:031 Kinnara (9214609872).jpg | thumb | ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ကိန္နရာ မောင်နှံရုပ်တု]] ကိန္နရာဆိုသည်မှာ [[အဘိဓာန် ဋီကာ]]တွင် "အဿမုခ, နယသဒိသတ္တာ၊ ဣစ္ဆိတော နရော၊ နယသဒိသ သရီရတာဝါ ကိန္နရော၊ ဧတာဒေဝ ယောယောနိယော"ဟု ဖွင့်သည်။<ref>အဘိဓာန် ဋီကာ</ref>အဓိပ္ပာယ်မှာ မြင်း၏မျက်နှာနှင့်တူသော မျက်နှာရှိ၍ လူနှင့်တူသော ကိုယ်လက်အင်္ဂါရှိသော သတ္တဝါဟူ၍ဖြစ်သည်။ မြင်း၏မျက်နှာ၊ လူ၏ကိုယ်ရှိသကဲ့သို့ လူမျက်နှာ မြင်း၏ကိုယ်ရှိသော ကိန္နရာလည်းရှိသည်ဟုဆိုသည်။<ref>ပေမူ၊ မုံရွေးဆရာတော်မှတ်စု။</ref> ကိန္နရာသည် အထီးဖြစ်၍ [[ကိန္နရီ]]သည် အမဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာစာပေများနှင့်အတူ ပေါ်ပေါက်လာသော ကိန္နရာဟူသော သတ္တဝါတစ်မျိုးသည် ဗုဒ္ဓဘာသာပျံ့နှံ့သွားခြင်းနှင့်အတူ နိုင်ငံအသီးသီးသို့ ရောက်ရှိသွားရာ ထိုနိုင်ငံများသည် မိမိနိုင်ငံ၏ ဓလေ့စရိုက်နှင့်ကိုက်ညီအောင် ကိန္နရာကို ပြန်လည်ဖန်တီးကြသည်။ နိုင်ငံယဉ်ကျေးမှုနှင့်လိုက်အောင် အနုပညာလက်ရာဖြင့် မွမ်းမံကြရာမှ ကိန္နရာဟန်အသီးသီးဖြစ်လာသည်။<ref>ကိန္နရီကိန္နရာ၊ နဝရတ်ကိုးသွယ်၊ တက္ကသိုလ်မောင်မောင်ကြီး၊ စာ-၂၆၄။</ref> == ကိန္နရာရှစ်မျိုး== * ၁။ ဒေဝကိန္နရာ * ၂။ စန္ဒကိန္နရာ * ၃။ ဒုမကိန္နရာ * ၄။ ဒဏ္ဍမာဏဝိကကိန္နရာ * ၅။ ကောန္တကိန္နရာ * ၆။ သကုဏကိန္နရာ * ၇။ ကဏ္ဏပါဝုရဏကိန္နရာ * ၈။ ကိမ္ပုရိသကိန္နရာ ဟူ၍ ကိန္နရာရှစ်မျိုးရှိသည်။<ref>အသီတိနိပါတ်၊ မဟာကုဏာလဇာတ်</ref> ==အသွင်သဏ္ဌာန်== ကိမ္ပုရိသကိန္နရာသည် မြင်း၏မျက်နှာနှင့်တူသောမျက်နှာ၊ လူနှင့်တူသော ကိုယ်လက်အင်္ဂါရှိသော စိုးစဉ်းလူနှင့်တူသော ကိန္နရာမျိုးဖြစ်သည်။ ထိုကိန္နရာမျိုးသည် ဂန္ဓဗ္ဗနတ်မျိုးဖြစ်သောကြောင့် ဒေဝကိန္နရာဟုလည်းခေါ်ကြသည်။ ဒုမကိန္နရာ၊ စန္ဒကိန္နရာတို့၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်သည် ရွှေဖြင့်ပြီးသော [[ဘယက်]]၊ [[လည်မာ]]၊ [[ဒွါဒရာ]]၊ [[ခါးကြိုး]]၊ [[ခြူးမျိုးရှက်ဆိုင်း]]၊ [[သင်တိုင်း]]၊ [[နားတောင်း]]အစရှိသော တန်ဆာတို့ဖြင့် တင့်တယ်စွာ ဆင်ထားသော ငှက်ကိုယ်၊ လူ့ဦးခေါင်းမျက်နှာဖြင့် ကိန္နရာမျိုးဖြစ်သည်။ ==ဒေသ၊ သက်တမ်းနှင့် ဓလေ့စရိုက်== ကိန္နရာတို့ကို ဟိမဝန္တာဒေသအနီးအနားရှိ တောကြီးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="ဘလ္လာတိယဇာတ်">ဘလ္လာတိယဇာတ်</ref><ref>တက္ကာရိယဇာတ်</ref><ref>အဌသဒ္ဒဇာတ်</ref><ref>စန္ဒကိန္နရာဇာတ်</ref>လူတို့ အနှစ်တစ်ရာသက်တမ်းတွင် ကိန္နရာတို့သည် အနှစ်တစ်ထောင်သက်တမ်းရှိသည်ဟုဆိုသည်။<ref name="ဘလ္လာတိယဇာတ်"/> ကိန္နရာတို့သည် လူစကားပြောတတ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ သို့သော် အရာမရောက်က စကားမဆိုဘဲ နှုတ်ဆိတ်၍သာနေကြသည်။<ref>စွယ်စုံကျော်ထင်ကျမ်း၊ ပုစ္ဆာအမှတ် ၄၁၁။</ref><ref>အင်္ဂုတ္ထိုဒုက နိပါတ်၊ အဌကထာ။</ref> ကိန္နရာများသည် အတီးအမှုတ်၊ အကအခုန် တတ်သည်။ ကိန္နရာများသည် ရေကိုကြောက်တတ်သည်။ မြစ်၊ ချောင်း၊မြောင်းများ ရေပြည့်လျှံလျင် မကူးဝံ့ပေ။ ရေကျသည်အထိ စောင့်ဆိုင်းတတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref>မဟာဝင်</ref> ==စာပေကျမ်းဂန်များမှ ကိန္နရီ၊ ကိန္နရာ== * ဝေဿဝဏ္ဏ(ကုဝေရ)နတ်မင်းကြီးစံရာ kamasutra အာဠကမန္ဒာ၊ ဝီသာဏမြို့၊ ဓရဏီရေကန်တွင်လည်း လှံတံ တောင်ဝှေး စွဲကိုင်သည့် ဒဏ္ဍမာဏဝိကကိန္နရာမျိုး တို့ရှိကြသည်။<ref>အာဋာနာဒိယသုတ်</ref> * ပါဋလိပုတ်ပြည်သား တောသွားမုဆိုးတို့သည် ကိန္နရီကို လက်ရဖမ်းမိဖူးသည်။<ref>သာရတ္ထ ဒီပနီဋီကာ</ref>ထို ကိန္နရီမနှင့် လူသားမုဆိုးတစ်ဦး အကြောင်းပါကာ တိဿ နှင့် သုမန မည်သော သားနှစ်ဦးကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ထိုသားနှစ်ဦးသည် ဝရုဏရဟန္တာ ထံတွင် တပည့်ခံ၍ ရဟန်းပြုသည်။ တိဿရဟန္တာ နှင့် သုမိတ္တာရဟန္တာ ဖြစ်လာသည်။ တိဿရဟန္တာ(ကောန္တပုတ္တတိဿထေရ်)သည် သိရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး လက်ထက်တွင် [[ပရိနိဗ္ဗာန်စံ]]သည်။ ပရိနိဗ္ဗာန်စံသည့်အခါ [[လောင်တိုက်]]၊ တလား၊ အဆောက်အဦများမှာ လက်ဝဲလင်္ကျာ ကိန္နရီမရုပ်များ ဆင်ယင်ထားကြသည်။ ထို့ကြောင့် နောက်ပိုင်းဘုန်းကြီးပျံများတွင် လောင်တိုက်၊တလား တို့၌ ကောန္တကိန္နရီရုပ်များကို ထုလုပ်ကြသည်။ * [[မန်လည်ဆရာတော်]]၏ [[မဃဒေဝလင်္ကာသစ်]] တွင် `ဟေမာလယ၊ တောမြိုင်ဝက၊ ဒေဝစန္ဒ၊ သကုဏနှင့်၊ ဒုမကောန္တ၊ ထိုပြီအပ၊ ကဏ္ဏပါဝု၊ အစပြုသား၊ လူ့ကိုယ် လူ့လက်၊ လူ့မျက်ခွက်နှင့်၊ တချက်ရုပ်ဆောင်း၊ မြင်းခေါင်းတူလှည့်၊ ငှက်၏ကိုယ်မှာ၊ လူမျက်နှာက၊ လူဝါလူသွင်၊ ဆံပင်နောက်လန်၊ ယမံငယ်သွေး၊ ငှက်မွှေးတောင်ပေါက်၊ ရွယ်မဖောက်ဘဲ´စသည်ဖြင့် စပ်ဆိုထားသည်။ * ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားစာတမ်းတွင်လည်း ငါးထပ်ကြီးဒါယကာမင်းလက်ထက် အနောက်သလ္လာဝတီမြစ်၌ ကိန္နရာတစ်ကောင် မျောလာ၍ ဆယ်ယူရဘူးသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုသဘောကို လက်ဝဲ သုန္ဒရ အမတ်က ဝိနိစ္ဆယပကာသနီ ဓမ္မသတ်လင်္ကာ နိဂုံး၌ ""နတ်ကိန္နရာ၊ ဟေဝန္တာက၊ ချိန်ခါရေဦး၊ မျောလာဘူးဟု၊ ချီးကျူးကျေညာ၊ ထင်ရှားစွာသား၊ သလ္လာဝတီ၊ ရေသီတာလျှမ်း၊ ထိုမြစ်ကမ်းမှ၊"" စသည်ဖြင့် ရေးစပ်ထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ထိုမင်းလက်ထက် တောင်ဖီလာဆရာတော် ရေးသားသည့် ရာဇမနိ စူလာ ကျောက်စာတွင် "[[အသောကမင်းကြီး]]သည် ကိန္နရာတို့၏ ကခြင်း၊ သီခြင်းတို့ကို ကြည့်နာတော်မူလိုသည်ဖြစ်၍ ဟိမဝန္တာတောသို့ လက်စွပ်တော်ကို လွတ်တော်မူလျင်၊ မင်း၏အာဏာကြောင့် လာ၍ က လာကုန်သော ပက္ခိကိန္နရာ( ကိန္နရာရှစ်မျိုးတွင် မပါဝင်သော အခြားအမျိုးအစားတစ်မျိုးဟု ယူဆရ<ref>ကိန္နရီကိန္နရာ၊ နဝရတ်ကိုးသွယ်၊ တက္ကသိုလ်မောင်မောင်ကြီး၊ စာ-၂၆၆။</ref>)တို့၏ အရုပ် သဏ္ဌာန်သည် ရွှေအတိပြီးသော အမြီးအတောင် ဘယက်တို့ဖြင့် ဆင်ယင်၍ ကစေ၏။"ဟု ပါရှိသည်။<ref>ရာဇမနိ စူလာကျောက်စာ</ref> ==မြန်မာနှင့် ကိန္နရာ== * ကိန္နရာများသည် နူးညံ့သည့် အမူအရာရှိခြင်း၊ ပန်းဝတ်ဆံကိုသာ စားသုံးခြင်း၊ ငါးပါးသော အဆင်းအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊ ဘုရားပွင့်တော်မူသည့်နေ့တွင် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ကခုန်မြူးတူးခြင်း စသော မင်္ဂလာများကြောင့် မြန်မာမင်းများ၏ ရာဇပလ္လင် ဥကင်လက်ဝဲ၊ လက်ျာတွင် ကိန္နရာကနေသည့်အသွင် ထုလုပ်ကြသည်။ * မြန်မာဗေဒင်ကျမ်း ၁၂-ရာသီတွင် မေထုန်ရာသီအိမ်၌ ကိန္နရာဖိုမအရုပ်နှင့် အမှတ်အသားပြုထားသည်။ * [[ကယား]]လူမျိုးများသည် ကိန္နရာ၊ ကိန္နရီများမှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွား လာသည်ဟု မိမိတို့ကိုယ်ကို ယူဆကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ကယားပြည် ငွေတောင်ပေါ်တွင်လည်း နေခဲ့ကြသည်ဟုဆိုသည်။ ၎င်းတို့၏ အလံ၌ အလယ်ဗဟိုတွင် ကိန္နရာရုပ်ကို ဂုဏ်ပြုသည့်သဘော ထည့်သွင်းထားသည်။ ကယားတိုင်းရင်းသားများ၏ နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ၌ ကိန္နရာ အက ကလေ့ရှိသည်။ * [[ရှမ်း]]တိုင်းရင်းသားများ၏ နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ၌ ကိန္နရာ အက ကလေ့ရှိသည်။ * [[မွန်]]ဘာသာဖြင့် ကိန္နရာကို ကောန်နှောင် ဟုခေါ်သည်။ * ==အနုပညာလက်ရာဟန်== ===အိန္ဒိယဟန်=== အဇန္တလိုဏ်ဂူမှ [[ပန်းချီ]]ပုံများအရ အိန္ဒိယကိန္နရာသည် ကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် လူပကတိအတိုင်း အဆင်တန်ဆာများကို ဆင်မြန်းထား၍ ပေါင်နှင့် ခြေထောက်မှာ ငှက်ပေါင်၊ ငှက်ခြေဖြစ်သည်။ အမြီးမှာ ဖောင်းဖောင်းပွပွနှင့် ဥဒေါင်းမြီးကဲ့သို့ရှိသည်။ ပျံဝဲနိုင်လောက်သော အတောင်နှစ်ဖက်ရှိသည်။<ref>ကိန္နရီကိန္နရာ၊ နဝရတ်ကိုးသွယ်၊ တက္ကသိုလ်မောင်မောင်ကြီး၊ စာ-၂၇၀။</ref> ===ယိုးဒယားဟန်=== ယိုးဒယားဟန်သည် အိန္ဒိယဟန်နှင့်မတူ ကွဲပြားသည်။ မျက်နှာသွင်ပြင် ချပ်ဝတ်တန်ဆာကအစ ယိုးဒယားဆန်သည့် ယိုးဒယားပန်းခက် ပန်းနွယ်တို့ဖြင့်အလှဆင်ထားသည်။<ref>ကိန္နရီကိန္နရာ၊ နဝရတ်ကိုးသွယ်၊ တက္ကသိုလ်မောင်မောင်ကြီး၊ စာ-၂၇၁။</ref> ===အခြားဟန်အမျိုးမျိုး=== တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ကမ္ဗောဇ ရှမ်း၊ တိဗက်၊ မွန် ဟန်အမျိုးမျိုးရှိသည်။ ===မြန်မာဟန်=== မြန်မာဟန် ကိန္နရာမှာ ငှက်ကိန္နရာအမျိုးအစားသာဖြစ်သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်မှတ်တမ်းများအရ ကိန္နရာနှစ်မျိုးနှစ်စားကို တွေ့ရသော်လည်း မြန်မာ့မျက်စိဖြင့် အစပ်တည့်သည့် ငှက်ကိန္နရာအမျိုးအစားကိုသာ အသုံးများခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၀၅ခုနှစ်၊ ဟံသာဝတီရောက်မင်းလက်ထက်တွင် ဂေါ်ရခေါင်မြို့၌ စာရေးကြီး လမ္ဘာဒရနှင့် ပညာရှိ ကဝိစန္ဒရ ပုဏ္ဏားတို့က ဘင်္ဂါလီဘာသာဖြင့် ရုပ်ပုံစာတမ်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ထိုရုပ်ပုံစာတမ်းများကို အလျား ၁-တောင် ၂-မိုက်ခန့်၊ အနံ ၁-ထွာခန့်ရှိသော ကရမက်သစ်ခေါက်ပုရပိုဒ်ပေါ်တွင် ရေး၍ ဆက်သလာသည်။ ထိုပုရပိုဒ်တွင်ပါရှိသည့် ကိန္နရာပုံစံမှာ ငှက် သဏ္ဌာန်ရေးပြီးလျင် လူဦးခေါင်းမျက်နှာတပ်သည့် သကုဏကိန္နရာမျိုးတစ်ပုံ၊ လူရုပ်တွင် မြင်း၏မျက်နှာကဲ့သို့ ရှည်သောမျက်နှာတပ်၍ရေးသော ကိမ္ပုရိသအမျိုးတစ်ပုံ နှစ်မျိုးဖြစ်သည်။<ref>ကိန္နရီကိန္နရာ၊ နဝရတ်ကိုးသွယ်၊ တက္ကသိုလ်မောင်မောင်ကြီး၊ စာ-၂၇၂။</ref> == ကျမ်းကိုး == {{Reflist|2}} {{၃၁-ဘုံ}} [[ကဏ္ဍ:ဒဏ္ဍာရီလာငှက်များ]] [[Category:၃၁-ဘုံ]] [[Category:ယဉ်ကျေးမှု]] [[Category:ဘာသာရေး]] 2elrdt5kczy8e5zyl3c993ugp9ypbz0 1061937 1061925 2026-11-06T10:53:56Z Kyaw Myo Aung 103978 [[Special:Contributions/~2026-58837-35|~2026-58837-35]] ([[User talk:~2026-58837-35|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1061925|1061925]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061937 wikitext text/x-wiki [[File:031 Kinnara (9214609872).jpg | thumb | ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ကိန္နရာ မောင်နှံရုပ်တု]] ကိန္နရာဆိုသည်မှာ [[အဘိဓာန် ဋီကာ]]တွင် "အဿမုခ, နယသဒိသတ္တာ၊ ဣစ္ဆိတော နရော၊ နယသဒိသ သရီရတာဝါ ကိန္နရော၊ ဧတာဒေဝ ယောယောနိယော"ဟု ဖွင့်သည်။<ref>အဘိဓာန် ဋီကာ</ref>အဓိပ္ပာယ်မှာ မြင်း၏မျက်နှာနှင့်တူသော မျက်နှာရှိ၍ လူနှင့်တူသော ကိုယ်လက်အင်္ဂါရှိသော သတ္တဝါဟူ၍ဖြစ်သည်။ မြင်း၏မျက်နှာ၊ လူ၏ကိုယ်ရှိသကဲ့သို့ လူမျက်နှာ မြင်း၏ကိုယ်ရှိသော ကိန္နရာလည်းရှိသည်ဟုဆိုသည်။<ref>ပေမူ၊ မုံရွေးဆရာတော်မှတ်စု။</ref> ကိန္နရာသည် အထီးဖြစ်၍ [[ကိန္နရီ]]သည် အမဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာစာပေများနှင့်အတူ ပေါ်ပေါက်လာသော ကိန္နရာဟူသော သတ္တဝါတစ်မျိုးသည် ဗုဒ္ဓဘာသာပျံ့နှံ့သွားခြင်းနှင့်အတူ နိုင်ငံအသီးသီးသို့ ရောက်ရှိသွားရာ ထိုနိုင်ငံများသည် မိမိနိုင်ငံ၏ ဓလေ့စရိုက်နှင့်ကိုက်ညီအောင် ကိန္နရာကို ပြန်လည်ဖန်တီးကြသည်။ နိုင်ငံယဉ်ကျေးမှုနှင့်လိုက်အောင် အနုပညာလက်ရာဖြင့် မွမ်းမံကြရာမှ ကိန္နရာဟန်အသီးသီးဖြစ်လာသည်။<ref>ကိန္နရီကိန္နရာ၊ နဝရတ်ကိုးသွယ်၊ တက္ကသိုလ်မောင်မောင်ကြီး၊ စာ-၂၆၄။</ref> == ကိန္နရာရှစ်မျိုး== * ၁။ ဒေဝကိန္နရာ * ၂။ စန္ဒကိန္နရာ * ၃။ ဒုမကိန္နရာ * ၄။ ဒဏ္ဍမာဏဝိကကိန္နရာ * ၅။ ကောန္တကိန္နရာ * ၆။ သကုဏကိန္နရာ * ၇။ ကဏ္ဏပါဝုရဏကိန္နရာ * ၈။ ကိမ္ပုရိသကိန္နရာ ဟူ၍ ကိန္နရာရှစ်မျိုးရှိသည်။<ref>အသီတိနိပါတ်၊ မဟာကုဏာလဇာတ်</ref> ==အသွင်သဏ္ဌာန်== ကိမ္ပုရိသကိန္နရာသည် မြင်း၏မျက်နှာနှင့်တူသောမျက်နှာ၊ လူနှင့်တူသော ကိုယ်လက်အင်္ဂါရှိသော စိုးစဉ်းလူနှင့်တူသော ကိန္နရာမျိုးဖြစ်သည်။ ထိုကိန္နရာမျိုးသည် ဂန္ဓဗ္ဗနတ်မျိုးဖြစ်သောကြောင့် ဒေဝကိန္နရာဟုလည်းခေါ်ကြသည်။ ဒုမကိန္နရာ၊ စန္ဒကိန္နရာတို့၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်သည် ရွှေဖြင့်ပြီးသော [[ဘယက်]]၊ [[လည်မာ]]၊ [[ဒွါဒရာ]]၊ [[ခါးကြိုး]]၊ [[ခြူးမျိုးရှက်ဆိုင်း]]၊ [[သင်တိုင်း]]၊ [[နားတောင်း]]အစရှိသော တန်ဆာတို့ဖြင့် တင့်တယ်စွာ ဆင်ထားသော ငှက်ကိုယ်၊ လူ့ဦးခေါင်းမျက်နှာဖြင့် ကိန္နရာမျိုးဖြစ်သည်။ ==ဒေသ၊ သက်တမ်းနှင့် ဓလေ့စရိုက်== ကိန္နရာတို့ကို ဟိမဝန္တာဒေသအနီးအနားရှိ တောကြီးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="ဘလ္လာတိယဇာတ်">ဘလ္လာတိယဇာတ်</ref><ref>တက္ကာရိယဇာတ်</ref><ref>အဌသဒ္ဒဇာတ်</ref><ref>စန္ဒကိန္နရာဇာတ်</ref>လူတို့ အနှစ်တစ်ရာသက်တမ်းတွင် ကိန္နရာတို့သည် အနှစ်တစ်ထောင်သက်တမ်းရှိသည်ဟုဆိုသည်။<ref name="ဘလ္လာတိယဇာတ်"/> ကိန္နရာတို့သည် လူစကားပြောတတ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ သို့သော် အရာမရောက်က စကားမဆိုဘဲ နှုတ်ဆိတ်၍သာနေကြသည်။<ref>စွယ်စုံကျော်ထင်ကျမ်း၊ ပုစ္ဆာအမှတ် ၄၁၁။</ref><ref>အင်္ဂုတ္ထိုဒုက နိပါတ်၊ အဌကထာ။</ref> ကိန္နရာများသည် အတီးအမှုတ်၊ အကအခုန် တတ်သည်။ ကိန္နရာများသည် ရေကိုကြောက်တတ်သည်။ မြစ်၊ ချောင်း၊မြောင်းများ ရေပြည့်လျှံလျင် မကူးဝံ့ပေ။ ရေကျသည်အထိ စောင့်ဆိုင်းတတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref>မဟာဝင်</ref> ==စာပေကျမ်းဂန်များမှ ကိန္နရီ၊ ကိန္နရာ== * ဝေဿဝဏ္ဏ(ကုဝေရ)နတ်မင်းကြီးစံရာ အာဠကမန္ဒာ၊ ဝီသာဏမြို့၊ ဓရဏီရေကန်တွင်လည်း လှံတံ တောင်ဝှေး စွဲကိုင်သည့် ဒဏ္ဍမာဏဝိကကိန္နရာမျိုး တို့ရှိကြသည်။<ref>အာဋာနာဒိယသုတ်</ref> * ပါဋလိပုတ်ပြည်သား တောသွားမုဆိုးတို့သည် ကိန္နရီကို လက်ရဖမ်းမိဖူးသည်။<ref>သာရတ္ထ ဒီပနီဋီကာ</ref>ထို ကိန္နရီမနှင့် လူသားမုဆိုးတစ်ဦး အကြောင်းပါကာ တိဿ နှင့် သုမန မည်သော သားနှစ်ဦးကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ထိုသားနှစ်ဦးသည် ဝရုဏရဟန္တာ ထံတွင် တပည့်ခံ၍ ရဟန်းပြုသည်။ တိဿရဟန္တာ နှင့် သုမိတ္တာရဟန္တာ ဖြစ်လာသည်။ တိဿရဟန္တာ(ကောန္တပုတ္တတိဿထေရ်)သည် သိရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး လက်ထက်တွင် [[ပရိနိဗ္ဗာန်စံ]]သည်။ ပရိနိဗ္ဗာန်စံသည့်အခါ [[လောင်တိုက်]]၊ တလား၊ အဆောက်အဦများမှာ လက်ဝဲလင်္ကျာ ကိန္နရီမရုပ်များ ဆင်ယင်ထားကြသည်။ ထို့ကြောင့် နောက်ပိုင်းဘုန်းကြီးပျံများတွင် လောင်တိုက်၊တလား တို့၌ ကောန္တကိန္နရီရုပ်များကို ထုလုပ်ကြသည်။ * [[မန်လည်ဆရာတော်]]၏ [[မဃဒေဝလင်္ကာသစ်]] တွင် `ဟေမာလယ၊ တောမြိုင်ဝက၊ ဒေဝစန္ဒ၊ သကုဏနှင့်၊ ဒုမကောန္တ၊ ထိုပြီအပ၊ ကဏ္ဏပါဝု၊ အစပြုသား၊ လူ့ကိုယ် လူ့လက်၊ လူ့မျက်ခွက်နှင့်၊ တချက်ရုပ်ဆောင်း၊ မြင်းခေါင်းတူလှည့်၊ ငှက်၏ကိုယ်မှာ၊ လူမျက်နှာက၊ လူဝါလူသွင်၊ ဆံပင်နောက်လန်၊ ယမံငယ်သွေး၊ ငှက်မွှေးတောင်ပေါက်၊ ရွယ်မဖောက်ဘဲ´စသည်ဖြင့် စပ်ဆိုထားသည်။ * ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားစာတမ်းတွင်လည်း ငါးထပ်ကြီးဒါယကာမင်းလက်ထက် အနောက်သလ္လာဝတီမြစ်၌ ကိန္နရာတစ်ကောင် မျောလာ၍ ဆယ်ယူရဘူးသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုသဘောကို လက်ဝဲ သုန္ဒရ အမတ်က ဝိနိစ္ဆယပကာသနီ ဓမ္မသတ်လင်္ကာ နိဂုံး၌ ""နတ်ကိန္နရာ၊ ဟေဝန္တာက၊ ချိန်ခါရေဦး၊ မျောလာဘူးဟု၊ ချီးကျူးကျေညာ၊ ထင်ရှားစွာသား၊ သလ္လာဝတီ၊ ရေသီတာလျှမ်း၊ ထိုမြစ်ကမ်းမှ၊"" စသည်ဖြင့် ရေးစပ်ထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ထိုမင်းလက်ထက် တောင်ဖီလာဆရာတော် ရေးသားသည့် ရာဇမနိ စူလာ ကျောက်စာတွင် "[[အသောကမင်းကြီး]]သည် ကိန္နရာတို့၏ ကခြင်း၊ သီခြင်းတို့ကို ကြည့်နာတော်မူလိုသည်ဖြစ်၍ ဟိမဝန္တာတောသို့ လက်စွပ်တော်ကို လွတ်တော်မူလျင်၊ မင်း၏အာဏာကြောင့် လာ၍ က လာကုန်သော ပက္ခိကိန္နရာ( ကိန္နရာရှစ်မျိုးတွင် မပါဝင်သော အခြားအမျိုးအစားတစ်မျိုးဟု ယူဆရ<ref>ကိန္နရီကိန္နရာ၊ နဝရတ်ကိုးသွယ်၊ တက္ကသိုလ်မောင်မောင်ကြီး၊ စာ-၂၆၆။</ref>)တို့၏ အရုပ် သဏ္ဌာန်သည် ရွှေအတိပြီးသော အမြီးအတောင် ဘယက်တို့ဖြင့် ဆင်ယင်၍ ကစေ၏။"ဟု ပါရှိသည်။<ref>ရာဇမနိ စူလာကျောက်စာ</ref> ==မြန်မာနှင့် ကိန္နရာ== * ကိန္နရာများသည် နူးညံ့သည့် အမူအရာရှိခြင်း၊ ပန်းဝတ်ဆံကိုသာ စားသုံးခြင်း၊ ငါးပါးသော အဆင်းအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊ ဘုရားပွင့်တော်မူသည့်နေ့တွင် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ကခုန်မြူးတူးခြင်း စသော မင်္ဂလာများကြောင့် မြန်မာမင်းများ၏ ရာဇပလ္လင် ဥကင်လက်ဝဲ၊ လက်ျာတွင် ကိန္နရာကနေသည့်အသွင် ထုလုပ်ကြသည်။ * မြန်မာဗေဒင်ကျမ်း ၁၂-ရာသီတွင် မေထုန်ရာသီအိမ်၌ ကိန္နရာဖိုမအရုပ်နှင့် အမှတ်အသားပြုထားသည်။ * [[ကယား]]လူမျိုးများသည် ကိန္နရာ၊ ကိန္နရီများမှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွား လာသည်ဟု မိမိတို့ကိုယ်ကို ယူဆကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ကယားပြည် ငွေတောင်ပေါ်တွင်လည်း နေခဲ့ကြသည်ဟုဆိုသည်။ ၎င်းတို့၏ အလံ၌ အလယ်ဗဟိုတွင် ကိန္နရာရုပ်ကို ဂုဏ်ပြုသည့်သဘော ထည့်သွင်းထားသည်။ ကယားတိုင်းရင်းသားများ၏ နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ၌ ကိန္နရာ အက ကလေ့ရှိသည်။ * [[ရှမ်း]]တိုင်းရင်းသားများ၏ နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ၌ ကိန္နရာ အက ကလေ့ရှိသည်။ * [[မွန်]]ဘာသာဖြင့် ကိန္နရာကို ကောန်နှောင် ဟုခေါ်သည်။ * ==အနုပညာလက်ရာဟန်== ===အိန္ဒိယဟန်=== အဇန္တလိုဏ်ဂူမှ [[ပန်းချီ]]ပုံများအရ အိန္ဒိယကိန္နရာသည် ကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် လူပကတိအတိုင်း အဆင်တန်ဆာများကို ဆင်မြန်းထား၍ ပေါင်နှင့် ခြေထောက်မှာ ငှက်ပေါင်၊ ငှက်ခြေဖြစ်သည်။ အမြီးမှာ ဖောင်းဖောင်းပွပွနှင့် ဥဒေါင်းမြီးကဲ့သို့ရှိသည်။ ပျံဝဲနိုင်လောက်သော အတောင်နှစ်ဖက်ရှိသည်။<ref>ကိန္နရီကိန္နရာ၊ နဝရတ်ကိုးသွယ်၊ တက္ကသိုလ်မောင်မောင်ကြီး၊ စာ-၂၇၀။</ref> ===ယိုးဒယားဟန်=== ယိုးဒယားဟန်သည် အိန္ဒိယဟန်နှင့်မတူ ကွဲပြားသည်။ မျက်နှာသွင်ပြင် ချပ်ဝတ်တန်ဆာကအစ ယိုးဒယားဆန်သည့် ယိုးဒယားပန်းခက် ပန်းနွယ်တို့ဖြင့်အလှဆင်ထားသည်။<ref>ကိန္နရီကိန္နရာ၊ နဝရတ်ကိုးသွယ်၊ တက္ကသိုလ်မောင်မောင်ကြီး၊ စာ-၂၇၁။</ref> ===အခြားဟန်အမျိုးမျိုး=== တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ကမ္ဗောဇ ရှမ်း၊ တိဗက်၊ မွန် ဟန်အမျိုးမျိုးရှိသည်။ ===မြန်မာဟန်=== မြန်မာဟန် ကိန္နရာမှာ ငှက်ကိန္နရာအမျိုးအစားသာဖြစ်သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်မှတ်တမ်းများအရ ကိန္နရာနှစ်မျိုးနှစ်စားကို တွေ့ရသော်လည်း မြန်မာ့မျက်စိဖြင့် အစပ်တည့်သည့် ငှက်ကိန္နရာအမျိုးအစားကိုသာ အသုံးများခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၀၅ခုနှစ်၊ ဟံသာဝတီရောက်မင်းလက်ထက်တွင် ဂေါ်ရခေါင်မြို့၌ စာရေးကြီး လမ္ဘာဒရနှင့် ပညာရှိ ကဝိစန္ဒရ ပုဏ္ဏားတို့က ဘင်္ဂါလီဘာသာဖြင့် ရုပ်ပုံစာတမ်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ထိုရုပ်ပုံစာတမ်းများကို အလျား ၁-တောင် ၂-မိုက်ခန့်၊ အနံ ၁-ထွာခန့်ရှိသော ကရမက်သစ်ခေါက်ပုရပိုဒ်ပေါ်တွင် ရေး၍ ဆက်သလာသည်။ ထိုပုရပိုဒ်တွင်ပါရှိသည့် ကိန္နရာပုံစံမှာ ငှက် သဏ္ဌာန်ရေးပြီးလျင် လူဦးခေါင်းမျက်နှာတပ်သည့် သကုဏကိန္နရာမျိုးတစ်ပုံ၊ လူရုပ်တွင် မြင်း၏မျက်နှာကဲ့သို့ ရှည်သောမျက်နှာတပ်၍ရေးသော ကိမ္ပုရိသအမျိုးတစ်ပုံ နှစ်မျိုးဖြစ်သည်။<ref>ကိန္နရီကိန္နရာ၊ နဝရတ်ကိုးသွယ်၊ တက္ကသိုလ်မောင်မောင်ကြီး၊ စာ-၂၇၂။</ref> == ကျမ်းကိုး == {{Reflist|2}} {{၃၁-ဘုံ}} [[ကဏ္ဍ:ဒဏ္ဍာရီလာငှက်များ]] [[Category:၃၁-ဘုံ]] [[Category:ယဉ်ကျေးမှု]] [[Category:ဘာသာရေး]] 46v21kshw7fixjbnoc7nwtbcs1q2mxe 0 4478 1061737 955205 2026-11-05T15:12:41Z ~2026-58592-40 150425 1061737 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = မင်းတုန်းမင်း | image = -Mindon Min-2.JPG | title = ကုန်းဘောင်ဘုရင်၊ မင်းတုန်းမင်းသား၊ မင်းတုန်းမင်း | caption = | succession = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာ ဘုရင်]] | reign = ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၅၃ – ၁ အောက်တိုဘာ ၁၈၇၈ | coronation = ၆ ဇူလိုင် ၁၈၅၄ | cor-type = [[မင်းတုန်းမင်း နန်းတက်ခြင်း|နန်းတက်ခြင်း]] | predecessor = [[ပုဂံမင်း]] | regent = | reg-type = | successor = [[သီပေါမင်း]] | suc-type = | birth_name =မောင်လွင် | birth_date = {{birth date|1808|7|8|df=y}} | birth_place = [[အင်းဝ]]၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်နေပြည်တော်]] | death_date = {{death date and age|1878|10|1|1808|7|8|df=y}} | death_place = [[မန္တလေးမြို့]]၊ ကုန်းဘောင်နေပြည်တော် | spouse = [[စကြာဒေဝီ]] | spouse-type = မိဖုရားခေါင် | consort = yes | issue = [[သီပေါမင်း]] နှင့် [[စုဖုရားလတ်]] | issue-link = မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရားများနှင့် သားတော်၊ သမီးတော်များ စာရင်း | regnal name = သီရိပဝရဝိဇယာနန္တယသပဏ္ဍိတ တြိဘဝနအာဒိတျာ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ | house = [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်|ကုန်းဘောင်]] | father = [[သာယာဝတီမင်း]] | mother = သီရိသုစန္ဒာ မလ္လာမဟေ (တောင်နန်းမိဖုရား) | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | type = monarch | date of burial = | place of burial = [[မန္တလေး နန်းတော်]] | signature = }} '''မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး'''သည် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]၏ ဒုတိယ နောက်ဆုံးဘုရင်ဖြစ်၍ [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]] [[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ|ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီး]] နှင့် နန်းပြိုင်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး ရတနာပုံ နေပြည်တော်ကြီးကို တည်ထောင်တော်မူသဖြင့် [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] ရတနာပုံ မြို့တည် နန်းတည်မင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာ တင်တော်မူသည်ကိုစွဲ၍ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ စော်ဘွားများကဆက်သသော [[ဆင်ဖြူတော်]]များကို ခံယူရသဖြင့် ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းသခင် ဘဝရှင်မင်းတရား ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငယ်စဉ်က မင်းတုန်းမြို့ကို စားရသဖြင့် မင်းတုန်းမင်းဟူ၍လည်းကောင်း ထင်ရှားသည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်လွင်ဖြစ်သည်။ အမရပူရ ဒုတိယမြို့တည် နန်းတည် [[သာယာဝတီမင်း]]နှင့် တောင်ဆောင်တော် ကျောက်မော်မြို့စား မိဖုရားသီရိသုစန္ဒာ မလ္လာမဟေ တို့မှ ဖွားမြင်သော သားတော် ၂ ပါးအနက် သားတော်ကြီးဖြစ်သည်။ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၇၆-ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် (၄)ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ နေ့နှစ်ချက်တီးကျော် အချိန်တွင် ဖွားမြင်တော်မူသည်။ အနောက်တိုင်း ခရစ်နှစ်အရ ၁၈၁၄-နှစ်၌ ဖွားတော်မူသည်။)<ref>ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၊ ရတနာပုံနိဒါန်းနှင့် နိဂုံး (အတွဲ-၁) စာ-၄၀၅</ref> ညီတော်မှာ သီရိပဝရ မဟာဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ အိမ်ရှေ့မင်းသားအရာ အပ်နှင်းခံရသော [[ကနောင်မင်းသား]]ကြီး ဖြစ်သည်။ [[File:King Mindon Min.jpg|thumb|မန္တလေးတောင်ခြေ၊ ကျောက်တော်ကြီးဘုရားအတွင်းရှိ ဘဝရှင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး ပုံတော်]] မင်းတုန်းမင်းသည် မန္တလေး ရတနာပုံ ပထမမြို့တည် နန်းတည်မင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်မင်းဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းသခင် ဘဝရှင်မင်းတရားဟူ၍ လည်းကောင်း ထင်ရှားသည်။ နိုင်ငံချင်းချင်းဆက်ဆံရေး၊ နိုင်ငံတွင်း စီးပွားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ သာသနာရေးစသည်တို့၌ အမြော်အမြင်ကြီးစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကို အထူးမြတ်နိုးသော မင်းတရားကြီးဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် သာယာဝတီမင်းနှင့် နောင်တော် [[ပုဂံမင်း]] တို့လက်ထက် မြို့ဝှန်းတိုက် မင်းတုန်းမြို့များကို ကံကျွေးခံရသည်။ သီရိသုမဟာဓမ္မရာဇာဘွဲ့၊ သီရိမဟာသီဟသူရဘွဲ့များနှင့် မင်းသားကြီးတို့နေရာ အဆောင်အရွက်ပေးတော်မူ၍ လွှတ်တက် စီရင်ရသည်။ နောင်တော် ပုဂံမင်း စီမံအုပ်ချုပ်မှု ညံ့ဖျင်းသောကြောင့် မင်းတုန်းမင်းသားသည် ညီတော် ကနောင်မင်းသားနှင့် အတူ လူသူစုရုံး၍ ထီးနန်းကိုလုပ်ကြံကာ [[အမရပူရမြို့]]နှင့်တကွ ထီးနန်းကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၁၄-ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၁၁ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်တော်မူသည်။ ထိုနှစ် တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၅ ရက်နေ့တွင် ထီးဆောင်းမင်္ဂလာ ဥကင်သ ဖွင့်တော်မူသည်။ ခမည်းတော် မင်းတရားကြီးနှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီးတို့မှဖွားမြင်သည့် သမီးတော်ကြီး၊ ပုဂံမင်း၏ နှမတော်အား သီရိပဝရ မဟာရာဇိန္ဒာဓိပတိ ရတနာဒေဝီဘွဲ့ပေးအပ်၍ မိဖုရားခေါင်ကြီး တင်မြှောက်တော်မူသည်။ မိဖုရားခေါင်ကြီးကား ပိဋကတ်ဗေဒင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာတော်မူသဖြင့် ခမည်းတော်၊ မောင်တော်မင်းတရားကြီး ၂ ပါး၏ အတိုင်ပင်တော် အမြဲခံရရုံမက အပြစ်ကြီးစွာသင့်သူတို့ ကို နုတ်ယူနိုင်သော ဇီဝိတဒါနဆုကိုလည်း ရတော်မူသည်။ နောင်တော် ပုဂံမင်းတရားကြီးကိုမူ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် ရွှေဘိုမြို့၌ တင့်တယ်လှပသော အိမ်တော်ဆောက်၍ မိဖုရားအခြွေအရံ အပြည့်အစုံနှင့် ထားတော်မူသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် အမရပူရ မြို့တော်တွင် ၄ နှစ်ခန့် စံတော်မူပြီးနောက် အမရပူရ မြို့တော်သည် မြို့သူမြို့သား ကုန်သည် ဆင်းရဲသားများအတွက် အနေအထားကျဉ်းသည်ကို သိမြင်သဖြင့် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၁၈-ခုနှစ် တပို့တွဲလမှစ၍ ယခု မန္တလေးမြို့တည်ရာအရပ်တွင် ရတနာပုံ မန္တလေးနေပြည်တော်ကို စတင် တည်ထောင်တော်မူသည်။ ၁၂၁၉ ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆန်း ၁၂ ရက်နေ့တွင် နန်းမြို့တော်သို့ ဝင်တော်မူ၍ ၁၂၂၀-ပြည့်နှစ် ဒုတိယ ဝါဆိုလဆန်း ၆ ရက်နေ့တွင် ရွှေနန်းတော်ကြီးကို တက်သိမ်း စံပယ်တော်မူသည်။ ရွှေနန်းတော်ကို အုတ်မြို့ရိုး ပတ်လျက်တည်သည်။ အုတ်မြို့ရိုးကိုပတ်လျက် ကျုံးတူးသည်။ အုတ်မြို့ရိုးအပြင် အရပ်လေးမျက်နှာ၌ မြို့သူမြို့သား ကုန်သည် ဆင်းရဲသားများအား အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမျိုး၏အမည်အလိုက် နေရာချပေးလေသည်။ ရွှေမျက်ပါးခတ်သူတို့ နေရာရပ်ကွက်ကို မျက်ပါးရပ်ဟုခေါ်၍ ဗရင်ဂျီအများ နေထိုင်ရာကို ဗရင်ဂျီရပ်ဟု ခေါ်သည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင်လည်း ဥယျာဉ်စိုက်ခြင်း၊ မြောင်းဖောက်ခြင်း၊ ကန်ဆည်ခြင်းတို့ ပြုထားရာ ရတနာပုံ [[မန္တလေးမြို့]]သည် သာယာလေသည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် မြန်မာမင်းပိုင် မြန်မာနိုင်ငံသည် မြေထဲမြို့၊ တောင်ငူမြို့တို့၏ မြောက်ဘက် အထက်ပိုင်းဒေသမျှသာဖြစ်၍ [[အလောင်းဘုရား]] လက်ထက် မြန်မာနိုင်ငံ ၏ ထက်ဝက်မျှ ကျဉ်းသွားလေသည်။ ထို့ကြောင့် မင်းတုန်းမင်းသည် ပဲခူးတိုင်းကို ပြန်ရလိုသဖြင့် ၁၂၁၆-ခုနှစ်တွင် [[ကာလကတ္တားမြို့|ကာလကတ္တား]]မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်ဘုရင်ခံချုပ် [[ဒါလဟိုဇီ၊ လော့|လော့ဒါလဟိုဇီ]]ထံ မြန်မာမှူးမတ်များ လွှတ်လေသည်။ ဘကြီးတော်ဘုရား လက်ထက်က တနင်္သာရီတိုင်းကိုပင်ရရှိသော အကျိုးအမြတ်ထက် အကုန်အကျကပိုများသဖြင့် ကြေးငွေနှင့် အလဲအလှယ်ပြုရန် ပြောဆိုခဲ့ဘူးသော အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံကို ထက်ဝက်မျှ သိမ်းပိုက်မိသောအခါ အတိုင်းမသိ နယ်ချဲ့မာန် တက်ခဲ့ကြသည်။ နယ်မြေ တောင်းရန်လာသော မြန်မာမှူးမတ် များအား လော့ဒါလဟိုဇီက ''နေမင်းသည် မိုးကောင်းကင်၌ ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး အင်္ဂလိပ်မင်းအလံသည် အင်္ဂလိပ်မင်း တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့သော နယ်မြေများပေါ်တွင် တလူလူလွင့်ပျံ လျက်နေမည်သာဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အင်္ဂလိပ်မင်းသည် မြန်မာမင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာဆက်ဆံပါမည်'' ဟု အမိန့်ရှိလိုက် လေသည်။ မင်းတုန်းမင်းသည် လော့ဒါလဟိုဇီ၏ နယ်ချဲ့မာန် စကားကို ကြားသောအခါ စိတ်မသာမယာဖြစ်သော်လည်း လွတ်လပ်နေသေးသော အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကျိုးကို ထောက်ထား၍ အမြော်အမြင်ကြီးစွာဖြင့် သည်းခံကာ အင်္ဂလိပ်အစိုးရနှင့် သင့်မြတ်အောင် ဆက်ဆံလေသည်။ ယင်းသို့တောင်း ဆိုခြင်း မပြုမီလည်း ဗြိတိသျှတို့အကျိုးကို များစွာလိုက်လျော ခြင်း ပြုခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် စစ်သူပုန်ထ၍ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဗြိတိသျှတပ်များကို ရုပ်သိမ်းကာ ဗြိတိသျှတို့ အိန္ဒိယ၌ အားသွန်တိုက်ခိုက်နေရစဉ် ဗြိတိသျှတို့အား နောက်ပိုင်းမှအကျပ်ကိုင်တိုက်ခိုက်ဖို့ အချို့က တိုက်တွန်းသော်လည်း မင်းတုန်းမင်းသည် တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုရုံမက စစ်သူပုန်ကြောင့် ဒုက္ခရောက်ကြသူများအား ကယ်ဆယ်ရေးအတွက် အလှူငွေ ပေါင် ၁၀၀၀ ထည့်ဝင်လှူဒါန်းခဲ့ဖူးသည်။ ထိုအချိန်အခါလောက်က အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ အမေရိကန်၊ ရုရှစသော လက်နက်နိုင်ငံကြီးများသည် အရှေ့ဘက်တစ်လွှား၌ အပြိုင်နယ်ချဲ့နေကြချိန် ဖြစ်သဖြင့် အဆင်အခြင်နှင့်ပြည့်စုံသော ဘုရင်ပီပီ အားမတန် မာန်လျှော့၍ သင့်မြတ်အောင်ဆက်ဆံခြင်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များ နှင့် ပိုမိုသင့်မြတ်စေရန် ၁၂၃၄-ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းသည် [[ကင်းဝန်မင်းကြီး]]အား သံအကြီးခန့်၍ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ စေလွှတ်လေသည်။ အင်္ဂလန်သို့အသွား မြန်မာသံအဖွဲ့သည် ပြင်သစ်၊ အီတလီနိုင်ငံတို့သို့ ပါဝင်၍ မဟာမိတ်ပြုသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် အီတလီနိုင်ငံမှ သံများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ရောက်လာကာ ကင်းဝန်မင်းကြီးနှင့် ညိ|နှိုင်းရေးသားသောစာချုပ်ကို အတည်ပြု လက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ပြင်သစ်သံအဖွဲ့ ရောက်လာကြပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် နေပြည်တော်သို့ ဝင်ထွက်လာရောက်ကြသော အင်္ဂလိပ်သံတို့အား အခြားအကြောင်းတို့ကိုသာ မေးမြန်းပြောဆိုတော်မူ၍ အင်္ဂလိပ်ပိုင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို အသိအမှတ်ပြုရမည့်စာချုပ်နှင့် စပ်လျဉ်းသော စကားကိုမူ အမြွက်မျှပြောဆိုတော်မမူဘဲ ယဉ်ကျေး သိမ်မွေ့စွာ တိမ်းရှောင်တော်မူသည်။ ၁၂၃၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မင်း၏ သားတော် ဥပရာဇာ ဝေလာမင်းသား အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ လာရောက်သောအခါ ကင်းဝန်မင်းကြီးအား မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စေလွှတ်၍ နှုတ်ခွန်းဆက်စေခဲ့ခြင်ဖြင့် မဟာမိတ် ဝတ်တရား ကျေအောင် ဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့ကြောင်း ရတနာပုံ နေပြည်တော် သတင်းစာ ဒုတိယတွဲ ဂဏန်း ၃၃ တွင် ဖော်ပြထားလေသည်။ မင်းတုန်းမင်းသည် အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီနိုင်ငံတို့နှင့်သာမဟုတ်၊ အမေရိကန်နိုင်ငံနှင့်လည်း ချစ်ကြည်ရေး ရာဇသံများ ပေးပို့ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ၁၂၁၈-ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းကြီးက အမေရိကန် သမ္မတကြီးဂျိမ်းဗတ်ကနန်ထံ သဝဏ်လွှာပေးပို့၍ အမေရိကန်သမ္မတကြီးက ၁၂၁၉ ခုနှစ်တွင် ၂ ပြည့် တစ်ပြည် ချစ်ကြည်ရေးသဝဏ်လွှာ ပြန်လည်ပေးပို့ခဲ့သည်။ အမေရိကန်သံတော်များအားလည်း တခမ်းတနား ကြိုဆိုခဲ့လေသည်။ မင်းတရားကြီးကား နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များ နှင့် အသင့်အတင့် ကျင့်တော်မူသည် မှန်သော်လည်း အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် မန္တလေးမြို့ရှိ အင်္ဂလိပ် ကိုယ်စားလှယ်တို့က မင်းတရားကြီးရှေ့တော်သို့ ဝင်သောအခါ ဖိနပ်စီး ဓားလွတ်စွဲလျက်ဝင်လိုကြောင်း တောင်းဆိုသည်နှင့် ထိုကစ၍ ထိုအင်္ဂလိပ်သံ အင်္ဂလိပ် ကိုယ်စားလှယ်တို့ကို ဖူးမြော်ခွင့်မပေးတော့ဘဲ မှူးမတ်တို့နှင့်သာ ဆက်ဆံစေလေသည်။ မြန်မာ့ဂုဏ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုကိုကား အနှိမ့်အချ မခံခဲ့ချေ။ ငြိမ်းချမ်းရေးဝါဒကို နှစ်သက်တော်မူသော မင်းတုန်း မင်းတရားကြီးသည် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များနှင့် ဤသို့ အသင့် အမြတ် ဆက်ဆံခဲ့ရုံမက ပြည်တွင်း၌လည်း မင်းညီမင်းသား မှူးမတ် စသည်တို့အားလည်းကောင်း၊ စော်ဘွားများအားလည်း ကောင်း၊ ချင်း၊ ကချင်၊ ကရင်၊ တောင်အုပ် တောင်ကဲများအား လည်းကောင်း အမေ့အကျန်မရှိ အထိုက်အလျောက် မစ ချီးမြှင့်၍ နိုင်ငံတော်ကို ထိန်းသိမ်းအုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ ထို ကြောင့်လည်း မင်းတရားကြီးလက်ထက် တိုင်းနိုင်ငံငြိမ်းချမ်းခဲ့ ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် ပြင်ပဘေးကို သံတမန် များ နည်းအရ ကြိုးစားကာကွယ်တော်မူသကဲ့သို့ တစ်ဖက်၌ လည်း နိုင်ငံတွင်း စီးပွားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ သာသနာရေး စသည်တို့တွင်လည်း အမြော်အမြင်ကြီးစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် သာသနာကိုလေးစားသော မင်း ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၃ ခုနှစ်တွင် ပိဋကတ်သုံးပုံကို ပဉ္စမ[[သင်္ဂါယနာ]]တင်ပြီးနောက် ကျောက်ပြား ၇၂၉ ချပ်ပေါ်တွင် ကမ္ပည်းအက္ခရာတင်၍ မဟာလောကမာရဇိန် ကုသိုလ်တော် ဘုရားတွင် စိုက်ထားကိုးကွယ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပထမပြန် စာမေးပွဲများကိုလည်း မင်းတုန်း မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ကျင်းပပေးခဲ့သည်။ သာသနာရေးသာမက ပညာသင်ကြားရေး ကိုလည်း မင်းတုန်းမင်းသည် အားပေးသည်။ မှူးသားမတ်သား၊ မင်းညီမင်းသားတို့ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကြားစေရန် ခရစ်ယာန်ဘုန်း ကြီး [[ဆရာမှတ်ကြီး|ဆရာမှတ်]]၊ ပြင်သစ် ဗရင်ဂျီဘုန်းကြီး ဘီဂန်းဒက်တို့အား လည်း မြေရာနှင့်ငွေကြေး ထောက်ပံ့သည်။ အနောက်နိုင်ငံများသို့လည်း ပညာတော် သင် ၉ဝ ကျော်တို့ကို စေလွှတ်၍ စက်မှုလက်မှုအတတ်များကို သင်စေသည်။ ယင်းတို့တွင် ဒီပဲယင်းဝန်ထောက် ဦးမြဲ၊ ညီ ဦးခဲ၊ ဖန်ချက်ဝန် ဦးဖန်၊ ကျောက်မြောင်း အတွင်းဝန် ဦးရွှေအိုး၊ မြင်းဝန် ဦးအောင်သူ တို့ပါသည်။ စီးပွားရေး တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန် ပညာတော်သင်များ ပြန်လာသော အခါ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရုံများကိုဖွင့်စေသည်။ နေပြည်တော် တွင် ဆန်၊ သကြား၊ ကျွန်းသစ်၊ ပိတ်ချော ပိတ်ကောင်းပိုမို ထုတ်လုပ်နိုင်စေရန် ဆန်စက်၊ သကြားစက်၊ သစ်စက်၊ ရက်ကန်းစက်တို့ကို ဥရောပတိုက်မှ ဝယ်ယူတည်ထောင်သည်။ ယင်းစက်ရုံများသာမက ဖန်ချက်စက်၊ စာပုံနှိပ်စက်၊ ဒင်္ဂါးစက်၊ လက်နက်ကိရိယာစက် စသည်တို့ကိုဖွင့်လှစ်၍ သားတော် မက္ခရာမင်းသားအား ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။ ရွှေနန်းတော် ကြီးအတွင်း ဆောက်လုပ်သော စာပုံနှိပ်တိုက်တော်မှ ပထမဆုံး ပုံနှိပ်သောစာအုပ်မှာ ယောအတွင်းဝန်ဦးဘိုးလှိုင် စီရင်ရေးသား သော ကာယာနုပဿနာကျမ်း ဖြစ်သည်။ တိုင်းသူပြည်သားများ သက်သာချောင်ချိရေးအတွက် ငွေကြေး လွယ်ကူစွာသုံးစွဲနိုင်ရန် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် ၁၂၂၉-ခုနှစ်မှစ၍ ဒေါင်းတံဆိပ် ဒင်္ဂါးများကို သွန်းလုပ်သုံးစွဲစေသည်။ နိုင်ငံတော်တွင် ပုဂံခေတ်ကစ၍ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ကံကျွေးချပဒေသရာဇ်စနစ်နှင့် အခွန်တော် ကောက်ခံစနစ်တို့ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲ၍ ၁၂၂၉-ခုနှစ်က စတင်ကာ စနစ်တကျ၊ အခွန်တော်ခန့်ခွဲသည်။ ရှေးက နယ်စား မြို့စား ရွာစားများက အခွန်တော်ကို ကောက်ခံပြီးလျှင် မိမိတို့အတွက် ဝေပုံစုကိုနုတ် ကာ ဘဏ္ဍာတော်တိုက်သို့ပေးပို့ရာ ယင်းတို့က ပို၍ကောက်ခံ လျှင် ဆင်းရဲသားတို့ နစ်နာရသည်။ ထိုကြောင့် မင်းတုန်းမင်း ၏ လက်ထက်တွင် နယ်စားပယ်စားများဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြို့စားရွာစားများဖြင့်လည်းကောင်း မင်းတိုင်းကြေး အခွန်တော် စသည် မကောက်ခံတော့ဘဲ ဝင်ငွေနှင့် အိမ်ထောင်စုအလိုက် သာ စည်းကြပ်သော သဿမေဓ အခွန်တော်ကို ကောက်ခံစေ သည်။ အမှုထမ်းအရာထမ်းများကိုလည်း ရှေးကကဲ့သို့ မြို့စား ရွာစား မပေးတော့ဘဲ [[သဿမေဓခွန်]]ကောက်ခံရငွေမှ လစာ ရိက္ခာတော်များ ပေးကမ်းချီးမြှင့်လေသည်။ နေပြည်တော် အရပ် လေးမျက်နှာ၌ သက်ကြီးရွယ်အိုတို့ မှီခိုနေထိုင်ရန် သူအိုရုံများ ထားသည်။ နာမကျန်းသူတို့အတွက်လည်း နေပြည်တော်တွင် သူနာရုံ ၁ဝ ရုံထား၍ အတွင်းလူနာ၊ အပြင်လူနာအဖြစ် ကုသ ပေးသည်။ သမားတော် ၃ ယောက်စီ အလှည့်ကျကုသရသည်။ လယ်မြေပေါများသော မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းကို အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းယူထားသဖြင့် မင်းတုန်းမင်းသည် မိမိနိုင်ငံတော်ပိုင်နက်တွင် တောများကိုခုတ်ထွင်ရှင်းလင်း၍ လယ်လုပ် ငန်းကို အကြီးအကျယ်လုပ်ကိုင်စေသည်။ မိုးနည်းသဖြင့် စပါးစိုက်ပျိုးရန် မိုးရေအလုံအလောက် မရသည်ကို မူးမြစ်ဒေသ ၌လည်းကောင်း၊ လယ်တွင်းကိုးခရိုင် (ကျောက်ဆည်ခရိုင်) ၌ လည်းကောင်း ရှိသောဆည်ဟောင်း မြောင်းဟောင်းများကို ထပ်မံပြုပြင်သည်။ မိတ္ထိလာကန်မှစ၍ ကန်အမြောက်အမြားကို လည်း ပြုပြင်သည်။ မန္တလေးမြို့ အရှေ့ဘက် နန္ဒာကန်ကို ပြုလုပ်၍ လယ်ပယ်တည်ကာ လယ်သမားများကို စရိတ်ကြေး ငွေ ထောက်ပံ့သည်။ ကုန်စည်များကို ဘုရင်တစ်ဦးတည်း ရောင်းဝယ်ခွင့်ကို ဖျက်သိမ်း၍ အင်္ဂလိပ်နယ်ထဲသို့ ကုန်စည်များ လွတ်လပ်စွာ ရောင်းခွင့်ပြုသည်။ နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားတို့ ထက်အောက်စုန်ဆန် ခရီးသွား လာမှု လွယ်ကူစေရန် ရေနန်းစကြာ၊ ရေနန်းယာဉ်သာ၊ မြနန်း စကြာ၊ စကြာယာဉ်မွန်၊ စကြာယာဉ်ပျံ၊ တုယာဉ်ပျံချီ၊ တုယာဉ် ပျံကျော်ဟူသော မီးသင်္ဘောခုနစ်စင်းကိုလည်း ဝယ်ယူအသုံးပြု သည်။ အင်္ဂလိပ်မင်းပိုင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် မြန်မာမင်းပိုင် မြန်မာ နိုင်ငံတို့သည် မင်းအချင်းချင်း ဆက်ဆံမှုကောင်းသောကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ ခရီးသွားလာမှု လွယ်ကူသဖြင့်တစ်ကြောင်း၊ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တော်၌ တစ်နိုင်ငံတည်း ကဲ့သို့ အကူးအသန်းအဆက်အဆံမပြတ် ရင်းနှီးမြဲရင်းနှီးကြ သည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံမှ ကင်းဝန်မင်းကြီး အစရှိသော မြန်မာမှူးမတ်များ အင်္ဂလိပ်မင်းပိုင် ရန်ကုန်မြို့သို့ရောက်သော အခါ မြို့သူမြို့သားများက အရေးတယူ ပြုစုခဲ့ကြသည့် အနည်း တူ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရွှေတိဂုံစေတီတော်၌ ရန်ကုန်မြို့သူမြို့သားများ ကရွှေချ၍ ထီးတင်လိုသောအခါ မင်းတုန်းမင်းကြီးက ရတနာ ကိုးပါး စီခြယ်သော ထီးတော်ကို လည်းကောင်း၊ လုံးတော်ပြည့် ရွှေချနိုင်အောင် ရွှေဆိုင်းများကိုလည်းကောင်း ပေးပို့လှူဒါန်းခဲ့ လေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် နိုင်ငံတော်အတွင်း ဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုလွယ်ကူစေရန် ကြေးနန်းတိုင်များကိုလည်း စိုက်ထူ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုမျှသာမက ခေတ်နှင့် လျော်ညီစွာ နေ့စဉ် ဖြစ်ပျက်ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသော ကျိုးကြောင်းချင်းတ များ၊ သတင်းများ၊ အကြံဉာဏ် ပေးချက်များနှင့် ဝေဖန်ချက် များကို တိုင်းသူပြည်သားတို့ ပွင့်လင်းစွာ ဖတ်ရှုရေးသားနိုင်ကြ စေရန် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် ၁၂၃၆ ခုနှစ်တွင် ရတနာပုံနေပြည်တော် သတင်းစာကို ထုတ်ဝေစေခဲ့သည်။ စာတည်းမှာ [[ဘိုးဝဇီရ|ဖိုးဝဇီရ]]ဖြစ်သည်။ လဆန်း ၇ ရက်၊ ၁၃ ရက်၊ လဆုတ် ၇ ရက်၊ ၁၃ ရက်နေ့များတွင် ထုတ်၍ တစ်လ ၄ ကြိမ် ထွက်လေသည်။ မင်းတရားကြီးသည် သတင်း စာရေးသားမှုတွင် အချက် ၂၆ ချက်နှင့် လွတ်လပ်ခွင့်ပေးခဲ့ သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံသတင်းစာများ]] မင်းတရားကြီးအား ယင်းသို့ ပြည်တွင်းလုံခြုံရေး၊ နိုင်ငံတွင်း စက်မှုလက်မှုထွန်းကားရေး၊ နိုင်ငံတော် စည်ပင် သာယာရေးစသော နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေး၌ အမြော်အမြင်ကြီး၍ ထက်မြက်သော ညီတော် ကနောင်မင်းသားက အမြဲတစေ ဂရုစိုက် ၍ အကူအညီပေးခဲ့သဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ မင်းတရားကြီး မူကား လောကီရေးရာများထက် လောကုတ္တရာရေးရာများတွင် အာရုံစိုက်သဖြင့် နိုင်ငံကာကွယ်ရေး၊ စစ်တပ်များခေတ်မီရေး၊ လက်နက် တပ်ဆင်ရေးတို့တွင် လစ်ဟင်းခဲ့သည်။ မင်းတရား ကြီးသည် သတ္တဝါတို့၏ အသက်အန္တရာယ်များစေသည်ဟုယူဆ ကာ လက်နက်ဆန်းများထွင်ခြင်းကို ပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။ အမြော်အမြင်ကြီးစွာနှင့် ယင်းကဲ့သို့ မင်းတရားကြီးတို့ ညီနောင် ၂ ပါး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေစဉ် ၁၂၂၈ ခုနှစ်တွင် စည်းလုံးညီညွတ်မှုကိုပျက်ပြားစေသော နန်းတွင်းလုပ်ကြံမှုကြီး ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့် လှေလှော်ရင်း တက်ကျိုး ဖြစ်ခဲ့ရလေ သည်။ ညီတော် ကနောင်မင်းသားအား မင်းတုန်းမင်းကြီးက အိမ်ရှေ့အရာ ပေးအပ်သည်ကို မကျေနပ်သော သားတော် [[မြင်ကွန်း၊ မြင်းခုံတိုင် မင်းသားများ|မြင်းကွန်းနှင့် မြင်းခုန်တိုင်မင်းသား]]တို့ ပုန်ကန်သဖြင့် နိုင်ငံ တော်ကို ခေတ်သစ် နိုင်ငံတော်ဖြစ်အောင် ထူထောင်ခဲ့သော ကနောင်မင်းသားကြီး တိမ်းပါးခဲ့လေသည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီးမူကား မြို့တော်အတွင်း ဝင်နှင့်သဖြင့် သီသီကလေး လွတ်လေသည်။ တစ်ဖန် အိမ်ရှေ့ ဘုရားလွန်လေသော် အိမ်ရှေ့မင်း သားတော် ပန်းထိမ်းမင်းသား ရွှေဘိုသို့ထွက်၍ ပုန်ကန်သည်ကို ဖမ်းဆီးကွပ်မျက်ရသည်။ ထို အချိန်မှစ၍ မင်းတရားကြီးသည် သားတော်များကို အိမ်ရှေ့ မပေး၊ အခြွေအရံ အမှုထမ်းတို့ကို ရုပ်သိမ်းထားသည်မှာ နတ်ရွာစံသည်အထိ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့်လည်း မင်းတရားကြီး နတ်ရွာစံသောအခါ ထီးမွေ နန်းမွေကိစ္စ ရှုပ်ထွေးခဲ့ရလေသည်။ ၁၂၄ဝ-ပြည့်နှစ် ဝါခေါင်လတွင် မင်းတရားကြီး ကျန်းမာတော် မမူ၍ တိုင်းရေးပြည်ရေးတို့ကို ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုနိုင် သော အခြေအနေရောက်လေသော် ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားကြီးနှင့် အလိုပါ မှူးတော်မတ်တော်တို့တိုင်ပင်၍ သားတော် သီပေါ မြို့စား[[သီပေါမင်း]]အား တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၉-ရက်နေ့တွင် အိမ်ရှေ့ နှင်းလေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ရောဂါတော်သည် တိုးသည်ထက်တိုးလာကာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄ဝ-ပြည့်နှစ် သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၆-ရက် အင်္ဂါနေ့၌ သက်တော် (၇၀)နှစ်၊ နန်းစံ ၂၆ နှစ်တွင် နတ်ရွာစံလွန်တော်မူသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးတွင် ရတနာဒေဝီ မိဖုရားခေါင်ကြီးအပြင် အိမ်နိမ့်စံစဉ်က ကောက်ယူတော်မူသော မြောက်နန်းမိဖုရား မယ်သဲ၊ ဘကြီးတော်နှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီးမယ်နုမှမြင်သော အလယ်နန်းမိဖုရား ဆင်ဖြူမရှင်တို့အပါအဝင် ထင်ရှားသော [[မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရားများနှင့် သားတော်၊ သမီးတော်များ စာရင်း|မိဖုရား ၄၅ ပါး ရှိ၍ သားတော် ၅၅ ပါး၊ သမီးတော် ၅၃ ပါး ပေါင်း ၁ဝ၈ ပါး]] ရှိ သည်။ [[File:King Mindon's Tomb, Mandalay.jpg|300px|thumb|left|မင်းတုန်းမင်းကြီး ၏ အုတ်ဂူတော်]] မင်းတုန်းမင်း၏ အလောင်းတော်ကို မန္တလေးမြို့တွင် သင်္ဂြိုဟ်၍ အရိုးပြာသာဒ် တည်ထားလျက်ရှိသည်။ မင်းတရား ကြီး နတ်ရွာစံရာ ရွှေနန်းဆောင်ကို သားတော် သီပေါမင်း လက်ထက် ဖျက်၍ [[အတုမရှိကျောင်း]]တော်ကြီး ဝင်းအတွင်း၌ ဖျက်သိမ်းသည့် ပန္နက်ပုံအတိုင်း ရွှေနန်းတော်ကျောင်း ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းထားသည်။ မင်းတရားကြီးကား သဘောပြည့်ဝသည်။ အမြော် အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ပြည်သူ့အကျိုးကို ကြည့်သည်။ စစ်ကို မလိုလား၊ သနားတတ်သူဖြစ်သည်။ ရတနာသုံးပါးကို အလွန် လေးစားရိုသေသည်။ မင်းတရားကြီး၏ ကုသိုလ်တော်များကား မန္တလေး တောင်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသော တန်ဆောင်း ပြာသာဒ် တော်ကြီးနှင့်တကွ ဗျာဒိတ်ညွှန်းရွှေရပ်တော်ကြီးဘုရား၊ တောင် ခြေရှိ မဟာသကျ မာရဇိန်ကျောက်တော်ကြီးဘုရား၊ စန္ဒမုနိ ဘုရားနှင့် မဟာလောက မာရဇိန်စေတီတော်၊ ထိုစေတီတော် အတွင်းရှိ ပိဋကတ်သုံးပုံ ကျောက်ချပ်နှင့် အုတ်ဂူ ၇၂၉ ခုစီ၊ ရန်ကင်းတေင်ခြေရှိ မဟာကျော်စေတီတော်၊ ရွှေတိဂုံစေတီ ထီး တော်နှင့် လုံးတော်ပြည့် ရွှေဆိုင်းတော်ချခြင်း၊ ဘုရားပွင့်တော်မူ ရာ မဟာဗောဓိပင်တော် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အုတ်ဇရပ် တော်ကြီးတစ်ဆောင်၊ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့ အထွတ်အမြတ် ထားသည့် မက္ကာမြို့ ဘုရားဝတ်ပြုသည့်ကျောင်းအနီး စတုဒီသာ ဇရပ်ကြီးတစ်ဆောင်နှင့် ပဋ္ဌာန်းဟော သိမ်ကြီးတစ်ဆောင်၊ မဟာဗောဓိ ဒက္ခိဏသာခါ လက်ယာတောင်ကိုင်းကို မြတ်စွာ ဘုရား အရပ်တော်ပမာဏအတိုင်း ရုပ်ပွားတော်မြတ် ထုလုပ် ကိုးကွယ်သည့်အပြင် အပ္ပရာဇိတပလ္လင်မြေကို ဌာပနာသွင်း၍ တစ်မိုက် လေးသစ်ခန့် ရွှေချစေတီတော် ထုလုပ်ပြီးလျှင် မှန်အိမ်ထည့်သွင်းကာ ရှစ်သောင်း လေးထောင်သော ရဟန်း ရှင်လူ အပေါင်းတို့အား တစ်ဆူကျစီ ဝေငှပေးစေတော်မူသည်။ ရွှေမြို့တော် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အတုလဝေယန် အုတ် ကျောင်းတော်ကြီး၊ အရှေ့ပြင်တွင် ကျောင်းရံ ၂ဝ နှင့်တကွ မဟာအတုလဘုံစံ ရွှေကျောင်းတော်ကြီး၊ အနောက်ဘက်တွင် ကျောင်းရံ ၂ဝ နှင့်တကွ မဟာဇောတိကာရာမတိုက်ရတနာဘုံစံ ကျောင်းတော်ကြီးတို့ကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းလေသည်။ ထိုမျှ မက ရွှေမြို့တော်ဝန်းကျင်၌ အုတ်ဇရပ်တော်များ၊ ဓမ္မာရုံ ဇရပ်များ၊ တရားတင်းကုပ်များ၊ ရေကန်များ စသည်တို့ကို မြောက်မြားစွာ လှူဒါန်းတော်မူသည်။ သာသနာတော် စင်ကြယ် ရန် ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် ၁၂၁၇ ခုနှစ်တွင် ဆရာတော်များနှင့်တိုင်ပင်၍ ဓမ္မဝိနယအမိန့် တော်ပြန်တမ်းကို မင်းမိန့်နှင့် ထုတ်ပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မင်းတရားကြီး ရည်ရွယ်တော်မူရင်းသို့ မရောက်ဘဲ ယင်းဓမ္မ ဝိနယစာတမ်းကို အကြောင်းပြု ဂိုဏ်းကွဲမှု စသော မလိုအပ် သည့် ဖြစ်ရပ်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရသည်။ မင်းတရားကြီးသည် ပြည်သူပြည်သား အပေါင်းတို့အားလည်း သီလနှင့် ကုသိုလ် တရား မမေ့မလျော့စေရန် လစဉ်လဆန်း ၅ ရက်နေ့ ရောက် တိုင်း ဂရုဓမ္မ အမိန့်တော် ပြန်တမ်းကြီးကို ပြည်တွင်းပြည်ပ လှည့်လည်ဖတ်ကြား စည်လည်စေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် သာသနာ နေရောင်လရောင်ပမာ ထွန်းပြောင်စေရန် မင်းတရား ကြီး အားပေးချီးမြှောက်တော် မူသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးလက်ထက် သာသနာရေးသာ မက စာပေလည်းထွန်းကားသည်။ ကဗျာ လင်္ကာဘက်၌ စာ ကောင်းပေကောင်းကြီးများ ထွန်းကားခဲ့သည့်နည်းတူ စကားပြေ ဘက်၌လည်း ယခင်ခေတ်များကထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော စာ ကြီးပေကြီးများကို တွေ့နိုင်သည်။ မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ဘောလယ်ဟူသော ကဗျာသီချင်းတစ်မျိုးနှင့် ညဉ့်ချင်းပြီး ပြဇာတ်အရေးအသားများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဘကြီးတော် လက်ထက် ရေးသားသော မှန်နန်းရာဇဝင်သည် ၁၁၈၃ ခုနှစ် အထိသာ ရောက်သဖြင့် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက် ဆက်လက်ရေးသားစေရာ ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထိုမင်းလက်ထက် ထင်ရှားသော စာဆို တော်များကား ဦးရွှေခြည်၊ [[စလေဦးပုည]]၊ [[လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်]]၊ [[ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်|ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်]]၊ ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်း၊ [[မန်လည်ဆရာတော်]] စသည်တို့ဖြစ်သည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> '''မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး'''သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ ဒုတိယ နောက်ဆုံး ဘုရင်ဖြစ်ပြီး ခရစ်နှစ် ၁၈၀၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၈) ရက်နေ့တွင် အမရပူရ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည်မှာ မောင်လွင်ဖြစ်သည်။ ညီတော် ကနောင်မင်းသားနှင့်အတူ ရွှေဘိုသို့သွားကာ နောင်တော် ပုဂံမင်းအား ပုန်ကန်ကြသည်။ ပုန်ကန်သည့်အစီအစဉ် အောင်မြင်ကာ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ ၁၀ ပါးမြောက် ဘုရင်ဖြစ်လာသည်။ ဘုရင် ဖြစ်လာပြီးနောက် နေပြည်တော်ကို မန္တလေးသို့ ခရစ်နှစ် ၁၈၅၄ တွင် ပြောင်းရွှေ့နန်းစိုက်ခဲ့ပြီး ညီတော် ကနောင်မင်းသားကြီး ကို အိမ်ရှေ့စံ အဖြစ် အပ်နှင်းခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ကနောင်မင်းသားကြီး၏ စီမံခန့်ခွဲမှုဖြင့် ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီနှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံများသို့ ပညာတော်သင်များ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး စက်မှု လုပ်ငန်းများ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၆၈ တွင် ကုသိုလ်တော် ဘုရားကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စာအုပ်ကြီးဟု မှတ်တမ်းဝင်သည့် ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာ၏ [[ပိဋကတ် သုံးပုံ]]ကို ကျောက်စာဖြင့် ထွင်းထု ပူဇော်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၇၁ တွင် [[ရွှေတိဂုံစေတီတော်]] ကို ထီးတော်အသစ် တင်လှူခဲ့သည်။ ၁၈၇၁ တွင်ပင် ပဉ္စမ သင်္ဂါယနာ တင်နိုင်ခဲ့သည်။ နောင်တော်ပုဂံမင်းလက်ထက်က အင်္ဂလိပ်ထံဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် နယ်မြေများအတွက် စာချုပ်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးရန် လျစ်လျူရှုခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာဆက်ဆံရေးတွင် ရှုပ်ထွေးမှုများစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ လတ်တလော ရှင်းလင်းရမည့် နိုင်ငံရေးကိစ္စများကို အရေးမမူဘဲ မြို့သစ်တည်ခြင်း၊ ဘုရားတည်ခြင်း၊ သင်္ဂါယနာတင်ခြင်းတို့ကို ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၆၆ ဇွန်လ (၁၈) တွင် မြင်ကွန်း မြင်းခုန်တိုင် အရေးအခင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ညီတော် ကနောင်မင်းသားကြီး လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီးမှာမူ လက်မတင်လေး လွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။ ကနောင်မင်းသားကြီး လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် ထီးနန်းဆက်ခံရန် အိမ်ရှေ့စံ အပ်နှင်းခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ မင်းတုန်းမင်းကြီး မကျန်းမမာ ဖြစ်လာသောအခါ မိဖုရားခေါင် ဖြစ်သော ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီးက နန်းတွင်းရေးများကို ခြယ်လှယ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီး၏ အကြံဖြင့် စွမ်းရည်ရှိသော မင်းသားအများအပြားကို ကွပ်မျက် သုတ်သင်ကာ မိမိတို့ ကြိုးဆွဲရာ ကမည့် သီပေါမင်းကို နန်းတင်ခဲ့သည်။ == ကျမ်းကိုး == <references/> {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} {{Lifetime|၁၈၀၈|၁၈၇၈}} [[Category:မင်းတုန်းမင်း| ]] [[Category:ကုန်းဘောင် မင်းဆက်]] pfgnqxzvwyzzxp5se6ahz9ja2vyt5y3 1061738 1061737 2026-11-05T15:14:32Z ~2026-58592-40 150425 1061738 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = မင်းတုန်းမင်း | image = -Mindon Min-2.JPG | title = ကုန်းဘောင်ဘုရင်၊ မင်းတုန်းမင်းသား၊ မင်းတုန်းမင်း | caption = | succession = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘုရင်များ စာရင်း|မြန်မာ ဘုရင်]] | reign = ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၅၃ – ၁ အောက်တိုဘာ ၁၈၇၈ | coronation = ၆ ဇူလိုင် ၁၈၅၄ | cor-type = [[မင်းတုန်းမင်း နန်းတက်ခြင်း|နန်းတက်ခြင်း]] | predecessor = [[ပုဂံမင်း]] | regent = | reg-type = | successor = [[သီပေါမင်း]] | suc-type = | birth_name =မောင်လွင် | birth_date = {{birth date|1808|7|8|df=y}} | birth_place = [[အင်းဝ]]၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်နေပြည်တော်]] | death_date = {{death date and age|1878|10|1|1808|7|8|df=y}} | death_place = [[မန္တလေးမြို့]]၊ ကုန်းဘောင်နေပြည်တော် | spouse = [[စကြာဒေဝီ]] | spouse-type = မိဖုရားခေါင် | consort = yes | issue = [[သီပေါမင်း]] နှင့် [[စုဖုရားလတ်]] | issue-link = မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရားများနှင့် သားတော်၊ သမီးတော်များ စာရင်း | regnal name = သီရိပဝရဝိဇယာနန္တယသပဏ္ဍိတ တြိဘဝနအာဒိတျာ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ | house = [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်|ကုန်းဘောင်]] | father = [[သာယာဝတီမင်း]] | mother = သီရိသုစန္ဒာ မလ္လာမဟေ (တောင်နန်းမိဖုရား) | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | type = monarch | date of burial = | place of burial = [[မန္တလေး နန်းတော်]] | signature = }} '''မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး''' (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၃ - ၁၈၇၈) သည် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]၏ ဒုတိယ နောက်ဆုံးဘုရင်ဖြစ်၍ [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]] [[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ|ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီး]] နှင့် နန်းပြိုင်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး ရတနာပုံ နေပြည်တော်ကြီးကို တည်ထောင်တော်မူသဖြင့် [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] ရတနာပုံ မြို့တည် နန်းတည်မင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာ တင်တော်မူသည်ကိုစွဲ၍ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ စော်ဘွားများကဆက်သသော [[ဆင်ဖြူတော်]]များကို ခံယူရသဖြင့် ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းသခင် ဘဝရှင်မင်းတရား ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငယ်စဉ်က မင်းတုန်းမြို့ကို စားရသဖြင့် မင်းတုန်းမင်းဟူ၍လည်းကောင်း ထင်ရှားသည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်လွင်ဖြစ်သည်။ အမရပူရ ဒုတိယမြို့တည် နန်းတည် [[သာယာဝတီမင်း]]နှင့် တောင်ဆောင်တော် ကျောက်မော်မြို့စား မိဖုရားသီရိသုစန္ဒာ မလ္လာမဟေ တို့မှ ဖွားမြင်သော သားတော် ၂ ပါးအနက် သားတော်ကြီးဖြစ်သည်။ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၇၆-ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် (၄)ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ နေ့နှစ်ချက်တီးကျော် အချိန်တွင် ဖွားမြင်တော်မူသည်။ အနောက်တိုင်း ခရစ်နှစ်အရ ၁၈၁၄-နှစ်၌ ဖွားတော်မူသည်။)<ref>ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၊ ရတနာပုံနိဒါန်းနှင့် နိဂုံး (အတွဲ-၁) စာ-၄၀၅</ref> ညီတော်မှာ သီရိပဝရ မဟာဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ အိမ်ရှေ့မင်းသားအရာ အပ်နှင်းခံရသော [[ကနောင်မင်းသား]]ကြီး ဖြစ်သည်။ [[File:King Mindon Min.jpg|thumb|မန္တလေးတောင်ခြေ၊ ကျောက်တော်ကြီးဘုရားအတွင်းရှိ ဘဝရှင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး ပုံတော်]] မင်းတုန်းမင်းသည် မန္တလေး ရတနာပုံ ပထမမြို့တည် နန်းတည်မင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်မင်းဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းသခင် ဘဝရှင်မင်းတရားဟူ၍ လည်းကောင်း ထင်ရှားသည်။ နိုင်ငံချင်းချင်းဆက်ဆံရေး၊ နိုင်ငံတွင်း စီးပွားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ သာသနာရေးစသည်တို့၌ အမြော်အမြင်ကြီးစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကို အထူးမြတ်နိုးသော မင်းတရားကြီးဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် သာယာဝတီမင်းနှင့် နောင်တော် [[ပုဂံမင်း]] တို့လက်ထက် မြို့ဝှန်းတိုက် မင်းတုန်းမြို့များကို ကံကျွေးခံရသည်။ သီရိသုမဟာဓမ္မရာဇာဘွဲ့၊ သီရိမဟာသီဟသူရဘွဲ့များနှင့် မင်းသားကြီးတို့နေရာ အဆောင်အရွက်ပေးတော်မူ၍ လွှတ်တက် စီရင်ရသည်။ နောင်တော် ပုဂံမင်း စီမံအုပ်ချုပ်မှု ညံ့ဖျင်းသောကြောင့် မင်းတုန်းမင်းသားသည် ညီတော် ကနောင်မင်းသားနှင့် အတူ လူသူစုရုံး၍ ထီးနန်းကိုလုပ်ကြံကာ [[အမရပူရမြို့]]နှင့်တကွ ထီးနန်းကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၁၄-ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၁၁ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်တော်မူသည်။ ထိုနှစ် တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၅ ရက်နေ့တွင် ထီးဆောင်းမင်္ဂလာ ဥကင်သ ဖွင့်တော်မူသည်။ ခမည်းတော် မင်းတရားကြီးနှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီးတို့မှဖွားမြင်သည့် သမီးတော်ကြီး၊ ပုဂံမင်း၏ နှမတော်အား သီရိပဝရ မဟာရာဇိန္ဒာဓိပတိ ရတနာဒေဝီဘွဲ့ပေးအပ်၍ မိဖုရားခေါင်ကြီး တင်မြှောက်တော်မူသည်။ မိဖုရားခေါင်ကြီးကား ပိဋကတ်ဗေဒင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာတော်မူသဖြင့် ခမည်းတော်၊ မောင်တော်မင်းတရားကြီး ၂ ပါး၏ အတိုင်ပင်တော် အမြဲခံရရုံမက အပြစ်ကြီးစွာသင့်သူတို့ ကို နုတ်ယူနိုင်သော ဇီဝိတဒါနဆုကိုလည်း ရတော်မူသည်။ နောင်တော် ပုဂံမင်းတရားကြီးကိုမူ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် ရွှေဘိုမြို့၌ တင့်တယ်လှပသော အိမ်တော်ဆောက်၍ မိဖုရားအခြွေအရံ အပြည့်အစုံနှင့် ထားတော်မူသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် အမရပူရ မြို့တော်တွင် ၄ နှစ်ခန့် စံတော်မူပြီးနောက် အမရပူရ မြို့တော်သည် မြို့သူမြို့သား ကုန်သည် ဆင်းရဲသားများအတွက် အနေအထားကျဉ်းသည်ကို သိမြင်သဖြင့် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၁၈-ခုနှစ် တပို့တွဲလမှစ၍ ယခု မန္တလေးမြို့တည်ရာအရပ်တွင် ရတနာပုံ မန္တလေးနေပြည်တော်ကို စတင် တည်ထောင်တော်မူသည်။ ၁၂၁၉ ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆန်း ၁၂ ရက်နေ့တွင် နန်းမြို့တော်သို့ ဝင်တော်မူ၍ ၁၂၂၀-ပြည့်နှစ် ဒုတိယ ဝါဆိုလဆန်း ၆ ရက်နေ့တွင် ရွှေနန်းတော်ကြီးကို တက်သိမ်း စံပယ်တော်မူသည်။ ရွှေနန်းတော်ကို အုတ်မြို့ရိုး ပတ်လျက်တည်သည်။ အုတ်မြို့ရိုးကိုပတ်လျက် ကျုံးတူးသည်။ အုတ်မြို့ရိုးအပြင် အရပ်လေးမျက်နှာ၌ မြို့သူမြို့သား ကုန်သည် ဆင်းရဲသားများအား အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမျိုး၏အမည်အလိုက် နေရာချပေးလေသည်။ ရွှေမျက်ပါးခတ်သူတို့ နေရာရပ်ကွက်ကို မျက်ပါးရပ်ဟုခေါ်၍ ဗရင်ဂျီအများ နေထိုင်ရာကို ဗရင်ဂျီရပ်ဟု ခေါ်သည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင်လည်း ဥယျာဉ်စိုက်ခြင်း၊ မြောင်းဖောက်ခြင်း၊ ကန်ဆည်ခြင်းတို့ ပြုထားရာ ရတနာပုံ [[မန္တလေးမြို့]]သည် သာယာလေသည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် မြန်မာမင်းပိုင် မြန်မာနိုင်ငံသည် မြေထဲမြို့၊ တောင်ငူမြို့တို့၏ မြောက်ဘက် အထက်ပိုင်းဒေသမျှသာဖြစ်၍ [[အလောင်းဘုရား]] လက်ထက် မြန်မာနိုင်ငံ ၏ ထက်ဝက်မျှ ကျဉ်းသွားလေသည်။ ထို့ကြောင့် မင်းတုန်းမင်းသည် ပဲခူးတိုင်းကို ပြန်ရလိုသဖြင့် ၁၂၁၆-ခုနှစ်တွင် [[ကာလကတ္တားမြို့|ကာလကတ္တား]]မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်ဘုရင်ခံချုပ် [[ဒါလဟိုဇီ၊ လော့|လော့ဒါလဟိုဇီ]]ထံ မြန်မာမှူးမတ်များ လွှတ်လေသည်။ ဘကြီးတော်ဘုရား လက်ထက်က တနင်္သာရီတိုင်းကိုပင်ရရှိသော အကျိုးအမြတ်ထက် အကုန်အကျကပိုများသဖြင့် ကြေးငွေနှင့် အလဲအလှယ်ပြုရန် ပြောဆိုခဲ့ဘူးသော အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံကို ထက်ဝက်မျှ သိမ်းပိုက်မိသောအခါ အတိုင်းမသိ နယ်ချဲ့မာန် တက်ခဲ့ကြသည်။ နယ်မြေ တောင်းရန်လာသော မြန်မာမှူးမတ် များအား လော့ဒါလဟိုဇီက ''နေမင်းသည် မိုးကောင်းကင်၌ ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး အင်္ဂလိပ်မင်းအလံသည် အင်္ဂလိပ်မင်း တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့သော နယ်မြေများပေါ်တွင် တလူလူလွင့်ပျံ လျက်နေမည်သာဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အင်္ဂလိပ်မင်းသည် မြန်မာမင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာဆက်ဆံပါမည်'' ဟု အမိန့်ရှိလိုက် လေသည်။ မင်းတုန်းမင်းသည် လော့ဒါလဟိုဇီ၏ နယ်ချဲ့မာန် စကားကို ကြားသောအခါ စိတ်မသာမယာဖြစ်သော်လည်း လွတ်လပ်နေသေးသော အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကျိုးကို ထောက်ထား၍ အမြော်အမြင်ကြီးစွာဖြင့် သည်းခံကာ အင်္ဂလိပ်အစိုးရနှင့် သင့်မြတ်အောင် ဆက်ဆံလေသည်။ ယင်းသို့တောင်း ဆိုခြင်း မပြုမီလည်း ဗြိတိသျှတို့အကျိုးကို များစွာလိုက်လျော ခြင်း ပြုခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် စစ်သူပုန်ထ၍ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဗြိတိသျှတပ်များကို ရုပ်သိမ်းကာ ဗြိတိသျှတို့ အိန္ဒိယ၌ အားသွန်တိုက်ခိုက်နေရစဉ် ဗြိတိသျှတို့အား နောက်ပိုင်းမှအကျပ်ကိုင်တိုက်ခိုက်ဖို့ အချို့က တိုက်တွန်းသော်လည်း မင်းတုန်းမင်းသည် တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုရုံမက စစ်သူပုန်ကြောင့် ဒုက္ခရောက်ကြသူများအား ကယ်ဆယ်ရေးအတွက် အလှူငွေ ပေါင် ၁၀၀၀ ထည့်ဝင်လှူဒါန်းခဲ့ဖူးသည်။ ထိုအချိန်အခါလောက်က အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ အမေရိကန်၊ ရုရှစသော လက်နက်နိုင်ငံကြီးများသည် အရှေ့ဘက်တစ်လွှား၌ အပြိုင်နယ်ချဲ့နေကြချိန် ဖြစ်သဖြင့် အဆင်အခြင်နှင့်ပြည့်စုံသော ဘုရင်ပီပီ အားမတန် မာန်လျှော့၍ သင့်မြတ်အောင်ဆက်ဆံခြင်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များ နှင့် ပိုမိုသင့်မြတ်စေရန် ၁၂၃၄-ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းသည် [[ကင်းဝန်မင်းကြီး]]အား သံအကြီးခန့်၍ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ စေလွှတ်လေသည်။ အင်္ဂလန်သို့အသွား မြန်မာသံအဖွဲ့သည် ပြင်သစ်၊ အီတလီနိုင်ငံတို့သို့ ပါဝင်၍ မဟာမိတ်ပြုသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် အီတလီနိုင်ငံမှ သံများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ရောက်လာကာ ကင်းဝန်မင်းကြီးနှင့် ညိ|နှိုင်းရေးသားသောစာချုပ်ကို အတည်ပြု လက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ပြင်သစ်သံအဖွဲ့ ရောက်လာကြပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် နေပြည်တော်သို့ ဝင်ထွက်လာရောက်ကြသော အင်္ဂလိပ်သံတို့အား အခြားအကြောင်းတို့ကိုသာ မေးမြန်းပြောဆိုတော်မူ၍ အင်္ဂလိပ်ပိုင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို အသိအမှတ်ပြုရမည့်စာချုပ်နှင့် စပ်လျဉ်းသော စကားကိုမူ အမြွက်မျှပြောဆိုတော်မမူဘဲ ယဉ်ကျေး သိမ်မွေ့စွာ တိမ်းရှောင်တော်မူသည်။ ၁၂၃၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မင်း၏ သားတော် ဥပရာဇာ ဝေလာမင်းသား အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ လာရောက်သောအခါ ကင်းဝန်မင်းကြီးအား မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စေလွှတ်၍ နှုတ်ခွန်းဆက်စေခဲ့ခြင်ဖြင့် မဟာမိတ် ဝတ်တရား ကျေအောင် ဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့ကြောင်း ရတနာပုံ နေပြည်တော် သတင်းစာ ဒုတိယတွဲ ဂဏန်း ၃၃ တွင် ဖော်ပြထားလေသည်။ မင်းတုန်းမင်းသည် အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီနိုင်ငံတို့နှင့်သာမဟုတ်၊ အမေရိကန်နိုင်ငံနှင့်လည်း ချစ်ကြည်ရေး ရာဇသံများ ပေးပို့ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ၁၂၁၈-ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းကြီးက အမေရိကန် သမ္မတကြီးဂျိမ်းဗတ်ကနန်ထံ သဝဏ်လွှာပေးပို့၍ အမေရိကန်သမ္မတကြီးက ၁၂၁၉ ခုနှစ်တွင် ၂ ပြည့် တစ်ပြည် ချစ်ကြည်ရေးသဝဏ်လွှာ ပြန်လည်ပေးပို့ခဲ့သည်။ အမေရိကန်သံတော်များအားလည်း တခမ်းတနား ကြိုဆိုခဲ့လေသည်။ မင်းတရားကြီးကား နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များ နှင့် အသင့်အတင့် ကျင့်တော်မူသည် မှန်သော်လည်း အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် မန္တလေးမြို့ရှိ အင်္ဂလိပ် ကိုယ်စားလှယ်တို့က မင်းတရားကြီးရှေ့တော်သို့ ဝင်သောအခါ ဖိနပ်စီး ဓားလွတ်စွဲလျက်ဝင်လိုကြောင်း တောင်းဆိုသည်နှင့် ထိုကစ၍ ထိုအင်္ဂလိပ်သံ အင်္ဂလိပ် ကိုယ်စားလှယ်တို့ကို ဖူးမြော်ခွင့်မပေးတော့ဘဲ မှူးမတ်တို့နှင့်သာ ဆက်ဆံစေလေသည်။ မြန်မာ့ဂုဏ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုကိုကား အနှိမ့်အချ မခံခဲ့ချေ။ ငြိမ်းချမ်းရေးဝါဒကို နှစ်သက်တော်မူသော မင်းတုန်း မင်းတရားကြီးသည် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များနှင့် ဤသို့ အသင့် အမြတ် ဆက်ဆံခဲ့ရုံမက ပြည်တွင်း၌လည်း မင်းညီမင်းသား မှူးမတ် စသည်တို့အားလည်းကောင်း၊ စော်ဘွားများအားလည်း ကောင်း၊ ချင်း၊ ကချင်၊ ကရင်၊ တောင်အုပ် တောင်ကဲများအား လည်းကောင်း အမေ့အကျန်မရှိ အထိုက်အလျောက် မစ ချီးမြှင့်၍ နိုင်ငံတော်ကို ထိန်းသိမ်းအုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ ထို ကြောင့်လည်း မင်းတရားကြီးလက်ထက် တိုင်းနိုင်ငံငြိမ်းချမ်းခဲ့ ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် ပြင်ပဘေးကို သံတမန် များ နည်းအရ ကြိုးစားကာကွယ်တော်မူသကဲ့သို့ တစ်ဖက်၌ လည်း နိုင်ငံတွင်း စီးပွားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ သာသနာရေး စသည်တို့တွင်လည်း အမြော်အမြင်ကြီးစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် သာသနာကိုလေးစားသော မင်း ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၃ ခုနှစ်တွင် ပိဋကတ်သုံးပုံကို ပဉ္စမ[[သင်္ဂါယနာ]]တင်ပြီးနောက် ကျောက်ပြား ၇၂၉ ချပ်ပေါ်တွင် ကမ္ပည်းအက္ခရာတင်၍ မဟာလောကမာရဇိန် ကုသိုလ်တော် ဘုရားတွင် စိုက်ထားကိုးကွယ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပထမပြန် စာမေးပွဲများကိုလည်း မင်းတုန်း မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ကျင်းပပေးခဲ့သည်။ သာသနာရေးသာမက ပညာသင်ကြားရေး ကိုလည်း မင်းတုန်းမင်းသည် အားပေးသည်။ မှူးသားမတ်သား၊ မင်းညီမင်းသားတို့ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကြားစေရန် ခရစ်ယာန်ဘုန်း ကြီး [[ဆရာမှတ်ကြီး|ဆရာမှတ်]]၊ ပြင်သစ် ဗရင်ဂျီဘုန်းကြီး ဘီဂန်းဒက်တို့အား လည်း မြေရာနှင့်ငွေကြေး ထောက်ပံ့သည်။ အနောက်နိုင်ငံများသို့လည်း ပညာတော် သင် ၉ဝ ကျော်တို့ကို စေလွှတ်၍ စက်မှုလက်မှုအတတ်များကို သင်စေသည်။ ယင်းတို့တွင် ဒီပဲယင်းဝန်ထောက် ဦးမြဲ၊ ညီ ဦးခဲ၊ ဖန်ချက်ဝန် ဦးဖန်၊ ကျောက်မြောင်း အတွင်းဝန် ဦးရွှေအိုး၊ မြင်းဝန် ဦးအောင်သူ တို့ပါသည်။ စီးပွားရေး တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန် ပညာတော်သင်များ ပြန်လာသော အခါ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရုံများကိုဖွင့်စေသည်။ နေပြည်တော် တွင် ဆန်၊ သကြား၊ ကျွန်းသစ်၊ ပိတ်ချော ပိတ်ကောင်းပိုမို ထုတ်လုပ်နိုင်စေရန် ဆန်စက်၊ သကြားစက်၊ သစ်စက်၊ ရက်ကန်းစက်တို့ကို ဥရောပတိုက်မှ ဝယ်ယူတည်ထောင်သည်။ ယင်းစက်ရုံများသာမက ဖန်ချက်စက်၊ စာပုံနှိပ်စက်၊ ဒင်္ဂါးစက်၊ လက်နက်ကိရိယာစက် စသည်တို့ကိုဖွင့်လှစ်၍ သားတော် မက္ခရာမင်းသားအား ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။ ရွှေနန်းတော် ကြီးအတွင်း ဆောက်လုပ်သော စာပုံနှိပ်တိုက်တော်မှ ပထမဆုံး ပုံနှိပ်သောစာအုပ်မှာ ယောအတွင်းဝန်ဦးဘိုးလှိုင် စီရင်ရေးသား သော ကာယာနုပဿနာကျမ်း ဖြစ်သည်။ တိုင်းသူပြည်သားများ သက်သာချောင်ချိရေးအတွက် ငွေကြေး လွယ်ကူစွာသုံးစွဲနိုင်ရန် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် ၁၂၂၉-ခုနှစ်မှစ၍ ဒေါင်းတံဆိပ် ဒင်္ဂါးများကို သွန်းလုပ်သုံးစွဲစေသည်။ နိုင်ငံတော်တွင် ပုဂံခေတ်ကစ၍ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော ကံကျွေးချပဒေသရာဇ်စနစ်နှင့် အခွန်တော် ကောက်ခံစနစ်တို့ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲ၍ ၁၂၂၉-ခုနှစ်က စတင်ကာ စနစ်တကျ၊ အခွန်တော်ခန့်ခွဲသည်။ ရှေးက နယ်စား မြို့စား ရွာစားများက အခွန်တော်ကို ကောက်ခံပြီးလျှင် မိမိတို့အတွက် ဝေပုံစုကိုနုတ် ကာ ဘဏ္ဍာတော်တိုက်သို့ပေးပို့ရာ ယင်းတို့က ပို၍ကောက်ခံ လျှင် ဆင်းရဲသားတို့ နစ်နာရသည်။ ထိုကြောင့် မင်းတုန်းမင်း ၏ လက်ထက်တွင် နယ်စားပယ်စားများဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြို့စားရွာစားများဖြင့်လည်းကောင်း မင်းတိုင်းကြေး အခွန်တော် စသည် မကောက်ခံတော့ဘဲ ဝင်ငွေနှင့် အိမ်ထောင်စုအလိုက် သာ စည်းကြပ်သော သဿမေဓ အခွန်တော်ကို ကောက်ခံစေ သည်။ အမှုထမ်းအရာထမ်းများကိုလည်း ရှေးကကဲ့သို့ မြို့စား ရွာစား မပေးတော့ဘဲ [[သဿမေဓခွန်]]ကောက်ခံရငွေမှ လစာ ရိက္ခာတော်များ ပေးကမ်းချီးမြှင့်လေသည်။ နေပြည်တော် အရပ် လေးမျက်နှာ၌ သက်ကြီးရွယ်အိုတို့ မှီခိုနေထိုင်ရန် သူအိုရုံများ ထားသည်။ နာမကျန်းသူတို့အတွက်လည်း နေပြည်တော်တွင် သူနာရုံ ၁ဝ ရုံထား၍ အတွင်းလူနာ၊ အပြင်လူနာအဖြစ် ကုသ ပေးသည်။ သမားတော် ၃ ယောက်စီ အလှည့်ကျကုသရသည်။ လယ်မြေပေါများသော မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းကို အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းယူထားသဖြင့် မင်းတုန်းမင်းသည် မိမိနိုင်ငံတော်ပိုင်နက်တွင် တောများကိုခုတ်ထွင်ရှင်းလင်း၍ လယ်လုပ် ငန်းကို အကြီးအကျယ်လုပ်ကိုင်စေသည်။ မိုးနည်းသဖြင့် စပါးစိုက်ပျိုးရန် မိုးရေအလုံအလောက် မရသည်ကို မူးမြစ်ဒေသ ၌လည်းကောင်း၊ လယ်တွင်းကိုးခရိုင် (ကျောက်ဆည်ခရိုင်) ၌ လည်းကောင်း ရှိသောဆည်ဟောင်း မြောင်းဟောင်းများကို ထပ်မံပြုပြင်သည်။ မိတ္ထိလာကန်မှစ၍ ကန်အမြောက်အမြားကို လည်း ပြုပြင်သည်။ မန္တလေးမြို့ အရှေ့ဘက် နန္ဒာကန်ကို ပြုလုပ်၍ လယ်ပယ်တည်ကာ လယ်သမားများကို စရိတ်ကြေး ငွေ ထောက်ပံ့သည်။ ကုန်စည်များကို ဘုရင်တစ်ဦးတည်း ရောင်းဝယ်ခွင့်ကို ဖျက်သိမ်း၍ အင်္ဂလိပ်နယ်ထဲသို့ ကုန်စည်များ လွတ်လပ်စွာ ရောင်းခွင့်ပြုသည်။ နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားတို့ ထက်အောက်စုန်ဆန် ခရီးသွား လာမှု လွယ်ကူစေရန် ရေနန်းစကြာ၊ ရေနန်းယာဉ်သာ၊ မြနန်း စကြာ၊ စကြာယာဉ်မွန်၊ စကြာယာဉ်ပျံ၊ တုယာဉ်ပျံချီ၊ တုယာဉ် ပျံကျော်ဟူသော မီးသင်္ဘောခုနစ်စင်းကိုလည်း ဝယ်ယူအသုံးပြု သည်။ အင်္ဂလိပ်မင်းပိုင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် မြန်မာမင်းပိုင် မြန်မာ နိုင်ငံတို့သည် မင်းအချင်းချင်း ဆက်ဆံမှုကောင်းသောကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ ခရီးသွားလာမှု လွယ်ကူသဖြင့်တစ်ကြောင်း၊ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တော်၌ တစ်နိုင်ငံတည်း ကဲ့သို့ အကူးအသန်းအဆက်အဆံမပြတ် ရင်းနှီးမြဲရင်းနှီးကြ သည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံမှ ကင်းဝန်မင်းကြီး အစရှိသော မြန်မာမှူးမတ်များ အင်္ဂလိပ်မင်းပိုင် ရန်ကုန်မြို့သို့ရောက်သော အခါ မြို့သူမြို့သားများက အရေးတယူ ပြုစုခဲ့ကြသည့် အနည်း တူ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရွှေတိဂုံစေတီတော်၌ ရန်ကုန်မြို့သူမြို့သားများ ကရွှေချ၍ ထီးတင်လိုသောအခါ မင်းတုန်းမင်းကြီးက ရတနာ ကိုးပါး စီခြယ်သော ထီးတော်ကို လည်းကောင်း၊ လုံးတော်ပြည့် ရွှေချနိုင်အောင် ရွှေဆိုင်းများကိုလည်းကောင်း ပေးပို့လှူဒါန်းခဲ့ လေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် နိုင်ငံတော်အတွင်း ဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုလွယ်ကူစေရန် ကြေးနန်းတိုင်များကိုလည်း စိုက်ထူ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုမျှသာမက ခေတ်နှင့် လျော်ညီစွာ နေ့စဉ် ဖြစ်ပျက်ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသော ကျိုးကြောင်းချင်းတ များ၊ သတင်းများ၊ အကြံဉာဏ် ပေးချက်များနှင့် ဝေဖန်ချက် များကို တိုင်းသူပြည်သားတို့ ပွင့်လင်းစွာ ဖတ်ရှုရေးသားနိုင်ကြ စေရန် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် ၁၂၃၆ ခုနှစ်တွင် ရတနာပုံနေပြည်တော် သတင်းစာကို ထုတ်ဝေစေခဲ့သည်။ စာတည်းမှာ [[ဘိုးဝဇီရ|ဖိုးဝဇီရ]]ဖြစ်သည်။ လဆန်း ၇ ရက်၊ ၁၃ ရက်၊ လဆုတ် ၇ ရက်၊ ၁၃ ရက်နေ့များတွင် ထုတ်၍ တစ်လ ၄ ကြိမ် ထွက်လေသည်။ မင်းတရားကြီးသည် သတင်း စာရေးသားမှုတွင် အချက် ၂၆ ချက်နှင့် လွတ်လပ်ခွင့်ပေးခဲ့ သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံသတင်းစာများ]] မင်းတရားကြီးအား ယင်းသို့ ပြည်တွင်းလုံခြုံရေး၊ နိုင်ငံတွင်း စက်မှုလက်မှုထွန်းကားရေး၊ နိုင်ငံတော် စည်ပင် သာယာရေးစသော နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေး၌ အမြော်အမြင်ကြီး၍ ထက်မြက်သော ညီတော် ကနောင်မင်းသားက အမြဲတစေ ဂရုစိုက် ၍ အကူအညီပေးခဲ့သဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ မင်းတရားကြီး မူကား လောကီရေးရာများထက် လောကုတ္တရာရေးရာများတွင် အာရုံစိုက်သဖြင့် နိုင်ငံကာကွယ်ရေး၊ စစ်တပ်များခေတ်မီရေး၊ လက်နက် တပ်ဆင်ရေးတို့တွင် လစ်ဟင်းခဲ့သည်။ မင်းတရား ကြီးသည် သတ္တဝါတို့၏ အသက်အန္တရာယ်များစေသည်ဟုယူဆ ကာ လက်နက်ဆန်းများထွင်ခြင်းကို ပိတ်ပင်ခဲ့လေသည်။ အမြော်အမြင်ကြီးစွာနှင့် ယင်းကဲ့သို့ မင်းတရားကြီးတို့ ညီနောင် ၂ ပါး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေစဉ် ၁၂၂၈ ခုနှစ်တွင် စည်းလုံးညီညွတ်မှုကိုပျက်ပြားစေသော နန်းတွင်းလုပ်ကြံမှုကြီး ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့် လှေလှော်ရင်း တက်ကျိုး ဖြစ်ခဲ့ရလေ သည်။ ညီတော် ကနောင်မင်းသားအား မင်းတုန်းမင်းကြီးက အိမ်ရှေ့အရာ ပေးအပ်သည်ကို မကျေနပ်သော သားတော် [[မြင်ကွန်း၊ မြင်းခုံတိုင် မင်းသားများ|မြင်းကွန်းနှင့် မြင်းခုန်တိုင်မင်းသား]]တို့ ပုန်ကန်သဖြင့် နိုင်ငံ တော်ကို ခေတ်သစ် နိုင်ငံတော်ဖြစ်အောင် ထူထောင်ခဲ့သော ကနောင်မင်းသားကြီး တိမ်းပါးခဲ့လေသည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီးမူကား မြို့တော်အတွင်း ဝင်နှင့်သဖြင့် သီသီကလေး လွတ်လေသည်။ တစ်ဖန် အိမ်ရှေ့ ဘုရားလွန်လေသော် အိမ်ရှေ့မင်း သားတော် ပန်းထိမ်းမင်းသား ရွှေဘိုသို့ထွက်၍ ပုန်ကန်သည်ကို ဖမ်းဆီးကွပ်မျက်ရသည်။ ထို အချိန်မှစ၍ မင်းတရားကြီးသည် သားတော်များကို အိမ်ရှေ့ မပေး၊ အခြွေအရံ အမှုထမ်းတို့ကို ရုပ်သိမ်းထားသည်မှာ နတ်ရွာစံသည်အထိ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့်လည်း မင်းတရားကြီး နတ်ရွာစံသောအခါ ထီးမွေ နန်းမွေကိစ္စ ရှုပ်ထွေးခဲ့ရလေသည်။ ၁၂၄ဝ-ပြည့်နှစ် ဝါခေါင်လတွင် မင်းတရားကြီး ကျန်းမာတော် မမူ၍ တိုင်းရေးပြည်ရေးတို့ကို ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုနိုင် သော အခြေအနေရောက်လေသော် ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားကြီးနှင့် အလိုပါ မှူးတော်မတ်တော်တို့တိုင်ပင်၍ သားတော် သီပေါ မြို့စား[[သီပေါမင်း]]အား တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၉-ရက်နေ့တွင် အိမ်ရှေ့ နှင်းလေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ရောဂါတော်သည် တိုးသည်ထက်တိုးလာကာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄ဝ-ပြည့်နှစ် သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၆-ရက် အင်္ဂါနေ့၌ သက်တော် (၇၀)နှစ်၊ နန်းစံ ၂၆ နှစ်တွင် နတ်ရွာစံလွန်တော်မူသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးတွင် ရတနာဒေဝီ မိဖုရားခေါင်ကြီးအပြင် အိမ်နိမ့်စံစဉ်က ကောက်ယူတော်မူသော မြောက်နန်းမိဖုရား မယ်သဲ၊ ဘကြီးတော်နှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီးမယ်နုမှမြင်သော အလယ်နန်းမိဖုရား ဆင်ဖြူမရှင်တို့အပါအဝင် ထင်ရှားသော [[မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရားများနှင့် သားတော်၊ သမီးတော်များ စာရင်း|မိဖုရား ၄၅ ပါး ရှိ၍ သားတော် ၅၅ ပါး၊ သမီးတော် ၅၃ ပါး ပေါင်း ၁ဝ၈ ပါး]] ရှိ သည်။ [[File:King Mindon's Tomb, Mandalay.jpg|300px|thumb|left|မင်းတုန်းမင်းကြီး ၏ အုတ်ဂူတော်]] မင်းတုန်းမင်း၏ အလောင်းတော်ကို မန္တလေးမြို့တွင် သင်္ဂြိုဟ်၍ အရိုးပြာသာဒ် တည်ထားလျက်ရှိသည်။ မင်းတရား ကြီး နတ်ရွာစံရာ ရွှေနန်းဆောင်ကို သားတော် သီပေါမင်း လက်ထက် ဖျက်၍ [[အတုမရှိကျောင်း]]တော်ကြီး ဝင်းအတွင်း၌ ဖျက်သိမ်းသည့် ပန္နက်ပုံအတိုင်း ရွှေနန်းတော်ကျောင်း ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းထားသည်။ မင်းတရားကြီးကား သဘောပြည့်ဝသည်။ အမြော် အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ပြည်သူ့အကျိုးကို ကြည့်သည်။ စစ်ကို မလိုလား၊ သနားတတ်သူဖြစ်သည်။ ရတနာသုံးပါးကို အလွန် လေးစားရိုသေသည်။ မင်းတရားကြီး၏ ကုသိုလ်တော်များကား မန္တလေး တောင်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသော တန်ဆောင်း ပြာသာဒ် တော်ကြီးနှင့်တကွ ဗျာဒိတ်ညွှန်းရွှေရပ်တော်ကြီးဘုရား၊ တောင် ခြေရှိ မဟာသကျ မာရဇိန်ကျောက်တော်ကြီးဘုရား၊ စန္ဒမုနိ ဘုရားနှင့် မဟာလောက မာရဇိန်စေတီတော်၊ ထိုစေတီတော် အတွင်းရှိ ပိဋကတ်သုံးပုံ ကျောက်ချပ်နှင့် အုတ်ဂူ ၇၂၉ ခုစီ၊ ရန်ကင်းတေင်ခြေရှိ မဟာကျော်စေတီတော်၊ ရွှေတိဂုံစေတီ ထီး တော်နှင့် လုံးတော်ပြည့် ရွှေဆိုင်းတော်ချခြင်း၊ ဘုရားပွင့်တော်မူ ရာ မဟာဗောဓိပင်တော် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အုတ်ဇရပ် တော်ကြီးတစ်ဆောင်၊ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့ အထွတ်အမြတ် ထားသည့် မက္ကာမြို့ ဘုရားဝတ်ပြုသည့်ကျောင်းအနီး စတုဒီသာ ဇရပ်ကြီးတစ်ဆောင်နှင့် ပဋ္ဌာန်းဟော သိမ်ကြီးတစ်ဆောင်၊ မဟာဗောဓိ ဒက္ခိဏသာခါ လက်ယာတောင်ကိုင်းကို မြတ်စွာ ဘုရား အရပ်တော်ပမာဏအတိုင်း ရုပ်ပွားတော်မြတ် ထုလုပ် ကိုးကွယ်သည့်အပြင် အပ္ပရာဇိတပလ္လင်မြေကို ဌာပနာသွင်း၍ တစ်မိုက် လေးသစ်ခန့် ရွှေချစေတီတော် ထုလုပ်ပြီးလျှင် မှန်အိမ်ထည့်သွင်းကာ ရှစ်သောင်း လေးထောင်သော ရဟန်း ရှင်လူ အပေါင်းတို့အား တစ်ဆူကျစီ ဝေငှပေးစေတော်မူသည်။ ရွှေမြို့တော် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အတုလဝေယန် အုတ် ကျောင်းတော်ကြီး၊ အရှေ့ပြင်တွင် ကျောင်းရံ ၂ဝ နှင့်တကွ မဟာအတုလဘုံစံ ရွှေကျောင်းတော်ကြီး၊ အနောက်ဘက်တွင် ကျောင်းရံ ၂ဝ နှင့်တကွ မဟာဇောတိကာရာမတိုက်ရတနာဘုံစံ ကျောင်းတော်ကြီးတို့ကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းလေသည်။ ထိုမျှ မက ရွှေမြို့တော်ဝန်းကျင်၌ အုတ်ဇရပ်တော်များ၊ ဓမ္မာရုံ ဇရပ်များ၊ တရားတင်းကုပ်များ၊ ရေကန်များ စသည်တို့ကို မြောက်မြားစွာ လှူဒါန်းတော်မူသည်။ သာသနာတော် စင်ကြယ် ရန် ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် ၁၂၁၇ ခုနှစ်တွင် ဆရာတော်များနှင့်တိုင်ပင်၍ ဓမ္မဝိနယအမိန့် တော်ပြန်တမ်းကို မင်းမိန့်နှင့် ထုတ်ပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မင်းတရားကြီး ရည်ရွယ်တော်မူရင်းသို့ မရောက်ဘဲ ယင်းဓမ္မ ဝိနယစာတမ်းကို အကြောင်းပြု ဂိုဏ်းကွဲမှု စသော မလိုအပ် သည့် ဖြစ်ရပ်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရသည်။ မင်းတရားကြီးသည် ပြည်သူပြည်သား အပေါင်းတို့အားလည်း သီလနှင့် ကုသိုလ် တရား မမေ့မလျော့စေရန် လစဉ်လဆန်း ၅ ရက်နေ့ ရောက် တိုင်း ဂရုဓမ္မ အမိန့်တော် ပြန်တမ်းကြီးကို ပြည်တွင်းပြည်ပ လှည့်လည်ဖတ်ကြား စည်လည်စေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် သာသနာ နေရောင်လရောင်ပမာ ထွန်းပြောင်စေရန် မင်းတရား ကြီး အားပေးချီးမြှောက်တော် မူသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးလက်ထက် သာသနာရေးသာ မက စာပေလည်းထွန်းကားသည်။ ကဗျာ လင်္ကာဘက်၌ စာ ကောင်းပေကောင်းကြီးများ ထွန်းကားခဲ့သည့်နည်းတူ စကားပြေ ဘက်၌လည်း ယခင်ခေတ်များကထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော စာ ကြီးပေကြီးများကို တွေ့နိုင်သည်။ မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ဘောလယ်ဟူသော ကဗျာသီချင်းတစ်မျိုးနှင့် ညဉ့်ချင်းပြီး ပြဇာတ်အရေးအသားများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဘကြီးတော် လက်ထက် ရေးသားသော မှန်နန်းရာဇဝင်သည် ၁၁၈၃ ခုနှစ် အထိသာ ရောက်သဖြင့် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက် ဆက်လက်ရေးသားစေရာ ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထိုမင်းလက်ထက် ထင်ရှားသော စာဆို တော်များကား ဦးရွှေခြည်၊ [[စလေဦးပုည]]၊ [[လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်]]၊ [[ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်|ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်]]၊ ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်း၊ [[မန်လည်ဆရာတော်]] စသည်တို့ဖြစ်သည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> '''မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး'''သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ ဒုတိယ နောက်ဆုံး ဘုရင်ဖြစ်ပြီး ခရစ်နှစ် ၁၈၀၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၈) ရက်နေ့တွင် အမရပူရ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည်မှာ မောင်လွင်ဖြစ်သည်။ ညီတော် ကနောင်မင်းသားနှင့်အတူ ရွှေဘိုသို့သွားကာ နောင်တော် ပုဂံမင်းအား ပုန်ကန်ကြသည်။ ပုန်ကန်သည့်အစီအစဉ် အောင်မြင်ကာ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ ၁၀ ပါးမြောက် ဘုရင်ဖြစ်လာသည်။ ဘုရင် ဖြစ်လာပြီးနောက် နေပြည်တော်ကို မန္တလေးသို့ ခရစ်နှစ် ၁၈၅၄ တွင် ပြောင်းရွှေ့နန်းစိုက်ခဲ့ပြီး ညီတော် ကနောင်မင်းသားကြီး ကို အိမ်ရှေ့စံ အဖြစ် အပ်နှင်းခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ကနောင်မင်းသားကြီး၏ စီမံခန့်ခွဲမှုဖြင့် ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီနှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံများသို့ ပညာတော်သင်များ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး စက်မှု လုပ်ငန်းများ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၆၈ တွင် ကုသိုလ်တော် ဘုရားကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စာအုပ်ကြီးဟု မှတ်တမ်းဝင်သည့် ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာ၏ [[ပိဋကတ် သုံးပုံ]]ကို ကျောက်စာဖြင့် ထွင်းထု ပူဇော်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၇၁ တွင် [[ရွှေတိဂုံစေတီတော်]] ကို ထီးတော်အသစ် တင်လှူခဲ့သည်။ ၁၈၇၁ တွင်ပင် ပဉ္စမ သင်္ဂါယနာ တင်နိုင်ခဲ့သည်။ နောင်တော်ပုဂံမင်းလက်ထက်က အင်္ဂလိပ်ထံဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် နယ်မြေများအတွက် စာချုပ်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးရန် လျစ်လျူရှုခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာဆက်ဆံရေးတွင် ရှုပ်ထွေးမှုများစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ လတ်တလော ရှင်းလင်းရမည့် နိုင်ငံရေးကိစ္စများကို အရေးမမူဘဲ မြို့သစ်တည်ခြင်း၊ ဘုရားတည်ခြင်း၊ သင်္ဂါယနာတင်ခြင်းတို့ကို ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၆၆ ဇွန်လ (၁၈) တွင် မြင်ကွန်း မြင်းခုန်တိုင် အရေးအခင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ညီတော် ကနောင်မင်းသားကြီး လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီးမှာမူ လက်မတင်လေး လွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။ ကနောင်မင်းသားကြီး လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် ထီးနန်းဆက်ခံရန် အိမ်ရှေ့စံ အပ်နှင်းခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ မင်းတုန်းမင်းကြီး မကျန်းမမာ ဖြစ်လာသောအခါ မိဖုရားခေါင် ဖြစ်သော ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီးက နန်းတွင်းရေးများကို ခြယ်လှယ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီး၏ အကြံဖြင့် စွမ်းရည်ရှိသော မင်းသားအများအပြားကို ကွပ်မျက် သုတ်သင်ကာ မိမိတို့ ကြိုးဆွဲရာ ကမည့် သီပေါမင်းကို နန်းတင်ခဲ့သည်။ == ကျမ်းကိုး == <references/> {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} {{Lifetime|၁၈၀၈|၁၈၇၈}} [[Category:မင်းတုန်းမင်း| ]] [[Category:ကုန်းဘောင် မင်းဆက်]] i5i0g4o6r0je1pjv1w8ahnqxeeg2ss6 0 4481 1061739 1035378 2026-11-05T15:16:31Z ~2026-58592-40 150425 1061739 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | type = crown prince | name = ကနောင်မင်းသား | image = Princekanaung.jpg | caption = | reign = ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၅၃ – ၂ ဩဂုတ် ၁၈၆၆ | coronation = ၁၁ ဇွန် ၁၈၅၃ | succession = ကုန်းဘောင်ခေတ် [[အိမ်ရှေ့မင်း]] | predecessor = [[ပုဂံမင်း]] | successor = [[သီပေါမင်း]] | suc-type = Successor | reg-type = | regent = | spouse = ၁၈ ဦး | issue = သား ၂၀၊ သမီး ၁၅ ဦး | issue-link = | full name = မောင်ကောက် | house = [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်]] | father = [[သာယာဝတီမင်း]] | mother = သီရိသုစန္ဒာ မလ္လာမဟေ၊ တောင်‌ဆောင်တော် မိဖုရား | birth_date = {{Birth date|1820|1|31|df=y}} | birth_place = [[အမရပူရ]] | death_date = {{death date and age|1866|8|2|1820|1|31|df=y}} | death_place = [[မန္တလေး]] | date of burial = | place of burial = [[စန္ဒာမုနိစေတီ]]၊ [[မန္တလေးတောင်]] | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = }} '''ကနောင်မြို့စားမင်းသားကြီး''' (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၁-၁၂၂၈) သည်မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ့်မင်းကိုယ်ချင်းဘဝနှင့်နေစဉ်ကပင် နိုင်ငံတော်ကို ခေတ်သစ်နိုင်ငံတခု ဖြစ်မြောက်အောင်ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် မြန်မာအိမ်ရှေ့စံမင်း တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ လူသုံးကုန်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်မှု နည်းစံနစ် ပြောင်းလဲခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ လူ့သမိုင်းတွင် ခေတ်တစ်ခေတ်မှ အခြားခေတ်တစ်ခေတ်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့ရသည်ဖြစ်ရာ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင်လည်း ၁၉ ရာစု နှစ်များ အလယ်လောက်က ခေတ်ပြောင်းလဲခြင်းကို ဖန်တီးပေးသည့် အဖြစ် အပျက်များပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ အောက်မြန်မာပြည်တွင်[[ဗြိတိသျှ]]တို့ ရောက်ရှိ ကြီးစိုးလာခြင်း၊ ကိုယ့်မင်း ကိုယ်ချင်းနေသော မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းသည် ထိုစဉ်အခါက တိုးတက်လျက်ရှိသော ဥရောပနိုင်ငံအချို့နှင့် ဆက်သွယ်မှုများ ရရှိလာခြင်းကြောင့် လူသုံးကုန်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်မှု နည်းစနစ်တို့၏ အခြေခံဖြစ်သောအသစ်အဆန်း ထွင်မှုပြောင်းလဲမှုတို့သည် အထက် မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာကာ ခေတ်ကိုပြောင်းလဲစေနိုင်မည့်အခွင့်အလမ်းများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ ထိုအခွင့်အလမ်းများကို အမြင်ကျယ်စွာနှင့် အသုံးပြုကြသော ထိုခေတ်မြန်မာခေါင်းဆောင်တို့တွင် အရေး ပိုမိုပါဝင်ခဲ့သူကို ရှာဖွေလျှင်ကနောင်အိမ်ရှေ့မင်း ကိုပင် တွေ့ရပေမည်။ == အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျဉ်း == [[File:Princekanaung.JPG|thumb]] [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] အမပူရ ဒုတိယမြို့တည် [[သာယာဝတီမင်း]] (၁၈၃၇-၁၈၄၆)နှင့် `သီရိသုစန္ဒာမာလာမဟေ´ဘွဲ့အမည်ရှိ [[ရွှေဘိုမင်း]]တရားကြီး၏ တောင်ဆောင်တော်၊ ကျောက်မော်မြို့စား မိဖုရားတို့တွင် သားတော်နှစ်ပါးတို့ ထွန်းကားခဲ့ရာ သားအကြီးမှာ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် [[မင်းတုန်းမင်း]] ဖြစ်၍ အငယ်မှာ သတိုးမင်းရဲကျော်ထင် ဘွဲ့ခံ ကနောင်မင်းသား ဖြစ်လေသည်။ ကနောင်မင်းသားသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၁ ခုတော်သလင်း လပြည့်ကျော်၂ရက် တနင်္ဂနွေနေ့၊ခရစ်သက္ကရာဇ်(၄.၁.၁၈၂၄)တွင် ဖွားမြင်၏။ ဖွားစဉ်က မီးနေဆောင်သို့မရောက်မီ တောင်ဆောင်၌ဖွားမြင်သဖြင့် ခမည်းတော်က မောင်တောင်မင်းဟု ကိုယ်တိုင်မှည့်ခေါ်ခဲ့၏။ ချစ်စနိုးခေါ်သော ငယ်မည်မှာ `ထိပ်တင်ကောက်´ ဖြစ်၍ မင်းသားလတ်အဆင့်တွင် [[မင်းတပ်မြို့]]ကိုစားခဲ့ရသည်။ နောင်တော် [[ပုဂံမင်း]] (၁၈၄၆-၁၈၅၃) ထီးနန်းဆက်ခံတော်မူသောအခါ `သီရိသုမဟာ ဓမ္မရာဇာ´ဟူသော ဘွဲ့တော်နှင့် [[ကနောင်မြို့]]ကို စားရသည်။ ထို့ကြောင့် ကနောင်မင်းဟု တွင်လေသည်။ သို့သော် ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲတွင် ပုဂံမင်းအား နောင်တော် မင်းတုန်းမင်းက ရွှေဘိုမှပုန်ကန်ရာတွင် အတူဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄-ခုနှစ်၊ သက်တော် (၃၃)နှစ်တွင် ရွှေဘိုမင်းတရားကြီး၏ အနောက်နန်းတော် မိဖုရား (အနောက်နန်းမတော်မမြလေး)၏ သမီးတော် [[လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်]]နှင့် လက်ထပ်တော်မူပြီးလျှင် တပယင်း၊ တောင်တွင်းကြီး၊ ပဉ္စလငါးမြို့နှင့် [[စလေမြို့]]များကို စားရလေသည်။ ကနောင်မင်းသားသည် အိမ်ရှေ့စံမင်းသား (နန်းညွန့်နန်းလျာမင်းသား) လည်းဖြစ်ပြီး ထီးနန်းစည်းစိမ်နှင့် အချုပ်အခြာအာဏာကိုဆက်ခံရန်အခွင့်ရှိသူဖြစ်နေပေရာ ထိုအခွင့်အရေးကို မက်မောကြသော တူတော်များ ([[မြင်ကွန်းမင်းသား]]နှင့် [[မြင်းခုန်တိုင်မင်းသား]]) တို့၏လုပ်ကြံမှုကြောင့် ကံတော်ကုန်ခဲ့ရသည်။ ကနောင်မင်းသား ကံတော်ကုန်စဉ် သက်တော်မှာ (၄၇)နှစ်သာ ရှိသေးသည်။ [[ပဒေသရာဇ်ခေတ်]]ရှိ နန်းတွင်း အရေးအခင်းများမှာ သမိုင်းတင်ထားသည်ထက်လည်း ပိုမိုရှုပ်ထွေးနေတတ်သည်။ === မိဖုရားများနှင့် သားသမီးတော်များ === ကနောင်မင်းသားသည် [[မိဖုရား]]နှင့် ကိုယ်လုပ်တော်ပေါင်း ၅၂-ပါးရှိပြီး ၎င်းတို့မှဖွားမြင်သော သားသမီးတော်များမှာ ၁၀၂-ပါးရှိသည်။ သားတော်သမီးတော် အချို့မှာ - <ul> <li>အတွင်းဝန် ဇလွန်မြို့စား မင်းကြီး မဟာမင်းလှနော်ရထာ၏ သမီးကြီး သိင်္ဂါမဟေ&#160;<span class="note">ဥယျာဉ်တော်သခင်ကြီး</span> ခေါ် ခင်ဖူး</li> <ul><li>သားတော် (ငယ်က လွန်)</li> <li>နှမတော် (ငယ်က လွန်)</li> <li>မောင်တောင် တောင်ဆင်းမင်းသား ထိပ်တင်ကိုယ်တော်မြင့်</li> <li>ညီတော် ဆောက်တောင်းမင်းသား ကိုယ်တော်လတ် မောင်စစ်အောင်&#160;</li> <li>နှမတော် မယ်ဆွေစစ် + မြောက်ဆောင်ရ သီရိသင်္ခါမဟေ ခင်ကျေးမောင် ဦးပေတလူသား မောင်မောင်သက်</li> <li>ညီမတော် မယ်ဆွေတုတ် + မောင်မောင်ကြီး</li> </ul> <li>ကိုယ်လုပ်တော်သခင်ကြီး ခေါ် ခင်ခါကြီး</li> <ul><li>သမီးတော် မယ်ဆွေအံ့</li> <li>ညီမတော် မြင်းမူထိပ်ခေါင်တင် မယ်ဆွေအိ</li> </ul> <li>ခင်ရှမ်း</li> <ul><li>ဝါးနွယ်ကုန်းတိုက်စား မယ်ဆွေအေး + ဝန်းသိုစော်ဘွားတူ ဦးဘ</li> <ul><li>သားတော် ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ကြီး + သီပေါမင်းသမီး ထိပ်စုမြတ်ဖုရား</li> <li>သမီးတော်</li> </ul> </ul> <li>ခင်စော</li> <ul><li>သမီးတော်&#160;ထိပ်ခေါင်တင်ဝ</li> </ul> <li>ခင်အေး</li> <ul><li>သမီးတော် ထိပ်ခေါင်တင်ဟေ့ + မောင်မောင်ညို</li> <ul><li>သားတော်</li> <li>သားတော်</li> </ul> </ul> <li>ဘဏ္ဍာစိုးစာရေးကြီး မင်းလှမင်းထင်ကျော်သမီး ခင်အစ်</li> <ul><li>သားတော် ကျွန်းညွန့်မင်းသား မောင်မြကြိုင်</li> <li>နှမတော် မယ်ဆွေသက်</li> </ul> <li>ညောင်ဇင် ခင်ဥ</li> <ul><li>သမီးတော် သီရိသုပဘာဝတီ ထိပ်ခေါင်တင်လှ +&#160;နေမျိုးမင်းထင်ရာဇာ ဗြဲတိုက်သံဆင့် ဦးတုတ်ကြီး</li> <ul><li>သားတော်</li> <li>သမီးတော်</li> </ul> <li>ညီမတော် မယ်ဆွေထွဋ် </li> </ul> <li>အိမ်ရှေ့စာရေးကြီးသမီး ခင်ပွင့်</li> <ul> <li>သမီးတော် မယ်ဆွေစိုး + မောင်မောင်ဆန်း</li> <ul> <li>သမီးတော် </li> <li>သားတော် </li> <li>သားတော် </li> <li>သားတော်</li> </ul> </ul> <li>အတွင်းဝန် ဇလွန်မြို့စား မဟာမင်းလှနော်ရထာသမီးငယ် ခင်ပု</li> <ul> <li>သားတော် မြင်းဝမ်းပိုက်မင်းသား မောင်စစ်နိုင်</li> <li>နှမတော် မယ်ဆွေရင့်</li> </ul> <li>တောင်တွင်းကြီးဗိုလ် ဦးရွှေအောင်သမီး ခင်ထယ်</li> <ul> <li>ထိပ်ခေါင်တင်စော </li> <ul><li>+ ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဖိုး</li><li>+ ဦးသာခိုင်</li> </ul> </ul> <li>ဆားလင်းကြီး&#160;ပုဏ္ဏာမဟေ&#160;ခင်စာ</li> <ul> <li>မင်းပြင်ထိပ်ခေါင်တင်&#160;သီရိမလ္လာဝတီ&#160;မယ်သဲနှစ်</li> </ul> <li>ရွှေဘိုမင်းလက်ထက် ရွှေလှံမင်းကြီးသမီး ဆောင်ရ ခင်ဖွား</li> <ul> <li>ရန်အောင်မြင် ထိပ်ခေါင်တင် သုသီရိသင်္ခါဝတီ မယ်ဆွေချစ်&#160;+ မြောက်နန်းမိဖုရားတူ မောင်မောင်လတ်</li> <ul><li>သမီးတော် ရန်အောင်မြင် ခေါင်ခေါင်ကြီး</li> <li>ညီမတော် (ငယ်က လွန်)</li> </ul> </ul> <li>ဒီပဲယင်းဝန် ဦးမှန်၏သမီး မဂါလာအိမ်တာ်ပါ‌ ‌ြောက်‌ေဆာင်‌ေတာ်ရသခင်မကြီသာယာကုန်းတိုက်စား ခင်ကျော့</li> <ul> <li>သားတော် ပန်းတိမ်းမင်းသား</li> <li>နှမတော် တောင်ညိုမင်းသမီး</li> <li>ညီမတော် ရန်အောင်မြင် သီရိစိတ္တာဝတီ + မဟာသုသီရိဓမ္မရာဇာ သုံးဆယ်မင်းသား</li> <li>စမ္ပယ်နဂိုရ်မင်းသမီး သီရိအာသာဒေဝီ (နောက် သုသီရိကဉ္စနဒေဝီ) + မယ်တော်မောင် ဦးပေတလူသား မောင်မောင်သက်</li> <li>တိုင်တားမင်းသား မောင်မောင်သန့်</li> </ul> <li>ဆောင်ရ နန္ဒာမဟေ ခင်ညှာ</li> <ul> <li>ကြေးမြင်မင်းသား ထိပ်တင်ကိုယ်တော် သက်</li> <li>ရနောင်မင်းသမီး ထိပ်ခေါင်တင်ကြည်</li> </ul> <li>ဆောင်ရ ခင်ဖဲ</li> <ul> <li>ကောင်းတုံထိပ်ခေါင်တင် သုသီရိသာမာဝတီ မယ်ဆွေဂုံ</li></ul> <li>ခင်သိုက်</li> <ul><li>ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဖိုး</li> </ul> <li>ကျောက်ဆည်မြို့ဝန် မင်းလှမင်းခေါင်ရာဇာ ဦးသာဦးသမီး မြို့သာမြို့စား ခင်ကောက်ကြီး</li> <ul><li>သမီးတော် (ငယ်ကလွန်)</li> <li>မောင်တော် မောင်နေထွန်း</li> <li>နှမတော် ထန်းသာရွာစား မယ်ဆွေတင့်</li> </ul> </ul> === သားတော်၊တူတော်များအား စိတ်မချခြင်း === အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားနှင့် မင်းတုန်းမင်းတို့ ဆုံသောအခါ သားတော်၊တူတော်များအား စိတ်မချကြောင်း လျှောက်တင်တင်သောအခါ မင်းတုန်းမင်းက `အေး...မောင်ပုရေ...နောင်တော်ဘုရားကလည်း သီလဝတို့ကို စိတ်မချဘူး။ မောင်ပုကလည်း မောင်ညိုတို့ကို ဂရုမစိုက်၊ သူတို့ကလည်း ထနောင်းပင်က မီးတကျည်ဆိုသလို လာကြလိမ့်ဦးမည်´ဟု မိန့်တော်မူသည်။ * မောင်ညိုဆိုသူမှာ ပန်းထိမ်းမင်းသားကို ဆိုလိုသည်။ * သီလဝဆိုသည်မှာ မြင်ကွန်းမင်းသားကို ဆိုလိုသည်။ * မောင်ပုဆိုသည်မှာ ကနောင်မင်းကို မင်းတုန်းမင်းက ငယ်စဉ်အခါက ညီပုလေးဟု ချစ်စနိုးခေါ်တွင်ရာမှ အရွယ်ရောက်လာသောအခါ မောင်ပု ဟုခေါ်ဆိုလေသည်။ <ref>ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ မြင်ကွန်းညီအစ်ကိုနှင့် ပတိမ်းမင်းသားပုံကန်မှု (အဋ္ဌာရသ မဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ်တစ်)</ref> == ကြိုးပမ်းမှုများ == ကနောင်မင်းသားသည် [[သာယာဝတီမင်း]]၏ သားတော်၊ [[မင်းတုန်းမင်း]]၏ ညီတော် ဖြစ်သည်။ [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်]] ပြီးဆုံးကာနီးတွင် မင်းတုန်းမင်းသားနှင့် ပူးပေါင်း၍ နောင်တော် [[ပုဂံမင်း]]ကို ပုန်ကန် ခြားနားခဲ့ပြီး ၁၈၅၃၊ ဇူလိုင် (၁၁) တွင် မင်းတုန်းမင်း နန်းတက်ကာ ကနောင်မင်းသားက အိမ်ရှေ့မင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် ဘာသာရေး ကိုင်းရှိုင်းသူ ဖြစ်ပြီး ကနောင်မင်းသားမှာမူ စီမံခန့်ခွဲရေးတွင် နိုင်နင်းသူ ဖြစ်သည်။ ကနောင်မင်းသားသည် အနောက်နိုင်ငံများသို့ ပညာတော်သင်များ စေလွှတ်၍ ဗမာ့တပ်မတော်ကို ခေတ်မှီစေရန် ခေတ်မှီ လက်နက်များ တပ်ဆင်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ စစ်လက်နက်များ ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများလည်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကနောင်မင်းသားသည် [[ဧရာဝတီ]] မြစ်ရိုးအတိုင်း ဆန်တက်လာမည့် ဗြိတိသျှတို့၏ စစ်သင်္ဘောများကို တားဆီးနိုင်ရန် ရေမြှုပ်ဗုံးကို တီထွင်စမ်းသပ် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဘာသာတရား ကိုင်းရှိုင်းသည့် နိုင်ငံတော် ဖြစ်သည့် အားလျှော်စွာ ဘုန်းတော်ကြီးများက ရေသတ္တဝါများ သေကြေပျက်စီးကြောင်း ပြောကြား ကန့်ကွက်သဖြင့် ရေမြှုပ်ဗုံး ထုတ်လုပ်မှု စီမံကိန်းကို ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။ ထိုနည်းတူပင် အခြားသော စက်မှုထူထောင်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများမှာလည်း ၎င်းကွယ်လွန်ပြီးချိန်မှ တစ်စစနှင့် ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ရသည်။ အချို့စက်ရုံများကိုမူ အင်္ဂလိပ်တို့ မန္တလေးကို သိမ်းယူအပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ပြီး လည်ပတ်ခဲ့ကြသေးသည်။ ကနောင်မင်းသားကို တိုင်းသူပြည်သားများက ချစ်ကြည်လေးစားကြပြီး မြင်ကွန်း မြင်းခုန်တိုင် အရေးအခင်းတွင် မင်းသားကြီးသာ လုပ်ကြံ မခံခဲ့ရပါက မြန်မာပြည် သည်နယ်ချဲ့လက်အောက်သို့ ဤမျှလောက်လွယ်ကူစွာ၊ စောစီးစွာ မရောက်နိုင်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref> [[နေထွတ်]]၏ ‘မန္တလေးအဘိဓာန်’ စာအုပ်</ref> ထိုစဉ်က အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်စသည့် နိုင်ငံတို့က ကိုလိုနီနယ်မြေများရရှိရန် အပြိုင်အဆိုင် လုံးပမ်းနေကြခြင်းဖြစ်ရာ အထွေထွေ ခေတ်နောက်ကျနေသော ပဒေသရာဇ်နိုင်ငံများအဖို့ အနှေးနှင့်အမြန်သာကွာခြားပြီး နယ်ချဲ့လက်တွင်းသက်ဆင်းကြရန် တာစူနေပေသည်။ ကနောင်မင်းသားမှာ အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်စိုးသူမဟုတ်သဖြင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ကာကွယ်မှုများကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ကန့်သတ်ချုပ်ခြယ်မှုများ မလွတ်ကင်းသေးချေ။ [[File:Statute of Kanaung Mintha.jpg|180px|thumb|[[မန္တလေး နန်းတော်]]အတွင်းရှိ ရုပ်တု]] == သဂြိုဟ်ပုံ == {{See also|မြင်ကွန်း မြင်းခုန်တိုင် အရေးအခင်း}} မြင်ကွန်း မြင်းခုန်တိုင် အရေးအခင်းတွင် ကနောင်မင်းသား လုပ်ကြံခံရပြီး မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးမှာလည်း လက်မတင်လေး လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ကနောင်မင်းသားနှင့်အတူ မလွန်မင်းသား၊ စကုမင်းသား၊ ပြင်စည်မင်းသား သုံးပါးလည်း အသက်ဆုံးပါးရသည်။ အိမ်ရှေ့မင်းနှင့် မင်းသားများ လုပ်ကြံခံရသည်မှာ သက္ကရာဇ်၁၂၂၈-ခုနှစ်၊ ဒုတိယဝါဆိုလပြည့်ကျော်(၇)ရက်နေ့၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၆၆-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ဖြစ်သည်။ သင်္ဂြိုဟ်သည်မှာ သက္ကရာဇ်၁၂၂၉-ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း(၅)ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ရာ (၁၁)လကြာမှ သင်္ဂြိုဟ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကြားတွင် [[မြင်ကွန်း မြင်းခုန်တိုင် အရေးအခင်း]]နှင့် [[ပန်းထိမ်းမင်းသား အရေးအခင်း]]တို့ ဖြစ်ပေါ်နေ၍ အလောင်းများကို ခေါင်းသွင်းပြီး နန်းမြေဘုံသာ စံနန်းတော် ဆောင်မဘုံတွင် ခင်းကျင်းထားပုံရသည်။ သက္ကရာဇ်၁၂၂၉-ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း(၅)ရက်နေ့တွင် နန်းမြေဘုံသာ စံနန်းတော် ဆောင်တော်မကို ဖျက်သိမ်း၍ အိမ်ရှေ့မင်းသင်္ဂြိုဟ်ရန် အုတ်ဂူ၊ ၎င်းအနီးတွင် မလွန်မင်းသား၊ စကုမင်းသား၊ ပြင်စည်မင်းသားတို့ကို သင်္ဂြိုဟ်ရန် အသီးသီး တန်းစီ၍ အုတ်ဂူတည်ပြီးလျှင်၊ ၎င်းဂူအရှေ့နှစ်တောင်အကွာတွင် စန္ဒာမုနိ ရုပ်ပွားတော်မြတ် ကိန်းဝပ်ပူဇော်ရန် အုတ်ပြာသာဒ် ပြုလုပ်ထားသည်။ အနောက်ဘက်မှ စေတီကြီးကိုလည်း စန္ဒာမုနိ [[ရုပ်ပွားတော်]]ကိုစွဲ၍ စန္ဒာမုနိဘုရားဟု ခေါ်လေသည်။ စေတီနှင့် ရုပ်ပွားထားရာ အုတ်ပြာသာဒ်အကြားကား အိမ်ရှေ့မင်းနှင့် မင်းသားများ၏ အလောင်းများကို အုတ်ခုံပေါ်တွင် မြုတ်နှံထားသည်။ အိမ်ရှေ့မင်း၏ အုတ်ဂူကို အုတ်ပြာသာဒ်ငယ် လုပ်ထားသည်။ ၎င်းအုတ်ပြာသာဒ်ငယ်ကို စေတီနှင့် စန္ဒာမုနိ ရုပ်ပွားတော်မြတ် ဂန္ဓကုဋီတိုက်နှင့် အုတ်ရိုးသွယ်ဆက်ထားသေးသည်။ <ref>ရွှေကိုင်းသား၏ နှစ်(၁၀၀)ပြည့် မန္တလေး</ref> ကနောင်မင်းသား ရုပ်ကလာပ်အား မန္တလေးတောင် ခြေရင်း၌ ဂူသွင်းသဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ စစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် ကနောင်မင်းသား၏ အုတ်ဂူကို [[စန္ဒာမုနိစေတီ]] ဘုရားဝင်းအတွင်း ရွေ့ပြီး အခု မန္တလေးတောင်အသွား လမ်းဆုံမှာ အုတ်ဂူတည်ထားသည်။ <ref>မောင်သန်းဆွေ(ထားဝယ်)၏ ကုန်းဘောင်ရှင်းတမ်း</ref> == ကိုးကား == <references/> {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} {{lifetime|၁၈၂၀|၁၈၆၆}} [[Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] 70gyt1skp2x7ftwlf568lmkrb2ygdkj 0 6154 1061850 1039526 2026-11-06T04:27:27Z Aye myint phyu 149046 /* စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ (ရာထူး)စစသံမှူး(ကြည်း/ရေ/လေ)မပါ၍ထဲ့ခဲ့ပါသည်။ 1061850 wikitext text/x-wiki {{Infobox national military | name = မြန်မာ့တပ်မတော်<br>(Myanmar Armed Forces) | native_name = တပ်မတော် | image = {{ubl|[[File:Full Emblem of the Myanmar Armed Forces.svg|200px|frameless]]|[[မြန်မာ့တပ်မတော်တံဆိပ်|စည်းတံဆိပ်]] ---- [[File: Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|300px|border]]|အလံတော်}} | caption = | image_size = | image2 = {{ubl|[[File:Emblem of the Myanmar Armed Forces.svg|150px|frameless]]|ကြည်း/ရေ/လေ တံဆိပ် ---- <center>{{Photomontage | photo1a = Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg | photo1b = Arm Badge or Shoulder Sleeve of Myanmar Navy.svg | photo1c = Emblem or Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Air Force.svg | size = 300 | spacing = 5 | color = transparent | border = 0 | text = }}</center>|(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ^{(ဝဲ မှ ယာ)})<br />ပင်မတပ်ဖွဲ့ကြီး(၃)ဖွဲ့၏တံဆိပ်များ{{efn|ကြည်း / ရေ / လေ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးများ၏ တံဆိပ်လည်းဖြစ်သည်။}}<ref>[https://cincds.gov.mm/ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး တရားဝင် ဝဘ်စာမျက်နှာ]</ref>}} | caption2 = | image_size2 = | country = {{Flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | commander-in-chief_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | commander-in-chief = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | commander_title = {{Flagicon image|Deputy Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | commander = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | minister_title = {{Flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | minister = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]] | chief_of_staff_title = | chief_of_staff = | manpower_age = (၁၈ - ၆၀) နှစ် | current_form = | headquarters = စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] | motto = {{Nowrap|''"ရဲသော် မသေ၊ သေသော် ငရဲမလား"''}} | founded = {{Start date and age|1945|03|27|df=yes|p=yes|br=yes}}{{efn|နှစ်ပတ်လည်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ရက်စွဲ}}<ref>[[တပ်မတော်နေ့]]</ref> | age = အသက် ၁၈ နှစ် ပြည့်ပြီးသူ | manpower_data = <small>၂၀၁၀ ခန့်မှန်းချက်</small> | available = ၁၄,၇၄၇,၈၄၅၊ | available_f = ၁၄,၇၁၀,၈၇၁၊ | fit = ၁၀,၄၅၁,၅၁၅၊ | fit_f = ၁၁,၁၈၁,၅၃၇၊ | reaching = ၅၂၂,၄၇၈၊ | reaching_f = ၅၀၆,၃၈၈၊ | active = ၄၀၆,၀၀၀၊ | ranked = ၉ | reserve = ၇၂,၀၀၀ <small>(စစ်ရေးအရန်အင်အားစုများ)</small> | branches = {{ubl | {{army|Myanmar}} | {{navy|Myanmar}} | {{air force|Myanmar}} | {{coast guard|Myanmar}} | {{flagicon image|Myannmar Police Force1.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]] }} | amount = $၂.၄ ဘီလီယံ (၂၀၁၄) | percent_GDP = ၄ % (၂၀၁၄) | domestic_suppliers = ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံများ | foreign_suppliers = {{ubl | {{PAK}} | {{CHN}} | {{UKR}} | {{RUS}} | {{IND}} | {{SRB}} | {{SGP}} | {{IDN}} | {{ISR}} | {{BLR}} | {{PRK}} | {{KOR}} | {{MYS}} }} | ranks = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ|မြန်မာ့စစ်ဘက် ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ]] | history = [[မြန်မာ့တပ်မတော် သမိုင်းကြောင်း|မြန်မာ့တပ်မတော်သမိုင်း]] }} {{Infobox political party | name = လွှတ်တော်အမတ်နေရာများ | logo = [[File:State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg|frameless|150px]] | caption = | colorcode = | seats1_title = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]အမတ်နေရာ | seats1 = {{Composition bar|56|224|hex=#BA0C0D}} | seats2_title = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အမတ်နေရာ | seats2 = {{Composition bar|110|440|hex=#BA0C0D}} }} မြန်မာ့တပ်မတော် ဆိုသည်မှာ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ|အချုပ်အခြာအာဏာ]] ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် တာဝန်ရှိသည့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့(စစ်တပ်) ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်ကို [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] မှ ထိန်းချုပ်ပြီး [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]၊ [[တပ်မတော် (ရေ)]] နှင့် [[တပ်မတော် (လေ)]] ဟူသော တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့ကြီး(၃)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစတင်ပြီး တပ်မတော်ကို [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၏ လက်အောက်တွင် တိုက်ရိုက်ထားရှိပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အနေဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ပတ်သက်သော တပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများ ပြုလုပ်ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2011-03-26 |title=တော်လှန်ရေးနေ့သမိုင်းမှန် မျိုးဆက်သစ်စစ်အရာရှိတွေ အကြား အသိအမြင်နည်း |url=https://burmese.voanews.com/a/burma-army-day-03-26-11-118715559/1242433.html |access-date=2026-03-30 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> လွတ်လပ်ရေးရပြီးသည်မှစ၍ ယခုထိ တပ်မတော်သည် ကချင်၊ ကရင်၊ ကယား၊ ရှမ်းစသော ပြည်နယ်များ၌ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ တော်လှန်မှုများကို ရင်ဆိုင်ရလေ့ရှိသည်။ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း ၁၉၆၂ အာဏာသိမ်းပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်]] ဟူ၍ သာယာဝပြောသော လူ့ဘောင်သစ်ကို တည်ဆောက်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ [[ရှစ်လေးလုံး|ရှစ်လေးလုံး အရေးအခင်း]]ကြီးကို ပြင်းထန်စွာနှိပ်ကွပ်ပြီးနောက် တပ်မတော်သည် [[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၉၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]ကို လွတ်လပ်၍တရားမျှတမှုရှိသော ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုကျင်းပရန် သဘောတူ ကျင်းပပေးခဲ့သော်လည်း [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] အနိုင်ရရှိသောအခါ ထိုရလဒ်အား လျစ်လျူရှုခဲ့ပြီး [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို အကျဉ်းချခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Wudunn|first=Sheryl|last2=Times|first2=Special To the New York|date=1990-12-11|title=New 'Burmese Way' Relies On Slogans From the Military (Published 1990)|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1990/12/11/world/new-burmese-way-relies-on-slogans-from-the-military.html|access-date=2021-03-17|issn=0362-4331}}</ref> ၂၀၀၈ခုနှစ် တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]ကို ပြဋ္ဌာန်းကာ ၂၀၁၀ခုနှစ် ၌ တပ်ထောက်ခံပါတီဖြစ်သော [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကို အာဏာရစေခဲ့၏။ ၂၀၁၅ခုနှစ် တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် တောင်ပြိုကမ်းပြိုနိုင်ခဲ့ကာ<ref>{{Cite news|date=2015-12-03|title=Myanmar's 2015 landmark elections explained|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-33547036|access-date=2021-03-17}}</ref> ၂၀၂၀ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း အလားတူ အနိုင်ရရှိပြန်သည်။ ၂၀၂၀ တွင် ကြံခိုင်ရေးပါတီက ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီးနောက် တပ်မတော်သည် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ဖျက်သိမ်း၍ မဲမသမာသည်ဟု အကြောင်းပြချက်ဖြင့် အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။ တပ်မတော်သည် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ညှင်းပမ်းနှိပ်စက်ခြင်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာစော်ကားခြင်း၊ ပြည်သူများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းများ အပါအဝင် လူ့အခွင့်ရေးဖောက်ဖျက်မှုများကြောင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဝေဖန်ပြစ်တင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ohchr.org">https://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=23475&LangID=E</ref><ref>https://www.theguardian.com/world/2018/aug/27/myanmars-military-accused-of-genocide-by-damning-un-report</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://time.com/5399251/myanmar-rohingya-genocide-fact-finding-mission-report/ |access-date=16 May 2021 |archive-date=25 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425232744/http://time.com/5399251/myanmar-rohingya-genocide-fact-finding-mission-report/ }}</ref><ref name="ohchr.org"/><ref>https://www.theatlantic.com/international/archive/2018/08/rohingya/568618/</ref><ref>https://www.irrawaddy.com/news/burma/tatmadaw-claims-killed-karen-community-leader-plainclothes-fighter.html</ref> [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]]အရ တပ်မတော်သည် လွတ်လပ်သော စီမံခန့်ခွဲမှုရှိသော်လည်း [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ဝင် (၁၁) ဦးပါဝင်သည့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ လက်အောက်တွင် မူဝါဒအရ ကွပ်ကဲမှုကို ခံယူရသည်။<ref>http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf ''Ministry of Information''. September 2008</ref> ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေပုဒ်မ ၁၀၊ ပုဒ်မခွဲ(ခ) ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်အရ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] အတွင်းရေးမှူးသည် ရာထူးအလျောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2016%2F03%2F31%2Fid-10051 |accessdate=27 August 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201094040/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2016%2F03%2F31%2Fid-10051 }}</ref> == သမိုင်း == {{main|မြန်မာ့တပ်မတော် သမိုင်းကြောင်း}} မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရှေးယခင်က အမြဲတမ်းတပ်မတော်ဟူ၍ မရှိဘဲ [[အနိရုဒ္ဓ|အနော်ရထာ]]မင်းကြီး လက်ထက်မှစ၍ မြို့များကို ဆယ်ပြုမြို့၊ ရာပြုမြို့၊ ထောင်ပြုမြို့များဟူ၍ ဖွဲ့စည်းသည်။ စစ်ရေးပေါ်ပေါက်မှ ဆိုင်ရာမြို့များက ခွဲတမ်းကျစစ်သည်များ ထောက်ပံ့ရသည်။ ဗြိတိသျှတို့လက်အောက် ရောက်သွားသောအခါ အပျော်တမ်းတပ်များ တည်ထောင်ပေးခဲ့သော်လည်း ပုန်ကန်မည်စိုးသဖြင့် ဗမာလူမျိုးများကို ထည့်သွင်းခြင်းမရှိဘဲ ကချင်၊ ကရင်၊ ချင်းစသည့် တောင်တန်းဒေသလူနည်းစု တိုင်းရင်းသားများဖြင့် အဓိကထား ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်သောအခါမှ ဗြိတိသျှတပ်များသည် မေဆိုပိုတေးမီးယား စစ်မြေပြင်တွင် တူရကီတပ်များနှင့် အကြိတ်အနယ် ရင်ဆိုင်ရသောအခါ ဗမာလူမျိုးများကို စစ်တပ်ထဲဝင်ခွင့်ပြုကာ စစ်မြေပြင်သို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်သားများသည် မေဆိုပိုတေးမီးယား စစ်မြေပြင်တွင်ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာတို့ရဲ့ တပ်မတော် {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/mnmaattiurai-ttpmtteaa |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> ခေတ်သစ်စစ်တပ်၏အစမှာ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် စတင်ဖြစ်ပွားသောအခါ ဗြိတိသျှတို့အား လက်နက်ဖြင့် တော်လှန်ရန် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်တဲ့ ရဲဘော်သုံးကျိပ်တို့သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]၌ စစ်ပညာသင်ကြားခဲ့ကြပြီး ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]](BIA) ကို စတင်စုဖွဲ့ တည်ထောင်ခဲ့ရာမှ [[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ဗမာ့ ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (BDA)၊ ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော် (BNA)၊ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့တို့ အခေါ်အဝေါ်အရ မျိုးချစ်တပ်မတော် (PBF) ဟူ၍ တစတစ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းတပ်မတော်သုံးရပ်၏ ဦးစီးခေါင်းဆောင် စစ်သေနာပတိသည် တပ်မတော်၏ မူလပထမ ဖခင်အစစ် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=သမိုင်းမှတ်ကျောက်တင်နိုင်သော မြန်မာ့တပ်မတော်(ကြေးမုံ) |url=http://www.mdn.gov.mm/my/smiungmttkeaakttngniungseaa-mnmaattpmtteaakemun |access-date=2026-03-30 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> [[File:Aung San, 1943.jpg|thumb|251x251px|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] [[File:Bo Saw Aung.gif|thumb|229x229px|ရဲဘော်သုံးကျိပ်ထဲတွင် ပထမဆုံး ကျဆုံးခဲ့သူ [[ရှမ်း]]လူမျိုး သခင်ငွေ (ခေါ်) [[စောအောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်စောအောင်]]]] သမိုင်းအစဉ်အလာအရ ဖခင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပြီးလျှင် [[ရဲဘော်သုံးကျိပ်|ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်]] စစ်ခေါင်းဆောင်များ၊ ဝါစဉ်အားဖြင့် [[ဗိုလ်လင်္ကျာ]]၊ [[စကြာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်စင်္ကြာ]]၊ [[ဗိုလ်ဇေယျ]]၊ [[နေဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်နေဝင်း]] စသည်ဖြင့် ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ကန္ဒီစာချုပ်]]အရ အမြဲတမ်း တပ်မတော်အဖြစ် ပြင်ဆင် စုဖွဲ့ခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက တပ်မတော်မှ ထွက်ပြီး နိုင်ငံရေးလောကသို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် သူရဲကောင်း ၆ ဦးသာ အမြဲတမ်း တပ်မတော်တွင် စစ်မှုဆက်ထမ်းခဲ့ကြသည်။ [[သခင်ထွန်းအုပ်]]၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ ဗိုလ်နေဝင်းသည် အမြဲတမ်း ဗမာ့တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်လက်ျာပြီးလျှင် နံပါတ် ၂ နေရာ ရခဲ့ပြီး ဗိုလ်ဇေယျက နံပါတ် ၃ နေရာရခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2011-03-27 |title=တော်လှန်ရေးနေ့(ခေါ်)တပ်မတော်နေ့ ကျင်းပ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/03/110327_arm_forces_day |access-date=2026-03-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်တွင် မြန်မာ့အပျော်တမ်းလေတပ်အဖွဲ့ကို မြန်မာ့လေတပ်မတော်ဟုလည်းကောင်း၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာပြည်ဘုရင့်အပျော်တမ်းရေတပ်အဖွဲ့ကို မြန်မာ့ရေတပ်မတော်ဟုလည်းကောင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ရေတပ်မတော်တွင် ပထမဆုံးအလံတင်သင်္ဘောမှာ မေယု စစ်သင်္ဘောဖြစ်သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် နိုင်ငံတော်အလံကို လွှင့်တင်ပြီးနောက်လွတ်လပ်ရေး ကြေညာသည့်နေ့မှစ၍ မြန်မာကြည်းတပ်မတော်၊ မြန်မာရေတပ်မတော်၊ မြန်မာလေတပ်မတော်များသည် ပွင့်သစ်စပန်းများကဲ့သို့ ငွားငွားစွင့်စွင့် ကိုယ့်အလံ၊ ကိုယ့်တံဆိပ်များဖြင့် တလူလူထွက်ပေါ်လာတော့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://myanmar.gov.mm/my/ministry-of-defense |accessdate=12 October 2019 |archivedate=12 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191012061149/https://myanmar.gov.mm/my/ministry-of-defense }}</ref>[[File:HMS Fal 1943 IWM FL 10071.jpg|thumb|[[စစ်ရေယာဉ် (မေယု)]]]] == အုပ်ချုပ်သူများ == === တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ === {{main|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်}} # [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း]] (၁၉၄၅ မှ ၁၉-၇-၁၉၄၇)​ #ဗိုလ်မှူးချုပ် [[လက်ျာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်လက်ျာ]] (၁၉-၇-၁၉၄၇ မှ ၄-၁-၁၉၄၈) # [[ဗိုလ်ချုပ်စမစ်ဒွန်း|ဗိုလ်ချုပ် စမစ်ဒွန်း]] (၄-၁-၁၉၄၈ မှ ၃၁-၁-၁၉၄၉) # [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း]] (၁-၂-၁၉၄၉ မှ ၂၀-၄-၁၉၇၂) # [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စန်းယု]] (၂၁-၄-၁၉၇၂ မှ ၇-၃-၁၉၇၄) # [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရတင်ဦး]] (၈-၃-၁၉၇၄ မှ ၆-၃-၁၉၇၆) # [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရကျော်ထင်]](၆-၃-၁၉၇၆ မှ ၃-၁၀-၁၉၈၅) # [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] (၄-၁၁-၁၉၈၅ မှ ၂၂-၄-၁၉၉၂) # [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] (၂၂-၄-၁၉၉၂ မှ ၃၀-၃-၂၀၁၁) #[[မင်းအောင်လှိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]]<ref>Maung Aung Myoe, Building the Tatmadaw, Appendix (6)</ref> (၃၀-၃-၂၀၁၁ မှ ၃၀-၃-၂၀၂၆) #[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရဲဝင်းဦး]] (၃၀-၃-၂၀၂၆ မှ လက်ရှိ)<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>[[File:Burmese Navy visit to Indonesia, Jalesveva Jayamahe, p198.jpg|thumb|အင်ဒိုနီးရှားရောက် မြန်မာ့ရေတပ်သားများ (၁၉၆၀ ခုနှစ်)]][[ဖိုင်:Smith Dun.jpg|thumb|263x263px|မြန်မာ့တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ကရင်လူမျိုး ဗိုလ်ချုပ် [[စမစ်ဒွန်း]] (၁၉၄၈ - ၁၉၄၉)]] === ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးများ (၁၉၄၇ - လက်ရှိ) === {| class="wikitable" |rowspan=2|စဉ် |rowspan=2|အမည် !colspan=2|ကာလ |- !မှ !ထိ |- |၁ |[[လက်ျာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်လက်ျာ]] |၁-၈-၁၉၄၇ |၁၃-၉-၁၉၄၈ |- |၂ |[[ဦးနု]] |၁၄-၉-၁၉၄၈ |၃-၄-၁၉၄၉ |- |၃ |ဗိုလ်ချုပ် နေဝင်း |၄-၄-၁၉၄၉ |၉-၉-၁၉၅၀ |- |၄ |[[ဦးဝင်း]] |၁၈-၉-၁၉၅၀ |၁၅-၃-၁၉၅၂ |- |၅ |[[ဦးဗဆွေ]] |၁၆-၃-၁၉၅၂ |၄-၆-၁၉၅၈ |- |၆ |[[မှူးအောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်မှူး အောင်]] |၉-၆-၁၉၅၈ |၂၈-၉-၁၉၅၈ |- |၇ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း |၂၉-၉-၁၉၅၈ |၁၅-၃-၁၉၆၀ |- |၈ |ဦးနု |၁၆-၃-၁၉၆၀ |၂-၃-၁၉၆၂ |- |၉ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း |၃-၃-၁၉၆၂ |၂၀-၄-၁၉၇၂ |- |၁၀ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စန်းယု |၂၁-၄-၁၉၇၂ |၇-၃-၁၉၇၄ |- |၁၁ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ဦး |၈-၃-၁၉၇၄ |၆-၃-၁၉၇၆ |- |၁၂ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရကျော်ထင် |၇-၃-၁၉၇၆ |၂၇-၇-၁၉၈၈ |- |၁၃ |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင် |၂၈-၇-၁၉၈၈ |၁၉-၃-၁၉၉၂ |- |၁၄ |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ |၂၀-၃-၁၉၉၂ |၂၉-၃-၂၀၁၁ |- |၁၅ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[လှမင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|လှမင်း]] |၃၀-၃-၂၀၁၁ |၇-၉-၂၀၁၂ |- |၁၆ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဝေလွင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဝေလွင်]] |၈-၉-၂၀၁၂ |၁၂-၈-၂၀၁၅ |- |၁၇ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိန်ဝင်း |၂၅-၈-၂၀၁၅ |၁ -၂-၂၀၂၁ |- |၁၈ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး |၁-၂-၂၀၂၁ |၃-၈-၂၀၂၃ |- |၁၉ |ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] |၃-၈-၂၀၂၃ |၁၈-၁၂-၂၀၂၄ |- |၂၀ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] |၁၈-၁၂-၂၀၂၄ |၁၀-၄-၂၀၂၆ |- |၂၁ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းအောင်]] |၁၀-၄-၂၀၂၆ |ယ​နေ့ထိ |} [[ဖိုင်:SeinHman.jpeg|thumb|alt=လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် ဗိုလ်စိန်မှန်|ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ပါလီမန် အတွင်းဝန် ဗိုလ်မှူး [[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|စိန်မှန်]] (ခေါ်) လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် ဗိုလ်စိန်မှန် (၁၉၄၇)|240x240px]] === လက်ရှိ တပ်မတော်အကြီးအကဲများ === {{main|တပ်မတော် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအကြီးအကဲများ}} # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]] - [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] <ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှှူးကြီး ရဲဝင်းဦးဖြစ်လာ |url=https://news-eleven.com/article/310870 |access-date=2026-03-30 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] - [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]၊ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81254 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> #ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] - [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး]] # ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ​[[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] - [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|တပ်မတော်ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] # ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]] - [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] #ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းအောင်]] - [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]<ref>https://www.bbc.com/burmese/burma-59951683</ref> [[File:The Commander-In-Chief, Myanmar Navy, Vice Admiral Thura Thet Swe calling on the Chief of Naval Staff, Admiral D.K. Joshi, in New Delhi on July 29, 2013.jpg|thumb|မြန်မာ - အိန္ဒိယ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်များ တွေ့ဆုံစဉ် (၂၀၁၃ ခုနှစ်)]] === ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန === {{main|မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန}} ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၈ ရက်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာန၊ မြန်မာ့တပ်မတော်စစ်ဌာနချုပ်၊ မြန်မာ့ရေတပ်မတော်ဌာနချုပ်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်ဌာနချုပ်တို့ကို စုစည်း၍ စစ်ရုံးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးနောက် ဗိုလ်လက်ျာက ဝန်ကြီးအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးရုံးနှင့် အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်ရုံး တို့သည် ရန်ကုန်မြို့၊ [[အလံပြဘုရား|အလံပြဘုရားလမ်း]]၊ အမှတ် (၇၇)၊ စစ်ရုံးဝင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စစ်ရုံး၊ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်ဌာနသည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် စစ်ရုံးမှ ကာကွယ်ရေးဌာန၊ အတွင်းဝန်ရုံး အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ အတွင်းဝန်ရုံးတွင် ဌာနစု ၁၇ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး အရာထမ်း ၁၀ ဦး၊ အမှုထမ်း ၁၃၅ ဦး၊ စုစုပေါင်းအင်အား ၁၄၅ ဦးဖြင့် ရုံးလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်၏သမိုင်းကြောင်းနှင့်အတူ ယှဉ်တွဲနေသော ပြည်သူ့တပ်မတော် {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/article/12420 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်တွင် စစ်ရုံးမှ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးမှာ [[ဦးဗဆွေ]] ဖြစ်၏။ ထိုသို့ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၊ စစ်ရေးချုပ်ရုံး၊ စစ်ထောက်ချုပ်ရုံး၊ အတွင်းဝန်ရုံး(ကာကွယ်ရေး)၊ စစ်ရာထူးခန့် အတွင်းဝန်ရုံး၊ တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်ရုံး၊ ငွေစာရင်းရုံး(ကာကွယ်ရေး)များ ပါဝင်သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလမှ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လထိ အိမ်စောင့်အစိုးရကာလတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းက ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိသော ပြည်ထောင်စုပါတီ အစိုးရလက်ထက်တွင်လည်း ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]အစိုးရ တက်လာပြီးနောက် တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းက ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး တာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်စွဲပါ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်လှန်ရေးကောင်စီကြေညာချက် အမှတ် ၉၇ အရ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်ကိုဖော်ထုတ်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးဌာန၊ အတွင်းဝန်ရုံးကို ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်းမှစ၍ ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံးအဖြစ် အဖွဲ့ခွဲ(၃)ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်း၍ ရုံးလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံးသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၂ ရက်အထိ ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ အလံပြဘုရားလမ်း၊ အမှတ် ၇၇၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဝင်းအတွင်း တည်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၃ ရက်တွင် မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ အလံပြဘုရားလမ်း၊ အမှတ် ၄၄ ရှိ [[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်|နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်နေ]]ရာဟောင်း (ယခု ယုဇနဂါးဒင်းဟိုတယ်)နေရာသို့ ရုံးနေရာပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် အဆိုပါရုံးနေရာမှ ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ မော်ကွန်းတိုက်လမ်းနှင့် မင်းကျောင်းလမ်းထောင့်ရှိ ခြံအမှတ် ၂၄ ပြန်လည်နေရာချထားရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး နေရာဟောင်းသို့ ရုံးနေရာပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး အဆိုပါနေရာမှ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ ကမ္ဘာအေးစေတီလမ်း၊ နဝဒေးဝင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်၌ [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]] ရုံးအမှတ် ၂၀ သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်တွင် ရုံးအမှတ် ၂၄ သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmar.gov.mm/my/ministry-of-defense |accessdate=3 October 2019 |archivedate=12 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191012061149/https://myanmar.gov.mm/my/ministry-of-defense }}</ref> ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အခြားသောဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံချင်းမတူဘဲ ကွဲပြားခြားနားလေသည်။ အခြားသောဝန်ကြီးဌာနများသည် ၎င်းတို့၏လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာန၊ ကော်ပိုရေးရှင်း၊ ဘုတ်အဖွဲ့များကို ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင်ထားရှိပြီး ဝန်ကြီးဌာနမှ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်သည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှာမူ ဝန်ကြီးရုံး၊ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ၊ ရေး၊ ထောက် စသည့် ဦးစီးရုံးများနှင့် လက်ရုံးဝန်ထမ်းညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများ ပူးပေါင်းပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပေါင်းစည်းဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဝန်ကြီးဌာနအတွင်းရှိ ဦးစီးရုံးများမှ လုပ်ငန်းတာဝန်ဆောင်ရွက်ရာတွင်လည်း ရုံးအချင်းချင်း ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး [[တပ်မတော်]] ကို [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၏ လက်အောက်တွင် တိုက်ရိုက်ထားရှိပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့နှင့်ပတ်သက်သော တပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများ ပြုလုပ်ရသည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သည် လွတ်လပ်သော စီမံခန့်ခွဲမှုရှိသော်လည်း [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးပါဝင်သည့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ လက်အောက်တွင် မူဝါဒအရ ကွပ်ကဲမှုကိုခံယူရသည်။ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]] သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] မှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည်။ == ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ == {{main|တပ်မတော်(အခြေခံဥပဒေ)|တပ်မတော်အက်ဥပဒေများ}} ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် [[မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]]၊ အခန်း(၇)၊ တပ်မတော် အခန်းပါ [[ဥပဒေ]] ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ|အချုပ်အခြာအာဏာ]] နှင့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးအတွက် အဓိကအကျဆုံးသော လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်အားပြည်တွင်း၊ ပြည်ပအန္တရာယ်များမှကာကွယ်ရေးအတွက် တပ်မတော်က ဦးဆောင်ရမည်။ နိုင်ငံတော်တွင် နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားများအတွက် ဘေးအန္တရာယ်များကျရောက်လာလျှင် တပ်မတော်ကကူညီဆောင်ရွက်ရမည်။ [[နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့်ဒုတိယသမ္မတများ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]သည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဆိုပြု ထောက်ခံချက်ဖြင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရမည်။<ref>ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)၊ စာမျက်နှာ (၁၄၇-၁၄၈)။</ref> === တပ်မတော်အက်ဥပဒေ === နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[မန်းဝင်းမောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]] သည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော် (ကြည်း)အက်ဥပဒေ၊ သို့တည်းမဟုတ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော်(ရေ) (စည်းကမ်း) အက်ဥပဒေ၊ သို့တည်းမဟုတ်၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော်(လေ) (စည်းကမ်း) အက်ဥပဒေကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီး ''[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220808040447/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 |date=8 August 2022 }}'' ကိုထုတ်ပြန်​ကြေညာခဲ့သည်။ တပ်မတော်အက်ဥပဒေတွင်ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းခြင်း၊ စစ်မှုထမ်းခြင်းဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များ၊ စစ်မှုထမ်းခြင်းဆိုင်ရာ ကျေးဇူးခံစားခွင့်များ၊ ပြစ်မှုများ၊ ပြစ်ဒဏ်များ၊ ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းမပြုမီ မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်းများ၊ စစ်တရားရုံးများလိုက်နာရမည့်ကျင့်ထုံးများ၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်များကို ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်များ၊ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်များနှင့် ပြစ်ဒဏ်ဆိုင်းငံ့ထားခြင်းများ၊ ရေယာဉ်များနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် အထူးပြဋ္ဌာန်းချက်များ၊ နှင့် နည်းဥပဒေများ ပါဝင်သည်။ === စစ်တရားရုံးများ === ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေအရ စစ်တရားရုံး လေးမျိုးရှိသည် - * (က) စစ်တရားရုံးချုပ်၊ * (ခ) တိုင်းစစ်တရားရုံး၊ * (ဂ) အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်နှင့် * (ဃ) တပ်တွင်းစစ်တရားရုံး။ စစ်တရားရုံးချုပ် အသီးသီးတွင်၊ စစ်ဥပဒေအရာရှိတဦးပါဝင်ရမည့်ပြင်၊ တိုင်းစစ်တရားရုံး အသီးသီး၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်အသီးသီးတွင်လည်း စစ်ဥပဒေအရာရှိ တဦးပါဝင်သည်။ စစ်တရားရုံးတရုံး၏ အဖွဲ့ဝင်အသီးသီးနှင့် စစ်ဥပဒေအရာရှိသည်၊ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကိုမစမီ၊ ကျမ်းသစ္စာကိုဖြစ်စေ၊ ကတိ သစ္စာကိုဖြစ်စေ၊ ပြုရသည်။<ref>https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220808040447/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 |date=8 August 2022 }}</ref> ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန [[စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံး]] သည် နေပြည်တော် ၌ တည်ရှိသည်။ === နိုင်ငံရေး === ၂ဝဝ၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ လွှတ်တော်အသီးသီးတွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက်၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း တနည်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးအားလုံးကို ပိတ်ဆို့နိုင်သည့် အာဏာဖြစ်သော နိုင်ငံတော်၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ|အချုပ်အခြာအာဏာကို လွှမ်းမိုးနိုင်သည့်]] ဥပဒေပြုရေးဆိုင်ရာနေရာ (၂၅) ရာခိုင်နှုန်း ကို တပ်မတော်က ရယူထားပြီး တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များကို တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က တိုက်ရိုက်ရွေးချယ် ခန့်အပ်ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99/|title=တပ်မတော်သား လွှတ်တော်အမတ်များက ဥပဒေပြုရေး၌ အထောက်အကူပေးနိုင်ဟု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ပြော}}</ref> ၂ဝဝ၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သည် ပြည်သူ့မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် အရပ်သားအစိုးရ၏ ကြီးကြပ်ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်မရှိဘဲ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသည့် အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းက ကာကွယ်ရေး၊ နယ်စပ်ရေးရာနှင့် ပြည်ထဲရေး စသည့် ဝန်ကြီးဌာန (၃) မျိုးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ယင်းဌာနတို့၏ ဝန်ကြီးချုပ်များသည် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ ရွေးချယ်ထားသော တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည့် စစ်တပ်အရာရှိများလည်း ဖြစ်ကြသည်။ <ref>https://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/FFM-Myanmar/20190916/A_HRC_42_CRP.5.pdf</ref> တပ်မတော်သား မိသားစုဝင်များသည် ပါတီ နိုင်ငံရေး မလုပ်ရဟူသော စည်းကမ်းရှိသည်။ မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းခါစ ကာလက အယူဝါဒများ တပ်မတော်အတွင်း ကွဲပြားခဲ့သဖြင့် တပ်မတော် တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့ တချို့ တောခိုခြင်းသမိုင်းများ ရှိခဲ့၍ တပ်တည်မြဲ အမိန့်တွင် စစ်သည် အဆင့်အတန်း အားလုံးအား မည်သည့်နိုင်ငံရေး ပါတီနှင့်မဆို ဆက်သွယ်ခြင်း၊ ပါတီနိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် တပ်မတော်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို မလိုလားသော သဘောဖြင့် ဆန့်ကျင်မှု၊ လှုံ့ဆော်ဝါဒဖြန့်မှု၊ ဝိုင်းဖွဲ့ ဆွေးနွေးမှု၊ ဆူပူမှုအတွက် အားပေးအားမြှောက် ပြုခြင်းတို့ကို တားမြစ်ထားသည်။ သို့သော် နိုင်ငံသားတစ်ဦး၏ အခွင့်အရေးအဖြစ် တပ်မတော်သားများကို လွတ်လပ်စွာ မဲပေးခွင့်ပြုထားရာ ၎င်းတို့၏ စိတ်သဘောထားအရ မည့်သည်ပါတီကိုမဆို လွတ်လပ်စွာ မဲပေးခွင့်ရှိသည်။<ref>https://burma.irrawaddy.com/news/2020/08/13/228015.html</ref><ref>https://burma.irrawaddy.com/news/2020/06/23/225155.html</ref> သို့သော် တပ်မတော်သားများနှင့် တပ်မိသားစုဝင်များသည် ၂၀၁၀၊ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲများနှင့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲများတွင် တပ်စခန်းများရှိ မဲရုံများ၌ သူတို့ အထက်လူကြီးများ၏ စောင့်ကြည့်မှု အောက်တွင်သာ မဲပေးခဲ့ရသည်။ တပ်စခန်းများရှိ မဲရုံအများစုသည် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲလေ့လာသူများအတွက် အကန့်အသတ်ဖြစ်နေသောကြောင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုကလည်း မေးခွန်းထုတ်စရာဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>https://burma.irrawaddy.com/article/2020/08/06/227555.html</ref>၂၀၂၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်တို့၌ တပ်တွင်းမဲရုံများကို တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့များ၏ ပြင်ပ သင့်လျော်သော နေရာတွင် ထားရှိရန် 'လွှတ်တော်အရပ်ရပ် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် နည်းဥပဒေပြင်ဆင်ချက်' အား အတည်ပြုခဲ့ရာ ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှ စတင်၍ တပ်မတော်သားများနှင့် တပ်မိသားစုဝင်များသည် တပ်ပြင်ပမဲရုံများတွင် မဲပေးခွင့်ရခဲ့သည်။<ref>https://burmese.voanews.com/a/myanmar-election-law-hluttaw-/5296590.html</ref> == တပ်ဖွဲ့ခွဲများ == * '''[[တပ်မတော် (ကြည်း)]]''' * '''[[တပ်မတော် (ရေ)]]''' * '''[[တပ်မတော် (လေ)]]''' * '''[[ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့|ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့]]''' * '''[[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]''' [[File:Degman 041.jpg|thumb|မြန်မာ ကြည်းတပ်သုံး T-72S တင့်ကား]] [[File:Indo-Myanmar Coordinated Patrol Exercise 2018 (2).jpg|thumb|ကျန်စစ်သား အမျိုးအစား စစ်ရေယာဉ် ]][[File:Myanmar Air Force MiG-29 MRD.jpg|thumb|ရုရှားထုတ် [[အမ်အိုင်ဂျီ-၂၉|မစ်-၂၉]] ဘက်စုံသုံး [[တိုက်လေယာဉ်]] (မင်္ဂလာဒုံ လေယာဉ်ကွင်း)]] == ဖွဲ့စည်းပုံ == {{ref improve|section|date=August 2021}} [[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi inspecting the guard of honour, at the Ceremonial Reception, in Nay Pyi Taw, Myanmar on September 05, 2017. The President of Myanmar, Mr. U. Htin Kyaw is also seen (2).jpg|thumb|လေတပ်ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့အား [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]၌ တွေ့ရစဉ် (၂၀၁၇ ခုနှစ်)]] ရှေးခေတ်က စစ်သည်ငါးဦးလျှင် တစ်အိုးစားဖြစ်ပြီး အကြပ်တစ်ယောက်က ကြီးကြပ်သည်။ ၎င်းအထက်တွင် သွေးသောက်၊ သွေးသောက်ကြီး၊ နာခံ၊ ‌ဗိုလ်စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်ရှိကြသည်။ တပ်မှူးအဆင့်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်၏အထက်တွင် ဗိုလ်မှူးရှိသည်။ လက်ရှိတပ်မတော်ဖွဲ့စည်းပုံ၏ အခြေခံအကျဆုံးအစိတ်အပိုင်းမှာ တပ်စိတ်ဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအရ အင်အား(၄)ဦးစီပါဝင်သော ဒုတပ်ကြပ်ဦးစီးသည့် အဖွဲ့(၂)ဖြင့် တပ်စိတ်(၁)စိတ်ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ တပ်စိတ်(၁)စိတ်လျှင် အင်အား(၁၀)ဦးရှိပြီး တပ်ကြပ်တစ်ယောက် ကွပ်ကဲသည်။ တပ်စိတ်(၃)စိတ် လျှင် တပ်စု(၁)စုအဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး ဗိုလ်ကြီး(သို့မဟုတ်)ဗိုလ်(သို့မဟုတ်)ဒုဗိုလ်တစ်ယောက် ကွပ်ကဲသည်။ တပ်စု(၃)စုလျှင် တပ်ခွဲ(၁)ခွဲဟု သတ်မှတ်ပြီး ဗိုလ်မှူး (သို့မဟုတ်) ဗိုလ်ကြီး တစ်ဦး ကွပ်ကဲသည်။ (၃) စိတ် (၁) စု၊ (၃) စု (၁) ခွဲ ပုံစံဖြစ်သည်။ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်စစ်တပ်]] ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ပုံစံတူညီသည်။ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများတွင် တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ခွဲ(၄)ခွဲနှင့် ဌာနချုပ်တပ်ခွဲ(၁)ခွဲ၊ စုစုပေါင်း တပ်ခွဲ(၅) ခွဲပါဝင်ပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ယောက်နှင့် ၎င်းကိုအုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာပံ့ပိုးသော ဗိုလ်မှူးတစ်ယောက် တို့က ကွပ်ကဲသည်။ ဌာနချုပ်တပ်ခွဲတွင် တပ်ရင်းအကူပစ်လက်နက်ကြီးတပ်စု၊ မော်တော်ယာဉ်တပ်စု၊ ဆေးတပ်စု စသည်တို့ပါဝင်ပြီး ဗိုလ်မှူးတစ်ယောက်က ဌာနချုပ်တပ်ခွဲမှူးအဖြစ် ကွပ်ကဲသည်။ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းတစ်ခု၏ ဖွဲ့စည်းပုံအင်အားမှာ အရာရှိ(၃၁) ဦး၊ အခြားအဆင့် (၈၂၆) ဦး၊ စုစုပေါင်း (၈၅၇) ဦး ဖြစ်သည်။ သို့သော် မူလတပ်ရင်းများမှ ခွဲထုတ်၍ တပ်ရင်းများတိုးချဲ့ဖွင့်လှစ် သောကြောင့် တပ်ရင်းအားလုံးနီးပါးမှာ ဖွဲ့စည်းပုံ၏ လေးပုံတစ်ပုံ (အရာရှိ၊အခြားအဆင့် စုစုပေါင်း-၂၀၀ ဝန်းကျင်)သာရှိသည်။ အနည်းဆုံး ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃) ရင်းကိုစု၍ နည်းဗျူဟာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့(နဗဟ) (သို့မဟုတ်) စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့(အခြေချ)/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့က ကွပ်ကဲသည်။ [[File:6th Indo-Myanmar Coordinated Patrol concludes at Coco Islands (3).jpg|thumb|မြန်မာ့တပ်မတော်ရေ ပင်လယ်ပြင်စစ်ဆင်မှုလေ့ကျင့်ခန်း ]] ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း(၁၀)ရင်းအား စုဖွဲ့၍ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တစ်ခု (သို့မဟုတ်) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ဗိုလ်မှူးချုပ် (သို့မဟုတ်) ဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ယောက်မှ ကွပ်ကဲသည်။ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်(တမခ)တစ်ခု (သို့မဟုတ်) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်(စကခ)တစ်ခုစီတွင် ဗိုလ်မှူးကြီး (သို့မဟုတ်) ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ယောက်စီကွပ်ကဲသော နည်းဗျူဟာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့(နဗဟ)(၃)ခုစီ ပါရှိသည်။ စစ်နယ်ဝှန်းအခြေအနေအရ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (၁၄) ခုရှိပြီး ဗိုလ်ချုပ်တစ်ယောက်မှ ကွပ်ကဲသည်။ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ၏လက်အောက်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး (သို့မဟုတ်) ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ယောက်စီကွပ်ကဲသော အခြေချစစ်ဗျူဟာ(စဗခ)များနှင့် လှုပ်ရှားစစ်ဗျူဟာများရှိကြသည်။ စစ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် အရပ်ဘက်မြေပုံများကဲ့သို့ မြို့နယ်၊ ခရိုင်၊ တိုင်း/ပြည်နယ်အလိုက်မဟုတ်ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံနယ်နိမိတ်ကို တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (၁၄) ခုတို့ဖြင့် ပိုင်းခြားကာ ၎င်းတို့အောက်တွင် တပ်မြို့၊ တပ်နယ်များသတ်မှတ်ထားသည်။ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များသည် တပ်မြို့ (သို့မဟုတ်) တပ်နယ်များမှတဆင့် သက်ဆိုင်ရာနယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ တပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့အားလုံးကို အုပ်ချုပ်ရသည်။ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်သည် မိမိစစ်နယ်ဝှန်းအတွင်းသို့ဝင်ရောက်လာသော တမခ၊ စကခတပ်များကိုလည်း ကွပ်ကဲရသည်။ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တစ်ခု (သို့မဟုတ်) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုစီတွင်ကွပ်ကဲမှုအောက် တပ်ရင်း(၁၀)ရင်းစီရှိသော်လည်း တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်များမှာ တပ်တည်မှုအနေအထားပေါ်မူတည်ကာ လက်အောက်ခံတပ်ရင်းအရေအတွက် မတူညီကြပေ။ ၂၀၀၆ နှစ်ဦးပိုင်းတွင် တိုင်းမှူး အသစ်များဖြင့် တပ်မတော်ကို ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)စစ်ဦးစီးကွပ်ကဲမှုဌာနချူပ်ဖြစ်သော တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးကို [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ [[နေပြည်တော်]] သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။[[File:Super dvora mk3.jpg|thumb|မြန်မာရေတပ်သုံး [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]ထုတ် Super Dvora MK III အမြန်သွား ကင်းလှည့်စစ်ရေယာဉ်|alt=]] === တပ်မတော် (ကြည်း) === {{Main|တပ်မတော် (ကြည်း)}}တပ်မတော်(ကြည်း)၏ အကြီးအကဲသည် “ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)” ဖြစ်ပြီး တပ်မတော်၌ ၎င်းရာထူးအထက်တွင် “တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်” သာ ရှိလေသည်။ တပ်မတော်(ကြည်း) ၏ ဖွဲ့စည်းပုံတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် - * ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)။ *စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက် ဆိုင်ရာ အရာရှိချုပ်ရုံးများ။ * ကာကွယ်ရေးဦးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ စစ်ဆင်ရေး(အထူး)အဖွဲ့များ။ * လက်ရုံး/ ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ အရာရှိချုပ်ရုံးများ။ * ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ လက်ရုံး/ ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများ။ * တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် - (၁၄)ခု။ * ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် - (၁၀)ခု။ * စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် - (၂၀)ခု။ * ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် - (၆)ခု။ ==== ၁။ ဒုတိယ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း) ==== တပ်မတော်(ကြည်း)၏ အဆင့်အမြင့်ဆုံး ရုံးဖြစ်ပြီး ကြည်းတပ်ဖွဲ့အားလုံးသည် ဤရုံး၏ ကွပ်ကဲမှု အောက်တွင်ရှိသည်။ ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုတွင် “''ဒုတိယ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)”'' သည် အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ပြီး “''တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်”'' ရာထူးကိုလည်း ‘''တပ်မတော်(ကြည်း)''’ မှ အရာရှိကြီးများကိုသာ ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်။ ထို့ပြင် ''တပ်မတော်(ရေ)'' နှင့် ''တပ်မတော်(လေ)'' တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုလုပ်ငန်းပိုင်းများဖြစ်သော စစ်ရေး၊ စစ်ထောက်ပိုင်းများကိုပါ စီမံဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် ညွှန်ကြားခြင်းများ ပြုလုပ်ရသည့်အတွက် တနည်းဆိုရသော် အုပ်ချုပ်မှုဖွဲ့စည်းပုံတွင် ကက(ရေ) နှင့် ကက(လေ) တို့၏ အထက်တွင်ရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော်(ကြည်း/ ရေ/ လေ) အားလုံး၏ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းအခြေအနေများအား “''တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး''” သို့ အစီရင်ခံတင်ပြပေးရသည်။ ထို့ကြောင့် တပ်မတော်(ကြည်း) ဖွဲ့စည်းပုံမှာ ကျယ်ပြန့်ပြီး ရှုပ်ထွေးသည်။ ''ကက(ကြည်း)'' ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများအား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ပေးရသော ရုံးအတွင်းရှိ ဌာနကြီးနှင့် ပါဝင်သောဌာနများမှာ - # စစ်ဆင်ရေးဌာနခွဲ ## [[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေး(အထူး)အဖွဲ့]]။ ## [[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေး(အထူး)အဖွဲ့]]။ ## [[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေး(အထူး)အဖွဲ့]]။ ## [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေး(အထူး)အဖွဲ့]]။ ## [[အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၅)စစ်ဆင်ရေး(အထူး)အဖွဲ့]]။ ## [[အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေး(အထူး)အဖွဲ့]]။ # [[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်|စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်ရုံး]] # စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်ရုံး(ကြည်း) ## စစ်ဆင်ရေးဌာန ## တာဝန်ဌာန ## သုတေသနဌာန # တပ်မတော်သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာသုတေသနဌာနချုပ် ''('''မှတ်ချက်'''''<nowiki/>'''-''' ရုံး''အတွင်းရှိ ဌာနကြီးမဟုတ်သော်လည်း '''ကက(ကြည်း)'''မှ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲသော ဌာနချုပ် ဖြစ်သည်)'' ==== ၂။ [[စစ်ရေးချုပ်]]ရုံး ==== ''ကကရေး'' သည် စစ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စများ စီမံခြင်း နှင့် ညွှန်ကြားခြင်းတို့ကို အဓိကဆောင်ရွက်ရသည်။ အောက်ပါ အရာရှိချုပ်ရုံးများသည် လုပ်ငန်းပိုင်းတွင် ဤရုံး၏ အောက်တွင်ရှိသည် - # စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံး # တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်ရုံး # စာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး(ကြည်း/ရေ/လေ) ==== ၃။ စစ်ထောက်ချုပ်ရုံး ==== ''ကကထောက်'' သည် စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စများ စီမံခြင်း နှင့် ညွှန်ကြားခြင်းတို့ကို အဓိကဆောင်ရွက်ရသည်။ စစ်ထောက်လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာတွင် ''“ကကယာ''၊ ''ကကပံ့''၊ ''ကကနက်'' နှင့် ''ကကလျှပ်”'' လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ တို့သည် ဤရုံး၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှု အောက်တွင်ရှိသည်။ ==== ၄။ တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး ==== လေ့ကျင့်ရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ငန်းများတွင် တပ်မတော် တက္ကသိုလ်များ၊ သင်တန်းကျောင်းများ အားလုံးသည် ဤရုံး၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ရှိသည်။ ==== ၅။ စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်ရုံး ==== {{main|စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့}} ၂၀၀၄ ခု အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်တွင် နည်းဗျူဟာ လေ့လာရေး ဌာနကြီး (The Office of Strategic Studies) နှင့် စစ်ထောက်လှမ်းရေး (Defence Service Intelligence) ကို [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်]] အား ထုတ်ပယ်စဉ်မှစ၍ ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သော တပ်မတော် ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိချုပ်ရုံး နေရာကို ပြန်လည် အစားထိုးရန် တပ်မတော် စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်ရုံးကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင်၎င်း၊ စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးအကူတပ်များ၊ စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးသင်တန်းကျောင်းများနှင့် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံ စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များကို ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင်၎င်း ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တပ်မတော်စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်ရုံး၏ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ရုံးချုပ်ဌာနကြီး (၆) ခုရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - # စီမံရေးနှင့်အုပ်ချုပ်ရေးဌာနကြီး # လေ့ကျင့်ရေးဌာနကြီး # စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးဌာနကြီး (ပြည်တွင်း) # စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးဌာနကြီး (ပြည်ပ) # စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးဌာနကြီး (တန်ပြန်) # စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးဌာနကြီး (နည်းပညာ) တို့ဖြစ်သည်။<ref name="mzn">{{cite book|author=မိုးဇေညိမ်း|title=ဘာလဲဟဲ့ စွမ်းအားရှင်|chapter=ဘာလဲဟဲ့ စရဖဆောင်းပါး}}</ref> ==== ၆။ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ်ရုံး ==== {{main|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့}} ===== လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် - (၉)ခု ===== * [[အမှတ်(၁)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၂)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၃)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၄)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၅)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၇)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၈)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၉)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] ==== ၇။ [[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်ရုံး]] ==== ==== ၈။ [[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ==== ==== ၉။ စစ်အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ==== * အထူးဆောက်လုပ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် - (၁)ခု ==== ၁၀။ [[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ==== ==== ၁၁။ ဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ==== {{main|ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့}} ===== ဖွဲ့စည်းပုံ ===== * ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး * ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ရေးနှင့် သုတေသနဌာနချုပ် * တပ်မတော်ဆက်သွယ်ရေးနှင့် အီလက်ထရောနစ်ကျောင်း * ဆက်သွယ်ရေးတပ်ရင်းများ * အဆင့်မြင့်ဆက်သွယ်မှုတပ်ရင်းများ * လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး အီလက်ထရောနစ်စစ်ဆင်မှုတပ်ရင်းများ * လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး ဆက်သွယ်မှုတပ်ရင်းများ * ဆက်သွယ်ရေးလုံခြုံမှုတပ်များ * ဆက်သွယ်ရေးအလုပ်ရုံတပ်များ * ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းထိန်းတပ်များ ==== ၁၂။ [[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ]] ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ==== ==== ၁၃။ သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ==== {{main|သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့}} * သံချပ်ကာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် - (၅)ခု ==== ၁၄။ [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]]ရုံး ==== {{main|အမြောက်တပ်ဖွဲ့}} ===== အမြောက်စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (၁၀)ခု ===== * [[အမှတ်(၅၀၅) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၆၀၆) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၇၀၇) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၈၀၈) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၉၀၉) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၉၀၁) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၉၀၂) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၉၀၃) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၉၀၄) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]] * [[အမှတ်(၉၀၅) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]] ==== ၁၅။ ဒုံးတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး<ref>https://www.bnionline.net/mm/item/news-11441.html</ref> ==== {{main|တပ်မတော်ဒုံးတပ်ဖွဲ့}} * ဒုံးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် - (၁)ခု ==== ၁၆။ [[ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့|ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ==== ==== ၁၇။ [[တပ်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ==== ==== ၁၈။ [[တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ==== ==== ၁၉။ ပြည်သူ့စစ်နှင့် နယ်ခြားစောင့်တပ်များ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ==== {{main|နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့}} ==== ၂၀။ [[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ==== ==== ၂၁။ [[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ==== ==== ၂၂။ ငွေစာရင်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ==== ==== ၂၃။ [[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး]] ==== ==== ၂၄။ ပစ္စည်းဝယ်ယူရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ==== ==== ၂၅။ [[တပ်ထိန်းချုပ်ရုံး]] ==== [[File:Scud-launcher-scotland1.jpg|thumb|239x239px|မြန်မာ့ ဒုံးစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့သုံး မိုင်၃၀၀ကျော်အထိပစ်ခတ်နိုင်သော Hwasong-6 ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်|alt=]] [[File:Chinese KS-1 SAM mobile launcher.jpg|thumb|[[လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] သုံး KS-1A လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးဒုံးကျည်]] ==== ၂၆။ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ ==== {{Main|တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ}}တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် များသည် စစ်ဆင်ရေးကိစ္စရပ်များ၌ သက်ဆိုင်ရာ ''ကစထ'' များ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ရှိပြီး ကျန် (ဦး/ရေး/ထောက်)လုပ်ငန်းများတွင်မူ သက်ဆိုင်သည့် အရာရှိချုပ်ရုံးများသို့ တိုက်ရိုက်အစီရင်ခံတင်ပြရသည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း) လက်အောက်ရှိ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် # [[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] # [[အရှေ့မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်|အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] # [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] # [[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] # [[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] # [[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] # [[အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်|အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] # [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] # [[အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်|အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] # [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] # [[နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] # [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] # [[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] # [[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်|ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] ==== ၂၇။ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်များ ==== ''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)'' လက်အောက်ရှိ ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ် များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - # [[အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၅၅)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၅၅)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] # [[အမှတ် (၉၉) ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] ==== ၂၈။ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ ==== လက်ရှိ၌ ဖွဲ့စည်းထားပြီးသော စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် များမှာ (၁၇)ခု ရှိပြီး အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - # [[အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၇)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၁၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၁၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၁၃)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၁၄)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၁၇)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၁၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၁၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] ==== ၂၉။ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်များ ==== ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ဒကစ)များသည် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့်အလှမ်းဝေးသောဒေသရှိတပ်များကို တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား ထိရောက်သောအုပ်ချုပ်မှုပေးနိုင်ရန်၊ မဟာဗျူဟာအရအရေးပါသော်လည်း တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်အသစ်တစ်ခုအနေဖြင့်ဖွင့်လှစ်ရန်မလိုအပ်သည့် ဒေသများကို ကွပ်ကဲနိုင်ရန်ရည်ရွယ်ကာဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်၊ ဌာနချုပ်မှူး(ဒကစမှူး)အဖြစ် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ရှိ အရာရှိကြီးတစ်ဦးမှ တာဝန်ယူသည်။ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်များ၏လက်အောက်ခံတပ်ရင်းအရေအတွက်သည် တပ်တည်ပုံအနေအထားအရ တစ်ခုနှင့်တစ်ခုမတူညီကွာခြားမှုရှိသည်။ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်ကဲ့သို့ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း(၁၀)ရင်းမရှိသော်လည်း ထူးခြားမှုမှာ အခြားတပ်မှူး၊ စကခမှူးများမရရှိသော တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို ဒကစမှူးများက ရရှိသည်။ ဒကစအုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရာနယ်မြေအတွင်း ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားသော တပ်များကို အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲခွင့်ရရှိသည်။ လက်ရှိဖွဲ့စည်းဖွင့်လှစ်ထားပြီးသော ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် (၆)ခုရှိပြီး အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - # [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (ကလေး)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ကလေး)]] # [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (စစ်တွေ)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ)]] # [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (တနိုင်း)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(တနိုင်း)]] # [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (ပြည်)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ပြည်)]] # [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (လွိုင်ကော်)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လွိုင်ကော်)]] # [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (လောက်ကိုင်)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လောက်ကိုင်)]] ==== ၃၀။ ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်များ ==== စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် အဆင့်မှ တပ်မဟာ အဆင့်သို့ ပြင်ဆင်၍ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားသည့် '''ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်''' (၃)ခုရှိသည် - # [[အမှတ်(၃)ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၄)ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်]] # [[အမှတ်(၁၆)ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ်]] ==== ၃၁။ တပ်မတော်(ကြည်း) အထူးတပ်ဖွဲ့ခွဲများ ==== တပ်မတော်(ကြည်း)၏ အထူးစစ်ဆင်ရေးများဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းထားသောအထူးတပ်ဖွဲ့ (၂)ဖွဲ့ရှိသည် - # [[အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရေးတပ်ဖွဲ့]] # [[တပ်မတော်အထူးလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့]] (S.S.F) ==== ၃၂။ တပ်မတော်ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့များ ==== # [[တပ်မတော်ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့ ]] # [[တပ်မတော်ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့ (တန်ပြန်) ]] # [[ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့ကွပ်ကဲရေးဌာနချုပ်]] # [[ဒရုန်းပြင်ဆင်ရေးနှင့် နည်းပညာတပ်ဖွဲ့]] === တပ်မတော် (ရေ) === {{Main|တပ်မတော် (ရေ)}} ==== ဖွဲ့စည်းပုံ ==== * ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန (နေပြည်တော်) (ကက(ရေ)) * ဗျူဟာမြောက် ရေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (နေပြည်တော်) * [[ရေတပ် လေ့ကျင့်ရေးဌာနချုပ်|ရေတပ်လေ့ကျင့်ရေးဌာနချုပ်]] (ဆိပ်ကြီးခနောင်တို) * [[ရေတပ် သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ်|ရေတပ်သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ်]] (သန်လျင်) * ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ * [[ရေတပ် ဗျုဟာစစ်ရေယာဉ်စု|ရေတပ်ဗျုဟာ စစ်ရေယာဉ်စုများ]] * ရေတပ် တပ်ရင်းများ * ရေတပ် အထူးစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့ (Myanmar Navy SEALs)  ===== ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ ===== * [[ဧရာဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ဧရာဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * [[မောရဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|မောရဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * [[ဓညဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * [[ပမ္မဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ပမ္မဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * [[တနင်္သာရီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|တနင်္သာရီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] === တပ်မတော် (လေ) === {{Main|တပ်မတော် (လေ)}} ==== ဖွဲ့စည်းပုံ ==== * ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ)၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန (နေပြည်တော်) * လေယာဉ်ထုတ်လုပ်ပြင်ဆင်ရေးဌာနချုပ် (မင်္ဂလာဒုံ/ မိတ္ထီလာ) * မြေပြင်အတတ်သင်လေတပ်စခန်း (မိတ္ထီလာ) * လေကြောင်းအတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် (ရှမ်းတဲ) * လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ ===== လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ ===== * [[မင်္ဂလာဒုံ လေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မင်္ဂလာဒုံ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * မှော်ဘီ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် * [[မိတ္ထီလာလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မိတ္ထီလာ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * [[တောင်ငူလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|တောင်ငူ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * [[မြိတ်လေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မြိတ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * [[မြစ်ကြီးနားလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မြစ်ကြီးနား လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * [[မကွေးလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မကွေး လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * ပုသိမ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် * ဟုမ္မလင်း လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် * နမ့်စမ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် === မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့ === {{Main|မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့}} == မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ရာထူး နှင့် အဆင့် အခေါ်အဝေါ်များ == {{main|တပ်မတော်အရာရှိကြီးများ၏ ရာထူးအလိုက် အပွင့်များ}} === စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ (''ရာထူး'') === {{columns-list|2| #တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (Commander in Chief of Defense Services) #ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (Deputy Commander in Chief of Defense Services) #ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (Minster of Ministry of Defense) #ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ရေ၊လေ) (Joint Chief of Staff (Army, Navy ,Air Force)) #ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် (ကြည်း) (Commander in Chief (Army)) #ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် (ရေ) (Commander in Chief (Navy)) #ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် (လေ) (Commander in Chief (Air Force)) #စစ်ဆင်ရေးအထူအဖွဲ့မှူး (Chief of Special Operation Bureau) #စစ်ရေးချုပ် (Adjutant General) #စစ်ထောက်ချုပ် (Quartermaster General) #စစ်ရာထူးခန့်ချုပ် (Military Appointments General) #စစ်ဥပဒေချုပ် (Judge Advocate General) #စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် (Chief of Military Affair Security) #တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (Military Training General) #တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ် (Defense Services Inspector General) #လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် (Chief of Air Defense) #ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် (Chief of Defense Equipment Production) #စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် (ကြည်း) (Chief of Staff (Army)) #စစ်ဦးစီး အရာရှိချုပ် (ရေ) (Chief of Staff (Navy)) #စစ်ဦးစီး အရာရှိချုပ် (လေ) (Chief of Staff (Air Force)) #တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ် (Vice Adjutant General) #တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ် (Vice Quartermaster General) #တိုင်းမှူးများ (Regional Commander) #တပ်ထိန်းချုပ် (Provost Marshal) #စစ်လက်နက်ပစ္စည်းညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Ordinance) #စစ်အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Military Engineers) #ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Medical Services) #ဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Signal) #ပစ္စည်းဝယ်ယူမှု ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Defense Services Procurement) #လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်လုပ်ငန်းညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Security Printing) #ပြည်သူ့စစ်နှင့် နယ်ခြားစောင့်တပ်များ ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of People's Militias and Border Troops) #ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Public Relations and Psychological Welfare) #ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Resettlement) #သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Armor) #အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Artillery) #ဒုံးတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Ordnance) #ထောက်ပံ့ရေးနှင့်ပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး (Director of Supply and Transport) #အင်အားဖြည့်တင်းရေးညွှန်ကြားရေးမှူး #ကျောင်းအုပ်ကြီး (နကတ/ ဥစတ/ စတသ) (Commandant) #တိုင်းဦးစီး (Regional Chief Staff) #ဒုတိယတိုင်းမှူး (Deputy Regional Commander) #ကျောင်းအုပ်ကြီး (တနတ/ တဆတ/ တသဆ/ ဗသက/ တခရ/ တအက/ တတက) (Commandant) #ဒုတိယကျောင်းအုပ်ကြီး (နကတ/ ဥစတ/ စတသ) (Deputy Commandant) #ပါမောက္ခချုပ် (စတသ) (Rector) #တပ်မမှူး (Divisional Commander) #စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး (Military Operation Commander) #ဒေသကွပ်ကဲရေးမှူး (Sector Operation Commander) #တပ်နယ်မှူး (Garrison Commander) #ဒုတိယကျောင်းအုပ်ကြီး (တနတ/ တဆတ/ တသဆ/ ဗသက/ တခရ / တအက/ တတက) (Deputy Commandant) #ဒုတိယတပ်မမှူး (Deputy Divisional Commander) #ဒုတိယစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး (Deputy Military Operation Commmander) #ဒုတိယဒေသကွပ်ကဲရေးမှူး (Deputy Sector Operation Commander) #စစ်ဦးစီးမှူး (General Staff Officer) #ဦးစီးအရာရှိ (စစ်ရေး/စစ်ထောက်) (Adjutant / Quartermaster Staff Officer) #နည်းပြအရာရှိချုပ် ( စတသ/တနတ/ တနတ/တဆတ/တသဆ/ ဗသက/ တခရ /တအက/တတက) (Chief Instructional Officer) #အထက်တန်းနည်းပြ (နကတ) (Senior Lecturer) #စစ်ဗျူဟာမှူး (Tactical Operation Commander) #နည်းဗျုဟာမှူး (Tactical Operation Commander) #အထက်တန်းနည်းပြ (ဥစတ) (Senior Lecturer) #စခန်းမှူး (Camp Commander) #စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း) (General Staff Officer (First Class)) #ဦးစီးအရာရှိ(ပထမတန်း) (Staff Officer (First Class)) #လက်ထောက်စစ်ဥပဒေချုပ် (Assistant Judge Advocate General) #တပ်ရင်းမှူး (Commander / Regimental Commander) #ဒုတိယတပ်ရင်းမှူး (Second-in-Command / Regimental Commander) #ဌာနချုပ်တပ်ခွဲမှူး (Headquarter Company Commander) #စစ်ဦးစီးမှူး(ဒုတိယတန်း) (General Staff Officer (Second Class)) #ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) (Staff Officer (Second Class)) #ဒုတိယလက်ထောက်စစ်ဥပဒေချုပ် (Vice Assistant Judge Advocate General) #တပ်ခွဲမှူး (Company Commander) #စစ်ဦးစီးမှူး(တတိယတန်း) (General Staff Officer (Third Class)) #ဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း) (Staff Officer (Third Class)) #လုံခြုံရေးတပ်စုမှူး (Security Platoon Commander) #တပ်ရေးဗိုလ်ကြီး (Adjutant) #တပ်ထောက်ဗိုလ်ကြီး (Quarter Master) #ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိ (Intelligence Officer) #ဆက်သွယ်ရေးအရာရှိ (Signal Officer) #ဆေးမှူး (Medical Officer) #တပ်စုမှူး (Platoon Commander) #တပ်ရင်းအရာခံဗိုလ် (Regimental Sergeant Major) #ဆေးလက်ထောက်အရာခံဗိုလ် (Medical Assistant) #တပ်ရင်းတပ်ထောက်အရာခံဗိုလ် (Regimental Quartermaster Sergeant) #ရုံးအုပ်ကြီး (Head Clerk) #အရာခံဗိုလ်/စာရေး (Warrant Officer Clerk) #တပ်ကြပ်ကြီး/စာရေး (Sergeant Clerk) #တပ်စိတ်မှူး (Squad Leader) #တပ်စာရင်းကိုင် (Unit Accountant) #ဗိုလ်လောင်း (Cadet) }} {| class="wikitable" |+တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူးများနှင့် ခန့်အပ်သောအဆင့်များ !ရာထူး !အမြင့်ဆုံးခန့်အပ်သောအဆင့် |- |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_10.png|50px|center]] |- |[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_9.5.png|50px|center]] |- |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | rowspan="4" |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_9.png|50px|center]] |- |ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) |- |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] |- |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] |- |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) | rowspan="14" |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_8.png|50px|center]] |- |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ) |- |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) |- |စစ်ရေးချုပ် |- |စစ်ထောက်ချုပ် |- |စစ်ရာထူးခန့်ချုပ် |- |စစ်ဥပဒေချုပ် |- |[[စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်|စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]] |- |တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |- |တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် |- |တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့် စာရင်းစစ်ချုပ် |- |[[လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ်]] |- |[[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်]] |- |စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး |- |တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ် | rowspan="30" |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_7.png|50px|center]] |- |တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ် |- |ဒုတိယစစ်ဥပဒေချုပ် |- |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |- |ဒုတိယစစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် |- |ဒုတိယလေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် |- |ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် |- |ဒုတိယတပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် |- |ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း) စခန်းမှူး |- |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနငွေစာရင်းရုံး ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် |- |အမြှောက်တပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူး |- |ဒုံးတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူး |- |သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူး |- |စစ်လက်နက်ပစ္စည်းညွှန်ကြားရေးမှူ |- |[[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|ဆေးဝန်ထမ်းညွှန်ကြားရေးမှူး]] |- |ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |- |ပစ္စည်းဝယ်ယူရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |- |အင်အားဖြည့်တင်းရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |- |ပြည်သူ့စစ်နှင့်နယ်ခြားစောင့်တပ်များညွှန်ကြားရေးမှူး |- |စစ်အင်ဂျင်နီယာညွှန်ကြားရေးမှူး |- |လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာညွှန်ကြားရေးမှူး |- |ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |- |[[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး]] |- |ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး |- |တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်မော်ကွန်းတိုက်ညွှန်ကြားရေးမှူး |- |တပ်မတော်မှတ်တမ်းရုံးညွှန်ကြားရေးမှူး |- |လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများညွှန်ကြားရေးမှူး |- |တပ်ထိန်းချုပ် |- |ကျောင်းအုပ်ကြီး (နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်) |- |လေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး |- |ရေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး |- |တိုင်းမှူး |- |ဒုတိယတိုင်းမှူး | rowspan="16" |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_6.png|50px|center]] |- |စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ်(စစ်ဆင်ရေး) |- |တိုင်းဦးစီးချုပ် |- |စစ်သံမှူး(ကြည်း/‌ေ/‌ေ) |- |လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူး |- |ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူး |- |ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူး |- |စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး |- |တပ်မမှူး |- |အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး |- |သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး |- |လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး |- |ကျောင်းအုပ်ကြီး (စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ်) (တပ်မတော်စစ်တက္ကသိုလ်) (တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်) (တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်) (တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း) (တပ်မတော်(ကြည်း)တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်း) (တပ်မတော်တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်းများ) |- |ပါမောက္ခချုပ် (စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ်) (တပ်မတော်စစ်တက္ကသိုလ်) (တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်) (တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်) |- |ဆေးရုံအုပ်ကြီး (တပ်မတော်ဆေးရုံများ) |- |တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ကိုယ်ရေးအရာရှိ |- |တပ်မတော်(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ကွန်ပြူတာဌာနမှူး |- |ဒုတိယလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူး | rowspan="19" |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_5.png|50px|center]] |- |ဒုတိယရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူး |- |ဒုတိယဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူး |- |ဒုတိယစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး |- |ဒုတိယတပ်မမှူး |- |ဒုတိယအမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး |- |ဒုတိယသံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး |- |ဒုတိယလေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး |- |ဌာနမှူး |- |စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးကြီး |- |ဦးစီးဗိုလ်မှူးကြီး(စစ်ရေး/စစ်ထောက်) |- |ရေယာဉ်မှူး |- |စက်ရုံမှူး (ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံများ) |- |စက်ရုံမှူး (တပ်မတော်အကြီးစားစက်ရုံများ) |- |စခန်းမှူး (အကူ/လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းစခန်းများ) |- |တပ်မှူး (စစ်အခြေခံလေ့ကျင့်ရေးတပ်များ) |- |နည်းပြအရာရှိချုပ် (တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း) (တပ်မတော်(ကြည်း)တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်း) (တပ်မတော်တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်းများ) |- |နည်းဗျူဟာမှူး |- |စစ်ဗျူဟာမှူး (စစ်ဗျူဟာ(အခြေချ)) |- |စစ်ဗျူဟာမှူး |- |အထက်တန်းနည်းပြ | rowspan="9" |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_4.png|50px|center]] |- |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ဦးစီးအရာရှိ |- |စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း) |- |ဦးစီးအရာရှိ(ပထမတန်း) |- |လက်ထောက်စစ်ဥပဒေချုပ် |- |စခန်းမှူး (တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်) |- |တပ်မှူး (အကူ/လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ) |- |တပ်ရင်းမှူး (အကူ/လက်ရုံး/ဝန်ထမ်း) |- |တပ်ရင်းမှူး (ခြေလျင်/ခြေမြန်) |- |စစ်ဦးစီးမှူး(ဒုတိယတန်း) | rowspan="10" |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_3.png|50px|center]] |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်၏ ဦးစီးအရာရှိ |- |ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) |- |ဒုတိယလက်ထောက်စစ်ဥပဒေချုပ် |- |စခန်းမှူး (ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ကွပ်ကဲသောဌာနချုပ်များ) |- |ဒုတိယတပ်မှူး (အကူ/လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ) |- |ဒုတိယတပ်ရင်းမှူး (အကူ/လက်ရုံး/ဝန်ထမ်း) |- |ဒုတိယတပ်ရင်းမှူး (ခြေလျင်/ခြေမြန်) |- |တပ်ခွဲမှူး (အကူ/လက်ရုံး/ဝန်ထမ်း) |- |တပ်ဆွယ်မှူး |- |စစ်ဦးစီးမှူး(တတိယတန်း) | rowspan="12" |[[ဖိုင်:Myanmar_officer_rank_insignia_2.png|50px|center]] |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး/ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်၏ ဦးစီးအရာရှိ |- |ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်၏ ဦးစီးအရာရှိ |- |ဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း) |- |ဥပဒေအရာရှိ |- |တပ်ရေးဗိုလ်ကြီး |- |တပ်ထောက်ဗိုလ်ကြီး |- |ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိ |- |ဆက်သွယ်ရေးအရာရှိ |- |တပ်ရင်းဆေးမှူး |- |တပ်ဖွဲ့ခွဲမှူး (အကူ/လက်ရုံး/ဝန်ထမ်း) |- |တပ်ခွဲမှူး (ခြေလျင်/ခြေမြန်) |- |လုံခြုံရေးတပ်စုမှူး |} ===ရာထူးအဆင့်နှင့် အဆောင်အယောင်=== ====ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများ==== {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of Non NATO Armed Forces/OF/Blank}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Armies/OF/Myanmar}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Navies/OF/Myanmar}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Air Forces/OF/Myanmar}} |} ====အခြားအဆင့်များ==== {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of Non NATO Armies/OR/Blank}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Armies/OR/Myanmar}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Navies/OR/Myanmar}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Air Forces/OR/Myanmar}} |} #ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (Senior General) #ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (Vice Senior General) #ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (General) #ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (Lieutenant General) #ဗိုလ်ချုပ် (Major General) #ဗိုလ်မှူးချုပ် (Brigadier General) #ဗိုလ်မှူးကြီး (Colonel) #ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး (Lieutenant Colonel) #ဗိုလ်မှူး (Major) #ဗိုလ်ကြီး (Captain) #ဗိုလ် (Lieutenant) #ဒုတိယ ဗိုလ် (Second Lieutenant) #အရာခံဗိုလ် (Warrant Officer I) #ဒုတိယ အရာခံဗိုလ် (Warrant Officer II) #တပ်ခွဲ တပ်ကြပ်ကြီး (Quarter Master Sergeant) #တပ်ကြပ်ကြီး (Sergeant) #တပ်ကြပ် (Corporal) #ဒုတပ်ကြပ် (Lance Corporal) #တပ်သား (Private) == လက်ရှိ တပ်တွင်း လစာများ == အစိုးရအဖွဲ့ဟာ လွှတ်တော်ရဲ့ သဘောတူညီချက်နဲ့ ၂၀၁၅ - ၁၆ ဘဏ္ဍာနှစ် ဧပြီလက စပြီး ဝန်ထမ်းများနှင့် တပ်မတော်သားများကို လစာတိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://7daydaily.com/story/34525 |accessdate=9 October 2019 |archivedate=9 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191009053407/https://7daydaily.com/story/34525 }}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://myanmar.mmtimes.com/features/13986-2015-03-31-17-36-28.html |access-date=9 October 2019 |archive-date=9 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009053416/https://myanmar.mmtimes.com/features/13986-2015-03-31-17-36-28.html }}</ref> * တပ်သား တဦးလျှင် ဝင်ဝင်ခြင်း ကျပ် ၁၄၄၀ဝ၀ ဟု သတ်မှတ်ထားပြီး * ဒုတပ်ကြပ်တဦးလျှင် ၁၆၈၀ဝ၀၊ * တပ်ကြပ် တဦးလျှင် ၁၈၆၀ဝ၀၊ * တပ်ကြပ်ကြီး တဦးလျှင် ၂၀၄၀ဝ၀၊ * တပ်ခွဲတပ်ကြပ်ကြီးတဦးလျှင် ၂၂၀ဝ၀၀၊ * ဒုအရာခံ ဗိုလ်တဦးလျှင် ၂၄၀၀ဝ၀၊ * အရာခံဗိုလ် တဦးလျှင်၂၅၈၀ဝ၀၊ * ဒုဗိုလ်တဦးလျှင် ၃ သိန်း၊ ဗိုလ်တဦးလျှင် ၃ သိန်း နှစ်သောင်း၊ * သုံးပွင့်အဆင့်ရှိ ဗိုလ်ကြီးတဦးလျှင် ၃ သိန်း ၅ သောင်းမှ သုံးနှစ်သက်တမ်းရှိပါက နှစ်တိုး ကျပ် ၄၀၀၀၊ * ဗိုလ်မှူးတဦးလျှင် ၃ သိန်း ၉ သောင်း၊ * ဒုဗိုလ်မှူးကြီး တဦးလျှင် ၄ သိန်း ၅ သောင်းမှ၊ * ဗိုလ်မှူးကြီး တဦးလျှင် ၅ သိန်း ၅ သောင်း၊ * ဗိုလ်မှူးချုပ် တဦးလျှင် ၇ သိန်း၊ ဗိုလ်ချုပ် တဦးလျှင် ၁၀ သိန်း၊ * ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးတဦးလျှင် ၁၅ သိန်း၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တဦးလျှင် ကျပ် ၂၀ သိန်း၊ * ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး တဦးလျှင် ကျပ် ၂၅ သိန်းနှင့် * ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအတွက် ကျပ် ၃၀ သိန်း သတ်မှတ်ထားသည်။ == စစ်ဘက် စက်မှုလုပ်ငန်းများ == {{Main|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး_အရာရှိချုပ်ရုံး}} ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ(ကပစ)များအနေဖြင့် တပ်မတော်သုံး လက်နက်ငယ်များ၊ လက်နက်ကြီးများကိုထုတ်လုပ်သည်။ လက်ရှိ မြန်မာ့တပ်မတော်က အသုံးပြုနေသော လက်နက်ခဲယမ်းများသည် ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ(ကပစ)များ ကိုယ်ပိုင်ထုတ်လုပ်သောလက်နက် အများစုဖြစ်ပြီး [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အရှေ့တောင်အာရှ]]နိုင်ငံများတွင် ကိုယ်ပိုင်လက်နက်ခဲယမ်းထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>https://www.bbc.com/burmese/burma-48101816</ref> == စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ == မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း(MEC) ကို ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင် လီမီတက် (UMEHL) ကို စစ်မှုထမ်းများ သက်သာချောင်ချိရေး အတွက် နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာကျပ်ငွေ ၁၀ ဘီလီယံအသုံးပြု မတည် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီများ၏ အုပ်ချုပ်မှုဒါရိုက်တာများမှာ လက်ရှိ ထိပ်တန်း တပ်မတော် ခေါင်းဆောင် တချို့နဲ့ အတူ စစ်မှုထမ်းဟောင်း အဖွဲ့က ကိုယ်စားလှယ်တွေ ဖြစ်ကြသည်။<ref>https://www.bbc.com/burmese/burma-49272042</ref> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် MEC ၏ ဉက္ကဌဖြစ်သည်။ MEHL နှင့် MEC တို့က ပိုင်ဆိုင်သော စီးပွားရေးကဏ္ဍအမျိုးပေါင်းစုံတွင် ဆောက်လုပ်ရေး၊ ကျောက်မျက်ထုတ်ယူရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း၊ အာမခံလုပ်ငန်း၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းစသည့် ကဏ္ဍတို့မှ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းပေါင်း အနည်းဆုံး(၁၂၀)ခု မျှထိ ပါဝင်သည်။ <ref>https://www.nytimes.com/2019/08/05/world/asia/myanmar-military-business-united-nations.html</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] * [[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]] * [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်]] * [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်]] * [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]] == ကိုးကား == === ရှင်းလင်းချက်မှတ်စုများ === {{Notelist}} === ကိုးကားစာရင်း === {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220808040447/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 |date=8 August 2022 }} * [http://www.mod.gov.mm ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224135234/https://mod.gov.mm/ |date=24 February 2021 }} * [http://cincds.gov.mm တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922134112/https://cincds.gov.mm/ |date=22 September 2020 }} {{တပ်မတော်}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်| ]] 0ghmxlrimrcsfre91oaeds6qihv8ztn 0 6765 1061792 1046353 2026-11-06T03:24:10Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061792 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] f2dkz1oi7vzfs3gp2jrh91igoec5t5x 1061793 1061792 2026-11-06T03:25:03Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061793 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အသချီ ပုစင်းတောင်သံ (<gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] 3btcaqoeo8hz8boqfyy75xao75yz427 1061794 1061793 2026-11-06T03:25:56Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061794 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အသချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ)<gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] gqe3ed1q8qe1bt2bwpi1a7k906dk6b6 1061795 1061794 2026-11-06T03:27:12Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061795 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အသချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ တွင် သင်ရိုးညှန်းတမ်း<gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] 3i3u8mm3ndmjlx3ywkox6rxqff5w7c9 1061796 1061795 2026-11-06T03:28:09Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061796 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အသချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား သင်ရိုးညှန်းတမ်း <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] hrod43tz1huw6t0k3gau3oud3ydyayh 1061797 1061796 2026-11-06T03:28:46Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061797 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အသချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညှန်းတမ်း <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] hnzgsxx3ytgmnzscwa8yvpqji3ibzi3 1061801 1061797 2026-11-06T03:31:58Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061801 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အသချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] 2kj9tbft7tew34cp6kzr771o0t3kehz 1061802 1061801 2026-11-06T03:32:54Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061802 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အသချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] alygavdbu4165u8qui8fetn4lxawi52 1061804 1061802 2026-11-06T03:34:03Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061804 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အသချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူဘအများဆုံး သီချင်း <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] 7nql1ped31xnzc4ednwl752wxwb8vau 1061805 1061804 2026-11-06T03:34:46Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061805 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အသချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] 0qei19734ze3rk6fg8ryj2y6ycn3jb8 1061806 1061805 2026-11-06T03:36:13Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061806 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် သင်ရိုး <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] 07hfnsxqsl510yrciuf6bj1jvee0b6s 1061808 1061806 2026-11-06T03:37:08Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061808 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] dxu90ckxh098pi4juga2j713rs8a7ps 1061809 1061808 2026-11-06T03:38:21Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061809 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] 0ckl0njgw1fbgy3z4wo5hf7tvjpkmgy 1061811 1061809 2026-11-06T03:39:03Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061811 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] m5xrjqu2qnclinkc3mg5q2b2ojrnpcc 1061812 1061811 2026-11-06T03:40:10Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061812 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] loi19wpky5ynn0kylrbvcm2jaxsqjox 1061814 1061812 2026-11-06T03:41:48Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061814 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ က <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] kibzfdwydye12gdpyzihiuubt6kj6iq 1061816 1061814 2026-11-06T03:42:51Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061816 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] iara2dxhtxvj1ci71uqhvvqlphewvwr 1061817 1061816 2026-11-06T03:43:33Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061817 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] lukd64p74ltuu7gv6dcjrslo0x37erd 1061818 1061817 2026-11-06T03:44:11Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061818 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] 5602jbge271eziyagiq1cvk29cjgbre 1061846 1061818 2026-11-06T04:25:54Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061846 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] 4owqw8foeomezrpf72drtbry49zyutb 1061851 1061846 2026-11-06T04:27:55Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061851 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်း ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] ban042ak568864v6ipr8i0ytaiofcoj 1061854 1061851 2026-11-06T04:29:06Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061854 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော ထင်ရှားသည့် စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] ey99yaq0aqwy9r1qbfsyo9t3bga18zg 1061855 1061854 2026-11-06T04:30:32Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061855 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် အမှုထမ်းခဲ့သူ ထင်ရှားသည့် စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] 0kxew87zzdje6gbyu9yq2c1q9nt5x6s 1061857 1061855 2026-11-06T04:31:22Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061857 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် အမှုထမ်းခဲ့သူ ထင်ရှားသည့် စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] memgb1goyuqeyxt7hhlar7wiqcmwe1y 1061858 1061857 2026-11-06T04:33:01Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061858 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် အမှုထမ်းခဲ့သူ ထင်ရှားသည့် စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] jzlzx1t9qj7esp2hcm8ywcxdzpbmw6m 1061861 1061858 2026-11-06T04:35:50Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061861 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် အမှုထမ်းခဲ့သူ ထင်ရှားသည့် စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] ezwzqjrn0wocz60ba19couue5tydsi0 1061862 1061861 2026-11-06T04:36:49Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061862 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် အမှုထမ်းခဲ့သူ ထင်ရှားသည့် စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ အမျိုးမျိုးကို ရေးသားခဲ့သည့် ဂီတစာဆိုတော် ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] i3aq39bm6gz9pgggrte7i9mr3n13zdx 1061863 1061862 2026-11-06T04:38:02Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061863 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် အမှုထမ်းခဲ့သူ ထင်ရှားသည့် စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ အမျိုးမျိုးကို ရေးသားခဲ့သည့် ဂီတစာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘွဲ့ကြိုး ရေးသားခြင်းတွင် ထူးချွန်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] bg3ppkwaq3t7e33co9izi6j9q2kv6zm 1061864 1061863 2026-11-06T04:41:14Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061864 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် ထင်ရှားခဲ့သူ စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ အမျိုးမျိုးကို ရေးသားခဲ့သည့် ဂီတစာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘွဲ့ကြိုး ရေးသားခြင်းတွင် ထူးချွန်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] k9102xpgnk8v1qf1fpy3tliq40kr2mq 1061867 1061864 2026-11-06T04:43:48Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061867 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် ထင်ရှားခဲ့သူ စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ အမျိုးမျိုးကို ရေးသားခဲ့သည့် ဂီတစာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘွဲ့ကြိုး ရေးသားခြင်းတွင် ထူးချွန်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ၏ လက်ရာ စာပေဂီတများမှာ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] g5enrhn7pywwbpmquy4jjusqgjp276x 1061868 1061867 2026-11-06T04:44:40Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061868 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် ထင်ရှားခဲ့သူ စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ အမျိုးမျိုးကို ရေးသားခဲ့သည့် ဂီတစာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘွဲ့ကြိုး ရေးသားခြင်းတွင် ထူးချွန်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ၏ လက်ရာ စာပေဂီတများမှာ ယခု ၂၁ ရာစုနှစ်တိုင်အောင် အစိုးရအဆက်ဆက် ပညာ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] fvm9zo9k3gn5fojsyx3fq3u66zp7vp0 1061869 1061868 2026-11-06T04:45:41Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061869 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် ထင်ရှားခဲ့သူ စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ အမျိုးမျိုးကို ရေးသားခဲ့သည့် ဂီတစာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘွဲ့ကြိုး ရေးသားခြင်းတွင် ထူးချွန်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ၏ လက်ရာ စာပေဂီတများမှာ ယခု ၂၁ ရာစုနှစ်တိုင်အောင် အစိုးရအဆက်ဆက် ပညာရေးဌာနများက မြန်မာဘာသာရပ် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများတွင် ထ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] pfioilx254qvu88njflsxfmsnl1ptxj 1061870 1061869 2026-11-06T04:46:30Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061870 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် ထင်ရှားခဲ့သူ စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ အမျိုးမျိုးကို ရေးသားခဲ့သည့် ဂီတစာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘွဲ့ကြိုး ရေးသားခြင်းတွင် ထူးချွန်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ၏ လက်ရာ စာပေဂီတများမှာ ယခု ၂၁ ရာစုနှစ်တိုင်အောင် အစိုးရအဆက်ဆက် ပညာရေးဌာနများက မြန်မာဘာသာရပ် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများတွင် ထည့်သွင်း ပြဋ္ဌာန်းနေကြရသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] kpo8oeo5h2pk3ipjeo4sf48jz7ypre3 1061871 1061870 2026-11-06T04:47:58Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061871 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် ထင်ရှားခဲ့သူ စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ အမျိုးမျိုးကို ရေးသားခဲ့သည့် ဂီတစာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘွဲ့ကြိုး ရေးသားခြင်းတွင် ထူးချွန်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ခေတ်သစ် ထူထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို ခေတ်သစ်ထူထောင်သူ အဖြစ် တင်ပြလေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ၏ လက်ရာ စာပေဂီတများမှာ ယခု ၂၁ ရာစုနှစ်တိုင်အောင် အစိုးရအဆက်ဆက် ပညာရေးဌာနများက မြန်မာဘာသာရပ် နှင့် ဂီတပညာဘာသာရပ် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများတွင် ထည့်သွင်း ပြဋ္ဌာန်းနေကြရသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] 4psjgsjqwowvl8jd96hiw1u2ms1nyl9 1061872 1061871 2026-11-06T04:49:21Z ~2026-58822-86 150449 /* */ 1061872 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် ထင်ရှားခဲ့သူ စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ အမျိုးမျိုးကို ရေးသားခဲ့သည့် ဂီတစာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘွဲ့ကြိုး ရေးသားခြင်းတွင် ထူးချွန်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် "ခေတ်သစ် ထူထောင်သူ"တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ တင်ပြလေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ၏ လက်ရာ စာပေဂီတများမှာ ယခု ၂၁ ရာစုနှစ်တိုင်အောင် အစိုးရအဆက်ဆက် ပညာရေးဌာနများက မြန်မာဘာသာရပ် နှင့် ဂီတပညာဘာသာရပ် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများတွင် ထည့်သွင်း ပြဋ္ဌာန်းနေကြရသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] 8fv5ijjmeh8dahfx9evfxw6gwofk52k 1061899 1061872 2026-11-06T07:12:28Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061899 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် ထင်ရှားခဲ့သူ စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ အမျိုးမျိုးကို ရေးသားခဲ့သည့် ဂီတစာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘွဲ့ကြိုး ရေးသားခြင်းတွင် ထူးချွန်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် "ခေတ်သစ် ထူထောင်သူ"တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ တင်ပြလေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ၏ လက်ရာ စာပေဂီတများမှာ ယခု ၂၁ ရာစုနှစ်တိုင်အောင် အစိုးရအဆက်ဆက် ပညာရေးဌာနများက မြန်မာဘာသာရပ် နှင့် ဂီတပညာဘာသာရပ် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများတွင် ထည့်သွင်း ပြဋ္ဌာန်းနေကြရသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ အခြေခံ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး၊ ဝေဘာဂီရိ အစချီ ညွန့်တက်သံသာတင်မင်းကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] d6ll318ciu5v7mcaw69vgaouij1vj7x 1061902 1061899 2026-11-06T07:13:45Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061902 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် ထင်ရှားခဲ့သူ စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ အမျိုးမျိုးကို ရေးသားခဲ့သည့် ဂီတစာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘွဲ့ကြိုး ရေးသားခြင်းတွင် ထူးချွန်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် "ခေတ်သစ် ထူထောင်သူ"တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ တင်ပြလေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ၏ လက်ရာ စာပေဂီတများမှာ ယခု ၂၁ ရာစုနှစ်တိုင်အောင် အစိုးရအဆက်ဆက် ပညာရေးဌာနများက မြန်မာဘာသာရပ် နှင့် ဂီတပညာဘာသာရပ် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများတွင် ထည့်သွင်း ပြဋ္ဌာန်းနေကြရသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် အခြေခံ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်ကာ ၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ဂီတပညာ အခြေခံ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး၊ ဝေဘာဂီရိ အစချီ ညွန့်တက်သံသာဆင်မင်းကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] e29vpudo0aj43kpa2av2kjcpzrbf9m5 1061906 1061902 2026-11-06T07:19:33Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061906 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် ထင်ရှားခဲ့သူ စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ အမျိုးမျိုးကို ရေးသားခဲ့သည့် ဂီတစာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘွဲ့ကြိုး ရေးသားခြင်းတွင် ထူးချွန်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် "ခေတ်သစ် ထူထောင်သူ"တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ တင်ပြလေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ၏ လက်ရာ စာပေဂီတများမှာ ယခု ၂၁ ရာစုနှစ်တိုင်အောင် အစိုးရအဆက်ဆက် ပညာရေးဌာနများက မြန်မာဘာသာရပ် နှင့် ဂီတပညာဘာသာရပ် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများတွင် ထည့်သွင်း ပြဋ္ဌာန်းနေကြရသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် အခြေခံ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်ကာ ၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ပညာသင်နှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများ အဋ္ဌမတန်း ဂီတအနုပညာဘာသာရပ်တွင် ဂီတပညာ အခြေခံ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး၊ သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး၊ ဝေဘာဂီရိ အစချီ ညွန့်တက်သံသာဆင်မင်းကြိုး သီချင်းများသည်လည်း ထင်ရှားကာ ပုစင်းတောင်သံ အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ကြရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] 0qqdg1u3x1c3srmjt5sxlpn679p5bza 1061909 1061906 2026-11-06T07:26:09Z ~2026-58822-86 150449 /* မဟာဂီတ */ 1061909 wikitext text/x-wiki [[File:WunGyi Padaethayarzar 1672-1752 Mausoleum Thanlyin.jpg|thumb|300x300px|ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာဂူဗိမာန်၊ သံလျင်မြို့]] ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (၁၆၇၂ - ၁၇၅၂) သည် ဒုတိယအင်းဝခေတ် (ညောင်ရမ်းခေတ်) တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းလေးဆက်တိုင် ထင်ရှားခဲ့သူ စာဆိုတော် ဂီတပညာရှင် ဝန်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ကို ဖခင် ရွှေကြပ်စား နှင့် မိခင် အချီတော် တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၄ ခုနှစ် အင်းဝမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ အမျိုးမျိုးကို ရေးသားခဲ့သည့် ဂီတစာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘွဲ့ကြိုး ရေးသားခြင်းတွင် ထူးချွန်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် "ခေတ်သစ် ထူထောင်သူ"တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟု ဆရာဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)က ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် - <blockquote>ခေတ်ကို ဩဇာပေးရန် ခက်၏။ ဩဇာကိုက်ပြီးသော လက်ရှိခေတ်ကို ဩဇာသစ်ထပ်ပေးရန်ကား သာ၍ ခက်သည်။ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀နှင့် ၁၁၀၀ ကျော်ခေတ်က ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် စိန္တကျော်သူဦးဩ တို့သည် ထိုသာ၍ခက်သော လုပ်ငန်းကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤစာဆိုနှစ်ဦးသည် အမြင်သစ်ကို မြင်၍ စာသစ်ကို ရေးကြသည်။ သူတို့မြင်သော အမြင်သစ်နှင့် သူတို့ရေးသော စာသစ်တို့ကလည်း နောက်ထပ်ရေးကြသော အချို့စာတို့ကို ဩဇာပေးနိုင်ကြလေသည်။ </blockquote> စသည်ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ တင်ပြလေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ၏ လက်ရာ စာပေဂီတများမှာ ယခု ၂၁ ရာစုနှစ်တိုင်အောင် အစိုးရအဆက်ဆက် ပညာရေးဌာနများက မြန်မာဘာသာရပ် နှင့် ဂီတပညာဘာသာရပ် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများတွင် ထည့်သွင်း ပြဋ္ဌာန်းနေကြရသည်။ ==တျာချင်းများ== [[နွေဦးကာလမြူထသောအခါ|နွေဦးကာလ၊ မြူထသောအခါ-ချီ ထန်းတတ်သမားဖွဲ့ တျာချင်း]]ရေးသူ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာမှာ ၁၀၃၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ အင်္ဂါမင်း|အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း]] လက်ထက် [[အင်းဝ|ရတနာပူရ အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်၍ ၁၀၆၀-ပြည့်နှစ် နန်းတတ်သော [[စနေမင်း]] လက်ထက်တွင် စုရေးစုကိုင် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း အိမ်ရှေ့အချီတော်သား အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၇၆-ခုနှစ် နန်းတတ်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် (ခေါ်)[[တနင်္ဂနွေမင်း]]လက်ထက်တွင် ဂေါပကမှူးရာထူးဖြင့်လည်း၎င်း ၁၀၉၅-ခုနှစ် နန်းတတ်သော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော် အဖြစ်ဖြင့်လည်း၎င်း၊ ဘယကျော်သူဘွဲ့၊ မင်းရဲ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ပေး၍ အသည်ဝန်ကြီးရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသည့်အပြင် [[ဇလွန်မြို့]]ကိုလည်းစားရသည်။ ထို့နောက် [[နတ်ရှင်နောင်]]ဘွဲ့၊ ပဒေသရာဇာဘွဲ့၊ မြို့တွင်းရှင်ဘုရင်ဘွဲ့တို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရပြန်သောကြောင့် စာဆိုရှင်ကြီးကို ပဒေသရာဇာ-ဟု အများခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခြင်း ဖြစ်သတည်း။<ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုကျော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ၁ဝ၃၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အင်းဝဘုရင် အင်္ဂါမင်း လက်ထက် ရတနာပူရအင်းဝနေပြည်တော်၌ ဖွားသည်ဟု [[ညောင်ပင်သာ ဦးပုည]]က ဆိုသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်စောသူ ဖြစ်သည်။ ကျေးကျွန်တို့ လွန်စွာရနိုင်ခဲလှသော ရာဇတပ်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသူ စာဆိုကျော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းမင်း (၁၀)ဆက်တို့အနက် ရှစ်ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသည့် စနေမင်းလက်ထက်တွင် စုရေး စုကိုင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ယင်း ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ဆက်သွင်းရာ လက်ယာရွှေတောင်ဘွဲ့နှင့် မန်ကျည်းတုံရွာကို စားရသည်။ ၁ဝ၉၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]လက်ထက် ဆက်လက်အမှုထမ်းပြန်ရာ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းရဲမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် အသည်ဝန်၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော် ဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် အသီးသီးခန့်ထားခြင်း ခံရရုံမက ဇရွံ့ရွာကိုလည်း စားရန် သနားတော် မူခြင်းခံရသည်။ [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]ကိုယ်တော်တိုင်က စာဆိုဖြစ်သည့်အလျောက် ဝန်ကြီး၏ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့ တို့ကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူလှသဖြင့် ရတုကဗျာ အရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ဖြစ်ခဲ့သူ တောင်ငူဘုရင်၏ ဘွဲ့နာမံတော်အတိုင်း ''နတ်သျှင်နောင်''ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဘုရင်ငယ်တဆူဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော ပဒေသရာဇာဘွဲ့ကိုပေး၍ ဝန်ကတော် ၂ ဦးအားလည်း ဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်၍ မိဖုရားငယ်တို့၏ အဆောင်အယောင် ခွင့်ပြုတော်မူသည်အထိ မြှောက်စားခံရသည်။ ယင်းပဒေသရာဇာ ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်ပင် မြန်မာစာပေလောက၌ ကျော်ကြားရာ ငယ်မည်ကိုပင် မသိကြတော့ချေ။ ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်း (၁၀)ဆက်မြောက် [[ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး]]အား မွန်တို့ ခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် ဇနီးသားသမီး ဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ အပါးတော်မှ အမြဲပါရသည်။ မင်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးအား သံလျင်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဝန်ကြီးသည် ရှင်ပင်ကျိုက်ခေါက်ဘုရား အနီးရောက်စဉ် မောပန်းသော လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈ဝ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကျိုက်ခေါက်ဘုရားတည်ရာ တောင်ကုန်း၏ မြောက်မျက်နှာတွင် ဝန်ကြီး၏အရိုးဂူကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် [[သူဇာပျို့]]၊ ငဆန်ပြန်ပျို့၊ မဏိကတ်ပျို့၊ ကျေးဇူးတော်ပျို့၊ ကုမ္မာဘယပျို့၊ တောထွက်ခန်းပျို့၊ ယိုးဒယားသံရောက်ပျို့၊ မနော်ပျို့သစ်၊ ဒန္ဒာသီရိပျို့၊ နုအူပျို့၊ ကြာနတ်ကေသာပျို့၊ မဟာပတိပျို့၊ နမောလင်္ကာပျို့၊ သမုဒ္ဓဃောသပျို့ စသောပျို့ကြီးများကို ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းတို့ အနက် ၁၁ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရေးပြီးသော သူဇာပျို့သည်အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤပျို့သည် စာအနုအယဉ်တွင် ပထမတန်းစားဖြစ်သဖြင့် ရှေးပညာရှင်များကပင် ''သူဇာကိုလည်း ''မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်''ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ '' ဖွဲ့နွဲ့ထားပုံသည် လူတို့၏စိတ်ကို စွဲငြိစေသည်။ ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်ကိုသာမှီး၍ အများအားဖြင့် ရေးသားသောခေတ်တွင် ပဒေသရာဇာသည် ယင်းသို့သော ထိုးဇာတ်များကို ထွင်၍ ရေးသားလေသည်။ ဤပျို့တွင် အခြားပျို့ထက် ထင်ရှား ထူးခြားသော အချက်နှစ်ချက်ရှိသည်။ ပျို့တခုလုံးကို တဦးနှင့် တဦး အပြန်အလှန် တိုက်ရိုက်ပြောဆိုဟန် ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ပြဇာတ်သဘောပါသည့် ပျို့ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့ထဲတွင် ဧချင်း အဖွဲ့များ ထည့်၍ စပ်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် သူဇာပျို့၊ ငဆန်ပျို့စသည့် စာမျိုးကို ဖွဲ့ခြင်းကိုထောက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ဗုဒ္ဓစာပေကို အထွတ်အမြတ်ထားကာ လိုက်နာလေ့လာကြောင်း ထင်ရှားသလောက် စကုမင်းဧချင်း၊ မဏိကက် ဇာတ်ချင်းစသော စာမျိုးကို ဖွဲ့သည်ကို ထောက်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမှုထမ်းတစုကို အများနည်းတူ အရေးပေးကြောင်းလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ဝန်ကြီးသည် ပိန်းကောလှေသမားဖွဲ့၊ ထန်းတက်သမားဖွဲ့၊ လယ်သမားဖွဲ့၊ တောင်ပိုင်တက်သမားဖွဲ့၊ အညာလှေကြီး သမားဖွဲ့ တည်းဟူသော တျာချင်းငါးပုဒ်ကိုလည်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ယင်းကို ထောက်လျှင် ဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင် မင်းမှူးမတ်တစုကိုသာမက ကုန်သည် ဆင်းရဲသား လက်လုပ် လက်စား သမားများကိုလည်း အရေးယူပေးသူဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဝန်ကြီး၏ ခေတ်အခါနှင့် စာကြည့်သော် ဝန်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓစာပေကို၎င်း၊ မင်းမှူးမတ်တို့ကို၎င်း အရေးပေးဖွဲ့ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ် မဟုတ်သော်လည်း၊ သက်ဦးဆံပိုင် စံနစ်အောက်ရှိ အာဏာမရှိ၊ ဓနမရှိ၊ ကိုယ်စားဖို့ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ်ဝတ်ဖို့ ကိုယ်ရက်၊ ကိုယ်နေဖို့ ကိုယ်ဆောက်၍ ရှားပါးရသည့်အထဲမှ ဆယ့်နှစ်မှု မင်းတိုင်းကို မင်းအတွက် ပေးနေရသော ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတို့အပေါ် စေတနာရောက်၍ ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းသည်သာ ထူးသည်ဟု ဆိုအပ် ပေသည်။ ရဲဝံ့သည်၊ ဉာဏ်ခံ ကြီးပါပေသည်ဟုလည်း ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဝန်ကြီး၏ စေတနာသည် အထက်ထက်က စာဆိုတို့ထက် ပိုလာသည်။ သစ်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုစေတနာသစ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော စာပေသည် ရှေးကမြန်မာစာပေသစ်ဟု ဆိုရန်သာရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့အရာတွင်လည်း အကြောင်းသင့် အရိုးခံစကားတို့ကိုသာ သုံးကာ ပြေပြစ်စွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မိုးဦးကျသည့်အခါ လယ်သမားတို့ဘာဝ မိမိသားမယား နှင့်တကွ ပျော်ပျော်ပါးပါးနေထိုင် စားသောက်ကြပုံကို 'ဝသန်ကာလ၊ မိုးကျတည့်လျှင်၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ မယားနှင့် ဆွေငယ်လင်၊ လက်တွဲငင်ခြေငင်၊ ကိုယ်တွင်အဝတ်၊ ပုဆိုးအင်္ကျီစုတ် ပြဲပြီ၊ ချည်နီဗောင်းတွတ်တွတ်ကယ်နှင့်လေး' အစချီသော လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း၊ ထန်းပင်တက်၍ ထန်းဦးရေယူပုံကို၊ ထန်းကိုအသုံးချပုံ၊ အိမ်တွင်မွေးထားသောခွေးနှင့် တောချောက်ကာ အမဲလိုက်ပုံ၊ ရသမျှ အမဲတို့ကို ချက်ပြုတ်ကင်လှော် ရေနှင့်ကြော်ပုံ၊ ဒေါင်းလန်းကြီးခင်းကာ သမီး သားမယားတစ်စုတို့နှင့် တပျော်တပါး တိုးဝှေ့ စားသောက်ကြပုံတို့ကို 'နွေဦးကာလ မြူထသောခါ၊ ရင်းထောင် ရင်းဆွဲ၊ ဆောင်မြဲအိုးလွယ်ကာ၊ ဓားနှီးထက်စွာ၊ ခါးမှာချပ်လျက်၊ ထန်းပွင့် ထန်းခိုင်၊ ..ရွှန်းမြိုင်မြိုင်၊ ကလိုင်သာ လွယ်လို့တက်သည်နှင့်လေး' အစချီသော ထန်းတက်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဖြင့်၎င်း သဘာဝကျကျ စပ်ဆိုခဲ့ လေသည်။ လယ်သမားနှင့် ထန်းတက်သမားဖွဲ့တို့သည် ကုန် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်၍ ပိန်းကော လှေသမားဖွဲ့သည် ကုန်ထုတ်လုပ်မူ၊ ကုန်သွယ်သူ၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။ အညာလှေကြီးသမားနှင့် နွားဝန်တင်သမားများအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ် သယ်ယူသူတို့၏ ဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် သက်ဦးဆံပိုင်မင်းမှ ဆင်းသက်သည့် ထိုခေတ်တွင် ဝန်ကြီးသည် အထက်ပါ ပြည်သူပြည်သား လူတန်းစားမှ အချုပ်အခြာ အာဏာသည် ဆင်းသက်လာနိုင်ရန် နိုင်ငံရေးအရ မဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ သက်ဆင်းစေနိုင်သော မျိုးစေ့ကို ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသော် မှားမည်မထင်ချေ။ ဝန်ကြီးသည် မြန်မာစာပေသမိုင်း၌ ပြည်သူ့ဗိမာန် တစ်ခန်းကို ဖွင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( )</ref> == မဟာဂီတ == ထံတျာတေရှင် အစချီ ပုစင်းတောင်သံ (ယခုခေတ် အရေးအသား ပုစဉ်းတောင်သံ) ကြိုးကလေး မှာ မြန်မာ့ဂီတ ခေတ်အဆက်ဆက် တွင် ပထမဆုံး သင်ကြား ပို့ချ သင်ယူလေ့ကျင့် ကြရသည့် အခြေခံ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အရေးကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်ကာ ၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ရေးသမျှ သီချင်းများတွင် သာ မက၊ မဟာဂီတ သီချင်းများတွင် တီးခတ် သီဆိုသူအများဆုံး နံပါတ်တစ်သီချင်း ဖြစ်လေသည်။ မဟာဂီတ လေ့လာသူမှန်သမျှ ဤသီချင်းကို သီဆို တီးခတ်ဖူးသည်သာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ပညာသင်နှစ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံပညာကျောင်းများ ဆဋ္ဌမတန်း ဂီတအနုပညာဘာသာရပ်တွင် ဂီတပညာ အခြေခံ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဖြစ် မသင်မနေရ သင်ကြရသည်။ သီတာ အစချီ ကလပ်ကြီးကြိုး နှင့် သာယာ အစချီ ကလပ်ငယ်ကြိုး များကိုလည်း သတ္တမတန်း၊ အဋ္ဌမတန်းများအတွက် ပြဋ္ဌာန်းသည်။၊ ဝေဘာဂီရိ အစချီ ညွန့်တက်သံသာဆင်မင်းကြိုး သီချင်းသည်လည်း ထင်ရှားကာ ကလပ်ငယ်ကြိုးသီချင်း အပြီး အစဉ်အတိုင်း သင်ရသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဝင် သီချင်းဖြစ်သည်။ <gallery> File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 2.jpg File:WunGyi Padaethayarzar Mausoleum Thanlyin 3.jpg </gallery> == ကိုးကား == <References /> {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ]] l5x6nf9hi1d8ainyj68w77h7ff43wca 0 7706 1061921 1043502 2026-11-06T07:33:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-40260-76|~2026-40260-76]] ([[User talk:~2026-40260-76|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1043502|1043502]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061921 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="margin:7px;width: 24em; font-size: 90%; text-align: left; float:right; border:1px solid #5BBFF4; background-color:#D8F3FE;" |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold;" | နန္ဒာသိန်းဇံ |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[File:NanDarTheinZan.gif|160px|နန္ဒာသိန်းဇံ]] |-valign="top" | '''မွေးသက္ကရာဇ်''' | ၂၅၊ဖေဖော်ဝါရီ၊၁၉၄၈ခုနှစ် |-valign="top" | '''အမည်ရင်း''' | သိန်းဇံ |-valign="top" | '''နိုင်ငံ''' | [[File:Flag of Myanmar.svg|25px ]] မြန်မာ |-valign="top" | '''မိဘအမည်''' | ဦးညီထွန်း၊ဒေါ်ဟန်တင် |-valign="top" | '''ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ''' | ဗုဒ္ဓဘာသာ |-valign="top" | '''ကလောင် အမည်ခွဲများ''' | စိတ်ခိုင်၊လွမ်းဝေ |-valign="top" |'''အလုပ်အကိုင်''' | စာရေးဆရာ၊ ပါမောက္ခ(ဒဿနိကဗေဒ) |-valign="top" | '''မွေးဖွားရာဒေသ''' | [[ပေါင်းတည်မြို့]]၊[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |-valign="top" |'''ထင်ရှားကျော်ကြားမှု''' | |} '''နန္ဒာသိန်းဇံ''' (၁၉၄၈ - ၂၀၁၁) သည် ဒဿနိကဗေဒ ပါမောက္ခ တစ်ဦး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပြီး ထင်ရှားသော စာရေးဆရာလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝ == [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပေါင်းတည်မြို့]]နယ်ဇာတိဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ အဖ-ဦးညီကွန်း၊ အမိ-ဒေါ်ဟန်တင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၈ - ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂၅)ရက်၊ သောကြာနေ့၌ မွေးဖွားပြီး မွေးချင်း(၃)ယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ မောင်သိန်းဇံဖြစ် သည်။ ၁၉၅၃ - ၁၉၆၂ - ပေါင်းတည်မြို့ မြို့မ အလယ်တန်းကျောင်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်းများတွင် အခြေခံပညာကို သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းစာမေးပွဲကို ပဲခူးတိုင်းတစ်တိုင်းလုံး၌ ပထမအဆင့်ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ == ကလောင်အမည်== ၁၉၆၃ - ''သိန်းဇံ'' ဟူသောကလောင်အမည်ဖြင့် စာပေနယ်သို့ဝင်ခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံးဆောင်းပါးအနေဖြင့် ''မှတ်ဉာဏ်နှင့် အတွေးအခေါ်'' (၁၉၆၃-နိုဝင်ဘာ-တွဲ-၁၁၊ အမှတ်-၄-သင့်ဘဝ)ကို စတင်ရေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း သိန်းဇံ အမည်တူရှိသဖြင့် ''နန္ဒသိန်းဇံ''အမည်သို့ ပြောင်းလဲရေးသားခဲ့သည်။ ကလောင်ခွဲများမှာ "စိတ်ခိုင်" နှင့် "လွမ်းဝေ" တို့ဖြစ်သည်။ ==ကိုယ်ရေးအကျဉ်း== ၁၉၆၃ - ၆၆ - ဒဿနိကဗေဒ ဝိဇ္ဇာတန်းကို [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]မှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဒဿနိကဗေဒဌာနထုတ် ဒဿနမဂ္ဂဇင်းနှင့် ရတနာမွန်အပါအဝင် အခြားစာနယ်ဇင်းအမျိုးပေါင်း(၄)ခုတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဘာသာရေး၊ လူမှုရေးဒဿနနှင့်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ - ၆၈ - ဒဿနိကဗေဒ-မဟာဝိဇ္ဇာတန်းကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ - ပထမဆုံးလုံးချင်းစာအုပ်မှာ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ယူစဉ်က တင်သွင်းခဲ့သော ကျမ်းတစ်စောင်ဖြစ်သည့် ''ဘဝအဓိပ္ပာယ်နှင့်ဘဝသစ္စာ'' ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၀ - မေလ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဒဿနိကဗေဒဌာန၌ နည်းပြဆရာအဖြစ် စတင်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ - ၇၂ - (၂၄ရက် ဩဂုတ် ၁၉ရဝမှ ၆ရက် စက်တင်ဘာ ၁၉၇၂အထိ) [[မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်]]တွင် နည်းပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၇၂ - ၇၉ - (၇ ရက် စက်တင်ဘာ ၁၉၇၂မှ ၁၄ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၉ အထိ) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဒဿနိကဗေဒဌာန တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[ထားဝယ်ကောလိပ်]]၊ ဒဿနိကဗေဒဌာန တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ - (၁၉ရက် ဩဂုတ် ၁၉၇၈)ရက်နေ့ လုပ်သားများကောလိပ်ဒဿနိကဗေဒအသင်း ''ဘဝခရီးအတွက် အတွေးအမြင်များ'' ဟောပြောချက်မှ စာအုပ်အဖြစ်ထုတ်ဝေသော ''ခရောင်းလမ်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း'' စာအုပ်သည် ထင်ရှား လူကြိုက်များခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ - ၈၆ - (၈ရက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉၈ဝမှ ၂ရက် ဧပြီ ၁၉၈၆ထိ) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် လက်ထောက် ကထိကအဖြစ် ပြန်လည်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ - ၈၈ - (၃ရက် ဧပြီ ၁၉၈၆မှ ၂၅ရက်ဇွန် ၁၉၈၈ထိ) [[ပုသိမ်တက္ကသိုလ်|ပုသိမ်ဒီဂရီကောလိပ်]]တွင် ကထိက/ဌာနမှူးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၈ - ၉၆ - (၂၆ရက် ဇွန် ၁၉၈၈မှ ၃၁ရက် ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၆ထိ) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ကထိကအဖြစ် ပြန်လည်အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ - ၁၉၉၇ - (၁ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၆မှ ၁၆ရက် ဇူလိုင် ၁၉၉ရထိ) မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်တွင် ကထိက အဖြစ် ပြောင်းရွေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၉၇ - ၂၀၀၃ - (၂၃ရက် ဇူလိုင် ၁၉၉ရမှ ၁ရက်ဇူလိုင် ၂၀၀၃ထိ) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဒဿနိကဌာနတွင် တွဲဖက်ပါမောက္ခ။ (၁၈ရက် ဧပြီ ၂၀၀၃)မှစ၍ ပါမောက္ခအဖြစ်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ - ဒီဇင်ဘာလတွင် [[နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)|ပရိယတ္တိသာသနတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)]]၊သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဌာန၌ ဧည့်ပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ-ပထမနှစ်ကို ယုတ္တိဗေဒ၊ အိန္ဒိယဒဿနနှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာ-သာသနာပြန့်ပွားရေးနှင့် ဆိုင်သော သာသနာပြုရေးဘာသာရပ်များ၊ မဟာဝိဇ္ဇာ-ပထမနှစ်တွင် တရုတ်ဒဿန၊ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ စွပ်စွဲချက်များကို ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာမှ ပြန်လည်ချေပချက်များနှင့် စိန်ခေါ်မှုကိုတုံ့ပြန်သော ဘာသာရပ်များ မဟာဝိဇ္ဇာ-ဒုတိယနှစ်တွင် မျက်မှောက်အနောက်တိုင်းဒဿန အဓိကအကြောင်းရပ်များဖြစ်သော ဒဿနပြဿနာ ထေရဝါဒ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့်စာတမ်းများ စသည့်ပညာရပ်များကို ကွယ်လွန်သည့်အချိန်ထိ အချိန်ပိုင်းကြီးကြပ်သင်ကြား ရင်းတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ဒဿနိကဗေဒဌာနတွင် ပါမောက္ခ/ဌာနမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ - ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်မှ [[မဟာသဒ္ဓမဇောတိကဓဇဘွဲ့]] ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင်သည့် သာသနပြုဆိုင်ရာ ဘွဲ့တဆိပ်ဖြစ်ပြီး "ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်၍ သာသနာကို ထွန်းလင်းတောက်ပစေသည့် အောင်လံတော်ကို လွှင်ထူနိုင်သူ" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဓမ္မဗိမ္မာန်မှ ချီးမြှင့်သော [[တစ်သက်တာဓမ္မစာပေဆု]] ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ - ဒီဇင်ဘာ(၂၆)ရက်မှစ၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဒဿနိကဌာနတွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်း ဆောင်ရင်း မဟာဝိဇ္ဇာပထမနှစ်နှင့် ဒုတိယနှစ်များကို ဂျပန်နှင့်တရုတ်ဒဿနဘာသာရပ်၊ မဟာဝိဇ္ဇာနောက်ဆုံး နှစ်ကို မြန်မာ့အတွေးအခေါ်နှင့် မူရင်းကျမ်းများနှင့်ဆိုင်သော ပညာရပ်များ၊ပါရဂူဘွဲ့ကြိုသင်တန်းကို Philosophy of Culture တွင်ပါဝင်သော Art and Culture ပညာရပ်များ၊ ပါရဂူတန်းအတွက် ရေးသားပြုစုသော Dissertation များကို ကြာသပတေးနေ့တိုင်း ကြီးကြပ်လမ်းညွှန် သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ဆရာသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ ပါရဂူဘွဲ့ကျမ်းကို "The Nature of Pure Fact in Satpatthaha Vipassana" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ တင်သွင်းပြီး ပါရဂူဘွဲ့ အပ်နှင်းခြင်းခံရသည်။ ၂၀၀၉ - [[ဆရာဝန်တင်ရွှေ စာပေဆု]]ကို "နောင်တကင်းရာသို့"အမည်ရှိ စာအုပ်ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီးစာအုပ်များ == # ဘဝအဓိပ္ပာယ်နှင့် ဘဝသစ္စာ(၁၉၇၃) # စိတ်အဆင့်ဆင့်မြင့်တက်ခြင်း သဘာဝ(၁၉၇၅) # [[ကိုယ်ကျင့်တည်ကြည်ခြင်းနှင့် အဆင့်မြင့်ခရီးစဉ်]](၁၉၇၇) # ခရောင်းလမ်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း(၁၉၇၉) # မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းနှင့် ခရီးသွားခြင်း(၁၉၈၀) # အတွေးအခေါ်တို့ လွင့်မျောခြင်းနှင့် လူ၏ဆောက်တည်ရာ(၁၉၈၃) # Through Life's Perils (ခရောင်းလမ်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း စာအုပ်ကို မိုးဟိန်း - သားဂျာနယ်ကျော် ဘာသာပြန်ဆို) (၁၉၈၃) # မှန်သောစကားကိုဆိုခြင်းနှင့် ပတ်သက်သောမှတ်ချက်များ(၁၉၈၈) # ဖြေဆည်ရာ(၁၉၈၉) # မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု သင်္ကေတ''ကြာ''(၁၉၉၂) # စီးပွားရေးနှင့် စစ်ရေးဗျူဟာ(၁၉၉၂) # အသွင်သဏ္ဌာန်တို့ နောက်ကွယ်၌(၁၉၉၃) # အရိမဒ္ဒနမှ တွေးမြင်ရနံတို့ ဝေ့ပျံနေဆဲ(၁၉၉၅) # တွေးချိန်ချင့်စရာ(၁၉၉၆) # နက္ခတ်ဗေဒင်နှင့် မြန်မာ့အတွေးအမြင် အစဉ်အလာ(၁၉၉၉) # ထေရဝါဒနှင့် ပတ်သက်သော မှတ်ချက်များ(၂၀၀၁) # မနက်ဖြန်များကို ဖြတ်သန်းနေသော စိတ်ကူးများ(၂၀၀၃) # ပြောရင်းပြောနေမည့်ချစ်ခြင်းမေတ္တာ(၂၀၀၄) # သမုဒ်ပင်လယ်ပြာနှိုင်းပမာ(၂၀၀၈) # နောင်တကင်းရာသို့(၂၀၀၉) # အနေခက်အောင် ကူညီကြသူများ(၂၀၁၁) == သုတေသနစာတမ်းများ == * မြန်မာ့ကိုယ်ကျင့်တရားအမြင်နှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အစဉ်အလာကို ထိန်းသိမ်းခြင်း။ *ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ အဆောက်အအုံရှိ ပညာသင်္ကေတကို အနုပညာဆိုင်ရာ သင်္ကေတဝါဒမှ လေ့လာတင်ပြခြင်း။ *The Response to Nihilism *A Study of Cakka Symbol *A Study of Lotus Symbol in Bagan Art and Architecture from the Perspective of Religious Symbolism ==ဘဝနိဂုံး== ၂၀၁၁ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက် ည ဂ နာရီ ၃၀ မိနစ်ဝန်းကျင်(တနင်္ဂနွေနေ့၊ ဝါခေါင်လပြည့်(မေတ္တာအခါတော်နေ့))တွင် [[ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး]]၌ အဆုတ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ (၆၄) နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်မာမာ သာ ကျန်ရစ်ပြီး သားသမီး မရှိပေ။ == ကိုးကား == <references/> # ကိုယ်ရေးအကျဉ်း - အနေခက်အောင်ကူညီကြသူများ(၂၀၁၁)၊နန္ဒာသိန်းဇံ။ == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[https://www.facebook.com/nandartheinzan နန္ဒာသိန်းဇံ ဒဿနစာစုများ] *[https://www.facebook.com/photo.php?fbid=340563949378260&set=a.331529233615065.57586.331004150334240&type=1&relevant_count=1&_rdr နန္ဒာသိန်းဇံ စာအုပ်များ] {{Lifetime|၁၉၄၈|၂၀၁၁}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] ofdjzta0icz2aqjtluogtn1h389jl3x 1061922 1061921 2026-11-06T07:34:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သုတေသနစာတမ်းများ */ 1061922 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="margin:7px;width: 24em; font-size: 90%; text-align: left; float:right; border:1px solid #5BBFF4; background-color:#D8F3FE;" |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold;" | နန္ဒာသိန်းဇံ |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[File:NanDarTheinZan.gif|160px|နန္ဒာသိန်းဇံ]] |-valign="top" | '''မွေးသက္ကရာဇ်''' | ၂၅၊ဖေဖော်ဝါရီ၊၁၉၄၈ခုနှစ် |-valign="top" | '''အမည်ရင်း''' | သိန်းဇံ |-valign="top" | '''နိုင်ငံ''' | [[File:Flag of Myanmar.svg|25px ]] မြန်မာ |-valign="top" | '''မိဘအမည်''' | ဦးညီထွန်း၊ဒေါ်ဟန်တင် |-valign="top" | '''ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ''' | ဗုဒ္ဓဘာသာ |-valign="top" | '''ကလောင် အမည်ခွဲများ''' | စိတ်ခိုင်၊လွမ်းဝေ |-valign="top" |'''အလုပ်အကိုင်''' | စာရေးဆရာ၊ ပါမောက္ခ(ဒဿနိကဗေဒ) |-valign="top" | '''မွေးဖွားရာဒေသ''' | [[ပေါင်းတည်မြို့]]၊[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |-valign="top" |'''ထင်ရှားကျော်ကြားမှု''' | |} '''နန္ဒာသိန်းဇံ''' (၁၉၄၈ - ၂၀၁၁) သည် ဒဿနိကဗေဒ ပါမောက္ခ တစ်ဦး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပြီး ထင်ရှားသော စာရေးဆရာလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝ == [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပေါင်းတည်မြို့]]နယ်ဇာတိဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ အဖ-ဦးညီကွန်း၊ အမိ-ဒေါ်ဟန်တင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၈ - ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂၅)ရက်၊ သောကြာနေ့၌ မွေးဖွားပြီး မွေးချင်း(၃)ယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ မောင်သိန်းဇံဖြစ် သည်။ ၁၉၅၃ - ၁၉၆၂ - ပေါင်းတည်မြို့ မြို့မ အလယ်တန်းကျောင်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်းများတွင် အခြေခံပညာကို သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းစာမေးပွဲကို ပဲခူးတိုင်းတစ်တိုင်းလုံး၌ ပထမအဆင့်ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ == ကလောင်အမည်== ၁၉၆၃ - ''သိန်းဇံ'' ဟူသောကလောင်အမည်ဖြင့် စာပေနယ်သို့ဝင်ခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံးဆောင်းပါးအနေဖြင့် ''မှတ်ဉာဏ်နှင့် အတွေးအခေါ်'' (၁၉၆၃-နိုဝင်ဘာ-တွဲ-၁၁၊ အမှတ်-၄-သင့်ဘဝ)ကို စတင်ရေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း သိန်းဇံ အမည်တူရှိသဖြင့် ''နန္ဒသိန်းဇံ''အမည်သို့ ပြောင်းလဲရေးသားခဲ့သည်။ ကလောင်ခွဲများမှာ "စိတ်ခိုင်" နှင့် "လွမ်းဝေ" တို့ဖြစ်သည်။ ==ကိုယ်ရေးအကျဉ်း== ၁၉၆၃ - ၆၆ - ဒဿနိကဗေဒ ဝိဇ္ဇာတန်းကို [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]မှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဒဿနိကဗေဒဌာနထုတ် ဒဿနမဂ္ဂဇင်းနှင့် ရတနာမွန်အပါအဝင် အခြားစာနယ်ဇင်းအမျိုးပေါင်း(၄)ခုတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဘာသာရေး၊ လူမှုရေးဒဿနနှင့်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ - ၆၈ - ဒဿနိကဗေဒ-မဟာဝိဇ္ဇာတန်းကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ - ပထမဆုံးလုံးချင်းစာအုပ်မှာ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ယူစဉ်က တင်သွင်းခဲ့သော ကျမ်းတစ်စောင်ဖြစ်သည့် ''ဘဝအဓိပ္ပာယ်နှင့်ဘဝသစ္စာ'' ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၀ - မေလ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဒဿနိကဗေဒဌာန၌ နည်းပြဆရာအဖြစ် စတင်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ - ၇၂ - (၂၄ရက် ဩဂုတ် ၁၉ရဝမှ ၆ရက် စက်တင်ဘာ ၁၉၇၂အထိ) [[မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်]]တွင် နည်းပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၇၂ - ၇၉ - (၇ ရက် စက်တင်ဘာ ၁၉၇၂မှ ၁၄ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၉ အထိ) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဒဿနိကဗေဒဌာန တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[ထားဝယ်ကောလိပ်]]၊ ဒဿနိကဗေဒဌာန တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ - (၁၉ရက် ဩဂုတ် ၁၉၇၈)ရက်နေ့ လုပ်သားများကောလိပ်ဒဿနိကဗေဒအသင်း ''ဘဝခရီးအတွက် အတွေးအမြင်များ'' ဟောပြောချက်မှ စာအုပ်အဖြစ်ထုတ်ဝေသော ''ခရောင်းလမ်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း'' စာအုပ်သည် ထင်ရှား လူကြိုက်များခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ - ၈၆ - (၈ရက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉၈ဝမှ ၂ရက် ဧပြီ ၁၉၈၆ထိ) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် လက်ထောက် ကထိကအဖြစ် ပြန်လည်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ - ၈၈ - (၃ရက် ဧပြီ ၁၉၈၆မှ ၂၅ရက်ဇွန် ၁၉၈၈ထိ) [[ပုသိမ်တက္ကသိုလ်|ပုသိမ်ဒီဂရီကောလိပ်]]တွင် ကထိက/ဌာနမှူးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၈ - ၉၆ - (၂၆ရက် ဇွန် ၁၉၈၈မှ ၃၁ရက် ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၆ထိ) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ကထိကအဖြစ် ပြန်လည်အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ - ၁၉၉၇ - (၁ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၆မှ ၁၆ရက် ဇူလိုင် ၁၉၉ရထိ) မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်တွင် ကထိက အဖြစ် ပြောင်းရွေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၉၇ - ၂၀၀၃ - (၂၃ရက် ဇူလိုင် ၁၉၉ရမှ ၁ရက်ဇူလိုင် ၂၀၀၃ထိ) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဒဿနိကဌာနတွင် တွဲဖက်ပါမောက္ခ။ (၁၈ရက် ဧပြီ ၂၀၀၃)မှစ၍ ပါမောက္ခအဖြစ်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ - ဒီဇင်ဘာလတွင် [[နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)|ပရိယတ္တိသာသနတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)]]၊သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဌာန၌ ဧည့်ပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ-ပထမနှစ်ကို ယုတ္တိဗေဒ၊ အိန္ဒိယဒဿနနှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာ-သာသနာပြန့်ပွားရေးနှင့် ဆိုင်သော သာသနာပြုရေးဘာသာရပ်များ၊ မဟာဝိဇ္ဇာ-ပထမနှစ်တွင် တရုတ်ဒဿန၊ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ စွပ်စွဲချက်များကို ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာမှ ပြန်လည်ချေပချက်များနှင့် စိန်ခေါ်မှုကိုတုံ့ပြန်သော ဘာသာရပ်များ မဟာဝိဇ္ဇာ-ဒုတိယနှစ်တွင် မျက်မှောက်အနောက်တိုင်းဒဿန အဓိကအကြောင်းရပ်များဖြစ်သော ဒဿနပြဿနာ ထေရဝါဒ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့်စာတမ်းများ စသည့်ပညာရပ်များကို ကွယ်လွန်သည့်အချိန်ထိ အချိန်ပိုင်းကြီးကြပ်သင်ကြား ရင်းတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ဒဿနိကဗေဒဌာနတွင် ပါမောက္ခ/ဌာနမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ - ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်မှ [[မဟာသဒ္ဓမဇောတိကဓဇဘွဲ့]] ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင်သည့် သာသနပြုဆိုင်ရာ ဘွဲ့တဆိပ်ဖြစ်ပြီး "ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်၍ သာသနာကို ထွန်းလင်းတောက်ပစေသည့် အောင်လံတော်ကို လွှင်ထူနိုင်သူ" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဓမ္မဗိမ္မာန်မှ ချီးမြှင့်သော [[တစ်သက်တာဓမ္မစာပေဆု]] ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ - ဒီဇင်ဘာ(၂၆)ရက်မှစ၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဒဿနိကဌာနတွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်း ဆောင်ရင်း မဟာဝိဇ္ဇာပထမနှစ်နှင့် ဒုတိယနှစ်များကို ဂျပန်နှင့်တရုတ်ဒဿနဘာသာရပ်၊ မဟာဝိဇ္ဇာနောက်ဆုံး နှစ်ကို မြန်မာ့အတွေးအခေါ်နှင့် မူရင်းကျမ်းများနှင့်ဆိုင်သော ပညာရပ်များ၊ပါရဂူဘွဲ့ကြိုသင်တန်းကို Philosophy of Culture တွင်ပါဝင်သော Art and Culture ပညာရပ်များ၊ ပါရဂူတန်းအတွက် ရေးသားပြုစုသော Dissertation များကို ကြာသပတေးနေ့တိုင်း ကြီးကြပ်လမ်းညွှန် သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ဆရာသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ ပါရဂူဘွဲ့ကျမ်းကို "The Nature of Pure Fact in Satpatthaha Vipassana" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ တင်သွင်းပြီး ပါရဂူဘွဲ့ အပ်နှင်းခြင်းခံရသည်။ ၂၀၀၉ - [[ဆရာဝန်တင်ရွှေ စာပေဆု]]ကို "နောင်တကင်းရာသို့"အမည်ရှိ စာအုပ်ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီးစာအုပ်များ == # ဘဝအဓိပ္ပာယ်နှင့် ဘဝသစ္စာ(၁၉၇၃) # စိတ်အဆင့်ဆင့်မြင့်တက်ခြင်း သဘာဝ(၁၉၇၅) # [[ကိုယ်ကျင့်တည်ကြည်ခြင်းနှင့် အဆင့်မြင့်ခရီးစဉ်]](၁၉၇၇) # ခရောင်းလမ်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း(၁၉၇၉) # မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းနှင့် ခရီးသွားခြင်း(၁၉၈၀) # အတွေးအခေါ်တို့ လွင့်မျောခြင်းနှင့် လူ၏ဆောက်တည်ရာ(၁၉၈၃) # Through Life's Perils (ခရောင်းလမ်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း စာအုပ်ကို မိုးဟိန်း - သားဂျာနယ်ကျော် ဘာသာပြန်ဆို) (၁၉၈၃) # မှန်သောစကားကိုဆိုခြင်းနှင့် ပတ်သက်သောမှတ်ချက်များ(၁၉၈၈) # ဖြေဆည်ရာ(၁၉၈၉) # မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု သင်္ကေတ''ကြာ''(၁၉၉၂) # စီးပွားရေးနှင့် စစ်ရေးဗျူဟာ(၁၉၉၂) # အသွင်သဏ္ဌာန်တို့ နောက်ကွယ်၌(၁၉၉၃) # အရိမဒ္ဒနမှ တွေးမြင်ရနံတို့ ဝေ့ပျံနေဆဲ(၁၉၉၅) # တွေးချိန်ချင့်စရာ(၁၉၉၆) # နက္ခတ်ဗေဒင်နှင့် မြန်မာ့အတွေးအမြင် အစဉ်အလာ(၁၉၉၉) # ထေရဝါဒနှင့် ပတ်သက်သော မှတ်ချက်များ(၂၀၀၁) # မနက်ဖြန်များကို ဖြတ်သန်းနေသော စိတ်ကူးများ(၂၀၀၃) # ပြောရင်းပြောနေမည့်ချစ်ခြင်းမေတ္တာ(၂၀၀၄) # သမုဒ်ပင်လယ်ပြာနှိုင်းပမာ(၂၀၀၈) # နောင်တကင်းရာသို့(၂၀၀၉) # အနေခက်အောင် ကူညီကြသူများ(၂၀၁၁) == သုတေသနစာတမ်းများ == * မြန်မာ့ကိုယ်ကျင့်တရားအမြင်နှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အစဉ်အလာကို ထိန်းသိမ်းခြင်း။ *ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ အဆောက်အအုံရှိ ပညာသင်္ကေတကို အနုပညာဆိုင်ရာ သင်္ကေတဝါဒမှ လေ့လာတင်ပြခြင်း။ *The Response to Nihilism *A Study of Cakka Symbol *A Study of Lotus Symbol in Bagan Art and Architecture from the Perspective of Religious Symbolism ==ဘဝနိဂုံး== ၂၀၁၁ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက် ည ဂ နာရီ ၃၀ မိနစ်ဝန်းကျင်(တနင်္ဂနွေနေ့၊ ဝါခေါင်လပြည့်(မေတ္တာအခါတော်နေ့))တွင် [[ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး]]၌ အဆုတ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ (၆၄) နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်မာမာ သာ ကျန်ရစ်ပြီး သားသမီး မရှိပေ။ == ကိုးကား == <references/> # ကိုယ်ရေးအကျဉ်း - အနေခက်အောင်ကူညီကြသူများ(၂၀၁၁)၊နန္ဒာသိန်းဇံ။ == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[https://www.facebook.com/nandartheinzan နန္ဒာသိန်းဇံ ဒဿနစာစုများ] *[https://www.facebook.com/photo.php?fbid=340563949378260&set=a.331529233615065.57586.331004150334240&type=1&relevant_count=1&_rdr နန္ဒာသိန်းဇံ စာအုပ်များ] {{Lifetime|၁၉၄၈|၂၀၁၁}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] c5wfzn02nfqg6kmq5sdw3gj02iv51sw 0 9570 1061929 1028392 2026-11-06T10:12:13Z ~2026-58924-74 150465 /* ယွန်းသမိုင်း */ 1061929 wikitext text/x-wiki '''ယွန်းထည်''' ပစ္စည်းများမှာ ယွန်းဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများဖြစ်သည်။ ယွန်းထည်ကို များသောအားဖြင့် မြှုပ်သွင်းစီခြယ်နည်း သို့မဟုတ် ထွင်းထုနည်းဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ယွန်းထည်ပစ္စည်းများတွင် သေတ္တာများ၊ စားပွဲသုံး ပစ္စည်းများ၊ ကြယ်သီးများ ပါဝင်ကြပြီး အရှေ့တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုတွင် ရံဖန်ရံခါ အခေါင်းများကိုပင် ယွန်းသုတ်သည့် အလေ့အထကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ '''မြန်မာ့ ယွန်းထည် ပစ္စည်းများ''' ယွန်းထည်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည့် လက်မှုပညာကို [[ပန်းယွန်း|Pan yun (ပန်းယွန်း)]] ဟု ခေါ်သည်။ ယွန်းသည် [[မြန်မာပြည်|မြန်မာ့]] သစ်တောများမှ သဘာဝပေါက် သစ်စေးပင် (Melanorrhoea usitatissima) (မီလာနို ဟိုရီးယား ယူဆီတတ်တီစီမ) မှ ခြစ်ထုတ်ထားသော အစေး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဝါဖျော့ရောင်ရှိပြီး လေနှင့် ထိတွေ့ပါက အမည်းရောင်အဖြစ် ပြောင်းသွားသည်။ စုတ်တံဖြင့် သုတ်သောအခါ သို့မဟုတ် အပေါ်မှ အုပ်သောအခါ မာကျောပြောင်လက်ကာ ချောမွတ်သည့် မျက်နှာပြင်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်သည်။ ယွန်းသုတ်ထားသော ပစ္စည်းများမှာ အပူနှင့် စိုထိုင်းမှုဒဏ်ကို ခံနိုင်သည်။ == ထုတ်လုပ်ခြင်း နှင့် ပုံစံ ဒီဇိုင်း == ယွန်းအိုးများ၊ သေတ္တာများ နှင့် ဗန်းများ၏အောက်ခြေသည် ရစ်ခွေထားသော သို့မဟုတ် ရက်လုပ်ထား သော ဝါးမျှင်ကို မြင်းမွေးဖြင့်ရောထားလေ့ရှိပြီး ထုဆစ်သွန်းလုပ်နိုင်သည့် thayo (သရိုး) ဟုခေါ်သော မြေဖြူပွဲ လျက် ပစ္စည်းကို ရရှိရန် သစ်စေးကို ပြာ သို့မဟုတ် လွှစာ များဖြင့်ရောစပ်ခြင်း ပြုနိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုသည် thitsee (သစ်စေး) နှင့် thayo (သရိုး) တို့ဖြင့် တစ်လွှာပြီးတစ်လွှာ ဖုံးအုပ်ခြင်းခံရပြီး ချောမွတ်သော မျက်နှာပြင် ကို ပြုလုပ်ကာ၊ အရောင်တင်ပြီး နောက်ခံအရောင် အနီ သို့မဟုတ် အနက် ပေါ်တွင် အသုံးများသော အရောင် များဖြစ်သည့် အနီ၊ အစိမ်းနှင့် အဝါရောင်များကို သုံးကာ အနုစိတ်သော လက်ရာဒီဇိုင်းများကို ထွင်းထုကြသည်။ Shwezawa (ရွှေဇဝါ) သည် အနက်ရောင် နောက်ခံပေါ်တွင် ပုံစံဒီဇိုင်းများကို ၎င်း၏ ရွှေစက္ကူများ အသုံးပြုရာ တွင် ခြားနားသိသာစေသော ပုံစံဖြစ်သည်။ နန်းတော် မြင်ကွင်းများ၊ Jataka (ဇာတက) ပုံပြင်များမှ ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်များ၊ မြန်မာ့ Zodiac (ဆယ့်နှစ် ရာသီခွင် သင်္ကေတများ) တို့သည် လူကြိုက်များသော ပုံစံဒီဇိုင်းများဖြစ်ပြီး အချို ့သော အိုးများသည် ရောင်စုံ ဖန်၊ မှန်စီရွှေချ သို့မဟုတ် ရွှေစက္ကူများတွင် တန်ဖိုးအနည်းငယ်ရှိသော ကျောက်များဖြင့် မံထားခြင်း ဖြစ်နိုင် သည်။ အရာတ္ထုများအားလုံးသည် လက်လုပ်များဖြစ်ပြီး ပုံစံဒီဇိုင်းများသည် လက်တန်း ထွင်းထုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သေးငယ်သော အိုးတစ်ခုပြီးစီးရန် သုံးလမှ လေးလအထိ အချိန်ယူလိမ့်မည်ဖြစ်သော်လည်း ပို၍ ကြီးမားသော အိုးအတွက်မူ တစ်နှစ်ကျော် ကြာကောင်းကြာလိမ့်မည်။ အချောသတ်ပြီးစီးသွားသော ထုတ်ကုန် သည် စုပေါင်းလုပ်ဆောင်ခြင်း၏ ရလဒ်ဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းမှ ထွင်းထုထားခြင်းမဟုတ်ပါ။ == ယွန်းထည်ပုံစံများ == အကွဲပြားဆုံးဖြစ်သော အိုးမှာ ဘုန်းတော်ကြီးများအတွက် အခြေအရင်းတစ်ခုပေါ်တွင် ရစ်တက်နေသောအဖုံးပါ ရှိသည့် hsun ok (ဆွမ်းအုပ်) ဟုခေါ်သော ထမင်းထည့်သောခွက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ Lahpet ok (လက်ဖက် အုပ်) ဆိုသည်မှာ အဖုံးပါပြီး ထည့်စရာအကန့်လေးများနှင့် lahpet (လက်ဖက် ) (နှပ်ထားသော လက်ဖက် ရွက်) နှင့် ၎င်း၏တွဲစားရသည့် အတွဲအဖက်များစွာကို ပြင်ဆင်ထည့်ထားသော စောက်မနက်သော ပန်းကန် ဖြစ် သည်။ လက်ကိုင်တစ်ခုတည်းဖြင့် ပတ်ထားသော အစီအရီဆင့်ထားနိုင်သည့် ထမင်းဗူးများ သို့မဟုတ် hsun gyaink(ဆွမ်း ဂျိုင့်) များသည် များသောအားဖြင့် အနီရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ဗြောင်ဖြစ်သည်။ Daun glahn(ဒေါင်းလန်း) များသည် ရိုးရှင်းသော ကျယ်ပြန့်သည့် အခြေစိုက်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန် သို့မဟုတ် ပန်း ဒီဇို်င်းများဖြင့် ကွေးသော ခြေထောက်သုံးချောင်းပါရှိသည့် အစားအစာများတင်ရန် အဖုံးနှင့် စားပွဲအနိမ့်များ ဖြစ်သည်။ အဖုံးတစ်ခုကဲ့သို့ အစုံလိုက်ဖြစ်နေသော ခွက်ပါသည့် ရေဖန်ချိုင့်များ သို့မဟုတ် yeidagaung (ရေတကောင်း) နှင့် ပန်းအိုးများသည် ဘုန်းကြီးကျောင်းများစွာတွင်အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သော ယွန်းထည် ပစ္စည်း များဖြစ်သည်။ အဖုံးပါသော လုံးဝန်းသည့် သေတ္တာအကြီး၊ အသေးများစွာတို့ကို Yun-It(ယွန်း-အစ်) ဟု သိကြပြီး paan (ပန်း) ဟု ခေါ်သည့် Kun-It (ကွမ်း-အစ်) (ကွမ်း သေတ္တာများ) ပါဝင်သည်။ Yun titta (ယွန်း သေတ္တာ) များမှာ ထောင့် မှန်စတုဂံပုံ သေတ္တာများဖြစ်ပြီး peisa (ပေစာ) သို့မဟုတ် ထန်းရွက်ပေါ်တွင်ရေးထားသော လက်ရေးစာမူများ အပါအဝင် အရာများစွာကို သိမ်းဆည်းထားရန်အတွက်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကို sadaik titta (စာတိုက် သေတ္တာ) ဟု ခေါ်သည်။ အောက်ခံ ခုံပါသည့် ပန်းကန်ပြားများ သို့မဟုတ် အောက်ခြေပါသော ဗန်းအသေးများ အဖုံးပါသည် ဖြစ်စေ၊ မပါသည်ဖြစ်စေ ၎င်းတို့ကို kalat (ကလပ်) ဟုသိကြပြီး Buddha ([[ဗုဒ္ဓ]]ဘုရား) သို့မဟုတ် တော်ဝင် မင်း မျိုးမင်းနွယ်များကို စားကောင်းသောက်ဖွယ်များနှင့် ပန်းများ ဆက်ကပ်သောအခါ အသုံးပြုသည်။ ပြဇာတ် အဖွဲ ့ များနှင့် ဂီတပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ အဝတ်အစားများ၊ မျက်နှာဖုံးများ၊ ခေါင်းတွင် ဆင်မြန်းသောအရာများ နှင့် တေးဂီတ တူရိယာများတို့ကို ယွန်းထည်ပစ္စည်းများဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး အချို ့မှာ ယွန်းထည် သေတ္တာကြီး များတွင် ထည့်၍ သယ်ဆောင်သွားကြသည်။ ဖရုံသီး ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသော သေတ္တာများ သို့မဟုတ် ဇီးကွက် ကဲ့ သို့သော ငှက်များတို့သည် ကံကောင်းစေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည် သို့မဟုတ် hintha (ဟင်္သာ) ( ဇာတ် အ မြင့်ဆုံး ဟိန္ဒူ ငန်း) တို့သည်လည်း အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ ပိတ်ကားများနှင့် အနားများစွာပါသော စားပွဲအသေး များကို ခရီးသွား စီးပွားရေးလုပ်ငန်း အတွက် ယနေ့ အထိ ပြုလုပ်နေဆဲဖြစ်သည်။ == ယွန်းထည်လုပ်ငန်း == Bagan ([[ပုဂံ]]) သည် ယွန်းထည် လုပ်ငန်းအတွက် အဓိက ဗဟိုချက်မ နေရာဖြစ်ပြီး လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ် နှစ်ခု နီးပါးကတည်းက လက်မှုပညာအခြေကျခဲ့ကာ ယခုထက်တိုင် ရှေးရိုးရာ နည်းဟန်များကို ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ် သည်။ ဤနေရာဒေသတွင် အစိုးရ ယွန်းထည်ကျောင်းကို ၁၉၂၀ နှစ်များတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ အ များဆုံး အသုံးပြုနေသော အသုံးအဆောင်များတွင် ပလတ်စတစ်၊ ကြွေ နှင့် သတ္ထုတို့သည် ယွန်းထည်ကို အ စားထိုးလာကြပြီဖြစ်၍ ပုဂံ ရှိ ရှေးဘုရားများကို လာရောက်ကြည့်ရှုသော နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားများ အတွက် သာ အဓိကထား၍ ယွန်းထည်ကို အလုပ်ရုံကြီးများတွင် ယနေ့ ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ Chindwin (ချင်းတွင်း) တောင်ကြားရှိ Monywa ([[မုံရွာ]]) အနီးမှ Kyaukka (ကျောက်ကာ) ရွာတွင် နေ့စဉ်သုံး အတွက် တောင့်တင်း ခိုင်မာသော ယွန်းထည်အသုံးအဆောင်များကို အဓိအားဖြင့် အနက်ရောင်ဗြောင်ဖြင့် ထုတ်လုပ်နေဆဲ ဖြစ် သည်။ ခရီးသွား ဧည့်သည်များအရေအတွက် ကျဆင်းခြင်းနှင့်အတူ ၁၅ နှစ် အတွင်း အဆ ၄၀ မြင့်တက်လာသော သစ်စေး ဈေးနှုန်းတို့သည် ပုဂံ ရှိ ယွန်းထည်ပစ္စည်း အလုပ်ရုံ ၂၀၀ ကျော်၏ သုံးပုံ နှစ်ပုံကျော်ကို ပိတ်ခဲ့ရခြင်း အား ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ==မြင်းမြီးနှင့် ပြုလုပ်သော ယွန်းထည်== မြင်းမြီးနှင့် ပြုလုပ်သော ယွန်းထည်ကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ပုဂံမြို့ အနောက်ဖွားစောကျေးရွာတွင် ပြုလုပ်ကြသည်။ ယခုအခါ ပျောက်ကွယ်နိုင်သည့် အခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ယခင်က ပုဂံမြို့ မင်းနန်သူကျေးရွာ၊ အရှေ့ဖွားစောကျေးရွာ၊ အနောက်ဖွားစောကျေးရွာ၊ မြင်းကပါရပ်တို့တွင် တွင်ကျယ်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အနောက်ဖွားစောအရပ်တွင်သာ တစ်ဦးနှစ်ဦးသာ ကျန်ရှိတော့သည်။ ယွန်းထည်ပြုလုပ်ရာတွင် တင်းဝါးယွန်းထည်။ သစ်သားယွမ်းထည်၊ မြင်းမြီးယွန်းထည် သုံးမျိုး ရှိကြောင်း၊ မြင်းမြီးဖြင့် ပြုလုပ်သည့် ယွန်းထည်သည် လုပ်ရကိုင်ရ လက်ဝင်ခြင်း၊ ပါးလွှာသည့် ဝါးနှီးဖြာလေးများကြားတွင် မြင်းမြီးတစ်ချောင်းချင်းစီ ထည့်ထားသည့် လေးလက်မ ခွက်တစ်လုံး ရက်လုပ်လျှင် တစ်နာရီခွဲ ကြာကြောင်း၊ အဝိုင်းပုံ၊ အလုံးပုံ ယွန်းထည်များကို မြင်းမြီးဖြင့် ယက်လုပ်သည့် ယွန်းထည် ပစ္စည်းများသည် ပျော့ပြောင်းကာ အရည်မသွေး ကောင်းကြောင်း၊ မြင်းမြီးတစ်ပိဿာ ကျပ်ငါးသောင်း ပေးဝယ်ရပြီး ယက်လုပ်ရာတွင် ခက်ခဲ လက်ဝင်သောကြောင့် မြင်းမြီးယွန်းထည်လုပ်ငန်း မယက်လုပ်တော့ဘဲ တဖြည်းဖြည်း လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားနိုင်ပေသည်။ <ref>မန္တလေး နေ့စဉ်၊ ၁၀-၁၀-၂၀၁၈၊ စာ-၁၃</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:အနုပညာ မီဒီယာ]] 96hryy4p2sbofgzgowiy44ulcnmyqzq 1061930 1061929 2026-11-06T10:14:01Z Pristome 136669 Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-58924-74|~2026-58924-74]] ([[User talk:~2026-58924-74|talk]]) to last version by Jkypl: unexplained content removal 1061930 wikitext text/x-wiki '''ယွန်းထည်''' ပစ္စည်းများမှာ ယွန်းဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများဖြစ်သည်။ ယွန်းထည်ကို များသောအားဖြင့် မြှုပ်သွင်းစီခြယ်နည်း သို့မဟုတ် ထွင်းထုနည်းဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ယွန်းထည်ပစ္စည်းများတွင် သေတ္တာများ၊ စားပွဲသုံး ပစ္စည်းများ၊ ကြယ်သီးများ ပါဝင်ကြပြီး အရှေ့တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုတွင် ရံဖန်ရံခါ အခေါင်းများကိုပင် ယွန်းသုတ်သည့် အလေ့အထကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ '''မြန်မာ့ ယွန်းထည် ပစ္စည်းများ''' ယွန်းထည်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည့် လက်မှုပညာကို [[ပန်းယွန်း|Pan yun (ပန်းယွန်း)]] ဟု ခေါ်သည်။ ယွန်းသည် [[မြန်မာပြည်|မြန်မာ့]] သစ်တောများမှ သဘာဝပေါက် သစ်စေးပင် (Melanorrhoea usitatissima) (မီလာနို ဟိုရီးယား ယူဆီတတ်တီစီမ) မှ ခြစ်ထုတ်ထားသော အစေး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဝါဖျော့ရောင်ရှိပြီး လေနှင့် ထိတွေ့ပါက အမည်းရောင်အဖြစ် ပြောင်းသွားသည်။ စုတ်တံဖြင့် သုတ်သောအခါ သို့မဟုတ် အပေါ်မှ အုပ်သောအခါ မာကျောပြောင်လက်ကာ ချောမွတ်သည့် မျက်နှာပြင်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်သည်။ ယွန်းသုတ်ထားသော ပစ္စည်းများမှာ အပူနှင့် စိုထိုင်းမှုဒဏ်ကို ခံနိုင်သည်။ == ယွန်းသမိုင်း == [[File:Song Dynasty Lacquerware Tray.JPG|thumb|]] ၁၅၅၅ - ၁၅၆၂ ခုနှစ်အတွင်း [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းကြီးသည် မဏိပူရ၊ ဗန်းမော် ၊ ဇင်းမယ် (ယခု ချင်းမိုင်) နှင့် လင်းဇင်း (ယခု Lan Xang) တို့ကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းသွင်းခဲ့ပြီး ရွှေလီမြစ်တစ်လျှောက် ယူနန်ပြည်နယ်သို့ ဆန်တက်စဉ် ကျွမ်းကျင်သော လက်မှုပညာရှင် အများအပြားကို ဗမာပြည်သို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ချင်းမိုင်ဒေသရှိ ယွန်း သို့မဟုတ် Laos Shan (လာအို[[ရှမ်း]]) လူမျိုးစုများ၏ လက်မှုပညာများကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တင်သွင်းခဲ့ချိန်မှစကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ရာပြောင်မြောက်သည့် ယွန်းထည်ပစ္စည်းများ စတင်ထွန်းကားလာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ယွန်းလူမျိုးများကို အစွဲပြု၍ ယွန်းထည်ဟု ခေါ်တွင်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |date= |title=Lacquerware |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lacquerware&oldid=1343900286 |language=en}}</ref> == ထုတ်လုပ်ခြင်း နှင့် ပုံစံ ဒီဇိုင်း == ယွန်းအိုးများ၊ သေတ္တာများ နှင့် ဗန်းများ၏အောက်ခြေသည် ရစ်ခွေထားသော သို့မဟုတ် ရက်လုပ်ထား သော ဝါးမျှင်ကို မြင်းမွေးဖြင့်ရောထားလေ့ရှိပြီး ထုဆစ်သွန်းလုပ်နိုင်သည့် thayo (သရိုး) ဟုခေါ်သော မြေဖြူပွဲ လျက် ပစ္စည်းကို ရရှိရန် သစ်စေးကို ပြာ သို့မဟုတ် လွှစာ များဖြင့်ရောစပ်ခြင်း ပြုနိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုသည် thitsee (သစ်စေး) နှင့် thayo (သရိုး) တို့ဖြင့် တစ်လွှာပြီးတစ်လွှာ ဖုံးအုပ်ခြင်းခံရပြီး ချောမွတ်သော မျက်နှာပြင် ကို ပြုလုပ်ကာ၊ အရောင်တင်ပြီး နောက်ခံအရောင် အနီ သို့မဟုတ် အနက် ပေါ်တွင် အသုံးများသော အရောင် များဖြစ်သည့် အနီ၊ အစိမ်းနှင့် အဝါရောင်များကို သုံးကာ အနုစိတ်သော လက်ရာဒီဇိုင်းများကို ထွင်းထုကြသည်။ Shwezawa (ရွှေဇဝါ) သည် အနက်ရောင် နောက်ခံပေါ်တွင် ပုံစံဒီဇိုင်းများကို ၎င်း၏ ရွှေစက္ကူများ အသုံးပြုရာ တွင် ခြားနားသိသာစေသော ပုံစံဖြစ်သည်။ နန်းတော် မြင်ကွင်းများ၊ Jataka (ဇာတက) ပုံပြင်များမှ ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်များ၊ မြန်မာ့ Zodiac (ဆယ့်နှစ် ရာသီခွင် သင်္ကေတများ) တို့သည် လူကြိုက်များသော ပုံစံဒီဇိုင်းများဖြစ်ပြီး အချို ့သော အိုးများသည် ရောင်စုံ ဖန်၊ မှန်စီရွှေချ သို့မဟုတ် ရွှေစက္ကူများတွင် တန်ဖိုးအနည်းငယ်ရှိသော ကျောက်များဖြင့် မံထားခြင်း ဖြစ်နိုင် သည်။ အရာတ္ထုများအားလုံးသည် လက်လုပ်များဖြစ်ပြီး ပုံစံဒီဇိုင်းများသည် လက်တန်း ထွင်းထုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သေးငယ်သော အိုးတစ်ခုပြီးစီးရန် သုံးလမှ လေးလအထိ အချိန်ယူလိမ့်မည်ဖြစ်သော်လည်း ပို၍ ကြီးမားသော အိုးအတွက်မူ တစ်နှစ်ကျော် ကြာကောင်းကြာလိမ့်မည်။ အချောသတ်ပြီးစီးသွားသော ထုတ်ကုန် သည် စုပေါင်းလုပ်ဆောင်ခြင်း၏ ရလဒ်ဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းမှ ထွင်းထုထားခြင်းမဟုတ်ပါ။ == ယွန်းထည်ပုံစံများ == အကွဲပြားဆုံးဖြစ်သော အိုးမှာ ဘုန်းတော်ကြီးများအတွက် အခြေအရင်းတစ်ခုပေါ်တွင် ရစ်တက်နေသောအဖုံးပါ ရှိသည့် hsun ok (ဆွမ်းအုပ်) ဟုခေါ်သော ထမင်းထည့်သောခွက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ Lahpet ok (လက်ဖက် အုပ်) ဆိုသည်မှာ အဖုံးပါပြီး ထည့်စရာအကန့်လေးများနှင့် lahpet (လက်ဖက် ) (နှပ်ထားသော လက်ဖက် ရွက်) နှင့် ၎င်း၏တွဲစားရသည့် အတွဲအဖက်များစွာကို ပြင်ဆင်ထည့်ထားသော စောက်မနက်သော ပန်းကန် ဖြစ် သည်။ လက်ကိုင်တစ်ခုတည်းဖြင့် ပတ်ထားသော အစီအရီဆင့်ထားနိုင်သည့် ထမင်းဗူးများ သို့မဟုတ် hsun gyaink(ဆွမ်း ဂျိုင့်) များသည် များသောအားဖြင့် အနီရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ဗြောင်ဖြစ်သည်။ Daun glahn(ဒေါင်းလန်း) များသည် ရိုးရှင်းသော ကျယ်ပြန့်သည့် အခြေစိုက်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန် သို့မဟုတ် ပန်း ဒီဇို်င်းများဖြင့် ကွေးသော ခြေထောက်သုံးချောင်းပါရှိသည့် အစားအစာများတင်ရန် အဖုံးနှင့် စားပွဲအနိမ့်များ ဖြစ်သည်။ အဖုံးတစ်ခုကဲ့သို့ အစုံလိုက်ဖြစ်နေသော ခွက်ပါသည့် ရေဖန်ချိုင့်များ သို့မဟုတ် yeidagaung (ရေတကောင်း) နှင့် ပန်းအိုးများသည် ဘုန်းကြီးကျောင်းများစွာတွင်အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သော ယွန်းထည် ပစ္စည်း များဖြစ်သည်။ အဖုံးပါသော လုံးဝန်းသည့် သေတ္တာအကြီး၊ အသေးများစွာတို့ကို Yun-It(ယွန်း-အစ်) ဟု သိကြပြီး paan (ပန်း) ဟု ခေါ်သည့် Kun-It (ကွမ်း-အစ်) (ကွမ်း သေတ္တာများ) ပါဝင်သည်။ Yun titta (ယွန်း သေတ္တာ) များမှာ ထောင့် မှန်စတုဂံပုံ သေတ္တာများဖြစ်ပြီး peisa (ပေစာ) သို့မဟုတ် ထန်းရွက်ပေါ်တွင်ရေးထားသော လက်ရေးစာမူများ အပါအဝင် အရာများစွာကို သိမ်းဆည်းထားရန်အတွက်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကို sadaik titta (စာတိုက် သေတ္တာ) ဟု ခေါ်သည်။ အောက်ခံ ခုံပါသည့် ပန်းကန်ပြားများ သို့မဟုတ် အောက်ခြေပါသော ဗန်းအသေးများ အဖုံးပါသည် ဖြစ်စေ၊ မပါသည်ဖြစ်စေ ၎င်းတို့ကို kalat (ကလပ်) ဟုသိကြပြီး Buddha ([[ဗုဒ္ဓ]]ဘုရား) သို့မဟုတ် တော်ဝင် မင်း မျိုးမင်းနွယ်များကို စားကောင်းသောက်ဖွယ်များနှင့် ပန်းများ ဆက်ကပ်သောအခါ အသုံးပြုသည်။ ပြဇာတ် အဖွဲ ့ များနှင့် ဂီတပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ အဝတ်အစားများ၊ မျက်နှာဖုံးများ၊ ခေါင်းတွင် ဆင်မြန်းသောအရာများ နှင့် တေးဂီတ တူရိယာများတို့ကို ယွန်းထည်ပစ္စည်းများဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး အချို ့မှာ ယွန်းထည် သေတ္တာကြီး များတွင် ထည့်၍ သယ်ဆောင်သွားကြသည်။ ဖရုံသီး ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသော သေတ္တာများ သို့မဟုတ် ဇီးကွက် ကဲ့ သို့သော ငှက်များတို့သည် ကံကောင်းစေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည် သို့မဟုတ် hintha (ဟင်္သာ) ( ဇာတ် အ မြင့်ဆုံး ဟိန္ဒူ ငန်း) တို့သည်လည်း အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ ပိတ်ကားများနှင့် အနားများစွာပါသော စားပွဲအသေး များကို ခရီးသွား စီးပွားရေးလုပ်ငန်း အတွက် ယနေ့ အထိ ပြုလုပ်နေဆဲဖြစ်သည်။ == ယွန်းထည်လုပ်ငန်း == Bagan ([[ပုဂံ]]) သည် ယွန်းထည် လုပ်ငန်းအတွက် အဓိက ဗဟိုချက်မ နေရာဖြစ်ပြီး လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ် နှစ်ခု နီးပါးကတည်းက လက်မှုပညာအခြေကျခဲ့ကာ ယခုထက်တိုင် ရှေးရိုးရာ နည်းဟန်များကို ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ် သည်။ ဤနေရာဒေသတွင် အစိုးရ ယွန်းထည်ကျောင်းကို ၁၉၂၀ နှစ်များတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ အ များဆုံး အသုံးပြုနေသော အသုံးအဆောင်များတွင် ပလတ်စတစ်၊ ကြွေ နှင့် သတ္ထုတို့သည် ယွန်းထည်ကို အ စားထိုးလာကြပြီဖြစ်၍ ပုဂံ ရှိ ရှေးဘုရားများကို လာရောက်ကြည့်ရှုသော နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားများ အတွက် သာ အဓိကထား၍ ယွန်းထည်ကို အလုပ်ရုံကြီးများတွင် ယနေ့ ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ Chindwin (ချင်းတွင်း) တောင်ကြားရှိ Monywa ([[မုံရွာ]]) အနီးမှ Kyaukka (ကျောက်ကာ) ရွာတွင် နေ့စဉ်သုံး အတွက် တောင့်တင်း ခိုင်မာသော ယွန်းထည်အသုံးအဆောင်များကို အဓိအားဖြင့် အနက်ရောင်ဗြောင်ဖြင့် ထုတ်လုပ်နေဆဲ ဖြစ် သည်။ ခရီးသွား ဧည့်သည်များအရေအတွက် ကျဆင်းခြင်းနှင့်အတူ ၁၅ နှစ် အတွင်း အဆ ၄၀ မြင့်တက်လာသော သစ်စေး ဈေးနှုန်းတို့သည် ပုဂံ ရှိ ယွန်းထည်ပစ္စည်း အလုပ်ရုံ ၂၀၀ ကျော်၏ သုံးပုံ နှစ်ပုံကျော်ကို ပိတ်ခဲ့ရခြင်း အား ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ==မြင်းမြီးနှင့် ပြုလုပ်သော ယွန်းထည်== မြင်းမြီးနှင့် ပြုလုပ်သော ယွန်းထည်ကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ပုဂံမြို့ အနောက်ဖွားစောကျေးရွာတွင် ပြုလုပ်ကြသည်။ ယခုအခါ ပျောက်ကွယ်နိုင်သည့် အခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ယခင်က ပုဂံမြို့ မင်းနန်သူကျေးရွာ၊ အရှေ့ဖွားစောကျေးရွာ၊ အနောက်ဖွားစောကျေးရွာ၊ မြင်းကပါရပ်တို့တွင် တွင်ကျယ်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အနောက်ဖွားစောအရပ်တွင်သာ တစ်ဦးနှစ်ဦးသာ ကျန်ရှိတော့သည်။ ယွန်းထည်ပြုလုပ်ရာတွင် တင်းဝါးယွန်းထည်။ သစ်သားယွမ်းထည်၊ မြင်းမြီးယွန်းထည် သုံးမျိုး ရှိကြောင်း၊ မြင်းမြီးဖြင့် ပြုလုပ်သည့် ယွန်းထည်သည် လုပ်ရကိုင်ရ လက်ဝင်ခြင်း၊ ပါးလွှာသည့် ဝါးနှီးဖြာလေးများကြားတွင် မြင်းမြီးတစ်ချောင်းချင်းစီ ထည့်ထားသည့် လေးလက်မ ခွက်တစ်လုံး ရက်လုပ်လျှင် တစ်နာရီခွဲ ကြာကြောင်း၊ အဝိုင်းပုံ၊ အလုံးပုံ ယွန်းထည်များကို မြင်းမြီးဖြင့် ယက်လုပ်သည့် ယွန်းထည် ပစ္စည်းများသည် ပျော့ပြောင်းကာ အရည်မသွေး ကောင်းကြောင်း၊ မြင်းမြီးတစ်ပိဿာ ကျပ်ငါးသောင်း ပေးဝယ်ရပြီး ယက်လုပ်ရာတွင် ခက်ခဲ လက်ဝင်သောကြောင့် မြင်းမြီးယွန်းထည်လုပ်ငန်း မယက်လုပ်တော့ဘဲ တဖြည်းဖြည်း လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားနိုင်ပေသည်။ <ref>မန္တလေး နေ့စဉ်၊ ၁၀-၁၀-၂၀၁၈၊ စာ-၁၃</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:အနုပညာ မီဒီယာ]] pndt2bqp4jpju47j5jrvuofgqm7nfsm 0 13642 1061891 639014 2026-11-06T07:05:36Z Zawzawaungthwin 100038 ပုံ အသစ်လဲ 1061891 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ကြည်ဖြူသျှင် | native_name = | image = Kyi Phyu Shin (Director).jpg | alt = | caption = ဒါရိုက်တာ ကြည်ဖြူသျှင် | birth_name = | birth_date = {{b-da|26 December 1975}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | nationality = | ethnicity = | religion = | known_for = | occupation = ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ | years_active = ၁၉၉၇–လက်ရှိ | parents = တင်ဝင်းသျှင်<br/>ခင်လေးသိမ့် | spouse = | children = | relatives = | alma_mater = ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ကျောင်း၊<ref>{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/2011/timeout/589/timeout58901.html|title=Filmmakers delve into lives of artists|author=May Sandi|date=22 August 2011|publisher=Myanmar Times|accessdate=10 April 2012|archivedate=16 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120116063730/http://www.mmtimes.com/2011/timeout/589/timeout58901.html}}</ref> [[အ.ထ.က(၂)လသာ]] | education =ဘီအေ မြန်မာစာ | awards = Best Short Award (2008) | website = }} '''ကြည်ဖြူသျှင်''' သည် မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ကြည်ဖြူသျှင်သည် National Geographic Society ၏ ၂၀၀၈ ခုနှစ် All Roads ရုပ်ရှင်ပွဲတော်တွင် ''[[ဝသုန်၊ (ပန်းချီဆရာ)|ဝသုန်]]၏ ကောက်ကြောင်း'' အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်မှတ်တမ်းပထမဆု ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/no441/n001.htm|title=Director scoops up int’l film award|author=Yadana Htun|date=20 October 2008|publisher=Myanmar Times|accessdate=10 April 2012|archivedate=23 October 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081023050622/http://www.mmtimes.com/no441/n001.htm}}</ref> သူမသည် [[အ.ထ.က(၂)လသာ]] နှင့် ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ကျောင်း တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last1=Shin |first1=Kyi Phyu |title=Director Kyi Phyu Shin's Biography |url=http://kyiphyushin.com/artprofile.htm |website=Kyi Phyu Shin |ref=ပညာအရည်အချင်း - အထက်တန်းကျောင်း ( အ.ထ.က-၂ ) လသာ |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107225802/http://www.kyiphyushin.com/artprofile.htm |archivedate=2011-11-07 |df= }}</ref> လက်ရှိတွင် ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်ရှင် ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်လျက်ရှိသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/2012/timeout/615/timeout61501.html|title=Bogyoke Aung San film office opens|author=May Sandi|date=20 February 2011|publisher=Myanmar Times|accessdate=10 April 2012|archivedate=20 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130620134708/http://www.mmtimes.com/2012/timeout/615/timeout61501.html}}</ref> ဒါရိုက်တာ ကြည်ဖြူသျှင်သည် အနာဂတ်ရဲ့ ကြယ်ပွင့်လေးများ အမည်ရှိ လသာ၂ ရုပ်ရှင်ကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။<ref>[http://sukabyar.blogspot.com/2012/07/blog-post_10.html : ပန်းကောင်းပွင့်သည့် စမ်းချောင်း (၂)<!-- Bot generated title -->]</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၇၅| }} [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ]] {{Myanmar-bio-stub}} a1xgayadsjadlen0rtorli09qer156u 0 18072 1061799 882027 2026-11-06T03:29:37Z ~2026-59147-07 150450 /* မျိုးခြားခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ပြီးခေတ်စာပေ */ 1061799 wikitext text/x-wiki ==မြန်မာစာပေ== ===ပုဂံခေတ်စာပေ=== မြန်မာစာပေ၏ မူလအစကို ပုဂံခေတ်တွင်ထင်ထင်ရှားရှားတွေ့ရ၍ ကျောက်စာ အရေးအသား ထွန်းကားသည်ကို တွေ့ရ၏။ သိမ်မွေ့သည့် အမြင့်စာပေကို ကောင်းမွန်စွာ ရေးသားနိုင်နေပြီဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ပျူခေတ်တွေ့ ရှေးဟောင်းမြန်မာစာ အရေးအသားများကို ဆက်လက်ဖော်ထုတ်ဆဲ အနေအထားသာ တွေ့ရသည်။ ကျောက်စာကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မြန်မာစာပေပေါက်ဖွားစ အချိန်က အခြင်းအရာများကို သိနိုင်၏။ ကျောက်စာများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၈ဝဝ ကျော်ပုဂံကောင်းစားသည့် ခေတ်ကတည်းက ထွန်းကားခဲ့လေသည်။ ဘုရားကျောင်းကန် စေတီပုထိုး စသော ကောင်းမှုကုသိုလ်များပြုတိုင်း လှူဒါန်းခဲ့သည့် အကြောင်းအရာနှင့် သက်ဆိုင်သမျှကို ကျောက်စာများတွင် ရေးထိုးလေ့ ရှိကြ၏။ ထိုပုဂံခေတ် ကုသိုလ်ရှင်တို့သည် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုပြီးသောအခါ လှူသောပစ္စည်း အကြောင်းနှင့်တကွ အမျှဝေခြင်း၊ ဆုတောင်းခြင်း၊ ဖျက်ဆီးသူကို ကျိန်စာတိုက်ခြင်းတို့ကို ကျောက်တိုင်ကျောက်ပြားများပေါ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ တွေ့ရသမျှသော ပုဂံခေတ် ကျောက်စာများထဲတွင် ရှေးအကျဆုံးဟု ယူဆခန့်မှန်းရသော ကျောက်စာသည် မြစေတီ ကျောက်စာခေါ် ဂူပြောက်ကြီးဘုရား ကျောက်စာဖြစ်၍ အရေးအသား စကားအထားအသိုမှာ ပြေပြစ်ခြင်း မရှိလှချေ။ မကြာသေးမီက ပေါ်ပေါက်လာသော စောလူးမင်းကျောက်စာလည်း ရှိသည်။ ယင်းကျောက်စာကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မြစေတီကျောက်စာထက်စောသည့် မြန်မာစာအရေးအသားကို တွေ့နိုင်သည်။ စာလုံးပေါင်းတို့မှာလည်း အဦးအဖျား ဖြစ်သည်နှင့်အညီ တသမတ်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကို မတွေ့ရချေ။ ကျောက်စာ တစ်ချပ်တည်း၌ပင် စာလုံးပေါင်းချင်းမတူ ကွဲပြားခြားနားသည်ကို တွေ့ရ၏။ ထိုအပြစ်များကို ဖယ်ရှားကြည့်လျှင် အဖိုးတန်သော အချက်များကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပေသည်။ မြစေတီကျောက်စာ၏ မျက်နှာလေးဘက်တွင် ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ မွန်၊ ပျူ ဟူသော ဘာသာလေးမျိုးနှင့် တစ်မျက်နှာစီ ကျောက်စာအသီးသီး ရေးထိုးခဲ့သည်ကို တွေ့ရ၏။ ထိုကြောင့် ပုဂံခေတ်တွင် မြန်မာစာပေသာမဟုတ်၊ ပါဠိ၊ မွန်၊ ပျူ စသော စာပေကြီးများ ထွန်းကားလျက် ရှိကြောင်းကို သက်သေအထောက်အထားကောင်း ရရှိလေသည်။ ဘာသာခြားစာပေနှင့် အယူဝါဒများသည် အကလေးအရွယ် မြန်မာစာပေ၌ မည်မျှ လွှမ်းမိုးနေသနည်းဟူမှု 'ၐြီ' (ရှရီ ဟုဖတ်ပါ) ဟူသော ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့၏ မင်္ဂလာစကား၊ နမော ဗုဒ္ဓါယ ဟူသော မြန်မာလူမျိုးတို့၏ မင်္ဂလာစကားတို့ဖြင့် နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ကာ ဆုမွန်ကောင်းတောင်း၍ ကျောက်စာကို အစချီ ရေးသားထားသည်ကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိနိုင်လေသည်။ ကျောက်စာရေးထိုးရာတွင် သာသနာရေးကိစ္စ ဖြစ်သည့်အလျောက် သာသနာနှစ်ကို အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရလေရာ သာသနာတော်ကို မည်မျှ လေးစားကြောင်း သိသာနိုင်၏။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်စာအများ တွေ့ရှိရသောကြောင့် နိုင်ငံသမိုင်းကို ရေးသားရာ၌ စိတ်ချ ယုံကြည် လောက်သော အထောက်အထား များစွာကို ရနိုင်ခဲ့လေသည်။ မြစေတီကျောက်စာတွင် ကျန်စစ်သားမင်း၏ နန်းတက် သက္ကရာဇ်နှင့် နတ်ရွာစံ သက္ကရာဇ်တို့ကို ဖော်ပြထားသဖြင့် အချို့ချို့သော ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများကို ပြုပြင်ယူနိုင်စွမ်းခဲ့၏။ မြစေတီကျောက်စာသည် မြန်မာ စာပေ၏ အစပျိုးစလက်ရာဖြင့်သဖြင့် ယင်းကျောက်စာ၏ အရေးအသားကို လေ့လာလျှင် မြန်မာစာပေ၏ မြေစမ်းခရမ်းပျိုးချိန်က အခြေအနေကို သိရှိနိုင်လေသည်။ စာအရေးအသား၌ ဝါကျတို အများကို သုံးကြ ၏။ လိုရင်းအဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်ရုံသာ ဖြစ်၍ စာလုံးပေါင်းနှင့် စကားအသုံးအနှုန်းမှာ မတိကျသေးချေ။ အခြား ဘာသာစာပေ များလည်း ထွန်းကားလျက်ရှိသောကြောင့် မြန်မာစာပေသည် တိုးတက်သင့်သလောက် မတိုးတက်ဘဲရှိခဲ့ရာ ပုဂံခေတ် ပညာ ရှင်များ၏ မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လ ဇွဲသတ္တိကြောင့် လေ့ကျင့်ဖန်များသဖြင့်သာ တစ်စထက်တစ်စ စည်ပင်ပြန့်ပွား လာလေ သည်။ ပုဂံခေတ် စာပေသမိုင်း၌ မဖော်ပြလျှင် မဖြစ်သည့် စာပေမှတ်တမ်းဝင် ကျောက်စာတစ်ခုကား သျှင်ဒိသာ ပါမောက္ခ ကျောက်စာဖြစ်၏။ ယင်းကို မြစေတီကျောက်စာ ရေးထိုးပြီး၍ အနှစ်နှစ်ရာနီးပါးကြာမှ ပုဂံမြို့ မင်္ဂလာစေတီတော်အနီး၌ ရေးထိုး၏။ ထိုကျောက်စာသည် စာပေအရေးအသားအတွက်သာ ထင်ရှားသည် မဟုတ်၊ ထိုခေတ်က ပြည်တွင်းရေး အနှောင့်အယှက်များရှိပုံ၊ မြန်မာရဟန်းတော်များ တိုင်းပြည်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆောင်ရွက်ကြ ပုံတို့ကို မှတ်တမ်း တင်ထား သော ကျောက်စာ ဖြစ်၏။ ပုဂံ ကျောက်စာခေတ် စာပေအရေးအသားများ၌ လင်္ကာထက် စကားပြေ အရေးအသားက ပိုများကြောင်း တွေ့ရ၏။ ဤသို့ လင်္ကာကိုမရေးဘဲ စကားပြေကိုသာ ရေးခြင်းမှာ လင်္ကာ မရေးတတ်၍ကား မဟုတ်တန်ရာ။ ရေးတတ်သူများ ရှိပေ မည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ပရိမ္မ ထီးလှိုင်ရှင်ဘုရား ကျောက်စာ၌ ကာရန်ကို ယူ၍ ရေးသားသော စာကြောင်းကို တွေ့ရ၏။ 'ဥဿလမည်တန်လိုင်ပြည်ကိုဝ် နည်နည်ညက်ညက် ဖျက်ချေပြီရုယ်' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နားတောင်းတပ် ဘုရားကျောက်စာ၌ 'အမျိုဝ်ခုနစ်ဆက် ညက်ညက်ပြုန်တီ ပျက်စီစေသော' ဟူ၍လည်းကောင်း တွေ့ရှိရ၏။ ကဗျာလင်္ကာတို့ကို ကျောက်စာများတွင် သီးခြား ရေးထိုးထားခြင်း မရှိသည် မှန်သော်လည်း 'သိုးကလေ။ ပုပ္ပါးနတ်တောင်၊ အခေါင်မြင့်ဖျား၊ စုံတောပြား၌' အစချီသော လင်္ကာသည်လည်းကောင်း၊ အနန္တသူရိယ အမတ်၏ 'သူတည်းတစ်ယောက်' အမျက်ဖြေ လင်္ကာသည် လည်းကောင်း၊ ကျစွာမင်းလက်ထက်တွင် ပေးဟန်တူသော မြကန်သာ လင်္ကာသည် လည်းကောင်း ထင်ရှားလျက်ရှိ၏။ ပုဂံကျောက်စာခေတ်ကား အဆင့် အတန်း မနိမ့်လှချေ။ စိတ်၏နုရင့် ဖြစ်ခြင်းသဘော၊ ထီးနန်းသုံးနှင့် အရပ်သုံး၊ ဘာသာရေးနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် သိမ်မွေ့သည့် အသုံးနှုန်း ရေးဟန်များကို ပေါ်လွင်အောင် ရေးသားနေခဲ့ကြပြီဖြစ်သည်။ ကျောက်စာအရေးအသားများ ရှိခဲ့သောကြောင့်သာ ကျွန်ုပ်တို့ ယခုခေတ်မြန်မာစာ အရေး အသားသည် တည်တံ့ခိုင်မြဲခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ လက်ရှိကာလ၌ ၎င်းတန်ဖိုးကြီးမားသည့် အရေးအသား ရေးဟန်တို့ကို တစ်ခေတ်မူ၍ သုတေသနပြုကာ မြန်မာစာပေကို ယခင်မြင့်မားခဲ့သည့် ကာလများကဲ့သို့ ထွန်းကားတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန် အထူးပင်လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။ တစ်ခေတ်မှ တစ်ခေတ်သို့ တစ်ဆင့်ထက် တစ်ဆင့် တိုးတက်အောင် ပြုပြ ကြရသည်မှာ ဓမ္မတာပေတည်း။ ==ပင်းယခေတ်စာပေ== သက္ကရာဇ် ၆၆ဝ ပြည့်နှစ်လောက်မှစ၍ ပုဂံပြည်ကြီး၌ ပြည်တွင်းရေး အရှုပ်အထွေးများ တဖြည်းဖြည်း ပေါ်ပေါက်လာလေရာ နောက်ဆုံး၌ ပုဂံပြည်ကြီး တိမ်းယိမ်းကာ ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့သည် မြင်စိုင်း၊ ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်း၊ ဤသုံးမြို့၌ ထီးနန်း စိုက်ထူကြလေသည်။ ယင်းသို့ ပုဂံပြည်ကြီးပျက်စီးသည်မှ အင်းဝခေတ်ကြီး မထွန်းကားမီ ကာလကို ပင်းယခေတ်ဟု စာပေသမိုင်းတွင်သတ်မှတ်ကြ၏။ အချိန်ကာလအားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၆ဝ ကျော်မျှဖြစ်၏။ ပင်းယခေတ် စာပေအဆင့်အတန်းသည် ပုဂံခေတ် အဆင့်အတန်းထက် တိုးတက်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပုဂံခေတ်တွင် မတွေ့ရသော စာမျိုးများကို ဤပင်းယခေတ်တွင် တွေ့ရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပင်းယခေတ်၌ပေါ်သော ဆန်းသစ်သည့် စာပေများမှာ တျာဖွဲ့များ၊ ကာချင်းများနှင့် ရတုများဖြစ်၏။ ထိုသို့ ကာရန်အစပ်အဟပ်နှင့် ဆွဲငင်ရွတ်ဆိုရသော စာမျိုးကို တွေ့ရခြင်းဖြင့် ဂီတဘက်၌ လိုက်စားလာကြောင်း ထင်ရှားလေသည်။ ကာချင်းမှာ ကာ ကရာတွင် သီဆိုရသော သီချင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကာ ကသည် ဆိုသည်မှာ ဗန်းခုံးငယ်ကဲ့သို့ ခပ်ဝိုင်းဝိုင်း ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော ကာကို မြှောက်ထောင် ပင့်တင် ကခြင်းတစ်မျိုးဖြစ်၏။ ကရာတွင် အတူကသူတို့က သစ်သားဓား၊ သစ်သားလှံတို့ဖြင့် ထိုးခုတ်သည်ကို မထိမခိုက်ရအောင် ကာကွယ်၍ ကရသော အက ဖြစ်ရကား စစ်ရေးစစ်ရာ လေ့ကျင့်မှု တရပ်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ဤကာကမှုသည် အလွန်နှစ်သက်ပျော်ရွှင်ဖွယ် ကောင်းသော လေ့လာမှုဖြစ်၍ သက္ကရာဇ် ၆၇၄ ခုနှစ်တွင် ပင်းယ၌ နန်းတက်သော သီဟသူမင်း ခေတ်က ဝတ်ပုံစားပုံ အပြုအမူ အနေအထားတို့ကို 'ခါးပတ်တော်မှာ ရွှေချည်စုံ၊ မှိုင်းလုံး ရွှေဝတ်လုံ၊ မလုံသာချမ်းဧ' အစရှိသဖြင့် ကာချင်းတွင် ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားသည်ကို တွေ့ရသည်။ မြင်စိုင်း ငါးစီးရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ကာချင်းများကို ရေးသားခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။ ကာချင်းအပြင် သက္ကရာဇ် ၇ဝဝ ကျော်လောက်တွင် 'ရတု'ဟူသည် လေးလုံးစပ်အဖွဲကို စတုရင်္ဂဗလ အမတ်ကြီး ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရ၏။ အမတ်ကြီး၏ ရတုသည် လောကအကြောင်းနှင့် မသက်ဆိုင် ဓမ္မကြောင်း သက်သက်ဖြစ်၍၊ မိမိ သိလိုသော မြတ်စွာဘုရား တရားတော်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမေးပုစ္ဆာများကို ဆူးတွင်းပစ် ဆရာတော်ထံ ရေးဆက် မေးမြန်းခြင်းဖြစ်၏။ 'ရွှေဘဝါးတော်အောက်၊ ကျွန်ုပ်၏ လျှေက်ဖြင့်၊ မလျှောက်ဝံ့ဝံ့၊ လျှောက်ဝံ့ဝံ့တည့်၊ ကြောက်ရွံ့လျက်ပင်၊ စက်ရွှေစင်ကို၊ ထိပ်ပြင်ပန်းနှယ်၊ ဆင်စံပယ်လျက်၊ နိကာယ်လုံးစုံ၊ ကျမ်းသုံးပုံဝယ်' အစချီကာ ရတုသုံးပိုဒ်စလုံးတွင် နက်နဲလှသော အဘိဓမ္မာတရားဆိုင်ရာ ပါဠိပါဌ်သားများကို ခက်ရာခက်ဆစ် စကားလုံးများဖြင့် ရေးသား မေးမြန်းခြင်းကို ထောက်က ပင်းယခေတ် မြန်မာစာပေသည် ပုဂံခေတ် မြန်မာစာပေထက် အဆင့်အတန်း တိုးတက်မြင့်မားလာကြောင်း သိရ၏။ ဤသို့ဖြင့် ပင်းယခေတ်တွင် တျာချင်း၊ ကာချင်း၊ ရတု စသော စာပေ အဖွဲ့အနွဲ့မျိုး ထွန်းကားသည့်ပြင် ကျောက်စာ အရေးအသားများလည်း မတိမ်ကောသေးချေ။ သက္ကရာဇ် ၇ဝ၂ ခုနှစ် ဥဇနာမင်း လက်ထက်တွင် ဂူတည်၍ မြေလှူကြောင်းကို ကျောက်ထက်အက္ခရာ တင်ထားခဲ့၏။ တစ်ဖန် ၇၂၁ ခုနှစ် ကျော်စွာငယ် လက်ထက်တွင် ဘုရား ကျောင်းများကို တည်ထားဆောက်လုပ်၍ လယ်မြေများ လှူကြောင်း ကျောက်စာ ရေးထိုးခဲ့လေသည်။ ပင်းယခေတ် ကျောက်စာများသည် ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများကဲ့သို့ စေတီပုထိုးများ၌ မြေလှူကြောင်း၊ ကျေးကျွန်လှူကြောင်း စသည်တို့မှာ အကြောင်းအရာအားဖြင့် တူညီနေသော်လည်း ဝါကျအထားအသို ကောင်းခြင်း၊ နာမဝိသေသနပုဒ်များ ဆင့်ကဲ သုံးထားခြင်းတို့မှာ ပုဂံခေတ်ထက် များစွာ တိုးတက်သည်ကို တွေ့ရပေသည်။ လင်္ကာဟူသော အရေးအသားသည်လည်း ဤပင်းယ ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်ကောင်း ပေါ်ပေါက်ပေလိမ့်မည်။ ရတု လောက် ခက်ခဲသော စာမျိုးကို ဖွဲ့ဆိုနိုင်ပါလျှင် လင်္ကာကိုဖွဲ့ခဲ့မည်မှာ ယုံမှားဖွယ်ရာ မရှိချေ။ သို့သော် ထိုခေတ် ထိုအချိန်က မြန်မာစာကို အရေးတယူ ဂရုတစိုက် သိမ်းဆည်းမှုနည်းပါးသောကြောင့် လင်္ကာအရေးအသား စာတမ်းမှတ်စုဟောင်းများ ရှာဖွေမရ ဖြစ်ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းရ၏။ ခေတ်တစ်ခုလုံးကို ခြုံကြည့်ပါက တိုတောင်းလှစွာသော အချိန်အတွင်း မြန်မာစာပေ အရေးအသားသည် ပုဂံခေတ်ကထက် များစွာ တိုးတက်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ==အင်းဝခေတ် စာပေ== ပင်းယခေတ် လွန်မြောက်ပြီးနောက် သက္ကရာဇ် ၇၂၆ ခုနှစ်တွင် သတိုးမင်းဖျားသည် အင်းဝရွှေနန်းတော်ကို တည်ထောင်မူလေသည်။ ထိုသို့ တည်ထောင်သည့် အချိန်မှစ၍ အင်းဝပြည်ကြီးပျက်သည့်အချိန် သက္ကရာဇ် ၉ဝဝ ခန့်အတွင်းကို အင်းဝခေတ်ဟု စာပေလောကတွင် သတ်မှတ်ထား၏။ ထိုအင်းဝခေတ် ရဟန်းပညာရှိ လူပညာရှိပါဝင်သော စာဆိုပညာရှင်များသည် ပျို့၊ လင်္ကာ၊ ဧချင်း၊ မော်ကွန်း၊ ရတု၊ မေတ္တာစာ တို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြ၏။ မြန်မာစာပေ စည်ပင် ပြန့်ပွားရန်အတွက် ပုဂံခေတ်က ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်း တို့ကို ခုတ်ထွင်ခဲ့၍ ပင်းယခေတ်၌ လမ်းကြောင်းထွင်ခဲ့ရာတွင် အင်းဝခေတ်၌ သဲဖြူခင်း ရာဇမတ်ကာသော အခြေသို့ မြန်မာစာပေ၏ အဆင့်အတန်းသည် ရောက်ခဲ့လေပြီ။ ဤသို့ တိုးတက်ခဲ့ရသည်မှာ အင်းဝခေတ် ရဟန်းစာဆိုများ၏ ကျေးဇူးနှင့် မကင်းခဲ့ချေ။ ရဟန်းစာဆိုများသည် ဘုရားဟော ဇာတ်နိပါတ်များကိုမှီ၍ ပျို့အများအပြား ရေးသားခဲ့ကြ၏။ ထိုကြောင့် အင်းဝခေတ်ကို ပျို့ခေတ်ဟု နှောင်းလူတို့ အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ ရဟန်းတော်များသည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ၏ အသက်သွေးခဲ ဖြစ်သော ပါဠိကျမ်းဂန် ဒေသနာတော်များကို အချိန်ရှိသရွှေ့ မွေ့လျော်စွာ ဆည်းပူးလေ့လာခဲ့၍ မိမိတို့ သိရှိသမျှသော တရားအဆီအနှစ်တို့ကို အမျိုးလေးပါးတို့ လွယ်ကူစွာ သိစိမ့်သောငှာ ပျို့အစောင်စောင်ကို ရေးသားစီကုံးခြင်းဖြင့် ပေးဝေဖြန့်ချိခဲ့၏။ ထိုခေတ်က ပေါ်ထွန်း ခဲ့သော ပျို့ကဗျာ များသည် စာပေအဆင့်အတန်းတွင် ပထမတန်းစာများအဖြစ် ယခုတိုင်တည်ရှိနေကား နှောင်းပညာရှင်တို့သည် ထိုခေတ်က စာပေ အဆင့်အတန်းကို ကျော်လွန်၍ ရေးသားစီကုံးခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ကြချေ။ ဤသို့ဖြင့် စာပေလောကတွင် အင်ဝခေတ်၏ ပျို့စာပေသည် အထူးပင် ဖူးပွင့်ဝေစာခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုခေတ်က စာပေသည် စံတင်လောက်အောင် ထူးခြားကောင်းမွန်ခဲ့ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ မြန်မာဘုရင်မင်းမြတ်တို့ ကိုယ်တော်တိုင်ကပင် စာဆိုများကို အားပေးချီးမြှောက်ခြင်း၊ ဉာဏ်ရည်ချင်း ယှဉ်ပြိုင်သာအောင် အခြေအနေကို ဖန်တီးပေးခြင်း၊ နန်းတွင်း အမျိုးသမီးစာဆိုများ ထွန်းကားလာအောင် အခွင့်အရေးပေးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ သက္ကရာဇ် ၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့၌ ထူးခြားစွာ ပေါ်ပေါက်လာသော တဘောင်အရ 'ပေလေးပင်၊ ရှင်လေးပါး' အပါအဝင် ရှင်ဥတ္တမကျော်နှင့် ရှင်မဟာသီလဝံသ တို့သည် အင်းဝခေတ်၏ ရဟန်းစာဆိုများတွင် ထိပ်သီးစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကျော် နှစ်ပါးအပြင် ဒုတိယမင်းခေါင်လက်ထက်တော်၌ စာဆိုကျော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ဆရာတော်လည်း ရှိပေသေး၏။ ရှင်မဟာသီလဝံသနှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာ စာဆိုကျော် နှစ်ပါးသည် နေပြည်တော် ရွှေနန်းထက်၌ အပြိုင်စာဆိုသူများ ဖြစ်ကြ၏။ ဘုရင်မင်းမြတ် ကိုယ်တော်တိုင်ကပင် ချီးမြှောက်တော် မူရကား ထိုရဟန်း စာဆိုကျော်နှစ်ပါး၏ ပြုစုပျိုးထောင်မှုကြောင့် မြန်မာ စာပေသည် သိသိသာသာ တိုးတက် ကြီးပွားလာလေသည်။ ပါရမီ တော်ခန်းပျို့၊ ဆုတောင်းခန်းပျို့၊ စတုဓမ္မသာရ ကိုးခန်းပျို့၊ သံဝရပျို့တို့သည် ထိုစာဆိုကျော်ကြီးများ၏ မှတ်ကျောက်ခံ လက်ရာများပေတည်း။ ထိုစာဆိုကြော်ကြီးများအပြင် ဂါထာခြောက်ဆယ်စာဆိုအရှင် ရှင်အုံးညို၊ လောကသာရ ဆုံးမစာ ပျို့စာဆို အရှင် ကန်တော်မင်ကျောင်း ဆရာတော်၊ ဘုံခန်း၊ ငရဲခန်း၊ မဃစိုးခန်း ပျို့စာဆိုရှင် ရှင်အဂ္ဂသမာဓိစသော ကျေးဇူးရှင် စာဆိုကျော် များလည်း ရှိသေး၏။ ( အုံးညို၊ ရှင်။) ( ကန်တော်မင်းကျောင်း ဆရာတော်။) ( အဂ္ဂသမာဓိ၊ရှင်-။) ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ်တို့နှင့် ခေတ်ပြိုင် ပေါ်ထွက်လာသော လူပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ ရှင်သူရဲနှင့် ရှင်ထွေးညိုတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုစာဆိုရှင်တို့၏ ကဗျာ အဖွဲ့အနွဲ့များသည် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အဆင့်အတန်းကို မမှီမကမ်း နိုင်သော်ငြားလည်း၊ လူပုဂ္ဂိုလ် ထဲမှ ရှေးဦးစွာ အားပေးပြုစုသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ပြုသောကြောင့် နှောင်းခေတ် များတွင် ထိုသူတို့ကဲ့သို့ စာပေလိုက်စား ပြုစုသူအများ ပေါ်ပေါက်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် မြန်မာစာပေသည် တရှိန်ထိုး စည်ပင်ပြန့်ပွားလာ၏။ ရဟန်း စာဆိုများ၊ လူစာဆိုများအပြင် နန်းတွင်းအမျိုးသမီး စာဆိုများလည်း ထွန်းကားခဲ့၏။ စာဆိုမိဖြူနှင့် စာဆိုမိညိုတို့သည် ကိုယ်ရည်သွေးရတုများကို ရေးကာ မြန်မာစာပေလောကကို မြှင့်တင်ခဲ့ကြ၏။ အင်းဝခေတ်ကို ပျို့ခေတ်ဟု ခေါ်ကြသည့် နည်းတူ မော်ကွန်းအများ ထွန်းကားသောခေတ်ဖြစ်သောကြောင့်လည်း မော်ကွန်းတံခွန်စိုက်ခေတ်ဟု မှတ်တမ်း တင်ထိုက်လေသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ စီကုံးခဲ့သော ပုံတောင်နိုင်မော်ကွန်း၊ မိတ္ထီလာကန်တော်ဘွဲ့မော်ကွန်း၊ တန်းတားဦးတည် မင်္ဂလာစေတီ မော်ကွန်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ ရှင်မဟာသီလဝံသ ပြုစုခဲ့သော သျှိသျှားကန်တော်ဘွဲ့ မော်ကွန်း၊ ရွှေနန်းတည်မော်ကွန်း၊ တန်တားဦးတည်း မင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်းတိုသည်လည်းကောင်း အင်းဝခေတ်တွင် တံခွန်စိုက် မော်ကွန်းကြီးများ ဖြစ်လေသည်။ ပျို့နှင့် မော်ကွန်းအပြင် တောလားရတု၊ မောင်ဘွဲ့ မယ်ဘွဲ့ ရတု။ ဧချင်းစသော အဖွဲ့အနွဲ့များလည်း ထင်ရှား ပေါ်ထွက်ခဲ့သေး၏။ သို့ဖြင့် အင်းဝခေတ်သည် စာပေတွင် ပြောင်မြောက်သော ရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ် လူပုဂ္ဂိုလ်တို့ ထွန်းကား၍ ပထမတန်းစား စာကြီး ပေကြီးများ ထွန်းကားသောခေတ်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဘုရင့် ရင်သွေးတော်များကို ပုခက်တင် မင်္ဂလာရင်ရာ၌ ဘုရင်၏ ဘုန်းတော်ကို ချီးကျူးဖွဲ့ဆို၍ အေးဆေး သိမ်မွေ့စွာ သီကျူးရသည့် ဧချင်းဟူသော ကဗျာတစ်မျိုးလည်း ထိုခေတ်တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သည် ရခိုင်အမတ် အဒူမင်းညို၏ ရခိုင်မင်းသမီး ဧချင်းနှင့် ရှင်သူရဲ၏ သခင်ထွေး ဧချင်းတို့သည် ဧချင်းစု၏ ရှေ့ပြေး သာဓကများ ဖြစ်သည်။ ထိုမှတစ်ပါး ရှင်မဟာ သီလဝံသ၏ ပါရာယနဝတ္ထု၊ ရာဇဝင်ကျော်နှင့် သူ့တပည့် ရှင်က္ကုန္ဒဂုတ္တ၏ နဝရတ် ပျို့တို့လည်း ထွန်းကားခဲ့ ပေသည်။"ဆုတောင်းခန်းပျို့"၊ "ပါရမီတော်ခန်းပျို့"၊ "တောင်တွင်းရွှေပြည်ရတု"တို့မှာ လည်းထင်ရှားသည်။ "ဆုတောင်ခန်းပျို့"မှာ ဒီပင်္ကရာဘုရားထံမှောက်တွင် သုမေဓာရသေ့ဘဝတွင် ဘုရားဆုတောင်းသော အကြောင်းဖြစ်သည်။ ပါရမီတော်ခန်းပျို့မှာ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားအလောင်း လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းတိုင်တိုင် ပါရမီဖြည့်ဆည်းခဲ့ရပုံများကို ရေးဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်သည်။ "တောင်တွင်းရွှေပြည်ရတု" မှာ ကိုယ့်မြို့၊ ကိုယ့်ရွာ၊ ကိုယ့်ဇာတိချစ်စိတ်ကို ဖြစ်စေသောရတုဖြစ်သည်။ ==တောင်ငူခေတ် စာပေ== ရတုနှင့် ဧချင်း တံခွန်စိုက်ခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်သော တောင်ငူခေတ်သည် သက္ကရာဇ် ၈၅ဝ မှ ၉၅ဝ အထိ အနှစ် ၁ဝဝ နီးပါးခန့် အဓွန့်ရှည်လေသည်။ ထိုခေတ် တစ်လျှောက် လုံး၌ တိုင်းပြည် ငြိမ်သက်ပိပြား သည်ဟူ၍ မရှိ၊ မကြာခဏ စစ်ရေးမက်ရေးများ ဖြစ်ပွားနေခဲ့ရာ တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် အဘယ်မှာလျှင် ရဲစိတ် ရဲမာန် ရဲသွေးများ မတက်ကြွဘဲ နေနိုင်တော့အံ့နည်း။ တိုင်းပြည်ကို ချစ်သောစိတ်၊ ဘုရင်ကို မြတ်နိုးသောစိတ်တို့သည် ထိုခေတ် ထိုအခါက လူတို့၏ စိတ်တွင်မည်မျှ ကိန်းအောင်းနေသည်ကို သူတို့ ထားရစ်ခဲ့သော စာပေများက သက်သေထူလျက် ရှိပေသည်။ ထို့ကြောင့် အယူ ဝါဒရေးကို အရေးပေးဖွဲ့ဆိုခဲ့သော ပျို့နှင့် မော်ကွန်းကဗျာ ခေတ်သည် မှေးမှိန်ခဲ့၍ ဇာတိမာန် တက်ကြွစေမည့် ဧချင်းများ အစဉ်တစိုက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်၏။ ဧချင်းစာဆိုများသည် ဧချင်းဘွဲ့ခံ မင်းသားငယ် မင်းသမီးငယ် တို့ကို ဇာတိမာန် တဖွားဖွား တက်ကြွစေပြီလျှင် မိမိတို့ တိုင်းပြည်ကို ချစ်စေရန် လည်းကောင်း၊ အမျိုးကို ခင်စေရန် လည်းကောင်း အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေ၏။ ထို့ကြောင့် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီး၍ အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်ရသော်လည်း တောင်ငူဘက်မှ ဇာတိသွေးကို ဝံ့ဝံ့စာစားပြကာ တောင်ငူခေတ်ကို နှစ်ပေါင်း တစ်ရာခန့် တာရှည်အောင် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆဖွယ်ရာဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်၌ တိုင်းပြည်အေးချမ်းသာယာသောကြောင့် ဘုရားတရားနှင့် ပျော်မွေ့နိုင်ကြသဖြင့် တစ်ကြောင်း၊ စာဆို တို့သည်လည်း အထူးသဖြင့် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်သည်ကတစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် ဓမ္မကြောင်းနွယ်သော ပျို့ကဗျာ လင်္ကာ မော်ကွန်းများ ပေါ်ထွန်းပြီးလျှင် တရားနှင့် မမွေ့နိုင်ဘဲ ဓားနှင့် တွေ့နေ့သော တောင်ငူခေတ်၌ကား ဧချင်းတည်းဟူသော ဇာတိမာန် လှုံ့ဆော်ပေးသော စာများသာအလျောက် ဘာသာ ပေါ်ပေါက်လာရပေသည်။ အခါအားလျော်စွာ ထွန်းကား လာရသော စာမျိုးဖြစ်သဖြင့်လည်း များစွာ အကျိုးထူးပေးစွမ်း နိုင်ပေသည်။ မြန်မာဘုရင်များ ဘုန်းမီး တန်ဆောင်း တောက်ပြောင်စဉ်အခါက တန်ခိုးတေဇာတော် မည်မျှ ထွန်းတောက်ခဲ့သည်များကို ယခုခေတ်လူများ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ ကျန်ခဲ့သည်မှာ ထိုဧချင်းစာဆိုများ၏ ကျေးဇူးပင်ဖြစ်၏။ မင်းတရားရွှေထီး; ဧချင်း၊ မင်းတရား မယ်တော်ဧချင်း၊ ယိုးဒယားမိဖုရား၊ ဧချင်း၊ မင်းရဲနရာ ဧချင်း၊ မင်းရဲဒိဗ္ဗဧချင်းစသော ဧချင်းကြီးများသည် တောင်ငူခေတ်၏ မှတ်ကျောက်ခံ ဧချင်းကြီးများ ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ငူခေတ်စာပေ၏ အထူးမှတ်သားဖွယ် ထူးခြာချက် တစ်ခုကား ထိုခေတ်စာဆိုတို့သည် မိမိတို့၏ ဧချင်းများတွင် တောင်ငူမြို့ဘွဲ့ကို များစွာ ချီးကျူး၍ ဖွဲ့နွဲ့ကြသည်ကိုတွေ့ရ၏။ မြို့ဘွဲ့များတွင်လည်း မြို့တော်၏ သာယာပုံ၊ ခမ်းနားပုံ၊ ဆဲ့နှစ်ရာသီပွဲတော်များ ကျင်းပပုံတို့ကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်မှာ တောင်ငူခေတ် စာပေ၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုပင် ဖြစ်၏။ ဧချင်း အဖွဲ့အနွဲ့သာ မကသေး၊ ရတုအရေးအသား သည်လည်း တောင်ငူခေတ်က အထူးထွန်းကားလေသည်။ တောင်ငူခေတ်ပေါ် ရတုများကို ဖတ်ရလျှင် ရတုတံခွန်စိုက် တောင်ငူဘုရင် နတ်သျှင်နောင် မင်းနှင့်တကွ သူ့ရှေ့ပြေး နောက်လိုက်စာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များကို မဖော်ပြဘဲ မနေနိုင်ချေ။ နဝဒေးကြီး၏ မတုပနိုင်သော ဘုရားတိုင်ရတုများ၊ နတ်သျှင် ကိုယ်တော်၏ စံတင်လောက်သည့် မောင်ဘွဲ့မယ်ဘွဲ့ ရတုများ၊ စစ်ချီရတုများနှင့် ရှင်သံခို၏ အလွမ်းဖွဲ့ ရတုများသည် တောင်ငူခေတ် စာပေကို အမွှမ်းတင် တန်ဆာဆင်ကြ၏။ စာဖွဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များသည် လူငယ်လတ်များ ဖြစ်သဖြင့် တကြောင်း၊ နန်းတွင်း ကြီးပြင်းရသူများ ဖြစ်သည်ကတ ကြောင်းတို့ကြောင် ့သုံးနှုန်းထားသည့် စကားလုံးများမှာ မဟာဆန်၏။ နုစရာရှိလျှင် လဲဝါတမျှနုနိုင်၍ ယဉ်စရာရှိလျှင် မဒီခင်တမျှ ယဉ်နိုင်ကြပေသည်။ ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ ဗီဇသတ္တိကပင် ပါရမီထူးလာသူများ ဖြစ်သည့်အပေါ်တွင ်နတ်သျှင်နောင် ကဲ့သို့သော အချစ်စိတ် ထက်သန်သည့် မင်းသားအဖို့ဆိုလျှင် ရတုစာပေမျိုးဖွဲ့ရန် အလွန်အဆင်ပြေလျက် ရှိပေ၏။ ဘုရားတိုင်၊ စစ်ချီ၊ မယ်ဘွဲ့ မောင်ဘွဲ့ ရတုများ၌ နတ်သျှင်နောင်၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်း အသုံးအနှုန်း စကားလုံး တို့မှာ သူ၏အတွင်းဎ္0x046တ္တ မေတ္တာဓာတ်က လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ပေါ်ထွက်လာရခြင်းဖြစ်၍ အခြားရတုဆရာများကဲ့သို့ လွမ်းယောင်ဆွေးယောင် ချစ်ယောင် ကြိုက်ယောင် အယောင်ဆောင်သော စကားလုံးများ မဟုတ်ချေ။ နတ်သျှင်နောင်၏ စာသားများမှာ အူထဲအသဲထဲ နှလုံးထဲမှ လှိုက်လှဲစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသဖြင့် အောင့်အည်းသည်းခံခြင်းငှာ မတတ်နိုင်မှုကြောင့် အဎ္0x046တ္တရင်တွင်းမှ ဗဟိဒ္ဓနှုတ်ပြင်ပသို့ တရွေ့ရွေ့ တိုးဝှေ့ထွက်ဆင်း လာရသော စကားလုံးများဖြစ်၏။ ထိုစကားလုံးတို့ဖြင့် အစွမ်းကုန် ဖွဲ့နွဲ့ထားလေရာ နတ်သျှင်နောင်၏ အဖွဲ့အနွဲ့များမှာ သူမတူအောင် ကောင်းမွန် ခန့်ညားလေတော့သည်။ ပင်တိုင်စံ ဓာတုကလျာကလည်း စာအနုကဗျာ ဖွဲ့လောက်အောင် ယမင်းအလှ ဖြစ်နေပြန်၊ နတ်သျှင်နောင်ကလည်း ကြင်ပိုင်ရန် ဗျာထုကြွယ်နေရသူ ဖြစ်ပြန်၊ ဤသို့ နှစ်ဦးနှစ်ဝ အကြောင်းကံက ရတုကောင်း ရတုမှန် စာစောင်တစ်ဖွဲ့ဖြစ်အောင် ဖန်တီးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား တောင်ငူခေတ်၏ စာပေသည် မြေတောင် မြေ|ာက်ပေးခြင်း ခံရသည်နှင့် များစွာတူနေတော့၏။ တောင်ငူခေတ်တွင် နတ်သျှင်နောင်၏ အချစ်ရတု အလွမ်းရတုများသာ ခေတ်စားသည် မဟုတ်၊ နဝဒေးကြီး၏ ဘုရားတိုင် စစ်ချီရတုများလည်း ခေတ်မှီပထမတန်းစား အဖွဲ့အနွဲ့မှာ ဘုရားတိုင် ရတုများတွင် ဘုရား၏ သမိုင်းကို ထည့်သွင်း ဖွဲ့နွဲ့လေ့ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဤသို့မဖွဲ့စဘူး ထူးကဲသည့် စိတ်ကူးတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော တောင်ငူခေတ် ရတုများကြောင့် ထိုခေတ်သည် ရတုခေတ်ဟုပင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရလေသည်။ နတ်သျှင်နောင်၊ နဝဒေး၊ ရှင်သူရဲတို့အပြင် အခြားကျော်ကြားသော စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်များမှာ မင်းတရားရွှေxD; ဧချင်းစာဆို လှော်ကား ၃ဝဝဝ မှူး၊ ဆံထုံးထုံးနည်း ၅၅ မျိုးအကြောင်း အန်ချင်းစာဆို ရဝေရှင်ထွေး၊ မင်းရဲနေရာ ဧချင်းစာဆို မင်းဇေယျရန္တမိတ်၊ ဗညားဒလ၊ မဟာပညာကျော် စသော ပုဂ္ဂိုလ်များပင် ဖြစ်ကြ လေသည်။ ==ညောင်ရမ်းခေတ်== သက္ကရာဇ် ၈၈၈ ခုနှစ်တွင် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးခဲ့ ရသဖြင့် အင်းဝခေတ် စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်ကျော် ထေရ်အရှင်များနှင့် တကွ မှူးမတ်ပြည်သူတို့ပါ ပြေးမိပြေးရာ ခိုမိခိုရာ ပြေးခိုနေ ကြရ၏။ ထိုအခါမှစ၍ မြန်မာစာပေသည် တိမ်မြုပ် လုလု ဖြစ်နေလေသည်။ တစ်ဖန် သက္ကရာဇ် ၉၅၉ ခုနှစ်လောက် ရောက်သောအခါ လူမျိုးနှင့် စာပေကို မြှင့်တင်ကယ်မမည့် ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီးသည် အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်နေသော မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို စုရုံးသိမ်းဆည်း၍ အင်းဝပြည်ကြီးကို အသစ်တစ်ဖန် ထပ်မံဖန်ဆင်းတော်မူပြန်၏။ ထိုသို့ ညောင်ရမ်း မင်းတရားကြီး ပြန်လည်တည်ထောင်သော ဒုတိယ အင်းဝခေတ် ကြီးကို ညောင်းရမ်းမင်းတရားကြီး၏ အဆက်အနွယ်များသာ ဆက်ခံစိုးစံကြသောကြောင့် ညောင်ရမ်းခေတ်ဟု ခေါ်တွင် လေသည်။ စာဆိုလောကကြီနှင့်တကွ တိုင်းပြည်ကြီးပါ အစစအရာရာ ပြန်လည်ထူထောင်နေရသောအချိန် ဖြစ်သော ကြောင့် မြန်မာစာပေသည် အစို့အညှောက် စိမ်းဖတ်ဖတ်နှင့်သာ ထွက်ပြူလာနိုင်၏။ အခက်အခဲပေါင်း အမျိုးစုံကြားမှ စာပေအစို့အညှောက် ကလေး မထွက်ဝံ့ဝံ့ ထွက်ဝံ့ဝံ့နှင့် ဇွတ်ရုန်းကန်လျှက် ထွက်လာရသော ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေသည် စကားပြေ ထွန်းကားသောခေတ် ဖြစ်လာလေသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေကို လေ့လာလျှင် အင်းဝခေတ်က ကဲ့သို့ ရဟန်းစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်အများ ပြန်လည်ထွန်းကားလာ သည်ကို တွေ့ရ၏။ အင်းဝခေတ်အတွင်း သာသနာတော်ကြီး ထိန်ဝါလင်းစဉ် မထေရ်ရှင်များ၏ ဉာဏ်ရောင်ကလည်း ရှိန်ဝါ ကွန့်မြူးခဲ့၏။ သို့သော် တောင်ငူခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ စစ်ရေး ရှုပ်ထွေးလွန်းသဖြင့် ရဟန်းတော်များ အသာဆိတ်ဆိတ် နေခဲ့၍ စစ်သားဆာဆို လူပုဂ္ဂိုလ်များ တစ်ခေတ်ထကြ၏။ သို့ဖြင့် ညောင်ရမ်းခေတ်သို့ တစ်ဖန်ပြန်သော် ရဟန်းစာဆိုများ ထွန်းကားပြန်လေသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ' ပေလေးပင် ရှင်လေးပါး ' ပေါ်ပေါက်သကဲ့သို့ မြန်မာစာပေသမိုင်း တစ်လျှောက်တွင် ညောင်ရမ်းခေတ်တွင်လည်း ကျော်ကြီးလေးဆူ ရှိခဲ့လေသည်။ ကျော်ကြီးလေးဆူတို့ကား- # ပုဂံ သဒ္ဒနီတိ ဆရာတော် ရှင်အဂ္ဂဝံသ # စစ်ကိုင်း ရှင်အရိယဝံသ ဆရာတော် # အင်းဝ ရှင်ဝရာဘိသဃသ္မနာထ ဆရာတော် # တောင်ဖီလာ ဆရာတော် ရှင်မုနိန္ဒဃောသ တို့ဖြစ်လေသည်။ ထိုကျော်ကြီးလေးဆူတွင် ပါဝင်သော ဝရာဘိသဃသ္မနာထ ဆရာတော်သည် ပါဠိသသသ္မကရိုက်ကျမ်းများတွင် နှံ့စပ်၍ မ တလုံးကျေသော ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်ဟု ထင်ရှားလင့်ကစား ကျမ်းများစွာ မပြုစုခဲ့ချေ။ အသီတိနိပါတ်တော်လာ မဟာသုတသော မဇာတ်ကိုသာ အိမ်ဖွဲ့၍ မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထုကျမ်းကို ရေးသားခဲ့၏။ ထိုကျမ်းသည် အစီအစဉ် အလွန်ကျ၍ ခမ်းနားလှသဖြင့် စကားပြောကျမ်းများတွင် ပထမတန်းစား ကျမ်းကြီးဖြစ်ရာ ဆရာတော်၏ ဉာဏ်ကို ဤကျမ်းတစ်စောင်ဖြင့်ပင် သိဒ္ဓိတင် အကဲခတ်နိုင်လေသည်။ တောင်ဖီလာ ဆရာတော်ကား ဝေဿန္တရာပျို့ဟောင်း၊ ယသဝဎ္0x046နကျမ်း စသည်တို့ကိုရေးသားတော်မူ၏။ မနုသာရ ဓမ္မသတ်ကို မနုရာဇာ အမတ်နှင့် ညှိနှိုင်းပြင်ဆင်တော်မူသည်။ ထိုခေတ်က စာပေ အရေးအသားကို လေ့လာသော် ဝါကျရှည် ကြီးများ အသုံးပြုသည်ကို တွေ့ရ၏။ သို့သော် စကားမှာ ရှင်းလင်းပြတ်သည်း၍ အဓိပ္ပာယ် ရှင်းလင်းပြတ်သားသည်။ ရှေးကျသော အသုံးအနှုန်းများကို ပယ်၍ ခေတ်သုံးစကား များကိုသာ သုံးသဖြင့် နားလည်လွယ်လေသည်။ ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ်များအပြင် ရှင်ကရဝိက၊ ဦးကုလား၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ စသော စာဆိုများသည် ဤညောင်ရမ်း ခေတ်တွင် ကျော်ကြားသည့် စာဆိုတော်များ ဖြစ်၏။ ဦးကုလား ရေးသားသော မဟာရာဇဝင်ကြီးသည် ယနေ့တိုင် ရာဇဝင် ဆရာတို့ လက်မလွှတ်နိုင်သော ကျမ်းကြီးဖြစ်၍ ပဒေသရာဇာ၏ ပျို့များ၊ တျာချင်းများ၊ ပြဇာတ်များသည်လည်း မတိမ်ကော နိုင်သည့် စာပေတို့ဖြစ်သည်။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေအဆင့်အတန်းသည် အင်းဝခေတ်ကို မမီဟု ဆိုရပေမည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ထွန်းကားခဲ့သော ပျို့ အရေးအသားသည် တောင်ငူခေတ်တွင် အတန်ပင် တိမ်ငုပ်သွား သော်လည်း ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် အနည်းငယ်ပြန်၍ ရေးကြ သည်ကို တွေ့ရ၏။ သို့ရာတွင် အင်းဝခေတ်က အရေး အသားကို မမီချေ။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ထူးခြားသော စာပေမှာ စကားပြေ၊ ပြဇာတ်၊ လူတားကဗျာများနှင့် အမေးတော်ပုံကျမ်း၊ တျာချင်းတို့ဖြစ်၏။ ဤစာပေမျိုးသည် လင်္ကာရတုတို့လောက် ကျော်ကြားခြင်းမရှိချေ။ စာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များသည် တိုင်းရေးပြည်ရေး၊ ရှုပ်ထွေးမှု ကြောင့် စိတ်မအေးနိုင်ဘဲ စာဖွဲ့လိုစိတ် ကုန်နေရာ အားသစ်ကာ ကြိုးကြိုးစားစား စာပေအားပေးသည့် သဘောဖြင့် ရေးလိုက် ရသဖြင့် ဤမျှအဆင့်အတန်းသာ ရောက်ခြင်းဖြစ်၏။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေကို ပြန်လည်ပျိုးထောင်သူတို့ထဲတွင် ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို အထူးချီးကျူးထိုက်၏။ ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းခေတ်၏ အခက်အခဲမျိုးစုံကို ကျော်ကာနင်းကာ တပ်ပျက်ဗိုလ်သဖွယ် စာဆို ခေတ်ပျက်ကြီး ကို တည်ဆောက်ခဲ့ရလေသည်။ ပျို့မြောက်မြားစွာကိုလည်း ရေးသားခဲ့၏။ အခြားသူများ မရေးသားခဲ့သော ပြဇာတ် မျိုးကိုလည်း ပြုစုရေးသားခဲ့၏။ သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခံ၊ နတ်သံ၊ ဇာတ်ချင်းတို့ဖြင့်လည်း ဂီတကဗျာကို အားပေး ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ အင်းဝစာဆို လောကကြီးကို ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုများက မဆုတ်မနစ်သော ဇွဲသတ္တိဖြင့် အသစ်တစ်ဖန် အသက်သွင်းလာခဲ့ရာမှ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ် ဟံသာဝတီ ရောက် မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ညောင်ရမ်းစာပေခေတ် သည် ပျက်စီးရပြန်လေ၏။ သို့ရာတွင် အင်းဝစာပေခေတ်ကြီး ပျက်စီးစဉ်ကကဲ့သို့ ဆယ်မရနိုင်လောက်အောင် မပျက်စီးလှ သဖြင့် နောက်တစ်ဖန် ပြန်လည်ထူထောင်သည့် ကုန်းဘောင် ခေတ်စာပေကို ဤညောင်ရမ်းခေတ် စာပေသည် လွန်စွာ အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေခဲ့လေသည်။ ==ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း== သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် ညောင်ရမ်းဆက်၏ အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးတိမ်းယိမ်း သွားပြီးနောက် မကြာမီပင် မုဆိုးဘိုရွာမှ ဦးအောင်ဇေယျသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဟူသော ဘွဲ့ကိုခံယူကာ ရတနာသိင်္ဃကုန်းဘောင်ရွှေမြို့တော်၌ ကြငှန်းသစ် ဖွင့်တော်မူလေသည်။ ထိုသက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်မှစ၍ ငစဉ့်ကူးမင်း နတ်ရွာစံတော်မူသော သက္ကရာဇ် ၁၁၄၃ ခုနှစ်အထိ အချိန်ကာလကို ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းဟု ပိုင်းခြားနိုင်ပေသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ပြန်လည်ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ရသော မြန်မာစာပေ ပင်မကြီးသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ ပွင့်သီးဝေဆာ ခက်လက်ဖြာ၍ တင့်တယ်လာသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ဤအခြေသို့ ရောက်လာအောင် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်များကို အမြဲတစေ နှိုးဆော်ချီးမြှင့် မြှောက်စားခဲ့၏။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ပေါ်ပေါက်ထွန်းကားကြသည့် စာဆိုတော်များတွင် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်နည်းပါး၍ လူပုဂ္ဂိုလ်က များလေသည်။ ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် တစ်ပါးနှစ်ပါးလောက်သာ ထွန်းကား၍ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပြုစုသော စာပေများသည်လည်း အထူးတလည် မှတ်တမ်းတင်ရလောက်အောင် ကောင်းမွန်သည်ဟု မဆိုနိုင်ချေ။ အတုလဆရာတော်သည် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ပေါ်ထွန်းသော စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်သည် မုဆိုးဘိုရွာက မြင်းရည်တက်အဖွဲ့ဝင် လူရည်ချွန် ခြောက်ကျိပ်ရှစ်ယောက် တို့၏ စွမ်းရည်သတ္တိကို ဥဒါန်းတွင်ရစ်အောင် ရဲတင်းဟူသော ကဗျာအဖွဲ့တစ်မျိုးကို တီထွင်ဖွဲ့ဆိုခဲ့၏။ ထိုရဲတင်းအဖွဲ့သည် ဝီရရသနှင့် ပြည့်စုံသော်လည်း ပျို့၊ မော်ကွန်း၊ ဧချင်း၊ အဖွဲ့ကဲ့သို့ လေးနက်ခမ်းနားခြင်း မရှိချေ။ လောကုတ္တရာအကြောင်းနှင့်လည်း မဆိုင်ချေ။ သို့ဖြင့် မြန်မာစာပေလောကတွင် အထူးတလည် မှတ်တမ်းတင်ရလောက်အောင် ကောင်းသည်ဟုမဆိုနိုင်။ ထို့ကြောင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ရဟန်းပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ပါးနှစ်ပါး ပေါ်လာ ငြားလည်း အင်းဝခေတ် ရဟန်းစာဆိုများလောက် မထူးချွန် ကြချေ။ လူစာဆိုများသာ ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ မနုဝဏ္ဏနာ ဓမ္မသတ်ကျမ်းကို စီရင်သော ဝဏ္ဏဓမ္မကျော်ထင်နှင့် ငစဉ့်ကူးမင်း ရွှေနားတော်သွင်း ဧချင်းဆရာ ဦးဖျော်တို့သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ထင်ရှားသော လူပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြ၏။ အခြားထင်ရှားသော စာဆိုများမှာ စိန္တကျော်သူ ဦးဩ၊ လက်ဝဲနော်ရထာ ဦးမြတ်သာနေ၊ လက်ဝဲသုန္ဒရ ဦးမြတ်စံ၊ ရွှေတောင်နန္ဒသူ၊ ရွှေတောင်နန္ဒမိတ်၊ အတွင်းဝန် ဦးညိုနှင့် အမျိုးသမီး နန်းတွင်းစာဆို ငစဉ့်ကူးမင်း၏ မိဖုရားကြီး ရှင်မင်း တို့ ဖြစ်ကြ၏။ သက္ကရာဇ် ၁၁၃၈ ခုနှစ်၌ နန်းတက်သော ငစဉ့်ကူးမင်း ကိုယ်တော်တိုင်ပင် တေးထပ်များကို စပ်ဆိုခဲ့သည် ဟုဆိုလေသည်။ စိန္တကျော်သူ ဦးဩစီရင်သော ကဝိလက္ခဏာ သတ်ပုံသစ်မှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ စာပေမှတ်ကျောက်သဖွယ် အလွန် အဖိုးတန်လှလေသည်။ ထိုသတ်ပုံကျမ်းကို ယခုတိုင် စာပေလိုက်စားသူတိုင်း လက်မလွှတ်နိုင်ကြချေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော စာပေများမှာ အရေးအသား ပျို့အဖွဲ့အနွဲ့များလည်း ပြန်လည် အသက် ဝင်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုပျို့များကို ခြုံကြည့်သော် ပထမအင်းဝခေတ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ပျို့များ၏ အဆင့်အတန်းကို မမီဘဲ ဒုတိယတန်းစား လောက်သာ ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ စိန္တကျော်သူဦးဩ ရေးသားဖွဲ့ဆိုသော ဩဝါဒထူးပျို့သည် အင်းဝခေတ် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ရေးသားသော လောကသာရပျို့တို့ကို မမီချေ။ လက်ဝဲသုန္ဒရ ဦးမြတ်စံ၊ တွင်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူတို့ ရေးသားသော ပျို့တို့သည်လည်း ပျို့အရေးအသားတွင် တံခွန်စိုက်သော အင်းဝခေတ်က ပျို့များကို မမီချေ။ ဧချင်း အဖွဲ့အနွဲ့တွင်ကား ဧချင်းအရေးအသား ခေတ်စားခဲ့သော တောင်ငူခေတ်၊ ညောင်ရမ်းခေတ် ဧချင်းတို့ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဧချင်းက အဆင့်အတန်းမြင့်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ပလိပ်ရွာစား ဦးဖျော်ဖွဲ့ဆိုသော ငစဉ့်ကူးမင်း ရွှေနားတော်သွင်းသည့် ရာဇဝင်ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ သတ်ပုံကျမ်း ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ ဤမျှလောက် ကောင်းမွန် ခမ်းနားသည် အထင်အရှားတွေ့မြင် မှတ်သားရသော ဧချင်းပေါင်း လေးဆယ်ကျော် ငါးဆယ်နီးပါး အနက်တွင် ဤငစဉ့်ကူးမင်းရွှေနားတော်သွင်းဟုလည်း ခေါ်သော ပလိပ်စား ဧချင်းသည် ပထမတန်းစားဧချင်းဖြစ်လေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်သော ထိုဧချင်းတစ်စောင်တည်းကိုပင် မည်သည့်ခေတ်ပေါ် ဧချင်းကမျှ မပြိုင်နိုင်အောင် ရှိလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဧချင်းကို ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ ထူးခြားသော မှတ်တိုင်ကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြလေသည်။ ထို့ပြင်တစ်ဝ ညောင်ရမ်းခေတ်က မျိုးစေ့ချရုံသာ ချခဲ့သော ရကန်အဖွဲ့အနွဲ့သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် အပင်ပေါက်အညှောက်ထွက်စ ပြုသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်က [[ရကန်]]အရေးအသား စသည်ဟု ခန့်မှန်းရသော်လည်း ရကန်ဟောင်းများကို အထင်အရှား မတွေ့သေးချေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်သာ ရွှေတောင်နန္ဒသူ ဖွဲ့ဆိုသော ငွေတောင်ရကန်ကို ပထမဆုံး အထင်အရှား နန္ဒသူပင် ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုရကန် နှစ်စောင်သည် ပထမတန်းစား ရကန်ကြီးများ မဟုတ်သော်ငြားလည်း သစ်ဆန်းသော အဖွဲ့အနွဲ့နှင့် ဟာသဉာဏ်ကွန့်မြူးထားသဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းတွင် တသီးတခြား မှတ်တမ်းတင်ထားလိုက်လှပေသည်။ တေးထပ်နှင့် လေးဆစ်တို့သည်လည်း ကုန်းဘောင် ခေတ်တွင်ပင် စတင်ပေါ်ပေါက်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုအဖွဲ့အဆိုမျိုးမှာ ညောင်ရမ်းခေတ်က အနည်းအကျဉ်းရေးသားခဲ့သည် ဆိုသော်လည်း မျိုးစေ့ချရုံလောက်သာ ဖြစ်ပေမည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းကျမှ အပွင့်ဝေဆာလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဤခေတ်၌ တေးထပ်နှင့် လေးဆစ်ကို ရေးသားခဲ့ သူမှာ မိဖုရားကြီး ရှင်မင်းဖြစ်လေသည်။ တိုင်းသစ်ပြည်သစ် တည်ထောင်ရာ၌ တရားအဆုံးအဖြတ် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများ လက်ဝယ်ထားရှိရမည်ဖြစ်ရာ ကုန်းဘောင် မင်းများ၏ လုံ့လဥဿဟကြောင့် ဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီးများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ရလေသည်။ ထိုဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီးများသည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မြန်မာ့အုပ်ချုပ်ပုံ စည်းမျဉ်းဥပဒေများကို ဖော်ပြသည့်အလျှောက် ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ အဖိုးတန် အမွေ စုကြီးများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ ထူးခြားစွာ ပေါ်ထွက်လာသော စာပေတစ်ရပ်ကား ရတနာ့ကြေးမုံ နန်းတွင်းဝတ္ထုကြီး ဖြစ် သည်။ အင်းဝခေတ်၌ ရှင်မဟာသီလဝံသ ရေးသားသော ပါရာယန ဝတ္ထုကဲ့သို့ ဓမ္မကြောင်းလည်း မနွှယ်၊ ဇာတ်သဘင် ကပြရန်လည်း မရည်ရွယ်၊ ဖတ်ရှုဖွယ်ရာ သက်သက်ရေးသားသော ဝတ္ထုဖြစ်သဖြင့် ဤဝတ္ထုမျိုးမှာ ထိုခေတ်ကမှ စတင်ပေါ်ပေါက်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ယခုကာလပေါ်ဝတ္ထုတို့၏ မျိုးစေ့ချရာ ခေတ်ဟူ၍ လည်း ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းကို ခေါ်ဆိုရပေမည်။ ယင်းသို့ တေးထပ်၊ ရကန်၊ သတ်ပုံကျမ်း၊ ဓမ္မသတ်ကျမ်း၊ ဝတ္ထုစသည်ဖြင့် ဆန်းသစ်သော အဖွဲ့အနွဲ့ အရေးအသားများ ပေါ်ပေါက်ထွန်းကားလာရခြင်းမှာ ဘုရင်မင်းမြတ်များ ကိုယ်တိုင်က စာပေကို လိုက်စား၍ ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ်များအားလည်း ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ အားပေးမှုကြောင့်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ==ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း== အမရပူရ မြို့တည်နန်းတည် ဘိုးတော်မင်းကြီး လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၄ ခုနှစ်မှ စ၍ သီပေါမင်းတရား ပါတော်မူ သည့် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ်အထိ အနှစ်တစ်ရာခန့် အချိန်ကာလကို ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းဟု ပိုင်းခြားသင့်ပေသည်။ ဤခေတ်ကာလမှာ အင်းဝခေတ်ကဲ့သို့ ပျို့သက်သက် ထွန်းကားသော ခေတ်လည်း မဟုတ်၊ တောင်ငူခေတ်ကဲ့သို့ ရတုတံခွန်စိုက်ခေတ်လည်း မဟုတ်၊ ပျို့ရတုနှင့်တကွ ဗေဒင်၊ ဆေးကျမ်း၊ ဘွဲ့၊ ကြိုး၊ ပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယား၊ ပြဇာတ်၊ တရားစာ စသည်တို့ဖြင့် ရောပြွမ်း ထွန်းကားသောခေတ် ဖြစ်လေရကား စာပေအသီးအပွင့်တို့ စွင့်စွင့်ကြွားကြွား ထင်ရှားစွာ သီးပွင့်ကြသော စာပေပဒေသာ ခေတ်ကြီးဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ စာပေပြုစုပျိုးထောင်ကြ ကုန်သော ရဟန်းပညာရှိ၊ လူပညာရှိတို့ကလည်း မိမိတို့၏ လက်စွမ်း ဉာဏ်စကို အထူးပြကြသဖြင့် ပထမတန်းစား ပျို့ကဗျာများဟု မဆိုနိုင်စေကာမူ အင်းဝခေတ် စာဆိုကျော် ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ကဗျာအဆင့်အတန်း နီးပါး ရောက်ရှိနေ သည်ကိုမူ လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာ ရှိပေသည်။ ဤခေတ်တွင် ယိုးဒယား၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီစသော နိုင်ငံခြားများနှင့် ပိုမိုရင်နှီး ဆက်ဆံ ခဲ့ရသဖြင့် မျက်စိပွင့်လင်းလာ၍ ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုများကို နည်းယူကာ တိုးတက်ကြံဆောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ယိုးဒယား နိုင်ငံနှင့် အဆက်အသွယ် ရှိခဲ့ခြင်းဖြင့် ယိုးဒယားသီချင်းများ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြန့်ပွားလာလေသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာစာပေ ပင်မကြီးတွင် အကိုင်းကို စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးအောင် မြဝတီဝန်ကြီး အစရှိသော ဂီတစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များက အထူး ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ကြ၏။ [[မြဝတီဝန်ကြီး ဦးစ]]သည် ယိုးဒယားသံဖြင့် ရှိသော တေးသွားများကိုလည်းကောင်း၊ ပသျှူးတေးသွား များကိုလည်းကောင်း မြန်မာမှု ပြုခဲ့လေသည်။ ထို့ပြင် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး သည် ယိုးဒယားနိုင်ငံသို့ စစ်ချီတက်၍ အောင်မြင်ခဲ့စဉ်က ယိုးဒယား ကခြေသည်များကို ခေါ်ဆောင်လာခဲ့၏။ ထိုမှရရှိသော ယိုးဒယား ဂီတမျိုးစေ့ကို ဥယျာဉ်မှူးကောင်း များဖြစ်သည့် မြဝတီဝန်ကြီး အစရှိသော ဂီတစာဆိုကြီးများက မလျှော့သော လုံ့လဖြင့် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြ၏။ ထိုကြောင့် ဂီတ သဘင်ဘက်တွင် မြန်မာများ ခေတ်သစ် ထူထောင်နိုင်ကြ ပေသည်။ ဂီတကဗျာ သီချင်းများသည် မြဝတီဝန်ကြီး ကဲ့သို့သော ကျွမ်းကျင်သည့် ဂီတဥယျာဉ်မှူးများ ညောင်ရမ်းခေတ်၌ မပေါ်ပေါက်ခဲ့သဖြင့် အသီးအပွင့် ကောင်းများဖြင့် မဝေဆာ နိုင်ခဲ့ချေ။ ဘိုးတော်ဘုရားနှင့် ဘကြီး တော်ဘုရားတို့ လက်ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသို့ ရောက်မှသာ ဂီတသီချင်းများ ထူးထူးခြားခြား သားနား ကောင်းမွန်လာလေသည်။ စာပဒေသာခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်သော ဤကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသည် ဂီတသဘင် ပညာသာ ထွန်းကား သည် မဟုတ်၊ မော်ကွန်းများ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့သည်လည်း များစွာထွန်းကားလေသည်။ ဝက်မစွတ်မြို့စား နဝဒေး တစ်ဦးတည်းကပင် မော်ကွန်း စောင်ရေ အများအပြား ရေသားပြုစုခဲ့လေသည်။ [[ကင်းဝန်မင်းကြီး]]၊ [[စလေဦးပုည]] စသော စာဆိုကျော်တို့ကလည်း မော်ကွန်းများကို ရေးသားကြလေသည်။ ဤကုန်းဘောင်ခေတ်၏ မော်ကွန်း အရေးအသားများသည် အင်းဝခေတ် အဖွဲ့အနွဲ့များ၏ အဆင့်အတန်းသို့ မရောက်တတ်သေး ဟုဆိုရစေကာမူ မနိမ့်ကျလှချေ။ ထို့ပြင် မှတ်တမ်းတင် မော်ကွန်း အရေအတွက်မှာ အခြားခေတ် များထက် သာလွန်လေသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်ကာလကို မော်ကွန်းခေတ်ကြီးဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဤခေတ်ကြီးသည် ရဟန်း ပညာရှိ၊ လူပညာရှိတို့ အသီးအသီး လက်စွမ်းပြရာ ခေတ်ကြီးလည်း ဖြစ်၏။ [[ရာမရကန်ဦးတိုး]]၊ [[ဝက်မစွတ်မြို့စား နဝဒေး]]၊ မြဝတီ ဝန်ကြီး ဦးစ၊ ပြဇာတ် ဆရာ [[ဦးကြင်ဥ]]၊ စလေ ဦးပုည၊ ကင်းဝန် မင်းကြီး၊ [[ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်]] စသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး များသည် လူပုဂ္ဂိုလ်များ ဘက်တွင် ဦးစီးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သကဲ့သို့ မောင်းထောင် သာသနာပိုင်၊ မင်းပူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ၊ မုံရွေးဆရာတော်၊ မန်လည် ဆရာတော်နှင့် လယ်တီဆရာတော် အစရှိသည်တို့လည်း ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုကျော်များ၏ ဦးစီးခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဆရာတော်ဘုရား ကြီးများ စီရင်ရေးသားခဲ့သော ဆုံးမစာ၊ မေတ္တာစာ၊ပျို့ လင်္ကာကျမ်းစာများသည် အမျိုးလေးပါးတို့ နည်းယူဖွယ် လိုက်နာဖွယ် ကောင်းလှသော စာအမြုတေများဖြစ်လေသည်။ မောင်းထောင် သာသနာပိုင် ဆရာတော်သည် ဂန္တရနှံ့စပ်သည်။ သက္ကတ သာဘာလည်း တတ်ကျွမ်း တော်မူသည်။ နဝဒီပ၊ သီဟဠဒီပအစရှိသော အရပ်များက ဆောင်ယူလာသည့် သဒ္ဒါကျမ်း၊ ဗျာကရိုဏ်းကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်း၊ အလင်္ကာကျမ်း၊ အဘိဓာ၌ကျမ်း၊ ဗေဒင်ကျမ်း၊ ဆေးကျမ်း အစရှိသည့် ကျမ်းပေါင်း ၁၁ မျိုး စောင်ရေ ၂၅၃ အနက် သာသနာပိုင် ဆရာတော်သည် ကျမ်းပေါင်း ၂၃ ကို အနက် မြန်မာပြန်သည်။ မင်းပူး ဆရာတော် ဦးဩဘာသကား လင်္ကာ စကားပြေ နှစ်ထွေ ရော၍ ရေးသားအပ်သော ဇာတ်တော်ကြီး များနှင့်ပင် ထူးချွန် ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ မုံရွေး ဆရာတော်ဘုရားကြီးက လည်း ထုံးဟောင်းသာဓကများနှင့် တကွ ၅၅ဝ ဇာတ်နိပါတ် တော်များမှ ကောက်နုတ်ချက် ထုံးတမ်း သက်သေများ၊ ရာဇဝင်မှ နည်းယူမှတ်သားလောက်သော သာဓကများကို ထည့်သွင်း၍ အမျိုး လေးပါးတို့အား ဆုံးမဩဝါဒပေးရန် 'ရာဇောဝါဒ' ခေါ်သော မုံရွေး မေတ္တာစာ တစ်စောင် ရေးခဲ့လေသည်။ ယင်းကား အလွန်နက်နဲသော ဆုံးမစာ မေတ္တာစာ ကြီးပင် ဖြစ်လေသည်။ မန်လည် ဆရာတော်ဘုရား ကြီးကလည်း မာဃဒေဝလင်္ကာသစ်ကြီး တစ်စောင်တည်းဖြင့် မဟာသုတကာရီ အမည်နှင့် လိုက်လျောအောင် လူတို့အား ဗဟု သုတပေး၍ ဆုံးမခဲ့လေသည်။ လယ်တီ ဆာရာတော် ဘုရားကြီးသည် သေရည်သေရက် မသောက်စားရန်၊ သတ္တဝါ များအပေါ် ည|ာတာ သနားရန်၊ အကုသိုလ်တို့ကို ရှောင်ကြဉ် ရန် မေတ္တာစာမြောက်မြားစွာရေး၍ ဩဝါဒပေးခဲ့သည်။ ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုကျော်တို့သည် ဂန္တရ ဗဟုသုတ၊ ဘာသန္တရ ဗဟုသုတ စသည်တို့ဖြင့် လွန်စွာပြည့်စုံတော်မူလှ သဖြင့် ဆရာတော် ဘုရားတို့ စီရင်ရေးသားခဲ့သော ကဗျာ လင်္ကာ ကျမ်းစာ စသည်တို့သည် လောကီ ကောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာအတွက် အဖိုးတန် စာအမြုတေကြီးများဟု ခေါ်ဆို ရပေမည်။ ထိုခေတ်တွင် အမျိုးအမီး စာဆိုတော် အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်သည်ကိုလည်း တွေ့ရလေသည်။ အနောက် နန်းမိဖုရား မမြကလေးနှင့် သမီးတော် လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင် တို့သည် အမျိုးသမီး စာဆိုများဘက်တွင် ပထမတန်းစား စာဆို များဖြစ်၍ ယောက်ျားစာဆိုများနှင့် ယင်ပေါင်တန်း လိုက်နိုင်ခဲ့ ကြ၏။ အမျိုးသမီးစာဆိုများ၏ အဖွဲ့အနွဲ့များသည် ယဉ်လှ နုလှ၏။ ဇာတိအားဖြင့် မိန်းမသားများ ဖြစ်ကြသည့် အပြင် နန်းတွင်းသူများလည်း ဖြစ်ကြသောကြောင့် အနု အယဉ်တွင် တုမယှဉ်နိုင်အောင် ကောင်းမွန်လှ၏။ ထိုမျှပင်မကသေး အမျိုးသား စာဆိုများ ဖွဲ့နွဲ့ခြင်းမရှိခဲ့သေးသော အဲ၊ အန်၊ ဘောလယ် စသော အဖွဲ့ဆန်းများကို အမျိုးသမီး စာဆိုများက စတင်တီထွင် ဖွဲ့နွဲ့ခဲ့သဖြင့် ပိုမို ချီးကျူး ထိုက်လှ၏။ နန်းတွင်းသူ စာဆိုများသည် အပျော်ဖတ်ရန် သက်သက် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးများကို လည်း ပြုစုခဲ့ကြ၏။ အနောက်နန်း မိဖုရားနှင့် သမီးတော် တို့သည် ဣန္ဒာဝံသ စသော နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးများကို တခမ်းတနား ဖတ်ရှု၍ မငြီးနိုင်အောင် ရေးသားနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ အမျိုးသမီးစာဆိုများဘက်မှ ဆန်းသစ်သော စာနုစာယဉ် မြောက်မြားစွာ ပေါ်ထွက်လာနိုင်သဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသည် အထူးတင့်တယ် ဂုဏ်ယူဖွယ်ကောင်းလှသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းတွင် နန်းတွင်း ဇာတ်တော် ကြီးများသာမက ရိုးရိုး ဇာတ်သဘင်များလည်း ထွန်းကား လာသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဤသို့ သဘင်ပွဲလမ်းများ ထွန်းကား ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသည် တေးဂီတ သီချင်းများထွန်းကားမှု အပေါ်၌ များစွာတည်နေ၏။ ကုန်းဘောင်ခေတ်မှာ ဂီတ သီချင်းများ အထွန်းကားဆုံးသော အချိန်ဖြစ်၍ ထိုဂီတကို မှီးကာ ဇာတ်ပွဲများ တပါတည်းပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ ရုပ်စုံ စင်တော်ကြီးများလည်း ထိုခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ စင်တင်၍ ကပြရန် ရုပ်သေး သဘင်များ၊ ဇာတ်ပွဲများ ပေါ်ပေါက်လာသည်နှင့်အတူ ပြဇာတ်အရေးအသားများ ထွန်းကား ခေတ်စားလာလေသည်။ ပြဇာတ်များမှာ ညဉ့်လုံး ပေါက် ကပြရန် ဖြစ်၍ ပြဇာတ်တိုကလေးများကို စတင် ရေးသားကြလေသည်။ ရှေးခေတ်များက အီနောင်၊ ရာမ စသော နန်းတွင်းပြဇာတ်ကြီးများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော်လည်း လွန်စွာ ရှည်လျား ငြီးငွေ့ဖွယ် ကောင်းသေားကြောင့် ဇာတ်ပွဲကပြ ခင်းကျင်းရန် မသင့်လျော်လှချေ။ ထိုကြောင့် တညဉ့်တွင်းနှင့် ဇာတ်ကွက် လည်၍ ဇာတ်ခန်းဆုံးသည်အထိ ကပြနိုင်ရန် ဒေဝကုမ္ဘန်၊ ပါပဟိန်း စသောဒဏ္ဍာရီ ပြဇာတ်တိုကလေးများကို ဦးကြင်ဥက တီထွင်ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုပြဇာတ်များမှာ ဆရာကြီးဦးကြင်ဥ၏ ထင်ရှားသော ပြဇာတ်များဖြစ်၏။ စလေဦးပုညကလည်း ဇာတ်နိပါတ် မဟာဝင်တို့ကို မှီး၍ ဝေဿန္တရာ၊ [[ရေသည်ပြဇာတ်|ရေသည်]]၊ [[ဝိဇယ ပြဇာတ်|ဝိဇယ]] စသော ပြဇာတ်များကို ညဉ့်လုံးပေါက် ကပြရန် ရေးသား ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ဖြစ်၍ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းကို ပြဇာတ်ခေတ်ဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း၌ မေတ္တာစာ အရေးအသား သည်လည်း တမူထူးခြားကာ မျာစွာခေတ်စား၍ လာလေ သည်။ ရှေးအခါက မေတ္တာစာများကို များသောအားဖြင့် ဘုရင်မင်းမြတ်တို့သို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသော်လည်း ကုန်းဘောင် ခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ မေတ္တာစာ အရေးအသားကို ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေတို့ အချင်းချင်း ကမ်းလှမ်းပေးပို့သော စာအဖြစ် အသုံးပြုလာကြလေသည်။ စလေ ဦးပုညသည် မေတ္တာစာရေးရာတွင် ခေါင်ကနာမည်ထွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ မုံရွေး ဆရာတော်၊ ကျည်းကန် ရှင်ကြီး၊ ရှင်ဥက္ကံသမာလာ၊ ကင်းဝန် မင်းကြီး၊ လယ်တီ ဆရာတော်တို့သည်လည်း မေတ္တာစာ အမြောက်အမြား ရေးသားခဲ့ကြ၏။ ယင်းသို့ ပင်ကိုဉာဏ် ထုတ်၍ ရေးသားသော ပျို့ကဗျာများသာ ထွန်းကားသည် မဟုတ်။ ပိဋကတ်တော်လာ ပါဠိကျမ်းဂန်များနှင့် သက္ကတ ဘာသာရေး ဗေဒင်ကျမ်း စသည်တို့ကို ဆရာတော်များက မြန်မာပြန်ဆို ရေးသားမှုမှ များစွာအားရဖွယ်ရာ ရှိလှလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းကို မြန်မာပြန် ခေတ်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုထိ်ုက် ပေသည်။ ယင်းသို့လျှင် လင်္ကာ၊ စကားပြေ စသော အဖွဲ့အမျိုးမျိုး တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စာပေပဒေသာ ကုန်းဘောင် ခေတ်ကြီးသည် ကျွမ်းကျင်သူ ပညာရှင် စာဆိုကျော်တို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကြောင့် မြန်မာ စာပေသမိုင်းတွင် ကြွားကြွားဝင့်ဝင့် လန်းလန်းတင့်လျက် တည်ရှိနိုင်ခဲ့လေသည်။ ==ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ပြီးခေတ်စာပေ== ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့(၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ရက်နေ့) တွင် မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းလုံး အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့တို့၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်မှ အစ၊ ၁၉၄၈ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရသည့်ကာလ အထိ စာပေကို "ကိုလိုနီခေတ်စာပေ"ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၈ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်တွင် "လွတ်လပ်ပြီးခေတ်စာပေ" ဟုလည်ကောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ဦးတွင် မြန်မာစာပေသည် ခေတ္တအရှိန်အဝါ ကျဆင်းခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ခေတ်ဟောင်းနှင့်ခေတ်သစ်ကို ကူးဆက်ပေးသော ပညာရှင်ကြီးများ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် မြန်မာစာပေသည် အသွင်သစ် အဆင်ဆန်းဖြင့် ဝေဆာ ရွှင်လန်းလာပြန်လေသည်။နှစ်ပေါင်း အစိတ်ကျော် သုံးဆယ်နီပါး အင်္ဂလိပ်စာသည် ရေပန်းစားလျက် မြန်မာစာသည် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ ခေါ် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်း|ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝ အသင်းကြီး]]ကဲ့သို့သောအသင်းများ ၊ လယ်တီဆရာတော်ကဲ့သို့‌‌သောမြန်မာစကားပြေများဖြင့် တရားစာများစတင်ရေးသားခဲ့သော ဆရာတော်၊ လူပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ခေတ်မှီပုံနှိပ်နည်းပညာများ၊ ပုံနှိပ်အရင်းရှင်စနစ် (print capitalism) များကြောင့် ပြန်လည် အသက်ဝင်လာ လေသည်။ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းကြီးကို [[:en:Young_Men's_Buddhist_Association|သီရိလင်္ကာမှ YMBA အသင်း]]ကို အတုယူကာ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ဦးဘဘေ၊ ဦးလှဖေ၊ ဦးမောင်ကြီး၊ ဦးလှအောင်၊ ဒေါက်တာ ဘရင် အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက ဦးစီး၍ တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။ ထိုအသင်းကြီးသည် ၁၉၁၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့ညတွင်တည်ထောင်ခဲ့သော သူရိယ သတင်းစာကို ကြွေးကြော်သံအဖြစ် ပြည်သူလူထု၏ ဟစ်တိုင်အဖြစ် အသုံးပြုလေသည်။ ယခင် ခေတ်ဟောင်း မြန်မာစာပေ အရေးအသားမှာ များသောအားဖြင့် ကဗျာ လင်္ကာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက် ရှိ၏။ စကားပြေ အရေးအသားကား အလွန်အားနည်း နေသည်ကို တွေရသည်။ တောတောင် ရေမြေ သဘာဝ အလှအပ တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မယ်ဖွဲ့ မောင်ဖွဲ့ အလွမ်းဖွဲ့ အရှိုက်ဖွဲ့တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဇာတ်နိပါတ်တော်များလာ ပျို့လင်္ကာတို့ကိုလည်းကောင်း၊ သာယာငြိမ့် ညောင်းစွာဖွဲ့ဆိုခဲ့ ကြသည်။ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ ခေတ် စာပေသမားမျာသည် အနု အယဉ် စာပေ များကို လက်လွှတ်လျက် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် တက်ကြွရေးတို့ကို အရေးပေးသော စာများကို သူရိယ သတင်းစာမှတစ်ဆင့် တိုင်းပြည်လူထုသို့ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့အထဲတွင် မစ္စတာမောင်မှိုင်း အမည်ခံ လွတ်လပ်ပြီး ခေတ်တွင် အလင်္ကာကျော်စွာ ဘွဲ့ရဆရာကြီး ဦးလွန်းသည် အထူး မှတ်တမ်းတင်ထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်ပေသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းအတွင်း နိုင်ငံရေးမဘက် ဘာသာရေးလှုပ်ရှားမှုကိုသာဆောင်ရွက်လိုသောဘက်နှင့် နိုင်ငံရေးနှင့် နှီးနှောဆောင်ရွက်လိုသောဘက်တို့ကွဲသည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံရေးနှင့်နှီးနှောဆောင်ရွက်လိုသောဘက်က GCBA (ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာအသင်းချုပ်) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းကာ ပညာရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကြီပွားရေး၊ စာရိတ္တ မြှင့်တင်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက် ကြလေသည်။ ထို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရတို့ အဓမ္မပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ရန်ကုန် ယူနီဗာစတီ အက်ဥပဒေကိုကန့်ကွက်သည့် အနေနှင့် ရန်ကုန်ကောလိပ်နှင့် ယုဒသန်ကောလိပ် ကျောင်းသားကြီးများသည် "ကျွန်ပညာရေး"ဟုဆိုကာ သပိတ်မှောက်ကြလေသည်။ ဤသပိတ်မှောက်မှုကြီးသည် မြန်မာပြည် ပညာရေးအဆင့်အတန်းနှင့် မြန်မာစာပေ အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့၏။ မြန်မာပြည်တဝန်းလုံးတွင် မြန်မာစာကို အားပေးသော အမျိုးသား ကျောင်းကြီးများ ပေါ်ပေါက်စေခဲ့သည်သာမက ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ်ကွက်တွင် အမျိုးသား ကောလိပ်ကြီးတစ်ခု တည်ထောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ YMBA နှင့် GCBA တို့အင်အားလျော့နည်းလာပြီးနောက် လွတ်လပ်လိုစိတ်ထက်သန်လာသော လူငယ်လူရွယ်များသည် သခင်ဘွဲ့ခံ၍ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကြီးကို တည်ထောင်ရာ ထိုအချိန်မှစ၍ မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်ရေး၊ စာပေမြှင့်တင်ရေးတို့စတင်၍ အင်အားကောင်းစွာ ထွန်းကာလာလေသည်။ စာပေ မြှင့်တင်ရေး၌ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံခြားစာပေမှ မြန်မာဘာသာပြန်ဆို ရေးသားမှုကို ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြ လေသည်။ မြန်မာပြန်ဆိုရေးသားခြင်းမှာ ယခုမှသာ ပေါ်ပေါက် လာသည်မဟုတ်၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း အစဦး လောက်ကပင် အင်ရှိ အားရှိ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်လေသည်။ ထိုစဉ်က အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများက စာပေကို မြန်မာပြန်ဆို ခြင်းဖြစ်သော်လည်း တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေတ်တွင်မူ ကမ္ဘာ့စာပေအများ ပါဝင်သော အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ မြန်မာ ပြန်ဆိုခြင်းဖြစ်၏။ အထူးသဖြင့် ဆိုရှယ်လစ်၊ ကွန်မြူနစ်ဝါဒဆိုင်ရာ လက်ဝဲစာပေများအထူးပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သခင်ဘသောင်း၊ သခင်သိန်းမောင် အစရှိသော တို့ဗမာ အစည်းအရုံးခေါင်းဆောင်များသည် မြန်မာပြန်ဆို ရေးသားမှု၌ ဦးတည်ခေါင်းဆောင်သော လူငယ် လူရွယ်များအဖြစ် မှတ်တမ်း တင်ရပေမည်။ ယင်းသို့ ကမ္ဘာ့စာပေများကို မြန်မာ ပြန်ဆိုခြင်းဖြင့် မြန်မာစာပေလောကကို တစ်ဘက်တစ်လမ်းမှ မြှင့်တင်ပေးနေ ကြသည်နည်းတူ ရှေးပညာရှိများ စီရင်ပြုစုခဲ့သော စာဟောင်း ပေဟောင်းများကို ရှာဖွေစုစောင် ဖြန့်ချိရန် ကြိုးစားလျက် ရှိသော အသင်းကြီးတစ်ခုကိုလည်း တွေ့ရ၏။ ထိုအသင်းကြီး မှာ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေး လုံးဝမဘက် ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံ ပညာရပ်များနှင့် စာပေတိုးတက်မှု သက်သက်ကိုသာ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် [[ဂျွန် ဆစ်ဒန်ဟမ် ဖာနီဗယ်|မစ္စတာဖာနီဗယ်]]၊ ဦးမေအောင် အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ တည်ထောင်ခဲ့သော [[မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း|မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း (Burma Research Society)]] ဖြစ်လေသည်။ စာပေနှင့် သက်ဆိုင်သော ဟောပြောပွဲများ၊ ဆွေးနွေးပွဲများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏။ ထိုသုတေသန အသင်းကြီး၏ ကျေးဇူးကြောင့် တိမ်မြုပ်လုဆဲဆဲ ဖြစ်နေသော ရှေးဟောင်း မြန်မာစာပေသည် တစ်ဖန် ဆန်းသစ်လာပေသည်။ ထိုအသင်းကြီးတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရာထူးအမျိုးမျိုး၌ ပါဝင် ဆောင်ရွက်လျက် မြန်မာစာပေ လောကကို ချီးမြှင့် ထူထောင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တစ်ဦးကား ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီးဟောင်း ပါမောက္ခ ဦးဖေမောင်တင်ဖြစ်ပေသည်။ မစ္စတာ ဖာနီဗယ်၏ အကြံပေးချက်အရ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်မြန်မာနိုင်ငံ ပညာပြန့်ပွားရေး အသင်းကြီးပေါ် ပေါက်လာ ပြန်သည်။ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် လစဉ်ထုတ်ဝေသော '[http://eresource.nlm.gov.mm/metadata/library/123?cid=730 ဂန္ဓလောက]' စာစောင်သည် ထိုအသင်း၏ကြွေးကြော်သံဖြစ်၏။ == [[ခေတ်စမ်းစာပေ]]လှုပ်ရှားမှု == ထိုစာစောင်တွင် နိုင်ငံရေး၊ ပညာရေး၊ ဘောဂဗေဒပညာနှင့် ခေတ်ဟောင်းစာပေ၊ ခေတ်သစ်စာပေများကို ရေးသားထုတ်ဝေ လိုက်ရာ မြန်မာစာပေလောကသည် အတန်ပင် တင့်ရွှန်း လာလေသည်။ အထူးသဖြင့် ခေတ်စမ်းကဗျာနှင့် ခေတ်စမ်း စာပေများကို ဤအသင်းကြီးက မွေးထုတ်ပေးလိုက်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ခေတ်စမ်း ကဗျာနှင့် ခေတ်စမ်း စာပေများတွင် ဦးဦးဖျားဖျား ပါဝင်ကြသူများမှာ [[သိပ္ပံမောင်ဝ]] (ဦးစိန်တင်)၊ [[တက္ကသိုလ် မောင်သန့်စင်]](ဦးအေးမောင်)၊ [[ဇော်ဂျီ (စာရေးဆရာ)|ဇော်ဂျီ]] (ဦးသိန်းဟန်)၊ [[မင်းသုဝဏ်]](ဦးဝန်)၊ [[ကုသ]](ဦးတိုးအောင်) စသူတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ခေတ်စမ်းကဗျာနှင့် စာပေကို စတင်မျိုးစေ့ချရသည်မှာ လွယ်ယောင်နှင့်ခက် တိမ်ယောင်နှင့်နက်လှ၏။ အချို့သော ပညာရှင်များက ခေတ်စမ်းသမားများကို မြန်မာစာပေ အဖျက်သမားများဟု အပြင်းအထန် ဝေဖန်ကြသော်လည်း ခေတ်စမ်းသမားတို့၏ မလျှော့သော လုံ့လကြောင့် ခေတ်စမ်း ကဗျာနှင့် စာပေမှာ နက်ကျယ်ရှိုင်းဝှမ်းလာပြီးလျှင် လူကြိုက်များလာလေသည်။ ထိုခေတ်စမ်း သမားများ၏ ကောင်းမှုကြောင့်လျှင်ပင် ယခုခေတ် မြန်မာစာသည် တည်တံ့ခိုင်မြဲလာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ဤသို့ သစ်ဆန်းပွင့်လန်းသော မြန်မာစာပေခေတ် တစ်ဖန်ထွန်းပေါ်လာအောင် အားပေးမြှင့်တင် အကြံပေးဆော်ဩသူ တို့တွင် [[ဂျွန် ဆစ်ဒန်ဟမ် ဖာနီဗယ်|မစ္စတာ ဖာနီဗယ်]]၊ [[တော်စိန်ခို|မစ္စတာ တော်စိန်ခို]]၊ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်|မစ္စတာ လုစ်]]၊ [[ဦးဖေမောင်တင်]] စသော စာပေပညာရှိကြီများလည်း ပါဝင်သည်။ မစ္စတာ ဖာနီဗယ်သည် အိန္ဒိယ ပဋိညာဉ်ခံ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်၍ မြန်မာလူငယ်များ အတွက် ပညာရေးထူထောင်ရန် အထူးကြိုးပမ်းသူဖြစ်၏။ မစ္စတာ တော်စိန်ခိုမှာ မြန်မာစာပေကို မြတ်နိုးသော တရုတ် အမျိုးသား တစ်ဦးဖြစ်လျက် သာသနာပိုင် ခန့်ထားရေးကိစ္စ၊ ပထမပြန် စာမေးပွဲ၌ သီလရှင်များ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခွင့်ပြုရန် ကိစ္စ၊ တက္ကသိုလ်၌ မြန်မာစာပေကို သီးခြားဘာသာရပ်တစ်ခု အနေဖြင့် သင်ကြားရန်၊ ကိစ္စ၊ ရှေးဟောင်းစာပေနှင့် သမိုင်းကို ဖော်ရေးကိစ္စတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်|မစ္စတာ လုစ်]]မှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကမ္ဘာ့အရှေ့အဖျား ရာဇဝင် ပါမောက္ခတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည့်ပြင် ရှေးဟောင်းမြန်မာ စာပေနှင့် ကျောက်စာများကို အထူးလေ့လာကာ မြန်မာ စာပေလောကကို ထိရောက်စွာ မြှင့်တင်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပေသည်။ ဤသို့ တစ်ဘက်မှ ရှေးဟောင်းမြန်မာစာပေများကို အမြတ်တနိုး ဆည်းပူးပြုစုနေစဉ် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင် သခင် လူငယ်များ ပျိုးထောင်ခဲ့သော စာပေလောကသည် အတန်ပင် သန်စွမ်း ကြီးထွားလာသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားခါနီးတွင် သခင်နု၊ ဗမာ့ခေတ် ဦးအုန်းခင်၊ မြန်မာ့အလင်း ဦးတင်စသော လူငယ်များ စုပေါင်းကာ နဂါးနီ စာအုပ် အသင်းကို တည်ထောင်ကြ၏။ ထိုအသင်းမှ မြန်မာပြန်ဆိုထုတ်ဝေသော အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးစာအုပ် စာတမ်းများကို မျိုးချစ်လူငယ်များသည် အားပါတရ ဖတ်ရှု လေ့လာကြ၏။ ထိုနဂါးနီ စာပေခေတ်တွင် မြန်မာပြန်ဆိုမှု၌ စကားသစ် စကား ဆန်းများ ကြွယ်ဝတိုးပွား လာလေသည်။ ယင်းသို့ မြန်မာစာပေအရေးအသားသည် ဆန်းသစ်စွာ အရှိန်ယူ၍ ကောင်းနေစဉ် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မီးကြီး ဟုန်းဟုန်း တောက်လာသောအခါ မြန်မာစာပေလောကသည် အတန်ငယ် ရပ်တန့်သွားသကဲ့သို့ ရှိနေလေသည်။ သို့ရာတွင် တစ်နိုင်ငံလုံး လွတ်လပ်ရေး စိတ်ဓာတ်များ လျှမ်းလျှမ်းတောက် ဖြစ်ပေါ် နေချိန် ဖြစ်ရကား နိုင်ငံရေးနှင့် တော်လှန်ရေးကို အားပေးသော စာပေများ ပေါ်ပေါက်လာရန် ဖန်တီးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်လာ လေသည်။ မြန်မာစာပေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စစ်အတွင်း မှတ်သားဖွယ်ကောင်းသော မှတ်တိုင် တစ်ခုသည်ကား ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၆ ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက် နေ့ကို အစိုးရနှင့် ပြည်သူတို့က ပထမဆုံးသောစာဆိုတော် နေ့ကြီးအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။ နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက်နေ့ကို [[စာဆိုတော်နေ့]]အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်မှာ ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်ကလည်း နတ်တော်လတွင် စာဆို ပညာရှိကြီးတို့အား ဆုလာဒ် ချီးမြေ|ာက်စမြဲ ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။ ထိုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း၏ လုံ့လ ပယောဂကြောင့် တစ်နှစ် တစ်ကြိမ် စာဆိုပညာရှိကြီးများအား ကန်တော့ပူဇော်သည့် စာဆိုတော်နေ့သည် တည်မြဲလျက် ရှိလေသည်။ == ကာလပေါ်ဝတ္ထု အရေးအသားများ == သီပေါ မင်းတရားကြီး ပါတော်မူပြီးသည့် နောက်တခေတ်တွင် ကာလပေါ်ဝတ္ထု အရေးအသားများ အထူးပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။ ခေတ်ဟောင်း မြန်မာစာပေ သမိုင်းကို လေ့လာလျှင် ဇာတ်နိပါတ်များကို မှီငြမ်းမပြုဘဲ စိတ်ကူးဉာဏ် သက်သက်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုမျိုးမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး၌ ပေါ်ပေါက်လာသော ရတနာ့ကြေးမုံ ဝတ္ထုကို အထီးတည်း တွေ့ရမည် ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၅ဝ ခန့်အတွင်း ကာလပေါ်ဝတ္ထု သဘောသက်ရောက်သော ဝတ္ထု အရေးအသားကို မတွေ့ရချေ။ ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ဦးဘိုးဇော် ပြန်ဆိုသော ရော်ဗင်ဆန် ကရူးဆိုးနှင့် ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ကောင့်အော့မွန်တီကရစ္စတို ဝတ္ထုကို မှီငြမ်းပြုသော ဂျိမ်းလှကျော်၏ မောင်ရင်မောင် မမယ်မ ဝတ္ထုတို့ ပေါ်ထွန်းခဲ့၏။ ထိုဝတ္ထုနှင့် မရှေး မနှောင်း၌ပင် ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းဝတ္ထု၊ မောင်တာနောဝတ္ထု၊ စိန်ကလေး ဝတ္ထု ဘီအေမောင်ဘသန်း ဝတ္ထု၊ စပယ်ပင်ဝတ္ထုနှင့် ရွှေပြည်စိုးဝတ္ထုစသည်တို့ ပေါ်ခဲ့၏။ ( မောင်ရင်မောင် မမယ်မ ဝတ္ထု မောင်မှိုင်းဝတ္ထု၊ ချဉ်ပေါင် ရွက်သည်။) ( မောင်တာနော ဝတ္ထု။) ( မြန်မာ ကာလပေါ် ဝတ္ထုများ။) ထိုနောက်မစ္စတာ မောင်မှိုင်း၏ မှာတော်ပုံဝတ္ထု၊ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ ရာဇဝင် ဝတ္ထုတော်ကြီးများ၊ ပီမိုးနင်း၏ ကာလပေါ် ဝတ္ထုများ ပေါ်လာလေသည်။ ထိုခေတ် အတွင်း၌ပင် မဂ္ဂဇင်းများ၊ ဂျာနယ်များ စသည်တို့ အဆက်မပြတ် ထွက်ပေါ်လာလေသည်။ ဝတ္ထုများ ထွန်းကားလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာပြန်ဆိုမှုသည် လည်း ခေတ်စားလာလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်၍ နဂါးနီအသင်းကြီး ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ပြန်လည်း ထူထောင်ရေး စီမံကိန်းအရ ဘာသာခြား စာပေ များကို မြန်မာဘာသာသို့လည်းကောင်း၊ မြန်မာ စာပေများကို နိုင်ငံခြား ဘာသာသို့လည်းကောင်း ပြန်ဆိုဖြန့်ချိရန်အတွက် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန် စာပေအသင်းကို တည်ထောင် လိုက်လေသည်။ ထိုအသင်းကြီးသည် မြန်မာ ပြန်ဆိုရေး သက်သက်ကိုသာ အားပေးသည် မဟုတ်ဘဲ၊ တစ်နှစ်အတွင်း ထွက် ပေါ်လာသော မြန်မာစာပေများကို အကောင်းဆုံး ကာလပေါ် ဝတ္ထုဆု၊ သုတပဒေသာဆု စသည်ဖြင့် စာပေဗိမာန်ဆုများ ချီးမြှင့်ကာ မြန်မာစာပေ အရေးအသားကို မြှင့်တင်ခဲ့လေသည်။ ထိုမှတစ်ပါးလည်း မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းကြီးကို လည်းကောင်း၊ လူထုသိပ္ပံကျမ်းကြီး များကိုလည်းကောင်း၊ စာစဉ်အမျိုးမျိုးကိုလည်းကောင်း ဖြန့်ချိ လျက်ရှိရာ မြန်မာဘာသာပြန် စာပေ အသင်းဟု ခေါ်တွင် ခဲ့သော စာပေဗိမာန်သည် စာပေရိပ်မြုံကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ဤသို့ဖြင့် မျိုးခြားခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခေတ် မြန်မာ စာပေကို ခြုံ၍ကြည့်လျှင် ရှေးခေတ်ဟောင်းများနှင့်မတူ၊ တမူ ထူးခြားစွာ ဆန်းသစ် ပေါ်ထွန်းနေသည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:မြန်မာစာပေ]] 94e0dflwic6wkrv93g3f8t2942ud56t 1061810 1061799 2026-11-06T03:38:48Z ~2026-59147-07 150450 1061810 wikitext text/x-wiki ==မြန်မာစာပေ== ===ပုဂံခေတ်စာပေ=== [[ဖိုင်:Myazedi-Inscription-Burmese.JPG|thumb|မြစေတီ ကျောက်စာ]] မြန်မာစာပေ၏ မူလအစကို ပုဂံခေတ်တွင်ထင်ထင်ရှားရှားတွေ့ရ၍ [[ကျောက်စာ]] အရေးအသား ထွန်းကားသည်ကို တွေ့ရ၏။ သိမ်မွေ့သည့် အမြင့်စာပေကို ကောင်းမွန်စွာ ရေးသားနိုင်နေပြီဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ပျူခေတ်တွေ့ ရှေးဟောင်းမြန်မာစာ အရေးအသားများကို ဆက်လက်ဖော်ထုတ်ဆဲ အနေအထားသာ တွေ့ရသည်။ ကျောက်စာကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မြန်မာစာပေပေါက်ဖွားစ အချိန်က အခြင်းအရာများကို သိနိုင်၏။ ကျောက်စာများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၈ဝဝ ကျော်ပုဂံကောင်းစားသည့် ခေတ်ကတည်းက ထွန်းကားခဲ့လေသည်။ ဘုရားကျောင်းကန် စေတီပုထိုး စသော ကောင်းမှုကုသိုလ်များပြုတိုင်း လှူဒါန်းခဲ့သည့် အကြောင်းအရာနှင့် သက်ဆိုင်သမျှကို ကျောက်စာများတွင် ရေးထိုးလေ့ ရှိကြ၏။ ထိုပုဂံခေတ် ကုသိုလ်ရှင်တို့သည် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုပြီးသောအခါ လှူသောပစ္စည်း အကြောင်းနှင့်တကွ အမျှဝေခြင်း၊ ဆုတောင်းခြင်း၊ ဖျက်ဆီးသူကို ကျိန်စာတိုက်ခြင်းတို့ကို ကျောက်တိုင်ကျောက်ပြားများပေါ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ တွေ့ရသမျှသော ပုဂံခေတ် ကျောက်စာများထဲတွင် ရှေးအကျဆုံးဟု ယူဆခန့်မှန်းရသော ကျောက်စာသည် မြစေတီ ကျောက်စာခေါ် ဂူပြောက်ကြီးဘုရား ကျောက်စာဖြစ်၍ အရေးအသား စကားအထားအသိုမှာ ပြေပြစ်ခြင်း မရှိလှချေ။ မကြာသေးမီက ပေါ်ပေါက်လာသော [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]]လည်း ရှိသည်။ ယင်းကျောက်စာကို လေ့လာခြင်းဖြင့် [[မြစေတီကျောက်စာ]]ထက်စောသည့် မြန်မာစာအရေးအသားကို တွေ့နိုင်သည်။ စာလုံးပေါင်းတို့မှာလည်း အဦးအဖျား ဖြစ်သည်နှင့်အညီ တသမတ်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကို မတွေ့ရချေ။ ကျောက်စာ တစ်ချပ်တည်း၌ပင် စာလုံးပေါင်းချင်းမတူ ကွဲပြားခြားနားသည်ကို တွေ့ရ၏။ ထိုအပြစ်များကို ဖယ်ရှားကြည့်လျှင် အဖိုးတန်သော အချက်များကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပေသည်။ မြစေတီကျောက်စာ၏ မျက်နှာလေးဘက်တွင် ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ မွန်၊ ပျူ ဟူသော ဘာသာလေးမျိုးနှင့် တစ်မျက်နှာစီ ကျောက်စာအသီးသီး ရေးထိုးခဲ့သည်ကို တွေ့ရ၏။ ထိုကြောင့် ပုဂံခေတ်တွင် မြန်မာစာပေသာမဟုတ်၊ ပါဠိ၊ မွန်၊ ပျူ စသော စာပေကြီးများ ထွန်းကားလျက် ရှိကြောင်းကို သက်သေအထောက်အထားကောင်း ရရှိလေသည်။ ဘာသာခြားစာပေနှင့် အယူဝါဒများသည် အကလေးအရွယ် မြန်မာစာပေ၌ မည်မျှ လွှမ်းမိုးနေသနည်းဟူမှု 'ၐြီ' (ရှရီ ဟုဖတ်ပါ) ဟူသော ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့၏ မင်္ဂလာစကား၊ နမော ဗုဒ္ဓါယ ဟူသော မြန်မာလူမျိုးတို့၏ မင်္ဂလာစကားတို့ဖြင့် နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ကာ ဆုမွန်ကောင်းတောင်း၍ ကျောက်စာကို အစချီ ရေးသားထားသည်ကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိနိုင်လေသည်။ ကျောက်စာရေးထိုးရာတွင် သာသနာရေးကိစ္စ ဖြစ်သည့်အလျောက် သာသနာနှစ်ကို အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရလေရာ သာသနာတော်ကို မည်မျှ လေးစားကြောင်း သိသာနိုင်၏။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်စာအများ တွေ့ရှိရသောကြောင့် နိုင်ငံသမိုင်းကို ရေးသားရာ၌ စိတ်ချ ယုံကြည် လောက်သော အထောက်အထား များစွာကို ရနိုင်ခဲ့လေသည်။ မြစေတီကျောက်စာတွင် ကျန်စစ်သားမင်း၏ နန်းတက် သက္ကရာဇ်နှင့် နတ်ရွာစံ သက္ကရာဇ်တို့ကို ဖော်ပြထားသဖြင့် အချို့ချို့သော ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများကို ပြုပြင်ယူနိုင်စွမ်းခဲ့၏။ မြစေတီကျောက်စာသည် မြန်မာ စာပေ၏ အစပျိုးစလက်ရာဖြင့်သဖြင့် ယင်းကျောက်စာ၏ အရေးအသားကို လေ့လာလျှင် မြန်မာစာပေ၏ မြေစမ်းခရမ်းပျိုးချိန်က အခြေအနေကို သိရှိနိုင်လေသည်။ စာအရေးအသား၌ ဝါကျတို အများကို သုံးကြ ၏။ လိုရင်းအဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်ရုံသာ ဖြစ်၍ စာလုံးပေါင်းနှင့် စကားအသုံးအနှုန်းမှာ မတိကျသေးချေ။ အခြား ဘာသာစာပေ များလည်း ထွန်းကားလျက်ရှိသောကြောင့် မြန်မာစာပေသည် တိုးတက်သင့်သလောက် မတိုးတက်ဘဲရှိခဲ့ရာ ပုဂံခေတ် ပညာ ရှင်များ၏ မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လ ဇွဲသတ္တိကြောင့် လေ့ကျင့်ဖန်များသဖြင့်သာ တစ်စထက်တစ်စ စည်ပင်ပြန့်ပွား လာလေ သည်။ ပုဂံခေတ် စာပေသမိုင်း၌ မဖော်ပြလျှင် မဖြစ်သည့် စာပေမှတ်တမ်းဝင် ကျောက်စာတစ်ခုကား သျှင်ဒိသာ ပါမောက္ခ ကျောက်စာဖြစ်၏။ ယင်းကို မြစေတီကျောက်စာ ရေးထိုးပြီး၍ အနှစ်နှစ်ရာနီးပါးကြာမှ ပုဂံမြို့ မင်္ဂလာစေတီတော်အနီး၌ ရေးထိုး၏။ ထိုကျောက်စာသည် စာပေအရေးအသားအတွက်သာ ထင်ရှားသည် မဟုတ်၊ ထိုခေတ်က ပြည်တွင်းရေး အနှောင့်အယှက်များရှိပုံ၊ မြန်မာရဟန်းတော်များ တိုင်းပြည်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆောင်ရွက်ကြ ပုံတို့ကို မှတ်တမ်း တင်ထား သော ကျောက်စာ ဖြစ်၏။ ပုဂံ ကျောက်စာခေတ် စာပေအရေးအသားများ၌ လင်္ကာထက် စကားပြေ အရေးအသားက ပိုများကြောင်း တွေ့ရ၏။ ဤသို့ လင်္ကာကိုမရေးဘဲ စကားပြေကိုသာ ရေးခြင်းမှာ လင်္ကာ မရေးတတ်၍ကား မဟုတ်တန်ရာ။ ရေးတတ်သူများ ရှိပေ မည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ပရိမ္မ ထီးလှိုင်ရှင်ဘုရား ကျောက်စာ၌ ကာရန်ကို ယူ၍ ရေးသားသော စာကြောင်းကို တွေ့ရ၏။ 'ဥဿလမည်တန်လိုင်ပြည်ကိုဝ် နည်နည်ညက်ညက် ဖျက်ချေပြီရုယ်' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နားတောင်းတပ် ဘုရားကျောက်စာ၌ 'အမျိုဝ်ခုနစ်ဆက် ညက်ညက်ပြုန်တီ ပျက်စီစေသော' ဟူ၍လည်းကောင်း တွေ့ရှိရ၏။ ကဗျာလင်္ကာတို့ကို ကျောက်စာများတွင် သီးခြား ရေးထိုးထားခြင်း မရှိသည် မှန်သော်လည်း 'သိုးကလေ။ ပုပ္ပါးနတ်တောင်၊ အခေါင်မြင့်ဖျား၊ စုံတောပြား၌' အစချီသော လင်္ကာသည်လည်းကောင်း၊ အနန္တသူရိယ အမတ်၏ 'သူတည်းတစ်ယောက်' အမျက်ဖြေ လင်္ကာသည် လည်းကောင်း၊ ကျစွာမင်းလက်ထက်တွင် ပေးဟန်တူသော မြကန်သာ လင်္ကာသည် လည်းကောင်း ထင်ရှားလျက်ရှိ၏။ ပုဂံကျောက်စာခေတ်ကား အဆင့် အတန်း မနိမ့်လှချေ။ စိတ်၏နုရင့် ဖြစ်ခြင်းသဘော၊ ထီးနန်းသုံးနှင့် အရပ်သုံး၊ ဘာသာရေးနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် သိမ်မွေ့သည့် အသုံးနှုန်း ရေးဟန်များကို ပေါ်လွင်အောင် ရေးသားနေခဲ့ကြပြီဖြစ်သည်။ ကျောက်စာအရေးအသားများ ရှိခဲ့သောကြောင့်သာ ကျွန်ုပ်တို့ ယခုခေတ်မြန်မာစာ အရေး အသားသည် တည်တံ့ခိုင်မြဲခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ လက်ရှိကာလ၌ ၎င်းတန်ဖိုးကြီးမားသည့် အရေးအသား ရေးဟန်တို့ကို တစ်ခေတ်မူ၍ သုတေသနပြုကာ မြန်မာစာပေကို ယခင်မြင့်မားခဲ့သည့် ကာလများကဲ့သို့ ထွန်းကားတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန် အထူးပင်လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။ တစ်ခေတ်မှ တစ်ခေတ်သို့ တစ်ဆင့်ထက် တစ်ဆင့် တိုးတက်အောင် ပြုပြင်ကြရသည်မှာ ဓမ္မတာပေတည်း။ ==ပင်းယခေတ်စာပေ== သက္ကရာဇ် ၆၆ဝ ပြည့်နှစ်လောက်မှစ၍ ပုဂံပြည်ကြီး၌ ပြည်တွင်းရေး အရှုပ်အထွေးများ တဖြည်းဖြည်း ပေါ်ပေါက်လာလေရာ နောက်ဆုံး၌ ပုဂံပြည်ကြီး တိမ်းယိမ်းကာ ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့သည် မြင်စိုင်း၊ ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်း၊ ဤသုံးမြို့၌ ထီးနန်း စိုက်ထူကြလေသည်။ ယင်းသို့ ပုဂံပြည်ကြီးပျက်စီးသည်မှ အင်းဝခေတ်ကြီး မထွန်းကားမီ ကာလကို [[ပင်းယခေတ်]]ဟု စာပေသမိုင်းတွင်သတ်မှတ်ကြ၏။ အချိန်ကာလအားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၆ဝ ကျော်မျှဖြစ်၏။ ပင်းယခေတ် စာပေအဆင့်အတန်းသည် ပုဂံခေတ် အဆင့်အတန်းထက် တိုးတက်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပုဂံခေတ်တွင် မတွေ့ရသော စာမျိုးများကို ဤပင်းယခေတ်တွင် တွေ့ရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပင်းယခေတ်၌ပေါ်သော ဆန်းသစ်သည့် စာပေများမှာ တျာဖွဲ့များ၊ [[ကာချင်း]]များနှင့် ရတုများဖြစ်၏။ ထိုသို့ ကာရန်အစပ်အဟပ်နှင့် ဆွဲငင်ရွတ်ဆိုရသော စာမျိုးကို တွေ့ရခြင်းဖြင့် ဂီတဘက်၌ လိုက်စားလာကြောင်း ထင်ရှားလေသည်။ ကာချင်းမှာ ကာ ကရာတွင် သီဆိုရသော သီချင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကာ ကသည် ဆိုသည်မှာ ဗန်းခုံးငယ်ကဲ့သို့ ခပ်ဝိုင်းဝိုင်း ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသောကာကို မြှောက်ထောင် ပင့်တင် ကခြင်းတစ်မျိုးဖြစ်၏။ ကရာတွင် အတူကသူတို့က သစ်သားဓား၊ သစ်သားလှံတို့ဖြင့် ထိုးခုတ်သည်ကို မထိမခိုက်ရအောင် ကာကွယ်၍ ကရသော အက ဖြစ်ရကား စစ်ရေးစစ်ရာ လေ့ကျင့်မှု တရပ်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ဤကာကမှုသည် အလွန်နှစ်သက်ပျော်ရွှင်ဖွယ် ကောင်းသော လေ့လာမှုဖြစ်၍ သက္ကရာဇ် ၆၇၄ ခုနှစ်တွင် ပင်းယ၌ နန်းတက်သော သီဟသူမင်း ခေတ်က ဝတ်ပုံစားပုံ အပြုအမူ အနေအထားတို့ကို 'ခါးပတ်တော်မှာ ရွှေချည်စုံ၊ မှိုင်းလုံး ရွှေဝတ်လုံ၊ မလုံသာချမ်းဧ' အစရှိသဖြင့် ကာချင်းတွင် ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားသည်ကို တွေ့ရသည်။ မြင်စိုင်း ငါးစီးရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ကာချင်းများကို ရေးသားခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။ ကာချင်းအပြင် သက္ကရာဇ် ၇ဝဝ ကျော်လောက်တွင် '[[ရတု]]'ဟူသည် လေးလုံးစပ်အဖွဲကို [[စတုရင်္ဂဗလအမတ်|စတုရင်္ဂဗလ]] အမတ်ကြီး ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရ၏။ အမတ်ကြီး၏ ရတုသည် လောကအကြောင်းနှင့် မသက်ဆိုင် ဓမ္မကြောင်း သက်သက်ဖြစ်၍၊ မိမိ သိလိုသော မြတ်စွာဘုရား တရားတော်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမေးပုစ္ဆာများကို [[ဆူးတွင်းပစ်ဆရာတော်|ဆူးတွင်းပစ်]] ဆရာတော်ထံ ရေးဆက် မေးမြန်းခြင်းဖြစ်၏။ 'ရွှေဘဝါးတော်အောက်၊ ကျွန်ုပ်၏ လျှေက်ဖြင့်၊ မလျှောက်ဝံ့ဝံ့၊ လျှောက်ဝံ့ဝံ့တည့်၊ ကြောက်ရွံ့လျက်ပင်၊ စက်ရွှေစင်ကို၊ ထိပ်ပြင်ပန်းနှယ်၊ ဆင်စံပယ်လျက်၊ နိကာယ်လုံးစုံ၊ ကျမ်းသုံးပုံဝယ်' အစချီကာ ရတုသုံးပိုဒ်စလုံးတွင် နက်နဲလှသော [[အဘိဓမ္မာ တရား​တော်|အဘိဓမ္မာတရား]]ဆိုင်ရာ ပါဠိပါဌ်သားများကို ခက်ရာခက်ဆစ် စကားလုံးများဖြင့် ရေးသား မေးမြန်းခြင်းကို ထောက်က ပင်းယခေတ် မြန်မာစာပေသည် ပုဂံခေတ် မြန်မာစာပေထက် အဆင့်အတန်း တိုးတက်မြင့်မားလာကြောင်း သိရ၏။ ဤသို့ဖြင့် ပင်းယခေတ်တွင် တျာချင်း၊ ကာချင်း၊ ရတု စသော စာပေ အဖွဲ့အနွဲ့မျိုး ထွန်းကားသည့်ပြင် ကျောက်စာ အရေးအသားများလည်း မတိမ်ကောသေးချေ။ သက္ကရာဇ် ၇ဝ၂ ခုနှစ် ဥဇနာမင်း လက်ထက်တွင် ဂူတည်၍ မြေလှူကြောင်းကို ကျောက်ထက်အက္ခရာ တင်ထားခဲ့၏။ တစ်ဖန် ၇၂၁ ခုနှစ် ကျော်စွာငယ် လက်ထက်တွင် ဘုရား ကျောင်းများကို တည်ထားဆောက်လုပ်၍ လယ်မြေများ လှူကြောင်း ကျောက်စာ ရေးထိုးခဲ့လေသည်။ ပင်းယခေတ် ကျောက်စာများသည် ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများကဲ့သို့ စေတီပုထိုးများ၌ မြေလှူကြောင်း၊ ကျေးကျွန်လှူကြောင်း စသည်တို့မှာ အကြောင်းအရာအားဖြင့် တူညီနေသော်လည်း ဝါကျအထားအသို ကောင်းခြင်း၊ နာမဝိသေသနပုဒ်များ ဆင့်ကဲ သုံးထားခြင်းတို့မှာ ပုဂံခေတ်ထက် များစွာ တိုးတက်သည်ကို တွေ့ရပေသည်။ လင်္ကာဟူသော အရေးအသားသည်လည်း ဤပင်းယ ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်ကောင်း ပေါ်ပေါက်ပေလိမ့်မည်။ ရတု လောက် ခက်ခဲသော စာမျိုးကို ဖွဲ့ဆိုနိုင်ပါလျှင် လင်္ကာကိုဖွဲ့ခဲ့မည်မှာ ယုံမှားဖွယ်ရာ မရှိချေ။ သို့သော် ထိုခေတ် ထိုအချိန်က မြန်မာစာကို အရေးတယူ ဂရုတစိုက် သိမ်းဆည်းမှုနည်းပါးသောကြောင့် လင်္ကာအရေးအသား စာတမ်းမှတ်စုဟောင်းများ ရှာဖွေမရ ဖြစ်ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းရ၏။ ခေတ်တစ်ခုလုံးကို ခြုံကြည့်ပါက တိုတောင်းလှစွာသော အချိန်အတွင်း မြန်မာစာပေ အရေးအသားသည် ပုဂံခေတ်ကထက် များစွာ တိုးတက်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ==အင်းဝခေတ် စာပေ== ပင်းယခေတ် လွန်မြောက်ပြီးနောက် သက္ကရာဇ် ၇၂၆ ခုနှစ်တွင် [[သတိုးမင်းဖျား]]သည် အင်းဝရွှေနန်းတော်ကို တည်ထောင်မူလေသည်။ ထိုသို့ တည်ထောင်သည့် အချိန်မှစ၍ အင်းဝပြည်ကြီးပျက်သည့်အချိန် သက္ကရာဇ် ၉ဝဝ ခန့်အတွင်းကို အင်းဝခေတ်ဟု စာပေလောကတွင် သတ်မှတ်ထား၏။ ထိုအင်းဝခေတ် ရဟန်းပညာရှိ လူပညာရှိပါဝင်သော စာဆိုပညာရှင်များသည် ပျို့၊ လင်္ကာ၊ ဧချင်း၊ မော်ကွန်း၊ ရတု၊ မေတ္တာစာ တို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြ၏။ မြန်မာစာပေ စည်ပင် ပြန့်ပွားရန်အတွက် ပုဂံခေတ်က ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်း တို့ကို ခုတ်ထွင်ခဲ့၍ ပင်းယခေတ်၌ လမ်းကြောင်းထွင်ခဲ့ရာတွင် အင်းဝခေတ်၌ သဲဖြူခင်း ရာဇမတ်ကာသော အခြေသို့ မြန်မာစာပေ၏ အဆင့်အတန်းသည် ရောက်ခဲ့လေပြီ။ ဤသို့ တိုးတက်ခဲ့ရသည်မှာ အင်းဝခေတ် ရဟန်းစာဆိုများ၏ ကျေးဇူးနှင့် မကင်းခဲ့ချေ။ ရဟန်းစာဆိုများသည် ဘုရားဟော ဇာတ်နိပါတ်များကိုမှီ၍ ပျို့အများအပြား ရေးသားခဲ့ကြ၏။ ထိုကြောင့် အင်းဝခေတ်ကို ပျို့ခေတ်ဟု နှောင်းလူတို့ အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ ရဟန်းတော်များသည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ၏ အသက်သွေးခဲ ဖြစ်သော ပါဠိကျမ်းဂန် ဒေသနာတော်များကို အချိန်ရှိသရွှေ့ မွေ့လျော်စွာ ဆည်းပူးလေ့လာခဲ့၍ မိမိတို့ သိရှိသမျှသော တရားအဆီအနှစ်တို့ကို အမျိုးလေးပါးတို့ လွယ်ကူစွာ သိစိမ့်သောငှာ ပျို့အစောင်စောင်ကို ရေးသားစီကုံးခြင်းဖြင့် ပေးဝေဖြန့်ချိခဲ့၏။ ထိုခေတ်က ပေါ်ထွန်း ခဲ့သော ပျို့ကဗျာ များသည် စာပေအဆင့်အတန်းတွင် ပထမတန်းစာများအဖြစ် ယခုတိုင်တည်ရှိနေကား နှောင်းပညာရှင်တို့သည် ထိုခေတ်က စာပေ အဆင့်အတန်းကို ကျော်လွန်၍ ရေးသားစီကုံးခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ကြချေ။ ဤသို့ဖြင့် စာပေလောကတွင် အင်ဝခေတ်၏ ပျို့စာပေသည် အထူးပင် ဖူးပွင့်ဝေစာခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုခေတ်က စာပေသည် စံတင်လောက်အောင် ထူးခြားကောင်းမွန်ခဲ့ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ မြန်မာဘုရင်မင်းမြတ်တို့ ကိုယ်တော်တိုင်ကပင် စာဆိုများကို အားပေးချီးမြှောက်ခြင်း၊ ဉာဏ်ရည်ချင်း ယှဉ်ပြိုင်သာအောင် အခြေအနေကို ဖန်တီးပေးခြင်း၊ နန်းတွင်း အမျိုးသမီးစာဆိုများ ထွန်းကားလာအောင် အခွင့်အရေးပေးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ သက္ကရာဇ် ၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် [[တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်|တောင်တွင်းကြီးမြို့]]၌ ထူးခြားစွာ ပေါ်ပေါက်လာသော တဘောင်အရ 'ပေလေးပင်၊ ရှင်လေးပါး' အပါအဝင် ရှင်ဥတ္တမကျော်နှင့် ရှင်မဟာသီလဝံသ တို့သည် အင်းဝခေတ်၏ ရဟန်းစာဆိုများတွင် ထိပ်သီးစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကျော် နှစ်ပါးအပြင် ဒုတိယမင်းခေါင်လက်ထက်တော်၌ စာဆိုကျော် [[မဟာရဋ္ဌသာရ၊ သျှင်|ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] ဆရာတော်လည်း ရှိပေသေး၏။ ရှင်မဟာသီလဝံသနှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာ စာဆိုကျော် နှစ်ပါးသည် နေပြည်တော် ရွှေနန်းထက်၌ အပြိုင်စာဆိုသူများ ဖြစ်ကြ၏။ ဘုရင်မင်းမြတ် ကိုယ်တော်တိုင်ကပင် ချီးမြှောက်တော် မူရကား ထိုရဟန်း စာဆိုကျော်နှစ်ပါး၏ ပြုစုပျိုးထောင်မှုကြောင့် မြန်မာ စာပေသည် သိသိသာသာ တိုးတက် ကြီးပွားလာလေသည်။ ပါရမီ တော်ခန်းပျို့၊ ဆုတောင်းခန်းပျို့၊ စတုဓမ္မသာရ ကိုးခန်းပျို့၊ သံဝရပျို့တို့သည် ထိုစာဆိုကျော်ကြီးများ၏ မှတ်ကျောက်ခံ လက်ရာများပေတည်း။ ထိုစာဆိုကြော်ကြီးများအပြင် ဂါထာခြောက်ဆယ်စာဆိုအရှင် ရှင်အုံးညို၊ လောကသာရ ဆုံးမစာ ပျို့စာဆို အရှင် ကန်တော်မင်ကျောင်း ဆရာတော်၊ ဘုံခန်း၊ ငရဲခန်း၊ မဃစိုးခန်း ပျို့စာဆိုရှင် ရှင်အဂ္ဂသမာဓိစသော ကျေးဇူးရှင် စာဆိုကျော် များလည်း ရှိသေး၏။ ( အုံးညို၊ ရှင်။) ( ကန်တော်မင်းကျောင်း ဆရာတော်။) ( အဂ္ဂသမာဓိ၊ရှင်-။) ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ်တို့နှင့် ခေတ်ပြိုင် ပေါ်ထွက်လာသော လူပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ ရှင်သူရဲနှင့် ရှင်ထွေးညိုတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုစာဆိုရှင်တို့၏ ကဗျာ အဖွဲ့အနွဲ့များသည် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အဆင့်အတန်းကို မမှီမကမ်း နိုင်သော်ငြားလည်း၊ လူပုဂ္ဂိုလ် ထဲမှ ရှေးဦးစွာ အားပေးပြုစုသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ပြုသောကြောင့် နှောင်းခေတ် များတွင် ထိုသူတို့ကဲ့သို့ စာပေလိုက်စား ပြုစုသူအများ ပေါ်ပေါက်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် မြန်မာစာပေသည် တရှိန်ထိုး စည်ပင်ပြန့်ပွားလာ၏။ ရဟန်း စာဆိုများ၊ လူစာဆိုများအပြင် နန်းတွင်းအမျိုးသမီး စာဆိုများလည်း ထွန်းကားခဲ့၏။ စာဆိုမိဖြူနှင့် စာဆိုမိညိုတို့သည် ကိုယ်ရည်သွေးရတုများကို ရေးကာ မြန်မာစာပေလောကကို မြှင့်တင်ခဲ့ကြ၏။ အင်းဝခေတ်ကို ပျို့ခေတ်ဟု ခေါ်ကြသည့် နည်းတူ မော်ကွန်းအများ ထွန်းကားသောခေတ်ဖြစ်သောကြောင့်လည်း မော်ကွန်းတံခွန်စိုက်ခေတ်ဟု မှတ်တမ်း တင်ထိုက်လေသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ စီကုံးခဲ့သော ပုံတောင်နိုင်မော်ကွန်း၊ မိတ္ထီလာကန်တော်ဘွဲ့မော်ကွန်း၊ တန်းတားဦးတည် မင်္ဂလာစေတီ မော်ကွန်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ ရှင်မဟာသီလဝံသ ပြုစုခဲ့သော သျှိသျှားကန်တော်ဘွဲ့ မော်ကွန်း၊ ရွှေနန်းတည်မော်ကွန်း၊ တန်တားဦးတည်း မင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်းတိုသည်လည်းကောင်း အင်းဝခေတ်တွင် တံခွန်စိုက် မော်ကွန်းကြီးများ ဖြစ်လေသည်။ ပျို့နှင့် မော်ကွန်းအပြင် တောလားရတု၊ မောင်ဘွဲ့ မယ်ဘွဲ့ ရတု။ ဧချင်းစသော အဖွဲ့အနွဲ့များလည်း ထင်ရှား ပေါ်ထွက်ခဲ့သေး၏။ သို့ဖြင့် အင်းဝခေတ်သည် စာပေတွင် ပြောင်မြောက်သော ရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ် လူပုဂ္ဂိုလ်တို့ ထွန်းကား၍ ပထမတန်းစား စာကြီး ပေကြီးများ ထွန်းကားသောခေတ်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဘုရင့် ရင်သွေးတော်များကို ပုခက်တင် မင်္ဂလာရင်ရာ၌ ဘုရင်၏ ဘုန်းတော်ကို ချီးကျူးဖွဲ့ဆို၍ အေးဆေး သိမ်မွေ့စွာ သီကျူးရသည့် ဧချင်းဟူသော ကဗျာတစ်မျိုးလည်း ထိုခေတ်တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သည် ရခိုင်အမတ် အဒူမင်းညို၏ ရခိုင်မင်းသမီး ဧချင်းနှင့် ရှင်သူရဲ၏ သခင်ထွေး ဧချင်းတို့သည် ဧချင်းစု၏ ရှေ့ပြေး သာဓကများ ဖြစ်သည်။ ထိုမှတစ်ပါး ရှင်မဟာ သီလဝံသ၏ ပါရာယနဝတ္ထု၊ ရာဇဝင်ကျော်နှင့် သူ့တပည့် ရှင်က္ကုန္ဒဂုတ္တ၏ နဝရတ် ပျို့တို့လည်း ထွန်းကားခဲ့ ပေသည်။"ဆုတောင်းခန်းပျို့"၊ "ပါရမီတော်ခန်းပျို့"၊ "တောင်တွင်းရွှေပြည်ရတု"တို့မှာ လည်းထင်ရှားသည်။ "ဆုတောင်ခန်းပျို့"မှာ ဒီပင်္ကရာဘုရားထံမှောက်တွင် သုမေဓာရသေ့ဘဝတွင် ဘုရားဆုတောင်းသော အကြောင်းဖြစ်သည်။ ပါရမီတော်ခန်းပျို့မှာ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားအလောင်း လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းတိုင်တိုင် ပါရမီဖြည့်ဆည်းခဲ့ရပုံများကို ရေးဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်သည်။ "တောင်တွင်းရွှေပြည်ရတု" မှာ ကိုယ့်မြို့၊ ကိုယ့်ရွာ၊ ကိုယ့်ဇာတိချစ်စိတ်ကို ဖြစ်စေသောရတုဖြစ်သည်။ ==တောင်ငူခေတ် စာပေ== ရတုနှင့် ဧချင်း တံခွန်စိုက်ခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်သော တောင်ငူခေတ်သည် သက္ကရာဇ် ၈၅ဝ မှ ၉၅ဝ အထိ အနှစ် ၁ဝဝ နီးပါးခန့် အဓွန့်ရှည်လေသည်။ ထိုခေတ် တစ်လျှောက် လုံး၌ တိုင်းပြည် ငြိမ်သက်ပိပြား သည်ဟူ၍ မရှိ၊ မကြာခဏ စစ်ရေးမက်ရေးများ ဖြစ်ပွားနေခဲ့ရာ တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် အဘယ်မှာလျှင် ရဲစိတ် ရဲမာန် ရဲသွေးများ မတက်ကြွဘဲ နေနိုင်တော့အံ့နည်း။ တိုင်းပြည်ကို ချစ်သောစိတ်၊ ဘုရင်ကို မြတ်နိုးသောစိတ်တို့သည် ထိုခေတ် ထိုအခါက လူတို့၏ စိတ်တွင်မည်မျှ ကိန်းအောင်းနေသည်ကို သူတို့ ထားရစ်ခဲ့သော စာပေများက သက်သေထူလျက် ရှိပေသည်။ ထို့ကြောင့် အယူ ဝါဒရေးကို အရေးပေးဖွဲ့ဆိုခဲ့သော ပျို့နှင့် မော်ကွန်းကဗျာ ခေတ်သည် မှေးမှိန်ခဲ့၍ ဇာတိမာန် တက်ကြွစေမည့် ဧချင်းများ အစဉ်တစိုက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်၏။ ဧချင်းစာဆိုများသည် ဧချင်းဘွဲ့ခံ မင်းသားငယ် မင်းသမီးငယ် တို့ကို ဇာတိမာန် တဖွားဖွား တက်ကြွစေပြီလျှင် မိမိတို့ တိုင်းပြည်ကို ချစ်စေရန် လည်းကောင်း၊ အမျိုးကို ခင်စေရန် လည်းကောင်း အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေ၏။ ထို့ကြောင့် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီး၍ အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်ရသော်လည်း တောင်ငူဘက်မှ ဇာတိသွေးကို ဝံ့ဝံ့စာစားပြကာ တောင်ငူခေတ်ကို နှစ်ပေါင်း တစ်ရာခန့် တာရှည်အောင် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆဖွယ်ရာဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်၌ တိုင်းပြည်အေးချမ်းသာယာသောကြောင့် ဘုရားတရားနှင့် ပျော်မွေ့နိုင်ကြသဖြင့် တစ်ကြောင်း၊ စာဆို တို့သည်လည်း အထူးသဖြင့် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်သည်ကတစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် ဓမ္မကြောင်းနွယ်သော ပျို့ကဗျာ လင်္ကာ မော်ကွန်းများ ပေါ်ထွန်းပြီးလျှင် တရားနှင့် မမွေ့နိုင်ဘဲ ဓားနှင့် တွေ့နေ့သော တောင်ငူခေတ်၌ကား ဧချင်းတည်းဟူသော ဇာတိမာန် လှုံ့ဆော်ပေးသော စာများသာအလျောက် ဘာသာ ပေါ်ပေါက်လာရပေသည်။ အခါအားလျော်စွာ ထွန်းကား လာရသော စာမျိုးဖြစ်သဖြင့်လည်း များစွာ အကျိုးထူးပေးစွမ်း နိုင်ပေသည်။ မြန်မာဘုရင်များ ဘုန်းမီး တန်ဆောင်း တောက်ပြောင်စဉ်အခါက တန်ခိုးတေဇာတော် မည်မျှ ထွန်းတောက်ခဲ့သည်များကို ယခုခေတ်လူများ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ ကျန်ခဲ့သည်မှာ ထိုဧချင်းစာဆိုများ၏ ကျေးဇူးပင်ဖြစ်၏။ မင်းတရားရွှေထီး; ဧချင်း၊ မင်းတရား မယ်တော်ဧချင်း၊ ယိုးဒယားမိဖုရား၊ ဧချင်း၊ မင်းရဲနရာ ဧချင်း၊ မင်းရဲဒိဗ္ဗဧချင်းစသော ဧချင်းကြီးများသည် တောင်ငူခေတ်၏ မှတ်ကျောက်ခံ ဧချင်းကြီးများ ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ငူခေတ်စာပေ၏ အထူးမှတ်သားဖွယ် ထူးခြာချက် တစ်ခုကား ထိုခေတ်စာဆိုတို့သည် မိမိတို့၏ ဧချင်းများတွင် တောင်ငူမြို့ဘွဲ့ကို များစွာ ချီးကျူး၍ ဖွဲ့နွဲ့ကြသည်ကိုတွေ့ရ၏။ မြို့ဘွဲ့များတွင်လည်း မြို့တော်၏ သာယာပုံ၊ ခမ်းနားပုံ၊ ဆဲ့နှစ်ရာသီပွဲတော်များ ကျင်းပပုံတို့ကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်မှာ တောင်ငူခေတ် စာပေ၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုပင် ဖြစ်၏။ ဧချင်း အဖွဲ့အနွဲ့သာ မကသေး၊ ရတုအရေးအသား သည်လည်း တောင်ငူခေတ်က အထူးထွန်းကားလေသည်။ တောင်ငူခေတ်ပေါ် ရတုများကို ဖတ်ရလျှင် ရတုတံခွန်စိုက် တောင်ငူဘုရင် နတ်သျှင်နောင် မင်းနှင့်တကွ သူ့ရှေ့ပြေး နောက်လိုက်စာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များကို မဖော်ပြဘဲ မနေနိုင်ချေ။ နဝဒေးကြီး၏ မတုပနိုင်သော ဘုရားတိုင်ရတုများ၊ နတ်သျှင် ကိုယ်တော်၏ စံတင်လောက်သည့် မောင်ဘွဲ့မယ်ဘွဲ့ ရတုများ၊ စစ်ချီရတုများနှင့် ရှင်သံခို၏ အလွမ်းဖွဲ့ ရတုများသည် တောင်ငူခေတ် စာပေကို အမွှမ်းတင် တန်ဆာဆင်ကြ၏။ စာဖွဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များသည် လူငယ်လတ်များ ဖြစ်သဖြင့် တကြောင်း၊ နန်းတွင်း ကြီးပြင်းရသူများ ဖြစ်သည်ကတ ကြောင်းတို့ကြောင် ့သုံးနှုန်းထားသည့် စကားလုံးများမှာ မဟာဆန်၏။ နုစရာရှိလျှင် လဲဝါတမျှနုနိုင်၍ ယဉ်စရာရှိလျှင် မဒီခင်တမျှ ယဉ်နိုင်ကြပေသည်။ ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ ဗီဇသတ္တိကပင် ပါရမီထူးလာသူများ ဖြစ်သည့်အပေါ်တွင ်နတ်သျှင်နောင် ကဲ့သို့သော အချစ်စိတ် ထက်သန်သည့် မင်းသားအဖို့ဆိုလျှင် ရတုစာပေမျိုးဖွဲ့ရန် အလွန်အဆင်ပြေလျက် ရှိပေ၏။ ဘုရားတိုင်၊ စစ်ချီ၊ မယ်ဘွဲ့ မောင်ဘွဲ့ ရတုများ၌ နတ်သျှင်နောင်၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်း အသုံးအနှုန်း စကားလုံး တို့မှာ သူ၏အတွင်းဎ္0x046တ္တ မေတ္တာဓာတ်က လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ပေါ်ထွက်လာရခြင်းဖြစ်၍ အခြားရတုဆရာများကဲ့သို့ လွမ်းယောင်ဆွေးယောင် ချစ်ယောင် ကြိုက်ယောင် အယောင်ဆောင်သော စကားလုံးများ မဟုတ်ချေ။ နတ်သျှင်နောင်၏ စာသားများမှာ အူထဲအသဲထဲ နှလုံးထဲမှ လှိုက်လှဲစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသဖြင့် အောင့်အည်းသည်းခံခြင်းငှာ မတတ်နိုင်မှုကြောင့် အဎ္0x046တ္တရင်တွင်းမှ ဗဟိဒ္ဓနှုတ်ပြင်ပသို့ တရွေ့ရွေ့ တိုးဝှေ့ထွက်ဆင်း လာရသော စကားလုံးများဖြစ်၏။ ထိုစကားလုံးတို့ဖြင့် အစွမ်းကုန် ဖွဲ့နွဲ့ထားလေရာ နတ်သျှင်နောင်၏ အဖွဲ့အနွဲ့များမှာ သူမတူအောင် ကောင်းမွန် ခန့်ညားလေတော့သည်။ ပင်တိုင်စံ ဓာတုကလျာကလည်း စာအနုကဗျာ ဖွဲ့လောက်အောင် ယမင်းအလှ ဖြစ်နေပြန်၊ နတ်သျှင်နောင်ကလည်း ကြင်ပိုင်ရန် ဗျာထုကြွယ်နေရသူ ဖြစ်ပြန်၊ ဤသို့ နှစ်ဦးနှစ်ဝ အကြောင်းကံက ရတုကောင်း ရတုမှန် စာစောင်တစ်ဖွဲ့ဖြစ်အောင် ဖန်တီးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား တောင်ငူခေတ်၏ စာပေသည် မြေတောင် မြေ|ာက်ပေးခြင်း ခံရသည်နှင့် များစွာတူနေတော့၏။ တောင်ငူခေတ်တွင် နတ်သျှင်နောင်၏ အချစ်ရတု အလွမ်းရတုများသာ ခေတ်စားသည် မဟုတ်၊ နဝဒေးကြီး၏ ဘုရားတိုင် စစ်ချီရတုများလည်း ခေတ်မှီပထမတန်းစား အဖွဲ့အနွဲ့မှာ ဘုရားတိုင် ရတုများတွင် ဘုရား၏ သမိုင်းကို ထည့်သွင်း ဖွဲ့နွဲ့လေ့ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဤသို့မဖွဲ့စဘူး ထူးကဲသည့် စိတ်ကူးတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော တောင်ငူခေတ် ရတုများကြောင့် ထိုခေတ်သည် ရတုခေတ်ဟုပင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရလေသည်။ နတ်သျှင်နောင်၊ နဝဒေး၊ ရှင်သူရဲတို့အပြင် အခြားကျော်ကြားသော စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်များမှာ မင်းတရားရွှေxD; ဧချင်းစာဆို လှော်ကား ၃ဝဝဝ မှူး၊ ဆံထုံးထုံးနည်း ၅၅ မျိုးအကြောင်း အန်ချင်းစာဆို ရဝေရှင်ထွေး၊ မင်းရဲနေရာ ဧချင်းစာဆို မင်းဇေယျရန္တမိတ်၊ ဗညားဒလ၊ မဟာပညာကျော် စသော ပုဂ္ဂိုလ်များပင် ဖြစ်ကြ လေသည်။ ==ညောင်ရမ်းခေတ်== သက္ကရာဇ် ၈၈၈ ခုနှစ်တွင် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးခဲ့ ရသဖြင့် အင်းဝခေတ် စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်ကျော် ထေရ်အရှင်များနှင့် တကွ မှူးမတ်ပြည်သူတို့ပါ ပြေးမိပြေးရာ ခိုမိခိုရာ ပြေးခိုနေ ကြရ၏။ ထိုအခါမှစ၍ မြန်မာစာပေသည် တိမ်မြုပ် လုလု ဖြစ်နေလေသည်။ တစ်ဖန် သက္ကရာဇ် ၉၅၉ ခုနှစ်လောက် ရောက်သောအခါ လူမျိုးနှင့် စာပေကို မြှင့်တင်ကယ်မမည့် ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီးသည် အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်နေသော မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို စုရုံးသိမ်းဆည်း၍ အင်းဝပြည်ကြီးကို အသစ်တစ်ဖန် ထပ်မံဖန်ဆင်းတော်မူပြန်၏။ ထိုသို့ ညောင်ရမ်း မင်းတရားကြီး ပြန်လည်တည်ထောင်သော ဒုတိယ အင်းဝခေတ် ကြီးကို ညောင်းရမ်းမင်းတရားကြီး၏ အဆက်အနွယ်များသာ ဆက်ခံစိုးစံကြသောကြောင့် ညောင်ရမ်းခေတ်ဟု ခေါ်တွင် လေသည်။ စာဆိုလောကကြီနှင့်တကွ တိုင်းပြည်ကြီးပါ အစစအရာရာ ပြန်လည်ထူထောင်နေရသောအချိန် ဖြစ်သော ကြောင့် မြန်မာစာပေသည် အစို့အညှောက် စိမ်းဖတ်ဖတ်နှင့်သာ ထွက်ပြူလာနိုင်၏။ အခက်အခဲပေါင်း အမျိုးစုံကြားမှ စာပေအစို့အညှောက် ကလေး မထွက်ဝံ့ဝံ့ ထွက်ဝံ့ဝံ့နှင့် ဇွတ်ရုန်းကန်လျှက် ထွက်လာရသော ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေသည် စကားပြေ ထွန်းကားသောခေတ် ဖြစ်လာလေသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေကို လေ့လာလျှင် အင်းဝခေတ်က ကဲ့သို့ ရဟန်းစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်အများ ပြန်လည်ထွန်းကားလာ သည်ကို တွေ့ရ၏။ အင်းဝခေတ်အတွင်း သာသနာတော်ကြီး ထိန်ဝါလင်းစဉ် မထေရ်ရှင်များ၏ ဉာဏ်ရောင်ကလည်း ရှိန်ဝါ ကွန့်မြူးခဲ့၏။ သို့သော် တောင်ငူခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ စစ်ရေး ရှုပ်ထွေးလွန်းသဖြင့် ရဟန်းတော်များ အသာဆိတ်ဆိတ် နေခဲ့၍ စစ်သားဆာဆို လူပုဂ္ဂိုလ်များ တစ်ခေတ်ထကြ၏။ သို့ဖြင့် ညောင်ရမ်းခေတ်သို့ တစ်ဖန်ပြန်သော် ရဟန်းစာဆိုများ ထွန်းကားပြန်လေသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ' ပေလေးပင် ရှင်လေးပါး ' ပေါ်ပေါက်သကဲ့သို့ မြန်မာစာပေသမိုင်း တစ်လျှောက်တွင် ညောင်ရမ်းခေတ်တွင်လည်း ကျော်ကြီးလေးဆူ ရှိခဲ့လေသည်။ ကျော်ကြီးလေးဆူတို့ကား- # ပုဂံ သဒ္ဒနီတိ ဆရာတော် ရှင်အဂ္ဂဝံသ # စစ်ကိုင်း ရှင်အရိယဝံသ ဆရာတော် # အင်းဝ ရှင်ဝရာဘိသဃသ္မနာထ ဆရာတော် # တောင်ဖီလာ ဆရာတော် ရှင်မုနိန္ဒဃောသ တို့ဖြစ်လေသည်။ ထိုကျော်ကြီးလေးဆူတွင် ပါဝင်သော ဝရာဘိသဃသ္မနာထ ဆရာတော်သည် ပါဠိသသသ္မကရိုက်ကျမ်းများတွင် နှံ့စပ်၍ မ တလုံးကျေသော ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်ဟု ထင်ရှားလင့်ကစား ကျမ်းများစွာ မပြုစုခဲ့ချေ။ အသီတိနိပါတ်တော်လာ မဟာသုတသော မဇာတ်ကိုသာ အိမ်ဖွဲ့၍ မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထုကျမ်းကို ရေးသားခဲ့၏။ ထိုကျမ်းသည် အစီအစဉ် အလွန်ကျ၍ ခမ်းနားလှသဖြင့် စကားပြောကျမ်းများတွင် ပထမတန်းစား ကျမ်းကြီးဖြစ်ရာ ဆရာတော်၏ ဉာဏ်ကို ဤကျမ်းတစ်စောင်ဖြင့်ပင် သိဒ္ဓိတင် အကဲခတ်နိုင်လေသည်။ တောင်ဖီလာ ဆရာတော်ကား ဝေဿန္တရာပျို့ဟောင်း၊ ယသဝဎ္0x046နကျမ်း စသည်တို့ကိုရေးသားတော်မူ၏။ မနုသာရ ဓမ္မသတ်ကို မနုရာဇာ အမတ်နှင့် ညှိနှိုင်းပြင်ဆင်တော်မူသည်။ ထိုခေတ်က စာပေ အရေးအသားကို လေ့လာသော် ဝါကျရှည် ကြီးများ အသုံးပြုသည်ကို တွေ့ရ၏။ သို့သော် စကားမှာ ရှင်းလင်းပြတ်သည်း၍ အဓိပ္ပာယ် ရှင်းလင်းပြတ်သားသည်။ ရှေးကျသော အသုံးအနှုန်းများကို ပယ်၍ ခေတ်သုံးစကား များကိုသာ သုံးသဖြင့် နားလည်လွယ်လေသည်။ ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ်များအပြင် ရှင်ကရဝိက၊ ဦးကုလား၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ စသော စာဆိုများသည် ဤညောင်ရမ်း ခေတ်တွင် ကျော်ကြားသည့် စာဆိုတော်များ ဖြစ်၏။ ဦးကုလား ရေးသားသော မဟာရာဇဝင်ကြီးသည် ယနေ့တိုင် ရာဇဝင် ဆရာတို့ လက်မလွှတ်နိုင်သော ကျမ်းကြီးဖြစ်၍ ပဒေသရာဇာ၏ ပျို့များ၊ တျာချင်းများ၊ ပြဇာတ်များသည်လည်း မတိမ်ကော နိုင်သည့် စာပေတို့ဖြစ်သည်။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေအဆင့်အတန်းသည် အင်းဝခေတ်ကို မမီဟု ဆိုရပေမည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ထွန်းကားခဲ့သော ပျို့ အရေးအသားသည် တောင်ငူခေတ်တွင် အတန်ပင် တိမ်ငုပ်သွား သော်လည်း ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် အနည်းငယ်ပြန်၍ ရေးကြ သည်ကို တွေ့ရ၏။ သို့ရာတွင် အင်းဝခေတ်က အရေး အသားကို မမီချေ။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ထူးခြားသော စာပေမှာ စကားပြေ၊ ပြဇာတ်၊ လူတားကဗျာများနှင့် အမေးတော်ပုံကျမ်း၊ တျာချင်းတို့ဖြစ်၏။ ဤစာပေမျိုးသည် လင်္ကာရတုတို့လောက် ကျော်ကြားခြင်းမရှိချေ။ စာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များသည် တိုင်းရေးပြည်ရေး၊ ရှုပ်ထွေးမှု ကြောင့် စိတ်မအေးနိုင်ဘဲ စာဖွဲ့လိုစိတ် ကုန်နေရာ အားသစ်ကာ ကြိုးကြိုးစားစား စာပေအားပေးသည့် သဘောဖြင့် ရေးလိုက် ရသဖြင့် ဤမျှအဆင့်အတန်းသာ ရောက်ခြင်းဖြစ်၏။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေကို ပြန်လည်ပျိုးထောင်သူတို့ထဲတွင် ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို အထူးချီးကျူးထိုက်၏။ ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းခေတ်၏ အခက်အခဲမျိုးစုံကို ကျော်ကာနင်းကာ တပ်ပျက်ဗိုလ်သဖွယ် စာဆို ခေတ်ပျက်ကြီး ကို တည်ဆောက်ခဲ့ရလေသည်။ ပျို့မြောက်မြားစွာကိုလည်း ရေးသားခဲ့၏။ အခြားသူများ မရေးသားခဲ့သော ပြဇာတ် မျိုးကိုလည်း ပြုစုရေးသားခဲ့၏။ သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခံ၊ နတ်သံ၊ ဇာတ်ချင်းတို့ဖြင့်လည်း ဂီတကဗျာကို အားပေး ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ အင်းဝစာဆို လောကကြီးကို ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုများက မဆုတ်မနစ်သော ဇွဲသတ္တိဖြင့် အသစ်တစ်ဖန် အသက်သွင်းလာခဲ့ရာမှ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ် ဟံသာဝတီ ရောက် မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ညောင်ရမ်းစာပေခေတ် သည် ပျက်စီးရပြန်လေ၏။ သို့ရာတွင် အင်းဝစာပေခေတ်ကြီး ပျက်စီးစဉ်ကကဲ့သို့ ဆယ်မရနိုင်လောက်အောင် မပျက်စီးလှ သဖြင့် နောက်တစ်ဖန် ပြန်လည်ထူထောင်သည့် ကုန်းဘောင် ခေတ်စာပေကို ဤညောင်ရမ်းခေတ် စာပေသည် လွန်စွာ အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေခဲ့လေသည်။ ==ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း== သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် ညောင်ရမ်းဆက်၏ အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးတိမ်းယိမ်း သွားပြီးနောက် မကြာမီပင် မုဆိုးဘိုရွာမှ ဦးအောင်ဇေယျသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဟူသော ဘွဲ့ကိုခံယူကာ ရတနာသိင်္ဃကုန်းဘောင်ရွှေမြို့တော်၌ ကြငှန်းသစ် ဖွင့်တော်မူလေသည်။ ထိုသက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်မှစ၍ ငစဉ့်ကူးမင်း နတ်ရွာစံတော်မူသော သက္ကရာဇ် ၁၁၄၃ ခုနှစ်အထိ အချိန်ကာလကို ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းဟု ပိုင်းခြားနိုင်ပေသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ပြန်လည်ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ရသော မြန်မာစာပေ ပင်မကြီးသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ ပွင့်သီးဝေဆာ ခက်လက်ဖြာ၍ တင့်တယ်လာသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ဤအခြေသို့ ရောက်လာအောင် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်များကို အမြဲတစေ နှိုးဆော်ချီးမြှင့် မြှောက်စားခဲ့၏။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ပေါ်ပေါက်ထွန်းကားကြသည့် စာဆိုတော်များတွင် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်နည်းပါး၍ လူပုဂ္ဂိုလ်က များလေသည်။ ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် တစ်ပါးနှစ်ပါးလောက်သာ ထွန်းကား၍ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပြုစုသော စာပေများသည်လည်း အထူးတလည် မှတ်တမ်းတင်ရလောက်အောင် ကောင်းမွန်သည်ဟု မဆိုနိုင်ချေ။ အတုလဆရာတော်သည် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ပေါ်ထွန်းသော စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်သည် မုဆိုးဘိုရွာက မြင်းရည်တက်အဖွဲ့ဝင် လူရည်ချွန် ခြောက်ကျိပ်ရှစ်ယောက် တို့၏ စွမ်းရည်သတ္တိကို ဥဒါန်းတွင်ရစ်အောင် ရဲတင်းဟူသော ကဗျာအဖွဲ့တစ်မျိုးကို တီထွင်ဖွဲ့ဆိုခဲ့၏။ ထိုရဲတင်းအဖွဲ့သည် ဝီရရသနှင့် ပြည့်စုံသော်လည်း ပျို့၊ မော်ကွန်း၊ ဧချင်း၊ အဖွဲ့ကဲ့သို့ လေးနက်ခမ်းနားခြင်း မရှိချေ။ လောကုတ္တရာအကြောင်းနှင့်လည်း မဆိုင်ချေ။ သို့ဖြင့် မြန်မာစာပေလောကတွင် အထူးတလည် မှတ်တမ်းတင်ရလောက်အောင် ကောင်းသည်ဟုမဆိုနိုင်။ ထို့ကြောင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ရဟန်းပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ပါးနှစ်ပါး ပေါ်လာ ငြားလည်း အင်းဝခေတ် ရဟန်းစာဆိုများလောက် မထူးချွန် ကြချေ။ လူစာဆိုများသာ ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ မနုဝဏ္ဏနာ ဓမ္မသတ်ကျမ်းကို စီရင်သော ဝဏ္ဏဓမ္မကျော်ထင်နှင့် ငစဉ့်ကူးမင်း ရွှေနားတော်သွင်း ဧချင်းဆရာ ဦးဖျော်တို့သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ထင်ရှားသော လူပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြ၏။ အခြားထင်ရှားသော စာဆိုများမှာ စိန္တကျော်သူ ဦးဩ၊ လက်ဝဲနော်ရထာ ဦးမြတ်သာနေ၊ လက်ဝဲသုန္ဒရ ဦးမြတ်စံ၊ ရွှေတောင်နန္ဒသူ၊ ရွှေတောင်နန္ဒမိတ်၊ အတွင်းဝန် ဦးညိုနှင့် အမျိုးသမီး နန်းတွင်းစာဆို ငစဉ့်ကူးမင်း၏ မိဖုရားကြီး ရှင်မင်း တို့ ဖြစ်ကြ၏။ သက္ကရာဇ် ၁၁၃၈ ခုနှစ်၌ နန်းတက်သော ငစဉ့်ကူးမင်း ကိုယ်တော်တိုင်ပင် တေးထပ်များကို စပ်ဆိုခဲ့သည် ဟုဆိုလေသည်။ စိန္တကျော်သူ ဦးဩစီရင်သော ကဝိလက္ခဏာ သတ်ပုံသစ်မှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ စာပေမှတ်ကျောက်သဖွယ် အလွန် အဖိုးတန်လှလေသည်။ ထိုသတ်ပုံကျမ်းကို ယခုတိုင် စာပေလိုက်စားသူတိုင်း လက်မလွှတ်နိုင်ကြချေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော စာပေများမှာ အရေးအသား ပျို့အဖွဲ့အနွဲ့များလည်း ပြန်လည် အသက် ဝင်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုပျို့များကို ခြုံကြည့်သော် ပထမအင်းဝခေတ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ပျို့များ၏ အဆင့်အတန်းကို မမီဘဲ ဒုတိယတန်းစား လောက်သာ ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ စိန္တကျော်သူဦးဩ ရေးသားဖွဲ့ဆိုသော ဩဝါဒထူးပျို့သည် အင်းဝခေတ် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ရေးသားသော လောကသာရပျို့တို့ကို မမီချေ။ လက်ဝဲသုန္ဒရ ဦးမြတ်စံ၊ တွင်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူတို့ ရေးသားသော ပျို့တို့သည်လည်း ပျို့အရေးအသားတွင် တံခွန်စိုက်သော အင်းဝခေတ်က ပျို့များကို မမီချေ။ ဧချင်း အဖွဲ့အနွဲ့တွင်ကား ဧချင်းအရေးအသား ခေတ်စားခဲ့သော တောင်ငူခေတ်၊ ညောင်ရမ်းခေတ် ဧချင်းတို့ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဧချင်းက အဆင့်အတန်းမြင့်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ပလိပ်ရွာစား ဦးဖျော်ဖွဲ့ဆိုသော ငစဉ့်ကူးမင်း ရွှေနားတော်သွင်းသည့် ရာဇဝင်ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ သတ်ပုံကျမ်း ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ ဤမျှလောက် ကောင်းမွန် ခမ်းနားသည် အထင်အရှားတွေ့မြင် မှတ်သားရသော ဧချင်းပေါင်း လေးဆယ်ကျော် ငါးဆယ်နီးပါး အနက်တွင် ဤငစဉ့်ကူးမင်းရွှေနားတော်သွင်းဟုလည်း ခေါ်သော ပလိပ်စား ဧချင်းသည် ပထမတန်းစားဧချင်းဖြစ်လေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်သော ထိုဧချင်းတစ်စောင်တည်းကိုပင် မည်သည့်ခေတ်ပေါ် ဧချင်းကမျှ မပြိုင်နိုင်အောင် ရှိလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဧချင်းကို ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ ထူးခြားသော မှတ်တိုင်ကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြလေသည်။ ထို့ပြင်တစ်ဝ ညောင်ရမ်းခေတ်က မျိုးစေ့ချရုံသာ ချခဲ့သော ရကန်အဖွဲ့အနွဲ့သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် အပင်ပေါက်အညှောက်ထွက်စ ပြုသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်က [[ရကန်]]အရေးအသား စသည်ဟု ခန့်မှန်းရသော်လည်း ရကန်ဟောင်းများကို အထင်အရှား မတွေ့သေးချေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်သာ ရွှေတောင်နန္ဒသူ ဖွဲ့ဆိုသော ငွေတောင်ရကန်ကို ပထမဆုံး အထင်အရှား နန္ဒသူပင် ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုရကန် နှစ်စောင်သည် ပထမတန်းစား ရကန်ကြီးများ မဟုတ်သော်ငြားလည်း သစ်ဆန်းသော အဖွဲ့အနွဲ့နှင့် ဟာသဉာဏ်ကွန့်မြူးထားသဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းတွင် တသီးတခြား မှတ်တမ်းတင်ထားလိုက်လှပေသည်။ တေးထပ်နှင့် လေးဆစ်တို့သည်လည်း ကုန်းဘောင် ခေတ်တွင်ပင် စတင်ပေါ်ပေါက်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုအဖွဲ့အဆိုမျိုးမှာ ညောင်ရမ်းခေတ်က အနည်းအကျဉ်းရေးသားခဲ့သည် ဆိုသော်လည်း မျိုးစေ့ချရုံလောက်သာ ဖြစ်ပေမည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းကျမှ အပွင့်ဝေဆာလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဤခေတ်၌ တေးထပ်နှင့် လေးဆစ်ကို ရေးသားခဲ့ သူမှာ မိဖုရားကြီး ရှင်မင်းဖြစ်လေသည်။ တိုင်းသစ်ပြည်သစ် တည်ထောင်ရာ၌ တရားအဆုံးအဖြတ် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများ လက်ဝယ်ထားရှိရမည်ဖြစ်ရာ ကုန်းဘောင် မင်းများ၏ လုံ့လဥဿဟကြောင့် ဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီးများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ရလေသည်။ ထိုဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီးများသည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မြန်မာ့အုပ်ချုပ်ပုံ စည်းမျဉ်းဥပဒေများကို ဖော်ပြသည့်အလျှောက် ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ အဖိုးတန် အမွေ စုကြီးများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ ထူးခြားစွာ ပေါ်ထွက်လာသော စာပေတစ်ရပ်ကား ရတနာ့ကြေးမုံ နန်းတွင်းဝတ္ထုကြီး ဖြစ် သည်။ အင်းဝခေတ်၌ ရှင်မဟာသီလဝံသ ရေးသားသော ပါရာယန ဝတ္ထုကဲ့သို့ ဓမ္မကြောင်းလည်း မနွှယ်၊ ဇာတ်သဘင် ကပြရန်လည်း မရည်ရွယ်၊ ဖတ်ရှုဖွယ်ရာ သက်သက်ရေးသားသော ဝတ္ထုဖြစ်သဖြင့် ဤဝတ္ထုမျိုးမှာ ထိုခေတ်ကမှ စတင်ပေါ်ပေါက်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ယခုကာလပေါ်ဝတ္ထုတို့၏ မျိုးစေ့ချရာ ခေတ်ဟူ၍ လည်း ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းကို ခေါ်ဆိုရပေမည်။ ယင်းသို့ တေးထပ်၊ ရကန်၊ သတ်ပုံကျမ်း၊ ဓမ္မသတ်ကျမ်း၊ ဝတ္ထုစသည်ဖြင့် ဆန်းသစ်သော အဖွဲ့အနွဲ့ အရေးအသားများ ပေါ်ပေါက်ထွန်းကားလာရခြင်းမှာ ဘုရင်မင်းမြတ်များ ကိုယ်တိုင်က စာပေကို လိုက်စား၍ ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ်များအားလည်း ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ အားပေးမှုကြောင့်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ==ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း== အမရပူရ မြို့တည်နန်းတည် ဘိုးတော်မင်းကြီး လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၄ ခုနှစ်မှ စ၍ သီပေါမင်းတရား ပါတော်မူ သည့် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ်အထိ အနှစ်တစ်ရာခန့် အချိန်ကာလကို ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းဟု ပိုင်းခြားသင့်ပေသည်။ ဤခေတ်ကာလမှာ အင်းဝခေတ်ကဲ့သို့ ပျို့သက်သက် ထွန်းကားသော ခေတ်လည်း မဟုတ်၊ တောင်ငူခေတ်ကဲ့သို့ ရတုတံခွန်စိုက်ခေတ်လည်း မဟုတ်၊ ပျို့ရတုနှင့်တကွ ဗေဒင်၊ ဆေးကျမ်း၊ ဘွဲ့၊ ကြိုး၊ ပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယား၊ ပြဇာတ်၊ တရားစာ စသည်တို့ဖြင့် ရောပြွမ်း ထွန်းကားသောခေတ် ဖြစ်လေရကား စာပေအသီးအပွင့်တို့ စွင့်စွင့်ကြွားကြွား ထင်ရှားစွာ သီးပွင့်ကြသော စာပေပဒေသာ ခေတ်ကြီးဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ စာပေပြုစုပျိုးထောင်ကြ ကုန်သော ရဟန်းပညာရှိ၊ လူပညာရှိတို့ကလည်း မိမိတို့၏ လက်စွမ်း ဉာဏ်စကို အထူးပြကြသဖြင့် ပထမတန်းစား ပျို့ကဗျာများဟု မဆိုနိုင်စေကာမူ အင်းဝခေတ် စာဆိုကျော် ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ကဗျာအဆင့်အတန်း နီးပါး ရောက်ရှိနေ သည်ကိုမူ လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာ ရှိပေသည်။ ဤခေတ်တွင် ယိုးဒယား၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီစသော နိုင်ငံခြားများနှင့် ပိုမိုရင်နှီး ဆက်ဆံ ခဲ့ရသဖြင့် မျက်စိပွင့်လင်းလာ၍ ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုများကို နည်းယူကာ တိုးတက်ကြံဆောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ယိုးဒယား နိုင်ငံနှင့် အဆက်အသွယ် ရှိခဲ့ခြင်းဖြင့် ယိုးဒယားသီချင်းများ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြန့်ပွားလာလေသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာစာပေ ပင်မကြီးတွင် အကိုင်းကို စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးအောင် မြဝတီဝန်ကြီး အစရှိသော ဂီတစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များက အထူး ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ကြ၏။ [[မြဝတီဝန်ကြီး ဦးစ]]သည် ယိုးဒယားသံဖြင့် ရှိသော တေးသွားများကိုလည်းကောင်း၊ ပသျှူးတေးသွား များကိုလည်းကောင်း မြန်မာမှု ပြုခဲ့လေသည်။ ထို့ပြင် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး သည် ယိုးဒယားနိုင်ငံသို့ စစ်ချီတက်၍ အောင်မြင်ခဲ့စဉ်က ယိုးဒယား ကခြေသည်များကို ခေါ်ဆောင်လာခဲ့၏။ ထိုမှရရှိသော ယိုးဒယား ဂီတမျိုးစေ့ကို ဥယျာဉ်မှူးကောင်း များဖြစ်သည့် မြဝတီဝန်ကြီး အစရှိသော ဂီတစာဆိုကြီးများက မလျှော့သော လုံ့လဖြင့် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြ၏။ ထိုကြောင့် ဂီတ သဘင်ဘက်တွင် မြန်မာများ ခေတ်သစ် ထူထောင်နိုင်ကြ ပေသည်။ ဂီတကဗျာ သီချင်းများသည် မြဝတီဝန်ကြီး ကဲ့သို့သော ကျွမ်းကျင်သည့် ဂီတဥယျာဉ်မှူးများ ညောင်ရမ်းခေတ်၌ မပေါ်ပေါက်ခဲ့သဖြင့် အသီးအပွင့် ကောင်းများဖြင့် မဝေဆာ နိုင်ခဲ့ချေ။ ဘိုးတော်ဘုရားနှင့် ဘကြီး တော်ဘုရားတို့ လက်ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသို့ ရောက်မှသာ ဂီတသီချင်းများ ထူးထူးခြားခြား သားနား ကောင်းမွန်လာလေသည်။ စာပဒေသာခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်သော ဤကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသည် ဂီတသဘင် ပညာသာ ထွန်းကား သည် မဟုတ်၊ မော်ကွန်းများ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့သည်လည်း များစွာထွန်းကားလေသည်။ ဝက်မစွတ်မြို့စား နဝဒေး တစ်ဦးတည်းကပင် မော်ကွန်း စောင်ရေ အများအပြား ရေသားပြုစုခဲ့လေသည်။ [[ကင်းဝန်မင်းကြီး]]၊ [[စလေဦးပုည]] စသော စာဆိုကျော်တို့ကလည်း မော်ကွန်းများကို ရေးသားကြလေသည်။ ဤကုန်းဘောင်ခေတ်၏ မော်ကွန်း အရေးအသားများသည် အင်းဝခေတ် အဖွဲ့အနွဲ့များ၏ အဆင့်အတန်းသို့ မရောက်တတ်သေး ဟုဆိုရစေကာမူ မနိမ့်ကျလှချေ။ ထို့ပြင် မှတ်တမ်းတင် မော်ကွန်း အရေအတွက်မှာ အခြားခေတ် များထက် သာလွန်လေသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်ကာလကို မော်ကွန်းခေတ်ကြီးဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဤခေတ်ကြီးသည် ရဟန်း ပညာရှိ၊ လူပညာရှိတို့ အသီးအသီး လက်စွမ်းပြရာ ခေတ်ကြီးလည်း ဖြစ်၏။ [[ရာမရကန်ဦးတိုး]]၊ [[ဝက်မစွတ်မြို့စား နဝဒေး]]၊ မြဝတီ ဝန်ကြီး ဦးစ၊ ပြဇာတ် ဆရာ [[ဦးကြင်ဥ]]၊ စလေ ဦးပုည၊ ကင်းဝန် မင်းကြီး၊ [[ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်]] စသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး များသည် လူပုဂ္ဂိုလ်များ ဘက်တွင် ဦးစီးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သကဲ့သို့ မောင်းထောင် သာသနာပိုင်၊ မင်းပူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ၊ မုံရွေးဆရာတော်၊ မန်လည် ဆရာတော်နှင့် လယ်တီဆရာတော် အစရှိသည်တို့လည်း ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုကျော်များ၏ ဦးစီးခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဆရာတော်ဘုရား ကြီးများ စီရင်ရေးသားခဲ့သော ဆုံးမစာ၊ မေတ္တာစာ၊ပျို့ လင်္ကာကျမ်းစာများသည် အမျိုးလေးပါးတို့ နည်းယူဖွယ် လိုက်နာဖွယ် ကောင်းလှသော စာအမြုတေများဖြစ်လေသည်။ မောင်းထောင် သာသနာပိုင် ဆရာတော်သည် ဂန္တရနှံ့စပ်သည်။ သက္ကတ သာဘာလည်း တတ်ကျွမ်း တော်မူသည်။ နဝဒီပ၊ သီဟဠဒီပအစရှိသော အရပ်များက ဆောင်ယူလာသည့် သဒ္ဒါကျမ်း၊ ဗျာကရိုဏ်းကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်း၊ အလင်္ကာကျမ်း၊ အဘိဓာ၌ကျမ်း၊ ဗေဒင်ကျမ်း၊ ဆေးကျမ်း အစရှိသည့် ကျမ်းပေါင်း ၁၁ မျိုး စောင်ရေ ၂၅၃ အနက် သာသနာပိုင် ဆရာတော်သည် ကျမ်းပေါင်း ၂၃ ကို အနက် မြန်မာပြန်သည်။ မင်းပူး ဆရာတော် ဦးဩဘာသကား လင်္ကာ စကားပြေ နှစ်ထွေ ရော၍ ရေးသားအပ်သော ဇာတ်တော်ကြီး များနှင့်ပင် ထူးချွန် ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ မုံရွေး ဆရာတော်ဘုရားကြီးက လည်း ထုံးဟောင်းသာဓကများနှင့် တကွ ၅၅ဝ ဇာတ်နိပါတ် တော်များမှ ကောက်နုတ်ချက် ထုံးတမ်း သက်သေများ၊ ရာဇဝင်မှ နည်းယူမှတ်သားလောက်သော သာဓကများကို ထည့်သွင်း၍ အမျိုး လေးပါးတို့အား ဆုံးမဩဝါဒပေးရန် 'ရာဇောဝါဒ' ခေါ်သော မုံရွေး မေတ္တာစာ တစ်စောင် ရေးခဲ့လေသည်။ ယင်းကား အလွန်နက်နဲသော ဆုံးမစာ မေတ္တာစာ ကြီးပင် ဖြစ်လေသည်။ မန်လည် ဆရာတော်ဘုရား ကြီးကလည်း မာဃဒေဝလင်္ကာသစ်ကြီး တစ်စောင်တည်းဖြင့် မဟာသုတကာရီ အမည်နှင့် လိုက်လျောအောင် လူတို့အား ဗဟု သုတပေး၍ ဆုံးမခဲ့လေသည်။ လယ်တီ ဆာရာတော် ဘုရားကြီးသည် သေရည်သေရက် မသောက်စားရန်၊ သတ္တဝါ များအပေါ် ည|ာတာ သနားရန်၊ အကုသိုလ်တို့ကို ရှောင်ကြဉ် ရန် မေတ္တာစာမြောက်မြားစွာရေး၍ ဩဝါဒပေးခဲ့သည်။ ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုကျော်တို့သည် ဂန္တရ ဗဟုသုတ၊ ဘာသန္တရ ဗဟုသုတ စသည်တို့ဖြင့် လွန်စွာပြည့်စုံတော်မူလှ သဖြင့် ဆရာတော် ဘုရားတို့ စီရင်ရေးသားခဲ့သော ကဗျာ လင်္ကာ ကျမ်းစာ စသည်တို့သည် လောကီ ကောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာအတွက် အဖိုးတန် စာအမြုတေကြီးများဟု ခေါ်ဆို ရပေမည်။ ထိုခေတ်တွင် အမျိုးအမီး စာဆိုတော် အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်သည်ကိုလည်း တွေ့ရလေသည်။ အနောက် နန်းမိဖုရား မမြကလေးနှင့် သမီးတော် လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင် တို့သည် အမျိုးသမီး စာဆိုများဘက်တွင် ပထမတန်းစား စာဆို များဖြစ်၍ ယောက်ျားစာဆိုများနှင့် ယင်ပေါင်တန်း လိုက်နိုင်ခဲ့ ကြ၏။ အမျိုးသမီးစာဆိုများ၏ အဖွဲ့အနွဲ့များသည် ယဉ်လှ နုလှ၏။ ဇာတိအားဖြင့် မိန်းမသားများ ဖြစ်ကြသည့် အပြင် နန်းတွင်းသူများလည်း ဖြစ်ကြသောကြောင့် အနု အယဉ်တွင် တုမယှဉ်နိုင်အောင် ကောင်းမွန်လှ၏။ ထိုမျှပင်မကသေး အမျိုးသား စာဆိုများ ဖွဲ့နွဲ့ခြင်းမရှိခဲ့သေးသော အဲ၊ အန်၊ ဘောလယ် စသော အဖွဲ့ဆန်းများကို အမျိုးသမီး စာဆိုများက စတင်တီထွင် ဖွဲ့နွဲ့ခဲ့သဖြင့် ပိုမို ချီးကျူး ထိုက်လှ၏။ နန်းတွင်းသူ စာဆိုများသည် အပျော်ဖတ်ရန် သက်သက် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးများကို လည်း ပြုစုခဲ့ကြ၏။ အနောက်နန်း မိဖုရားနှင့် သမီးတော် တို့သည် ဣန္ဒာဝံသ စသော နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးများကို တခမ်းတနား ဖတ်ရှု၍ မငြီးနိုင်အောင် ရေးသားနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ အမျိုးသမီးစာဆိုများဘက်မှ ဆန်းသစ်သော စာနုစာယဉ် မြောက်မြားစွာ ပေါ်ထွက်လာနိုင်သဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသည် အထူးတင့်တယ် ဂုဏ်ယူဖွယ်ကောင်းလှသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းတွင် နန်းတွင်း ဇာတ်တော် ကြီးများသာမက ရိုးရိုး ဇာတ်သဘင်များလည်း ထွန်းကား လာသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဤသို့ သဘင်ပွဲလမ်းများ ထွန်းကား ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသည် တေးဂီတ သီချင်းများထွန်းကားမှု အပေါ်၌ များစွာတည်နေ၏။ ကုန်းဘောင်ခေတ်မှာ ဂီတ သီချင်းများ အထွန်းကားဆုံးသော အချိန်ဖြစ်၍ ထိုဂီတကို မှီးကာ ဇာတ်ပွဲများ တပါတည်းပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ ရုပ်စုံ စင်တော်ကြီးများလည်း ထိုခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ စင်တင်၍ ကပြရန် ရုပ်သေး သဘင်များ၊ ဇာတ်ပွဲများ ပေါ်ပေါက်လာသည်နှင့်အတူ ပြဇာတ်အရေးအသားများ ထွန်းကား ခေတ်စားလာလေသည်။ ပြဇာတ်များမှာ ညဉ့်လုံး ပေါက် ကပြရန် ဖြစ်၍ ပြဇာတ်တိုကလေးများကို စတင် ရေးသားကြလေသည်။ ရှေးခေတ်များက အီနောင်၊ ရာမ စသော နန်းတွင်းပြဇာတ်ကြီးများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော်လည်း လွန်စွာ ရှည်လျား ငြီးငွေ့ဖွယ် ကောင်းသေားကြောင့် ဇာတ်ပွဲကပြ ခင်းကျင်းရန် မသင့်လျော်လှချေ။ ထိုကြောင့် တညဉ့်တွင်းနှင့် ဇာတ်ကွက် လည်၍ ဇာတ်ခန်းဆုံးသည်အထိ ကပြနိုင်ရန် ဒေဝကုမ္ဘန်၊ ပါပဟိန်း စသောဒဏ္ဍာရီ ပြဇာတ်တိုကလေးများကို ဦးကြင်ဥက တီထွင်ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုပြဇာတ်များမှာ ဆရာကြီးဦးကြင်ဥ၏ ထင်ရှားသော ပြဇာတ်များဖြစ်၏။ စလေဦးပုညကလည်း ဇာတ်နိပါတ် မဟာဝင်တို့ကို မှီး၍ ဝေဿန္တရာ၊ [[ရေသည်ပြဇာတ်|ရေသည်]]၊ [[ဝိဇယ ပြဇာတ်|ဝိဇယ]] စသော ပြဇာတ်များကို ညဉ့်လုံးပေါက် ကပြရန် ရေးသား ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ဖြစ်၍ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းကို ပြဇာတ်ခေတ်ဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း၌ မေတ္တာစာ အရေးအသား သည်လည်း တမူထူးခြားကာ မျာစွာခေတ်စား၍ လာလေ သည်။ ရှေးအခါက မေတ္တာစာများကို များသောအားဖြင့် ဘုရင်မင်းမြတ်တို့သို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသော်လည်း ကုန်းဘောင် ခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ မေတ္တာစာ အရေးအသားကို ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေတို့ အချင်းချင်း ကမ်းလှမ်းပေးပို့သော စာအဖြစ် အသုံးပြုလာကြလေသည်။ စလေ ဦးပုညသည် မေတ္တာစာရေးရာတွင် ခေါင်ကနာမည်ထွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ မုံရွေး ဆရာတော်၊ ကျည်းကန် ရှင်ကြီး၊ ရှင်ဥက္ကံသမာလာ၊ ကင်းဝန် မင်းကြီး၊ လယ်တီ ဆရာတော်တို့သည်လည်း မေတ္တာစာ အမြောက်အမြား ရေးသားခဲ့ကြ၏။ ယင်းသို့ ပင်ကိုဉာဏ် ထုတ်၍ ရေးသားသော ပျို့ကဗျာများသာ ထွန်းကားသည် မဟုတ်။ ပိဋကတ်တော်လာ ပါဠိကျမ်းဂန်များနှင့် သက္ကတ ဘာသာရေး ဗေဒင်ကျမ်း စသည်တို့ကို ဆရာတော်များက မြန်မာပြန်ဆို ရေးသားမှုမှ များစွာအားရဖွယ်ရာ ရှိလှလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းကို မြန်မာပြန် ခေတ်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုထိ်ုက် ပေသည်။ ယင်းသို့လျှင် လင်္ကာ၊ စကားပြေ စသော အဖွဲ့အမျိုးမျိုး တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စာပေပဒေသာ ကုန်းဘောင် ခေတ်ကြီးသည် ကျွမ်းကျင်သူ ပညာရှင် စာဆိုကျော်တို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကြောင့် မြန်မာ စာပေသမိုင်းတွင် ကြွားကြွားဝင့်ဝင့် လန်းလန်းတင့်လျက် တည်ရှိနိုင်ခဲ့လေသည်။ ==ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ပြီးခေတ်စာပေ== ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့(၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ရက်နေ့) တွင် မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းလုံး အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့တို့၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်မှ အစ၊ ၁၉၄၈ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရသည့်ကာလ အထိ စာပေကို "ကိုလိုနီခေတ်စာပေ"ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၈ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်တွင် "လွတ်လပ်ပြီးခေတ်စာပေ" ဟုလည်ကောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ဦးတွင် မြန်မာစာပေသည် ခေတ္တအရှိန်အဝါ ကျဆင်းခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ခေတ်ဟောင်းနှင့်ခေတ်သစ်ကို ကူးဆက်ပေးသော ပညာရှင်ကြီးများ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် မြန်မာစာပေသည် အသွင်သစ် အဆင်ဆန်းဖြင့် ဝေဆာ ရွှင်လန်းလာပြန်လေသည်။နှစ်ပေါင်း အစိတ်ကျော် သုံးဆယ်နီပါး အင်္ဂလိပ်စာသည် ရေပန်းစားလျက် မြန်မာစာသည် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ ခေါ် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်း|ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝ အသင်းကြီး]]ကဲ့သို့သောအသင်းများ ၊ လယ်တီဆရာတော်ကဲ့သို့‌‌သောမြန်မာစကားပြေများဖြင့် တရားစာများစတင်ရေးသားခဲ့သော ဆရာတော်၊ လူပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ခေတ်မှီပုံနှိပ်နည်းပညာများ၊ ပုံနှိပ်အရင်းရှင်စနစ် (print capitalism) များကြောင့် ပြန်လည် အသက်ဝင်လာ လေသည်။ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းကြီးကို [[:en:Young_Men's_Buddhist_Association|သီရိလင်္ကာမှ YMBA အသင်း]]ကို အတုယူကာ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ဦးဘဘေ၊ ဦးလှဖေ၊ ဦးမောင်ကြီး၊ ဦးလှအောင်၊ ဒေါက်တာ ဘရင် အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက ဦးစီး၍ တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။ ထိုအသင်းကြီးသည် ၁၉၁၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့ညတွင်တည်ထောင်ခဲ့သော သူရိယ သတင်းစာကို ကြွေးကြော်သံအဖြစ် ပြည်သူလူထု၏ ဟစ်တိုင်အဖြစ် အသုံးပြုလေသည်။ ယခင် ခေတ်ဟောင်း မြန်မာစာပေ အရေးအသားမှာ များသောအားဖြင့် ကဗျာ လင်္ကာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက် ရှိ၏။ စကားပြေ အရေးအသားကား အလွန်အားနည်း နေသည်ကို တွေရသည်။ တောတောင် ရေမြေ သဘာဝ အလှအပ တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မယ်ဖွဲ့ မောင်ဖွဲ့ အလွမ်းဖွဲ့ အရှိုက်ဖွဲ့တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဇာတ်နိပါတ်တော်များလာ ပျို့လင်္ကာတို့ကိုလည်းကောင်း၊ သာယာငြိမ့် ညောင်းစွာဖွဲ့ဆိုခဲ့ ကြသည်။ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ ခေတ် စာပေသမားမျာသည် အနု အယဉ် စာပေ များကို လက်လွှတ်လျက် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် တက်ကြွရေးတို့ကို အရေးပေးသော စာများကို သူရိယ သတင်းစာမှတစ်ဆင့် တိုင်းပြည်လူထုသို့ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့အထဲတွင် မစ္စတာမောင်မှိုင်း အမည်ခံ လွတ်လပ်ပြီး ခေတ်တွင် အလင်္ကာကျော်စွာ ဘွဲ့ရဆရာကြီး ဦးလွန်းသည် အထူး မှတ်တမ်းတင်ထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်ပေသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းအတွင်း နိုင်ငံရေးမဘက် ဘာသာရေးလှုပ်ရှားမှုကိုသာဆောင်ရွက်လိုသောဘက်နှင့် နိုင်ငံရေးနှင့် နှီးနှောဆောင်ရွက်လိုသောဘက်တို့ကွဲသည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံရေးနှင့်နှီးနှောဆောင်ရွက်လိုသောဘက်က GCBA (ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာအသင်းချုပ်) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းကာ ပညာရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကြီပွားရေး၊ စာရိတ္တ မြှင့်တင်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက် ကြလေသည်။ ထို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရတို့ အဓမ္မပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ရန်ကုန် ယူနီဗာစတီ အက်ဥပဒေကိုကန့်ကွက်သည့် အနေနှင့် ရန်ကုန်ကောလိပ်နှင့် ယုဒသန်ကောလိပ် ကျောင်းသားကြီးများသည် "ကျွန်ပညာရေး"ဟုဆိုကာ သပိတ်မှောက်ကြလေသည်။ ဤသပိတ်မှောက်မှုကြီးသည် မြန်မာပြည် ပညာရေးအဆင့်အတန်းနှင့် မြန်မာစာပေ အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့၏။ မြန်မာပြည်တဝန်းလုံးတွင် မြန်မာစာကို အားပေးသော အမျိုးသား ကျောင်းကြီးများ ပေါ်ပေါက်စေခဲ့သည်သာမက ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ်ကွက်တွင် အမျိုးသား ကောလိပ်ကြီးတစ်ခု တည်ထောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ YMBA နှင့် GCBA တို့အင်အားလျော့နည်းလာပြီးနောက် လွတ်လပ်လိုစိတ်ထက်သန်လာသော လူငယ်လူရွယ်များသည် သခင်ဘွဲ့ခံ၍ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကြီးကို တည်ထောင်ရာ ထိုအချိန်မှစ၍ မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်ရေး၊ စာပေမြှင့်တင်ရေးတို့စတင်၍ အင်အားကောင်းစွာ ထွန်းကာလာလေသည်။ စာပေ မြှင့်တင်ရေး၌ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံခြားစာပေမှ မြန်မာဘာသာပြန်ဆို ရေးသားမှုကို ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြ လေသည်။ မြန်မာပြန်ဆိုရေးသားခြင်းမှာ ယခုမှသာ ပေါ်ပေါက် လာသည်မဟုတ်၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း အစဦး လောက်ကပင် အင်ရှိ အားရှိ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်လေသည်။ ထိုစဉ်က အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများက စာပေကို မြန်မာပြန်ဆို ခြင်းဖြစ်သော်လည်း တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေတ်တွင်မူ ကမ္ဘာ့စာပေအများ ပါဝင်သော အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ မြန်မာ ပြန်ဆိုခြင်းဖြစ်၏။ အထူးသဖြင့် ဆိုရှယ်လစ်၊ ကွန်မြူနစ်ဝါဒဆိုင်ရာ လက်ဝဲစာပေများအထူးပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သခင်ဘသောင်း၊ သခင်သိန်းမောင် အစရှိသော တို့ဗမာ အစည်းအရုံးခေါင်းဆောင်များသည် မြန်မာပြန်ဆို ရေးသားမှု၌ ဦးတည်ခေါင်းဆောင်သော လူငယ် လူရွယ်များအဖြစ် မှတ်တမ်း တင်ရပေမည်။ ယင်းသို့ ကမ္ဘာ့စာပေများကို မြန်မာ ပြန်ဆိုခြင်းဖြင့် မြန်မာစာပေလောကကို တစ်ဘက်တစ်လမ်းမှ မြှင့်တင်ပေးနေ ကြသည်နည်းတူ ရှေးပညာရှိများ စီရင်ပြုစုခဲ့သော စာဟောင်း ပေဟောင်းများကို ရှာဖွေစုစောင် ဖြန့်ချိရန် ကြိုးစားလျက် ရှိသော အသင်းကြီးတစ်ခုကိုလည်း တွေ့ရ၏။ ထိုအသင်းကြီး မှာ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေး လုံးဝမဘက် ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံ ပညာရပ်များနှင့် စာပေတိုးတက်မှု သက်သက်ကိုသာ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် [[ဂျွန် ဆစ်ဒန်ဟမ် ဖာနီဗယ်|မစ္စတာဖာနီဗယ်]]၊ ဦးမေအောင် အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ တည်ထောင်ခဲ့သော [[မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း|မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း (Burma Research Society)]] ဖြစ်လေသည်။ စာပေနှင့် သက်ဆိုင်သော ဟောပြောပွဲများ၊ ဆွေးနွေးပွဲများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏။ ထိုသုတေသန အသင်းကြီး၏ ကျေးဇူးကြောင့် တိမ်မြုပ်လုဆဲဆဲ ဖြစ်နေသော ရှေးဟောင်း မြန်မာစာပေသည် တစ်ဖန် ဆန်းသစ်လာပေသည်။ ထိုအသင်းကြီးတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရာထူးအမျိုးမျိုး၌ ပါဝင် ဆောင်ရွက်လျက် မြန်မာစာပေ လောကကို ချီးမြှင့် ထူထောင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တစ်ဦးကား ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီးဟောင်း ပါမောက္ခ ဦးဖေမောင်တင်ဖြစ်ပေသည်။ မစ္စတာ ဖာနီဗယ်၏ အကြံပေးချက်အရ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်မြန်မာနိုင်ငံ ပညာပြန့်ပွားရေး အသင်းကြီးပေါ် ပေါက်လာ ပြန်သည်။ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် လစဉ်ထုတ်ဝေသော '[http://eresource.nlm.gov.mm/metadata/library/123?cid=730 ဂန္ဓလောက]' စာစောင်သည် ထိုအသင်း၏ကြွေးကြော်သံဖြစ်၏။ == [[ခေတ်စမ်းစာပေ]]လှုပ်ရှားမှု == ထိုစာစောင်တွင် နိုင်ငံရေး၊ ပညာရေး၊ ဘောဂဗေဒပညာနှင့် ခေတ်ဟောင်းစာပေ၊ ခေတ်သစ်စာပေများကို ရေးသားထုတ်ဝေ လိုက်ရာ မြန်မာစာပေလောကသည် အတန်ပင် တင့်ရွှန်း လာလေသည်။ အထူးသဖြင့် ခေတ်စမ်းကဗျာနှင့် ခေတ်စမ်း စာပေများကို ဤအသင်းကြီးက မွေးထုတ်ပေးလိုက်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ခေတ်စမ်း ကဗျာနှင့် ခေတ်စမ်း စာပေများတွင် ဦးဦးဖျားဖျား ပါဝင်ကြသူများမှာ [[သိပ္ပံမောင်ဝ]] (ဦးစိန်တင်)၊ [[တက္ကသိုလ် မောင်သန့်စင်]](ဦးအေးမောင်)၊ [[ဇော်ဂျီ (စာရေးဆရာ)|ဇော်ဂျီ]] (ဦးသိန်းဟန်)၊ [[မင်းသုဝဏ်]](ဦးဝန်)၊ [[ကုသ]](ဦးတိုးအောင်) စသူတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ခေတ်စမ်းကဗျာနှင့် စာပေကို စတင်မျိုးစေ့ချရသည်မှာ လွယ်ယောင်နှင့်ခက် တိမ်ယောင်နှင့်နက်လှ၏။ အချို့သော ပညာရှင်များက ခေတ်စမ်းသမားများကို မြန်မာစာပေ အဖျက်သမားများဟု အပြင်းအထန် ဝေဖန်ကြသော်လည်း ခေတ်စမ်းသမားတို့၏ မလျှော့သော လုံ့လကြောင့် ခေတ်စမ်း ကဗျာနှင့် စာပေမှာ နက်ကျယ်ရှိုင်းဝှမ်းလာပြီးလျှင် လူကြိုက်များလာလေသည်။ ထိုခေတ်စမ်း သမားများ၏ ကောင်းမှုကြောင့်လျှင်ပင် ယခုခေတ် မြန်မာစာသည် တည်တံ့ခိုင်မြဲလာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ဤသို့ သစ်ဆန်းပွင့်လန်းသော မြန်မာစာပေခေတ် တစ်ဖန်ထွန်းပေါ်လာအောင် အားပေးမြှင့်တင် အကြံပေးဆော်ဩသူ တို့တွင် [[ဂျွန် ဆစ်ဒန်ဟမ် ဖာနီဗယ်|မစ္စတာ ဖာနီဗယ်]]၊ [[တော်စိန်ခို|မစ္စတာ တော်စိန်ခို]]၊ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်|မစ္စတာ လုစ်]]၊ [[ဦးဖေမောင်တင်]] စသော စာပေပညာရှိကြီများလည်း ပါဝင်သည်။ မစ္စတာ ဖာနီဗယ်သည် အိန္ဒိယ ပဋိညာဉ်ခံ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်၍ မြန်မာလူငယ်များ အတွက် ပညာရေးထူထောင်ရန် အထူးကြိုးပမ်းသူဖြစ်၏။ မစ္စတာ တော်စိန်ခိုမှာ မြန်မာစာပေကို မြတ်နိုးသော တရုတ် အမျိုးသား တစ်ဦးဖြစ်လျက် သာသနာပိုင် ခန့်ထားရေးကိစ္စ၊ ပထမပြန် စာမေးပွဲ၌ သီလရှင်များ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခွင့်ပြုရန် ကိစ္စ၊ တက္ကသိုလ်၌ မြန်မာစာပေကို သီးခြားဘာသာရပ်တစ်ခု အနေဖြင့် သင်ကြားရန်၊ ကိစ္စ၊ ရှေးဟောင်းစာပေနှင့် သမိုင်းကို ဖော်ရေးကိစ္စတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်|မစ္စတာ လုစ်]]မှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကမ္ဘာ့အရှေ့အဖျား ရာဇဝင် ပါမောက္ခတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည့်ပြင် ရှေးဟောင်းမြန်မာ စာပေနှင့် ကျောက်စာများကို အထူးလေ့လာကာ မြန်မာ စာပေလောကကို ထိရောက်စွာ မြှင့်တင်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပေသည်။ ဤသို့ တစ်ဘက်မှ ရှေးဟောင်းမြန်မာစာပေများကို အမြတ်တနိုး ဆည်းပူးပြုစုနေစဉ် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင် သခင် လူငယ်များ ပျိုးထောင်ခဲ့သော စာပေလောကသည် အတန်ပင် သန်စွမ်း ကြီးထွားလာသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားခါနီးတွင် သခင်နု၊ ဗမာ့ခေတ် ဦးအုန်းခင်၊ မြန်မာ့အလင်း ဦးတင်စသော လူငယ်များ စုပေါင်းကာ နဂါးနီ စာအုပ် အသင်းကို တည်ထောင်ကြ၏။ ထိုအသင်းမှ မြန်မာပြန်ဆိုထုတ်ဝေသော အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးစာအုပ် စာတမ်းများကို မျိုးချစ်လူငယ်များသည် အားပါတရ ဖတ်ရှု လေ့လာကြ၏။ ထိုနဂါးနီ စာပေခေတ်တွင် မြန်မာပြန်ဆိုမှု၌ စကားသစ် စကား ဆန်းများ ကြွယ်ဝတိုးပွား လာလေသည်။ ယင်းသို့ မြန်မာစာပေအရေးအသားသည် ဆန်းသစ်စွာ အရှိန်ယူ၍ ကောင်းနေစဉ် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မီးကြီး ဟုန်းဟုန်း တောက်လာသောအခါ မြန်မာစာပေလောကသည် အတန်ငယ် ရပ်တန့်သွားသကဲ့သို့ ရှိနေလေသည်။ သို့ရာတွင် တစ်နိုင်ငံလုံး လွတ်လပ်ရေး စိတ်ဓာတ်များ လျှမ်းလျှမ်းတောက် ဖြစ်ပေါ် နေချိန် ဖြစ်ရကား နိုင်ငံရေးနှင့် တော်လှန်ရေးကို အားပေးသော စာပေများ ပေါ်ပေါက်လာရန် ဖန်တီးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်လာ လေသည်။ မြန်မာစာပေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စစ်အတွင်း မှတ်သားဖွယ်ကောင်းသော မှတ်တိုင် တစ်ခုသည်ကား ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၆ ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက် နေ့ကို အစိုးရနှင့် ပြည်သူတို့က ပထမဆုံးသောစာဆိုတော် နေ့ကြီးအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။ နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက်နေ့ကို [[စာဆိုတော်နေ့]]အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်မှာ ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်ကလည်း နတ်တော်လတွင် စာဆို ပညာရှိကြီးတို့အား ဆုလာဒ် ချီးမြေ|ာက်စမြဲ ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။ ထိုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း၏ လုံ့လ ပယောဂကြောင့် တစ်နှစ် တစ်ကြိမ် စာဆိုပညာရှိကြီးများအား ကန်တော့ပူဇော်သည့် စာဆိုတော်နေ့သည် တည်မြဲလျက် ရှိလေသည်။ == ကာလပေါ်ဝတ္ထု အရေးအသားများ == သီပေါ မင်းတရားကြီး ပါတော်မူပြီးသည့် နောက်တခေတ်တွင် ကာလပေါ်ဝတ္ထု အရေးအသားများ အထူးပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။ ခေတ်ဟောင်း မြန်မာစာပေ သမိုင်းကို လေ့လာလျှင် ဇာတ်နိပါတ်များကို မှီငြမ်းမပြုဘဲ စိတ်ကူးဉာဏ် သက်သက်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုမျိုးမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး၌ ပေါ်ပေါက်လာသော ရတနာ့ကြေးမုံ ဝတ္ထုကို အထီးတည်း တွေ့ရမည် ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၅ဝ ခန့်အတွင်း ကာလပေါ်ဝတ္ထု သဘောသက်ရောက်သော ဝတ္ထု အရေးအသားကို မတွေ့ရချေ။ ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ဦးဘိုးဇော် ပြန်ဆိုသော ရော်ဗင်ဆန် ကရူးဆိုးနှင့် ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ကောင့်အော့မွန်တီကရစ္စတို ဝတ္ထုကို မှီငြမ်းပြုသော ဂျိမ်းလှကျော်၏ မောင်ရင်မောင် မမယ်မ ဝတ္ထုတို့ ပေါ်ထွန်းခဲ့၏။ ထိုဝတ္ထုနှင့် မရှေး မနှောင်း၌ပင် ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းဝတ္ထု၊ မောင်တာနောဝတ္ထု၊ စိန်ကလေး ဝတ္ထု ဘီအေမောင်ဘသန်း ဝတ္ထု၊ စပယ်ပင်ဝတ္ထုနှင့် ရွှေပြည်စိုးဝတ္ထုစသည်တို့ ပေါ်ခဲ့၏။ ( မောင်ရင်မောင် မမယ်မ ဝတ္ထု မောင်မှိုင်းဝတ္ထု၊ ချဉ်ပေါင် ရွက်သည်။) ( မောင်တာနော ဝတ္ထု။) ( မြန်မာ ကာလပေါ် ဝတ္ထုများ။) ထိုနောက်မစ္စတာ မောင်မှိုင်း၏ မှာတော်ပုံဝတ္ထု၊ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ ရာဇဝင် ဝတ္ထုတော်ကြီးများ၊ ပီမိုးနင်း၏ ကာလပေါ် ဝတ္ထုများ ပေါ်လာလေသည်။ ထိုခေတ် အတွင်း၌ပင် မဂ္ဂဇင်းများ၊ ဂျာနယ်များ စသည်တို့ အဆက်မပြတ် ထွက်ပေါ်လာလေသည်။ ဝတ္ထုများ ထွန်းကားလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာပြန်ဆိုမှုသည် လည်း ခေတ်စားလာလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်၍ နဂါးနီအသင်းကြီး ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ပြန်လည်း ထူထောင်ရေး စီမံကိန်းအရ ဘာသာခြား စာပေ များကို မြန်မာဘာသာသို့လည်းကောင်း၊ မြန်မာ စာပေများကို နိုင်ငံခြား ဘာသာသို့လည်းကောင်း ပြန်ဆိုဖြန့်ချိရန်အတွက် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန် စာပေအသင်းကို တည်ထောင် လိုက်လေသည်။ ထိုအသင်းကြီးသည် မြန်မာ ပြန်ဆိုရေး သက်သက်ကိုသာ အားပေးသည် မဟုတ်ဘဲ၊ တစ်နှစ်အတွင်း ထွက် ပေါ်လာသော မြန်မာစာပေများကို အကောင်းဆုံး ကာလပေါ် ဝတ္ထုဆု၊ သုတပဒေသာဆု စသည်ဖြင့် စာပေဗိမာန်ဆုများ ချီးမြှင့်ကာ မြန်မာစာပေ အရေးအသားကို မြှင့်တင်ခဲ့လေသည်။ ထိုမှတစ်ပါးလည်း မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းကြီးကို လည်းကောင်း၊ လူထုသိပ္ပံကျမ်းကြီး များကိုလည်းကောင်း၊ စာစဉ်အမျိုးမျိုးကိုလည်းကောင်း ဖြန့်ချိ လျက်ရှိရာ မြန်မာဘာသာပြန် စာပေ အသင်းဟု ခေါ်တွင် ခဲ့သော စာပေဗိမာန်သည် စာပေရိပ်မြုံကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ဤသို့ဖြင့် မျိုးခြားခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခေတ် မြန်မာ စာပေကို ခြုံ၍ကြည့်လျှင် ရှေးခေတ်ဟောင်းများနှင့်မတူ၊ တမူ ထူးခြားစွာ ဆန်းသစ် ပေါ်ထွန်းနေသည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:မြန်မာစာပေ]] 421zripevyavg9dboqwnu97jhubp295 1061821 1061810 2026-11-06T04:03:17Z ~2026-59147-07 150450 1061821 wikitext text/x-wiki ==မြန်မာစာပေ== ===ပုဂံခေတ်စာပေ=== [[ဖိုင်:Myazedi-Inscription-Burmese.JPG|thumb|မြစေတီ ကျောက်စာ]] မြန်မာစာပေ၏ မူလအစကို [[ပုဂံခေတ်]]တွင်ထင်ထင်ရှားရှားတွေ့ရ၍ [[ကျောက်စာ]] အရေးအသား ထွန်းကားသည်ကို တွေ့ရ၏။ သိမ်မွေ့သည့် အမြင့်စာပေကို ကောင်းမွန်စွာ ရေးသားနိုင်နေပြီဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ပျူခေတ်တွေ့ ရှေးဟောင်းမြန်မာစာ အရေးအသားများကို ဆက်လက်ဖော်ထုတ်ဆဲ အနေအထားသာ တွေ့ရသည်။ ကျောက်စာကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မြန်မာစာပေပေါက်ဖွားစ အချိန်က အခြင်းအရာများကို သိနိုင်၏။ ကျောက်စာများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၈ဝဝ ကျော်ပုဂံကောင်းစားသည့် ခေတ်ကတည်းက ထွန်းကားခဲ့လေသည်။ ဘုရားကျောင်းကန် စေတီပုထိုး စသော ကောင်းမှုကုသိုလ်များပြုတိုင်း လှူဒါန်းခဲ့သည့် အကြောင်းအရာနှင့် သက်ဆိုင်သမျှကို ကျောက်စာများတွင် ရေးထိုးလေ့ ရှိကြ၏။ ထိုပုဂံခေတ် ကုသိုလ်ရှင်တို့သည် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုပြီးသောအခါ လှူသောပစ္စည်း အကြောင်းနှင့်တကွ အမျှဝေခြင်း၊ ဆုတောင်းခြင်း၊ ဖျက်ဆီးသူကို ကျိန်စာတိုက်ခြင်းတို့ကို ကျောက်တိုင်ကျောက်ပြားများပေါ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ တွေ့ရသမျှသော ပုဂံခေတ် ကျောက်စာများထဲတွင် ရှေးအကျဆုံးဟု ယူဆခန့်မှန်းရသော ကျောက်စာသည် မြစေတီ ကျောက်စာခေါ် ဂူပြောက်ကြီးဘုရား ကျောက်စာဖြစ်၍ အရေးအသား စကားအထားအသိုမှာ ပြေပြစ်ခြင်း မရှိလှချေ။ မကြာသေးမီက ပေါ်ပေါက်လာသော [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]]လည်း ရှိသည်။ ယင်းကျောက်စာကို လေ့လာခြင်းဖြင့် [[မြစေတီကျောက်စာ]]ထက်စောသည့် မြန်မာစာအရေးအသားကို တွေ့နိုင်သည်။ စာလုံးပေါင်းတို့မှာလည်း အဦးအဖျား ဖြစ်သည်နှင့်အညီ တသမတ်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကို မတွေ့ရချေ။ ကျောက်စာ တစ်ချပ်တည်း၌ပင် စာလုံးပေါင်းချင်းမတူ ကွဲပြားခြားနားသည်ကို တွေ့ရ၏။ ထိုအပြစ်များကို ဖယ်ရှားကြည့်လျှင် အဖိုးတန်သော အချက်များကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပေသည်။ မြစေတီကျောက်စာ၏ မျက်နှာလေးဘက်တွင် [[ပါဠိ]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]] ဟူသော ဘာသာလေးမျိုးနှင့် တစ်မျက်နှာစီ ကျောက်စာအသီးသီး ရေးထိုးခဲ့သည်ကို တွေ့ရ၏။ ထိုကြောင့် ပုဂံခေတ်တွင် မြန်မာစာပေသာမဟုတ်၊ ပါဠိ၊ မွန်၊ ပျူ စသော စာပေကြီးများ ထွန်းကားလျက် ရှိကြောင်းကို သက်သေအထောက်အထားကောင်း ရရှိလေသည်။ ဘာသာခြားစာပေနှင့် အယူဝါဒများသည် အကလေးအရွယ် မြန်မာစာပေ၌ မည်မျှ လွှမ်းမိုးနေသနည်းဟူမှု 'ၐြီ' (ရှရီ ဟုဖတ်ပါ) ဟူသော ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့၏ မင်္ဂလာစကား၊ နမော ဗုဒ္ဓါယ ဟူသော မြန်မာလူမျိုးတို့၏ မင်္ဂလာစကားတို့ဖြင့် နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ကာ ဆုမွန်ကောင်းတောင်း၍ ကျောက်စာကို အစချီ ရေးသားထားသည်ကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိနိုင်လေသည်။ ကျောက်စာရေးထိုးရာတွင် သာသနာရေးကိစ္စ ဖြစ်သည့်အလျောက် သာသနာနှစ်ကို အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရလေရာ သာသနာတော်ကို မည်မျှ လေးစားကြောင်း သိသာနိုင်၏။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်စာအများ တွေ့ရှိရသောကြောင့် နိုင်ငံသမိုင်းကို ရေးသားရာ၌ စိတ်ချ ယုံကြည် လောက်သော အထောက်အထား များစွာကို ရနိုင်ခဲ့လေသည်။ မြစေတီကျောက်စာတွင် ကျန်စစ်သားမင်း၏ နန်းတက် သက္ကရာဇ်နှင့် နတ်ရွာစံ သက္ကရာဇ်တို့ကို ဖော်ပြထားသဖြင့် အချို့ချို့သော ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများကို ပြုပြင်ယူနိုင်စွမ်းခဲ့၏။ မြစေတီကျောက်စာသည် မြန်မာ စာပေ၏ အစပျိုးစလက်ရာဖြင့်သဖြင့် ယင်းကျောက်စာ၏ အရေးအသားကို လေ့လာလျှင် မြန်မာစာပေ၏ မြေစမ်းခရမ်းပျိုးချိန်က အခြေအနေကို သိရှိနိုင်လေသည်။ စာအရေးအသား၌ ဝါကျတို အများကို သုံးကြ ၏။ လိုရင်းအဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်ရုံသာ ဖြစ်၍ စာလုံးပေါင်းနှင့် စကားအသုံးအနှုန်းမှာ မတိကျသေးချေ။ အခြား ဘာသာစာပေ များလည်း ထွန်းကားလျက်ရှိသောကြောင့် မြန်မာစာပေသည် တိုးတက်သင့်သလောက် မတိုးတက်ဘဲရှိခဲ့ရာ ပုဂံခေတ် ပညာ ရှင်များ၏ မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လ ဇွဲသတ္တိကြောင့် လေ့ကျင့်ဖန်များသဖြင့်သာ တစ်စထက်တစ်စ စည်ပင်ပြန့်ပွား လာလေ သည်။ ပုဂံခေတ် စာပေသမိုင်း၌ မဖော်ပြလျှင် မဖြစ်သည့် စာပေမှတ်တမ်းဝင် ကျောက်စာတစ်ခုကား သျှင်ဒိသာ ပါမောက္ခ ကျောက်စာဖြစ်၏။ ယင်းကို မြစေတီကျောက်စာ ရေးထိုးပြီး၍ အနှစ်နှစ်ရာနီးပါးကြာမှ ပုဂံမြို့ မင်္ဂလာစေတီတော်အနီး၌ ရေးထိုး၏။ ထိုကျောက်စာသည် စာပေအရေးအသားအတွက်သာ ထင်ရှားသည် မဟုတ်၊ ထိုခေတ်က ပြည်တွင်းရေး အနှောင့်အယှက်များရှိပုံ၊ မြန်မာရဟန်းတော်များ တိုင်းပြည်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆောင်ရွက်ကြ ပုံတို့ကို မှတ်တမ်း တင်ထား သော ကျောက်စာ ဖြစ်၏။ ပုဂံ ကျောက်စာခေတ် စာပေအရေးအသားများ၌ လင်္ကာထက် စကားပြေ အရေးအသားက ပိုများကြောင်း တွေ့ရ၏။ ဤသို့ လင်္ကာကိုမရေးဘဲ စကားပြေကိုသာ ရေးခြင်းမှာ လင်္ကာ မရေးတတ်၍ကား မဟုတ်တန်ရာ။ ရေးတတ်သူများ ရှိပေ မည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ပရိမ္မ ထီးလှိုင်ရှင်ဘုရား ကျောက်စာ၌ ကာရန်ကို ယူ၍ ရေးသားသော စာကြောင်းကို တွေ့ရ၏။ 'ဥဿလမည်တန်လိုင်ပြည်ကိုဝ် နည်နည်ညက်ညက် ဖျက်ချေပြီရုယ်' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နားတောင်းတပ် ဘုရားကျောက်စာ၌ 'အမျိုဝ်ခုနစ်ဆက် ညက်ညက်ပြုန်တီ ပျက်စီစေသော' ဟူ၍လည်းကောင်း တွေ့ရှိရ၏။ ကဗျာလင်္ကာတို့ကို ကျောက်စာများတွင် သီးခြား ရေးထိုးထားခြင်း မရှိသည် မှန်သော်လည်း 'သိုးကလေ။ ပုပ္ပါးနတ်တောင်၊ အခေါင်မြင့်ဖျား၊ စုံတောပြား၌' အစချီသော လင်္ကာသည်လည်းကောင်း၊ အနန္တသူရိယ အမတ်၏ 'သူတည်းတစ်ယောက်' အမျက်ဖြေ လင်္ကာသည် လည်းကောင်း၊ ကျစွာမင်းလက်ထက်တွင် ပေးဟန်တူသော မြကန်သာ လင်္ကာသည် လည်းကောင်း ထင်ရှားလျက်ရှိ၏။ ပုဂံကျောက်စာခေတ်ကား အဆင့် အတန်း မနိမ့်လှချေ။ စိတ်၏နုရင့် ဖြစ်ခြင်းသဘော၊ ထီးနန်းသုံးနှင့် အရပ်သုံး၊ ဘာသာရေးနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် သိမ်မွေ့သည့် အသုံးနှုန်း ရေးဟန်များကို ပေါ်လွင်အောင် ရေးသားနေခဲ့ကြပြီဖြစ်သည်။ ကျောက်စာအရေးအသားများ ရှိခဲ့သောကြောင့်သာ ကျွန်ုပ်တို့ ယခုခေတ်မြန်မာစာ အရေး အသားသည် တည်တံ့ခိုင်မြဲခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ လက်ရှိကာလ၌ ၎င်းတန်ဖိုးကြီးမားသည့် အရေးအသား ရေးဟန်တို့ကို တစ်ခေတ်မူ၍ သုတေသနပြုကာ မြန်မာစာပေကို ယခင်မြင့်မားခဲ့သည့် ကာလများကဲ့သို့ ထွန်းကားတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန် အထူးပင်လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။ တစ်ခေတ်မှ တစ်ခေတ်သို့ တစ်ဆင့်ထက် တစ်ဆင့် တိုးတက်အောင် ပြုပြင်ကြရသည်မှာ ဓမ္မတာပေတည်း။ ==ပင်းယခေတ်စာပေ== သက္ကရာဇ် ၆၆ဝ ပြည့်နှစ်လောက်မှစ၍ ပုဂံပြည်ကြီး၌ ပြည်တွင်းရေး အရှုပ်အထွေးများ တဖြည်းဖြည်း ပေါ်ပေါက်လာလေရာ နောက်ဆုံး၌ ပုဂံပြည်ကြီး တိမ်းယိမ်းကာ ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့သည် မြင်စိုင်း၊ ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်း၊ ဤသုံးမြို့၌ ထီးနန်း စိုက်ထူကြလေသည်။ ယင်းသို့ ပုဂံပြည်ကြီးပျက်စီးသည်မှ အင်းဝခေတ်ကြီး မထွန်းကားမီ ကာလကို [[ပင်းယခေတ်]]ဟု စာပေသမိုင်းတွင်သတ်မှတ်ကြ၏။ အချိန်ကာလအားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၆ဝ ကျော်မျှဖြစ်၏။ ပင်းယခေတ် စာပေအဆင့်အတန်းသည် ပုဂံခေတ် အဆင့်အတန်းထက် တိုးတက်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပုဂံခေတ်တွင် မတွေ့ရသော စာမျိုးများကို ဤပင်းယခေတ်တွင် တွေ့ရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပင်းယခေတ်၌ပေါ်သော ဆန်းသစ်သည့် စာပေများမှာ တျာဖွဲ့များ၊ [[ကာချင်း]]များနှင့် ရတုများဖြစ်၏။ ထိုသို့ ကာရန်အစပ်အဟပ်နှင့် ဆွဲငင်ရွတ်ဆိုရသော စာမျိုးကို တွေ့ရခြင်းဖြင့် ဂီတဘက်၌ လိုက်စားလာကြောင်း ထင်ရှားလေသည်။ ကာချင်းမှာ ကာ ကရာတွင် သီဆိုရသော သီချင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကာ ကသည် ဆိုသည်မှာ ဗန်းခုံးငယ်ကဲ့သို့ ခပ်ဝိုင်းဝိုင်း ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသောကာကို မြှောက်ထောင် ပင့်တင် ကခြင်းတစ်မျိုးဖြစ်၏။ ကရာတွင် အတူကသူတို့က သစ်သားဓား၊ သစ်သားလှံတို့ဖြင့် ထိုးခုတ်သည်ကို မထိမခိုက်ရအောင် ကာကွယ်၍ ကရသော အက ဖြစ်ရကား စစ်ရေးစစ်ရာ လေ့ကျင့်မှု တရပ်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ဤကာကမှုသည် အလွန်နှစ်သက်ပျော်ရွှင်ဖွယ် ကောင်းသော လေ့လာမှုဖြစ်၍ သက္ကရာဇ် ၆၇၄ ခုနှစ်တွင် ပင်းယ၌ နန်းတက်သော သီဟသူမင်း ခေတ်က ဝတ်ပုံစားပုံ အပြုအမူ အနေအထားတို့ကို 'ခါးပတ်တော်မှာ ရွှေချည်စုံ၊ မှိုင်းလုံး ရွှေဝတ်လုံ၊ မလုံသာချမ်းဧ' အစရှိသဖြင့် ကာချင်းတွင် ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားသည်ကို တွေ့ရသည်။ မြင်စိုင်း ငါးစီးရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ကာချင်းများကို ရေးသားခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။ ကာချင်းအပြင် သက္ကရာဇ် ၇ဝဝ ကျော်လောက်တွင် '[[ရတု]]'ဟူသည် လေးလုံးစပ်အဖွဲကို [[စတုရင်္ဂဗလအမတ်|စတုရင်္ဂဗလ]] အမတ်ကြီး ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရ၏။ အမတ်ကြီး၏ ရတုသည် လောကအကြောင်းနှင့် မသက်ဆိုင် ဓမ္မကြောင်း သက်သက်ဖြစ်၍၊ မိမိ သိလိုသော မြတ်စွာဘုရား တရားတော်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမေးပုစ္ဆာများကို [[ဆူးတွင်းပစ်ဆရာတော်|ဆူးတွင်းပစ်]] ဆရာတော်ထံ ရေးဆက် မေးမြန်းခြင်းဖြစ်၏။ 'ရွှေဘဝါးတော်အောက်၊ ကျွန်ုပ်၏ လျှေက်ဖြင့်၊ မလျှောက်ဝံ့ဝံ့၊ လျှောက်ဝံ့ဝံ့တည့်၊ ကြောက်ရွံ့လျက်ပင်၊ စက်ရွှေစင်ကို၊ ထိပ်ပြင်ပန်းနှယ်၊ ဆင်စံပယ်လျက်၊ နိကာယ်လုံးစုံ၊ ကျမ်းသုံးပုံဝယ်' အစချီကာ ရတုသုံးပိုဒ်စလုံးတွင် နက်နဲလှသော [[အဘိဓမ္မာ တရား​တော်|အဘိဓမ္မာတရား]]ဆိုင်ရာ ပါဠိပါဌ်သားများကို ခက်ရာခက်ဆစ် စကားလုံးများဖြင့် ရေးသား မေးမြန်းခြင်းကို ထောက်က ပင်းယခေတ် မြန်မာစာပေသည် ပုဂံခေတ် မြန်မာစာပေထက် အဆင့်အတန်း တိုးတက်မြင့်မားလာကြောင်း သိရ၏။ ဤသို့ဖြင့် ပင်းယခေတ်တွင် တျာချင်း၊ ကာချင်း၊ ရတု စသော စာပေ အဖွဲ့အနွဲ့မျိုး ထွန်းကားသည့်ပြင် ကျောက်စာ အရေးအသားများလည်း မတိမ်ကောသေးချေ။ သက္ကရာဇ် ၇ဝ၂ ခုနှစ် ဥဇနာမင်း လက်ထက်တွင် ဂူတည်၍ မြေလှူကြောင်းကို ကျောက်ထက်အက္ခရာ တင်ထားခဲ့၏။ တစ်ဖန် ၇၂၁ ခုနှစ် ကျော်စွာငယ် လက်ထက်တွင် ဘုရား ကျောင်းများကို တည်ထားဆောက်လုပ်၍ လယ်မြေများ လှူကြောင်း ကျောက်စာ ရေးထိုးခဲ့လေသည်။ ပင်းယခေတ် ကျောက်စာများသည် ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများကဲ့သို့ စေတီပုထိုးများ၌ မြေလှူကြောင်း၊ ကျေးကျွန်လှူကြောင်း စသည်တို့မှာ အကြောင်းအရာအားဖြင့် တူညီနေသော်လည်း ဝါကျအထားအသို ကောင်းခြင်း၊ နာမဝိသေသနပုဒ်များ ဆင့်ကဲ သုံးထားခြင်းတို့မှာ ပုဂံခေတ်ထက် များစွာ တိုးတက်သည်ကို တွေ့ရပေသည်။ လင်္ကာဟူသော အရေးအသားသည်လည်း ဤပင်းယ ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်ကောင်း ပေါ်ပေါက်ပေလိမ့်မည်။ ရတု လောက် ခက်ခဲသော စာမျိုးကို ဖွဲ့ဆိုနိုင်ပါလျှင် လင်္ကာကိုဖွဲ့ခဲ့မည်မှာ ယုံမှားဖွယ်ရာ မရှိချေ။ သို့သော် ထိုခေတ် ထိုအချိန်က မြန်မာစာကို အရေးတယူ ဂရုတစိုက် သိမ်းဆည်းမှုနည်းပါးသောကြောင့် လင်္ကာအရေးအသား စာတမ်းမှတ်စုဟောင်းများ ရှာဖွေမရ ဖြစ်ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းရ၏။ ခေတ်တစ်ခုလုံးကို ခြုံကြည့်ပါက တိုတောင်းလှစွာသော အချိန်အတွင်း မြန်မာစာပေ အရေးအသားသည် ပုဂံခေတ်ကထက် များစွာ တိုးတက်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ==အင်းဝခေတ် စာပေ== ပင်းယခေတ် လွန်မြောက်ပြီးနောက် သက္ကရာဇ် ၇၂၆ ခုနှစ်တွင် [[သတိုးမင်းဖျား]]သည် အင်းဝရွှေနန်းတော်ကို တည်ထောင်မူလေသည်။ ထိုသို့ တည်ထောင်သည့် အချိန်မှစ၍ အင်းဝပြည်ကြီးပျက်သည့်အချိန် သက္ကရာဇ် ၉ဝဝ ခန့်အတွင်းကို အင်းဝခေတ်ဟု စာပေလောကတွင် သတ်မှတ်ထား၏။ ထိုအင်းဝခေတ် ရဟန်းပညာရှိ လူပညာရှိပါဝင်သော စာဆိုပညာရှင်များသည် ပျို့၊ လင်္ကာ၊ ဧချင်း၊ မော်ကွန်း၊ ရတု၊ မေတ္တာစာ တို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြ၏။ မြန်မာစာပေ စည်ပင် ပြန့်ပွားရန်အတွက် ပုဂံခေတ်က ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်း တို့ကို ခုတ်ထွင်ခဲ့၍ ပင်းယခေတ်၌ လမ်းကြောင်းထွင်ခဲ့ရာတွင် အင်းဝခေတ်၌ သဲဖြူခင်း ရာဇမတ်ကာသော အခြေသို့ မြန်မာစာပေ၏ အဆင့်အတန်းသည် ရောက်ခဲ့လေပြီ။ ဤသို့ တိုးတက်ခဲ့ရသည်မှာ အင်းဝခေတ် ရဟန်းစာဆိုများ၏ ကျေးဇူးနှင့် မကင်းခဲ့ချေ။ ရဟန်းစာဆိုများသည် ဘုရားဟော ဇာတ်နိပါတ်များကိုမှီ၍ ပျို့အများအပြား ရေးသားခဲ့ကြ၏။ ထိုကြောင့် အင်းဝခေတ်ကို ပျို့ခေတ်ဟု နှောင်းလူတို့ အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ ရဟန်းတော်များသည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ]]၏ အသက်သွေးခဲ ဖြစ်သော ပါဠိကျမ်းဂန် ဒေသနာတော်များကို အချိန်ရှိသရွှေ့ မွေ့လျော်စွာ ဆည်းပူးလေ့လာခဲ့၍ မိမိတို့ သိရှိသမျှသော တရားအဆီအနှစ်တို့ကို အမျိုးလေးပါးတို့ လွယ်ကူစွာ သိစိမ့်သောငှာ ပျို့အစောင်စောင်ကို ရေးသားစီကုံးခြင်းဖြင့် ပေးဝေဖြန့်ချိခဲ့၏။ ထိုခေတ်က ပေါ်ထွန်း ခဲ့သော ပျို့ကဗျာ များသည် စာပေအဆင့်အတန်းတွင် ပထမတန်းစာများအဖြစ် ယခုတိုင်တည်ရှိနေကား နှောင်းပညာရှင်တို့သည် ထိုခေတ်က စာပေ အဆင့်အတန်းကို ကျော်လွန်၍ ရေးသားစီကုံးခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ကြချေ။ ဤသို့ဖြင့် စာပေလောကတွင် အင်ဝခေတ်၏ ပျို့စာပေသည် အထူးပင် ဖူးပွင့်ဝေစာခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုခေတ်က စာပေသည် စံတင်လောက်အောင် ထူးခြားကောင်းမွန်ခဲ့ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ မြန်မာဘုရင်မင်းမြတ်တို့ ကိုယ်တော်တိုင်ကပင် စာဆိုများကို အားပေးချီးမြှောက်ခြင်း၊ ဉာဏ်ရည်ချင်း ယှဉ်ပြိုင်သာအောင် အခြေအနေကို ဖန်တီးပေးခြင်း၊ နန်းတွင်း အမျိုးသမီးစာဆိုများ ထွန်းကားလာအောင် အခွင့်အရေးပေးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ သက္ကရာဇ် ၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် [[တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်|တောင်တွင်းကြီးမြို့]]၌ ထူးခြားစွာ ပေါ်ပေါက်လာသော တဘောင်အရ 'ပေလေးပင်၊ ရှင်လေးပါး' အပါအဝင် [[ဥတ္တမကျော်၊ သျှင်|ရှင်ဥတ္တမကျော်]]နှင့် [[သျှင်မဟာ သီလဝံသ|ရှင်မဟာသီလဝံသ]] တို့သည် အင်းဝခေတ်၏ ရဟန်းစာဆိုများတွင် ထိပ်သီးစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကျော် နှစ်ပါးအပြင် ဒုတိယမင်းခေါင်လက်ထက်တော်၌ စာဆိုကျော် [[မဟာရဋ္ဌသာရ၊ သျှင်|ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] ဆရာတော်လည်း ရှိပေသေး၏။ ရှင်မဟာသီလဝံသနှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာ စာဆိုကျော် နှစ်ပါးသည် နေပြည်တော် ရွှေနန်းထက်၌ အပြိုင်စာဆိုသူများ ဖြစ်ကြ၏။ ဘုရင်မင်းမြတ် ကိုယ်တော်တိုင်ကပင် ချီးမြှောက်တော် မူရကား ထိုရဟန်း စာဆိုကျော်နှစ်ပါး၏ ပြုစုပျိုးထောင်မှုကြောင့် မြန်မာ စာပေသည် သိသိသာသာ တိုးတက် ကြီးပွားလာလေသည်။ ပါရမီ တော်ခန်းပျို့၊ ဆုတောင်းခန်းပျို့၊ စတုဓမ္မသာရ ကိုးခန်းပျို့၊ သံဝရပျို့တို့သည် ထိုစာဆိုကျော်ကြီးများ၏ မှတ်ကျောက်ခံ လက်ရာများပေတည်း။ ထိုစာဆိုကြော်ကြီးများအပြင် ဂါထာခြောက်ဆယ်စာဆိုအရှင် ရှင်အုံးညို၊ လောကသာရ ဆုံးမစာ ပျို့စာဆို အရှင် [[ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော်|ကန်တော်မင်ကျောင်း ဆရာတော်]]၊ ဘုံခန်း၊ ငရဲခန်း၊ မဃစိုးခန်း ပျို့စာဆိုရှင် ရှင်အဂ္ဂသမာဓိစသော ကျေးဇူးရှင် စာဆိုကျော် များလည်း ရှိသေး၏။ ( အုံးညို၊ ရှင်။) ( ကန်တော်မင်းကျောင်း ဆရာတော်။) ( အဂ္ဂသမာဓိ၊ရှင်-။) ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ်တို့နှင့် ခေတ်ပြိုင် ပေါ်ထွက်လာသော လူပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ [[ရှင်သူရဲ]]နှင့် [[ရှင်ထွေးညို]]တို့ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုစာဆိုရှင်တို့၏ ကဗျာ အဖွဲ့အနွဲ့များသည် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အဆင့်အတန်းကို မမှီမကမ်း နိုင်သော်ငြားလည်း၊ လူပုဂ္ဂိုလ် ထဲမှ ရှေးဦးစွာ အားပေးပြုစုသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ပြုသောကြောင့် နှောင်းခေတ် များတွင် ထိုသူတို့ကဲ့သို့ စာပေလိုက်စား ပြုစုသူအများ ပေါ်ပေါက်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် မြန်မာစာပေသည် တရှိန်ထိုး စည်ပင်ပြန့်ပွားလာ၏။ ရဟန်း စာဆိုများ၊ လူစာဆိုများအပြင် နန်းတွင်းအမျိုးသမီး စာဆိုများလည်း ထွန်းကားခဲ့၏။ စာဆိုမိဖြူနှင့် စာဆိုမိညိုတို့သည် ကိုယ်ရည်သွေးရတုများကို ရေးကာ မြန်မာစာပေလောကကို မြှင့်တင်ခဲ့ကြ၏။ အင်းဝခေတ်ကို ပျို့ခေတ်ဟု ခေါ်ကြသည့် နည်းတူ မော်ကွန်းအများ ထွန်းကားသောခေတ်ဖြစ်သောကြောင့်လည်း မော်ကွန်းတံခွန်စိုက်ခေတ်ဟု မှတ်တမ်း တင်ထိုက်လေသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ စီကုံးခဲ့သော ပုံတောင်နိုင်မော်ကွန်း၊ မိတ္ထီလာကန်တော်ဘွဲ့မော်ကွန်း၊ တန်းတားဦးတည် မင်္ဂလာစေတီ မော်ကွန်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ ရှင်မဟာသီလဝံသ ပြုစုခဲ့သော သျှိသျှားကန်တော်ဘွဲ့ မော်ကွန်း၊ ရွှေနန်းတည်မော်ကွန်း၊ တန်တားဦးတည်း မင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်းတိုသည်လည်းကောင်း အင်းဝခေတ်တွင် တံခွန်စိုက် မော်ကွန်းကြီးများ ဖြစ်လေသည်။ ပျို့နှင့် မော်ကွန်းအပြင် တောလားရတု၊ မောင်ဘွဲ့ မယ်ဘွဲ့ ရတု။ ဧချင်းစသော အဖွဲ့အနွဲ့များလည်း ထင်ရှား ပေါ်ထွက်ခဲ့သေး၏။ သို့ဖြင့် အင်းဝခေတ်သည် စာပေတွင် ပြောင်မြောက်သော ရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ် လူပုဂ္ဂိုလ်တို့ ထွန်းကား၍ ပထမတန်းစား စာကြီး ပေကြီးများ ထွန်းကားသောခေတ်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဘုရင့် ရင်သွေးတော်များကို ပုခက်တင် မင်္ဂလာရင်ရာ၌ ဘုရင်၏ ဘုန်းတော်ကို ချီးကျူးဖွဲ့ဆို၍ အေးဆေး သိမ်မွေ့စွာ သီကျူးရသည့် ဧချင်းဟူသော ကဗျာတစ်မျိုးလည်း ထိုခေတ်တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သည် ရခိုင်အမတ် အဒူမင်းညို၏ ရခိုင်မင်းသမီး ဧချင်းနှင့် ရှင်သူရဲ၏ သခင်ထွေး ဧချင်းတို့သည် ဧချင်းစု၏ ရှေ့ပြေး သာဓကများ ဖြစ်သည်။ ထိုမှတစ်ပါး ရှင်မဟာ သီလဝံသ၏ ပါရာယနဝတ္ထု၊ ရာဇဝင်ကျော်နှင့် သူ့တပည့် ရှင်က္ကုန္ဒဂုတ္တ၏ နဝရတ် ပျို့တို့လည်း ထွန်းကားခဲ့ ပေသည်။"ဆုတောင်းခန်းပျို့"၊ "ပါရမီတော်ခန်းပျို့"၊ "တောင်တွင်းရွှေပြည်ရတု"တို့မှာ လည်းထင်ရှားသည်။ "ဆုတောင်ခန်းပျို့"မှာ ဒီပင်္ကရာဘုရားထံမှောက်တွင် သုမေဓာရသေ့ဘဝတွင် ဘုရားဆုတောင်းသော အကြောင်းဖြစ်သည်။ ပါရမီတော်ခန်းပျို့မှာ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားအလောင်း လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းတိုင်တိုင် ပါရမီဖြည့်ဆည်းခဲ့ရပုံများကို ရေးဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်သည်။ "တောင်တွင်းရွှေပြည်ရတု" မှာ ကိုယ့်မြို့၊ ကိုယ့်ရွာ၊ ကိုယ့်ဇာတိချစ်စိတ်ကို ဖြစ်စေသောရတုဖြစ်သည်။ ==တောင်ငူခေတ် စာပေ== ရတုနှင့် ဧချင်း တံခွန်စိုက်ခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်သော တောင်ငူခေတ်သည် သက္ကရာဇ် ၈၅ဝ မှ ၉၅ဝ အထိ အနှစ် ၁ဝဝ နီးပါးခန့် အဓွန့်ရှည်လေသည်။ ထိုခေတ် တစ်လျှောက် လုံး၌ တိုင်းပြည် ငြိမ်သက်ပိပြား သည်ဟူ၍ မရှိ၊ မကြာခဏ စစ်ရေးမက်ရေးများ ဖြစ်ပွားနေခဲ့ရာ တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် အဘယ်မှာလျှင် ရဲစိတ် ရဲမာန် ရဲသွေးများ မတက်ကြွဘဲ နေနိုင်တော့အံ့နည်း။ တိုင်းပြည်ကို ချစ်သောစိတ်၊ ဘုရင်ကို မြတ်နိုးသောစိတ်တို့သည် ထိုခေတ် ထိုအခါက လူတို့၏ စိတ်တွင်မည်မျှ ကိန်းအောင်းနေသည်ကို သူတို့ ထားရစ်ခဲ့သော စာပေများက သက်သေထူလျက် ရှိပေသည်။ ထို့ကြောင့် အယူ ဝါဒရေးကို အရေးပေးဖွဲ့ဆိုခဲ့သော ပျို့နှင့် မော်ကွန်းကဗျာ ခေတ်သည် မှေးမှိန်ခဲ့၍ ဇာတိမာန် တက်ကြွစေမည့် ဧချင်းများ အစဉ်တစိုက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်၏။ ဧချင်းစာဆိုများသည် ဧချင်းဘွဲ့ခံ မင်းသားငယ် မင်းသမီးငယ် တို့ကို ဇာတိမာန် တဖွားဖွား တက်ကြွစေပြီလျှင် မိမိတို့ တိုင်းပြည်ကို ချစ်စေရန် လည်းကောင်း၊ အမျိုးကို ခင်စေရန် လည်းကောင်း အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေ၏။ ထို့ကြောင့် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီး၍ အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်ရသော်လည်း တောင်ငူဘက်မှ ဇာတိသွေးကို ဝံ့ဝံ့စာစားပြကာ တောင်ငူခေတ်ကို နှစ်ပေါင်း တစ်ရာခန့် တာရှည်အောင် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆဖွယ်ရာဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်၌ တိုင်းပြည်အေးချမ်းသာယာသောကြောင့် ဘုရားတရားနှင့် ပျော်မွေ့နိုင်ကြသဖြင့် တစ်ကြောင်း၊ စာဆို တို့သည်လည်း အထူးသဖြင့် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်သည်ကတစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် ဓမ္မကြောင်းနွယ်သော ပျို့ကဗျာ လင်္ကာ မော်ကွန်းများ ပေါ်ထွန်းပြီးလျှင် တရားနှင့် မမွေ့နိုင်ဘဲ ဓားနှင့် တွေ့နေ့သော တောင်ငူခေတ်၌ကား ဧချင်းတည်းဟူသော ဇာတိမာန် လှုံ့ဆော်ပေးသော စာများသာအလျောက် ဘာသာ ပေါ်ပေါက်လာရပေသည်။ အခါအားလျော်စွာ ထွန်းကား လာရသော စာမျိုးဖြစ်သဖြင့်လည်း များစွာ အကျိုးထူးပေးစွမ်း နိုင်ပေသည်။ မြန်မာဘုရင်များ ဘုန်းမီး တန်ဆောင်း တောက်ပြောင်စဉ်အခါက တန်ခိုးတေဇာတော် မည်မျှ ထွန်းတောက်ခဲ့သည်များကို ယခုခေတ်လူများ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ ကျန်ခဲ့သည်မှာ ထိုဧချင်းစာဆိုများ၏ ကျေးဇူးပင်ဖြစ်၏။ မင်းတရားရွှေထီး; ဧချင်း၊ မင်းတရား မယ်တော်ဧချင်း၊ ယိုးဒယားမိဖုရား၊ ဧချင်း၊ မင်းရဲနရာ ဧချင်း၊ မင်းရဲဒိဗ္ဗဧချင်းစသော ဧချင်းကြီးများသည် တောင်ငူခေတ်၏ မှတ်ကျောက်ခံ ဧချင်းကြီးများ ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ငူခေတ်စာပေ၏ အထူးမှတ်သားဖွယ် ထူးခြာချက် တစ်ခုကား ထိုခေတ်စာဆိုတို့သည် မိမိတို့၏ ဧချင်းများတွင် တောင်ငူမြို့ဘွဲ့ကို များစွာ ချီးကျူး၍ ဖွဲ့နွဲ့ကြသည်ကိုတွေ့ရ၏။ မြို့ဘွဲ့များတွင်လည်း မြို့တော်၏ သာယာပုံ၊ ခမ်းနားပုံ၊ ဆဲ့နှစ်ရာသီပွဲတော်များ ကျင်းပပုံတို့ကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်မှာ တောင်ငူခေတ် စာပေ၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုပင် ဖြစ်၏။ ဧချင်း အဖွဲ့အနွဲ့သာ မကသေး၊ ရတုအရေးအသား သည်လည်း တောင်ငူခေတ်က အထူးထွန်းကားလေသည်။ တောင်ငူခေတ်ပေါ် ရတုများကို ဖတ်ရလျှင် ရတုတံခွန်စိုက် တောင်ငူဘုရင် နတ်သျှင်နောင် မင်းနှင့်တကွ သူ့ရှေ့ပြေး နောက်လိုက်စာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များကို မဖော်ပြဘဲ မနေနိုင်ချေ။ နဝဒေးကြီး၏ မတုပနိုင်သော ဘုရားတိုင်ရတုများ၊ နတ်သျှင် ကိုယ်တော်၏ စံတင်လောက်သည့် မောင်ဘွဲ့မယ်ဘွဲ့ ရတုများ၊ စစ်ချီရတုများနှင့် ရှင်သံခို၏ အလွမ်းဖွဲ့ ရတုများသည် တောင်ငူခေတ် စာပေကို အမွှမ်းတင် တန်ဆာဆင်ကြ၏။ စာဖွဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များသည် လူငယ်လတ်များ ဖြစ်သဖြင့် တကြောင်း၊ နန်းတွင်း ကြီးပြင်းရသူများ ဖြစ်သည်ကတ ကြောင်းတို့ကြောင် ့သုံးနှုန်းထားသည့် စကားလုံးများမှာ မဟာဆန်၏။ နုစရာရှိလျှင် လဲဝါတမျှနုနိုင်၍ ယဉ်စရာရှိလျှင် မဒီခင်တမျှ ယဉ်နိုင်ကြပေသည်။ ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ ဗီဇသတ္တိကပင် ပါရမီထူးလာသူများ ဖြစ်သည့်အပေါ်တွင ်နတ်သျှင်နောင် ကဲ့သို့သော အချစ်စိတ် ထက်သန်သည့် မင်းသားအဖို့ဆိုလျှင် ရတုစာပေမျိုးဖွဲ့ရန် အလွန်အဆင်ပြေလျက် ရှိပေ၏။ ဘုရားတိုင်၊ စစ်ချီ၊ မယ်ဘွဲ့ မောင်ဘွဲ့ ရတုများ၌ နတ်သျှင်နောင်၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်း အသုံးအနှုန်း စကားလုံး တို့မှာ သူ၏အတွင်းဎ္0x046တ္တ မေတ္တာဓာတ်က လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ပေါ်ထွက်လာရခြင်းဖြစ်၍ အခြားရတုဆရာများကဲ့သို့ လွမ်းယောင်ဆွေးယောင် ချစ်ယောင် ကြိုက်ယောင် အယောင်ဆောင်သော စကားလုံးများ မဟုတ်ချေ။ နတ်သျှင်နောင်၏ စာသားများမှာ အူထဲအသဲထဲ နှလုံးထဲမှ လှိုက်လှဲစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသဖြင့် အောင့်အည်းသည်းခံခြင်းငှာ မတတ်နိုင်မှုကြောင့် အဎ္0x046တ္တရင်တွင်းမှ ဗဟိဒ္ဓနှုတ်ပြင်ပသို့ တရွေ့ရွေ့ တိုးဝှေ့ထွက်ဆင်း လာရသော စကားလုံးများဖြစ်၏။ ထိုစကားလုံးတို့ဖြင့် အစွမ်းကုန် ဖွဲ့နွဲ့ထားလေရာ နတ်သျှင်နောင်၏ အဖွဲ့အနွဲ့များမှာ သူမတူအောင် ကောင်းမွန် ခန့်ညားလေတော့သည်။ ပင်တိုင်စံ ဓာတုကလျာကလည်း စာအနုကဗျာ ဖွဲ့လောက်အောင် ယမင်းအလှ ဖြစ်နေပြန်၊ နတ်သျှင်နောင်ကလည်း ကြင်ပိုင်ရန် ဗျာထုကြွယ်နေရသူ ဖြစ်ပြန်၊ ဤသို့ နှစ်ဦးနှစ်ဝ အကြောင်းကံက ရတုကောင်း ရတုမှန် စာစောင်တစ်ဖွဲ့ဖြစ်အောင် ဖန်တီးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား တောင်ငူခေတ်၏ စာပေသည် မြေတောင် မြေ|ာက်ပေးခြင်း ခံရသည်နှင့် များစွာတူနေတော့၏။ တောင်ငူခေတ်တွင် နတ်သျှင်နောင်၏ အချစ်ရတု အလွမ်းရတုများသာ ခေတ်စားသည် မဟုတ်၊ နဝဒေးကြီး၏ ဘုရားတိုင် စစ်ချီရတုများလည်း ခေတ်မှီပထမတန်းစား အဖွဲ့အနွဲ့မှာ ဘုရားတိုင် ရတုများတွင် ဘုရား၏ သမိုင်းကို ထည့်သွင်း ဖွဲ့နွဲ့လေ့ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဤသို့မဖွဲ့စဘူး ထူးကဲသည့် စိတ်ကူးတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော တောင်ငူခေတ် ရတုများကြောင့် ထိုခေတ်သည် ရတုခေတ်ဟုပင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရလေသည်။ နတ်သျှင်နောင်၊ နဝဒေး၊ ရှင်သူရဲတို့အပြင် အခြားကျော်ကြားသော စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်များမှာ မင်းတရားရွှေထီး ဧချင်းစာဆို လှော်ကား ၃ဝဝဝ မှူး၊ ဆံထုံးထုံးနည်း ၅၅ မျိုးအကြောင်း အန်ချင်းစာဆို ရဝေရှင်ထွေး၊ မင်းရဲနေရာ ဧချင်းစာဆို မင်းဇေယျရန္တမိတ်၊ ဗညားဒလ၊ မဟာပညာကျော် စသော ပုဂ္ဂိုလ်များပင် ဖြစ်ကြ လေသည်။ ==ညောင်ရမ်းခေတ်== သက္ကရာဇ် ၈၈၈ ခုနှစ်တွင် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးခဲ့ ရသဖြင့် အင်းဝခေတ် စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်ကျော် ထေရ်အရှင်များနှင့် တကွ မှူးမတ်ပြည်သူတို့ပါ ပြေးမိပြေးရာ ခိုမိခိုရာ ပြေးခိုနေ ကြရ၏။ ထိုအခါမှစ၍ မြန်မာစာပေသည် တိမ်မြုပ် လုလု ဖြစ်နေလေသည်။ တစ်ဖန် သက္ကရာဇ် ၉၅၉ ခုနှစ်လောက် ရောက်သောအခါ လူမျိုးနှင့် စာပေကို မြှင့်တင်ကယ်မမည့် ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီးသည် အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်နေသော မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို စုရုံးသိမ်းဆည်း၍ အင်းဝပြည်ကြီးကို အသစ်တစ်ဖန် ထပ်မံဖန်ဆင်းတော်မူပြန်၏။ ထိုသို့ ညောင်ရမ်း မင်းတရားကြီး ပြန်လည်တည်ထောင်သော ဒုတိယ အင်းဝခေတ် ကြီးကို ညောင်းရမ်းမင်းတရားကြီး၏ အဆက်အနွယ်များသာ ဆက်ခံစိုးစံကြသောကြောင့် ညောင်ရမ်းခေတ်ဟု ခေါ်တွင် လေသည်။ စာဆိုလောကကြီနှင့်တကွ တိုင်းပြည်ကြီးပါ အစစအရာရာ ပြန်လည်ထူထောင်နေရသောအချိန် ဖြစ်သော ကြောင့် မြန်မာစာပေသည် အစို့အညှောက် စိမ်းဖတ်ဖတ်နှင့်သာ ထွက်ပြူလာနိုင်၏။ အခက်အခဲပေါင်း အမျိုးစုံကြားမှ စာပေအစို့အညှောက် ကလေး မထွက်ဝံ့ဝံ့ ထွက်ဝံ့ဝံ့နှင့် ဇွတ်ရုန်းကန်လျှက် ထွက်လာရသော ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေသည် စကားပြေ ထွန်းကားသောခေတ် ဖြစ်လာလေသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေကို လေ့လာလျှင် အင်းဝခေတ်က ကဲ့သို့ ရဟန်းစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်အများ ပြန်လည်ထွန်းကားလာ သည်ကို တွေ့ရ၏။ အင်းဝခေတ်အတွင်း သာသနာတော်ကြီး ထိန်ဝါလင်းစဉ် မထေရ်ရှင်များ၏ ဉာဏ်ရောင်ကလည်း ရှိန်ဝါ ကွန့်မြူးခဲ့၏။ သို့သော် တောင်ငူခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ စစ်ရေး ရှုပ်ထွေးလွန်းသဖြင့် ရဟန်းတော်များ အသာဆိတ်ဆိတ် နေခဲ့၍ စစ်သားဆာဆို လူပုဂ္ဂိုလ်များ တစ်ခေတ်ထကြ၏။ သို့ဖြင့် ညောင်ရမ်းခေတ်သို့ တစ်ဖန်ပြန်သော် ရဟန်းစာဆိုများ ထွန်းကားပြန်လေသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ' ပေလေးပင် ရှင်လေးပါး ' ပေါ်ပေါက်သကဲ့သို့ မြန်မာစာပေသမိုင်း တစ်လျှောက်တွင် ညောင်ရမ်းခေတ်တွင်လည်း ကျော်ကြီးလေးဆူ ရှိခဲ့လေသည်။ ကျော်ကြီးလေးဆူတို့ကား- # ပုဂံ သဒ္ဒနီတိ ဆရာတော် ရှင်အဂ္ဂဝံသ # စစ်ကိုင်း ရှင်အရိယဝံသ ဆရာတော် # အင်းဝ ရှင်ဝရာဘိသဃသ္မနာထ ဆရာတော် # တောင်ဖီလာ ဆရာတော် ရှင်မုနိန္ဒဃောသ တို့ဖြစ်လေသည်။ ထိုကျော်ကြီးလေးဆူတွင် ပါဝင်သော ဝရာဘိသဃသ္မနာထ ဆရာတော်သည် ပါဠိသသသ္မကရိုက်ကျမ်းများတွင် နှံ့စပ်၍ မ တလုံးကျေသော ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်ဟု ထင်ရှားလင့်ကစား ကျမ်းများစွာ မပြုစုခဲ့ချေ။ အသီတိနိပါတ်တော်လာ မဟာသုတသော မဇာတ်ကိုသာ အိမ်ဖွဲ့၍ မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထုကျမ်းကို ရေးသားခဲ့၏။ ထိုကျမ်းသည် အစီအစဉ် အလွန်ကျ၍ ခမ်းနားလှသဖြင့် စကားပြောကျမ်းများတွင် ပထမတန်းစား ကျမ်းကြီးဖြစ်ရာ ဆရာတော်၏ ဉာဏ်ကို ဤကျမ်းတစ်စောင်ဖြင့်ပင် သိဒ္ဓိတင် အကဲခတ်နိုင်လေသည်။ တောင်ဖီလာ ဆရာတော်ကား ဝေဿန္တရာပျို့ဟောင်း၊ ယသဝဎ္0x046နကျမ်း စသည်တို့ကိုရေးသားတော်မူ၏။ မနုသာရ ဓမ္မသတ်ကို မနုရာဇာ အမတ်နှင့် ညှိနှိုင်းပြင်ဆင်တော်မူသည်။ ထိုခေတ်က စာပေ အရေးအသားကို လေ့လာသော် ဝါကျရှည် ကြီးများ အသုံးပြုသည်ကို တွေ့ရ၏။ သို့သော် စကားမှာ ရှင်းလင်းပြတ်သည်း၍ အဓိပ္ပာယ် ရှင်းလင်းပြတ်သားသည်။ ရှေးကျသော အသုံးအနှုန်းများကို ပယ်၍ ခေတ်သုံးစကား များကိုသာ သုံးသဖြင့် နားလည်လွယ်လေသည်။ ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ်များအပြင် ရှင်ကရဝိက၊ ဦးကုလား၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ စသော စာဆိုများသည် ဤညောင်ရမ်း ခေတ်တွင် ကျော်ကြားသည့် စာဆိုတော်များ ဖြစ်၏။ ဦးကုလား ရေးသားသော မဟာရာဇဝင်ကြီးသည် ယနေ့တိုင် ရာဇဝင် ဆရာတို့ လက်မလွှတ်နိုင်သော ကျမ်းကြီးဖြစ်၍ ပဒေသရာဇာ၏ ပျို့များ၊ တျာချင်းများ၊ ပြဇာတ်များသည်လည်း မတိမ်ကော နိုင်သည့် စာပေတို့ဖြစ်သည်။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေအဆင့်အတန်းသည် အင်းဝခေတ်ကို မမီဟု ဆိုရပေမည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ထွန်းကားခဲ့သော ပျို့ အရေးအသားသည် တောင်ငူခေတ်တွင် အတန်ပင် တိမ်ငုပ်သွား သော်လည်း ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် အနည်းငယ်ပြန်၍ ရေးကြ သည်ကို တွေ့ရ၏။ သို့ရာတွင် အင်းဝခေတ်က အရေး အသားကို မမီချေ။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ထူးခြားသော စာပေမှာ စကားပြေ၊ ပြဇာတ်၊ လူတားကဗျာများနှင့် အမေးတော်ပုံကျမ်း၊ တျာချင်းတို့ဖြစ်၏။ ဤစာပေမျိုးသည် လင်္ကာရတုတို့လောက် ကျော်ကြားခြင်းမရှိချေ။ စာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များသည် တိုင်းရေးပြည်ရေး၊ ရှုပ်ထွေးမှု ကြောင့် စိတ်မအေးနိုင်ဘဲ စာဖွဲ့လိုစိတ် ကုန်နေရာ အားသစ်ကာ ကြိုးကြိုးစားစား စာပေအားပေးသည့် သဘောဖြင့် ရေးလိုက် ရသဖြင့် ဤမျှအဆင့်အတန်းသာ ရောက်ခြင်းဖြစ်၏။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေကို ပြန်လည်ပျိုးထောင်သူတို့ထဲတွင် ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို အထူးချီးကျူးထိုက်၏။ ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းခေတ်၏ အခက်အခဲမျိုးစုံကို ကျော်ကာနင်းကာ တပ်ပျက်ဗိုလ်သဖွယ် စာဆို ခေတ်ပျက်ကြီး ကို တည်ဆောက်ခဲ့ရလေသည်။ ပျို့မြောက်မြားစွာကိုလည်း ရေးသားခဲ့၏။ အခြားသူများ မရေးသားခဲ့သော ပြဇာတ် မျိုးကိုလည်း ပြုစုရေးသားခဲ့၏။ သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခံ၊ နတ်သံ၊ ဇာတ်ချင်းတို့ဖြင့်လည်း ဂီတကဗျာကို အားပေး ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ အင်းဝစာဆို လောကကြီးကို ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုများက မဆုတ်မနစ်သော ဇွဲသတ္တိဖြင့် အသစ်တစ်ဖန် အသက်သွင်းလာခဲ့ရာမှ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ် ဟံသာဝတီ ရောက် မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ညောင်ရမ်းစာပေခေတ် သည် ပျက်စီးရပြန်လေ၏။ သို့ရာတွင် အင်းဝစာပေခေတ်ကြီး ပျက်စီးစဉ်ကကဲ့သို့ ဆယ်မရနိုင်လောက်အောင် မပျက်စီးလှ သဖြင့် နောက်တစ်ဖန် ပြန်လည်ထူထောင်သည့် ကုန်းဘောင် ခေတ်စာပေကို ဤညောင်ရမ်းခေတ် စာပေသည် လွန်စွာ အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေခဲ့လေသည်။ ==ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း== သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် ညောင်ရမ်းဆက်၏ အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးတိမ်းယိမ်း သွားပြီးနောက် မကြာမီပင် မုဆိုးဘိုရွာမှ ဦးအောင်ဇေယျသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဟူသော ဘွဲ့ကိုခံယူကာ ရတနာသိင်္ဃကုန်းဘောင်ရွှေမြို့တော်၌ ကြငှန်းသစ် ဖွင့်တော်မူလေသည်။ ထိုသက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်မှစ၍ ငစဉ့်ကူးမင်း နတ်ရွာစံတော်မူသော သက္ကရာဇ် ၁၁၄၃ ခုနှစ်အထိ အချိန်ကာလကို ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းဟု ပိုင်းခြားနိုင်ပေသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ပြန်လည်ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ရသော မြန်မာစာပေ ပင်မကြီးသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ ပွင့်သီးဝေဆာ ခက်လက်ဖြာ၍ တင့်တယ်လာသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ဤအခြေသို့ ရောက်လာအောင် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်များကို အမြဲတစေ နှိုးဆော်ချီးမြှင့် မြှောက်စားခဲ့၏။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ပေါ်ပေါက်ထွန်းကားကြသည့် စာဆိုတော်များတွင် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်နည်းပါး၍ လူပုဂ္ဂိုလ်က များလေသည်။ ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် တစ်ပါးနှစ်ပါးလောက်သာ ထွန်းကား၍ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပြုစုသော စာပေများသည်လည်း အထူးတလည် မှတ်တမ်းတင်ရလောက်အောင် ကောင်းမွန်သည်ဟု မဆိုနိုင်ချေ။ အတုလဆရာတော်သည် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ပေါ်ထွန်းသော စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်သည် မုဆိုးဘိုရွာက မြင်းရည်တက်အဖွဲ့ဝင် လူရည်ချွန် ခြောက်ကျိပ်ရှစ်ယောက် တို့၏ စွမ်းရည်သတ္တိကို ဥဒါန်းတွင်ရစ်အောင် ရဲတင်းဟူသော ကဗျာအဖွဲ့တစ်မျိုးကို တီထွင်ဖွဲ့ဆိုခဲ့၏။ ထိုရဲတင်းအဖွဲ့သည် ဝီရရသနှင့် ပြည့်စုံသော်လည်း ပျို့၊ မော်ကွန်း၊ ဧချင်း၊ အဖွဲ့ကဲ့သို့ လေးနက်ခမ်းနားခြင်း မရှိချေ။ လောကုတ္တရာအကြောင်းနှင့်လည်း မဆိုင်ချေ။ သို့ဖြင့် မြန်မာစာပေလောကတွင် အထူးတလည် မှတ်တမ်းတင်ရလောက်အောင် ကောင်းသည်ဟုမဆိုနိုင်။ ထို့ကြောင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ရဟန်းပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ပါးနှစ်ပါး ပေါ်လာ ငြားလည်း အင်းဝခေတ် ရဟန်းစာဆိုများလောက် မထူးချွန် ကြချေ။ လူစာဆိုများသာ ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ မနုဝဏ္ဏနာ ဓမ္မသတ်ကျမ်းကို စီရင်သော ဝဏ္ဏဓမ္မကျော်ထင်နှင့် ငစဉ့်ကူးမင်း ရွှေနားတော်သွင်း ဧချင်းဆရာ ဦးဖျော်တို့သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ထင်ရှားသော လူပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြ၏။ အခြားထင်ရှားသော စာဆိုများမှာ စိန္တကျော်သူ ဦးဩ၊ လက်ဝဲနော်ရထာ ဦးမြတ်သာနေ၊ လက်ဝဲသုန္ဒရ ဦးမြတ်စံ၊ ရွှေတောင်နန္ဒသူ၊ ရွှေတောင်နန္ဒမိတ်၊ အတွင်းဝန် ဦးညိုနှင့် အမျိုးသမီး နန်းတွင်းစာဆို ငစဉ့်ကူးမင်း၏ မိဖုရားကြီး ရှင်မင်း တို့ ဖြစ်ကြ၏။ သက္ကရာဇ် ၁၁၃၈ ခုနှစ်၌ နန်းတက်သော ငစဉ့်ကူးမင်း ကိုယ်တော်တိုင်ပင် တေးထပ်များကို စပ်ဆိုခဲ့သည် ဟုဆိုလေသည်။ စိန္တကျော်သူ ဦးဩစီရင်သော ကဝိလက္ခဏာ သတ်ပုံသစ်မှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ စာပေမှတ်ကျောက်သဖွယ် အလွန် အဖိုးတန်လှလေသည်။ ထိုသတ်ပုံကျမ်းကို ယခုတိုင် စာပေလိုက်စားသူတိုင်း လက်မလွှတ်နိုင်ကြချေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော စာပေများမှာ အရေးအသား ပျို့အဖွဲ့အနွဲ့များလည်း ပြန်လည် အသက် ဝင်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုပျို့များကို ခြုံကြည့်သော် ပထမအင်းဝခေတ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ပျို့များ၏ အဆင့်အတန်းကို မမီဘဲ ဒုတိယတန်းစား လောက်သာ ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ စိန္တကျော်သူဦးဩ ရေးသားဖွဲ့ဆိုသော ဩဝါဒထူးပျို့သည် အင်းဝခေတ် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ရေးသားသော လောကသာရပျို့တို့ကို မမီချေ။ လက်ဝဲသုန္ဒရ ဦးမြတ်စံ၊ တွင်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူတို့ ရေးသားသော ပျို့တို့သည်လည်း ပျို့အရေးအသားတွင် တံခွန်စိုက်သော အင်းဝခေတ်က ပျို့များကို မမီချေ။ ဧချင်း အဖွဲ့အနွဲ့တွင်ကား ဧချင်းအရေးအသား ခေတ်စားခဲ့သော တောင်ငူခေတ်၊ ညောင်ရမ်းခေတ် ဧချင်းတို့ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဧချင်းက အဆင့်အတန်းမြင့်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ပလိပ်ရွာစား ဦးဖျော်ဖွဲ့ဆိုသော ငစဉ့်ကူးမင်း ရွှေနားတော်သွင်းသည့် ရာဇဝင်ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ သတ်ပုံကျမ်း ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ ဤမျှလောက် ကောင်းမွန် ခမ်းနားသည် အထင်အရှားတွေ့မြင် မှတ်သားရသော ဧချင်းပေါင်း လေးဆယ်ကျော် ငါးဆယ်နီးပါး အနက်တွင် ဤငစဉ့်ကူးမင်းရွှေနားတော်သွင်းဟုလည်း ခေါ်သော ပလိပ်စား ဧချင်းသည် ပထမတန်းစားဧချင်းဖြစ်လေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်သော ထိုဧချင်းတစ်စောင်တည်းကိုပင် မည်သည့်ခေတ်ပေါ် ဧချင်းကမျှ မပြိုင်နိုင်အောင် ရှိလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဧချင်းကို ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ ထူးခြားသော မှတ်တိုင်ကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြလေသည်။ ထို့ပြင်တစ်ဝ ညောင်ရမ်းခေတ်က မျိုးစေ့ချရုံသာ ချခဲ့သော ရကန်အဖွဲ့အနွဲ့သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် အပင်ပေါက်အညှောက်ထွက်စ ပြုသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်က [[ရကန်]]အရေးအသား စသည်ဟု ခန့်မှန်းရသော်လည်း ရကန်ဟောင်းများကို အထင်အရှား မတွေ့သေးချေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်သာ ရွှေတောင်နန္ဒသူ ဖွဲ့ဆိုသော ငွေတောင်ရကန်ကို ပထမဆုံး အထင်အရှား နန္ဒသူပင် ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုရကန် နှစ်စောင်သည် ပထမတန်းစား ရကန်ကြီးများ မဟုတ်သော်ငြားလည်း သစ်ဆန်းသော အဖွဲ့အနွဲ့နှင့် ဟာသဉာဏ်ကွန့်မြူးထားသဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းတွင် တသီးတခြား မှတ်တမ်းတင်ထားလိုက်လှပေသည်။ တေးထပ်နှင့် လေးဆစ်တို့သည်လည်း ကုန်းဘောင် ခေတ်တွင်ပင် စတင်ပေါ်ပေါက်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုအဖွဲ့အဆိုမျိုးမှာ ညောင်ရမ်းခေတ်က အနည်းအကျဉ်းရေးသားခဲ့သည် ဆိုသော်လည်း မျိုးစေ့ချရုံလောက်သာ ဖြစ်ပေမည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းကျမှ အပွင့်ဝေဆာလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဤခေတ်၌ တေးထပ်နှင့် လေးဆစ်ကို ရေးသားခဲ့ သူမှာ မိဖုရားကြီး ရှင်မင်းဖြစ်လေသည်။ တိုင်းသစ်ပြည်သစ် တည်ထောင်ရာ၌ တရားအဆုံးအဖြတ် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများ လက်ဝယ်ထားရှိရမည်ဖြစ်ရာ ကုန်းဘောင် မင်းများ၏ လုံ့လဥဿဟကြောင့် ဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီးများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ရလေသည်။ ထိုဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီးများသည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မြန်မာ့အုပ်ချုပ်ပုံ စည်းမျဉ်းဥပဒေများကို ဖော်ပြသည့်အလျှောက် ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ အဖိုးတန် အမွေ စုကြီးများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ ထူးခြားစွာ ပေါ်ထွက်လာသော စာပေတစ်ရပ်ကား ရတနာ့ကြေးမုံ နန်းတွင်းဝတ္ထုကြီး ဖြစ် သည်။ အင်းဝခေတ်၌ ရှင်မဟာသီလဝံသ ရေးသားသော ပါရာယန ဝတ္ထုကဲ့သို့ ဓမ္မကြောင်းလည်း မနွှယ်၊ ဇာတ်သဘင် ကပြရန်လည်း မရည်ရွယ်၊ ဖတ်ရှုဖွယ်ရာ သက်သက်ရေးသားသော ဝတ္ထုဖြစ်သဖြင့် ဤဝတ္ထုမျိုးမှာ ထိုခေတ်ကမှ စတင်ပေါ်ပေါက်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ယခုကာလပေါ်ဝတ္ထုတို့၏ မျိုးစေ့ချရာ ခေတ်ဟူ၍ လည်း ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းကို ခေါ်ဆိုရပေမည်။ ယင်းသို့ တေးထပ်၊ ရကန်၊ သတ်ပုံကျမ်း၊ ဓမ္မသတ်ကျမ်း၊ ဝတ္ထုစသည်ဖြင့် ဆန်းသစ်သော အဖွဲ့အနွဲ့ အရေးအသားများ ပေါ်ပေါက်ထွန်းကားလာရခြင်းမှာ ဘုရင်မင်းမြတ်များ ကိုယ်တိုင်က စာပေကို လိုက်စား၍ ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ်များအားလည်း ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ အားပေးမှုကြောင့်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ==ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း== အမရပူရ မြို့တည်နန်းတည် ဘိုးတော်မင်းကြီး လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၄ ခုနှစ်မှ စ၍ သီပေါမင်းတရား ပါတော်မူ သည့် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ်အထိ အနှစ်တစ်ရာခန့် အချိန်ကာလကို ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းဟု ပိုင်းခြားသင့်ပေသည်။ ဤခေတ်ကာလမှာ အင်းဝခေတ်ကဲ့သို့ ပျို့သက်သက် ထွန်းကားသော ခေတ်လည်း မဟုတ်၊ တောင်ငူခေတ်ကဲ့သို့ ရတုတံခွန်စိုက်ခေတ်လည်း မဟုတ်၊ ပျို့ရတုနှင့်တကွ ဗေဒင်၊ ဆေးကျမ်း၊ ဘွဲ့၊ ကြိုး၊ ပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယား၊ ပြဇာတ်၊ တရားစာ စသည်တို့ဖြင့် ရောပြွမ်း ထွန်းကားသောခေတ် ဖြစ်လေရကား စာပေအသီးအပွင့်တို့ စွင့်စွင့်ကြွားကြွား ထင်ရှားစွာ သီးပွင့်ကြသော စာပေပဒေသာ ခေတ်ကြီးဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ စာပေပြုစုပျိုးထောင်ကြ ကုန်သော ရဟန်းပညာရှိ၊ လူပညာရှိတို့ကလည်း မိမိတို့၏ လက်စွမ်း ဉာဏ်စကို အထူးပြကြသဖြင့် ပထမတန်းစား ပျို့ကဗျာများဟု မဆိုနိုင်စေကာမူ အင်းဝခေတ် စာဆိုကျော် ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ကဗျာအဆင့်အတန်း နီးပါး ရောက်ရှိနေ သည်ကိုမူ လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာ ရှိပေသည်။ ဤခေတ်တွင် ယိုးဒယား၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီစသော နိုင်ငံခြားများနှင့် ပိုမိုရင်နှီး ဆက်ဆံ ခဲ့ရသဖြင့် မျက်စိပွင့်လင်းလာ၍ ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုများကို နည်းယူကာ တိုးတက်ကြံဆောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ယိုးဒယား နိုင်ငံနှင့် အဆက်အသွယ် ရှိခဲ့ခြင်းဖြင့် ယိုးဒယားသီချင်းများ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြန့်ပွားလာလေသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာစာပေ ပင်မကြီးတွင် အကိုင်းကို စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးအောင် မြဝတီဝန်ကြီး အစရှိသော ဂီတစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များက အထူး ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ကြ၏။ [[မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ|မြဝတီဝန်ကြီး ဦးစ]]သည် ယိုးဒယားသံဖြင့် ရှိသော တေးသွားများကိုလည်းကောင်း၊ ပသျှူးတေးသွား များကိုလည်းကောင်း မြန်မာမှု ပြုခဲ့လေသည်။ ထို့ပြင် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]] သည် ယိုးဒယားနိုင်ငံသို့ စစ်ချီတက်၍ အောင်မြင်ခဲ့စဉ်က ယိုးဒယား ကခြေသည်များကို ခေါ်ဆောင်လာခဲ့၏။ ထိုမှရရှိသော ယိုးဒယား ဂီတမျိုးစေ့ကို ဥယျာဉ်မှူးကောင်း များဖြစ်သည့် မြဝတီဝန်ကြီး အစရှိသော ဂီတစာဆိုကြီးများက မလျှော့သော လုံ့လဖြင့် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြ၏။ ထိုကြောင့် ဂီတ သဘင်ဘက်တွင် မြန်မာများ ခေတ်သစ် ထူထောင်နိုင်ကြ ပေသည်။ ဂီတကဗျာ သီချင်းများသည် မြဝတီဝန်ကြီး ကဲ့သို့သော ကျွမ်းကျင်သည့် ဂီတဥယျာဉ်မှူးများ ညောင်ရမ်းခေတ်၌ မပေါ်ပေါက်ခဲ့သဖြင့် အသီးအပွင့် ကောင်းများဖြင့် မဝေဆာ နိုင်ခဲ့ချေ။ [[ဗဒုံမင်း|ဘိုးတော်ဘုရား]]နှင့် [[ဘကြီးတော်|ဘကြီး တော်ဘုရား]]တို့ လက်ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသို့ ရောက်မှသာ ဂီတသီချင်းများ ထူးထူးခြားခြား သားနား ကောင်းမွန်လာလေသည်။ စာပဒေသာခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်သော ဤကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသည် ဂီတသဘင် ပညာသာ ထွန်းကား သည် မဟုတ်၊ မော်ကွန်းများ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့သည်လည်း များစွာထွန်းကားလေသည်။ [[ဒုတိယ နဝဒေး|ဝက်မစွတ်မြို့စား နဝဒေး]] တစ်ဦးတည်းကပင် မော်ကွန်း စောင်ရေ အများအပြား ရေသားပြုစုခဲ့လေသည်။ [[ကင်းဝန်မင်းကြီး]]၊ [[စလေဦးပုည]] စသော စာဆိုကျော်တို့ကလည်း မော်ကွန်းများကို ရေးသားကြလေသည်။ ဤကုန်းဘောင်ခေတ်၏ မော်ကွန်း အရေးအသားများသည် အင်းဝခေတ် အဖွဲ့အနွဲ့များ၏ အဆင့်အတန်းသို့ မရောက်တတ်သေး ဟုဆိုရစေကာမူ မနိမ့်ကျလှချေ။ ထို့ပြင် မှတ်တမ်းတင် မော်ကွန်း အရေအတွက်မှာ အခြားခေတ် များထက် သာလွန်လေသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်ကာလကို မော်ကွန်းခေတ်ကြီးဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဤခေတ်ကြီးသည် ရဟန်း ပညာရှိ၊ လူပညာရှိတို့ အသီးအသီး လက်စွမ်းပြရာ ခေတ်ကြီးလည်း ဖြစ်၏။ [[တိုး၊ ဦး|ရာမရကန်ဦးတိုး]]၊ ဝက်မစွတ်မြို့စား နဝဒေး၊ မြဝတီ ဝန်ကြီး ဦးစ၊ ပြဇာတ် ဆရာ [[ဦးကြင်ဥ]]၊ စလေ ဦးပုည၊ ကင်းဝန် မင်းကြီး၊ [[ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်]] စသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး များသည် လူပုဂ္ဂိုလ်များ ဘက်တွင် ဦးစီးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သကဲ့သို့ မောင်းထောင် သာသနာပိုင်၊ မင်းပူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ၊ မုံရွေးဆရာတော်၊ မန်လည် ဆရာတော်နှင့် လယ်တီဆရာတော် (ကိုလိုနီခေတ်) စရှိသည်တို့လည်း ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုကျော်များ၏ ဦးစီးခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဆရာတော်ဘုရား ကြီးများ စီရင်ရေးသားခဲ့သော ဆုံးမစာ၊ မေတ္တာစာ၊ပျို့ လင်္ကာကျမ်းစာများသည် အမျိုးလေးပါးတို့ နည်းယူဖွယ် လိုက်နာဖွယ် ကောင်းလှသော စာအမြုတေများဖြစ်လေသည်။ မောင်းထောင် သာသနာပိုင် ဆရာတော်သည် ဂန္တရနှံ့စပ်သည်။ သက္ကတ သာဘာလည်း တတ်ကျွမ်း တော်မူသည်။ နဝဒီပ၊ သီဟဠဒီပအစရှိသော အရပ်များက ဆောင်ယူလာသည့် သဒ္ဒါကျမ်း၊ ဗျာကရိုဏ်းကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်း၊ အလင်္ကာကျမ်း၊ အဘိဓာ၌ကျမ်း၊ ဗေဒင်ကျမ်း၊ ဆေးကျမ်း အစရှိသည့် ကျမ်းပေါင်း ၁၁ မျိုး စောင်ရေ ၂၅၃ အနက် သာသနာပိုင် ဆရာတော်သည် ကျမ်းပေါင်း ၂၃ ကို အနက် မြန်မာပြန်သည်။ မင်းပူး ဆရာတော် ဦးဩဘာသကား လင်္ကာ စကားပြေ နှစ်ထွေ ရော၍ ရေးသားအပ်သော ဇာတ်တော်ကြီး များနှင့်ပင် ထူးချွန် ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ မုံရွေး ဆရာတော်ဘုရားကြီးက လည်း ထုံးဟောင်းသာဓကများနှင့် တကွ ၅၅ဝ ဇာတ်နိပါတ် တော်များမှ ကောက်နုတ်ချက် ထုံးတမ်း သက်သေများ၊ ရာဇဝင်မှ နည်းယူမှတ်သားလောက်သော သာဓကများကို ထည့်သွင်း၍ အမျိုး လေးပါးတို့အား ဆုံးမဩဝါဒပေးရန် 'ရာဇောဝါဒ' ခေါ်သော မုံရွေး မေတ္တာစာ တစ်စောင် ရေးခဲ့လေသည်။ ယင်းကား အလွန်နက်နဲသော ဆုံးမစာ မေတ္တာစာ ကြီးပင် ဖြစ်လေသည်။ ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုကျော်တို့သည် ဂန္တရ ဗဟုသုတ၊ ဘာသန္တရ ဗဟုသုတ စသည်တို့ဖြင့် လွန်စွာပြည့်စုံတော်မူလှ သဖြင့် ဆရာတော် ဘုရားတို့ စီရင်ရေးသားခဲ့သော ကဗျာ လင်္ကာ ကျမ်းစာ စသည်တို့သည် လောကီ ကောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာအတွက် အဖိုးတန် စာအမြုတေကြီးများဟု ခေါ်ဆို ရပေမည်။ ထိုခေတ်တွင် အမျိုးအမီး စာဆိုတော် အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်သည်ကိုလည်း တွေ့ရလေသည်။ အနောက် နန်းမိဖုရား မမြကလေးနှင့် သမီးတော် လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင် တို့သည် အမျိုးသမီး စာဆိုများဘက်တွင် ပထမတန်းစား စာဆို များဖြစ်၍ ယောက်ျားစာဆိုများနှင့် ယင်ပေါင်တန်း လိုက်နိုင်ခဲ့ ကြ၏။ အမျိုးသမီးစာဆိုများ၏ အဖွဲ့အနွဲ့များသည် ယဉ်လှ နုလှ၏။ ဇာတိအားဖြင့် မိန်းမသားများ ဖြစ်ကြသည့် အပြင် နန်းတွင်းသူများလည်း ဖြစ်ကြသောကြောင့် အနု အယဉ်တွင် တုမယှဉ်နိုင်အောင် ကောင်းမွန်လှ၏။ ထိုမျှပင်မကသေး အမျိုးသား စာဆိုများ ဖွဲ့နွဲ့ခြင်းမရှိခဲ့သေးသော အဲ၊ အန်၊ ဘောလယ် စသော အဖွဲ့ဆန်းများကို အမျိုးသမီး စာဆိုများက စတင်တီထွင် ဖွဲ့နွဲ့ခဲ့သဖြင့် ပိုမို ချီးကျူး ထိုက်လှ၏။ နန်းတွင်းသူ စာဆိုများသည် အပျော်ဖတ်ရန် သက်သက် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးများကို လည်း ပြုစုခဲ့ကြ၏။ အနောက်နန်း မိဖုရားနှင့် သမီးတော် တို့သည် ဣန္ဒာဝံသ စသော နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးများကို တခမ်းတနား ဖတ်ရှု၍ မငြီးနိုင်အောင် ရေးသားနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ အမျိုးသမီးစာဆိုများဘက်မှ ဆန်းသစ်သော စာနုစာယဉ် မြောက်မြားစွာ ပေါ်ထွက်လာနိုင်သဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသည် အထူးတင့်တယ် ဂုဏ်ယူဖွယ်ကောင်းလှသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းတွင် နန်းတွင်း ဇာတ်တော် ကြီးများသာမက ရိုးရိုး ဇာတ်သဘင်များလည်း ထွန်းကား လာသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဤသို့ သဘင်ပွဲလမ်းများ ထွန်းကား ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသည် တေးဂီတ သီချင်းများထွန်းကားမှု အပေါ်၌ များစွာတည်နေ၏။ ကုန်းဘောင်ခေတ်မှာ ဂီတ သီချင်းများ အထွန်းကားဆုံးသော အချိန်ဖြစ်၍ ထိုဂီတကို မှီးကာ ဇာတ်ပွဲများ တပါတည်းပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ ရုပ်စုံ စင်တော်ကြီးများလည်း ထိုခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ စင်တင်၍ ကပြရန် ရုပ်သေး သဘင်များ၊ ဇာတ်ပွဲများ ပေါ်ပေါက်လာသည်နှင့်အတူ ပြဇာတ်အရေးအသားများ ထွန်းကား ခေတ်စားလာလေသည်။ ပြဇာတ်များမှာ ညဉ့်လုံး ပေါက် ကပြရန် ဖြစ်၍ ပြဇာတ်တိုကလေးများကို စတင် ရေးသားကြလေသည်။ ရှေးခေတ်များက အီနောင်၊ ရာမ စသော နန်းတွင်းပြဇာတ်ကြီးများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော်လည်း လွန်စွာ ရှည်လျား ငြီးငွေ့ဖွယ် ကောင်းသေားကြောင့် ဇာတ်ပွဲကပြ ခင်းကျင်းရန် မသင့်လျော်လှချေ။ ထိုကြောင့် တညဉ့်တွင်းနှင့် ဇာတ်ကွက် လည်၍ ဇာတ်ခန်းဆုံးသည်အထိ ကပြနိုင်ရန် ဒေဝကုမ္ဘန်၊ ပါပဟိန်း စသောဒဏ္ဍာရီ ပြဇာတ်တိုကလေးများကို ဦးကြင်ဥက တီထွင်ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုပြဇာတ်များမှာ ဆရာကြီးဦးကြင်ဥ၏ ထင်ရှားသော ပြဇာတ်များဖြစ်၏။ စလေဦးပုညကလည်း ဇာတ်နိပါတ် မဟာဝင်တို့ကို မှီး၍ ဝေဿန္တရာ၊ [[ရေသည်ပြဇာတ်|ရေသည်]]၊ [[ဝိဇယ ပြဇာတ်|ဝိဇယ]] စသော ပြဇာတ်များကို ညဉ့်လုံးပေါက် ကပြရန် ရေးသား ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ဖြစ်၍ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းကို ပြဇာတ်ခေတ်ဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း၌ မေတ္တာစာ အရေးအသား သည်လည်း တမူထူးခြားကာ မျာစွာခေတ်စား၍ လာလေ သည်။ ရှေးအခါက မေတ္တာစာများကို များသောအားဖြင့် ဘုရင်မင်းမြတ်တို့သို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသော်လည်း ကုန်းဘောင် ခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ မေတ္တာစာ အရေးအသားကို ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေတို့ အချင်းချင်း ကမ်းလှမ်းပေးပို့သော စာအဖြစ် အသုံးပြုလာကြလေသည်။ စလေ ဦးပုညသည် မေတ္တာစာရေးရာတွင် ခေါင်ကနာမည်ထွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ မုံရွေး ဆရာတော်၊ ကျည်းကန် ရှင်ကြီး၊ ရှင်ဥက္ကံသမာလာ၊ ကင်းဝန် မင်းကြီး၊ လယ်တီ ဆရာတော်တို့သည်လည်း မေတ္တာစာ အမြောက်အမြား ရေးသားခဲ့ကြ၏။ ယင်းသို့ ပင်ကိုဉာဏ် ထုတ်၍ ရေးသားသော ပျို့ကဗျာများသာ ထွန်းကားသည် မဟုတ်။ ပိဋကတ်တော်လာ ပါဠိကျမ်းဂန်များနှင့် သက္ကတ ဘာသာရေး ဗေဒင်ကျမ်း စသည်တို့ကို ဆရာတော်များက မြန်မာပြန်ဆို ရေးသားမှုမှ များစွာအားရဖွယ်ရာ ရှိလှလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းကို မြန်မာပြန် ခေတ်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုထိ်ုက် ပေသည်။ ယင်းသို့လျှင် လင်္ကာ၊ စကားပြေ စသော အဖွဲ့အမျိုးမျိုး တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စာပေပဒေသာ ကုန်းဘောင် ခေတ်ကြီးသည် ကျွမ်းကျင်သူ ပညာရှင် စာဆိုကျော်တို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကြောင့် မြန်မာ စာပေသမိုင်းတွင် ကြွားကြွားဝင့်ဝင့် လန်းလန်းတင့်လျက် တည်ရှိနိုင်ခဲ့လေသည်။ ==ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ပြီးခေတ်စာပေ== ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့(၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ရက်နေ့) တွင် မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းလုံး အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့တို့၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်မှ အစ၊ ၁၉၄၈ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရသည့်ကာလ အထိ စာပေကို "ကိုလိုနီခေတ်စာပေ"ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၈ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်တွင် "လွတ်လပ်ပြီးခေတ်စာပေ" ဟုလည်ကောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ဦးတွင် မြန်မာစာပေသည် ခေတ္တအရှိန်အဝါ ကျဆင်းခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ခေတ်ဟောင်းနှင့်ခေတ်သစ်ကို ကူးဆက်ပေးသော ပညာရှင်ကြီးများ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် မြန်မာစာပေသည် အသွင်သစ် အဆင်ဆန်းဖြင့် ဝေဆာ ရွှင်လန်းလာပြန်လေသည်။နှစ်ပေါင်း အစိတ်ကျော် သုံးဆယ်နီပါး အင်္ဂလိပ်စာသည် ရေပန်းစားလျက် မြန်မာစာသည် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ ခေါ် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်း|ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝ အသင်းကြီး]]ကဲ့သို့သောအသင်းများ ၊ လယ်တီဆရာတော်ကဲ့သို့‌‌သောမြန်မာစကားပြေများဖြင့် တရားစာများစတင်ရေးသားခဲ့သော ဆရာတော်၊ လူပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ခေတ်မှီပုံနှိပ်နည်းပညာများ၊ ပုံနှိပ်အရင်းရှင်စနစ် (print capitalism) များကြောင့် ပြန်လည် အသက်ဝင်လာ လေသည်။ ၁၉ရာစုအကုန် ၂၀ရာစုအဆန်းတွင် အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးစာပေထက် ဘာသာရေးစာအုပ်စာပေများအမြောက်အများထွက်လာသည်။<ref>{{Cite book |last=မြင့်ဆွေ |title=ကိုလိုနီခေတ်စာပေလှုပ်ရှားမှု}}</ref> ခေတ်သစ်စနစ်နှင့် အနောက်တိုင်းအတွေးအခေါ်များ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် လူနှင့်ရဟန်းတို့အကျင့်သီလအားနည်းလာသည်ဟု အထင်အမြင်ရှိ၍ မန်လည် ဆရာတော်ဘုရားကြီးကလည်း မာဃဒေဝလင်္ကာသစ်ကြီး တစ်စောင်တည်းဖြင့် မဟာသုတကာရီ အမည်နှင့် လိုက်လျောအောင် လူတို့အား ဗဟုသုတပေး၍ ဆုံးမခဲ့လေသည်။ လယ်တီ ဆရာတော် ဘုရားကြီးကလည်း သေရည်သေရက် မသောက်စားရန်၊ အမဲသားမစားရန်နှင့် သတ္တဝါ များအပေါ် ညာတာ သနားရန်၊ အကုသိုလ်တို့ကို ရှောင်ကြဉ် ရန် မေတ္တာစာမြောက်မြားစွာရေး၍ ဩဝါဒပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=Braun |first=Erik |date=2013 |title=The Birth of Insight |url=https://doi.org/10.7208/chicago/9780226000947.003.0006 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-41857-5 |pages=122–149}}</ref> ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းကြီးကို [[:en:Young_Men's_Buddhist_Association|သီရိလင်္ကာမှ YMBA အသင်း]]ကို အတုယူကာ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ဦးဘဘေ၊ ဦးလှဖေ၊ ဦးမောင်ကြီး၊ ဦးလှအောင်၊ ဒေါက်တာ ဘရင် အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက ဦးစီး၍ တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။ ထိုအသင်းကြီးသည် ၁၉၁၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့ညတွင်တည်ထောင်ခဲ့သော သူရိယ သတင်းစာကို ကြွေးကြော်သံအဖြစ် ပြည်သူလူထု၏ ဟစ်တိုင်အဖြစ် အသုံးပြုလေသည်။ ယခင် ခေတ်ဟောင်း မြန်မာစာပေ အရေးအသားမှာ များသောအားဖြင့် ကဗျာ လင်္ကာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက် ရှိ၏။ စကားပြေ အရေးအသားကား အလွန်အားနည်း နေသည်ကို တွေရသည်။ တောတောင် ရေမြေ သဘာဝ အလှအပ တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မယ်ဖွဲ့ မောင်ဖွဲ့ အလွမ်းဖွဲ့ အရှိုက်ဖွဲ့တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဇာတ်နိပါတ်တော်များလာ ပျို့လင်္ကာတို့ကိုလည်းကောင်း၊ သာယာငြိမ့် ညောင်းစွာဖွဲ့ဆိုခဲ့ ကြသည်။ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ ခေတ် စာပေသမားမျာသည် အနု အယဉ် စာပေ များကို လက်လွှတ်လျက် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် တက်ကြွရေးတို့ကို အရေးပေးသော စာများကို သူရိယ သတင်းစာမှတစ်ဆင့် တိုင်းပြည်လူထုသို့ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့အထဲတွင် မစ္စတာမောင်မှိုင်း အမည်ခံ လွတ်လပ်ပြီး ခေတ်တွင် အလင်္ကာကျော်စွာ ဘွဲ့ရဆရာကြီး [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း|ဦးလွန်း]]သည် အထူး မှတ်တမ်းတင်ထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်ပေသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းအတွင်း နိုင်ငံရေးမဘက် ဘာသာရေးလှုပ်ရှားမှုကိုသာဆောင်ရွက်လိုသောဘက်နှင့် နိုင်ငံရေးနှင့် နှီးနှောဆောင်ရွက်လိုသောဘက်တို့ကွဲသည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံရေးနှင့်နှီးနှောဆောင်ရွက်လိုသောဘက်က GCBA (ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာအသင်းချုပ်) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းကာ ပညာရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကြီပွားရေး၊ စာရိတ္တ မြှင့်တင်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက် ကြလေသည်။ ထို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရတို့ အဓမ္မပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ရန်ကုန် ယူနီဗာစတီ အက်ဥပဒေကိုကန့်ကွက်သည့် အနေနှင့် ရန်ကုန်ကောလိပ်နှင့် ယုဒသန်ကောလိပ် ကျောင်းသားကြီးများသည် "ကျွန်ပညာရေး"ဟုဆိုကာ သပိတ်မှောက်ကြလေသည်။ ဤသပိတ်မှောက်မှုကြီးသည် မြန်မာပြည် ပညာရေးအဆင့်အတန်းနှင့် မြန်မာစာပေ အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့၏။ မြန်မာပြည်တဝန်းလုံးတွင် မြန်မာစာကို အားပေးသော အမျိုးသား ကျောင်းကြီးများ ပေါ်ပေါက်စေခဲ့သည်သာမက ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ်ကွက်တွင် အမျိုးသား ကောလိပ်ကြီးတစ်ခု တည်ထောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ YMBA နှင့် GCBA တို့အင်အားလျော့နည်းလာပြီးနောက် လွတ်လပ်လိုစိတ်ထက်သန်လာသော လူငယ်လူရွယ်များသည် သခင်ဘွဲ့ခံ၍ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကြီးကို တည်ထောင်ရာ ထိုအချိန်မှစ၍ မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်ရေး၊ စာပေမြှင့်တင်ရေးတို့စတင်၍ အင်အားကောင်းစွာ ထွန်းကာလာလေသည်။စာပေ မြှင့်တင်ရေး၌ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံခြားစာပေမှ မြန်မာဘာသာပြန်ဆို ရေးသားမှုကို ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြ လေသည်။ မြန်မာပြန်ဆိုရေးသားခြင်းမှာ ယခုမှသာ ပေါ်ပေါက် လာသည်မဟုတ်၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း အစဦး လောက်ကပင် အင်ရှိ အားရှိ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်လေသည်။ ထိုစဉ်က အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများက စာပေကို မြန်မာပြန်ဆို ခြင်းဖြစ်သော်လည်း တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေတ်တွင်မူ ကမ္ဘာ့စာပေအများ ပါဝင်သော အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ မြန်မာ ပြန်ဆိုခြင်းဖြစ်၏။ အထူးသဖြင့် ဆိုရှယ်လစ်၊ ကွန်မြူနစ်ဝါဒဆိုင်ရာ လက်ဝဲစာပေများအထူးပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သခင်ဘသောင်း၊ သခင်သိန်းမောင် အစရှိသော တို့ဗမာ အစည်းအရုံးခေါင်းဆောင်များသည် မြန်မာပြန်ဆို ရေးသားမှု၌ ဦးတည်ခေါင်းဆောင်သော လူငယ် လူရွယ်များအဖြစ် မှတ်တမ်း တင်ရပေမည်။ == မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း == ယင်းသို့ ကမ္ဘာ့စာပေများကို မြန်မာ ပြန်ဆိုခြင်းဖြင့် မြန်မာစာပေလောကကို တစ်ဘက်တစ်လမ်းမှ မြှင့်တင်ပေးနေ ကြသည်နည်းတူ ရှေးပညာရှိများ စီရင်ပြုစုခဲ့သော စာဟောင်း ပေဟောင်းများကို ရှာဖွေစုစောင် ဖြန့်ချိရန် ကြိုးစားလျက် ရှိသော အသင်းကြီးတစ်ခုကိုလည်း တွေ့ရ၏။ ထိုအသင်းကြီး မှာ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေး လုံးဝမဘက် ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံ ပညာရပ်များနှင့် စာပေတိုးတက်မှု သက်သက်ကိုသာ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် [[ဂျွန် ဆစ်ဒန်ဟမ် ဖာနီဗယ်|မစ္စတာဖာနီဗယ်]]၊ ဦးမေအောင် အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ တည်ထောင်ခဲ့သော [[မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း|မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း (Burma Research Society)]] ဖြစ်လေသည်။ စာပေနှင့် သက်ဆိုင်သော ဟောပြောပွဲများ၊ ဆွေးနွေးပွဲများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏။ ထိုသုတေသန အသင်းကြီး၏ ကျေးဇူးကြောင့် တိမ်မြုပ်လုဆဲဆဲ ဖြစ်နေသော ရှေးဟောင်း မြန်မာစာပေသည် တစ်ဖန် ဆန်းသစ်လာပေသည်။ ထိုအသင်းကြီးတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရာထူးအမျိုးမျိုး၌ ပါဝင် ဆောင်ရွက်လျက် မြန်မာစာပေ လောကကို ချီးမြှင့် ထူထောင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တစ်ဦးကား ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီးဟောင်း ပါမောက္ခ ဦးဖေမောင်တင်ဖြစ်ပေသည်။ မစ္စတာ ဖာနီဗယ်၏ အကြံပေးချက်အရ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်မြန်မာနိုင်ငံ ပညာပြန့်ပွားရေး အသင်းကြီးပေါ် ပေါက်လာ ပြန်သည်။ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် လစဉ်ထုတ်ဝေသော '[http://eresource.nlm.gov.mm/metadata/library/123?cid=730 ဂန္ဓလောက]' စာစောင်သည် ထိုအသင်း၏ကြွေးကြော်သံဖြစ်၏။ == [[ခေတ်စမ်းစာပေ]]လှုပ်ရှားမှု == ထိုစာစောင်တွင် နိုင်ငံရေး၊ ပညာရေး၊ ဘောဂဗေဒပညာနှင့် ခေတ်ဟောင်းစာပေ၊ ခေတ်သစ်စာပေများကို ရေးသားထုတ်ဝေ လိုက်ရာ မြန်မာစာပေလောကသည် အတန်ပင် တင့်ရွှန်း လာလေသည်။ အထူးသဖြင့် ခေတ်စမ်းကဗျာနှင့် ခေတ်စမ်း စာပေများကို ဤအသင်းကြီးက မွေးထုတ်ပေးလိုက်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ခေတ်စမ်း ကဗျာနှင့် ခေတ်စမ်း စာပေများတွင် ဦးဦးဖျားဖျား ပါဝင်ကြသူများမှာ [[သိပ္ပံမောင်ဝ]] (ဦးစိန်တင်)၊ [[တက္ကသိုလ် မောင်သန့်စင်]](ဦးအေးမောင်)၊ [[ဇော်ဂျီ (စာရေးဆရာ)|ဇော်ဂျီ]] (ဦးသိန်းဟန်)၊ [[မင်းသုဝဏ်]](ဦးဝန်)၊ [[ကုသ]](ဦးတိုးအောင်) စသူတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ခေတ်စမ်းကဗျာနှင့် စာပေကို စတင်မျိုးစေ့ချရသည်မှာ လွယ်ယောင်နှင့်ခက် တိမ်ယောင်နှင့်နက်လှ၏။ အချို့သော ပညာရှင်များက ခေတ်စမ်းသမားများကို မြန်မာစာပေ အဖျက်သမားများဟု အပြင်းအထန် ဝေဖန်ကြသော်လည်း ခေတ်စမ်းသမားတို့၏ မလျှော့သော လုံ့လကြောင့် ခေတ်စမ်း ကဗျာနှင့် စာပေမှာ နက်ကျယ်ရှိုင်းဝှမ်းလာပြီးလျှင် လူကြိုက်များလာလေသည်။ ထိုခေတ်စမ်း သမားများ၏ ကောင်းမှုကြောင့်လျှင်ပင် ယခုခေတ် မြန်မာစာသည် တည်တံ့ခိုင်မြဲလာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ဤသို့ သစ်ဆန်းပွင့်လန်းသော မြန်မာစာပေခေတ် တစ်ဖန်ထွန်းပေါ်လာအောင် အားပေးမြှင့်တင် အကြံပေးဆော်ဩသူ တို့တွင် [[ဂျွန် ဆစ်ဒန်ဟမ် ဖာနီဗယ်|မစ္စတာ ဖာနီဗယ်]]၊ [[တော်စိန်ခို|မစ္စတာ တော်စိန်ခို]]၊ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်|မစ္စတာ လုစ်]]၊ [[ဦးဖေမောင်တင်]] စသော စာပေပညာရှိကြီများလည်း ပါဝင်သည်။ မစ္စတာ ဖာနီဗယ်သည် အိန္ဒိယ ပဋိညာဉ်ခံ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်၍ မြန်မာလူငယ်များ အတွက် ပညာရေးထူထောင်ရန် အထူးကြိုးပမ်းသူဖြစ်၏။ မစ္စတာ တော်စိန်ခိုမှာ မြန်မာစာပေကို မြတ်နိုးသော တရုတ် အမျိုးသား တစ်ဦးဖြစ်လျက် သာသနာပိုင် ခန့်ထားရေးကိစ္စ၊ ပထမပြန် စာမေးပွဲ၌ သီလရှင်များ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခွင့်ပြုရန် ကိစ္စ၊ တက္ကသိုလ်၌ မြန်မာစာပေကို သီးခြားဘာသာရပ်တစ်ခု အနေဖြင့် သင်ကြားရန်၊ ကိစ္စ၊ ရှေးဟောင်းစာပေနှင့် သမိုင်းကို ဖော်ရေးကိစ္စတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်|မစ္စတာ လုစ်]]မှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကမ္ဘာ့အရှေ့အဖျား ရာဇဝင် ပါမောက္ခတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည့်ပြင် ရှေးဟောင်းမြန်မာ စာပေနှင့် ကျောက်စာများကို အထူးလေ့လာကာ မြန်မာ စာပေလောကကို ထိရောက်စွာ မြှင့်တင်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပေသည်။ == နဂါးနီ စာအုပ် အသင်း == ဤသို့ တစ်ဘက်မှ ရှေးဟောင်းမြန်မာစာပေများကို အမြတ်တနိုး ဆည်းပူးပြုစုနေစဉ် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင် သခင် လူငယ်များ ပျိုးထောင်ခဲ့သော စာပေလောကသည် အတန်ပင် သန်စွမ်း ကြီးထွားလာသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားခါနီးတွင် သခင်နု၊ ဗမာ့ခေတ် ဦးအုန်းခင်၊ မြန်မာ့အလင်း ဦးတင်စသော လူငယ်များ စုပေါင်းကာ နဂါးနီ စာအုပ် အသင်းကို တည်ထောင်ကြ၏။ ထိုအသင်းမှ မြန်မာပြန်ဆိုထုတ်ဝေသော အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးစာအုပ် စာတမ်းများကို မျိုးချစ်လူငယ်များသည် အားပါတရ ဖတ်ရှု လေ့လာကြ၏။ ထိုနဂါးနီ စာပေခေတ်တွင် မြန်မာပြန်ဆိုမှု၌ စကားသစ် စကား ဆန်းများ ကြွယ်ဝတိုးပွား လာလေသည်။ ယင်းသို့ မြန်မာစာပေအရေးအသားသည် ဆန်းသစ်စွာ အရှိန်ယူ၍ ကောင်းနေစဉ် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မီးကြီး ဟုန်းဟုန်း တောက်လာသောအခါ မြန်မာစာပေလောကသည် အတန်ငယ် ရပ်တန့်သွားသကဲ့သို့ ရှိနေလေသည်။ သို့ရာတွင် တစ်နိုင်ငံလုံး လွတ်လပ်ရေး စိတ်ဓာတ်များ လျှမ်းလျှမ်းတောက် ဖြစ်ပေါ် နေချိန် ဖြစ်ရကား နိုင်ငံရေးနှင့် တော်လှန်ရေးကို အားပေးသော စာပေများ ပေါ်ပေါက်လာရန် ဖန်တီးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်လာ လေသည်။ မြန်မာစာပေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စစ်အတွင်း မှတ်သားဖွယ်ကောင်းသော မှတ်တိုင် တစ်ခုသည်ကား ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၆ ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက် နေ့ကို အစိုးရနှင့် ပြည်သူတို့က ပထမဆုံးသောစာဆိုတော် နေ့ကြီးအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။ နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက်နေ့ကို [[စာဆိုတော်နေ့]]အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်မှာ ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်ကလည်း နတ်တော်လတွင် စာဆို ပညာရှိကြီးတို့အား ဆုလာဒ် ချီးမြှောက်စမြဲ ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။ ထိုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း၏ လုံ့လ ပယောဂကြောင့် တစ်နှစ် တစ်ကြိမ် စာဆိုပညာရှိကြီးများအား ကန်တော့ပူဇော်သည့် စာဆိုတော်နေ့သည် တည်မြဲလျက် ရှိလေသည်။ == ကာလပေါ်ဝတ္ထု အရေးအသားများ == သီပေါ မင်းတရားကြီး ပါတော်မူပြီးသည့် နောက်တခေတ်တွင် ကာလပေါ်ဝတ္ထု အရေးအသားများ အထူးပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။ ခေတ်ဟောင်း မြန်မာစာပေ သမိုင်းကို လေ့လာလျှင် ဇာတ်နိပါတ်များကို မှီငြမ်းမပြုဘဲ စိတ်ကူးဉာဏ် သက်သက်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုမျိုးမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး၌ ပေါ်ပေါက်လာသော ရတနာ့ကြေးမုံ ဝတ္ထုကို အထီးတည်း တွေ့ရမည် ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၅ဝ ခန့်အတွင်း ကာလပေါ်ဝတ္ထု သဘောသက်ရောက်သော ဝတ္ထု အရေးအသားကို မတွေ့ရချေ။ ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ဦးဘိုးဇော် ပြန်ဆိုသော ရော်ဗင်ဆန် ကရူးဆိုးနှင့် ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ကောင့်အော့မွန်တီကရစ္စတို ဝတ္ထုကို မှီငြမ်းပြုသော ဂျိမ်းလှကျော်၏ မောင်ရင်မောင် မမယ်မ ဝတ္ထုတို့ ပေါ်ထွန်းခဲ့၏။ ထိုဝတ္ထုနှင့် မရှေး မနှောင်း၌ပင် ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းဝတ္ထု၊ မောင်တာနောဝတ္ထု၊ စိန်ကလေး ဝတ္ထု ဘီအေမောင်ဘသန်း ဝတ္ထု၊ စပယ်ပင်ဝတ္ထုနှင့် ရွှေပြည်စိုးဝတ္ထုစသည်တို့ ပေါ်ခဲ့၏။ ( မောင်ရင်မောင် မမယ်မ ဝတ္ထု မောင်မှိုင်းဝတ္ထု၊ ချဉ်ပေါင် ရွက်သည်။) ( မောင်တာနော ဝတ္ထု။) ( မြန်မာ ကာလပေါ် ဝတ္ထုများ။) ထိုနောက်မစ္စတာ မောင်မှိုင်း၏ မှာတော်ပုံဝတ္ထု၊ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ ရာဇဝင် ဝတ္ထုတော်ကြီးများ၊ ပီမိုးနင်း၏ ကာလပေါ် ဝတ္ထုများ ပေါ်လာလေသည်။ ထိုခေတ် အတွင်း၌ပင် မဂ္ဂဇင်းများ၊ ဂျာနယ်များ စသည်တို့ အဆက်မပြတ် ထွက်ပေါ်လာလေသည်။ ဝတ္ထုများ ထွန်းကားလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာပြန်ဆိုမှုသည် လည်း ခေတ်စားလာလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်၍ နဂါးနီအသင်းကြီး ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ပြန်လည်း ထူထောင်ရေး စီမံကိန်းအရ ဘာသာခြား စာပေ များကို မြန်မာဘာသာသို့လည်းကောင်း၊ မြန်မာ စာပေများကို နိုင်ငံခြား ဘာသာသို့လည်းကောင်း ပြန်ဆိုဖြန့်ချိရန်အတွက် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန် စာပေအသင်းကို တည်ထောင် လိုက်လေသည်။ ထိုအသင်းကြီးသည် မြန်မာ ပြန်ဆိုရေး သက်သက်ကိုသာ အားပေးသည် မဟုတ်ဘဲ၊ တစ်နှစ်အတွင်း ထွက် ပေါ်လာသော မြန်မာစာပေများကို အကောင်းဆုံး ကာလပေါ် ဝတ္ထုဆု၊ သုတပဒေသာဆု စသည်ဖြင့် စာပေဗိမာန်ဆုများ ချီးမြှင့်ကာ မြန်မာစာပေ အရေးအသားကို မြှင့်တင်ခဲ့လေသည်။ ထိုမှတစ်ပါးလည်း မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းကြီးကို လည်းကောင်း၊ လူထုသိပ္ပံကျမ်းကြီး များကိုလည်းကောင်း၊ စာစဉ်အမျိုးမျိုးကိုလည်းကောင်း ဖြန့်ချိ လျက်ရှိရာ မြန်မာဘာသာပြန် စာပေ အသင်းဟု ခေါ်တွင် ခဲ့သော စာပေဗိမာန်သည် စာပေရိပ်မြုံကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ဤသို့ဖြင့် မျိုးခြားခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခေတ် မြန်မာ စာပေကို ခြုံ၍ကြည့်လျှင် ရှေးခေတ်ဟောင်းများနှင့်မတူ၊ တမူ ထူးခြားစွာ ဆန်းသစ် ပေါ်ထွန်းနေသည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:မြန်မာစာပေ]] euxdlc7iy0gaavjrwzn9bf131xfdm9t 1061823 1061821 2026-11-06T04:06:33Z ~2026-59147-07 150450 1061823 wikitext text/x-wiki ==မြန်မာစာပေ== ===ပုဂံခေတ်စာပေ=== [[ဖိုင်:Myazedi-Inscription-Burmese.JPG|thumb|မြစေတီ ကျောက်စာ]] မြန်မာစာပေ၏ မူလအစကို [[ပုဂံခေတ်]]တွင်ထင်ထင်ရှားရှားတွေ့ရ၍ [[ကျောက်စာ]] အရေးအသား ထွန်းကားသည်ကို တွေ့ရ၏။ သိမ်မွေ့သည့် အမြင့်စာပေကို ကောင်းမွန်စွာ ရေးသားနိုင်နေပြီဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ပျူခေတ်တွေ့ ရှေးဟောင်းမြန်မာစာ အရေးအသားများကို ဆက်လက်ဖော်ထုတ်ဆဲ အနေအထားသာ တွေ့ရသည်။ ကျောက်စာကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မြန်မာစာပေပေါက်ဖွားစ အချိန်က အခြင်းအရာများကို သိနိုင်၏။ ကျောက်စာများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၈ဝဝ ကျော်ပုဂံကောင်းစားသည့် ခေတ်ကတည်းက ထွန်းကားခဲ့လေသည်။ ဘုရားကျောင်းကန် စေတီပုထိုး စသော ကောင်းမှုကုသိုလ်များပြုတိုင်း လှူဒါန်းခဲ့သည့် အကြောင်းအရာနှင့် သက်ဆိုင်သမျှကို ကျောက်စာများတွင် ရေးထိုးလေ့ ရှိကြ၏။ ထိုပုဂံခေတ် ကုသိုလ်ရှင်တို့သည် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုပြီးသောအခါ လှူသောပစ္စည်း အကြောင်းနှင့်တကွ အမျှဝေခြင်း၊ ဆုတောင်းခြင်း၊ ဖျက်ဆီးသူကို ကျိန်စာတိုက်ခြင်းတို့ကို ကျောက်တိုင်ကျောက်ပြားများပေါ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ တွေ့ရသမျှသော ပုဂံခေတ် ကျောက်စာများထဲတွင် ရှေးအကျဆုံးဟု ယူဆခန့်မှန်းရသော ကျောက်စာသည် မြစေတီ ကျောက်စာခေါ် ဂူပြောက်ကြီးဘုရား ကျောက်စာဖြစ်၍ အရေးအသား စကားအထားအသိုမှာ ပြေပြစ်ခြင်း မရှိလှချေ။ မကြာသေးမီက ပေါ်ပေါက်လာသော [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]]လည်း ရှိသည်။ ယင်းကျောက်စာကို လေ့လာခြင်းဖြင့် [[မြစေတီကျောက်စာ]]ထက်စောသည့် မြန်မာစာအရေးအသားကို တွေ့နိုင်သည်။ စာလုံးပေါင်းတို့မှာလည်း အဦးအဖျား ဖြစ်သည်နှင့်အညီ တသမတ်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကို မတွေ့ရချေ။ ကျောက်စာ တစ်ချပ်တည်း၌ပင် စာလုံးပေါင်းချင်းမတူ ကွဲပြားခြားနားသည်ကို တွေ့ရ၏။ ထိုအပြစ်များကို ဖယ်ရှားကြည့်လျှင် အဖိုးတန်သော အချက်များကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပေသည်။ မြစေတီကျောက်စာ၏ မျက်နှာလေးဘက်တွင် [[ပါဠိ]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]] ဟူသော ဘာသာလေးမျိုးနှင့် တစ်မျက်နှာစီ ကျောက်စာအသီးသီး ရေးထိုးခဲ့သည်ကို တွေ့ရ၏။ ထိုကြောင့် ပုဂံခေတ်တွင် မြန်မာစာပေသာမဟုတ်၊ ပါဠိ၊ မွန်၊ ပျူ စသော စာပေကြီးများ ထွန်းကားလျက် ရှိကြောင်းကို သက်သေအထောက်အထားကောင်း ရရှိလေသည်။ ဘာသာခြားစာပေနှင့် အယူဝါဒများသည် အကလေးအရွယ် မြန်မာစာပေ၌ မည်မျှ လွှမ်းမိုးနေသနည်းဟူမှု 'ၐြီ' (ရှရီ ဟုဖတ်ပါ) ဟူသော ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့၏ မင်္ဂလာစကား၊ နမော ဗုဒ္ဓါယ ဟူသော မြန်မာလူမျိုးတို့၏ မင်္ဂလာစကားတို့ဖြင့် နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ကာ ဆုမွန်ကောင်းတောင်း၍ ကျောက်စာကို အစချီ ရေးသားထားသည်ကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိနိုင်လေသည်။ ကျောက်စာရေးထိုးရာတွင် သာသနာရေးကိစ္စ ဖြစ်သည့်အလျောက် သာသနာနှစ်ကို အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရလေရာ သာသနာတော်ကို မည်မျှ လေးစားကြောင်း သိသာနိုင်၏။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်စာအများ တွေ့ရှိရသောကြောင့် နိုင်ငံသမိုင်းကို ရေးသားရာ၌ စိတ်ချ ယုံကြည် လောက်သော အထောက်အထား များစွာကို ရနိုင်ခဲ့လေသည်။ မြစေတီကျောက်စာတွင် ကျန်စစ်သားမင်း၏ နန်းတက် သက္ကရာဇ်နှင့် နတ်ရွာစံ သက္ကရာဇ်တို့ကို ဖော်ပြထားသဖြင့် အချို့ချို့သော ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများကို ပြုပြင်ယူနိုင်စွမ်းခဲ့၏။ မြစေတီကျောက်စာသည် မြန်မာ စာပေ၏ အစပျိုးစလက်ရာဖြင့်သဖြင့် ယင်းကျောက်စာ၏ အရေးအသားကို လေ့လာလျှင် မြန်မာစာပေ၏ မြေစမ်းခရမ်းပျိုးချိန်က အခြေအနေကို သိရှိနိုင်လေသည်။ စာအရေးအသား၌ ဝါကျတို အများကို သုံးကြ ၏။ လိုရင်းအဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်ရုံသာ ဖြစ်၍ စာလုံးပေါင်းနှင့် စကားအသုံးအနှုန်းမှာ မတိကျသေးချေ။ အခြား ဘာသာစာပေ များလည်း ထွန်းကားလျက်ရှိသောကြောင့် မြန်မာစာပေသည် တိုးတက်သင့်သလောက် မတိုးတက်ဘဲရှိခဲ့ရာ ပုဂံခေတ် ပညာ ရှင်များ၏ မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လ ဇွဲသတ္တိကြောင့် လေ့ကျင့်ဖန်များသဖြင့်သာ တစ်စထက်တစ်စ စည်ပင်ပြန့်ပွား လာလေ သည်။ ပုဂံခေတ် စာပေသမိုင်း၌ မဖော်ပြလျှင် မဖြစ်သည့် စာပေမှတ်တမ်းဝင် ကျောက်စာတစ်ခုကား သျှင်ဒိသာ ပါမောက္ခ ကျောက်စာဖြစ်၏။ ယင်းကို မြစေတီကျောက်စာ ရေးထိုးပြီး၍ အနှစ်နှစ်ရာနီးပါးကြာမှ ပုဂံမြို့ မင်္ဂလာစေတီတော်အနီး၌ ရေးထိုး၏။ ထိုကျောက်စာသည် စာပေအရေးအသားအတွက်သာ ထင်ရှားသည် မဟုတ်၊ ထိုခေတ်က ပြည်တွင်းရေး အနှောင့်အယှက်များရှိပုံ၊ မြန်မာရဟန်းတော်များ တိုင်းပြည်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆောင်ရွက်ကြ ပုံတို့ကို မှတ်တမ်း တင်ထား သော ကျောက်စာ ဖြစ်၏။ ပုဂံ ကျောက်စာခေတ် စာပေအရေးအသားများ၌ လင်္ကာထက် စကားပြေ အရေးအသားက ပိုများကြောင်း တွေ့ရ၏။ ဤသို့ လင်္ကာကိုမရေးဘဲ စကားပြေကိုသာ ရေးခြင်းမှာ လင်္ကာ မရေးတတ်၍ကား မဟုတ်တန်ရာ။ ရေးတတ်သူများ ရှိပေ မည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ပရိမ္မ ထီးလှိုင်ရှင်ဘုရား ကျောက်စာ၌ ကာရန်ကို ယူ၍ ရေးသားသော စာကြောင်းကို တွေ့ရ၏။ 'ဥဿလမည်တန်လိုင်ပြည်ကိုဝ် နည်နည်ညက်ညက် ဖျက်ချေပြီရုယ်' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နားတောင်းတပ် ဘုရားကျောက်စာ၌ 'အမျိုဝ်ခုနစ်ဆက် ညက်ညက်ပြုန်တီ ပျက်စီစေသော' ဟူ၍လည်းကောင်း တွေ့ရှိရ၏။ ကဗျာလင်္ကာတို့ကို ကျောက်စာများတွင် သီးခြား ရေးထိုးထားခြင်း မရှိသည် မှန်သော်လည်း 'သိုးကလေ။ ပုပ္ပါးနတ်တောင်၊ အခေါင်မြင့်ဖျား၊ စုံတောပြား၌' အစချီသော လင်္ကာသည်လည်းကောင်း၊ အနန္တသူရိယ အမတ်၏ 'သူတည်းတစ်ယောက်' အမျက်ဖြေ လင်္ကာသည် လည်းကောင်း၊ ကျစွာမင်းလက်ထက်တွင် ပေးဟန်တူသော မြကန်သာ လင်္ကာသည် လည်းကောင်း ထင်ရှားလျက်ရှိ၏။ ပုဂံကျောက်စာခေတ်ကား အဆင့် အတန်း မနိမ့်လှချေ။ စိတ်၏နုရင့် ဖြစ်ခြင်းသဘော၊ ထီးနန်းသုံးနှင့် အရပ်သုံး၊ ဘာသာရေးနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် သိမ်မွေ့သည့် အသုံးနှုန်း ရေးဟန်များကို ပေါ်လွင်အောင် ရေးသားနေခဲ့ကြပြီဖြစ်သည်။ ကျောက်စာအရေးအသားများ ရှိခဲ့သောကြောင့်သာ ကျွန်ုပ်တို့ ယခုခေတ်မြန်မာစာ အရေး အသားသည် တည်တံ့ခိုင်မြဲခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ လက်ရှိကာလ၌ ၎င်းတန်ဖိုးကြီးမားသည့် အရေးအသား ရေးဟန်တို့ကို တစ်ခေတ်မူ၍ သုတေသနပြုကာ မြန်မာစာပေကို ယခင်မြင့်မားခဲ့သည့် ကာလများကဲ့သို့ ထွန်းကားတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန် အထူးပင်လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။ တစ်ခေတ်မှ တစ်ခေတ်သို့ တစ်ဆင့်ထက် တစ်ဆင့် တိုးတက်အောင် ပြုပြင်ကြရသည်မှာ ဓမ္မတာပေတည်း။ ==ပင်းယခေတ်စာပေ== သက္ကရာဇ် ၆၆ဝ ပြည့်နှစ်လောက်မှစ၍ ပုဂံပြည်ကြီး၌ ပြည်တွင်းရေး အရှုပ်အထွေးများ တဖြည်းဖြည်း ပေါ်ပေါက်လာလေရာ နောက်ဆုံး၌ ပုဂံပြည်ကြီး တိမ်းယိမ်းကာ ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့သည် မြင်စိုင်း၊ ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်း၊ ဤသုံးမြို့၌ ထီးနန်း စိုက်ထူကြလေသည်။ ယင်းသို့ ပုဂံပြည်ကြီးပျက်စီးသည်မှ အင်းဝခေတ်ကြီး မထွန်းကားမီ ကာလကို [[ပင်းယခေတ်]]ဟု စာပေသမိုင်းတွင်သတ်မှတ်ကြ၏။ အချိန်ကာလအားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၆ဝ ကျော်မျှဖြစ်၏။ ပင်းယခေတ် စာပေအဆင့်အတန်းသည် ပုဂံခေတ် အဆင့်အတန်းထက် တိုးတက်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပုဂံခေတ်တွင် မတွေ့ရသော စာမျိုးများကို ဤပင်းယခေတ်တွင် တွေ့ရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပင်းယခေတ်၌ပေါ်သော ဆန်းသစ်သည့် စာပေများမှာ တျာဖွဲ့များ၊ [[ကာချင်း]]များနှင့် ရတုများဖြစ်၏။ ထိုသို့ ကာရန်အစပ်အဟပ်နှင့် ဆွဲငင်ရွတ်ဆိုရသော စာမျိုးကို တွေ့ရခြင်းဖြင့် ဂီတဘက်၌ လိုက်စားလာကြောင်း ထင်ရှားလေသည်။ ကာချင်းမှာ ကာ ကရာတွင် သီဆိုရသော သီချင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကာ ကသည် ဆိုသည်မှာ ဗန်းခုံးငယ်ကဲ့သို့ ခပ်ဝိုင်းဝိုင်း ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသောကာကို မြှောက်ထောင် ပင့်တင် ကခြင်းတစ်မျိုးဖြစ်၏။ ကရာတွင် အတူကသူတို့က သစ်သားဓား၊ သစ်သားလှံတို့ဖြင့် ထိုးခုတ်သည်ကို မထိမခိုက်ရအောင် ကာကွယ်၍ ကရသော အက ဖြစ်ရကား စစ်ရေးစစ်ရာ လေ့ကျင့်မှု တရပ်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ဤကာကမှုသည် အလွန်နှစ်သက်ပျော်ရွှင်ဖွယ် ကောင်းသော လေ့လာမှုဖြစ်၍ သက္ကရာဇ် ၆၇၄ ခုနှစ်တွင် ပင်းယ၌ နန်းတက်သော သီဟသူမင်း ခေတ်က ဝတ်ပုံစားပုံ အပြုအမူ အနေအထားတို့ကို 'ခါးပတ်တော်မှာ ရွှေချည်စုံ၊ မှိုင်းလုံး ရွှေဝတ်လုံ၊ မလုံသာချမ်းဧ' အစရှိသဖြင့် ကာချင်းတွင် ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားသည်ကို တွေ့ရသည်။ မြင်စိုင်း ငါးစီးရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ကာချင်းများကို ရေးသားခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။ ကာချင်းအပြင် သက္ကရာဇ် ၇ဝဝ ကျော်လောက်တွင် '[[ရတု]]'ဟူသည် လေးလုံးစပ်အဖွဲကို [[စတုရင်္ဂဗလအမတ်|စတုရင်္ဂဗလ]] အမတ်ကြီး ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရ၏။ အမတ်ကြီး၏ ရတုသည် လောကအကြောင်းနှင့် မသက်ဆိုင် ဓမ္မကြောင်း သက်သက်ဖြစ်၍၊ မိမိ သိလိုသော မြတ်စွာဘုရား တရားတော်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမေးပုစ္ဆာများကို [[ဆူးတွင်းပစ်ဆရာတော်|ဆူးတွင်းပစ်]] ဆရာတော်ထံ ရေးဆက် မေးမြန်းခြင်းဖြစ်၏။ 'ရွှေဘဝါးတော်အောက်၊ ကျွန်ုပ်၏ လျှေက်ဖြင့်၊ မလျှောက်ဝံ့ဝံ့၊ လျှောက်ဝံ့ဝံ့တည့်၊ ကြောက်ရွံ့လျက်ပင်၊ စက်ရွှေစင်ကို၊ ထိပ်ပြင်ပန်းနှယ်၊ ဆင်စံပယ်လျက်၊ နိကာယ်လုံးစုံ၊ ကျမ်းသုံးပုံဝယ်' အစချီကာ ရတုသုံးပိုဒ်စလုံးတွင် နက်နဲလှသော [[အဘိဓမ္မာ တရား​တော်|အဘိဓမ္မာတရား]]ဆိုင်ရာ ပါဠိပါဌ်သားများကို ခက်ရာခက်ဆစ် စကားလုံးများဖြင့် ရေးသား မေးမြန်းခြင်းကို ထောက်က ပင်းယခေတ် မြန်မာစာပေသည် ပုဂံခေတ် မြန်မာစာပေထက် အဆင့်အတန်း တိုးတက်မြင့်မားလာကြောင်း သိရ၏။ ဤသို့ဖြင့် ပင်းယခေတ်တွင် တျာချင်း၊ ကာချင်း၊ ရတု စသော စာပေ အဖွဲ့အနွဲ့မျိုး ထွန်းကားသည့်ပြင် ကျောက်စာ အရေးအသားများလည်း မတိမ်ကောသေးချေ။ သက္ကရာဇ် ၇ဝ၂ ခုနှစ် ဥဇနာမင်း လက်ထက်တွင် ဂူတည်၍ မြေလှူကြောင်းကို ကျောက်ထက်အက္ခရာ တင်ထားခဲ့၏။ တစ်ဖန် ၇၂၁ ခုနှစ် ကျော်စွာငယ် လက်ထက်တွင် ဘုရား ကျောင်းများကို တည်ထားဆောက်လုပ်၍ လယ်မြေများ လှူကြောင်း ကျောက်စာ ရေးထိုးခဲ့လေသည်။ ပင်းယခေတ် ကျောက်စာများသည် ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများကဲ့သို့ စေတီပုထိုးများ၌ မြေလှူကြောင်း၊ ကျေးကျွန်လှူကြောင်း စသည်တို့မှာ အကြောင်းအရာအားဖြင့် တူညီနေသော်လည်း ဝါကျအထားအသို ကောင်းခြင်း၊ နာမဝိသေသနပုဒ်များ ဆင့်ကဲ သုံးထားခြင်းတို့မှာ ပုဂံခေတ်ထက် များစွာ တိုးတက်သည်ကို တွေ့ရပေသည်။ လင်္ကာဟူသော အရေးအသားသည်လည်း ဤပင်းယ ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်ကောင်း ပေါ်ပေါက်ပေလိမ့်မည်။ ရတု လောက် ခက်ခဲသော စာမျိုးကို ဖွဲ့ဆိုနိုင်ပါလျှင် လင်္ကာကိုဖွဲ့ခဲ့မည်မှာ ယုံမှားဖွယ်ရာ မရှိချေ။ သို့သော် ထိုခေတ် ထိုအချိန်က မြန်မာစာကို အရေးတယူ ဂရုတစိုက် သိမ်းဆည်းမှုနည်းပါးသောကြောင့် လင်္ကာအရေးအသား စာတမ်းမှတ်စုဟောင်းများ ရှာဖွေမရ ဖြစ်ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းရ၏။ ခေတ်တစ်ခုလုံးကို ခြုံကြည့်ပါက တိုတောင်းလှစွာသော အချိန်အတွင်း မြန်မာစာပေ အရေးအသားသည် ပုဂံခေတ်ကထက် များစွာ တိုးတက်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ==အင်းဝခေတ် စာပေ== ပင်းယခေတ် လွန်မြောက်ပြီးနောက် သက္ကရာဇ် ၇၂၆ ခုနှစ်တွင် [[သတိုးမင်းဖျား]]သည် အင်းဝရွှေနန်းတော်ကို တည်ထောင်မူလေသည်။ ထိုသို့ တည်ထောင်သည့် အချိန်မှစ၍ အင်းဝပြည်ကြီးပျက်သည့်အချိန် သက္ကရာဇ် ၉ဝဝ ခန့်အတွင်းကို အင်းဝခေတ်ဟု စာပေလောကတွင် သတ်မှတ်ထား၏။ ထိုအင်းဝခေတ် ရဟန်းပညာရှိ လူပညာရှိပါဝင်သော စာဆိုပညာရှင်များသည် ပျို့၊ လင်္ကာ၊ ဧချင်း၊ မော်ကွန်း၊ ရတု၊ မေတ္တာစာ တို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြ၏။ မြန်မာစာပေ စည်ပင် ပြန့်ပွားရန်အတွက် ပုဂံခေတ်က ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်း တို့ကို ခုတ်ထွင်ခဲ့၍ ပင်းယခေတ်၌ လမ်းကြောင်းထွင်ခဲ့ရာတွင် အင်းဝခေတ်၌ သဲဖြူခင်း ရာဇမတ်ကာသော အခြေသို့ မြန်မာစာပေ၏ အဆင့်အတန်းသည် ရောက်ခဲ့လေပြီ။ ဤသို့ တိုးတက်ခဲ့ရသည်မှာ အင်းဝခေတ် ရဟန်းစာဆိုများ၏ ကျေးဇူးနှင့် မကင်းခဲ့ချေ။ ရဟန်းစာဆိုများသည် ဘုရားဟော ဇာတ်နိပါတ်များကိုမှီ၍ ပျို့အများအပြား ရေးသားခဲ့ကြ၏။ ထိုကြောင့် အင်းဝခေတ်ကို ပျို့ခေတ်ဟု နှောင်းလူတို့ အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ ရဟန်းတော်များသည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ]]၏ အသက်သွေးခဲ ဖြစ်သော ပါဠိကျမ်းဂန် ဒေသနာတော်များကို အချိန်ရှိသရွှေ့ မွေ့လျော်စွာ ဆည်းပူးလေ့လာခဲ့၍ မိမိတို့ သိရှိသမျှသော တရားအဆီအနှစ်တို့ကို အမျိုးလေးပါးတို့ လွယ်ကူစွာ သိစိမ့်သောငှာ ပျို့အစောင်စောင်ကို ရေးသားစီကုံးခြင်းဖြင့် ပေးဝေဖြန့်ချိခဲ့၏။ ထိုခေတ်က ပေါ်ထွန်း ခဲ့သော ပျို့ကဗျာ များသည် စာပေအဆင့်အတန်းတွင် ပထမတန်းစာများအဖြစ် ယခုတိုင်တည်ရှိနေကား နှောင်းပညာရှင်တို့သည် ထိုခေတ်က စာပေ အဆင့်အတန်းကို ကျော်လွန်၍ ရေးသားစီကုံးခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ကြချေ။ ဤသို့ဖြင့် စာပေလောကတွင် အင်ဝခေတ်၏ ပျို့စာပေသည် အထူးပင် ဖူးပွင့်ဝေစာခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုခေတ်က စာပေသည် စံတင်လောက်အောင် ထူးခြားကောင်းမွန်ခဲ့ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ မြန်မာဘုရင်မင်းမြတ်တို့ ကိုယ်တော်တိုင်ကပင် စာဆိုများကို အားပေးချီးမြှောက်ခြင်း၊ ဉာဏ်ရည်ချင်း ယှဉ်ပြိုင်သာအောင် အခြေအနေကို ဖန်တီးပေးခြင်း၊ နန်းတွင်း အမျိုးသမီးစာဆိုများ ထွန်းကားလာအောင် အခွင့်အရေးပေးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ သက္ကရာဇ် ၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် [[တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်|တောင်တွင်းကြီးမြို့]]၌ ထူးခြားစွာ ပေါ်ပေါက်လာသော တဘောင်အရ 'ပေလေးပင်၊ ရှင်လေးပါး' အပါအဝင် [[ဥတ္တမကျော်၊ သျှင်|ရှင်ဥတ္တမကျော်]]နှင့် [[သျှင်မဟာ သီလဝံသ|ရှင်မဟာသီလဝံသ]] တို့သည် အင်းဝခေတ်၏ ရဟန်းစာဆိုများတွင် ထိပ်သီးစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကျော် နှစ်ပါးအပြင် ဒုတိယမင်းခေါင်လက်ထက်တော်၌ စာဆိုကျော် [[မဟာရဋ္ဌသာရ၊ သျှင်|ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] ဆရာတော်လည်း ရှိပေသေး၏။ ရှင်မဟာသီလဝံသနှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာ စာဆိုကျော် နှစ်ပါးသည် နေပြည်တော် ရွှေနန်းထက်၌ အပြိုင်စာဆိုသူများ ဖြစ်ကြ၏။ ဘုရင်မင်းမြတ် ကိုယ်တော်တိုင်ကပင် ချီးမြှောက်တော် မူရကား ထိုရဟန်း စာဆိုကျော်နှစ်ပါး၏ ပြုစုပျိုးထောင်မှုကြောင့် မြန်မာ စာပေသည် သိသိသာသာ တိုးတက် ကြီးပွားလာလေသည်။ ပါရမီ တော်ခန်းပျို့၊ ဆုတောင်းခန်းပျို့၊ စတုဓမ္မသာရ ကိုးခန်းပျို့၊ သံဝရပျို့တို့သည် ထိုစာဆိုကျော်ကြီးများ၏ မှတ်ကျောက်ခံ လက်ရာများပေတည်း။ ထိုစာဆိုကြော်ကြီးများအပြင် ဂါထာခြောက်ဆယ်စာဆိုအရှင် ရှင်အုံးညို၊ လောကသာရ ဆုံးမစာ ပျို့စာဆို အရှင် [[ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော်|ကန်တော်မင်ကျောင်း ဆရာတော်]]၊ ဘုံခန်း၊ ငရဲခန်း၊ မဃစိုးခန်း ပျို့စာဆိုရှင် ရှင်အဂ္ဂသမာဓိစသော ကျေးဇူးရှင် စာဆိုကျော် များလည်း ရှိသေး၏။ ( အုံးညို၊ ရှင်။) ( ကန်တော်မင်းကျောင်း ဆရာတော်။) ( အဂ္ဂသမာဓိ၊ရှင်-။) ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ်တို့နှင့် ခေတ်ပြိုင် ပေါ်ထွက်လာသော လူပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ [[ရှင်သူရဲ]]နှင့် [[ရှင်ထွေးညို]]တို့ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုစာဆိုရှင်တို့၏ ကဗျာ အဖွဲ့အနွဲ့များသည် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အဆင့်အတန်းကို မမှီမကမ်း နိုင်သော်ငြားလည်း၊ လူပုဂ္ဂိုလ် ထဲမှ ရှေးဦးစွာ အားပေးပြုစုသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ပြုသောကြောင့် နှောင်းခေတ် များတွင် ထိုသူတို့ကဲ့သို့ စာပေလိုက်စား ပြုစုသူအများ ပေါ်ပေါက်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် မြန်မာစာပေသည် တရှိန်ထိုး စည်ပင်ပြန့်ပွားလာ၏။ ရဟန်း စာဆိုများ၊ လူစာဆိုများအပြင် နန်းတွင်းအမျိုးသမီး စာဆိုများလည်း ထွန်းကားခဲ့၏။ စာဆိုမိဖြူနှင့် စာဆိုမိညိုတို့သည် ကိုယ်ရည်သွေးရတုများကို ရေးကာ မြန်မာစာပေလောကကို မြှင့်တင်ခဲ့ကြ၏။ အင်းဝခေတ်ကို ပျို့ခေတ်ဟု ခေါ်ကြသည့် နည်းတူ မော်ကွန်းအများ ထွန်းကားသောခေတ်ဖြစ်သောကြောင့်လည်း မော်ကွန်းတံခွန်စိုက်ခေတ်ဟု မှတ်တမ်း တင်ထိုက်လေသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ စီကုံးခဲ့သော ပုံတောင်နိုင်မော်ကွန်း၊ မိတ္ထီလာကန်တော်ဘွဲ့မော်ကွန်း၊ တန်းတားဦးတည် မင်္ဂလာစေတီ မော်ကွန်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ ရှင်မဟာသီလဝံသ ပြုစုခဲ့သော သျှိသျှားကန်တော်ဘွဲ့ မော်ကွန်း၊ ရွှေနန်းတည်မော်ကွန်း၊ တန်တားဦးတည်း မင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်းတိုသည်လည်းကောင်း အင်းဝခေတ်တွင် တံခွန်စိုက် မော်ကွန်းကြီးများ ဖြစ်လေသည်။ ပျို့နှင့် မော်ကွန်းအပြင် တောလားရတု၊ မောင်ဘွဲ့ မယ်ဘွဲ့ ရတု။ ဧချင်းစသော အဖွဲ့အနွဲ့များလည်း ထင်ရှား ပေါ်ထွက်ခဲ့သေး၏။ သို့ဖြင့် အင်းဝခေတ်သည် စာပေတွင် ပြောင်မြောက်သော ရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ် လူပုဂ္ဂိုလ်တို့ ထွန်းကား၍ ပထမတန်းစား စာကြီး ပေကြီးများ ထွန်းကားသောခေတ်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဘုရင့် ရင်သွေးတော်များကို ပုခက်တင် မင်္ဂလာရင်ရာ၌ ဘုရင်၏ ဘုန်းတော်ကို ချီးကျူးဖွဲ့ဆို၍ အေးဆေး သိမ်မွေ့စွာ သီကျူးရသည့် ဧချင်းဟူသော ကဗျာတစ်မျိုးလည်း ထိုခေတ်တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သည် ရခိုင်အမတ် အဒူမင်းညို၏ ရခိုင်မင်းသမီး ဧချင်းနှင့် ရှင်သူရဲ၏ သခင်ထွေး ဧချင်းတို့သည် ဧချင်းစု၏ ရှေ့ပြေး သာဓကများ ဖြစ်သည်။ ထိုမှတစ်ပါး ရှင်မဟာ သီလဝံသ၏ ပါရာယနဝတ္ထု၊ ရာဇဝင်ကျော်နှင့် သူ့တပည့် ရှင်က္ကုန္ဒဂုတ္တ၏ နဝရတ် ပျို့တို့လည်း ထွန်းကားခဲ့ ပေသည်။"ဆုတောင်းခန်းပျို့"၊ "ပါရမီတော်ခန်းပျို့"၊ "တောင်တွင်းရွှေပြည်ရတု"တို့မှာ လည်းထင်ရှားသည်။ "ဆုတောင်ခန်းပျို့"မှာ ဒီပင်္ကရာဘုရားထံမှောက်တွင် သုမေဓာရသေ့ဘဝတွင် ဘုရားဆုတောင်းသော အကြောင်းဖြစ်သည်။ ပါရမီတော်ခန်းပျို့မှာ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားအလောင်း လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းတိုင်တိုင် ပါရမီဖြည့်ဆည်းခဲ့ရပုံများကို ရေးဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်သည်။ "တောင်တွင်းရွှေပြည်ရတု" မှာ ကိုယ့်မြို့၊ ကိုယ့်ရွာ၊ ကိုယ့်ဇာတိချစ်စိတ်ကို ဖြစ်စေသောရတုဖြစ်သည်။ ==တောင်ငူခေတ် စာပေ== ရတုနှင့် ဧချင်း တံခွန်စိုက်ခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်သော တောင်ငူခေတ်သည် သက္ကရာဇ် ၈၅ဝ မှ ၉၅ဝ အထိ အနှစ် ၁ဝဝ နီးပါးခန့် အဓွန့်ရှည်လေသည်။ ထိုခေတ် တစ်လျှောက် လုံး၌ တိုင်းပြည် ငြိမ်သက်ပိပြား သည်ဟူ၍ မရှိ၊ မကြာခဏ စစ်ရေးမက်ရေးများ ဖြစ်ပွားနေခဲ့ရာ တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် အဘယ်မှာလျှင် ရဲစိတ် ရဲမာန် ရဲသွေးများ မတက်ကြွဘဲ နေနိုင်တော့အံ့နည်း။ တိုင်းပြည်ကို ချစ်သောစိတ်၊ ဘုရင်ကို မြတ်နိုးသောစိတ်တို့သည် ထိုခေတ် ထိုအခါက လူတို့၏ စိတ်တွင်မည်မျှ ကိန်းအောင်းနေသည်ကို သူတို့ ထားရစ်ခဲ့သော စာပေများက သက်သေထူလျက် ရှိပေသည်။ ထို့ကြောင့် အယူ ဝါဒရေးကို အရေးပေးဖွဲ့ဆိုခဲ့သော ပျို့နှင့် မော်ကွန်းကဗျာ ခေတ်သည် မှေးမှိန်ခဲ့၍ ဇာတိမာန် တက်ကြွစေမည့် ဧချင်းများ အစဉ်တစိုက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်၏။ ဧချင်းစာဆိုများသည် ဧချင်းဘွဲ့ခံ မင်းသားငယ် မင်းသမီးငယ် တို့ကို ဇာတိမာန် တဖွားဖွား တက်ကြွစေပြီလျှင် မိမိတို့ တိုင်းပြည်ကို ချစ်စေရန် လည်းကောင်း၊ အမျိုးကို ခင်စေရန် လည်းကောင်း အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေ၏။ ထို့ကြောင့် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီး၍ အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်ရသော်လည်း တောင်ငူဘက်မှ ဇာတိသွေးကို ဝံ့ဝံ့စာစားပြကာ တောင်ငူခေတ်ကို နှစ်ပေါင်း တစ်ရာခန့် တာရှည်အောင် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆဖွယ်ရာဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်၌ တိုင်းပြည်အေးချမ်းသာယာသောကြောင့် ဘုရားတရားနှင့် ပျော်မွေ့နိုင်ကြသဖြင့် တစ်ကြောင်း၊ စာဆို တို့သည်လည်း အထူးသဖြင့် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်သည်ကတစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် ဓမ္မကြောင်းနွယ်သော ပျို့ကဗျာ လင်္ကာ မော်ကွန်းများ ပေါ်ထွန်းပြီးလျှင် တရားနှင့် မမွေ့နိုင်ဘဲ ဓားနှင့် တွေ့နေ့သော တောင်ငူခေတ်၌ကား ဧချင်းတည်းဟူသော ဇာတိမာန် လှုံ့ဆော်ပေးသော စာများသာအလျောက် ဘာသာ ပေါ်ပေါက်လာရပေသည်။ အခါအားလျော်စွာ ထွန်းကား လာရသော စာမျိုးဖြစ်သဖြင့်လည်း များစွာ အကျိုးထူးပေးစွမ်း နိုင်ပေသည်။ မြန်မာဘုရင်များ ဘုန်းမီး တန်ဆောင်း တောက်ပြောင်စဉ်အခါက တန်ခိုးတေဇာတော် မည်မျှ ထွန်းတောက်ခဲ့သည်များကို ယခုခေတ်လူများ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ ကျန်ခဲ့သည်မှာ ထိုဧချင်းစာဆိုများ၏ ကျေးဇူးပင်ဖြစ်၏။ မင်းတရားရွှေထီး; ဧချင်း၊ မင်းတရား မယ်တော်ဧချင်း၊ ယိုးဒယားမိဖုရား၊ ဧချင်း၊ မင်းရဲနရာ ဧချင်း၊ မင်းရဲဒိဗ္ဗဧချင်းစသော ဧချင်းကြီးများသည် တောင်ငူခေတ်၏ မှတ်ကျောက်ခံ ဧချင်းကြီးများ ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ငူခေတ်စာပေ၏ အထူးမှတ်သားဖွယ် ထူးခြာချက် တစ်ခုကား ထိုခေတ်စာဆိုတို့သည် မိမိတို့၏ ဧချင်းများတွင် တောင်ငူမြို့ဘွဲ့ကို များစွာ ချီးကျူး၍ ဖွဲ့နွဲ့ကြသည်ကိုတွေ့ရ၏။ မြို့ဘွဲ့များတွင်လည်း မြို့တော်၏ သာယာပုံ၊ ခမ်းနားပုံ၊ ဆဲ့နှစ်ရာသီပွဲတော်များ ကျင်းပပုံတို့ကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်မှာ တောင်ငူခေတ် စာပေ၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုပင် ဖြစ်၏။ ဧချင်း အဖွဲ့အနွဲ့သာ မကသေး၊ ရတုအရေးအသား သည်လည်း တောင်ငူခေတ်က အထူးထွန်းကားလေသည်။ တောင်ငူခေတ်ပေါ် ရတုများကို ဖတ်ရလျှင် ရတုတံခွန်စိုက် တောင်ငူဘုရင် နတ်သျှင်နောင် မင်းနှင့်တကွ သူ့ရှေ့ပြေး နောက်လိုက်စာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များကို မဖော်ပြဘဲ မနေနိုင်ချေ။ နဝဒေးကြီး၏ မတုပနိုင်သော ဘုရားတိုင်ရတုများ၊ နတ်သျှင် ကိုယ်တော်၏ စံတင်လောက်သည့် မောင်ဘွဲ့မယ်ဘွဲ့ ရတုများ၊ စစ်ချီရတုများနှင့် ရှင်သံခို၏ အလွမ်းဖွဲ့ ရတုများသည် တောင်ငူခေတ် စာပေကို အမွှမ်းတင် တန်ဆာဆင်ကြ၏။ စာဖွဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များသည် လူငယ်လတ်များ ဖြစ်သဖြင့် တကြောင်း၊ နန်းတွင်း ကြီးပြင်းရသူများ ဖြစ်သည်ကတ ကြောင်းတို့ကြောင် ့သုံးနှုန်းထားသည့် စကားလုံးများမှာ မဟာဆန်၏။ နုစရာရှိလျှင် လဲဝါတမျှနုနိုင်၍ ယဉ်စရာရှိလျှင် မဒီခင်တမျှ ယဉ်နိုင်ကြပေသည်။ ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ ဗီဇသတ္တိကပင် ပါရမီထူးလာသူများ ဖြစ်သည့်အပေါ်တွင ်နတ်သျှင်နောင် ကဲ့သို့သော အချစ်စိတ် ထက်သန်သည့် မင်းသားအဖို့ဆိုလျှင် ရတုစာပေမျိုးဖွဲ့ရန် အလွန်အဆင်ပြေလျက် ရှိပေ၏။ ဘုရားတိုင်၊ စစ်ချီ၊ မယ်ဘွဲ့ မောင်ဘွဲ့ ရတုများ၌ နတ်သျှင်နောင်၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်း အသုံးအနှုန်း စကားလုံး တို့မှာ သူ၏အတွင်းဎ္0x046တ္တ မေတ္တာဓာတ်က လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ပေါ်ထွက်လာရခြင်းဖြစ်၍ အခြားရတုဆရာများကဲ့သို့ လွမ်းယောင်ဆွေးယောင် ချစ်ယောင် ကြိုက်ယောင် အယောင်ဆောင်သော စကားလုံးများ မဟုတ်ချေ။ နတ်သျှင်နောင်၏ စာသားများမှာ အူထဲအသဲထဲ နှလုံးထဲမှ လှိုက်လှဲစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသဖြင့် အောင့်အည်းသည်းခံခြင်းငှာ မတတ်နိုင်မှုကြောင့် အဎ္0x046တ္တရင်တွင်းမှ ဗဟိဒ္ဓနှုတ်ပြင်ပသို့ တရွေ့ရွေ့ တိုးဝှေ့ထွက်ဆင်း လာရသော စကားလုံးများဖြစ်၏။ ထိုစကားလုံးတို့ဖြင့် အစွမ်းကုန် ဖွဲ့နွဲ့ထားလေရာ နတ်သျှင်နောင်၏ အဖွဲ့အနွဲ့များမှာ သူမတူအောင် ကောင်းမွန် ခန့်ညားလေတော့သည်။ ပင်တိုင်စံ ဓာတုကလျာကလည်း စာအနုကဗျာ ဖွဲ့လောက်အောင် ယမင်းအလှ ဖြစ်နေပြန်၊ နတ်သျှင်နောင်ကလည်း ကြင်ပိုင်ရန် ဗျာထုကြွယ်နေရသူ ဖြစ်ပြန်၊ ဤသို့ နှစ်ဦးနှစ်ဝ အကြောင်းကံက ရတုကောင်း ရတုမှန် စာစောင်တစ်ဖွဲ့ဖြစ်အောင် ဖန်တီးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား တောင်ငူခေတ်၏ စာပေသည် မြေတောင် မြေ|ာက်ပေးခြင်း ခံရသည်နှင့် များစွာတူနေတော့၏။ တောင်ငူခေတ်တွင် နတ်သျှင်နောင်၏ အချစ်ရတု အလွမ်းရတုများသာ ခေတ်စားသည် မဟုတ်၊ နဝဒေးကြီး၏ ဘုရားတိုင် စစ်ချီရတုများလည်း ခေတ်မှီပထမတန်းစား အဖွဲ့အနွဲ့မှာ ဘုရားတိုင် ရတုများတွင် ဘုရား၏ သမိုင်းကို ထည့်သွင်း ဖွဲ့နွဲ့လေ့ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဤသို့မဖွဲ့စဘူး ထူးကဲသည့် စိတ်ကူးတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော တောင်ငူခေတ် ရတုများကြောင့် ထိုခေတ်သည် ရတုခေတ်ဟုပင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရလေသည်။ နတ်သျှင်နောင်၊ နဝဒေး၊ ရှင်သူရဲတို့အပြင် အခြားကျော်ကြားသော စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်များမှာ မင်းတရားရွှေထီး ဧချင်းစာဆို လှော်ကား ၃ဝဝဝ မှူး၊ ဆံထုံးထုံးနည်း ၅၅ မျိုးအကြောင်း အန်ချင်းစာဆို ရဝေရှင်ထွေး၊ မင်းရဲနေရာ ဧချင်းစာဆို မင်းဇေယျရန္တမိတ်၊ ဗညားဒလ၊ မဟာပညာကျော် စသော ပုဂ္ဂိုလ်များပင် ဖြစ်ကြ လေသည်။ ==ညောင်ရမ်းခေတ်== သက္ကရာဇ် ၈၈၈ ခုနှစ်တွင် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးခဲ့ ရသဖြင့် အင်းဝခေတ် စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်ကျော် ထေရ်အရှင်များနှင့် တကွ မှူးမတ်ပြည်သူတို့ပါ ပြေးမိပြေးရာ ခိုမိခိုရာ ပြေးခိုနေ ကြရ၏။ ထိုအခါမှစ၍ မြန်မာစာပေသည် တိမ်မြုပ် လုလု ဖြစ်နေလေသည်။ တစ်ဖန် သက္ကရာဇ် ၉၅၉ ခုနှစ်လောက် ရောက်သောအခါ လူမျိုးနှင့် စာပေကို မြှင့်တင်ကယ်မမည့် ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီးသည် အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်နေသော မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို စုရုံးသိမ်းဆည်း၍ အင်းဝပြည်ကြီးကို အသစ်တစ်ဖန် ထပ်မံဖန်ဆင်းတော်မူပြန်၏။ ထိုသို့ ညောင်ရမ်း မင်းတရားကြီး ပြန်လည်တည်ထောင်သော ဒုတိယ အင်းဝခေတ် ကြီးကို ညောင်းရမ်းမင်းတရားကြီး၏ အဆက်အနွယ်များသာ ဆက်ခံစိုးစံကြသောကြောင့် ညောင်ရမ်းခေတ်ဟု ခေါ်တွင် လေသည်။ စာဆိုလောကကြီနှင့်တကွ တိုင်းပြည်ကြီးပါ အစစအရာရာ ပြန်လည်ထူထောင်နေရသောအချိန် ဖြစ်သော ကြောင့် မြန်မာစာပေသည် အစို့အညှောက် စိမ်းဖတ်ဖတ်နှင့်သာ ထွက်ပြူလာနိုင်၏။ အခက်အခဲပေါင်း အမျိုးစုံကြားမှ စာပေအစို့အညှောက် ကလေး မထွက်ဝံ့ဝံ့ ထွက်ဝံ့ဝံ့နှင့် ဇွတ်ရုန်းကန်လျှက် ထွက်လာရသော ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေသည် စကားပြေ ထွန်းကားသောခေတ် ဖြစ်လာလေသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေကို လေ့လာလျှင် အင်းဝခေတ်က ကဲ့သို့ ရဟန်းစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်အများ ပြန်လည်ထွန်းကားလာ သည်ကို တွေ့ရ၏။ အင်းဝခေတ်အတွင်း သာသနာတော်ကြီး ထိန်ဝါလင်းစဉ် မထေရ်ရှင်များ၏ ဉာဏ်ရောင်ကလည်း ရှိန်ဝါ ကွန့်မြူးခဲ့၏။ သို့သော် တောင်ငူခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ စစ်ရေး ရှုပ်ထွေးလွန်းသဖြင့် ရဟန်းတော်များ အသာဆိတ်ဆိတ် နေခဲ့၍ စစ်သားဆာဆို လူပုဂ္ဂိုလ်များ တစ်ခေတ်ထကြ၏။ သို့ဖြင့် ညောင်ရမ်းခေတ်သို့ တစ်ဖန်ပြန်သော် ရဟန်းစာဆိုများ ထွန်းကားပြန်လေသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ' ပေလေးပင် ရှင်လေးပါး ' ပေါ်ပေါက်သကဲ့သို့ မြန်မာစာပေသမိုင်း တစ်လျှောက်တွင် ညောင်ရမ်းခေတ်တွင်လည်း ကျော်ကြီးလေးဆူ ရှိခဲ့လေသည်။ ကျော်ကြီးလေးဆူတို့ကား- # ပုဂံ သဒ္ဒနီတိ ဆရာတော် ရှင်အဂ္ဂဝံသ # စစ်ကိုင်း ရှင်အရိယဝံသ ဆရာတော် # အင်းဝ ရှင်ဝရာဘိသဃသ္မနာထ ဆရာတော် # တောင်ဖီလာ ဆရာတော် ရှင်မုနိန္ဒဃောသ တို့ဖြစ်လေသည်။ ထိုကျော်ကြီးလေးဆူတွင် ပါဝင်သော ဝရာဘိသဃသ္မနာထ ဆရာတော်သည် ပါဠိသသသ္မကရိုက်ကျမ်းများတွင် နှံ့စပ်၍ မ တလုံးကျေသော ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်ဟု ထင်ရှားလင့်ကစား ကျမ်းများစွာ မပြုစုခဲ့ချေ။ အသီတိနိပါတ်တော်လာ မဟာသုတသော မဇာတ်ကိုသာ အိမ်ဖွဲ့၍ မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထုကျမ်းကို ရေးသားခဲ့၏။ ထိုကျမ်းသည် အစီအစဉ် အလွန်ကျ၍ ခမ်းနားလှသဖြင့် စကားပြောကျမ်းများတွင် ပထမတန်းစား ကျမ်းကြီးဖြစ်ရာ ဆရာတော်၏ ဉာဏ်ကို ဤကျမ်းတစ်စောင်ဖြင့်ပင် သိဒ္ဓိတင် အကဲခတ်နိုင်လေသည်။ တောင်ဖီလာ ဆရာတော်ကား ဝေဿန္တရာပျို့ဟောင်း၊ ယသဝဎ္0x046နကျမ်း စသည်တို့ကိုရေးသားတော်မူ၏။ မနုသာရ ဓမ္မသတ်ကို မနုရာဇာ အမတ်နှင့် ညှိနှိုင်းပြင်ဆင်တော်မူသည်။ ထိုခေတ်က စာပေ အရေးအသားကို လေ့လာသော် ဝါကျရှည် ကြီးများ အသုံးပြုသည်ကို တွေ့ရ၏။ သို့သော် စကားမှာ ရှင်းလင်းပြတ်သည်း၍ အဓိပ္ပာယ် ရှင်းလင်းပြတ်သားသည်။ ရှေးကျသော အသုံးအနှုန်းများကို ပယ်၍ ခေတ်သုံးစကား များကိုသာ သုံးသဖြင့် နားလည်လွယ်လေသည်။ ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ်များအပြင် ရှင်ကရဝိက၊ ဦးကုလား၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ စသော စာဆိုများသည် ဤညောင်ရမ်း ခေတ်တွင် ကျော်ကြားသည့် စာဆိုတော်များ ဖြစ်၏။ ဦးကုလား ရေးသားသော မဟာရာဇဝင်ကြီးသည် ယနေ့တိုင် ရာဇဝင် ဆရာတို့ လက်မလွှတ်နိုင်သော ကျမ်းကြီးဖြစ်၍ ပဒေသရာဇာ၏ ပျို့များ၊ တျာချင်းများ၊ ပြဇာတ်များသည်လည်း မတိမ်ကော နိုင်သည့် စာပေတို့ဖြစ်သည်။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေအဆင့်အတန်းသည် အင်းဝခေတ်ကို မမီဟု ဆိုရပေမည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ထွန်းကားခဲ့သော ပျို့ အရေးအသားသည် တောင်ငူခေတ်တွင် အတန်ပင် တိမ်ငုပ်သွား သော်လည်း ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် အနည်းငယ်ပြန်၍ ရေးကြ သည်ကို တွေ့ရ၏။ သို့ရာတွင် အင်းဝခေတ်က အရေး အသားကို မမီချေ။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ထူးခြားသော စာပေမှာ စကားပြေ၊ ပြဇာတ်၊ လူတားကဗျာများနှင့် အမေးတော်ပုံကျမ်း၊ တျာချင်းတို့ဖြစ်၏။ ဤစာပေမျိုးသည် လင်္ကာရတုတို့လောက် ကျော်ကြားခြင်းမရှိချေ။ စာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များသည် တိုင်းရေးပြည်ရေး၊ ရှုပ်ထွေးမှု ကြောင့် စိတ်မအေးနိုင်ဘဲ စာဖွဲ့လိုစိတ် ကုန်နေရာ အားသစ်ကာ ကြိုးကြိုးစားစား စာပေအားပေးသည့် သဘောဖြင့် ရေးလိုက် ရသဖြင့် ဤမျှအဆင့်အတန်းသာ ရောက်ခြင်းဖြစ်၏။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေကို ပြန်လည်ပျိုးထောင်သူတို့ထဲတွင် ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို အထူးချီးကျူးထိုက်၏။ ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းခေတ်၏ အခက်အခဲမျိုးစုံကို ကျော်ကာနင်းကာ တပ်ပျက်ဗိုလ်သဖွယ် စာဆို ခေတ်ပျက်ကြီး ကို တည်ဆောက်ခဲ့ရလေသည်။ ပျို့မြောက်မြားစွာကိုလည်း ရေးသားခဲ့၏။ အခြားသူများ မရေးသားခဲ့သော ပြဇာတ် မျိုးကိုလည်း ပြုစုရေးသားခဲ့၏။ သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခံ၊ နတ်သံ၊ ဇာတ်ချင်းတို့ဖြင့်လည်း ဂီတကဗျာကို အားပေး ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ အင်းဝစာဆို လောကကြီးကို ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုများက မဆုတ်မနစ်သော ဇွဲသတ္တိဖြင့် အသစ်တစ်ဖန် အသက်သွင်းလာခဲ့ရာမှ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ် ဟံသာဝတီ ရောက် မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ညောင်ရမ်းစာပေခေတ် သည် ပျက်စီးရပြန်လေ၏။ သို့ရာတွင် အင်းဝစာပေခေတ်ကြီး ပျက်စီးစဉ်ကကဲ့သို့ ဆယ်မရနိုင်လောက်အောင် မပျက်စီးလှ သဖြင့် နောက်တစ်ဖန် ပြန်လည်ထူထောင်သည့် ကုန်းဘောင် ခေတ်စာပေကို ဤညောင်ရမ်းခေတ် စာပေသည် လွန်စွာ အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေခဲ့လေသည်။ ==ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း== သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် ညောင်ရမ်းဆက်၏ အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးတိမ်းယိမ်း သွားပြီးနောက် မကြာမီပင် မုဆိုးဘိုရွာမှ ဦးအောင်ဇေယျသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဟူသော ဘွဲ့ကိုခံယူကာ ရတနာသိင်္ဃကုန်းဘောင်ရွှေမြို့တော်၌ ကြငှန်းသစ် ဖွင့်တော်မူလေသည်။ ထိုသက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်မှစ၍ ငစဉ့်ကူးမင်း နတ်ရွာစံတော်မူသော သက္ကရာဇ် ၁၁၄၃ ခုနှစ်အထိ အချိန်ကာလကို ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းဟု ပိုင်းခြားနိုင်ပေသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ပြန်လည်ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ရသော မြန်မာစာပေ ပင်မကြီးသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ ပွင့်သီးဝေဆာ ခက်လက်ဖြာ၍ တင့်တယ်လာသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ဤအခြေသို့ ရောက်လာအောင် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်များကို အမြဲတစေ နှိုးဆော်ချီးမြှင့် မြှောက်စားခဲ့၏။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ပေါ်ပေါက်ထွန်းကားကြသည့် စာဆိုတော်များတွင် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်နည်းပါး၍ လူပုဂ္ဂိုလ်က များလေသည်။ ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် တစ်ပါးနှစ်ပါးလောက်သာ ထွန်းကား၍ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပြုစုသော စာပေများသည်လည်း အထူးတလည် မှတ်တမ်းတင်ရလောက်အောင် ကောင်းမွန်သည်ဟု မဆိုနိုင်ချေ။ အတုလဆရာတော်သည် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ပေါ်ထွန်းသော စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်သည် မုဆိုးဘိုရွာက မြင်းရည်တက်အဖွဲ့ဝင် လူရည်ချွန် ခြောက်ကျိပ်ရှစ်ယောက် တို့၏ စွမ်းရည်သတ္တိကို ဥဒါန်းတွင်ရစ်အောင် ရဲတင်းဟူသော ကဗျာအဖွဲ့တစ်မျိုးကို တီထွင်ဖွဲ့ဆိုခဲ့၏။ ထိုရဲတင်းအဖွဲ့သည် ဝီရရသနှင့် ပြည့်စုံသော်လည်း ပျို့၊ မော်ကွန်း၊ ဧချင်း၊ အဖွဲ့ကဲ့သို့ လေးနက်ခမ်းနားခြင်း မရှိချေ။ လောကုတ္တရာအကြောင်းနှင့်လည်း မဆိုင်ချေ။ သို့ဖြင့် မြန်မာစာပေလောကတွင် အထူးတလည် မှတ်တမ်းတင်ရလောက်အောင် ကောင်းသည်ဟုမဆိုနိုင်။ ထို့ကြောင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ရဟန်းပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ပါးနှစ်ပါး ပေါ်လာ ငြားလည်း အင်းဝခေတ် ရဟန်းစာဆိုများလောက် မထူးချွန် ကြချေ။ လူစာဆိုများသာ ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ မနုဝဏ္ဏနာ ဓမ္မသတ်ကျမ်းကို စီရင်သော ဝဏ္ဏဓမ္မကျော်ထင်နှင့် ငစဉ့်ကူးမင်း ရွှေနားတော်သွင်း ဧချင်းဆရာ ဦးဖျော်တို့သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ထင်ရှားသော လူပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြ၏။ အခြားထင်ရှားသော စာဆိုများမှာ စိန္တကျော်သူ ဦးဩ၊ လက်ဝဲနော်ရထာ ဦးမြတ်သာနေ၊ လက်ဝဲသုန္ဒရ ဦးမြတ်စံ၊ ရွှေတောင်နန္ဒသူ၊ ရွှေတောင်နန္ဒမိတ်၊ အတွင်းဝန် ဦးညိုနှင့် အမျိုးသမီး နန်းတွင်းစာဆို ငစဉ့်ကူးမင်း၏ မိဖုရားကြီး ရှင်မင်း တို့ ဖြစ်ကြ၏။ သက္ကရာဇ် ၁၁၃၈ ခုနှစ်၌ နန်းတက်သော ငစဉ့်ကူးမင်း ကိုယ်တော်တိုင်ပင် တေးထပ်များကို စပ်ဆိုခဲ့သည် ဟုဆိုလေသည်။ စိန္တကျော်သူ ဦးဩစီရင်သော ကဝိလက္ခဏာ သတ်ပုံသစ်မှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ စာပေမှတ်ကျောက်သဖွယ် အလွန် အဖိုးတန်လှလေသည်။ ထိုသတ်ပုံကျမ်းကို ယခုတိုင် စာပေလိုက်စားသူတိုင်း လက်မလွှတ်နိုင်ကြချေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော စာပေများမှာ အရေးအသား ပျို့အဖွဲ့အနွဲ့များလည်း ပြန်လည် အသက် ဝင်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုပျို့များကို ခြုံကြည့်သော် ပထမအင်းဝခေတ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ပျို့များ၏ အဆင့်အတန်းကို မမီဘဲ ဒုတိယတန်းစား လောက်သာ ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ စိန္တကျော်သူဦးဩ ရေးသားဖွဲ့ဆိုသော ဩဝါဒထူးပျို့သည် အင်းဝခေတ် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ရေးသားသော လောကသာရပျို့တို့ကို မမီချေ။ လက်ဝဲသုန္ဒရ ဦးမြတ်စံ၊ တွင်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူတို့ ရေးသားသော ပျို့တို့သည်လည်း ပျို့အရေးအသားတွင် တံခွန်စိုက်သော အင်းဝခေတ်က ပျို့များကို မမီချေ။ ဧချင်း အဖွဲ့အနွဲ့တွင်ကား ဧချင်းအရေးအသား ခေတ်စားခဲ့သော တောင်ငူခေတ်၊ ညောင်ရမ်းခေတ် ဧချင်းတို့ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဧချင်းက အဆင့်အတန်းမြင့်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ပလိပ်ရွာစား ဦးဖျော်ဖွဲ့ဆိုသော ငစဉ့်ကူးမင်း ရွှေနားတော်သွင်းသည့် ရာဇဝင်ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ သတ်ပုံကျမ်း ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ ဤမျှလောက် ကောင်းမွန် ခမ်းနားသည် အထင်အရှားတွေ့မြင် မှတ်သားရသော ဧချင်းပေါင်း လေးဆယ်ကျော် ငါးဆယ်နီးပါး အနက်တွင် ဤငစဉ့်ကူးမင်းရွှေနားတော်သွင်းဟုလည်း ခေါ်သော ပလိပ်စား ဧချင်းသည် ပထမတန်းစားဧချင်းဖြစ်လေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်သော ထိုဧချင်းတစ်စောင်တည်းကိုပင် မည်သည့်ခေတ်ပေါ် ဧချင်းကမျှ မပြိုင်နိုင်အောင် ရှိလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဧချင်းကို ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ ထူးခြားသော မှတ်တိုင်ကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြလေသည်။ ထို့ပြင်တစ်ဝ ညောင်ရမ်းခေတ်က မျိုးစေ့ချရုံသာ ချခဲ့သော ရကန်အဖွဲ့အနွဲ့သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် အပင်ပေါက်အညှောက်ထွက်စ ပြုသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်က [[ရကန်]]အရေးအသား စသည်ဟု ခန့်မှန်းရသော်လည်း ရကန်ဟောင်းများကို အထင်အရှား မတွေ့သေးချေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်သာ ရွှေတောင်နန္ဒသူ ဖွဲ့ဆိုသော ငွေတောင်ရကန်ကို ပထမဆုံး အထင်အရှား နန္ဒသူပင် ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုရကန် နှစ်စောင်သည် ပထမတန်းစား ရကန်ကြီးများ မဟုတ်သော်ငြားလည်း သစ်ဆန်းသော အဖွဲ့အနွဲ့နှင့် ဟာသဉာဏ်ကွန့်မြူးထားသဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းတွင် တသီးတခြား မှတ်တမ်းတင်ထားလိုက်လှပေသည်။ တေးထပ်နှင့် လေးဆစ်တို့သည်လည်း ကုန်းဘောင် ခေတ်တွင်ပင် စတင်ပေါ်ပေါက်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုအဖွဲ့အဆိုမျိုးမှာ ညောင်ရမ်းခေတ်က အနည်းအကျဉ်းရေးသားခဲ့သည် ဆိုသော်လည်း မျိုးစေ့ချရုံလောက်သာ ဖြစ်ပေမည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းကျမှ အပွင့်ဝေဆာလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဤခေတ်၌ တေးထပ်နှင့် လေးဆစ်ကို ရေးသားခဲ့ သူမှာ မိဖုရားကြီး ရှင်မင်းဖြစ်လေသည်။ တိုင်းသစ်ပြည်သစ် တည်ထောင်ရာ၌ တရားအဆုံးအဖြတ် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများ လက်ဝယ်ထားရှိရမည်ဖြစ်ရာ ကုန်းဘောင် မင်းများ၏ လုံ့လဥဿဟကြောင့် ဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီးများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ရလေသည်။ ထိုဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီးများသည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မြန်မာ့အုပ်ချုပ်ပုံ စည်းမျဉ်းဥပဒေများကို ဖော်ပြသည့်အလျှောက် ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ အဖိုးတန် အမွေ စုကြီးများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ ထူးခြားစွာ ပေါ်ထွက်လာသော စာပေတစ်ရပ်ကား ရတနာ့ကြေးမုံ နန်းတွင်းဝတ္ထုကြီး ဖြစ် သည်။ အင်းဝခေတ်၌ ရှင်မဟာသီလဝံသ ရေးသားသော ပါရာယန ဝတ္ထုကဲ့သို့ ဓမ္မကြောင်းလည်း မနွှယ်၊ ဇာတ်သဘင် ကပြရန်လည်း မရည်ရွယ်၊ ဖတ်ရှုဖွယ်ရာ သက်သက်ရေးသားသော ဝတ္ထုဖြစ်သဖြင့် ဤဝတ္ထုမျိုးမှာ ထိုခေတ်ကမှ စတင်ပေါ်ပေါက်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ယခုကာလပေါ်ဝတ္ထုတို့၏ မျိုးစေ့ချရာ ခေတ်ဟူ၍ လည်း ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းကို ခေါ်ဆိုရပေမည်။ ယင်းသို့ တေးထပ်၊ ရကန်၊ သတ်ပုံကျမ်း၊ ဓမ္မသတ်ကျမ်း၊ ဝတ္ထုစသည်ဖြင့် ဆန်းသစ်သော အဖွဲ့အနွဲ့ အရေးအသားများ ပေါ်ပေါက်ထွန်းကားလာရခြင်းမှာ ဘုရင်မင်းမြတ်များ ကိုယ်တိုင်က စာပေကို လိုက်စား၍ ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ်များအားလည်း ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ အားပေးမှုကြောင့်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ==ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း== အမရပူရ မြို့တည်နန်းတည် ဘိုးတော်မင်းကြီး လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၄ ခုနှစ်မှ စ၍ သီပေါမင်းတရား ပါတော်မူ သည့် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ်အထိ အနှစ်တစ်ရာခန့် အချိန်ကာလကို ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းဟု ပိုင်းခြားသင့်ပေသည်။ ဤခေတ်ကာလမှာ အင်းဝခေတ်ကဲ့သို့ ပျို့သက်သက် ထွန်းကားသော ခေတ်လည်း မဟုတ်၊ တောင်ငူခေတ်ကဲ့သို့ ရတုတံခွန်စိုက်ခေတ်လည်း မဟုတ်၊ ပျို့ရတုနှင့်တကွ ဗေဒင်၊ ဆေးကျမ်း၊ ဘွဲ့၊ ကြိုး၊ ပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယား၊ ပြဇာတ်၊ တရားစာ စသည်တို့ဖြင့် ရောပြွမ်း ထွန်းကားသောခေတ် ဖြစ်လေရကား စာပေအသီးအပွင့်တို့ စွင့်စွင့်ကြွားကြွား ထင်ရှားစွာ သီးပွင့်ကြသော စာပေပဒေသာ ခေတ်ကြီးဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ စာပေပြုစုပျိုးထောင်ကြ ကုန်သော ရဟန်းပညာရှိ၊ လူပညာရှိတို့ကလည်း မိမိတို့၏ လက်စွမ်း ဉာဏ်စကို အထူးပြကြသဖြင့် ပထမတန်းစား ပျို့ကဗျာများဟု မဆိုနိုင်စေကာမူ အင်းဝခေတ် စာဆိုကျော် ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ကဗျာအဆင့်အတန်း နီးပါး ရောက်ရှိနေ သည်ကိုမူ လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာ ရှိပေသည်။ ဤခေတ်တွင် ယိုးဒယား၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီစသော နိုင်ငံခြားများနှင့် ပိုမိုရင်နှီး ဆက်ဆံ ခဲ့ရသဖြင့် မျက်စိပွင့်လင်းလာ၍ ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုများကို နည်းယူကာ တိုးတက်ကြံဆောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ယိုးဒယား နိုင်ငံနှင့် အဆက်အသွယ် ရှိခဲ့ခြင်းဖြင့် ယိုးဒယားသီချင်းများ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြန့်ပွားလာလေသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာစာပေ ပင်မကြီးတွင် အကိုင်းကို စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးအောင် မြဝတီဝန်ကြီး အစရှိသော ဂီတစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များက အထူး ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ကြ၏။ [[မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ|မြဝတီဝန်ကြီး ဦးစ]]သည် ယိုးဒယားသံဖြင့် ရှိသော တေးသွားများကိုလည်းကောင်း၊ ပသျှူးတေးသွား များကိုလည်းကောင်း မြန်မာမှု ပြုခဲ့လေသည်။ ထို့ပြင် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]] သည် ယိုးဒယားနိုင်ငံသို့ စစ်ချီတက်၍ အောင်မြင်ခဲ့စဉ်က ယိုးဒယား ကခြေသည်များကို ခေါ်ဆောင်လာခဲ့၏။ ထိုမှရရှိသော ယိုးဒယား ဂီတမျိုးစေ့ကို ဥယျာဉ်မှူးကောင်း များဖြစ်သည့် မြဝတီဝန်ကြီး အစရှိသော ဂီတစာဆိုကြီးများက မလျှော့သော လုံ့လဖြင့် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြ၏။ ထိုကြောင့် ဂီတ သဘင်ဘက်တွင် မြန်မာများ ခေတ်သစ် ထူထောင်နိုင်ကြ ပေသည်။ ဂီတကဗျာ သီချင်းများသည် မြဝတီဝန်ကြီး ကဲ့သို့သော ကျွမ်းကျင်သည့် ဂီတဥယျာဉ်မှူးများ ညောင်ရမ်းခေတ်၌ မပေါ်ပေါက်ခဲ့သဖြင့် အသီးအပွင့် ကောင်းများဖြင့် မဝေဆာ နိုင်ခဲ့ချေ။ [[ဗဒုံမင်း|ဘိုးတော်ဘုရား]]နှင့် [[ဘကြီးတော်|ဘကြီး တော်ဘုရား]]တို့ လက်ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသို့ ရောက်မှသာ ဂီတသီချင်းများ ထူးထူးခြားခြား သားနား ကောင်းမွန်လာလေသည်။ စာပဒေသာခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်သော ဤကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသည် ဂီတသဘင် ပညာသာ ထွန်းကား သည် မဟုတ်၊ မော်ကွန်းများ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့သည်လည်း များစွာထွန်းကားလေသည်။ [[ဒုတိယ နဝဒေး|ဝက်မစွတ်မြို့စား နဝဒေး]] တစ်ဦးတည်းကပင် မော်ကွန်း စောင်ရေ အများအပြား ရေသားပြုစုခဲ့လေသည်။ [[ကင်းဝန်မင်းကြီး]]၊ [[စလေဦးပုည]] စသော စာဆိုကျော်တို့ကလည်း မော်ကွန်းများကို ရေးသားကြလေသည်။ ဤကုန်းဘောင်ခေတ်၏ မော်ကွန်း အရေးအသားများသည် အင်းဝခေတ် အဖွဲ့အနွဲ့များ၏ အဆင့်အတန်းသို့ မရောက်တတ်သေး ဟုဆိုရစေကာမူ မနိမ့်ကျလှချေ။ ထို့ပြင် မှတ်တမ်းတင် မော်ကွန်း အရေအတွက်မှာ အခြားခေတ် များထက် သာလွန်လေသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်ကာလကို မော်ကွန်းခေတ်ကြီးဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဤခေတ်ကြီးသည် ရဟန်း ပညာရှိ၊ လူပညာရှိတို့ အသီးအသီး လက်စွမ်းပြရာ ခေတ်ကြီးလည်း ဖြစ်၏။ [[တိုး၊ ဦး|ရာမရကန်ဦးတိုး]]၊ ဝက်မစွတ်မြို့စား နဝဒေး၊ မြဝတီ ဝန်ကြီး ဦးစ၊ ပြဇာတ် ဆရာ [[ဦးကြင်ဥ]]၊ စလေ ဦးပုည၊ ကင်းဝန် မင်းကြီး၊ [[ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်]] စသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး များသည် လူပုဂ္ဂိုလ်များ ဘက်တွင် ဦးစီးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သကဲ့သို့ မောင်းထောင် သာသနာပိုင်၊ မင်းပူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ၊ မုံရွေးဆရာတော်၊ မန်လည် ဆရာတော်နှင့် လယ်တီဆရာတော် (ကိုလိုနီခေတ်) စရှိသည်တို့လည်း ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုကျော်များ၏ ဦးစီးခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဆရာတော်ဘုရား ကြီးများ စီရင်ရေးသားခဲ့သော ဆုံးမစာ၊ မေတ္တာစာ၊ပျို့ လင်္ကာကျမ်းစာများသည် အမျိုးလေးပါးတို့ နည်းယူဖွယ် လိုက်နာဖွယ် ကောင်းလှသော စာအမြုတေများဖြစ်လေသည်။ မောင်းထောင် သာသနာပိုင် ဆရာတော်သည် ဂန္တရနှံ့စပ်သည်။ သက္ကတ သာဘာလည်း တတ်ကျွမ်း တော်မူသည်။ နဝဒီပ၊ သီဟဠဒီပအစရှိသော အရပ်များက ဆောင်ယူလာသည့် သဒ္ဒါကျမ်း၊ ဗျာကရိုဏ်းကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်း၊ အလင်္ကာကျမ်း၊ အဘိဓာ၌ကျမ်း၊ ဗေဒင်ကျမ်း၊ ဆေးကျမ်း အစရှိသည့် ကျမ်းပေါင်း ၁၁ မျိုး စောင်ရေ ၂၅၃ အနက် သာသနာပိုင် ဆရာတော်သည် ကျမ်းပေါင်း ၂၃ ကို အနက် မြန်မာပြန်သည်။ မင်းပူး ဆရာတော် ဦးဩဘာသကား လင်္ကာ စကားပြေ နှစ်ထွေ ရော၍ ရေးသားအပ်သော ဇာတ်တော်ကြီး များနှင့်ပင် ထူးချွန် ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ မုံရွေး ဆရာတော်ဘုရားကြီးက လည်း ထုံးဟောင်းသာဓကများနှင့် တကွ ၅၅ဝ ဇာတ်နိပါတ် တော်များမှ ကောက်နုတ်ချက် ထုံးတမ်း သက်သေများ၊ ရာဇဝင်မှ နည်းယူမှတ်သားလောက်သော သာဓကများကို ထည့်သွင်း၍ အမျိုး လေးပါးတို့အား ဆုံးမဩဝါဒပေးရန် 'ရာဇောဝါဒ' ခေါ်သော မုံရွေး မေတ္တာစာ တစ်စောင် ရေးခဲ့လေသည်။ ယင်းကား အလွန်နက်နဲသော ဆုံးမစာ မေတ္တာစာ ကြီးပင် ဖြစ်လေသည်။ ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုကျော်တို့သည် ဂန္တရ ဗဟုသုတ၊ ဘာသန္တရ ဗဟုသုတ စသည်တို့ဖြင့် လွန်စွာပြည့်စုံတော်မူလှ သဖြင့် ဆရာတော် ဘုရားတို့ စီရင်ရေးသားခဲ့သော ကဗျာ လင်္ကာ ကျမ်းစာ စသည်တို့သည် လောကီ ကောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာအတွက် အဖိုးတန် စာအမြုတေကြီးများဟု ခေါ်ဆို ရပေမည်။ ထိုခေတ်တွင် အမျိုးအမီး စာဆိုတော် အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်သည်ကိုလည်း တွေ့ရလေသည်။ အနောက် နန်းမိဖုရား မမြကလေးနှင့် သမီးတော် လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင် တို့သည် အမျိုးသမီး စာဆိုများဘက်တွင် ပထမတန်းစား စာဆို များဖြစ်၍ ယောက်ျားစာဆိုများနှင့် ယင်ပေါင်တန်း လိုက်နိုင်ခဲ့ ကြ၏။ အမျိုးသမီးစာဆိုများ၏ အဖွဲ့အနွဲ့များသည် ယဉ်လှ နုလှ၏။ ဇာတိအားဖြင့် မိန်းမသားများ ဖြစ်ကြသည့် အပြင် နန်းတွင်းသူများလည်း ဖြစ်ကြသောကြောင့် အနု အယဉ်တွင် တုမယှဉ်နိုင်အောင် ကောင်းမွန်လှ၏။ ထိုမျှပင်မကသေး အမျိုးသား စာဆိုများ ဖွဲ့နွဲ့ခြင်းမရှိခဲ့သေးသော အဲ၊ အန်၊ ဘောလယ် စသော အဖွဲ့ဆန်းများကို အမျိုးသမီး စာဆိုများက စတင်တီထွင် ဖွဲ့နွဲ့ခဲ့သဖြင့် ပိုမို ချီးကျူး ထိုက်လှ၏။ နန်းတွင်းသူ စာဆိုများသည် အပျော်ဖတ်ရန် သက်သက် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးများကို လည်း ပြုစုခဲ့ကြ၏။ အနောက်နန်း မိဖုရားနှင့် သမီးတော် တို့သည် ဣန္ဒာဝံသ စသော နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးများကို တခမ်းတနား ဖတ်ရှု၍ မငြီးနိုင်အောင် ရေးသားနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ အမျိုးသမီးစာဆိုများဘက်မှ ဆန်းသစ်သော စာနုစာယဉ် မြောက်မြားစွာ ပေါ်ထွက်လာနိုင်သဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသည် အထူးတင့်တယ် ဂုဏ်ယူဖွယ်ကောင်းလှသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းတွင် နန်းတွင်း ဇာတ်တော် ကြီးများသာမက ရိုးရိုး ဇာတ်သဘင်များလည်း ထွန်းကား လာသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဤသို့ သဘင်ပွဲလမ်းများ ထွန်းကား ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသည် တေးဂီတ သီချင်းများထွန်းကားမှု အပေါ်၌ များစွာတည်နေ၏။ ကုန်းဘောင်ခေတ်မှာ ဂီတ သီချင်းများ အထွန်းကားဆုံးသော အချိန်ဖြစ်၍ ထိုဂီတကို မှီးကာ ဇာတ်ပွဲများ တပါတည်းပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ ရုပ်စုံ စင်တော်ကြီးများလည်း ထိုခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ စင်တင်၍ ကပြရန် ရုပ်သေး သဘင်များ၊ ဇာတ်ပွဲများ ပေါ်ပေါက်လာသည်နှင့်အတူ ပြဇာတ်အရေးအသားများ ထွန်းကား ခေတ်စားလာလေသည်။ ပြဇာတ်များမှာ ညဉ့်လုံး ပေါက် ကပြရန် ဖြစ်၍ ပြဇာတ်တိုကလေးများကို စတင် ရေးသားကြလေသည်။ ရှေးခေတ်များက အီနောင်၊ ရာမ စသော နန်းတွင်းပြဇာတ်ကြီးများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော်လည်း လွန်စွာ ရှည်လျား ငြီးငွေ့ဖွယ် ကောင်းသေားကြောင့် ဇာတ်ပွဲကပြ ခင်းကျင်းရန် မသင့်လျော်လှချေ။ ထိုကြောင့် တညဉ့်တွင်းနှင့် ဇာတ်ကွက် လည်၍ ဇာတ်ခန်းဆုံးသည်အထိ ကပြနိုင်ရန် ဒေဝကုမ္ဘန်၊ ပါပဟိန်း စသောဒဏ္ဍာရီ ပြဇာတ်တိုကလေးများကို ဦးကြင်ဥက တီထွင်ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုပြဇာတ်များမှာ ဆရာကြီးဦးကြင်ဥ၏ ထင်ရှားသော ပြဇာတ်များဖြစ်၏။ စလေဦးပုညကလည်း ဇာတ်နိပါတ် မဟာဝင်တို့ကို မှီး၍ ဝေဿန္တရာ၊ [[ရေသည်ပြဇာတ်|ရေသည်]]၊ [[ဝိဇယ ပြဇာတ်|ဝိဇယ]] စသော ပြဇာတ်များကို ညဉ့်လုံးပေါက် ကပြရန် ရေးသား ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ဖြစ်၍ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းကို ပြဇာတ်ခေတ်ဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း၌ မေတ္တာစာ အရေးအသား သည်လည်း တမူထူးခြားကာ မျာစွာခေတ်စား၍ လာလေ သည်။ ရှေးအခါက မေတ္တာစာများကို များသောအားဖြင့် ဘုရင်မင်းမြတ်တို့သို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသော်လည်း ကုန်းဘောင် ခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ မေတ္တာစာ အရေးအသားကို ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေတို့ အချင်းချင်း ကမ်းလှမ်းပေးပို့သော စာအဖြစ် အသုံးပြုလာကြလေသည်။ စလေ ဦးပုညသည် မေတ္တာစာရေးရာတွင် ခေါင်ကနာမည်ထွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ မုံရွေး ဆရာတော်၊ ကျည်းကန် ရှင်ကြီး၊ ရှင်ဥက္ကံသမာလာ၊ ကင်းဝန် မင်းကြီး၊ လယ်တီ ဆရာတော်တို့သည်လည်း မေတ္တာစာ အမြောက်အမြား ရေးသားခဲ့ကြ၏။ ယင်းသို့ ပင်ကိုဉာဏ် ထုတ်၍ ရေးသားသော ပျို့ကဗျာများသာ ထွန်းကားသည် မဟုတ်။ ပိဋကတ်တော်လာ ပါဠိကျမ်းဂန်များနှင့် သက္ကတ ဘာသာရေး ဗေဒင်ကျမ်း စသည်တို့ကို ဆရာတော်များက မြန်မာပြန်ဆို ရေးသားမှုမှ များစွာအားရဖွယ်ရာ ရှိလှလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းကို မြန်မာပြန် ခေတ်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုထိ်ုက် ပေသည်။ ယင်းသို့လျှင် လင်္ကာ၊ စကားပြေ စသော အဖွဲ့အမျိုးမျိုး တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စာပေပဒေသာ ကုန်းဘောင် ခေတ်ကြီးသည် ကျွမ်းကျင်သူ ပညာရှင် စာဆိုကျော်တို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကြောင့် မြန်မာ စာပေသမိုင်းတွင် ကြွားကြွားဝင့်ဝင့် လန်းလန်းတင့်လျက် တည်ရှိနိုင်ခဲ့လေသည်။ ==ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ပြီးခေတ်စာပေ== ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့(၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ရက်နေ့) တွင် မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းလုံး အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့တို့၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်မှ အစ၊ ၁၉၄၈ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရသည့်ကာလ အထိ စာပေကို "ကိုလိုနီခေတ်စာပေ"ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၈ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်တွင် "လွတ်လပ်ပြီးခေတ်စာပေ" ဟုလည်ကောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ဦးတွင် မြန်မာစာပေသည် ခေတ္တအရှိန်အဝါ ကျဆင်းခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ခေတ်ဟောင်းနှင့်ခေတ်သစ်ကို ကူးဆက်ပေးသော ပညာရှင်ကြီးများ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် မြန်မာစာပေသည် အသွင်သစ် အဆင်ဆန်းဖြင့် ဝေဆာ ရွှင်လန်းလာပြန်လေသည်။နှစ်ပေါင်း အစိတ်ကျော် သုံးဆယ်နီပါး အင်္ဂလိပ်စာသည် ရေပန်းစားလျက် မြန်မာစာသည် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ ခေါ် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်း|ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝ အသင်းကြီး]]ကဲ့သို့သောအသင်းများ ၊ လယ်တီဆရာတော်ကဲ့သို့‌‌သောမြန်မာစကားပြေများဖြင့် တရားစာများစတင်ရေးသားခဲ့သော ဆရာတော်၊ လူပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ခေတ်မှီပုံနှိပ်နည်းပညာများ၊ ပုံနှိပ်အရင်းရှင်စနစ် (print capitalism) များကြောင့် ပြန်လည် အသက်ဝင်လာ လေသည်။ ၁၉ရာစုအကုန် ၂၀ရာစုအဆန်းတွင် အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးစာပေထက် ဘာသာရေးစာအုပ်စာပေများအမြောက်အများထွက်လာသည်။<ref>{{Cite book |last=မြင့်ဆွေ |title=ကိုလိုနီခေတ်စာပေလှုပ်ရှားမှု}}</ref> ခေတ်သစ်စနစ်နှင့် အနောက်တိုင်းအတွေးအခေါ်များ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် လူနှင့်ရဟန်းတို့အကျင့်သီလအားနည်းလာသည်ဟု အထင်အမြင်ရှိ၍ မန်လည် ဆရာတော်ဘုရားကြီးကလည်း မာဃဒေဝလင်္ကာသစ်ကြီး တစ်စောင်တည်းဖြင့် မဟာသုတကာရီ အမည်နှင့် လိုက်လျောအောင် လူတို့အား ဗဟုသုတပေး၍ ဆုံးမခဲ့လေသည်။ လယ်တီ ဆရာတော် ဘုရားကြီးကလည်း သေရည်သေရက် မသောက်စားရန်၊ အမဲသားမစားရန်နှင့် သတ္တဝါ များအပေါ် ညာတာ သနားရန်၊ အကုသိုလ်တို့ကို ရှောင်ကြဉ် ရန် မေတ္တာစာမြောက်မြားစွာရေး၍ ဩဝါဒပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=Braun |first=Erik |date=2013 |title=The Birth of Insight |url=https://doi.org/10.7208/chicago/9780226000947.003.0006 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-41857-5 |pages=122–149}}</ref> ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းကြီးကို [[:en:Young_Men's_Buddhist_Association|သီရိလင်္ကာမှ YMBA အသင်း]]ကို အတုယူကာ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ဦးဘဘေ၊ ဦးလှဖေ၊ ဦးမောင်ကြီး၊ ဦးလှအောင်၊ ဒေါက်တာ ဘရင် အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက ဦးစီး၍ တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။ ထိုအသင်းကြီးသည် ၁၉၁၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့ညတွင်တည်ထောင်ခဲ့သော သူရိယ သတင်းစာကို ကြွေးကြော်သံအဖြစ် ပြည်သူလူထု၏ ဟစ်တိုင်အဖြစ် အသုံးပြုလေသည်။ ယခင် ခေတ်ဟောင်း မြန်မာစာပေ အရေးအသားမှာ များသောအားဖြင့် ကဗျာ လင်္ကာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက် ရှိ၏။ စကားပြေ အရေးအသားကား အလွန်အားနည်း နေသည်ကို တွေရသည်။ တောတောင် ရေမြေ သဘာဝ အလှအပ တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မယ်ဖွဲ့ မောင်ဖွဲ့ အလွမ်းဖွဲ့ အရှိုက်ဖွဲ့တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဇာတ်နိပါတ်တော်များလာ ပျို့လင်္ကာတို့ကိုလည်းကောင်း၊ သာယာငြိမ့် ညောင်းစွာဖွဲ့ဆိုခဲ့ ကြသည်။ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ ခေတ် စာပေသမားမျာသည် အနု အယဉ် စာပေ များကို လက်လွှတ်လျက် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် တက်ကြွရေးတို့ကို အရေးပေးသော စာများကို သူရိယ သတင်းစာမှတစ်ဆင့် တိုင်းပြည်လူထုသို့ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့အထဲတွင် မစ္စတာမောင်မှိုင်း အမည်ခံ လွတ်လပ်ပြီး ခေတ်တွင် အလင်္ကာကျော်စွာ ဘွဲ့ရဆရာကြီး [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း|ဦးလွန်း]]သည် အထူး မှတ်တမ်းတင်ထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်ပေသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းအတွင်း နိုင်ငံရေးမဘက် ဘာသာရေးလှုပ်ရှားမှုကိုသာဆောင်ရွက်လိုသောဘက်နှင့် နိုင်ငံရေးနှင့် နှီးနှောဆောင်ရွက်လိုသောဘက်တို့ကွဲသည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံရေးနှင့်နှီးနှောဆောင်ရွက်လိုသောဘက်က GCBA (ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာအသင်းချုပ်) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းကာ ပညာရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကြီပွားရေး၊ စာရိတ္တ မြှင့်တင်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက် ကြလေသည်။ ထို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရတို့ အဓမ္မပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ရန်ကုန် ယူနီဗာစတီ အက်ဥပဒေကိုကန့်ကွက်သည့် အနေနှင့် ရန်ကုန်ကောလိပ်နှင့် ယုဒသန်ကောလိပ် ကျောင်းသားကြီးများသည် "ကျွန်ပညာရေး"ဟုဆိုကာ သပိတ်မှောက်ကြလေသည်။ ဤသပိတ်မှောက်မှုကြီးသည် မြန်မာပြည် ပညာရေးအဆင့်အတန်းနှင့် မြန်မာစာပေ အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့၏။ မြန်မာပြည်တဝန်းလုံးတွင် မြန်မာစာကို အားပေးသော အမျိုးသား ကျောင်းကြီးများ ပေါ်ပေါက်စေခဲ့သည်သာမက ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ်ကွက်တွင် အမျိုးသား ကောလိပ်ကြီးတစ်ခု တည်ထောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ YMBA နှင့် GCBA တို့အင်အားလျော့နည်းလာပြီးနောက် လွတ်လပ်လိုစိတ်ထက်သန်လာသော လူငယ်လူရွယ်များသည် သခင်ဘွဲ့ခံ၍ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကြီးကို တည်ထောင်ရာ ထိုအချိန်မှစ၍ မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်ရေး၊ စာပေမြှင့်တင်ရေးတို့စတင်၍ အင်အားကောင်းစွာ ထွန်းကာလာလေသည်။စာပေ မြှင့်တင်ရေး၌ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံခြားစာပေမှ မြန်မာဘာသာပြန်ဆို ရေးသားမှုကို ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြ လေသည်။ မြန်မာပြန်ဆိုရေးသားခြင်းမှာ ယခုမှသာ ပေါ်ပေါက် လာသည်မဟုတ်၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း အစဦး လောက်ကပင် အင်ရှိ အားရှိ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်လေသည်။ ထိုစဉ်က အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများက စာပေကို မြန်မာပြန်ဆို ခြင်းဖြစ်သော်လည်း တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေတ်တွင်မူ ကမ္ဘာ့စာပေအများ ပါဝင်သော အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ မြန်မာ ပြန်ဆိုခြင်းဖြစ်၏။ အထူးသဖြင့် ဆိုရှယ်လစ်၊ ကွန်မြူနစ်ဝါဒဆိုင်ရာ လက်ဝဲစာပေများအထူးပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သခင်ဘသောင်း၊ သခင်သိန်းမောင် အစရှိသော တို့ဗမာ အစည်းအရုံးခေါင်းဆောင်များသည် မြန်မာပြန်ဆို ရေးသားမှု၌ ဦးတည်ခေါင်းဆောင်သော လူငယ် လူရွယ်များအဖြစ် မှတ်တမ်း တင်ရပေမည်။ == မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း == [[ဖိုင်:Burma Research Society logo.jpg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်း]] ယင်းသို့ ကမ္ဘာ့စာပေများကို မြန်မာ ပြန်ဆိုခြင်းဖြင့် မြန်မာစာပေလောကကို တစ်ဘက်တစ်လမ်းမှ မြှင့်တင်ပေးနေ ကြသည်နည်းတူ ရှေးပညာရှိများ စီရင်ပြုစုခဲ့သော စာဟောင်း ပေဟောင်းများကို ရှာဖွေစုစောင် ဖြန့်ချိရန် ကြိုးစားလျက် ရှိသော အသင်းကြီးတစ်ခုကိုလည်း တွေ့ရ၏။ ထိုအသင်းကြီး မှာ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေး လုံးဝမဘက် ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံ ပညာရပ်များနှင့် စာပေတိုးတက်မှု သက်သက်ကိုသာ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် [[ဂျွန် ဆစ်ဒန်ဟမ် ဖာနီဗယ်|မစ္စတာဖာနီဗယ်]]၊ ဦးမေအောင် အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ တည်ထောင်ခဲ့သော [[မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း|မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း (Burma Research Society)]] ဖြစ်လေသည်။ စာပေနှင့် သက်ဆိုင်သော ဟောပြောပွဲများ၊ ဆွေးနွေးပွဲများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏။ ထိုသုတေသန အသင်းကြီး၏ ကျေးဇူးကြောင့် တိမ်မြုပ်လုဆဲဆဲ ဖြစ်နေသော ရှေးဟောင်း မြန်မာစာပေသည် တစ်ဖန် ဆန်းသစ်လာပေသည်။ ထိုအသင်းကြီးတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရာထူးအမျိုးမျိုး၌ ပါဝင် ဆောင်ရွက်လျက် မြန်မာစာပေ လောကကို ချီးမြှင့် ထူထောင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တစ်ဦးကား ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီးဟောင်း ပါမောက္ခ ဦးဖေမောင်တင်ဖြစ်ပေသည်။ မစ္စတာ ဖာနီဗယ်၏ အကြံပေးချက်အရ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်မြန်မာနိုင်ငံ ပညာပြန့်ပွားရေး အသင်းကြီးပေါ် ပေါက်လာ ပြန်သည်။ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် လစဉ်ထုတ်ဝေသော '[http://eresource.nlm.gov.mm/metadata/library/123?cid=730 ဂန္ဓလောက]' စာစောင်သည် ထိုအသင်း၏ကြွေးကြော်သံဖြစ်၏။ == [[ခေတ်စမ်းစာပေ]]လှုပ်ရှားမှု == ထိုစာစောင်တွင် နိုင်ငံရေး၊ ပညာရေး၊ ဘောဂဗေဒပညာနှင့် ခေတ်ဟောင်းစာပေ၊ ခေတ်သစ်စာပေများကို ရေးသားထုတ်ဝေ လိုက်ရာ မြန်မာစာပေလောကသည် အတန်ပင် တင့်ရွှန်း လာလေသည်။ အထူးသဖြင့် ခေတ်စမ်းကဗျာနှင့် ခေတ်စမ်း စာပေများကို ဤအသင်းကြီးက မွေးထုတ်ပေးလိုက်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ခေတ်စမ်း ကဗျာနှင့် ခေတ်စမ်း စာပေများတွင် ဦးဦးဖျားဖျား ပါဝင်ကြသူများမှာ [[သိပ္ပံမောင်ဝ]] (ဦးစိန်တင်)၊ [[တက္ကသိုလ် မောင်သန့်စင်]](ဦးအေးမောင်)၊ [[ဇော်ဂျီ (စာရေးဆရာ)|ဇော်ဂျီ]] (ဦးသိန်းဟန်)၊ [[မင်းသုဝဏ်]](ဦးဝန်)၊ [[ကုသ]](ဦးတိုးအောင်) စသူတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ခေတ်စမ်းကဗျာနှင့် စာပေကို စတင်မျိုးစေ့ချရသည်မှာ လွယ်ယောင်နှင့်ခက် တိမ်ယောင်နှင့်နက်လှ၏။ အချို့သော ပညာရှင်များက ခေတ်စမ်းသမားများကို မြန်မာစာပေ အဖျက်သမားများဟု အပြင်းအထန် ဝေဖန်ကြသော်လည်း ခေတ်စမ်းသမားတို့၏ မလျှော့သော လုံ့လကြောင့် ခေတ်စမ်း ကဗျာနှင့် စာပေမှာ နက်ကျယ်ရှိုင်းဝှမ်းလာပြီးလျှင် လူကြိုက်များလာလေသည်။ ထိုခေတ်စမ်း သမားများ၏ ကောင်းမှုကြောင့်လျှင်ပင် ယခုခေတ် မြန်မာစာသည် တည်တံ့ခိုင်မြဲလာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ဤသို့ သစ်ဆန်းပွင့်လန်းသော မြန်မာစာပေခေတ် တစ်ဖန်ထွန်းပေါ်လာအောင် အားပေးမြှင့်တင် အကြံပေးဆော်ဩသူ တို့တွင် [[ဂျွန် ဆစ်ဒန်ဟမ် ဖာနီဗယ်|မစ္စတာ ဖာနီဗယ်]]၊ [[တော်စိန်ခို|မစ္စတာ တော်စိန်ခို]]၊ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်|မစ္စတာ လုစ်]]၊ [[ဦးဖေမောင်တင်]] စသော စာပေပညာရှိကြီများလည်း ပါဝင်သည်။ မစ္စတာ ဖာနီဗယ်သည် အိန္ဒိယ ပဋိညာဉ်ခံ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်၍ မြန်မာလူငယ်များ အတွက် ပညာရေးထူထောင်ရန် အထူးကြိုးပမ်းသူဖြစ်၏။ မစ္စတာ တော်စိန်ခိုမှာ မြန်မာစာပေကို မြတ်နိုးသော တရုတ် အမျိုးသား တစ်ဦးဖြစ်လျက် သာသနာပိုင် ခန့်ထားရေးကိစ္စ၊ ပထမပြန် စာမေးပွဲ၌ သီလရှင်များ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခွင့်ပြုရန် ကိစ္စ၊ တက္ကသိုလ်၌ မြန်မာစာပေကို သီးခြားဘာသာရပ်တစ်ခု အနေဖြင့် သင်ကြားရန်၊ ကိစ္စ၊ ရှေးဟောင်းစာပေနှင့် သမိုင်းကို ဖော်ရေးကိစ္စတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်|မစ္စတာ လုစ်]]မှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကမ္ဘာ့အရှေ့အဖျား ရာဇဝင် ပါမောက္ခတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည့်ပြင် ရှေးဟောင်းမြန်မာ စာပေနှင့် ကျောက်စာများကို အထူးလေ့လာကာ မြန်မာ စာပေလောကကို ထိရောက်စွာ မြှင့်တင်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပေသည်။ == နဂါးနီ စာအုပ် အသင်း == ဤသို့ တစ်ဘက်မှ ရှေးဟောင်းမြန်မာစာပေများကို အမြတ်တနိုး ဆည်းပူးပြုစုနေစဉ် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင် သခင် လူငယ်များ ပျိုးထောင်ခဲ့သော စာပေလောကသည် အတန်ပင် သန်စွမ်း ကြီးထွားလာသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားခါနီးတွင် သခင်နု၊ ဗမာ့ခေတ် ဦးအုန်းခင်၊ မြန်မာ့အလင်း ဦးတင်စသော လူငယ်များ စုပေါင်းကာ နဂါးနီ စာအုပ် အသင်းကို တည်ထောင်ကြ၏။ ထိုအသင်းမှ မြန်မာပြန်ဆိုထုတ်ဝေသော အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးစာအုပ် စာတမ်းများကို မျိုးချစ်လူငယ်များသည် အားပါတရ ဖတ်ရှု လေ့လာကြ၏။ ထိုနဂါးနီ စာပေခေတ်တွင် မြန်မာပြန်ဆိုမှု၌ စကားသစ် စကား ဆန်းများ ကြွယ်ဝတိုးပွား လာလေသည်။ ယင်းသို့ မြန်မာစာပေအရေးအသားသည် ဆန်းသစ်စွာ အရှိန်ယူ၍ ကောင်းနေစဉ် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မီးကြီး ဟုန်းဟုန်း တောက်လာသောအခါ မြန်မာစာပေလောကသည် အတန်ငယ် ရပ်တန့်သွားသကဲ့သို့ ရှိနေလေသည်။ သို့ရာတွင် တစ်နိုင်ငံလုံး လွတ်လပ်ရေး စိတ်ဓာတ်များ လျှမ်းလျှမ်းတောက် ဖြစ်ပေါ် နေချိန် ဖြစ်ရကား နိုင်ငံရေးနှင့် တော်လှန်ရေးကို အားပေးသော စာပေများ ပေါ်ပေါက်လာရန် ဖန်တီးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်လာ လေသည်။ မြန်မာစာပေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စစ်အတွင်း မှတ်သားဖွယ်ကောင်းသော မှတ်တိုင် တစ်ခုသည်ကား ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၆ ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက် နေ့ကို အစိုးရနှင့် ပြည်သူတို့က ပထမဆုံးသောစာဆိုတော် နေ့ကြီးအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။ နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက်နေ့ကို [[စာဆိုတော်နေ့]]အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်မှာ ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်ကလည်း နတ်တော်လတွင် စာဆို ပညာရှိကြီးတို့အား ဆုလာဒ် ချီးမြှောက်စမြဲ ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။ ထိုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း၏ လုံ့လ ပယောဂကြောင့် တစ်နှစ် တစ်ကြိမ် စာဆိုပညာရှိကြီးများအား ကန်တော့ပူဇော်သည့် စာဆိုတော်နေ့သည် တည်မြဲလျက် ရှိလေသည်။ == ကာလပေါ်ဝတ္ထု အရေးအသားများ == သီပေါ မင်းတရားကြီး ပါတော်မူပြီးသည့် နောက်တခေတ်တွင် ကာလပေါ်ဝတ္ထု အရေးအသားများ အထူးပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။ ခေတ်ဟောင်း မြန်မာစာပေ သမိုင်းကို လေ့လာလျှင် ဇာတ်နိပါတ်များကို မှီငြမ်းမပြုဘဲ စိတ်ကူးဉာဏ် သက်သက်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုမျိုးမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး၌ ပေါ်ပေါက်လာသော ရတနာ့ကြေးမုံ ဝတ္ထုကို အထီးတည်း တွေ့ရမည် ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၅ဝ ခန့်အတွင်း ကာလပေါ်ဝတ္ထု သဘောသက်ရောက်သော ဝတ္ထု အရေးအသားကို မတွေ့ရချေ။ ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ဦးဘိုးဇော် ပြန်ဆိုသော ရော်ဗင်ဆန် ကရူးဆိုးနှင့် ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ကောင့်အော့မွန်တီကရစ္စတို ဝတ္ထုကို မှီငြမ်းပြုသော ဂျိမ်းလှကျော်၏ မောင်ရင်မောင် မမယ်မ ဝတ္ထုတို့ ပေါ်ထွန်းခဲ့၏။ ထိုဝတ္ထုနှင့် မရှေး မနှောင်း၌ပင် ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းဝတ္ထု၊ မောင်တာနောဝတ္ထု၊ စိန်ကလေး ဝတ္ထု ဘီအေမောင်ဘသန်း ဝတ္ထု၊ စပယ်ပင်ဝတ္ထုနှင့် ရွှေပြည်စိုးဝတ္ထုစသည်တို့ ပေါ်ခဲ့၏။ ( မောင်ရင်မောင် မမယ်မ ဝတ္ထု မောင်မှိုင်းဝတ္ထု၊ ချဉ်ပေါင် ရွက်သည်။) ( မောင်တာနော ဝတ္ထု။) ( မြန်မာ ကာလပေါ် ဝတ္ထုများ။) ထိုနောက်မစ္စတာ မောင်မှိုင်း၏ မှာတော်ပုံဝတ္ထု၊ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ ရာဇဝင် ဝတ္ထုတော်ကြီးများ၊ ပီမိုးနင်း၏ ကာလပေါ် ဝတ္ထုများ ပေါ်လာလေသည်။ ထိုခေတ် အတွင်း၌ပင် မဂ္ဂဇင်းများ၊ ဂျာနယ်များ စသည်တို့ အဆက်မပြတ် ထွက်ပေါ်လာလေသည်။ ဝတ္ထုများ ထွန်းကားလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာပြန်ဆိုမှုသည် လည်း ခေတ်စားလာလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်၍ နဂါးနီအသင်းကြီး ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ပြန်လည်း ထူထောင်ရေး စီမံကိန်းအရ ဘာသာခြား စာပေ များကို မြန်မာဘာသာသို့လည်းကောင်း၊ မြန်မာ စာပေများကို နိုင်ငံခြား ဘာသာသို့လည်းကောင်း ပြန်ဆိုဖြန့်ချိရန်အတွက် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန် စာပေအသင်းကို တည်ထောင် လိုက်လေသည်။ ထိုအသင်းကြီးသည် မြန်မာ ပြန်ဆိုရေး သက်သက်ကိုသာ အားပေးသည် မဟုတ်ဘဲ၊ တစ်နှစ်အတွင်း ထွက် ပေါ်လာသော မြန်မာစာပေများကို အကောင်းဆုံး ကာလပေါ် ဝတ္ထုဆု၊ သုတပဒေသာဆု စသည်ဖြင့် စာပေဗိမာန်ဆုများ ချီးမြှင့်ကာ မြန်မာစာပေ အရေးအသားကို မြှင့်တင်ခဲ့လေသည်။ ထိုမှတစ်ပါးလည်း မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းကြီးကို လည်းကောင်း၊ လူထုသိပ္ပံကျမ်းကြီး များကိုလည်းကောင်း၊ စာစဉ်အမျိုးမျိုးကိုလည်းကောင်း ဖြန့်ချိ လျက်ရှိရာ မြန်မာဘာသာပြန် စာပေ အသင်းဟု ခေါ်တွင် ခဲ့သော စာပေဗိမာန်သည် စာပေရိပ်မြုံကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ဤသို့ဖြင့် မျိုးခြားခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခေတ် မြန်မာ စာပေကို ခြုံ၍ကြည့်လျှင် ရှေးခေတ်ဟောင်းများနှင့်မတူ၊ တမူ ထူးခြားစွာ ဆန်းသစ် ပေါ်ထွန်းနေသည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:မြန်မာစာပေ]] 1fpetnuyu62d0ljc28m0xnp0dv5b0vz 1061824 1061823 2026-11-06T04:09:44Z ~2026-59147-07 150450 1061824 wikitext text/x-wiki ==မြန်မာစာပေ== ===ပုဂံခေတ်စာပေ=== [[ဖိုင်:Myazedi-Inscription-Burmese.JPG|thumb|မြစေတီ ကျောက်စာ]] မြန်မာစာပေ၏ မူလအစကို [[ပုဂံခေတ်]]တွင်ထင်ထင်ရှားရှားတွေ့ရ၍ [[ကျောက်စာ]] အရေးအသား ထွန်းကားသည်ကို တွေ့ရ၏။ သိမ်မွေ့သည့် အမြင့်စာပေကို ကောင်းမွန်စွာ ရေးသားနိုင်နေပြီဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ပျူခေတ်တွေ့ ရှေးဟောင်းမြန်မာစာ အရေးအသားများကို ဆက်လက်ဖော်ထုတ်ဆဲ အနေအထားသာ တွေ့ရသည်။ ကျောက်စာကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မြန်မာစာပေပေါက်ဖွားစ အချိန်က အခြင်းအရာများကို သိနိုင်၏။ ကျောက်စာများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၈ဝဝ ကျော်ပုဂံကောင်းစားသည့် ခေတ်ကတည်းက ထွန်းကားခဲ့လေသည်။ ဘုရားကျောင်းကန် စေတီပုထိုး စသော ကောင်းမှုကုသိုလ်များပြုတိုင်း လှူဒါန်းခဲ့သည့် အကြောင်းအရာနှင့် သက်ဆိုင်သမျှကို ကျောက်စာများတွင် ရေးထိုးလေ့ ရှိကြ၏။ ထိုပုဂံခေတ် ကုသိုလ်ရှင်တို့သည် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုပြီးသောအခါ လှူသောပစ္စည်း အကြောင်းနှင့်တကွ အမျှဝေခြင်း၊ ဆုတောင်းခြင်း၊ ဖျက်ဆီးသူကို ကျိန်စာတိုက်ခြင်းတို့ကို ကျောက်တိုင်ကျောက်ပြားများပေါ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ တွေ့ရသမျှသော ပုဂံခေတ် ကျောက်စာများထဲတွင် ရှေးအကျဆုံးဟု ယူဆခန့်မှန်းရသော ကျောက်စာသည် မြစေတီ ကျောက်စာခေါ် ဂူပြောက်ကြီးဘုရား ကျောက်စာဖြစ်၍ အရေးအသား စကားအထားအသိုမှာ ပြေပြစ်ခြင်း မရှိလှချေ။ မကြာသေးမီက ပေါ်ပေါက်လာသော [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]]လည်း ရှိသည်။ ယင်းကျောက်စာကို လေ့လာခြင်းဖြင့် [[မြစေတီကျောက်စာ]]ထက်စောသည့် မြန်မာစာအရေးအသားကို တွေ့နိုင်သည်။ စာလုံးပေါင်းတို့မှာလည်း အဦးအဖျား ဖြစ်သည်နှင့်အညီ တသမတ်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကို မတွေ့ရချေ။ ကျောက်စာ တစ်ချပ်တည်း၌ပင် စာလုံးပေါင်းချင်းမတူ ကွဲပြားခြားနားသည်ကို တွေ့ရ၏။ ထိုအပြစ်များကို ဖယ်ရှားကြည့်လျှင် အဖိုးတန်သော အချက်များကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပေသည်။ မြစေတီကျောက်စာ၏ မျက်နှာလေးဘက်တွင် [[ပါဠိ]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]] ဟူသော ဘာသာလေးမျိုးနှင့် တစ်မျက်နှာစီ ကျောက်စာအသီးသီး ရေးထိုးခဲ့သည်ကို တွေ့ရ၏။ ထိုကြောင့် ပုဂံခေတ်တွင် မြန်မာစာပေသာမဟုတ်၊ ပါဠိ၊ မွန်၊ ပျူ စသော စာပေကြီးများ ထွန်းကားလျက် ရှိကြောင်းကို သက်သေအထောက်အထားကောင်း ရရှိလေသည်။ ဘာသာခြားစာပေနှင့် အယူဝါဒများသည် အကလေးအရွယ် မြန်မာစာပေ၌ မည်မျှ လွှမ်းမိုးနေသနည်းဟူမှု 'ၐြီ' (ရှရီ ဟုဖတ်ပါ) ဟူသော ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့၏ မင်္ဂလာစကား၊ နမော ဗုဒ္ဓါယ ဟူသော မြန်မာလူမျိုးတို့၏ မင်္ဂလာစကားတို့ဖြင့် နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ကာ ဆုမွန်ကောင်းတောင်း၍ ကျောက်စာကို အစချီ ရေးသားထားသည်ကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိနိုင်လေသည်။ ကျောက်စာရေးထိုးရာတွင် သာသနာရေးကိစ္စ ဖြစ်သည့်အလျောက် သာသနာနှစ်ကို အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရလေရာ သာသနာတော်ကို မည်မျှ လေးစားကြောင်း သိသာနိုင်၏။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်စာအများ တွေ့ရှိရသောကြောင့် နိုင်ငံသမိုင်းကို ရေးသားရာ၌ စိတ်ချ ယုံကြည် လောက်သော အထောက်အထား များစွာကို ရနိုင်ခဲ့လေသည်။ မြစေတီကျောက်စာတွင် ကျန်စစ်သားမင်း၏ နန်းတက် သက္ကရာဇ်နှင့် နတ်ရွာစံ သက္ကရာဇ်တို့ကို ဖော်ပြထားသဖြင့် အချို့ချို့သော ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများကို ပြုပြင်ယူနိုင်စွမ်းခဲ့၏။ မြစေတီကျောက်စာသည် မြန်မာ စာပေ၏ အစပျိုးစလက်ရာဖြင့်သဖြင့် ယင်းကျောက်စာ၏ အရေးအသားကို လေ့လာလျှင် မြန်မာစာပေ၏ မြေစမ်းခရမ်းပျိုးချိန်က အခြေအနေကို သိရှိနိုင်လေသည်။ စာအရေးအသား၌ ဝါကျတို အများကို သုံးကြ ၏။ လိုရင်းအဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်ရုံသာ ဖြစ်၍ စာလုံးပေါင်းနှင့် စကားအသုံးအနှုန်းမှာ မတိကျသေးချေ။ အခြား ဘာသာစာပေ များလည်း ထွန်းကားလျက်ရှိသောကြောင့် မြန်မာစာပေသည် တိုးတက်သင့်သလောက် မတိုးတက်ဘဲရှိခဲ့ရာ ပုဂံခေတ် ပညာ ရှင်များ၏ မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လ ဇွဲသတ္တိကြောင့် လေ့ကျင့်ဖန်များသဖြင့်သာ တစ်စထက်တစ်စ စည်ပင်ပြန့်ပွား လာလေ သည်။ ပုဂံခေတ် စာပေသမိုင်း၌ မဖော်ပြလျှင် မဖြစ်သည့် စာပေမှတ်တမ်းဝင် ကျောက်စာတစ်ခုကား သျှင်ဒိသာ ပါမောက္ခ ကျောက်စာဖြစ်၏။ ယင်းကို မြစေတီကျောက်စာ ရေးထိုးပြီး၍ အနှစ်နှစ်ရာနီးပါးကြာမှ ပုဂံမြို့ မင်္ဂလာစေတီတော်အနီး၌ ရေးထိုး၏။ ထိုကျောက်စာသည် စာပေအရေးအသားအတွက်သာ ထင်ရှားသည် မဟုတ်၊ ထိုခေတ်က ပြည်တွင်းရေး အနှောင့်အယှက်များရှိပုံ၊ မြန်မာရဟန်းတော်များ တိုင်းပြည်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆောင်ရွက်ကြ ပုံတို့ကို မှတ်တမ်း တင်ထား သော ကျောက်စာ ဖြစ်၏။ ပုဂံ ကျောက်စာခေတ် စာပေအရေးအသားများ၌ လင်္ကာထက် စကားပြေ အရေးအသားက ပိုများကြောင်း တွေ့ရ၏။ ဤသို့ လင်္ကာကိုမရေးဘဲ စကားပြေကိုသာ ရေးခြင်းမှာ လင်္ကာ မရေးတတ်၍ကား မဟုတ်တန်ရာ။ ရေးတတ်သူများ ရှိပေ မည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ပရိမ္မ ထီးလှိုင်ရှင်ဘုရား ကျောက်စာ၌ ကာရန်ကို ယူ၍ ရေးသားသော စာကြောင်းကို တွေ့ရ၏။ 'ဥဿလမည်တန်လိုင်ပြည်ကိုဝ် နည်နည်ညက်ညက် ဖျက်ချေပြီရုယ်' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နားတောင်းတပ် ဘုရားကျောက်စာ၌ 'အမျိုဝ်ခုနစ်ဆက် ညက်ညက်ပြုန်တီ ပျက်စီစေသော' ဟူ၍လည်းကောင်း တွေ့ရှိရ၏။ ကဗျာလင်္ကာတို့ကို ကျောက်စာများတွင် သီးခြား ရေးထိုးထားခြင်း မရှိသည် မှန်သော်လည်း 'သိုးကလေ။ ပုပ္ပါးနတ်တောင်၊ အခေါင်မြင့်ဖျား၊ စုံတောပြား၌' အစချီသော လင်္ကာသည်လည်းကောင်း၊ အနန္တသူရိယ အမတ်၏ 'သူတည်းတစ်ယောက်' အမျက်ဖြေ လင်္ကာသည် လည်းကောင်း၊ ကျစွာမင်းလက်ထက်တွင် ပေးဟန်တူသော မြကန်သာ လင်္ကာသည် လည်းကောင်း ထင်ရှားလျက်ရှိ၏။ ပုဂံကျောက်စာခေတ်ကား အဆင့် အတန်း မနိမ့်လှချေ။ စိတ်၏နုရင့် ဖြစ်ခြင်းသဘော၊ ထီးနန်းသုံးနှင့် အရပ်သုံး၊ ဘာသာရေးနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် သိမ်မွေ့သည့် အသုံးနှုန်း ရေးဟန်များကို ပေါ်လွင်အောင် ရေးသားနေခဲ့ကြပြီဖြစ်သည်။ ကျောက်စာအရေးအသားများ ရှိခဲ့သောကြောင့်သာ ကျွန်ုပ်တို့ ယခုခေတ်မြန်မာစာ အရေး အသားသည် တည်တံ့ခိုင်မြဲခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ လက်ရှိကာလ၌ ၎င်းတန်ဖိုးကြီးမားသည့် အရေးအသား ရေးဟန်တို့ကို တစ်ခေတ်မူ၍ သုတေသနပြုကာ မြန်မာစာပေကို ယခင်မြင့်မားခဲ့သည့် ကာလများကဲ့သို့ ထွန်းကားတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန် အထူးပင်လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။ တစ်ခေတ်မှ တစ်ခေတ်သို့ တစ်ဆင့်ထက် တစ်ဆင့် တိုးတက်အောင် ပြုပြင်ကြရသည်မှာ ဓမ္မတာပေတည်း။ ==ပင်းယခေတ်စာပေ== သက္ကရာဇ် ၆၆ဝ ပြည့်နှစ်လောက်မှစ၍ ပုဂံပြည်ကြီး၌ ပြည်တွင်းရေး အရှုပ်အထွေးများ တဖြည်းဖြည်း ပေါ်ပေါက်လာလေရာ နောက်ဆုံး၌ ပုဂံပြည်ကြီး တိမ်းယိမ်းကာ ရှမ်းညီနောင် သုံးဦးတို့သည် မြင်စိုင်း၊ ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်း၊ ဤသုံးမြို့၌ ထီးနန်း စိုက်ထူကြလေသည်။ ယင်းသို့ ပုဂံပြည်ကြီးပျက်စီးသည်မှ အင်းဝခေတ်ကြီး မထွန်းကားမီ ကာလကို [[ပင်းယခေတ်]]ဟု စာပေသမိုင်းတွင်သတ်မှတ်ကြ၏။ အချိန်ကာလအားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၆ဝ ကျော်မျှဖြစ်၏။ ပင်းယခေတ် စာပေအဆင့်အတန်းသည် ပုဂံခေတ် အဆင့်အတန်းထက် တိုးတက်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပုဂံခေတ်တွင် မတွေ့ရသော စာမျိုးများကို ဤပင်းယခေတ်တွင် တွေ့ရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပင်းယခေတ်၌ပေါ်သော ဆန်းသစ်သည့် စာပေများမှာ တျာဖွဲ့များ၊ [[ကာချင်း]]များနှင့် ရတုများဖြစ်၏။ ထိုသို့ ကာရန်အစပ်အဟပ်နှင့် ဆွဲငင်ရွတ်ဆိုရသော စာမျိုးကို တွေ့ရခြင်းဖြင့် ဂီတဘက်၌ လိုက်စားလာကြောင်း ထင်ရှားလေသည်။ ကာချင်းမှာ ကာ ကရာတွင် သီဆိုရသော သီချင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကာ ကသည် ဆိုသည်မှာ ဗန်းခုံးငယ်ကဲ့သို့ ခပ်ဝိုင်းဝိုင်း ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသောကာကို မြှောက်ထောင် ပင့်တင် ကခြင်းတစ်မျိုးဖြစ်၏။ ကရာတွင် အတူကသူတို့က သစ်သားဓား၊ သစ်သားလှံတို့ဖြင့် ထိုးခုတ်သည်ကို မထိမခိုက်ရအောင် ကာကွယ်၍ ကရသော အက ဖြစ်ရကား စစ်ရေးစစ်ရာ လေ့ကျင့်မှု တရပ်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ဤကာကမှုသည် အလွန်နှစ်သက်ပျော်ရွှင်ဖွယ် ကောင်းသော လေ့လာမှုဖြစ်၍ သက္ကရာဇ် ၆၇၄ ခုနှစ်တွင် ပင်းယ၌ နန်းတက်သော သီဟသူမင်း ခေတ်က ဝတ်ပုံစားပုံ အပြုအမူ အနေအထားတို့ကို 'ခါးပတ်တော်မှာ ရွှေချည်စုံ၊ မှိုင်းလုံး ရွှေဝတ်လုံ၊ မလုံသာချမ်းဧ' အစရှိသဖြင့် ကာချင်းတွင် ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားသည်ကို တွေ့ရသည်။ မြင်စိုင်း ငါးစီးရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ကာချင်းများကို ရေးသားခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။ ကာချင်းအပြင် သက္ကရာဇ် ၇ဝဝ ကျော်လောက်တွင် '[[ရတု]]'ဟူသည် လေးလုံးစပ်အဖွဲကို [[စတုရင်္ဂဗလအမတ်|စတုရင်္ဂဗလ]] အမတ်ကြီး ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရ၏။ အမတ်ကြီး၏ ရတုသည် လောကအကြောင်းနှင့် မသက်ဆိုင် ဓမ္မကြောင်း သက်သက်ဖြစ်၍၊ မိမိ သိလိုသော မြတ်စွာဘုရား တရားတော်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမေးပုစ္ဆာများကို [[ဆူးတွင်းပစ်ဆရာတော်|ဆူးတွင်းပစ်]] ဆရာတော်ထံ ရေးဆက် မေးမြန်းခြင်းဖြစ်၏။ 'ရွှေဘဝါးတော်အောက်၊ ကျွန်ုပ်၏ လျှေက်ဖြင့်၊ မလျှောက်ဝံ့ဝံ့၊ လျှောက်ဝံ့ဝံ့တည့်၊ ကြောက်ရွံ့လျက်ပင်၊ စက်ရွှေစင်ကို၊ ထိပ်ပြင်ပန်းနှယ်၊ ဆင်စံပယ်လျက်၊ နိကာယ်လုံးစုံ၊ ကျမ်းသုံးပုံဝယ်' အစချီကာ ရတုသုံးပိုဒ်စလုံးတွင် နက်နဲလှသော [[အဘိဓမ္မာ တရား​တော်|အဘိဓမ္မာတရား]]ဆိုင်ရာ ပါဠိပါဌ်သားများကို ခက်ရာခက်ဆစ် စကားလုံးများဖြင့် ရေးသား မေးမြန်းခြင်းကို ထောက်က ပင်းယခေတ် မြန်မာစာပေသည် ပုဂံခေတ် မြန်မာစာပေထက် အဆင့်အတန်း တိုးတက်မြင့်မားလာကြောင်း သိရ၏။ ဤသို့ဖြင့် ပင်းယခေတ်တွင် တျာချင်း၊ ကာချင်း၊ ရတု စသော စာပေ အဖွဲ့အနွဲ့မျိုး ထွန်းကားသည့်ပြင် ကျောက်စာ အရေးအသားများလည်း မတိမ်ကောသေးချေ။ သက္ကရာဇ် ၇ဝ၂ ခုနှစ် ဥဇနာမင်း လက်ထက်တွင် ဂူတည်၍ မြေလှူကြောင်းကို ကျောက်ထက်အက္ခရာ တင်ထားခဲ့၏။ တစ်ဖန် ၇၂၁ ခုနှစ် ကျော်စွာငယ် လက်ထက်တွင် ဘုရား ကျောင်းများကို တည်ထားဆောက်လုပ်၍ လယ်မြေများ လှူကြောင်း ကျောက်စာ ရေးထိုးခဲ့လေသည်။ ပင်းယခေတ် ကျောက်စာများသည် ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများကဲ့သို့ စေတီပုထိုးများ၌ မြေလှူကြောင်း၊ ကျေးကျွန်လှူကြောင်း စသည်တို့မှာ အကြောင်းအရာအားဖြင့် တူညီနေသော်လည်း ဝါကျအထားအသို ကောင်းခြင်း၊ နာမဝိသေသနပုဒ်များ ဆင့်ကဲ သုံးထားခြင်းတို့မှာ ပုဂံခေတ်ထက် များစွာ တိုးတက်သည်ကို တွေ့ရပေသည်။ လင်္ကာဟူသော အရေးအသားသည်လည်း ဤပင်းယ ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်ကောင်း ပေါ်ပေါက်ပေလိမ့်မည်။ ရတု လောက် ခက်ခဲသော စာမျိုးကို ဖွဲ့ဆိုနိုင်ပါလျှင် လင်္ကာကိုဖွဲ့ခဲ့မည်မှာ ယုံမှားဖွယ်ရာ မရှိချေ။ သို့သော် ထိုခေတ် ထိုအချိန်က မြန်မာစာကို အရေးတယူ ဂရုတစိုက် သိမ်းဆည်းမှုနည်းပါးသောကြောင့် လင်္ကာအရေးအသား စာတမ်းမှတ်စုဟောင်းများ ရှာဖွေမရ ဖြစ်ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းရ၏။ ခေတ်တစ်ခုလုံးကို ခြုံကြည့်ပါက တိုတောင်းလှစွာသော အချိန်အတွင်း မြန်မာစာပေ အရေးအသားသည် ပုဂံခေတ်ကထက် များစွာ တိုးတက်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ==အင်းဝခေတ် စာပေ== ပင်းယခေတ် လွန်မြောက်ပြီးနောက် သက္ကရာဇ် ၇၂၆ ခုနှစ်တွင် [[သတိုးမင်းဖျား]]သည် အင်းဝရွှေနန်းတော်ကို တည်ထောင်မူလေသည်။ ထိုသို့ တည်ထောင်သည့် အချိန်မှစ၍ အင်းဝပြည်ကြီးပျက်သည့်အချိန် သက္ကရာဇ် ၉ဝဝ ခန့်အတွင်းကို အင်းဝခေတ်ဟု စာပေလောကတွင် သတ်မှတ်ထား၏။ ထိုအင်းဝခေတ် ရဟန်းပညာရှိ လူပညာရှိပါဝင်သော စာဆိုပညာရှင်များသည် ပျို့၊ လင်္ကာ၊ ဧချင်း၊ မော်ကွန်း၊ ရတု၊ မေတ္တာစာ တို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြ၏။ မြန်မာစာပေ စည်ပင် ပြန့်ပွားရန်အတွက် ပုဂံခေတ်က ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်း တို့ကို ခုတ်ထွင်ခဲ့၍ ပင်းယခေတ်၌ လမ်းကြောင်းထွင်ခဲ့ရာတွင် အင်းဝခေတ်၌ သဲဖြူခင်း ရာဇမတ်ကာသော အခြေသို့ မြန်မာစာပေ၏ အဆင့်အတန်းသည် ရောက်ခဲ့လေပြီ။ ဤသို့ တိုးတက်ခဲ့ရသည်မှာ အင်းဝခေတ် ရဟန်းစာဆိုများ၏ ကျေးဇူးနှင့် မကင်းခဲ့ချေ။ ရဟန်းစာဆိုများသည် ဘုရားဟော ဇာတ်နိပါတ်များကိုမှီ၍ ပျို့အများအပြား ရေးသားခဲ့ကြ၏။ ထိုကြောင့် အင်းဝခေတ်ကို ပျို့ခေတ်ဟု နှောင်းလူတို့ အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ ရဟန်းတော်များသည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ]]၏ အသက်သွေးခဲ ဖြစ်သော ပါဠိကျမ်းဂန် ဒေသနာတော်များကို အချိန်ရှိသရွှေ့ မွေ့လျော်စွာ ဆည်းပူးလေ့လာခဲ့၍ မိမိတို့ သိရှိသမျှသော တရားအဆီအနှစ်တို့ကို အမျိုးလေးပါးတို့ လွယ်ကူစွာ သိစိမ့်သောငှာ ပျို့အစောင်စောင်ကို ရေးသားစီကုံးခြင်းဖြင့် ပေးဝေဖြန့်ချိခဲ့၏။ ထိုခေတ်က ပေါ်ထွန်း ခဲ့သော ပျို့ကဗျာ များသည် စာပေအဆင့်အတန်းတွင် ပထမတန်းစာများအဖြစ် ယခုတိုင်တည်ရှိနေကား နှောင်းပညာရှင်တို့သည် ထိုခေတ်က စာပေ အဆင့်အတန်းကို ကျော်လွန်၍ ရေးသားစီကုံးခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ကြချေ။ ဤသို့ဖြင့် စာပေလောကတွင် အင်ဝခေတ်၏ ပျို့စာပေသည် အထူးပင် ဖူးပွင့်ဝေစာခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုခေတ်က စာပေသည် စံတင်လောက်အောင် ထူးခြားကောင်းမွန်ခဲ့ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ မြန်မာဘုရင်မင်းမြတ်တို့ ကိုယ်တော်တိုင်ကပင် စာဆိုများကို အားပေးချီးမြှောက်ခြင်း၊ ဉာဏ်ရည်ချင်း ယှဉ်ပြိုင်သာအောင် အခြေအနေကို ဖန်တီးပေးခြင်း၊ နန်းတွင်း အမျိုးသမီးစာဆိုများ ထွန်းကားလာအောင် အခွင့်အရေးပေးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ သက္ကရာဇ် ၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် [[တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်|တောင်တွင်းကြီးမြို့]]၌ ထူးခြားစွာ ပေါ်ပေါက်လာသော တဘောင်အရ 'ပေလေးပင်၊ ရှင်လေးပါး' အပါအဝင် [[ဥတ္တမကျော်၊ သျှင်|ရှင်ဥတ္တမကျော်]]နှင့် [[သျှင်မဟာ သီလဝံသ|ရှင်မဟာသီလဝံသ]] တို့သည် အင်းဝခေတ်၏ ရဟန်းစာဆိုများတွင် ထိပ်သီးစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကျော် နှစ်ပါးအပြင် ဒုတိယမင်းခေါင်လက်ထက်တော်၌ စာဆိုကျော် [[မဟာရဋ္ဌသာရ၊ သျှင်|ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] ဆရာတော်လည်း ရှိပေသေး၏။ ရှင်မဟာသီလဝံသနှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာ စာဆိုကျော် နှစ်ပါးသည် နေပြည်တော် ရွှေနန်းထက်၌ အပြိုင်စာဆိုသူများ ဖြစ်ကြ၏။ ဘုရင်မင်းမြတ် ကိုယ်တော်တိုင်ကပင် ချီးမြှောက်တော် မူရကား ထိုရဟန်း စာဆိုကျော်နှစ်ပါး၏ ပြုစုပျိုးထောင်မှုကြောင့် မြန်မာ စာပေသည် သိသိသာသာ တိုးတက် ကြီးပွားလာလေသည်။ ပါရမီ တော်ခန်းပျို့၊ ဆုတောင်းခန်းပျို့၊ စတုဓမ္မသာရ ကိုးခန်းပျို့၊ သံဝရပျို့တို့သည် ထိုစာဆိုကျော်ကြီးများ၏ မှတ်ကျောက်ခံ လက်ရာများပေတည်း။ ထိုစာဆိုကြော်ကြီးများအပြင် ဂါထာခြောက်ဆယ်စာဆိုအရှင် ရှင်အုံးညို၊ လောကသာရ ဆုံးမစာ ပျို့စာဆို အရှင် [[ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော်|ကန်တော်မင်ကျောင်း ဆရာတော်]]၊ ဘုံခန်း၊ ငရဲခန်း၊ မဃစိုးခန်း ပျို့စာဆိုရှင် ရှင်အဂ္ဂသမာဓိစသော ကျေးဇူးရှင် စာဆိုကျော် များလည်း ရှိသေး၏။ ( အုံးညို၊ ရှင်။) ( ကန်တော်မင်းကျောင်း ဆရာတော်။) ( အဂ္ဂသမာဓိ၊ရှင်-။) ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ်တို့နှင့် ခေတ်ပြိုင် ပေါ်ထွက်လာသော လူပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ [[ရှင်သူရဲ]]နှင့် [[ရှင်ထွေးညို]]တို့ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုစာဆိုရှင်တို့၏ ကဗျာ အဖွဲ့အနွဲ့များသည် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အဆင့်အတန်းကို မမှီမကမ်း နိုင်သော်ငြားလည်း၊ လူပုဂ္ဂိုလ် ထဲမှ ရှေးဦးစွာ အားပေးပြုစုသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ပြုသောကြောင့် နှောင်းခေတ် များတွင် ထိုသူတို့ကဲ့သို့ စာပေလိုက်စား ပြုစုသူအများ ပေါ်ပေါက်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် မြန်မာစာပေသည် တရှိန်ထိုး စည်ပင်ပြန့်ပွားလာ၏။ ရဟန်း စာဆိုများ၊ လူစာဆိုများအပြင် နန်းတွင်းအမျိုးသမီး စာဆိုများလည်း ထွန်းကားခဲ့၏။ စာဆိုမိဖြူနှင့် စာဆိုမိညိုတို့သည် ကိုယ်ရည်သွေးရတုများကို ရေးကာ မြန်မာစာပေလောကကို မြှင့်တင်ခဲ့ကြ၏။ အင်းဝခေတ်ကို ပျို့ခေတ်ဟု ခေါ်ကြသည့် နည်းတူ မော်ကွန်းအများ ထွန်းကားသောခေတ်ဖြစ်သောကြောင့်လည်း မော်ကွန်းတံခွန်စိုက်ခေတ်ဟု မှတ်တမ်း တင်ထိုက်လေသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ စီကုံးခဲ့သော ပုံတောင်နိုင်မော်ကွန်း၊ မိတ္ထီလာကန်တော်ဘွဲ့မော်ကွန်း၊ တန်းတားဦးတည် မင်္ဂလာစေတီ မော်ကွန်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ ရှင်မဟာသီလဝံသ ပြုစုခဲ့သော သျှိသျှားကန်တော်ဘွဲ့ မော်ကွန်း၊ ရွှေနန်းတည်မော်ကွန်း၊ တန်တားဦးတည်း မင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်းတိုသည်လည်းကောင်း အင်းဝခေတ်တွင် တံခွန်စိုက် မော်ကွန်းကြီးများ ဖြစ်လေသည်။ ပျို့နှင့် မော်ကွန်းအပြင် တောလားရတု၊ မောင်ဘွဲ့ မယ်ဘွဲ့ ရတု။ ဧချင်းစသော အဖွဲ့အနွဲ့များလည်း ထင်ရှား ပေါ်ထွက်ခဲ့သေး၏။ သို့ဖြင့် အင်းဝခေတ်သည် စာပေတွင် ပြောင်မြောက်သော ရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ် လူပုဂ္ဂိုလ်တို့ ထွန်းကား၍ ပထမတန်းစား စာကြီး ပေကြီးများ ထွန်းကားသောခေတ်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဘုရင့် ရင်သွေးတော်များကို ပုခက်တင် မင်္ဂလာရင်ရာ၌ ဘုရင်၏ ဘုန်းတော်ကို ချီးကျူးဖွဲ့ဆို၍ အေးဆေး သိမ်မွေ့စွာ သီကျူးရသည့် ဧချင်းဟူသော ကဗျာတစ်မျိုးလည်း ထိုခေတ်တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သည် ရခိုင်အမတ် အဒူမင်းညို၏ ရခိုင်မင်းသမီး ဧချင်းနှင့် ရှင်သူရဲ၏ သခင်ထွေး ဧချင်းတို့သည် ဧချင်းစု၏ ရှေ့ပြေး သာဓကများ ဖြစ်သည်။ ထိုမှတစ်ပါး ရှင်မဟာ သီလဝံသ၏ ပါရာယနဝတ္ထု၊ ရာဇဝင်ကျော်နှင့် သူ့တပည့် ရှင်က္ကုန္ဒဂုတ္တ၏ နဝရတ် ပျို့တို့လည်း ထွန်းကားခဲ့ ပေသည်။"ဆုတောင်းခန်းပျို့"၊ "ပါရမီတော်ခန်းပျို့"၊ "တောင်တွင်းရွှေပြည်ရတု"တို့မှာ လည်းထင်ရှားသည်။ "ဆုတောင်ခန်းပျို့"မှာ ဒီပင်္ကရာဘုရားထံမှောက်တွင် သုမေဓာရသေ့ဘဝတွင် ဘုရားဆုတောင်းသော အကြောင်းဖြစ်သည်။ ပါရမီတော်ခန်းပျို့မှာ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားအလောင်း လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းတိုင်တိုင် ပါရမီဖြည့်ဆည်းခဲ့ရပုံများကို ရေးဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်သည်။ "တောင်တွင်းရွှေပြည်ရတု" မှာ ကိုယ့်မြို့၊ ကိုယ့်ရွာ၊ ကိုယ့်ဇာတိချစ်စိတ်ကို ဖြစ်စေသောရတုဖြစ်သည်။ ==တောင်ငူခေတ် စာပေ== ရတုနှင့် ဧချင်း တံခွန်စိုက်ခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်သော တောင်ငူခေတ်သည် သက္ကရာဇ် ၈၅ဝ မှ ၉၅ဝ အထိ အနှစ် ၁ဝဝ နီးပါးခန့် အဓွန့်ရှည်လေသည်။ ထိုခေတ် တစ်လျှောက် လုံး၌ တိုင်းပြည် ငြိမ်သက်ပိပြား သည်ဟူ၍ မရှိ၊ မကြာခဏ စစ်ရေးမက်ရေးများ ဖြစ်ပွားနေခဲ့ရာ တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် အဘယ်မှာလျှင် ရဲစိတ် ရဲမာန် ရဲသွေးများ မတက်ကြွဘဲ နေနိုင်တော့အံ့နည်း။ တိုင်းပြည်ကို ချစ်သောစိတ်၊ ဘုရင်ကို မြတ်နိုးသောစိတ်တို့သည် ထိုခေတ် ထိုအခါက လူတို့၏ စိတ်တွင်မည်မျှ ကိန်းအောင်းနေသည်ကို သူတို့ ထားရစ်ခဲ့သော စာပေများက သက်သေထူလျက် ရှိပေသည်။ ထို့ကြောင့် အယူ ဝါဒရေးကို အရေးပေးဖွဲ့ဆိုခဲ့သော ပျို့နှင့် မော်ကွန်းကဗျာ ခေတ်သည် မှေးမှိန်ခဲ့၍ ဇာတိမာန် တက်ကြွစေမည့် ဧချင်းများ အစဉ်တစိုက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်၏။ ဧချင်းစာဆိုများသည် ဧချင်းဘွဲ့ခံ မင်းသားငယ် မင်းသမီးငယ် တို့ကို ဇာတိမာန် တဖွားဖွား တက်ကြွစေပြီလျှင် မိမိတို့ တိုင်းပြည်ကို ချစ်စေရန် လည်းကောင်း၊ အမျိုးကို ခင်စေရန် လည်းကောင်း အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေ၏။ ထို့ကြောင့် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီး၍ အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်ရသော်လည်း တောင်ငူဘက်မှ ဇာတိသွေးကို ဝံ့ဝံ့စာစားပြကာ တောင်ငူခေတ်ကို နှစ်ပေါင်း တစ်ရာခန့် တာရှည်အောင် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆဖွယ်ရာဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်၌ တိုင်းပြည်အေးချမ်းသာယာသောကြောင့် ဘုရားတရားနှင့် ပျော်မွေ့နိုင်ကြသဖြင့် တစ်ကြောင်း၊ စာဆို တို့သည်လည်း အထူးသဖြင့် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်သည်ကတစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် ဓမ္မကြောင်းနွယ်သော ပျို့ကဗျာ လင်္ကာ မော်ကွန်းများ ပေါ်ထွန်းပြီးလျှင် တရားနှင့် မမွေ့နိုင်ဘဲ ဓားနှင့် တွေ့နေ့သော တောင်ငူခေတ်၌ကား ဧချင်းတည်းဟူသော ဇာတိမာန် လှုံ့ဆော်ပေးသော စာများသာအလျောက် ဘာသာ ပေါ်ပေါက်လာရပေသည်။ အခါအားလျော်စွာ ထွန်းကား လာရသော စာမျိုးဖြစ်သဖြင့်လည်း များစွာ အကျိုးထူးပေးစွမ်း နိုင်ပေသည်။ မြန်မာဘုရင်များ ဘုန်းမီး တန်ဆောင်း တောက်ပြောင်စဉ်အခါက တန်ခိုးတေဇာတော် မည်မျှ ထွန်းတောက်ခဲ့သည်များကို ယခုခေတ်လူများ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ ကျန်ခဲ့သည်မှာ ထိုဧချင်းစာဆိုများ၏ ကျေးဇူးပင်ဖြစ်၏။ မင်းတရားရွှေထီး; ဧချင်း၊ မင်းတရား မယ်တော်ဧချင်း၊ ယိုးဒယားမိဖုရား၊ ဧချင်း၊ မင်းရဲနရာ ဧချင်း၊ မင်းရဲဒိဗ္ဗဧချင်းစသော ဧချင်းကြီးများသည် တောင်ငူခေတ်၏ မှတ်ကျောက်ခံ ဧချင်းကြီးများ ဖြစ်ပေသည်။ တောင်ငူခေတ်စာပေ၏ အထူးမှတ်သားဖွယ် ထူးခြာချက် တစ်ခုကား ထိုခေတ်စာဆိုတို့သည် မိမိတို့၏ ဧချင်းများတွင် တောင်ငူမြို့ဘွဲ့ကို များစွာ ချီးကျူး၍ ဖွဲ့နွဲ့ကြသည်ကိုတွေ့ရ၏။ မြို့ဘွဲ့များတွင်လည်း မြို့တော်၏ သာယာပုံ၊ ခမ်းနားပုံ၊ ဆဲ့နှစ်ရာသီပွဲတော်များ ကျင်းပပုံတို့ကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်မှာ တောင်ငူခေတ် စာပေ၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုပင် ဖြစ်၏။ ဧချင်း အဖွဲ့အနွဲ့သာ မကသေး၊ ရတုအရေးအသား သည်လည်း တောင်ငူခေတ်က အထူးထွန်းကားလေသည်။ တောင်ငူခေတ်ပေါ် ရတုများကို ဖတ်ရလျှင် ရတုတံခွန်စိုက် တောင်ငူဘုရင် နတ်သျှင်နောင် မင်းနှင့်တကွ သူ့ရှေ့ပြေး နောက်လိုက်စာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များကို မဖော်ပြဘဲ မနေနိုင်ချေ။ နဝဒေးကြီး၏ မတုပနိုင်သော ဘုရားတိုင်ရတုများ၊ နတ်သျှင် ကိုယ်တော်၏ စံတင်လောက်သည့် မောင်ဘွဲ့မယ်ဘွဲ့ ရတုများ၊ စစ်ချီရတုများနှင့် ရှင်သံခို၏ အလွမ်းဖွဲ့ ရတုများသည် တောင်ငူခေတ် စာပေကို အမွှမ်းတင် တန်ဆာဆင်ကြ၏။ စာဖွဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များသည် လူငယ်လတ်များ ဖြစ်သဖြင့် တကြောင်း၊ နန်းတွင်း ကြီးပြင်းရသူများ ဖြစ်သည်ကတ ကြောင်းတို့ကြောင် ့သုံးနှုန်းထားသည့် စကားလုံးများမှာ မဟာဆန်၏။ နုစရာရှိလျှင် လဲဝါတမျှနုနိုင်၍ ယဉ်စရာရှိလျှင် မဒီခင်တမျှ ယဉ်နိုင်ကြပေသည်။ ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ ဗီဇသတ္တိကပင် ပါရမီထူးလာသူများ ဖြစ်သည့်အပေါ်တွင ်နတ်သျှင်နောင် ကဲ့သို့သော အချစ်စိတ် ထက်သန်သည့် မင်းသားအဖို့ဆိုလျှင် ရတုစာပေမျိုးဖွဲ့ရန် အလွန်အဆင်ပြေလျက် ရှိပေ၏။ ဘုရားတိုင်၊ စစ်ချီ၊ မယ်ဘွဲ့ မောင်ဘွဲ့ ရတုများ၌ နတ်သျှင်နောင်၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်း အသုံးအနှုန်း စကားလုံး တို့မှာ သူ၏အတွင်းဎ္0x046တ္တ မေတ္တာဓာတ်က လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ပေါ်ထွက်လာရခြင်းဖြစ်၍ အခြားရတုဆရာများကဲ့သို့ လွမ်းယောင်ဆွေးယောင် ချစ်ယောင် ကြိုက်ယောင် အယောင်ဆောင်သော စကားလုံးများ မဟုတ်ချေ။ နတ်သျှင်နောင်၏ စာသားများမှာ အူထဲအသဲထဲ နှလုံးထဲမှ လှိုက်လှဲစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသဖြင့် အောင့်အည်းသည်းခံခြင်းငှာ မတတ်နိုင်မှုကြောင့် အဎ္0x046တ္တရင်တွင်းမှ ဗဟိဒ္ဓနှုတ်ပြင်ပသို့ တရွေ့ရွေ့ တိုးဝှေ့ထွက်ဆင်း လာရသော စကားလုံးများဖြစ်၏။ ထိုစကားလုံးတို့ဖြင့် အစွမ်းကုန် ဖွဲ့နွဲ့ထားလေရာ နတ်သျှင်နောင်၏ အဖွဲ့အနွဲ့များမှာ သူမတူအောင် ကောင်းမွန် ခန့်ညားလေတော့သည်။ ပင်တိုင်စံ ဓာတုကလျာကလည်း စာအနုကဗျာ ဖွဲ့လောက်အောင် ယမင်းအလှ ဖြစ်နေပြန်၊ နတ်သျှင်နောင်ကလည်း ကြင်ပိုင်ရန် ဗျာထုကြွယ်နေရသူ ဖြစ်ပြန်၊ ဤသို့ နှစ်ဦးနှစ်ဝ အကြောင်းကံက ရတုကောင်း ရတုမှန် စာစောင်တစ်ဖွဲ့ဖြစ်အောင် ဖန်တီးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား တောင်ငူခေတ်၏ စာပေသည် မြေတောင် မြေ|ာက်ပေးခြင်း ခံရသည်နှင့် များစွာတူနေတော့၏။ တောင်ငူခေတ်တွင် နတ်သျှင်နောင်၏ အချစ်ရတု အလွမ်းရတုများသာ ခေတ်စားသည် မဟုတ်၊ နဝဒေးကြီး၏ ဘုရားတိုင် စစ်ချီရတုများလည်း ခေတ်မှီပထမတန်းစား အဖွဲ့အနွဲ့မှာ ဘုရားတိုင် ရတုများတွင် ဘုရား၏ သမိုင်းကို ထည့်သွင်း ဖွဲ့နွဲ့လေ့ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဤသို့မဖွဲ့စဘူး ထူးကဲသည့် စိတ်ကူးတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော တောင်ငူခေတ် ရတုများကြောင့် ထိုခေတ်သည် ရတုခေတ်ဟုပင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရလေသည်။ နတ်သျှင်နောင်၊ နဝဒေး၊ ရှင်သူရဲတို့အပြင် အခြားကျော်ကြားသော စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်များမှာ မင်းတရားရွှေထီး ဧချင်းစာဆို လှော်ကား ၃ဝဝဝ မှူး၊ ဆံထုံးထုံးနည်း ၅၅ မျိုးအကြောင်း အန်ချင်းစာဆို ရဝေရှင်ထွေး၊ မင်းရဲနေရာ ဧချင်းစာဆို မင်းဇေယျရန္တမိတ်၊ ဗညားဒလ၊ မဟာပညာကျော် စသော ပုဂ္ဂိုလ်များပင် ဖြစ်ကြ လေသည်။ ==ညောင်ရမ်းခေတ်== သက္ကရာဇ် ၈၈၈ ခုနှစ်တွင် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးခဲ့ ရသဖြင့် အင်းဝခေတ် စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်ကျော် ထေရ်အရှင်များနှင့် တကွ မှူးမတ်ပြည်သူတို့ပါ ပြေးမိပြေးရာ ခိုမိခိုရာ ပြေးခိုနေ ကြရ၏။ ထိုအခါမှစ၍ မြန်မာစာပေသည် တိမ်မြုပ် လုလု ဖြစ်နေလေသည်။ တစ်ဖန် သက္ကရာဇ် ၉၅၉ ခုနှစ်လောက် ရောက်သောအခါ လူမျိုးနှင့် စာပေကို မြှင့်တင်ကယ်မမည့် ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီးသည် အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်နေသော မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို စုရုံးသိမ်းဆည်း၍ အင်းဝပြည်ကြီးကို အသစ်တစ်ဖန် ထပ်မံဖန်ဆင်းတော်မူပြန်၏။ ထိုသို့ ညောင်ရမ်း မင်းတရားကြီး ပြန်လည်တည်ထောင်သော ဒုတိယ အင်းဝခေတ် ကြီးကို ညောင်းရမ်းမင်းတရားကြီး၏ အဆက်အနွယ်များသာ ဆက်ခံစိုးစံကြသောကြောင့် ညောင်ရမ်းခေတ်ဟု ခေါ်တွင် လေသည်။ စာဆိုလောကကြီနှင့်တကွ တိုင်းပြည်ကြီးပါ အစစအရာရာ ပြန်လည်ထူထောင်နေရသောအချိန် ဖြစ်သော ကြောင့် မြန်မာစာပေသည် အစို့အညှောက် စိမ်းဖတ်ဖတ်နှင့်သာ ထွက်ပြူလာနိုင်၏။ အခက်အခဲပေါင်း အမျိုးစုံကြားမှ စာပေအစို့အညှောက် ကလေး မထွက်ဝံ့ဝံ့ ထွက်ဝံ့ဝံ့နှင့် ဇွတ်ရုန်းကန်လျှက် ထွက်လာရသော ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေသည် စကားပြေ ထွန်းကားသောခေတ် ဖြစ်လာလေသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေကို လေ့လာလျှင် အင်းဝခေတ်က ကဲ့သို့ ရဟန်းစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်အများ ပြန်လည်ထွန်းကားလာ သည်ကို တွေ့ရ၏။ အင်းဝခေတ်အတွင်း သာသနာတော်ကြီး ထိန်ဝါလင်းစဉ် မထေရ်ရှင်များ၏ ဉာဏ်ရောင်ကလည်း ရှိန်ဝါ ကွန့်မြူးခဲ့၏။ သို့သော် တောင်ငူခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ စစ်ရေး ရှုပ်ထွေးလွန်းသဖြင့် ရဟန်းတော်များ အသာဆိတ်ဆိတ် နေခဲ့၍ စစ်သားဆာဆို လူပုဂ္ဂိုလ်များ တစ်ခေတ်ထကြ၏။ သို့ဖြင့် ညောင်ရမ်းခေတ်သို့ တစ်ဖန်ပြန်သော် ရဟန်းစာဆိုများ ထွန်းကားပြန်လေသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ' ပေလေးပင် ရှင်လေးပါး ' ပေါ်ပေါက်သကဲ့သို့ မြန်မာစာပေသမိုင်း တစ်လျှောက်တွင် ညောင်ရမ်းခေတ်တွင်လည်း ကျော်ကြီးလေးဆူ ရှိခဲ့လေသည်။ ကျော်ကြီးလေးဆူတို့ကား- # ပုဂံ သဒ္ဒနီတိ ဆရာတော် ရှင်အဂ္ဂဝံသ # စစ်ကိုင်း ရှင်အရိယဝံသ ဆရာတော် # အင်းဝ ရှင်ဝရာဘိသဃသ္မနာထ ဆရာတော် # တောင်ဖီလာ ဆရာတော် ရှင်မုနိန္ဒဃောသ တို့ဖြစ်လေသည်။ ထိုကျော်ကြီးလေးဆူတွင် ပါဝင်သော ဝရာဘိသဃသ္မနာထ ဆရာတော်သည် ပါဠိသသသ္မကရိုက်ကျမ်းများတွင် နှံ့စပ်၍ မ တလုံးကျေသော ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်ဟု ထင်ရှားလင့်ကစား ကျမ်းများစွာ မပြုစုခဲ့ချေ။ အသီတိနိပါတ်တော်လာ မဟာသုတသော မဇာတ်ကိုသာ အိမ်ဖွဲ့၍ မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထုကျမ်းကို ရေးသားခဲ့၏။ ထိုကျမ်းသည် အစီအစဉ် အလွန်ကျ၍ ခမ်းနားလှသဖြင့် စကားပြောကျမ်းများတွင် ပထမတန်းစား ကျမ်းကြီးဖြစ်ရာ ဆရာတော်၏ ဉာဏ်ကို ဤကျမ်းတစ်စောင်ဖြင့်ပင် သိဒ္ဓိတင် အကဲခတ်နိုင်လေသည်။ တောင်ဖီလာ ဆရာတော်ကား ဝေဿန္တရာပျို့ဟောင်း၊ ယသဝဎ္0x046နကျမ်း စသည်တို့ကိုရေးသားတော်မူ၏။ မနုသာရ ဓမ္မသတ်ကို မနုရာဇာ အမတ်နှင့် ညှိနှိုင်းပြင်ဆင်တော်မူသည်။ ထိုခေတ်က စာပေ အရေးအသားကို လေ့လာသော် ဝါကျရှည် ကြီးများ အသုံးပြုသည်ကို တွေ့ရ၏။ သို့သော် စကားမှာ ရှင်းလင်းပြတ်သည်း၍ အဓိပ္ပာယ် ရှင်းလင်းပြတ်သားသည်။ ရှေးကျသော အသုံးအနှုန်းများကို ပယ်၍ ခေတ်သုံးစကား များကိုသာ သုံးသဖြင့် နားလည်လွယ်လေသည်။ ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ်များအပြင် ရှင်ကရဝိက၊ ဦးကုလား၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ စသော စာဆိုများသည် ဤညောင်ရမ်း ခေတ်တွင် ကျော်ကြားသည့် စာဆိုတော်များ ဖြစ်၏။ ဦးကုလား ရေးသားသော မဟာရာဇဝင်ကြီးသည် ယနေ့တိုင် ရာဇဝင် ဆရာတို့ လက်မလွှတ်နိုင်သော ကျမ်းကြီးဖြစ်၍ ပဒေသရာဇာ၏ ပျို့များ၊ တျာချင်းများ၊ ပြဇာတ်များသည်လည်း မတိမ်ကော နိုင်သည့် စာပေတို့ဖြစ်သည်။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေအဆင့်အတန်းသည် အင်းဝခေတ်ကို မမီဟု ဆိုရပေမည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ထွန်းကားခဲ့သော ပျို့ အရေးအသားသည် တောင်ငူခေတ်တွင် အတန်ပင် တိမ်ငုပ်သွား သော်လည်း ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် အနည်းငယ်ပြန်၍ ရေးကြ သည်ကို တွေ့ရ၏။ သို့ရာတွင် အင်းဝခေတ်က အရေး အသားကို မမီချေ။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ထူးခြားသော စာပေမှာ စကားပြေ၊ ပြဇာတ်၊ လူတားကဗျာများနှင့် အမေးတော်ပုံကျမ်း၊ တျာချင်းတို့ဖြစ်၏။ ဤစာပေမျိုးသည် လင်္ကာရတုတို့လောက် ကျော်ကြားခြင်းမရှိချေ။ စာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များသည် တိုင်းရေးပြည်ရေး၊ ရှုပ်ထွေးမှု ကြောင့် စိတ်မအေးနိုင်ဘဲ စာဖွဲ့လိုစိတ် ကုန်နေရာ အားသစ်ကာ ကြိုးကြိုးစားစား စာပေအားပေးသည့် သဘောဖြင့် ရေးလိုက် ရသဖြင့် ဤမျှအဆင့်အတန်းသာ ရောက်ခြင်းဖြစ်၏။ ညောင်ရမ်းခေတ် စာပေကို ပြန်လည်ပျိုးထောင်သူတို့ထဲတွင် ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို အထူးချီးကျူးထိုက်၏။ ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် ညောင်ရမ်းခေတ်၏ အခက်အခဲမျိုးစုံကို ကျော်ကာနင်းကာ တပ်ပျက်ဗိုလ်သဖွယ် စာဆို ခေတ်ပျက်ကြီး ကို တည်ဆောက်ခဲ့ရလေသည်။ ပျို့မြောက်မြားစွာကိုလည်း ရေးသားခဲ့၏။ အခြားသူများ မရေးသားခဲ့သော ပြဇာတ် မျိုးကိုလည်း ပြုစုရေးသားခဲ့၏။ သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခံ၊ နတ်သံ၊ ဇာတ်ချင်းတို့ဖြင့်လည်း ဂီတကဗျာကို အားပေး ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ အင်းဝစာဆို လောကကြီးကို ညောင်ရမ်းခေတ် စာဆိုများက မဆုတ်မနစ်သော ဇွဲသတ္တိဖြင့် အသစ်တစ်ဖန် အသက်သွင်းလာခဲ့ရာမှ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ် ဟံသာဝတီ ရောက် မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ညောင်ရမ်းစာပေခေတ် သည် ပျက်စီးရပြန်လေ၏။ သို့ရာတွင် အင်းဝစာပေခေတ်ကြီး ပျက်စီးစဉ်ကကဲ့သို့ ဆယ်မရနိုင်လောက်အောင် မပျက်စီးလှ သဖြင့် နောက်တစ်ဖန် ပြန်လည်ထူထောင်သည့် ကုန်းဘောင် ခေတ်စာပေကို ဤညောင်ရမ်းခေတ် စာပေသည် လွန်စွာ အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေခဲ့လေသည်။ ==ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း== သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် ညောင်ရမ်းဆက်၏ အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးတိမ်းယိမ်း သွားပြီးနောက် မကြာမီပင် မုဆိုးဘိုရွာမှ ဦးအောင်ဇေယျသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဟူသော ဘွဲ့ကိုခံယူကာ ရတနာသိင်္ဃကုန်းဘောင်ရွှေမြို့တော်၌ ကြငှန်းသစ် ဖွင့်တော်မူလေသည်။ ထိုသက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်မှစ၍ ငစဉ့်ကူးမင်း နတ်ရွာစံတော်မူသော သက္ကရာဇ် ၁၁၄၃ ခုနှစ်အထိ အချိန်ကာလကို ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းဟု ပိုင်းခြားနိုင်ပေသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ပြန်လည်ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ရသော မြန်မာစာပေ ပင်မကြီးသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ ပွင့်သီးဝေဆာ ခက်လက်ဖြာ၍ တင့်တယ်လာသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ဤအခြေသို့ ရောက်လာအောင် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်များကို အမြဲတစေ နှိုးဆော်ချီးမြှင့် မြှောက်စားခဲ့၏။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ပေါ်ပေါက်ထွန်းကားကြသည့် စာဆိုတော်များတွင် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်နည်းပါး၍ လူပုဂ္ဂိုလ်က များလေသည်။ ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် တစ်ပါးနှစ်ပါးလောက်သာ ထွန်းကား၍ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပြုစုသော စာပေများသည်လည်း အထူးတလည် မှတ်တမ်းတင်ရလောက်အောင် ကောင်းမွန်သည်ဟု မဆိုနိုင်ချေ။ အတုလဆရာတော်သည် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ပေါ်ထွန်းသော စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်သည် မုဆိုးဘိုရွာက မြင်းရည်တက်အဖွဲ့ဝင် လူရည်ချွန် ခြောက်ကျိပ်ရှစ်ယောက် တို့၏ စွမ်းရည်သတ္တိကို ဥဒါန်းတွင်ရစ်အောင် ရဲတင်းဟူသော ကဗျာအဖွဲ့တစ်မျိုးကို တီထွင်ဖွဲ့ဆိုခဲ့၏။ ထိုရဲတင်းအဖွဲ့သည် ဝီရရသနှင့် ပြည့်စုံသော်လည်း ပျို့၊ မော်ကွန်း၊ ဧချင်း၊ အဖွဲ့ကဲ့သို့ လေးနက်ခမ်းနားခြင်း မရှိချေ။ လောကုတ္တရာအကြောင်းနှင့်လည်း မဆိုင်ချေ။ သို့ဖြင့် မြန်မာစာပေလောကတွင် အထူးတလည် မှတ်တမ်းတင်ရလောက်အောင် ကောင်းသည်ဟုမဆိုနိုင်။ ထို့ကြောင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ရဟန်းပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ပါးနှစ်ပါး ပေါ်လာ ငြားလည်း အင်းဝခေတ် ရဟန်းစာဆိုများလောက် မထူးချွန် ကြချေ။ လူစာဆိုများသာ ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ မနုဝဏ္ဏနာ ဓမ္မသတ်ကျမ်းကို စီရင်သော ဝဏ္ဏဓမ္မကျော်ထင်နှင့် ငစဉ့်ကူးမင်း ရွှေနားတော်သွင်း ဧချင်းဆရာ ဦးဖျော်တို့သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်း၌ ထင်ရှားသော လူပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြ၏။ အခြားထင်ရှားသော စာဆိုများမှာ စိန္တကျော်သူ ဦးဩ၊ လက်ဝဲနော်ရထာ ဦးမြတ်သာနေ၊ လက်ဝဲသုန္ဒရ ဦးမြတ်စံ၊ ရွှေတောင်နန္ဒသူ၊ ရွှေတောင်နန္ဒမိတ်၊ အတွင်းဝန် ဦးညိုနှင့် အမျိုးသမီး နန်းတွင်းစာဆို ငစဉ့်ကူးမင်း၏ မိဖုရားကြီး ရှင်မင်း တို့ ဖြစ်ကြ၏။ သက္ကရာဇ် ၁၁၃၈ ခုနှစ်၌ နန်းတက်သော ငစဉ့်ကူးမင်း ကိုယ်တော်တိုင်ပင် တေးထပ်များကို စပ်ဆိုခဲ့သည် ဟုဆိုလေသည်။ စိန္တကျော်သူ ဦးဩစီရင်သော ကဝိလက္ခဏာ သတ်ပုံသစ်မှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ စာပေမှတ်ကျောက်သဖွယ် အလွန် အဖိုးတန်လှလေသည်။ ထိုသတ်ပုံကျမ်းကို ယခုတိုင် စာပေလိုက်စားသူတိုင်း လက်မလွှတ်နိုင်ကြချေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော စာပေများမှာ အရေးအသား ပျို့အဖွဲ့အနွဲ့များလည်း ပြန်လည် အသက် ဝင်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုပျို့များကို ခြုံကြည့်သော် ပထမအင်းဝခေတ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ပျို့များ၏ အဆင့်အတန်းကို မမီဘဲ ဒုတိယတန်းစား လောက်သာ ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ စိန္တကျော်သူဦးဩ ရေးသားဖွဲ့ဆိုသော ဩဝါဒထူးပျို့သည် အင်းဝခေတ် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ရေးသားသော လောကသာရပျို့တို့ကို မမီချေ။ လက်ဝဲသုန္ဒရ ဦးမြတ်စံ၊ တွင်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူတို့ ရေးသားသော ပျို့တို့သည်လည်း ပျို့အရေးအသားတွင် တံခွန်စိုက်သော အင်းဝခေတ်က ပျို့များကို မမီချေ။ ဧချင်း အဖွဲ့အနွဲ့တွင်ကား ဧချင်းအရေးအသား ခေတ်စားခဲ့သော တောင်ငူခေတ်၊ ညောင်ရမ်းခေတ် ဧချင်းတို့ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဧချင်းက အဆင့်အတန်းမြင့်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ပလိပ်ရွာစား ဦးဖျော်ဖွဲ့ဆိုသော ငစဉ့်ကူးမင်း ရွှေနားတော်သွင်းသည့် ရာဇဝင်ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ သတ်ပုံကျမ်း ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ ဤမျှလောက် ကောင်းမွန် ခမ်းနားသည် အထင်အရှားတွေ့မြင် မှတ်သားရသော ဧချင်းပေါင်း လေးဆယ်ကျော် ငါးဆယ်နီးပါး အနက်တွင် ဤငစဉ့်ကူးမင်းရွှေနားတော်သွင်းဟုလည်း ခေါ်သော ပလိပ်စား ဧချင်းသည် ပထမတန်းစားဧချင်းဖြစ်လေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်သော ထိုဧချင်းတစ်စောင်တည်းကိုပင် မည်သည့်ခေတ်ပေါ် ဧချင်းကမျှ မပြိုင်နိုင်အောင် ရှိလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဧချင်းကို ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ ထူးခြားသော မှတ်တိုင်ကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြလေသည်။ ထို့ပြင်တစ်ဝ ညောင်ရမ်းခေတ်က မျိုးစေ့ချရုံသာ ချခဲ့သော ရကန်အဖွဲ့အနွဲ့သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် အပင်ပေါက်အညှောက်ထွက်စ ပြုသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်က [[ရကန်]]အရေးအသား စသည်ဟု ခန့်မှန်းရသော်လည်း ရကန်ဟောင်းများကို အထင်အရှား မတွေ့သေးချေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်သာ ရွှေတောင်နန္ဒသူ ဖွဲ့ဆိုသော ငွေတောင်ရကန်ကို ပထမဆုံး အထင်အရှား နန္ဒသူပင် ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုရကန် နှစ်စောင်သည် ပထမတန်းစား ရကန်ကြီးများ မဟုတ်သော်ငြားလည်း သစ်ဆန်းသော အဖွဲ့အနွဲ့နှင့် ဟာသဉာဏ်ကွန့်မြူးထားသဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းတွင် တသီးတခြား မှတ်တမ်းတင်ထားလိုက်လှပေသည်။ တေးထပ်နှင့် လေးဆစ်တို့သည်လည်း ကုန်းဘောင် ခေတ်တွင်ပင် စတင်ပေါ်ပေါက်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုအဖွဲ့အဆိုမျိုးမှာ ညောင်ရမ်းခေတ်က အနည်းအကျဉ်းရေးသားခဲ့သည် ဆိုသော်လည်း မျိုးစေ့ချရုံလောက်သာ ဖြစ်ပေမည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းကျမှ အပွင့်ဝေဆာလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဤခေတ်၌ တေးထပ်နှင့် လေးဆစ်ကို ရေးသားခဲ့ သူမှာ မိဖုရားကြီး ရှင်မင်းဖြစ်လေသည်။ တိုင်းသစ်ပြည်သစ် တည်ထောင်ရာ၌ တရားအဆုံးအဖြတ် ဓမ္မသတ်ကျမ်းများ လက်ဝယ်ထားရှိရမည်ဖြစ်ရာ ကုန်းဘောင် မင်းများ၏ လုံ့လဥဿဟကြောင့် ဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီးများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ရလေသည်။ ထိုဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီးများသည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မြန်မာ့အုပ်ချုပ်ပုံ စည်းမျဉ်းဥပဒေများကို ဖော်ပြသည့်အလျှောက် ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ အဖိုးတန် အမွေ စုကြီးများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ ထူးခြားစွာ ပေါ်ထွက်လာသော စာပေတစ်ရပ်ကား ရတနာ့ကြေးမုံ နန်းတွင်းဝတ္ထုကြီး ဖြစ် သည်။ အင်းဝခေတ်၌ ရှင်မဟာသီလဝံသ ရေးသားသော ပါရာယန ဝတ္ထုကဲ့သို့ ဓမ္မကြောင်းလည်း မနွှယ်၊ ဇာတ်သဘင် ကပြရန်လည်း မရည်ရွယ်၊ ဖတ်ရှုဖွယ်ရာ သက်သက်ရေးသားသော ဝတ္ထုဖြစ်သဖြင့် ဤဝတ္ထုမျိုးမှာ ထိုခေတ်ကမှ စတင်ပေါ်ပေါက်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ယခုကာလပေါ်ဝတ္ထုတို့၏ မျိုးစေ့ချရာ ခေတ်ဟူ၍ လည်း ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းကို ခေါ်ဆိုရပေမည်။ ယင်းသို့ တေးထပ်၊ ရကန်၊ သတ်ပုံကျမ်း၊ ဓမ္မသတ်ကျမ်း၊ ဝတ္ထုစသည်ဖြင့် ဆန်းသစ်သော အဖွဲ့အနွဲ့ အရေးအသားများ ပေါ်ပေါက်ထွန်းကားလာရခြင်းမှာ ဘုရင်မင်းမြတ်များ ကိုယ်တိုင်က စာပေကို လိုက်စား၍ ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ်များအားလည်း ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ အားပေးမှုကြောင့်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ==ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း== အမရပူရ မြို့တည်နန်းတည် ဘိုးတော်မင်းကြီး လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၄ ခုနှစ်မှ စ၍ သီပေါမင်းတရား ပါတော်မူ သည့် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ်အထိ အနှစ်တစ်ရာခန့် အချိန်ကာလကို ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းဟု ပိုင်းခြားသင့်ပေသည်။ ဤခေတ်ကာလမှာ အင်းဝခေတ်ကဲ့သို့ ပျို့သက်သက် ထွန်းကားသော ခေတ်လည်း မဟုတ်၊ တောင်ငူခေတ်ကဲ့သို့ ရတုတံခွန်စိုက်ခေတ်လည်း မဟုတ်၊ ပျို့ရတုနှင့်တကွ ဗေဒင်၊ ဆေးကျမ်း၊ ဘွဲ့၊ ကြိုး၊ ပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယား၊ ပြဇာတ်၊ တရားစာ စသည်တို့ဖြင့် ရောပြွမ်း ထွန်းကားသောခေတ် ဖြစ်လေရကား စာပေအသီးအပွင့်တို့ စွင့်စွင့်ကြွားကြွား ထင်ရှားစွာ သီးပွင့်ကြသော စာပေပဒေသာ ခေတ်ကြီးဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ စာပေပြုစုပျိုးထောင်ကြ ကုန်သော ရဟန်းပညာရှိ၊ လူပညာရှိတို့ကလည်း မိမိတို့၏ လက်စွမ်း ဉာဏ်စကို အထူးပြကြသဖြင့် ပထမတန်းစား ပျို့ကဗျာများဟု မဆိုနိုင်စေကာမူ အင်းဝခေတ် စာဆိုကျော် ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ကဗျာအဆင့်အတန်း နီးပါး ရောက်ရှိနေ သည်ကိုမူ လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာ ရှိပေသည်။ ဤခေတ်တွင် ယိုးဒယား၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီစသော နိုင်ငံခြားများနှင့် ပိုမိုရင်နှီး ဆက်ဆံ ခဲ့ရသဖြင့် မျက်စိပွင့်လင်းလာ၍ ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုများကို နည်းယူကာ တိုးတက်ကြံဆောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ယိုးဒယား နိုင်ငံနှင့် အဆက်အသွယ် ရှိခဲ့ခြင်းဖြင့် ယိုးဒယားသီချင်းများ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြန့်ပွားလာလေသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာစာပေ ပင်မကြီးတွင် အကိုင်းကို စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးအောင် မြဝတီဝန်ကြီး အစရှိသော ဂီတစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်များက အထူး ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ကြ၏။ [[မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ|မြဝတီဝန်ကြီး ဦးစ]]သည် ယိုးဒယားသံဖြင့် ရှိသော တေးသွားများကိုလည်းကောင်း၊ ပသျှူးတေးသွား များကိုလည်းကောင်း မြန်မာမှု ပြုခဲ့လေသည်။ ထို့ပြင် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]] သည် ယိုးဒယားနိုင်ငံသို့ စစ်ချီတက်၍ အောင်မြင်ခဲ့စဉ်က ယိုးဒယား ကခြေသည်များကို ခေါ်ဆောင်လာခဲ့၏။ ထိုမှရရှိသော ယိုးဒယား ဂီတမျိုးစေ့ကို ဥယျာဉ်မှူးကောင်း များဖြစ်သည့် မြဝတီဝန်ကြီး အစရှိသော ဂီတစာဆိုကြီးများက မလျှော့သော လုံ့လဖြင့် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြ၏။ ထိုကြောင့် ဂီတ သဘင်ဘက်တွင် မြန်မာများ ခေတ်သစ် ထူထောင်နိုင်ကြ ပေသည်။ ဂီတကဗျာ သီချင်းများသည် မြဝတီဝန်ကြီး ကဲ့သို့သော ကျွမ်းကျင်သည့် ဂီတဥယျာဉ်မှူးများ ညောင်ရမ်းခေတ်၌ မပေါ်ပေါက်ခဲ့သဖြင့် အသီးအပွင့် ကောင်းများဖြင့် မဝေဆာ နိုင်ခဲ့ချေ။ [[ဗဒုံမင်း|ဘိုးတော်ဘုရား]]နှင့် [[ဘကြီးတော်|ဘကြီး တော်ဘုရား]]တို့ လက်ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသို့ ရောက်မှသာ ဂီတသီချင်းများ ထူးထူးခြားခြား သားနား ကောင်းမွန်လာလေသည်။ စာပဒေသာခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်သော ဤကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသည် ဂီတသဘင် ပညာသာ ထွန်းကား သည် မဟုတ်၊ မော်ကွန်းများ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့သည်လည်း များစွာထွန်းကားလေသည်။ [[ဒုတိယ နဝဒေး|ဝက်မစွတ်မြို့စား နဝဒေး]] တစ်ဦးတည်းကပင် မော်ကွန်း စောင်ရေ အများအပြား ရေသားပြုစုခဲ့လေသည်။ [[ကင်းဝန်မင်းကြီး]]၊ [[စလေဦးပုည]] စသော စာဆိုကျော်တို့ကလည်း မော်ကွန်းများကို ရေးသားကြလေသည်။ ဤကုန်းဘောင်ခေတ်၏ မော်ကွန်း အရေးအသားများသည် အင်းဝခေတ် အဖွဲ့အနွဲ့များ၏ အဆင့်အတန်းသို့ မရောက်တတ်သေး ဟုဆိုရစေကာမူ မနိမ့်ကျလှချေ။ ထို့ပြင် မှတ်တမ်းတင် မော်ကွန်း အရေအတွက်မှာ အခြားခေတ် များထက် သာလွန်လေသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်ကာလကို မော်ကွန်းခေတ်ကြီးဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုထိုက်ပေသည်။ ဤခေတ်ကြီးသည် ရဟန်း ပညာရှိ၊ လူပညာရှိတို့ အသီးအသီး လက်စွမ်းပြရာ ခေတ်ကြီးလည်း ဖြစ်၏။ [[တိုး၊ ဦး|ရာမရကန်ဦးတိုး]]၊ ဝက်မစွတ်မြို့စား နဝဒေး၊ မြဝတီ ဝန်ကြီး ဦးစ၊ ပြဇာတ် ဆရာ [[ဦးကြင်ဥ]]၊ စလေ ဦးပုည၊ ကင်းဝန် မင်းကြီး၊ [[ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်]] စသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး များသည် လူပုဂ္ဂိုလ်များ ဘက်တွင် ဦးစီးခေါင်းဆောင် ဖြစ်သကဲ့သို့ မောင်းထောင် သာသနာပိုင်၊ မင်းပူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ၊ မုံရွေးဆရာတော်၊ မန်လည် ဆရာတော်နှင့် လယ်တီဆရာတော် (ကိုလိုနီခေတ်) စရှိသည်တို့လည်း ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုကျော်များ၏ ဦးစီးခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဆရာတော်ဘုရား ကြီးများ စီရင်ရေးသားခဲ့သော ဆုံးမစာ၊ မေတ္တာစာ၊ပျို့ လင်္ကာကျမ်းစာများသည် အမျိုးလေးပါးတို့ နည်းယူဖွယ် လိုက်နာဖွယ် ကောင်းလှသော စာအမြုတေများဖြစ်လေသည်။ မောင်းထောင် သာသနာပိုင် ဆရာတော်သည် ဂန္တရနှံ့စပ်သည်။ သက္ကတ သာဘာလည်း တတ်ကျွမ်း တော်မူသည်။ နဝဒီပ၊ သီဟဠဒီပအစရှိသော အရပ်များက ဆောင်ယူလာသည့် သဒ္ဒါကျမ်း၊ ဗျာကရိုဏ်းကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်း၊ အလင်္ကာကျမ်း၊ အဘိဓာ၌ကျမ်း၊ ဗေဒင်ကျမ်း၊ ဆေးကျမ်း အစရှိသည့် ကျမ်းပေါင်း ၁၁ မျိုး စောင်ရေ ၂၅၃ အနက် သာသနာပိုင် ဆရာတော်သည် ကျမ်းပေါင်း ၂၃ ကို အနက် မြန်မာပြန်သည်။ မင်းပူး ဆရာတော် ဦးဩဘာသကား လင်္ကာ စကားပြေ နှစ်ထွေ ရော၍ ရေးသားအပ်သော ဇာတ်တော်ကြီး များနှင့်ပင် ထူးချွန် ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ မုံရွေး ဆရာတော်ဘုရားကြီးက လည်း ထုံးဟောင်းသာဓကများနှင့် တကွ ၅၅ဝ ဇာတ်နိပါတ် တော်များမှ ကောက်နုတ်ချက် ထုံးတမ်း သက်သေများ၊ ရာဇဝင်မှ နည်းယူမှတ်သားလောက်သော သာဓကများကို ထည့်သွင်း၍ အမျိုး လေးပါးတို့အား ဆုံးမဩဝါဒပေးရန် 'ရာဇောဝါဒ' ခေါ်သော မုံရွေး မေတ္တာစာ တစ်စောင် ရေးခဲ့လေသည်။ ယင်းကား အလွန်နက်နဲသော ဆုံးမစာ မေတ္တာစာ ကြီးပင် ဖြစ်လေသည်။ ထိုရဟန်း ပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုကျော်တို့သည် ဂန္တရ ဗဟုသုတ၊ ဘာသန္တရ ဗဟုသုတ စသည်တို့ဖြင့် လွန်စွာပြည့်စုံတော်မူလှ သဖြင့် ဆရာတော် ဘုရားတို့ စီရင်ရေးသားခဲ့သော ကဗျာ လင်္ကာ ကျမ်းစာ စသည်တို့သည် လောကီ ကောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာအတွက် အဖိုးတန် စာအမြုတေကြီးများဟု ခေါ်ဆို ရပေမည်။ ထိုခေတ်တွင် အမျိုးအမီး စာဆိုတော် အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်သည်ကိုလည်း တွေ့ရလေသည်။ အနောက် နန်းမိဖုရား မမြကလေးနှင့် သမီးတော် လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင် တို့သည် အမျိုးသမီး စာဆိုများဘက်တွင် ပထမတန်းစား စာဆို များဖြစ်၍ ယောက်ျားစာဆိုများနှင့် ယင်ပေါင်တန်း လိုက်နိုင်ခဲ့ ကြ၏။ အမျိုးသမီးစာဆိုများ၏ အဖွဲ့အနွဲ့များသည် ယဉ်လှ နုလှ၏။ ဇာတိအားဖြင့် မိန်းမသားများ ဖြစ်ကြသည့် အပြင် နန်းတွင်းသူများလည်း ဖြစ်ကြသောကြောင့် အနု အယဉ်တွင် တုမယှဉ်နိုင်အောင် ကောင်းမွန်လှ၏။ ထိုမျှပင်မကသေး အမျိုးသား စာဆိုများ ဖွဲ့နွဲ့ခြင်းမရှိခဲ့သေးသော အဲ၊ အန်၊ ဘောလယ် စသော အဖွဲ့ဆန်းများကို အမျိုးသမီး စာဆိုများက စတင်တီထွင် ဖွဲ့နွဲ့ခဲ့သဖြင့် ပိုမို ချီးကျူး ထိုက်လှ၏။ နန်းတွင်းသူ စာဆိုများသည် အပျော်ဖတ်ရန် သက်သက် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးများကို လည်း ပြုစုခဲ့ကြ၏။ အနောက်နန်း မိဖုရားနှင့် သမီးတော် တို့သည် ဣန္ဒာဝံသ စသော နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးများကို တခမ်းတနား ဖတ်ရှု၍ မငြီးနိုင်အောင် ရေးသားနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ အမျိုးသမီးစာဆိုများဘက်မှ ဆန်းသစ်သော စာနုစာယဉ် မြောက်မြားစွာ ပေါ်ထွက်လာနိုင်သဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းသည် အထူးတင့်တယ် ဂုဏ်ယူဖွယ်ကောင်းလှသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းတွင် နန်းတွင်း ဇာတ်တော် ကြီးများသာမက ရိုးရိုး ဇာတ်သဘင်များလည်း ထွန်းကား လာသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဤသို့ သဘင်ပွဲလမ်းများ ထွန်းကား ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသည် တေးဂီတ သီချင်းများထွန်းကားမှု အပေါ်၌ များစွာတည်နေ၏။ ကုန်းဘောင်ခေတ်မှာ ဂီတ သီချင်းများ အထွန်းကားဆုံးသော အချိန်ဖြစ်၍ ထိုဂီတကို မှီးကာ ဇာတ်ပွဲများ တပါတည်းပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ ရုပ်စုံ စင်တော်ကြီးများလည်း ထိုခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ စင်တင်၍ ကပြရန် ရုပ်သေး သဘင်များ၊ ဇာတ်ပွဲများ ပေါ်ပေါက်လာသည်နှင့်အတူ ပြဇာတ်အရေးအသားများ ထွန်းကား ခေတ်စားလာလေသည်။ ပြဇာတ်များမှာ ညဉ့်လုံး ပေါက် ကပြရန် ဖြစ်၍ ပြဇာတ်တိုကလေးများကို စတင် ရေးသားကြလေသည်။ ရှေးခေတ်များက အီနောင်၊ ရာမ စသော နန်းတွင်းပြဇာတ်ကြီးများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော်လည်း လွန်စွာ ရှည်လျား ငြီးငွေ့ဖွယ် ကောင်းသေားကြောင့် ဇာတ်ပွဲကပြ ခင်းကျင်းရန် မသင့်လျော်လှချေ။ ထိုကြောင့် တညဉ့်တွင်းနှင့် ဇာတ်ကွက် လည်၍ ဇာတ်ခန်းဆုံးသည်အထိ ကပြနိုင်ရန် ဒေဝကုမ္ဘန်၊ ပါပဟိန်း စသောဒဏ္ဍာရီ ပြဇာတ်တိုကလေးများကို ဦးကြင်ဥက တီထွင်ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုပြဇာတ်များမှာ ဆရာကြီးဦးကြင်ဥ၏ ထင်ရှားသော ပြဇာတ်များဖြစ်၏။ စလေဦးပုညကလည်း ဇာတ်နိပါတ် မဟာဝင်တို့ကို မှီး၍ ဝေဿန္တရာ၊ [[ရေသည်ပြဇာတ်|ရေသည်]]၊ [[ဝိဇယ ပြဇာတ်|ဝိဇယ]] စသော ပြဇာတ်များကို ညဉ့်လုံးပေါက် ကပြရန် ရေးသား ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ဖြစ်၍ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းကို ပြဇာတ်ခေတ်ဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း၌ မေတ္တာစာ အရေးအသား သည်လည်း တမူထူးခြားကာ မျာစွာခေတ်စား၍ လာလေ သည်။ ရှေးအခါက မေတ္တာစာများကို များသောအားဖြင့် ဘုရင်မင်းမြတ်တို့သို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသော်လည်း ကုန်းဘောင် ခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ မေတ္တာစာ အရေးအသားကို ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေတို့ အချင်းချင်း ကမ်းလှမ်းပေးပို့သော စာအဖြစ် အသုံးပြုလာကြလေသည်။ စလေ ဦးပုညသည် မေတ္တာစာရေးရာတွင် ခေါင်ကနာမည်ထွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ မုံရွေး ဆရာတော်၊ ကျည်းကန် ရှင်ကြီး၊ ရှင်ဥက္ကံသမာလာ၊ ကင်းဝန် မင်းကြီး၊ လယ်တီ ဆရာတော်တို့သည်လည်း မေတ္တာစာ အမြောက်အမြား ရေးသားခဲ့ကြ၏။ ယင်းသို့ ပင်ကိုဉာဏ် ထုတ်၍ ရေးသားသော ပျို့ကဗျာများသာ ထွန်းကားသည် မဟုတ်။ ပိဋကတ်တော်လာ ပါဠိကျမ်းဂန်များနှင့် သက္ကတ ဘာသာရေး ဗေဒင်ကျမ်း စသည်တို့ကို ဆရာတော်များက မြန်မာပြန်ဆို ရေးသားမှုမှ များစွာအားရဖွယ်ရာ ရှိလှလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းကို မြန်မာပြန် ခေတ်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုထိ်ုက် ပေသည်။ ယင်းသို့လျှင် လင်္ကာ၊ စကားပြေ စသော အဖွဲ့အမျိုးမျိုး တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စာပေပဒေသာ ကုန်းဘောင် ခေတ်ကြီးသည် ကျွမ်းကျင်သူ ပညာရှင် စာဆိုကျော်တို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကြောင့် မြန်မာ စာပေသမိုင်းတွင် ကြွားကြွားဝင့်ဝင့် လန်းလန်းတင့်လျက် တည်ရှိနိုင်ခဲ့လေသည်။ ==ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ပြီးခေတ်စာပေ== ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့(၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ရက်နေ့) တွင် မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းလုံး အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့တို့၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်မှ အစ၊ ၁၉၄၈ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရသည့်ကာလ အထိ စာပေကို "ကိုလိုနီခေတ်စာပေ"ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၈ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်တွင် "လွတ်လပ်ပြီးခေတ်စာပေ" ဟုလည်ကောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ဦးတွင် မြန်မာစာပေသည် ခေတ္တအရှိန်အဝါ ကျဆင်းခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ခေတ်ဟောင်းနှင့်ခေတ်သစ်ကို ကူးဆက်ပေးသော ပညာရှင်ကြီးများ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် မြန်မာစာပေသည် အသွင်သစ် အဆင်ဆန်းဖြင့် ဝေဆာ ရွှင်လန်းလာပြန်လေသည်။နှစ်ပေါင်း အစိတ်ကျော် သုံးဆယ်နီပါး အင်္ဂလိပ်စာသည် ရေပန်းစားလျက် မြန်မာစာသည် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ ခေါ် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်း|ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝ အသင်းကြီး]]ကဲ့သို့သောအသင်းများ ၊ လယ်တီဆရာတော်ကဲ့သို့‌‌သောမြန်မာစကားပြေများဖြင့် တရားစာများစတင်ရေးသားခဲ့သော ဆရာတော်၊ လူပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ခေတ်မှီပုံနှိပ်နည်းပညာများ၊ ပုံနှိပ်အရင်းရှင်စနစ် (print capitalism) များကြောင့် ပြန်လည် အသက်ဝင်လာ လေသည်။ ၁၉ရာစုအကုန် ၂၀ရာစုအဆန်းတွင် အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးစာပေထက် ဘာသာရေးစာအုပ်စာပေများအမြောက်အများထွက်လာသည်။<ref>{{Cite book |last=မြင့်ဆွေ |title=ကိုလိုနီခေတ်စာပေလှုပ်ရှားမှု}}</ref> ခေတ်သစ်စနစ်နှင့် အနောက်တိုင်းအတွေးအခေါ်များ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် လူနှင့်ရဟန်းတို့အကျင့်သီလအားနည်းလာသည်ဟု အထင်အမြင်ရှိ၍ မန်လည် ဆရာတော်ဘုရားကြီးကလည်း မာဃဒေဝလင်္ကာသစ်ကြီး တစ်စောင်တည်းဖြင့် မဟာသုတကာရီ အမည်နှင့် လိုက်လျောအောင် လူတို့အား ဗဟုသုတပေး၍ ဆုံးမခဲ့လေသည်။ လယ်တီ ဆရာတော် ဘုရားကြီးကလည်း သေရည်သေရက် မသောက်စားရန်၊ အမဲသားမစားရန်နှင့် သတ္တဝါ များအပေါ် ညာတာ သနားရန်၊ အကုသိုလ်တို့ကို ရှောင်ကြဉ် ရန် မေတ္တာစာမြောက်မြားစွာရေး၍ ဩဝါဒပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=Braun |first=Erik |date=2013 |title=The Birth of Insight |url=https://doi.org/10.7208/chicago/9780226000947.003.0006 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-41857-5 |pages=122–149}}</ref> ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းကြီးကို [[:en:Young_Men's_Buddhist_Association|သီရိလင်္ကာမှ YMBA အသင်း]]ကို အတုယူကာ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ဦးဘဘေ၊ ဦးလှဖေ၊ ဦးမောင်ကြီး၊ ဦးလှအောင်၊ ဒေါက်တာ ဘရင် အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက ဦးစီး၍ တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။ ထိုအသင်းကြီးသည် ၁၉၁၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့ညတွင်တည်ထောင်ခဲ့သော သူရိယ သတင်းစာကို ကြွေးကြော်သံအဖြစ် ပြည်သူလူထု၏ ဟစ်တိုင်အဖြစ် အသုံးပြုလေသည်။ ယခင် ခေတ်ဟောင်း မြန်မာစာပေ အရေးအသားမှာ များသောအားဖြင့် ကဗျာ လင်္ကာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက် ရှိ၏။ စကားပြေ အရေးအသားကား အလွန်အားနည်း နေသည်ကို တွေရသည်။ တောတောင် ရေမြေ သဘာဝ အလှအပ တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မယ်ဖွဲ့ မောင်ဖွဲ့ အလွမ်းဖွဲ့ အရှိုက်ဖွဲ့တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဇာတ်နိပါတ်တော်များလာ ပျို့လင်္ကာတို့ကိုလည်းကောင်း၊ သာယာငြိမ့် ညောင်းစွာဖွဲ့ဆိုခဲ့ ကြသည်။ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ ခေတ် စာပေသမားမျာသည် အနု အယဉ် စာပေ များကို လက်လွှတ်လျက် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် တက်ကြွရေးတို့ကို အရေးပေးသော စာများကို သူရိယ သတင်းစာမှတစ်ဆင့် တိုင်းပြည်လူထုသို့ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့အထဲတွင် မစ္စတာမောင်မှိုင်း အမည်ခံ လွတ်လပ်ပြီး ခေတ်တွင် အလင်္ကာကျော်စွာ ဘွဲ့ရဆရာကြီး [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း|ဦးလွန်း]]သည် အထူး မှတ်တမ်းတင်ထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်ပေသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းအတွင်း နိုင်ငံရေးမဘက် ဘာသာရေးလှုပ်ရှားမှုကိုသာဆောင်ရွက်လိုသောဘက်နှင့် နိုင်ငံရေးနှင့် နှီးနှောဆောင်ရွက်လိုသောဘက်တို့ကွဲသည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံရေးနှင့်နှီးနှောဆောင်ရွက်လိုသောဘက်က GCBA (ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာအသင်းချုပ်) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းကာ ပညာရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကြီပွားရေး၊ စာရိတ္တ မြှင့်တင်ရေး စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက် ကြလေသည်။ ထို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရတို့ အဓမ္မပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ရန်ကုန် ယူနီဗာစတီ အက်ဥပဒေကိုကန့်ကွက်သည့် အနေနှင့် ရန်ကုန်ကောလိပ်နှင့် ယုဒသန်ကောလိပ် ကျောင်းသားကြီးများသည် "ကျွန်ပညာရေး"ဟုဆိုကာ သပိတ်မှောက်ကြလေသည်။ ဤသပိတ်မှောက်မှုကြီးသည် မြန်မာပြည် ပညာရေးအဆင့်အတန်းနှင့် မြန်မာစာပေ အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့၏။ မြန်မာပြည်တဝန်းလုံးတွင် မြန်မာစာကို အားပေးသော အမျိုးသား ကျောင်းကြီးများ ပေါ်ပေါက်စေခဲ့သည်သာမက ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ်ကွက်တွင် အမျိုးသား ကောလိပ်ကြီးတစ်ခု တည်ထောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ YMBA နှင့် GCBA တို့အင်အားလျော့နည်းလာပြီးနောက် လွတ်လပ်လိုစိတ်ထက်သန်လာသော လူငယ်လူရွယ်များသည် သခင်ဘွဲ့ခံ၍ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကြီးကို တည်ထောင်ရာ ထိုအချိန်မှစ၍ မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်ရေး၊ စာပေမြှင့်တင်ရေးတို့စတင်၍ အင်အားကောင်းစွာ ထွန်းကာလာလေသည်။စာပေ မြှင့်တင်ရေး၌ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံခြားစာပေမှ မြန်မာဘာသာပြန်ဆို ရေးသားမှုကို ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြ လေသည်။ မြန်မာပြန်ဆိုရေးသားခြင်းမှာ ယခုမှသာ ပေါ်ပေါက် လာသည်မဟုတ်၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း အစဦး လောက်ကပင် အင်ရှိ အားရှိ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်လေသည်။ ထိုစဉ်က အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများက စာပေကို မြန်မာပြန်ဆို ခြင်းဖြစ်သော်လည်း တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေတ်တွင်မူ ကမ္ဘာ့စာပေအများ ပါဝင်သော အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ မြန်မာ ပြန်ဆိုခြင်းဖြစ်၏။ အထူးသဖြင့် ဆိုရှယ်လစ်၊ ကွန်မြူနစ်ဝါဒဆိုင်ရာ လက်ဝဲစာပေများအထူးပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သခင်ဘသောင်း၊ သခင်သိန်းမောင် အစရှိသော တို့ဗမာ အစည်းအရုံးခေါင်းဆောင်များသည် မြန်မာပြန်ဆို ရေးသားမှု၌ ဦးတည်ခေါင်းဆောင်သော လူငယ် လူရွယ်များအဖြစ် မှတ်တမ်း တင်ရပေမည်။ == မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း == [[ဖိုင်:Burma Research Society logo.jpg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်း]] ယင်းသို့ ကမ္ဘာ့စာပေများကို မြန်မာ ပြန်ဆိုခြင်းဖြင့် မြန်မာစာပေလောကကို တစ်ဘက်တစ်လမ်းမှ မြှင့်တင်ပေးနေ ကြသည်နည်းတူ ရှေးပညာရှိများ စီရင်ပြုစုခဲ့သော စာဟောင်း ပေဟောင်းများကို ရှာဖွေစုစောင် ဖြန့်ချိရန် ကြိုးစားလျက် ရှိသော အသင်းကြီးတစ်ခုကိုလည်း တွေ့ရ၏။ ထိုအသင်းကြီး မှာ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေး လုံးဝမဘက် ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံ ပညာရပ်များနှင့် စာပေတိုးတက်မှု သက်သက်ကိုသာ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် [[ဂျွန် ဆစ်ဒန်ဟမ် ဖာနီဗယ်|မစ္စတာဖာနီဗယ်]]၊ ဦးမေအောင် အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ တည်ထောင်ခဲ့သော [[မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း|မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း (Burma Research Society)]] ဖြစ်လေသည်။ စာပေနှင့် သက်ဆိုင်သော ဟောပြောပွဲများ၊ ဆွေးနွေးပွဲများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏။ ထိုသုတေသန အသင်းကြီး၏ ကျေးဇူးကြောင့် တိမ်မြုပ်လုဆဲဆဲ ဖြစ်နေသော ရှေးဟောင်း မြန်မာစာပေသည် တစ်ဖန် ဆန်းသစ်လာပေသည်။ ထိုအသင်းကြီးတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရာထူးအမျိုးမျိုး၌ ပါဝင် ဆောင်ရွက်လျက် မြန်မာစာပေ လောကကို ချီးမြှင့် ထူထောင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တစ်ဦးကား ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီးဟောင်း ပါမောက္ခ ဦးဖေမောင်တင်ဖြစ်ပေသည်။ မစ္စတာ ဖာနီဗယ်၏ အကြံပေးချက်အရ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်မြန်မာနိုင်ငံ ပညာပြန့်ပွားရေး အသင်းကြီးပေါ် ပေါက်လာ ပြန်သည်။ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် လစဉ်ထုတ်ဝေသော '[http://eresource.nlm.gov.mm/metadata/library/123?cid=730 ဂန္ဓလောက]' စာစောင်သည် ထိုအသင်း၏ကြွေးကြော်သံဖြစ်၏။ == [[ခေတ်စမ်းစာပေ]]လှုပ်ရှားမှု == ထိုစာစောင်တွင် နိုင်ငံရေး၊ ပညာရေး၊ ဘောဂဗေဒပညာနှင့် ခေတ်ဟောင်းစာပေ၊ ခေတ်သစ်စာပေများကို ရေးသားထုတ်ဝေ လိုက်ရာ မြန်မာစာပေလောကသည် အတန်ပင် တင့်ရွှန်း လာလေသည်။ အထူးသဖြင့် ခေတ်စမ်းကဗျာနှင့် ခေတ်စမ်း စာပေများကို ဤအသင်းကြီးက မွေးထုတ်ပေးလိုက်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ခေတ်စမ်း ကဗျာနှင့် ခေတ်စမ်း စာပေများတွင် ဦးဦးဖျားဖျား ပါဝင်ကြသူများမှာ [[သိပ္ပံမောင်ဝ]] (ဦးစိန်တင်)၊ [[တက္ကသိုလ် မောင်သန့်စင်]](ဦးအေးမောင်)၊ [[ဇော်ဂျီ (စာရေးဆရာ)|ဇော်ဂျီ]] (ဦးသိန်းဟန်)၊ [[မင်းသုဝဏ်]](ဦးဝန်)၊ [[ကုသ]](ဦးတိုးအောင်) စသူတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ခေတ်စမ်းကဗျာနှင့် စာပေကို စတင်မျိုးစေ့ချရသည်မှာ လွယ်ယောင်နှင့်ခက် တိမ်ယောင်နှင့်နက်လှ၏။ အချို့သော ပညာရှင်များက ခေတ်စမ်းသမားများကို မြန်မာစာပေ အဖျက်သမားများဟု အပြင်းအထန် ဝေဖန်ကြသော်လည်း ခေတ်စမ်းသမားတို့၏ မလျှော့သော လုံ့လကြောင့် ခေတ်စမ်း ကဗျာနှင့် စာပေမှာ နက်ကျယ်ရှိုင်းဝှမ်းလာပြီးလျှင် လူကြိုက်များလာလေသည်။ ထိုခေတ်စမ်း သမားများ၏ ကောင်းမှုကြောင့်လျှင်ပင် ယခုခေတ် မြန်မာစာသည် တည်တံ့ခိုင်မြဲလာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ဤသို့ သစ်ဆန်းပွင့်လန်းသော မြန်မာစာပေခေတ် တစ်ဖန်ထွန်းပေါ်လာအောင် အားပေးမြှင့်တင် အကြံပေးဆော်ဩသူ တို့တွင် [[ဂျွန် ဆစ်ဒန်ဟမ် ဖာနီဗယ်|မစ္စတာ ဖာနီဗယ်]]၊ [[တော်စိန်ခို|မစ္စတာ တော်စိန်ခို]]၊ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်|မစ္စတာ လုစ်]]၊ [[ဦးဖေမောင်တင်]] စသော စာပေပညာရှိကြီများလည်း ပါဝင်သည်။ မစ္စတာ ဖာနီဗယ်သည် အိန္ဒိယ ပဋိညာဉ်ခံ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်၍ မြန်မာလူငယ်များ အတွက် ပညာရေးထူထောင်ရန် အထူးကြိုးပမ်းသူဖြစ်၏။ မစ္စတာ တော်စိန်ခိုမှာ မြန်မာစာပေကို မြတ်နိုးသော တရုတ် အမျိုးသား တစ်ဦးဖြစ်လျက် သာသနာပိုင် ခန့်ထားရေးကိစ္စ၊ ပထမပြန် စာမေးပွဲ၌ သီလရှင်များ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခွင့်ပြုရန် ကိစ္စ၊ တက္ကသိုလ်၌ မြန်မာစာပေကို သီးခြားဘာသာရပ်တစ်ခု အနေဖြင့် သင်ကြားရန်၊ ကိစ္စ၊ ရှေးဟောင်းစာပေနှင့် သမိုင်းကို ဖော်ရေးကိစ္စတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ [[ဂေါ်ဒင် လုစ်|မစ္စတာ လုစ်]]မှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကမ္ဘာ့အရှေ့အဖျား ရာဇဝင် ပါမောက္ခတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည့်ပြင် ရှေးဟောင်းမြန်မာ စာပေနှင့် ကျောက်စာများကို အထူးလေ့လာကာ မြန်မာ စာပေလောကကို ထိရောက်စွာ မြှင့်တင်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပေသည်။ == နဂါးနီ စာအုပ် အသင်း == ဤသို့ တစ်ဘက်မှ ရှေးဟောင်းမြန်မာစာပေများကို အမြတ်တနိုး ဆည်းပူးပြုစုနေစဉ် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင် သခင် လူငယ်များ ပျိုးထောင်ခဲ့သော စာပေလောကသည် အတန်ပင် သန်စွမ်း ကြီးထွားလာသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားခါနီးတွင် သခင်နု၊ ဗမာ့ခေတ် ဦးအုန်းခင်၊ မြန်မာ့အလင်း ဦးတင်စသော လူငယ်များ စုပေါင်းကာ နဂါးနီ စာအုပ် အသင်းကို တည်ထောင်ကြ၏။ ထိုအသင်းမှ မြန်မာပြန်ဆိုထုတ်ဝေသော အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးစာအုပ် စာတမ်းများကို မျိုးချစ်လူငယ်များသည် အားပါတရ ဖတ်ရှု လေ့လာကြ၏။ ထိုနဂါးနီ စာပေခေတ်တွင် မြန်မာပြန်ဆိုမှု၌ စကားသစ် စကား ဆန်းများ ကြွယ်ဝတိုးပွား လာလေသည်။ ယင်းသို့ မြန်မာစာပေအရေးအသားသည် ဆန်းသစ်စွာ အရှိန်ယူ၍ ကောင်းနေစဉ် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မီးကြီး ဟုန်းဟုန်း တောက်လာသောအခါ မြန်မာစာပေလောကသည် အတန်ငယ် ရပ်တန့်သွားသကဲ့သို့ ရှိနေလေသည်။ သို့ရာတွင် တစ်နိုင်ငံလုံး လွတ်လပ်ရေး စိတ်ဓာတ်များ လျှမ်းလျှမ်းတောက် ဖြစ်ပေါ် နေချိန် ဖြစ်ရကား နိုင်ငံရေးနှင့် တော်လှန်ရေးကို အားပေးသော စာပေများ ပေါ်ပေါက်လာရန် ဖန်တီးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်လာ လေသည်။ မြန်မာစာပေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စစ်အတွင်း မှတ်သားဖွယ်ကောင်းသော မှတ်တိုင် တစ်ခုသည်ကား ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၆ ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက် နေ့ကို အစိုးရနှင့် ပြည်သူတို့က ပထမဆုံးသောစာဆိုတော် နေ့ကြီးအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။ နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက်နေ့ကို [[စာဆိုတော်နေ့]]အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်မှာ ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်ကလည်း နတ်တော်လတွင် စာဆို ပညာရှိကြီးတို့အား ဆုလာဒ် ချီးမြှောက်စမြဲ ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။ ထိုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း၏ လုံ့လ ပယောဂကြောင့် တစ်နှစ် တစ်ကြိမ် စာဆိုပညာရှိကြီးများအား ကန်တော့ပူဇော်သည့် စာဆိုတော်နေ့သည် တည်မြဲလျက် ရှိလေသည်။ == ကာလပေါ်ဝတ္ထု အရေးအသားများ == သီပေါ မင်းတရားကြီး ပါတော်မူပြီးသည့် နောက်တခေတ်တွင် ကာလပေါ်ဝတ္ထု အရေးအသားများ အထူးပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။ ခေတ်ဟောင်း မြန်မာစာပေ သမိုင်းကို လေ့လာလျှင် ဇာတ်နိပါတ်များကို မှီငြမ်းမပြုဘဲ စိတ်ကူးဉာဏ် သက်သက်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုမျိုးမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး၌ ပေါ်ပေါက်လာသော ရတနာ့ကြေးမုံ ဝတ္ထုကို အထီးတည်း တွေ့ရမည် ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၅ဝ ခန့်အတွင်း ကာလပေါ်ဝတ္ထု သဘောသက်ရောက်သော ဝတ္ထု အရေးအသားကို မတွေ့ရချေ။ ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ဦးဘိုးဇော် ပြန်ဆိုသော ရော်ဗင်ဆန် ကရူးဆိုးနှင့် ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ကောင့်အော့မွန်တီကရစ္စတို ဝတ္ထုကို မှီငြမ်းပြုသော ဂျိမ်းလှကျော်၏ မောင်ရင်မောင် မမယ်မ ဝတ္ထုတို့ ပေါ်ထွန်းခဲ့၏။ ထိုဝတ္ထုနှင့် မရှေး မနှောင်း၌ပင် ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းဝတ္ထု၊ မောင်တာနောဝတ္ထု၊ စိန်ကလေး ဝတ္ထု ဘီအေမောင်ဘသန်း ဝတ္ထု၊ စပယ်ပင်ဝတ္ထုနှင့် ရွှေပြည်စိုးဝတ္ထုစသည်တို့ ပေါ်ခဲ့၏။ ( မောင်ရင်မောင် မမယ်မ ဝတ္ထု မောင်မှိုင်းဝတ္ထု၊ ချဉ်ပေါင် ရွက်သည်။) ( မောင်တာနော ဝတ္ထု။) ( မြန်မာ ကာလပေါ် ဝတ္ထုများ။) ထိုနောက်မစ္စတာ မောင်မှိုင်း၏ မှာတော်ပုံဝတ္ထု၊ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ ရာဇဝင် ဝတ္ထုတော်ကြီးများ၊ ပီမိုးနင်း၏ ကာလပေါ် ဝတ္ထုများ ပေါ်လာလေသည်။ ထိုခေတ် အတွင်း၌ပင် မဂ္ဂဇင်းများ၊ ဂျာနယ်များ စသည်တို့ အဆက်မပြတ် ထွက်ပေါ်လာလေသည်။ ဝတ္ထုများ ထွန်းကားလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာပြန်ဆိုမှုသည် လည်း ခေတ်စားလာလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်၍ နဂါးနီအသင်းကြီး ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ပြန်လည်း ထူထောင်ရေး စီမံကိန်းအရ ဘာသာခြား စာပေ များကို မြန်မာဘာသာသို့လည်းကောင်း၊ မြန်မာ စာပေများကို နိုင်ငံခြား ဘာသာသို့လည်းကောင်း ပြန်ဆိုဖြန့်ချိရန်အတွက် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန် စာပေအသင်းကို တည်ထောင် လိုက်လေသည်။ ထိုအသင်းကြီးသည် မြန်မာ ပြန်ဆိုရေး သက်သက်ကိုသာ အားပေးသည် မဟုတ်ဘဲ၊ တစ်နှစ်အတွင်း ထွက် ပေါ်လာသော မြန်မာစာပေများကို အကောင်းဆုံး ကာလပေါ် ဝတ္ထုဆု၊ သုတပဒေသာဆု စသည်ဖြင့် စာပေဗိမာန်ဆုများ ချီးမြှင့်ကာ မြန်မာစာပေ အရေးအသားကို မြှင့်တင်ခဲ့လေသည်။ ထိုမှတစ်ပါးလည်း မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းကြီးကို လည်းကောင်း၊ လူထုသိပ္ပံကျမ်းကြီး များကိုလည်းကောင်း၊ စာစဉ်အမျိုးမျိုးကိုလည်းကောင်း ဖြန့်ချိ လျက်ရှိရာ မြန်မာဘာသာပြန် စာပေ အသင်းဟု ခေါ်တွင် ခဲ့သော စာပေဗိမာန်သည် စာပေရိပ်မြုံကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ဤသို့ဖြင့် မျိုးခြားခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခေတ် မြန်မာ စာပေကို ခြုံ၍ကြည့်လျှင် ရှေးခေတ်ဟောင်းများနှင့်မတူ၊ တမူ ထူးခြားစွာ ဆန်းသစ် ပေါ်ထွန်းနေသည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:မြန်မာစာပေ]] hjimzipwd56mpz1hbfprcbr2m0zb8wc 0 21227 1061819 450747 2026-11-06T03:44:32Z Salai Rungtoi 22844 /* ဖြစ်စဉ်များ */ 1061819 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{နိုဝင်ဘာလ}} |} [[နိုဝင်ဘာ]]လ၊ (၅)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၀၉)ရက်မြောက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]]ဖြစ်လျှင် (၃၁၀)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၅၆) ရက် ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ်များ == * [[၂၀၂၆]] - ၂၀၂၇ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် လွှတ်တော်သုံးရပ်ပေါင်း၌ လစ်လပ်မဲဆန္ဒနယ် ၅၅ နေရာအတွက် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည်ဖြစ်ပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် လစ်လပ်မဲဆန္ဒနယ် ၃၄ နေရာ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် ၅ နေရာနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် လစ်လပ်မဲဆန္ဒနယ် ၁၆ နေရာတို့တွင် ပြုလုပ်သွားဟု [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-11-06 |title=မြန်မာကို FATF အမည်ပျက်စာရင်းကနေ ဖယ်ရှားပေးဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့တာမရှိ - ဂျပန် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm3ell19z52xt |access-date=2026-11-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * * == မွေးဖွားသူများ == * * * == ကွယ်လွန်သူများ == * * * == ပွဲတော်ရက်များ == * * * == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Reflist}} {{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:နိုဝင်ဘာ]] bq02eqf32ab1wjs8y95ewwj9bdu926v 0 23637 1061745 732575 2026-11-05T15:40:50Z ~2026-58592-40 150425 1061745 wikitext text/x-wiki [[File:image00014b.jpg|thumb|]] '''ထိပ်စုဖုရားထွေး''' ( ၁၉၂၇ – ၂၀၀၃) သည် သီပေါမင်း၏ မြေးတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် ကိုကိုနိုင်၊ [[သီပေါမင်း]]နှင့် မိဖုရားခေါင် [[စုဖုရားလတ်]]တို့၏ စတုတ္ထသမီးတော် ဖြစ်သော မယ်တော် [[မြတ်ဖုရားက​လေး|အသျှင် ထိပ်စုမြတ်ဖုရားကလေး]]တို့မှ ၂၀ ဩဂုတ် ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သီပေါမင်း၏ မြေးတော်အရင်း ဖြစ်ကာ၊ မွေးချင်း ခြောက်ယောက် အနက် အထွေးဆုံး ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းများမှာ တော်ဖုရားကြီး(၁၉၂၁–၁၉၄၈)၊ ထိပ်စုဖုရားကြီး(ဒေါ်စုစုခင်)၊ [[တော်ဘုရား|တော်ဖုရား]]၊ တော်ဖုရားငယ်၊ [[အောင်ဇေ၊ (တော်ဘုရားလေး)|တော်ဖုရားကလေး (ဦးအောင်ဇေ)]]၊ ထိပ်စုဖုရားထွေးတို့ ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=ပါလီမန်ခေတ် ‌ထင်ပေါ်ကျော်ကြား အမျိုးသမီးများ|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၈၀|date=February, 2013}} </ref> == ပညာရေး == မော်လမြိုင် စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်နှင့် ရန်ကုန် [[အ.ထ.က(၃)ဒဂုံ|မြို့မအမျိုးသမီးအထက်တန်းကျောင်း]]တွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ အမည်ကို မားဂရက်မင်းသမီး(Princess Margret) ဟူ၍ ပြောင်းခဲ့ရသည်။ ထိပ်စုဖုရားထွေး ၈ နှစ်သမီးအရွယ် ၁၉၃၅ တွင် စတုတ္ထသမီးတော်သည် ၄၈ နှစ်နှင့် ကံတော်ကုန်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင် ထိပ်စုဖုရာထွေးတို့ စစ်ပြေးခဲ့ရသည်။ စစ်ပြီးချိန်တွင် ရန်ကုန်၊ စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်ကျောင်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်သည်။ ငယ်စဉ်က အားကစားလေ့ကျင့်ခြင်း၊ ရေကူးခြင်း ဝါသနာထုံခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် ရေကူးပြိုင်ပွဲ၌ မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ တွင် ပထမဆုံး ကျင်းပသည့် မယ်ဗမာ ပြိုင်ပွဲတွင် ဒုတိယ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ တွင် အစ်ကိုဖြစ်သူ တော်ဖုရားကြီး ကွယ်လွန်စဉ် အားကစားလောကမှ အနားယူကာ ရသေ့ဝတ် နေထိုင်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ယင်းနောက် လူထွက်ကာ၊ ၁၉၅၃ တွင် အမျိုးသမီး ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်ရေး သင်တန်း တက်သည်။ အမျိုးသား အားကစားရုံ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန အမျိုးသား ကိုယ်လက် ကြံ့ခိုင်ရေး ကောင်စီ ရန်ကုန်တိုင်း စည်းရုံးရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိပ်စုဘုရားထွေးသည် [[ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီး]] ( [[တော်ဘုရား]]နှင့် [[ထိပ်စုကြီးဘုရား]]တို့၏ သားတော်ကြီး ) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ခေတ်မီ အထူး အင်္ဂလိပ်ဘာသာ အင်္ဂလိပ်စကားပြောသင်တန်း ဖွင့်လှစ်၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ကျူရှင်ဆရာမအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == မိသားစု == ၁၉၆၂ တွင် တူတော် တော်ဘုရားမြတ်ကြီး(‌ခ) ဦးထွန်းကျော်နှင့် လက်ဆက်သည်။ သားမောင်အောင်နိုင်ကို ဖွားမြင်သည်။ အသက် ၇၆ နှစ် အရွယ် ၂၁ ဇွန် ၂၀၀၃၊ နံနက် ၄ နာရီခွဲတွင် သင်္ကန်းကျွန်းဆေးရုံ၌<ref name=":0" /> ကံတော်ကုန်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၂၇|၂၀၀၃}} [[Category:မြန်မာ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ]] qg5utz59s84he3llvmpi680x7grtves 10 73717 1061803 878732 2026-11-06T03:33:18Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇|၂၀၂၇]] 1061803 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ |title = {{flagicon|Myanmar}} [[မြန်မာနိုင်ငံ ရွေးကောက်ပွဲများ|မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ရွေးကောက်ပွဲများနှင့် ဆန္ဒခံယူပွဲများ]] |listclass = hlist |group1 = [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲများ]] |list1 = *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၂၂|၁၉၂၂]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၂၅|၁၉၂၅]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၂၈|၁၉၂၈]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၃၂|၁၉၃၂]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၃၆|၁၉၃၆]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၄၇|၁၉၄၇]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၅၁ - ၁၉၅၂|၁၉၅၁–၅၂]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၅၆|၁၉၅၆]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀|၁၉၆၀]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၇၄|၁၉၇၄]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၇၈|၁၉၇၈]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၈၁|၁၉၈၁]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၈၅|၁၉၈၅]] *[[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၉၀]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅]] *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀]] <small>(ပယ်ဖျက်ခဲ့)</small> *[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅-၂၀၂၆]] |group2 = ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲများ |list2 = *[[မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ|၂၀၁၂]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၁၇ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ|၂၀၁၇]] *[[မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၁၈ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ|၂၀၁၈]] *[[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇|၂၀၂၇]] |group3 = ဆန္ဒခံယူပွဲများ |list3 = *[[ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲ၊ ၁၉၇၃|၁၉၇၃]] *[[ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲ၊ ၂၀၀၈|၂၀၀၈]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> erch97mux62gi59w98t8obn5zhtdcvj 0 79321 1061731 852837 2026-11-05T13:56:44Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061731 wikitext text/x-wiki [[File:CampFunstonKS-InfluenzaHospital.jpg|thumb|400px|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု [[ကန်းဆပ်ပြည်နယ်]] ဖို့တ်ဒ်ရေလီးမှ စစ်သားများ ဖန်စတန်စခန်း ဆေးရုံဆောင်တွင် စပိန်တုပ်ကွေးဖြင့် တက်ရောက် ကုသနေကြစဉ်]] '''၁၉၁၈ တုပ်ကွေး ကမ္ဘာကပ်''' (၁၉၁၈ ဇန်နဝါရီ - ၁၉၂၀ ဒီဇင်ဘာ) သည် ပုံမှန်မဟုတ်သော သေစေလောက်သည့် တုပ်ကွေး ကမ္ဘာကပ် ဖြစ်ပြီး H1N1 တုပ်ကွေး ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်သော ကမ္ဘာကပ် ၂ ခုတွင် ပထမဆုံး တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.pasteur.fr/infosci/conf/CRC/Grippe_CRC.ppt |title=La Grippe Espagnole de 1918 |format=Powerpoint |language=fr |publisher=Institut Pasteur |deadurl=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117020243/http://www.pasteur.fr/infosci/conf/CRC/Grippe_CRC.ppt |archivedate=17 November 2015 |df= }}</ref> ထိုကမ္ဘာကပ်တွင် တကမ္ဘာလုံးရှိ လူသန်းပေါင်း ၅၀၀ မှ သန်းပေါင်း ၈၀၀ အထိ ကူးစက်ဖြစ်ပွားပြီး ဝေးလံသော ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းမှ ကျွန်းများ နှင့် အာတိတ် ဒေသတို့ အထိ ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့ကာ နောက်ဆက်တွဲအနေနှင့် လူသန်းပေါင်း ၅၀ မှ သန်းပေါင်း ၁၀၀ အထိ သေဆုံးခဲ့ရသည့်အတွက် (ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၃ ရာခိုင်နှုန်း မှ ၅ ရာခိုင်နှုန်း အတွင်း<ref>{{cite web | title=Historical Estimates of World Population|url=https://www.census.gov/population/international/data/worldpop/table_history.php|accessdate=29 March 2013}}</ref>) လူတို့၏ သမိုင်းတလျှောက်တွင် သေကြေပျက်စီးမှု အများဆုံး ကပ်ဘေးတစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထိုရောဂါကြောင့် ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် လူ့သက်တမ်းကို ဆိုးရွားစွာ လျော့ကျစေခဲ့သည်။ ထိုကမ္ဘာကပ်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် သိသာသော ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်ပွားပြီး အထူးသဖြင့် ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တစ်ခုတည်းမှာပင် လူ့သက်တမ်းသည် ၁၂ နှစ်မျှ လျော့ကျခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.flu.gov/pandemic/history/1918/life_in_1918/health/index.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161026180557/http://www.flu.gov/pandemic/history/1918/life_in_1918/health/index.html|archivedate=2016-10-26|title=The Nation's Health|publisher=U.S. Department of Health & Human Services|website=www.flu.gov|language=en-us|access-date=2016-03-31}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ourworldindata.org/data/population-growth-vital-statistics/life-expectancy/|title=Life Expectancy|website=[[Our World in Data]]|access-date=2016-03-31|archive-date=31 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160331014445/http://ourworldindata.org/data/population-growth-vital-statistics/life-expectancy/}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.archives.gov/exhibits/influenza-epidemic/|title=The Influenza Epidemic of 1918|date=|website=Archives.gov|publisher=National Archives and Records Administration|access-date=March 31, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160412082414/http://www.archives.gov/exhibits/influenza-epidemic/|archive-date=12 April 2016|url-status=dead}}</ref> အထူးသဖြင့် တုပ်ကွေး ပျံ့နှံ့မှုများတွင် အသက်မပြည့်သေးသူများ နှင့် အသက်ကြီးသူများကို အများဆုံး သေကြေပျက်စီးစေသော်လည်း ၁၉၁၈ ခုနှစ် ကမ္ဘာကပ်တွင် အဓိကအားဖြင့် ငယ်ရွယ်ကျန်းမာသော လူကြီးများကို အဓိက သေကြေပျက်စီးစေခဲ့သည်။ ၁၉၁၈ တုပ်ကွေး ကမ္ဘာကပ်တွင် သေကြေပျက်စီးမှုနှုန်း အလွန်များရခြင်းအတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ဖြေရှင်းချက် အချို့ ရှိသည်။ အချို့သော သုတေသနများမှ ဆွေးနွေးတင်ပြသည်မှာ ဗိုင်းရပ်စ်၏ သီးသန့်မျိုးကွဲတစ်ခုတွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော အလွန်ပြင်းထန်သော သဘာဝ ရှိသည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ သုတေသနပညာရှင် တစ်ခုသည် အေးခဲနေသော သေဆုံးခဲ့သူ တစ်ဦး၏ ရုပ်အလောင်းမှ မူလ ဗိုင်းရပ်စ်ကို ပြန်လည် ရရှိခဲ့ပြီး တိရစ္ဆာန်များ နှင့် စမ်းသပ်ကြည့်သော အခါတွင် အသက်ရှုလမ်းကြောင်း ပျက်ယွင်းမှုသည် အလွန်လျင်မြန်သော အဆင့်ဖြင့် ဖြစ်ပွားသည်ကို တွေ့ရပြီး ဆိုင်တိုကိုင်း စတောင်း ဟုခေါ်သော ခန္ဓာကိုယ်၏ ကိုယ်ခံအား စနစ်မှ လိုအပ်သည်ထက် ပိုမို တုံ့ပြန်မှုကြောင့် သေဆုံးရသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ငယ်ရွယ်ကျန်းမာသော လူကြီးများ၏ အားကောင်းသော ကိုယ်ခံအား စနစ်သည် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပျက်စီးစေပြီး ကလေးငယ်များနှင့် လူလတ်ပိုင်း လူကြီးများ၏ ပို၍ အားနည်းသော ကိုယ်ခံအား စနစ်ကြောင့် ထိုအုပ်စုတွင် အသေအပျောက် နည်းရသည်ဟု ကောက်ချက်ဆွဲခဲ့ကြသည်။ လတ်တလော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများတွင် ကမ္ဘာကပ်ဖြစ်ပွားချိန်မှ မူရင်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာများကို အဓိကထား လေ့လာခဲ့ပြီး<ref>{{Cite journal|last=MacCallum|first=W.G.|year=1919|title=Pathology of the pneumonia following influenza|url=|journal=JAMA-Journal of the American Medical Association|volume=72|issue=10|pages=720–723|via=|doi=10.1001/jama.1919.02610100028012}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Hirsch|first1=Edwin F.|first2=Marion |last2=McKinney|first=|year=1919|title=An epidemic of pneumococcus broncho-pneumonia|url=http://jid.oxfordjournals.org/content/24/6/594.full.pdf+html?ijkey=331296379d59785f2cec644f374c4410e4f22e87&keytype2=tf_ipsecsha|journal=Journal of Infectious Diseases|volume=24|issue=6|pages=594–617|via=|doi=10.1093/infdis/24.6.594}}</ref>ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုသည် ယခင် တုပ်ကွေးများထက် ပိုမို၍ မပြင်းထန်သော်လည်း အထူး အခြေအနေများ (အာဟာရ မပြည့်စုံခြင်း၊ ကျန်းမာရေး စခန်းများနှင့် ဆေးရုံများတွင် လူအလွန်အကျွံများ နေခြင်း၊ တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းမှု ညံ့ဖျင်းခြင်း) စသည့် အချက်များကြောင့် ဘက်တီးရီးယား ကူးစက်မှုကို အားပေးခဲ့ပြီး ရောဂါကူးစက်ခံရသူ အများစုကို အိပ်ရာပေါ်တွင် အတော်ကြာလဲနေပြီးနောက် သေဆုံး စေခဲ့သည် ဟု တွေ့ရှိရသည်။<ref>{{Cite journal|last1=Brundage|first1=John F.|first2=G. Dennis|last2=Shanks|first=|year=2007|title=What Really Happened during the 1918 Influenza Pandemic? The Importance of Bacterial Secondary Infections|url=http://jid.oxfordjournals.org/content/196/11/1717.full?ijkey=614ae92d129f5e88f0f43a56a558439b3a9f6a4b&keytype2=tf_ipsecsha|journal=Journal of Infectious Diseases|volume=196 | issue = 11 |pages=1717–1718|via=|doi=10.1086/522355}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Morens|first1=David M|first2=Anthony S.|last2=Fauci|first=|year=2007|title=The 1918 influenza pandemic: insights for the 21st century|url=http://jid.oxfordjournals.org/content/195/7/1018.abstract?ijkey=3dea6b02f0cd18885c37e0cd1306d820ef07ff62&keytype2=tf_ipsecsha|journal=Journal of Infectious Diseases|volume=195|issue=7|pages=1018–1028|via=|doi=10.1086/511989}}</ref> သမိုင်းကြောင်း နှင့် ကူးစက်ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ မပြည့်စုံသည့် အတွက် ကမ္ဘာ့ကပ်၏ ရင်းမြစ်ကို ဖော်ထုတ်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့ပြင် ၁၉၂၀ ငိုက်မျဉ်းဦးနှောက် ရောင်ရမ်းနာ ပျံ့နှံ့မှုနှင့်လည်း ရောထွေး သွားခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ် ကာလအတွင်း စိတ်ဓာတ်မပျက်ပြားစေရန် အတွက် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ]]၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]] နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] တို့တွင် ဖျားနာမှု နှင့် သေဆုံးမှုတို့ အကြောင်း သတင်းများကို ဖြတ်တောက် ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Anderson|first=Susan|title=Analysis of Spanish flu cases in 1918–1920 suggests transfusions might help in bird flu pandemic|url=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2006-08/acop-aos082806.php|publisher=[[American College of Physicians]]|accessdate=2 October 2011|date=29 August 2006|archive-date=25 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111125222223/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2006-08/acop-aos082806.php}}</ref> သို့သော်လည်း စပိန်နိုင်ငံတွင် သတင်းစာများမှ ရောဂါကူးစက်မှုအကြောင်း လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြခွင့် ရှိသည်။ (ဥပမာ စပိန်ဘုရင် အယ်လ်ဖွန်ဆို ၁၃ အပြင်းအထန် ဖျားနာခြင်း အကြောင်း) ထို့ကြောင့် စပိန် တစ်ခုတည်းတွင် ရောဂါဆိုးရွားစွာ ဖြစ်ပွားသည်ဟု လွဲမှားစွာ ထင်မြင်ကြသဖြင့် ကမ္ဘာ့ကပ်ကို စပိန်တုပ်ကွေး ဟု အမည်ပြောင် အနေနှင့် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ စပိန်တွင်မူ ပထမအကြိမ် ရောဂါပျံ့နှံ့စဉ်က စပိန်တွင် စတင်ကပြခဲ့သော ဂီတအော်ပရာဇာတ်ပွဲ မှ သီချင်းကို အစွဲပြု၍ နပါလီ စစ်သား ရောဂါဟု အမည်ပြောင် မှည့်ခဲ့ကြသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ===ပျံ့နှံ့ပုံ=== ရောဂါဖြစ်ပွားနေသူမှ နှာချေလိုက်သော အခါ သို့မဟုတ် ချောင်းဆိုးလိုက်သောအခါ သန်းတစ်ဝက်မျှ ရှိသော ဗိုင်းရပ်စ်အမှုန်အမွှားများသည် အနီးအနားရှိ လူများဆီသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|last1=Sherman|first1=Irwin W.| authorlink = Irwin Sherman|title=Twelve diseases that changed our world|url=https://archive.org/details/twelvediseasesth0000sher|date=2007|publisher=ASM Press|location=Washington, DC|isbn=978-1-55581-466-3|page=[https://archive.org/details/twelvediseasesth0000sher/page/161 161]}}</ref> ပထမကမ္ဘာစစ် အတွင်း နီးကပ်စွာ နေထိုင်ခြင်းနှင့် စစ်တပ်များ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွှေ့လျား ကြခြင်းတို့ကြောင့် ရောဂါပျံ့နှံ့မှု များပြားစေခြင်း နှင့် ရောဂါပိုးမွှားကို ပိုမို အားကောင်းလာစေခြင်းတို့ကြောင့် ကမ္ဘာကပ်ကို ပိုမို မြန်ဆန်စေခဲ့သည်။ စစ်ကြောင့်လည်း ဗိုင်းရပ်စ်၏ သေကြေပျက်စီးနိုင်မှုကို ပိုမို ပြင်းထန်စေခဲ့သည်။ အချို့က ခန့်မှန်းပြောကြသည်မှာ စစ်သားများ၏ ကိုယ်ခံအား စနစ် သည် အာဟာရ မပြည့်ဝခြင်းကြောင့် အားနည်းစေခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲကြောင့် ဖြစ်သော စိတ်ဖိအားများ နှင့် ဓာတုတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ရောဂါကူးစက်နိုင်မှု ပိုများလာစေခဲ့သည်။ ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးသို့ ကူးစက်ခြင်းမှာ ခရီးသွားမှု ပိုများလာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ခေတ်မီ သွားလာရေးစနစ်များကြောင့် စစ်သားများ၊ သင်္ဘောသားများ နှင့် အရပ်သား ခရီးသွားများ ခရီးသွားရာတွင် ပိုမို လွယ်ကူစေသည့် အတွက် ရောဂါပျံ့နှံ့မှု ပိုများလာစေခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရောဂါ]] m1ebtitdewci48zjxv4bblz8h4ccfl5 0 91469 1061885 685710 2026-11-06T06:18:07Z Zawzawaungthwin 100038 ပုံ အသစ်လဲ 1061885 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |alma_mater=[[ရန်ကုန် အရှေ့ပိုင်း တက္ကသိုလ်]] |birth_date={{birth date and age|df=yes|1985|09|14}} |birth_place=[[ရန်ကုန်မြို့]] |image= Kyaw Htet Aung (2).jpg |name=ကျော်ထက်အောင် |nationality=မြန်မာ |native_name= |native_name_lang=my |occupation= *သရုပ်ဆောင် *မော်ဒယ် *အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ |parents=ဝင်းလွင် <br> မြင့်မြင့်ဦး |website={{URL|www.kyawhtetaung.com}} |years_active=၂၀၀၇-လက်ရှိ (အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ)<br> ၂၀၁၆-လက်ရှိ (သရုပ်ဆောင်)}} '''ကျော်ထက်အောင်''' (၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၆ မွေးဖွား) သည် အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ၊ အခမ်းအနားမှူး၊ မော်ဒယ်နှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။၂၀၁၆ ခုနှစ် [[မြန်မာ အိုင်ဒေါ|မြန်မာအိုင်ဒေါ]] ပထမရာသီတွင် အစီအစဉ်တင်ဆက်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်အပြီး နာမည်ကြီးလာသည်။ သူ၏ ကြည်လင်ပြတ်သားပြီး အားမာန်အပြည့်ဖြင့် ရှိလှသောအသံကြောင့် ပရိသတ်များအကြား ကျော်ကြားသည်။ == ဘဝအစနှင့်ပညာရေး == ကျော်ထက်အောင်ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ဦးဝင်းလွင်နှင့်ဒေါ်မြင့်မြင့်ဦးတို့ ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းတက္ကသိုလ်]]မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် Talents&Models Agency တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ == အလုပ်အကိုင် == === အခမ်းအနားမှူးနှင့် အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ === သူ၏ အစီအစဉ်တင်ဆက်သူအလုပ်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်က စတင်ခဲ့သည်။ အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ အငယ်ပိုင်းများတွင် ဒုတိယမျိုးဆက်ဖြစ်ပြီး Family Entertainment တွင် ၂၀၁၀ မှ ၂၀၁၄ အထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အလွတ်မော်ဒယ်နှင့် အခမ်းအနားမှူးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအိုင်ဒေါ၏ ပထမဆုံးရာသီတွင် အစီအစဉ်တင်ဆက်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်အပြီး နိုင်ငံကျော်လာခဲ့သည်။၂၀၁၆ နှင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲ]]၌ အစီအစဉ်တင်ဆက်သူအဖြစ်ပါ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ === သရုပ်ဆောင် === သူသည် အကပိုင်းတွင် လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ မြန်မာဘရူဝေးမှ ရိုက်ကူးသည့် ဇာတ်လမ်းတိုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ တွင် နာမည်ကြီးလာအပြီး သူ၏ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သော ''ကြတ်ဂူ''ကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထို့နောက် အောင်ခေတ်မင်းရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး၏ မင်းသားအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ ပထမဆုံး ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သောဇာတ်ကားမှာ ''သူငယ်'' ဖြစ်သည်။ [[ရန်အောင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ရန်အောင်]]၊ ရဲအောင်၊ မင်းဦး၊ [[စိုးမြတ်သူဇာ]]၊ [[ထွန်းအိန္ဒြာဗိုလ်]]၊ [[ခိုင်သင်းကြည်]]နှင့် မာရီကိုလ်းတို့ဖြင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ''နေခြည်မှာရွှေရည်လောင်း'' ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲတွင် အကောင်းဆုံးမင်းသားဆုအတွက် ဇကာတင် ၄ ယောက်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ''စစ်ကိုမုန်း၍တိုက်ခဲ့သည်'' ဇာတ်လမ်း၌ စစ်ဆရာဝန်တစ်ယောက်အနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[လူမင်း]]၊ ထွန်းအိန္ဒြာဗိုလ်၊ ခိုင်သင်းကြည်တို့နှင့်အတူ ''စရိုက်'' ဟူသောဇာတ်ကားတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒါရိုက်တာ[[ဝိုင်း (ဒါရိုက်တာ)|ဝိုင်း]] ရိုက်ကူးသော ''ကာဘွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်''ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင် အလင်းရောင်၊ [[ဖွေးဖွေး]]၊ ရတနာဘိုတို့နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ ချူစီ၊ The Masks ဇာတ်ကားများတွင်လည်း သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ === ကြေညာသရုပ်ဆောင် === မြန်မာအိုင်ဒေါတွင်နာမည်ကျော်လာအပြီး ကျော်ထက်အောင်မှာ တီဗွီကြော်ငြာများစွာတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် Red Bull နှင့် Nescafé ၏ Brand Ambassador နှင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် Nutrivita ၏ Brand Ambassador အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင် == {| class="wikitable sortable" |+ရုပ်ရှင်စာရင်း |- ! ခုနှစ် ! ဇာတ်ကား ! ဒါရိုက်တာ ! ပါဝင်သူများ ! ဇာတ်ကောင် ! မှတ်ချက် |- |၂၀၁၆ |''ကြတ်ဂူ'' |လူမင်း |[[မြင့်မြတ်]]၊ [[လူမင်း]]၊ [[ထွန်းအိန္ဒြာဗို]]၊ [[အိန္ဒြာကျော်ဇင်]] |စောဝေဦး(ကျောင်းဆရာ) |ဇာတ်ပို့ |- |၂၀၁၇ |''သူငယ်'' |အရုဏ်ဦး ပွင့်သိင်္ဂီဇော် |[[ရန်အောင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ရန်အောင်]]၊ ရဲအောင်၊ မင်းဦး၊ စိုးမြတ်သူဇာ၊ ထွန်းအိန္ဒြာဗို၊ ခိုင်သင်းကြည်၊ မာရီကိုလ်း |ရှိန်း |ဇာတ်ဆောင် |- |၂၀၁၇ |''နေခြည်မှာရွှေရည်လောင်း'' |ဇော်မြင့်ဦး |[[အေးမြတ်သူ]]၊ ကျော်ကျော်၊ နန်းမြတ်ဖြိုးသင်း |ငြိမ်းချမ်း |အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် {{nominated}} |- |၂၀၁၈ |''စစ်ကိုမုန်း၍တိုက်ခဲ့သည်'' |[[တင်အောင်စိုး (ပန်းမြို့တော်)]] |ထူးအောင်၊ နေမင်း၊ အိချောပို၊ စိုးမြတ်သူဇာ၊ စိုးမြတ်နန္ဒာ၊ စိုးပြည့်သဇင်၊ သွန်းဆက် |စစ်ဆရာဝန် | |- |၂၀၁၈ |''စရိုက်'' |ဩရသ |လူမင်း၊ ခိုင်သင်းကြည်၊ ထွန်းအိန္ဒြာဗိုလ် |တင်မောင်ဝင်း |ဇာတ်ဆောင် |- |၂၀၁၈ |''ကာဘွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်'' |[[ဝိုင်း (ဒါရိုက်တာ)|ဝိုင်း]] |[[အလင်းရောင်]]၊ [[ဖွေးဖွေး]]း၊ သန္တာဘို | | |- |၂၀၁၈ |''The Masks'' |မင်းဦး |မင်းဦး၊ အိချောပို၊ အေးဝတ်ရည်သောင်း၊ စိုးပြည့်သဇင် | | |} == ကိုးကား == {{reflist|2}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *{{Facebook|100011650710307}} *{{instagram|kendrickkha_aung|Kyaw Htet Aung}} [[Category:၁၉၈၅ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] cw35husksrx0fmlvbsmudmxxm8q6wno 0 99586 1061726 1022580 2026-11-05T12:37:36Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061726 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = အီးဒဲမြို့ | native_name = {{nobold|{{lang|ja|飯豊町}}}} | official_name = | native_name_lang = ja | settlement_type = [[Towns of Japan|Town]] <!-- images, nickname, motto --> | image_skyline = Iide town office 2013.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = Iide Town Hall | image_flag = Flag of Iide, Yamagata.svg | flag_alt = | image_seal = Emblem of Iide, Yamagata.svg | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | image_blank_emblem = | nickname = | motto = <!-- maps and coordinates --> | image_map = Iide in Yamagata Prefecture Ja.svg | map_alt = | map_caption = ယမဂတခရိုင်ရှိ အီးဒဲမြို့၏ တည်နေရာ | pushpin_map = Japan | pushpin_label_position = <!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = &nbsp; | coordinates = {{coord|38|02|45|N|139|59|15|E|region:JP|display=inline,title}} | coor_pinpoint = <!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --> | coordinates_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> <!-- location --> | subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]] | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Tōhoku region|Tōhoku]] | subdivision_type2 = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | subdivision_name2 = [[Yamagata Prefecture|Yamagata]] | subdivision_type3 = [[Districts of Japan|District]] | subdivision_name3 = [[Nishiokitama District, Yamagata|Nishiokitama]] | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | founder = | named_for = <!-- seat, smaller parts --> | seat_type = <!-- defaults to: Seat --> | seat = <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | leader_party = | leader_title = Mayor | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = <!-- etc., up to leader_title4 / leader_name4 --> <!-- display settings --> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | unit_pref = <!-- enter: Imperial, to display imperial before metric --> <!-- area --> | area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> | area_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_total_km2 = 329.60 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = <!-- elevation --> | elevation_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_m = <!-- population --> | population_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | population_total = 6970 | population_as_of = February 2020 | population_density_km2 =auto | population_est = | pop_est_as_of = | population_demonym = <!-- demonym, ie. Liverpudlian for someone from Liverpool --> | population_note = <!-- time zone(s) --> | timezone1 = [[Japan Standard Time]] | utc_offset1 = +9 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = <!-- postal codes, area code --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = <!-- defaults to: Area code(s) --> | area_code = <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name_sec1 = Phone&nbsp;number | blank_info_sec1 = 0238-72-2111 | blank1_name_sec1 = Address | blank1_info_sec1 = 2888-banchi Tsubaki, Iide-machi, Nishiokitama-gun, Yamagata-ken 999-0696 <!-- blank fields (section 2) --> | blank_name_sec2 = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank_info_sec2 = [[Humid subtropical climate|Cfa]]/[[Humid continental climate|Dfa]] <!-- website, footnotes --> | website = {{Official|1=http://www.town.iide.yamagata.jp/}} | footnotes = | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | tree = [[Maple]] | flower = [[Lilium]] | bird = | flowering_tree = | butterfly = | fish = | other_symbols = }} }} [[File:飯豊町中津川展望台.jpg|thumb|အီးဒဲမြို့နှင့် ဆက်စပ်နေသည့် နခဆွတ်မြစ်နှင့် အီးဒဲတောင်တန်း]] '''အီးဒဲမြို့''' (飯豊町, Iide-machi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယမဂတခရိုင်တွင်ရှိသည့် မြို့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် မြို့နေခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၆၉၇၀ ဦး၊ အိမ်ထောင်စု ၂၃၅၄ ခု ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၁ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ မြို့၏ စုစုပေါင်းဧရိယာသည် ၃၂၉.၆၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၂၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အီးဒဲမြို့သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အလှပဆုံးရွာများစာရင်း" တွင် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အီးဒဲမြို့သည် ယမဂတခရိုင်၏ တောင်ပိုင်းတောင်ထူထပ်သည့် ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့၏ တောင်ဘက်တွင် ဖုခုရှိမခရိုင်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အီးဒဲတောင် အမြင့် ၂၁၀၅ မီတာ အမြင့်ရှိသည်။ အီးဒဲတောင်တန်းများတွင် ပါဝင်သည့် တောင်ဖြစ်သည်။ အီးဒဲတောင်တန်းသည် ဖုခုရှိမခရိုင်၊ နီးဂတခရိုင်နှင့် ယမဂတခရိုင်များတွင် ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည့် တေင်တန်း ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အီးဒဲတောင်တန်း၏ တောင်ထိပ်သည် လက်တွေ့တွင် ဖုခုရှိမခရိုင်အတွင်းတွင် တည်ရှိနေသည်။ ==ဆက်စပ်နေသည့် မြို့ရွာများ== *ဖုခုရှိမခရိုင် **[[ခိတခတမြို့၊ ဖုခုရှိမ|ခိတခတ]] *ယမဂတခရိုင် **[[ခဝနိရှိမြို့၊ ယမဂတ|ခဝနိရှိ]] **[[နဂအိမြို့၊ ယမဂတ|နဂအိ]] **[[အိုဂုနိမြို့၊ ယမဂတ|အိုဂုနိ]] **[[ယောနဲဇဝမြို့၊ ယမဂတ|ယောနဲဇဝမြို့]] ==ရာသီဥတု== အီးဒဲမြို့၏ နွေရာသီသည် နွေးထွေးရာမှ ပူပြင်းသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြသည်။ နှစ်ပတ်လည်ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် ၁၀.၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၅၀.၅ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ရှိသည်။ နှစ်ပတ်လည်ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၂၀၇၇.၇ မီလီမီတာ (၈၁.၈၀ လက်မ) ရှိသည်။ ဒီဇင်ဘာလသည် အစိုစွတ်ဆုံးလ ဖြစ်သည်။ ဩဂုတ်လသည် အပူဆုံးလ ဖြစ်ပြီး အပူချိန် ၂၃.၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၇၃.၈ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ပတ်ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ဇန်နဝါရီလသည် အပူချိန်အနိမ့်ဆုံးဖြစ်ကာ အနှုတ် ၁.၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၂၉.၈ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ရှိသည်။ ဆောင်းရာသီကာလတွင် မြို့လယ်၌ နှင်းကျဆင်းမှုသည် ၂ မီတာကျော် ကျဆင်းလေ့ရှိသည်။<ref name ="normals"/> {{Weather box |width = auto |collapsed = Y |single line = Y |metric first = Y |location = Iide, elevation {{convert|260|m|ft|abbr=on}}, (1991−2020 normals, extremes 1976−present) |Jan record high C = 13.2 |Feb record high C = 16.8 |Mar record high C = 19.5 |Apr record high C = 28.9 |May record high C = 33.1 |Jun record high C = 34.6 |Jul record high C = 35.7 |Aug record high C = 37.9 |Sep record high C = 35.3 |Oct record high C = 28.7 |Nov record high C = 24.6 |Dec record high C = 17.2 |Jan record low C = -16.6 |Feb record low C = -19.3 |Mar record low C = -13.1 |Apr record low C = -7.5 |May record low C = -1.3 |Jun record low C = 4.3 |Jul record low C = 7.6 |Aug record low C = 8.3 |Sep record low C = 3.3 |Oct record low C = -1.9 |Nov record low C = -9.0 |Dec record low C = -16.4 |Jan high C = 2.0 |Feb high C = 3.0 |Mar high C = 6.7 |Apr high C = 14.0 |May high C = 20.9 |Jun high C = 24.2 |Jul high C = 27.3 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 24.4 |Oct high C = 18.2 |Nov high C = 11.5 |Dec high C = 4.8 |Jan mean C = -1.2 |Feb mean C = -0.9 |Mar mean C = 1.8 |Apr mean C = 7.5 |May mean C = 14.2 |Jun mean C = 18.5 |Jul mean C = 22.3 |Aug mean C = 23.2 |Sep mean C = 18.9 |Oct mean C = 12.4 |Nov mean C = 6.2 |Dec mean C = 1.2 |Jan low C = -4.5 |Feb low C = -5.0 |Mar low C = -2.7 |Apr low C = 1.5 |May low C = 7.6 |Jun low C = 13.3 |Jul low C = 18.0 |Aug low C = 18.6 |Sep low C = 14.4 |Oct low C = 7.6 |Nov low C = 1.7 |Dec low C = -2.0 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 256.5 |Feb precipitation mm = 161.6 |Mar precipitation mm = 134.7 |Apr precipitation mm = 97.8 |May precipitation mm = 95.1 |Jun precipitation mm = 130.7 |Jul precipitation mm = 223.9 |Aug precipitation mm = 173.7 |Sep precipitation mm = 140.6 |Oct precipitation mm = 158.8 |Nov precipitation mm = 213.8 |Dec precipitation mm = 273.2 |year precipitation mm = 2077.7 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 24.7 |Feb precipitation days = 20.8 |Mar precipitation days = 18.7 |Apr precipitation days = 14.1 |May precipitation days = 11.2 |Jun precipitation days = 11.5 |Jul precipitation days = 14.4 |Aug precipitation days = 12.2 |Sep precipitation days = 12.8 |Oct precipitation days = 14.5 |Nov precipitation days = 18.6 |Dec precipitation days = 23.2 |Jan sun = 44.3 |Feb sun = 72.2 |Mar sun = 138.4 |Apr sun = 202.4 |May sun = 235.5 |Jun sun = 199.1 |Jul sun = 181.7 |Aug sun = 221.7 |Sep sun = 167.7 |Oct sun = 149.4 |Nov sun = 96.8 |Dec sun = 51.4 |year sun = 1749.4 |source 1 = [[Japan Meteorological Agency]]<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_a.php?prec_no=35&block_no=0278&year=&month=&day=&view=h0 |script-title=ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 26, 2022}}</ref><ref name ="normals">{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_amd_ym.php?prec_no=35&block_no=0278&year=&month=&day=&view=h0 |script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 26, 2022}}</ref>}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေစာရင်းအရ အီးဒဲမြို့၏ လူဦးရေသည် ၁၉၅၀ ခုနှစ်များတွင် အမြင့်ဆုံး ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref name ="normals"/> {{Weather box |width = auto |collapsed = Y |single line = Y |metric first = Y |location = Iide, elevation {{convert|260|m|ft|abbr=on}}, (1991−2020 normals, extremes 1976−present) |Jan record high C = 13.2 |Feb record high C = 16.8 |Mar record high C = 19.5 |Apr record high C = 28.9 |May record high C = 33.1 |Jun record high C = 34.6 |Jul record high C = 35.7 |Aug record high C = 37.9 |Sep record high C = 35.3 |Oct record high C = 28.7 |Nov record high C = 24.6 |Dec record high C = 17.2 |Jan record low C = -16.6 |Feb record low C = -19.3 |Mar record low C = -13.1 |Apr record low C = -7.5 |May record low C = -1.3 |Jun record low C = 4.3 |Jul record low C = 7.6 |Aug record low C = 8.3 |Sep record low C = 3.3 |Oct record low C = -1.9 |Nov record low C = -9.0 |Dec record low C = -16.4 |Jan high C = 2.0 |Feb high C = 3.0 |Mar high C = 6.7 |Apr high C = 14.0 |May high C = 20.9 |Jun high C = 24.2 |Jul high C = 27.3 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 24.4 |Oct high C = 18.2 |Nov high C = 11.5 |Dec high C = 4.8 |Jan mean C = -1.2 |Feb mean C = -0.9 |Mar mean C = 1.8 |Apr mean C = 7.5 |May mean C = 14.2 |Jun mean C = 18.5 |Jul mean C = 22.3 |Aug mean C = 23.2 |Sep mean C = 18.9 |Oct mean C = 12.4 |Nov mean C = 6.2 |Dec mean C = 1.2 |Jan low C = -4.5 |Feb low C = -5.0 |Mar low C = -2.7 |Apr low C = 1.5 |May low C = 7.6 |Jun low C = 13.3 |Jul low C = 18.0 |Aug low C = 18.6 |Sep low C = 14.4 |Oct low C = 7.6 |Nov low C = 1.7 |Dec low C = -2.0 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 256.5 |Feb precipitation mm = 161.6 |Mar precipitation mm = 134.7 |Apr precipitation mm = 97.8 |May precipitation mm = 95.1 |Jun precipitation mm = 130.7 |Jul precipitation mm = 223.9 |Aug precipitation mm = 173.7 |Sep precipitation mm = 140.6 |Oct precipitation mm = 158.8 |Nov precipitation mm = 213.8 |Dec precipitation mm = 273.2 |year precipitation mm = 2077.7 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 24.7 |Feb precipitation days = 20.8 |Mar precipitation days = 18.7 |Apr precipitation days = 14.1 |May precipitation days = 11.2 |Jun precipitation days = 11.5 |Jul precipitation days = 14.4 |Aug precipitation days = 12.2 |Sep precipitation days = 12.8 |Oct precipitation days = 14.5 |Nov precipitation days = 18.6 |Dec precipitation days = 23.2 |Jan sun = 44.3 |Feb sun = 72.2 |Mar sun = 138.4 |Apr sun = 202.4 |May sun = 235.5 |Jun sun = 199.1 |Jul sun = 181.7 |Aug sun = 221.7 |Sep sun = 167.7 |Oct sun = 149.4 |Nov sun = 96.8 |Dec sun = 51.4 |year sun = 1749.4 |source 1 = [[Japan Meteorological Agency]]<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_a.php?prec_no=35&block_no=0278&year=&month=&day=&view=h0 |script-title=ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 26, 2022}}</ref><ref name ="normals">{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_amd_ym.php?prec_no=35&block_no=0278&year=&month=&day=&view=h0 |script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 26, 2022}}</ref>}} ==ပြင်ပလင့်များ== *{{Commons category-inline}} *[https://web.archive.org/web/20000304062257/http://www.town.iide.yamagata.jp/ Official Website] {{in lang|ja}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[ကဏ္ဍ:ယမဂတခရိုင်ရှိ မြို့များ]] 7l0x760ta0s40rxsda86opr7bt623yn 0 106563 1061730 454138 2026-11-05T13:27:06Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061730 wikitext text/x-wiki {{other uses|Legalism (disambiguation)}} {{Infobox Chinese |title = '''ဥပဒေဝါဒ''' |pic = Statue of Shang Yang.jpg |piccap = အရေးပါသည့် နိုင်ငံပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးပညာရှင် [[ရှန်းယန်]] |picsize = 200px |showflag = pw |c = 法家 |l = The two basic meanings of Fa are "method" and "standard". Jia can mean "school of thought", but also "specialist" or "expert", this being the usage that has survived in modern Chinese.<ref>Paul R. Goldin, Persistent Misconceptions about Chinese Legalism. p.&nbsp;4 https://www.academia.edu/24999390/Persistent_Misconceptions_about_Chinese_Legalism_ * Pines, Yuri, "Legalism in Chinese Philosophy", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2014 Edition), Edward N. Zalta (ed.), 1. Defining Legalism. http://plato.stanford.edu/archives/win2014/entries/chinese-legalism/ * Jay L. Garfield, William Edelglass 2011, p.&nbsp;59 The Oxford Handbook of House Philosophy https://books.google.com/books?id=I0iMBtaSlHYC&pg=PA59</ref> |p = Fǎjiā |w = Fa³-chia¹ |mi = {{IPAc-cmn|f|a|3|j|ia|1}} |gr = Faajia |wuu = Fat^平 ga^平 |j = Faat³-gaa¹ |y = Faat-gāa |tl = Huat-ka }} [[File:Birth Places of Chinese Philosophers.png|300px|thumb|ကျိုးမင်းဆက်တွင် အတွေးအခေါ် ၁၀၀ ကျောင်းတော်များမှ ထင်ရှားသည့် တရုတ်လူမျိုး အတွေးအခေါ် ပညာရှင်များ မွေးဖွားရာဒေသများ။ ဥပဒေဝါဒမှ အတွေးအခေါ် ပညာရှင်များကို အနက်ရောင် တြိဂံများဖြင့် အမှတ်အသား ပြုထားသည်။]] ဥပဒေ ဝါဒ တွင် ထင်ရှားသည့် အတွေးအခေါ် ပညာရှင်များမှာ [[ရှန်းယန်]]၊ [[ရှန်းဘုဟိုင်]]၊ [[ဟန်ဖေး]] တို့ဖြစ်သည်။ {{တရုတ် ဥပဒေဝါဒ}} ==References== {{Reflist|30em}} ==Sources== * Barbieri-Low, Anthony, trans. ''The Standard Measure of Shang Yang (344 B.C.)'' (2006) * {{citation | title = Chinese Thought from Confucius to Mao Tsê-tung | given = Herrlee G. | surname = Creel | author-link = Herrlee Glessner Creel | publisher = University of Chicago Press | year = 1953 | isbn = 978-0-226-12030-0 | postscript = . }} * Duyvendak, J.J.L., trans. ''The Book of Lord Shang: A Classic of the Chinese School of Law''. London: Probsthain, 1928. * {{citation | title = China's Legalists: The Earliest Totalitarians and Their Art of Ruling | given = Zhengyuan | surname = Fu | publisher = M.E. Sharpe | year = 1996 | isbn = 978-1-56324-779-8 | postscript = . }} * {{citation | title = Persistent misconceptions about Chinese 'Legalism' | given = Paul R. | surname = Goldin | journal = Journal of Chinese Philosophy | year = 2011 | volume = 38 | issue = 1 | pages = 88–104 | doi = 10.1111/j.1540-6253.2010.01629.x | url = https://www.sas.upenn.edu/ealc/system/files/bio/%5Buser-raw%5D/papers/Persistent%20Misconceptions%20about%20Chinese%20Legalism%202016.pdf | postscript = }} {{Dead link|date=November 2026 }} See also ** {{citation | title = Response to editor | given = Paul R. | surname = Goldin | journal = Journal of Chinese Philosophy | year = 2011 | volume = 38 | issue = 2 | pages = 328–329 | doi = 10.1111/j.1540-6253.2011.01654.x | postscript = . | ref = none }} ** {{citation | title = Editor's discussion | given = Chung-ying | surname = Cheng | journal = Journal of Chinese Philosophy | year = 2011 | volume = 38 | issue = 2 | page = 330 | doi = 10.1111/j.1540-6253.2011.01655.x | postscript = . | ref = none }} * Graham, A.C., ''Disputers of the TAO: Philosophical Argument in Ancient China'' (Open Court 1993). {{ISBN|0-8126-9087-7}} * {{citation | title = An Introduction to Chinese Philosophy | given = Karyn L. | surname = Lai | publisher = Cambridge University Press | year = 2008 | isbn = 978-1-139-47171-8 | postscript = . }} * Pu-hai, Shen. "Appendix C: The Shen Pu-hai Fragments." Shen Pu-hai: A Chinese Political Philosopher of the Fourth Century B.C. Translated by Herrlee G. Creel. Chicago: The University of Chicago Press, 1974. * Qian, Sima. Records of the Grand Historian, Qin Dynasty. Translated by Burton Watson. New York: Columbia University Press, 1993. * {{citation | title = The World of Thought in Ancient China | given = Benjamin I. | surname = Schwartz | location = Cambridge, MA | publisher = Harvard University Press | year = 1985 | isbn = 978-0-674-96191-3 | postscript = . }} * Watson, Burton, trans. Han Fei Tzu: Basic Writings. New York: Columbia University Press, 1964. * Xinzhong,Yao, Introduction to Confucianism (2000). {{ISBN|978-0-521-64312-2}} * Potter, Pittman, From Leninist Discipline to Socialist Legalism : Peng Zhen on Law and Political Authority in the PRC2 (2003). {{ISBN|978-0-8047-4500-0}} ==External links== * [https://plato.stanford.edu/entries/chinese-legalism/ Legalism in Chinese Philosophy], [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]], by Yuri Pines. * [http://www.bbc.co.uk/programmes/b06r84qy "Chinese Legalism (In Our Time, 10/12/15)"] * [http://www.worldfuturefund.org/wffmaster/Reading/China/China%20Legalism.htm "Chinese Legalism: Documentary Materials and Ancient Totalitarianism"] * [http://ctext.org/legalism Legalist texts] – [[Chinese Text Project]] (Chinese and English) * [http://www2.iath.virginia.edu/saxon/servlet/SaxonServlet?source=xwomen/texts/hanfei.xml&style=xwomen/xsl/dynaxml.xsl&chunk.id=tpage&doc.view=tocc&doc.lang=bilingual The Han Feizi] * [http://ctext.org/shang-jun-shu Book of Lord Shang] * [https://haquelebac.wordpress.com/2012/06/24/%E6%85%8E%E5%88%B0-shen-dao-text-and-translation/ The Shenzi] {{Philosophy topics}} {{Jurisprudence}} {{Chinese philosophy}} {{DEFAULTSORT:Legalism (Chinese Philosophy)}} [[Category:Chinese law]] [[Category:Classical Chinese philosophy]] [[Category:Theories of law]] [[Category:Politics of China]] [[Category:Political theories]] [[Category:Legalism (Chinese philosophy)| ]] [[Category:Movements in ancient Chinese philosophy]] mb4nw97v03gxet064t97027lm0ye9sx 0 137929 1061736 1060753 2026-11-05T15:09:15Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1061736 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ဆဲဗင်း အလဲဗင်း | logo = Logo of 7-Eleven (transparent).svg | logo_size = 150 | အမျိုးအစား = ပုဂ္ဂလိကပိုင် | တည်ထောင်သူ = ဂျိုးစီ ထအမ်စံ | အဆောက်အဦး = {{စတင်ရက်စွဲနှင့်ခုနှစ်|1927}} (စတိုးဆိုင်) | တည်နေရာ = [[ဒါးလတ်စ်မြို့]] ၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]] | ဝဘ်ဆိုက် = {{URL|https://www.7-eleven.com/}} | location_country = {{အလံ|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} | locations = ၇၁၁၀၀ | key_people = ဂျိုးဇက် တယ်ပင်တို(အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် နှင့် ဥက္ကဋ္ဌ)<br/>စတန်လေ(ဒု ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် ဘဏ္ဍာရေးအရာရှိချုပ်) | industry = ကုန်စုံဆိုင် | products = အဖျော်ယမကာ<br/>အခြားထုတ်ကုန်မျာ: ကော်ဖီ၊၊သကြားလုံး ၊အသင့်စားအစားအစာ၊ဓာတ်ဆီ၊နို့ထွက်ပစ္စည်း၊သွားရည်စား၊အရက်ယမကာ | ဝန်ထမ်းအရေအတွက် = ၄၅၀၀၀ | အရေအတွက်ဝန်ထမ်းတစ်နှစ် = ၂၀၁၀ | Parent = [[:en:Seven & I Holdings Co.|Seven & I Holdings Co., Ltd.]] (၂၀၀၅–လက်ရှိ) }} ''ဆဲဗင်း အလဲဗင်း'' ('''7ᴇʟᴇᴠᴇn''') သည်[[ဒါးလတ်စ်မြို့]] ၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]] တွင် အခြေစိုက်သည့် ကုန်စုံစတိုးဆိုင်ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် Dallas ရှိရေခဲအိမ်စတိုးတစ်ခုအဖြစ်စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်အတွင်း Tote'm Stores ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ ၇၀% ကိုဂျပန်လက်အောက်ခံ Ito-Yokado မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင်ဝယ်ယူပြီးနောက် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် Seven-Eleven Japan Co. , Ltd ၏လက်အောက်ခံအဖြစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယခုအခါတိုကျိုအခြေစိုက် Seven & I Holdings Co. , Chiyoda မှပိုင်ဆိုင်သည်။ ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့အထိ နိုင်ငံပေါင်း ၇ နိုင်ငံမှ ဆိုင်ခွဲပေါင်း ၇၁,၁၁၁ အထိ ရှိလာသည်။ <ref>{{cite web |last1=Chang |first1=Ron |title=7-Eleven Opens 71,100th Store In S. Korea |url=http://tbs.seoul.kr/eFm/newsView.do?typ_800=J&idx_800=3395420&seq_800= |website=tbs |accessdate=11 July 2020}}</ref> == အေတီမိုလိုယီ == ဖောက်သည်များက ၎င်းတို့၏ဝယ်ယူမှုများအား စုဆောင်းမိသောကြောင့်ကုမ္ပဏီ၏ပထမဆုံးဆိုင်များမှာTote'm Stores အမည်ရှိ Dallas ဖြစ်သည်။ အချို့သောစတိုးဆိုင်များတွင် စတိုးဆိုင်ရှေ့တွင် စစ်မှန်သောအလက်စကာမှ စုစုပေါင်းစတိုးဆိုင်များပါရှိသည်။ ၁၉၄၆ တွင်ကွင်းဆက်၏အမည်ကို Tote'm မှ 7-Eleven ဟု ပြောင်းလဲ၍ ကုမ္ပဏီ၏အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဖြစ်စေရန် တစ်ပတ်လျှင်ခုနစ်ရက် နံနက် ၇:၀၀ နာရီမှ ၁၁:၀၀ နာရီအဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref name="History - 7-Eleven Corporate"/> ၁၉၉၉ နိုဝင်ဘာလတွင်အမေရိကန်ကုမ္ပဏီရဲ့ကုမ္ပဏီအမည်ကို "Southland Corporation" မှ "7-Eleven Inc. " သို့ပြောင်းခဲ့သည်။"<ref name="7-Eleven Corporate">{{cite web |title= 7-Eleven Corporate |url= http://corp.7-eleven.com/corp/7-eleven-profile |website= corp.7-eleven.com |publisher= 7-Eleven Corporate |accessdate= February 10, 2015 |archive-date= 10 February 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150210155353/http://corp.7-eleven.com/corp/7-eleven-profile }}</ref><ref>{{cite book |last1=Smith |first1= Andrew F. |title= The Oxford Companion to American Food and Drink |date= May 2007 |publisher= Oxford University Press |page= 146}}</ref> == သမိုင်း == ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် Southland Ice ကုမ္ပဏီဝန်ထမ်း ဂျွန်ဂျက်ဖာဆန်ဂရင်းသည် ရေခဲများကို စတင်ရောင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်သူသည် Dallas ရှိရေခဲအိမ်စတိုးဆိုင် ၁၆ ခုအနက်တစ်ခုမှ ကြက်ဥ၊ နို့နှင့်ပေါင်မုန့်များကို စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။ Thompson, Sr.<ref name="7-Eleven, Inc. History">[http://www.fundinguniverse.com/company-histories/7-eleven-inc-history/ "7-Eleven, Inc. History"] Retrieved July 20, 2012.</ref> ကုန်စုံစတိုးဆိုင်ငယ်များနှင့်အထွေထွေကုန်သည်များရှိသော်လည်း Thompsonက အဆင်ပြေသောစတိုးဆိုင်များတွင် ပေါင်မုန့်နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်းများကို ရောင်းချခြင်းသည် ဖောက်သည်များအနေဖြင့် အခြေခံပစ္စည်းများအတွက်ခရီးဝေးသွားရန်လိုအပ်ချက်ကိုလျှော့ချလိမ့်မည်ဟုဆိုခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် Thompson သည် ရေခဲကုမ္ပဏီကိုဝယ်ယူခဲ့ပြီး [[ဒါးလတ်စ်မြို့]]ရှိနေရာအများအပြားကိုကြီးကြပ်သော ကော်ပိုရေးရှင်း အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref name="History - 7-Eleven Corporate">{{cite news|url=http://corp.7-eleven.com/corp-BAK/history |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317220331/http://corp.7-eleven.com/corp-BAK/history |archivedate=March 17, 2017 |title=History - 7-Eleven Corporate |work=7-Eleven, Inc. |accessdate=April 18, 2017 |url-status=dead }}</ref> ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် Jenna Lira သည် အလက်စကာမှအမှတ်တရလက်ဆောင်ပစ္စည်းအဖြစ် Totem တိုင်ကိုယူဆောင်လာပြီးစတိုးဆိုင်ရှေ့တွင်နေရာချခဲ့သည်။ ဒါကြောင့်အာရုံစူးစိုက်မှုကိုများစွာသောသဘောတူညီချက်ဆွဲဆောင်အဖြစ်ဝင်ရိုးစွန်းကုမ္ပဏီများအတွက်ဈေးကွက်ရှာဖွေရေးကိရိယာတခုအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မကြာခင်မှာပဲအမှုဆောင်အရာရှိတွေကဆိုင်တိုင်းကိုရှေ့မှာစတိုးဆိုင်တိုင်းရှေ့မှာထည့်ပြီးနောက်ဆုံးမှာသူတို့ရဲ့စတိုးဆိုင်တွေအတွက် Alaska Native သွင်းထားတဲ့ဆောင်ပုဒ်ကိုလက်ခံလိုက်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်စတိုးဆိုင်များကို Tote'm Stores ဟူသောအမည်ဖြင့်စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင်ကုမ္ပဏီသည်၎င်း၏ Dallas ရှိအချို့နေရာများတွင်ဓာတ်ဆီဆိုင်များကိုစမ်းသပ်မှုတစ်ခုအဖြစ်စတင်ခဲ့သည်။ ဂျိုးထောစန်ကလည်းကုမ္ပဏီ၏စတိုးဆိုင်များတွင်ထူးခြားသောလက္ခဏာတစ်ခုပေးပြီးလူတိုင်းသည်စတိုးဆိုင်တိုင်းတွင်တူညီသောအရည်အသွေးနှင့်ဝန်ဆောင်မှုရရှိရန်ဝန်ထမ်းများကိုလေ့ကျင့်ပေးသည်။ တောင်ဘက်ကရေခဲစခန်းရှိယောက်ျားလေးများအတွက်ယူနီဖောင်းလည်းစတင်ခဲ့သည်။ ဒါကလက်လီစတိုးဆိုင်အဖြစ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့အောင်မြင်မှုအတွက်အဓိကအချက်တစ်ချက်ဖြစ်လာသည်။{{fact|date=May 2018}} ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင်[[ကမ္ဘာ့စီးပွားပျက်ကပ်ကြီး]]ကကုမ္ပဏီကိုထိခိုက်ခဲ့ပြီးဒေဝါလီခံခြင်းဆီသို့ပို့ခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူကုမ္ပဏီသည်ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်းနှင့်ပြန်လည်လက်ခံခြင်းများမှတဆင့်၎င်း၏လုပ်ငန်းများကိုဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ တစ်ဦးကရှိ Dallas ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်,W.W.Overton Jr. သည်ကုမ္ပဏီ၏ငွေချေးစာချုပ်အားဒေါ်လာ ၇ ဒေါ်လာဖြင့်ရောင်းချခြင်းအားဖြင့်ဘဏ္ဍာရေးကိုပြန်လည်ရှင်သန်စေခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ပိုင်ဆိုင်မှုကိုဒါရိုက်တာဘုတ်အဖွဲ့၏ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ရောက်စေသည်။<ref>{{cite book|last1=Press|first1=Hoover's Business|title=Hoover's Handbook of Private Companies|date=2010|publisher=Hoover's Business Press|page=209}}</ref> ၁၉၄၆ တွင်ကုမ္ပဏီ၏စစ်အပြီးပြန်လည်နာလန်ထူရန်ဆက်လက်ကြိုးပမ်းမှုအနေဖြင့်ထိုစဉ်ကမကြုံစဖူးသောစတိုးဆိုင်များ၏နာရီသစ်လည်ပတ်မှု (နံနက် ၇ နာရီမှည ၁၁ နာရီအထိ) ကိုရောင်ပြန်ဟပ်ရန်အတွက် 7-Eleven ဟုအမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် Austin စတိုးသည်ဖောက်သည်များ၏လိုအပ်ချက်ကိုဖြည့်ဆည်းရန်ညလုံးပေါက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးနောက် ၇၁ Eleven သည်တက္ကဆက်ပြည်နယ်၊ အော်စတင်တွင် ၂၄ နာရီအစီအစဉ်ဖြင့်စမ်းသပ်ခဲ့သည်။<ref name="History - 7-Eleven Corporate"/> နောက်ပိုင်းတွင် ၂၄ နာရီစတိုးဆိုင်များကို Fort Worth နှင့် Texas ရှိ Dallas ရှိ [[လပ်ဗီးဂပ်စ်မြို့]]လပ်ဗီးဂပ်စ်မြို့ နှင့် [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]] နီဗားဒါးပြည်နယ်တို့တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://corp.7-eleven.com/corp-BAK/open-around-the-clock |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170418090449/http://corp.7-eleven.com/corp-BAK/open-around-the-clock |archivedate=April 18, 2017 |title=Open Around the Clock - 7-Eleven Corporate |work=7-Eleven, Inc. |accessdate=April 18, 2017 |url-status=dead }}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင်တောင်ဘက်က[[https://my.wikipedia.org/wiki/လူဝီစီယားနားပြည်နယ်|လူဝီစီယားနားပြည်နယ်{{Dead link|date=August 2021 }}]] လူဝီစီယားနားပြည်နယ်ရှိShreveport မှ ဂရေဟမ် Allen Penniman, Sr. (1903-1985) ပိုင်ဟောင်းပါကစ္စတန်ကွင်းဆက်၏စတိုးဆိုင်များကိုဝယ်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.geni.com/people/G-Allen-Penniman/308343952620003883|title=G. Allen Penniman|publisher=geni.com|accessdate=October 12, 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.legacy.com/obituaries/pensacolanewsjournal/obituary.aspx?pid=174762130|title=Edgar Erwin Penniman|publisher=[[Pensacola News Journal]]|date=May 2, 2015|accessdate=October 12, 2015}}</ref> [[File:7-Eleven, Orlando, Florida, August 1987.ogv|thumb|၁၉၈၇၊ ဩဂုတ်လတွင် Floridian 7-Eleven စတိုးဆိုင်တွင်ဗီဒီယိုဖိုင်]] ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင်ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိအမြန်ဖွင့်လှစ်သည့်စတိုးဆိုင် ၁၂၆ အမြန်ဖွင့်လှစ်ထားသည့် Speedee Mart ကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင်ဝယ်ယူခဲ့ပြီးနောက်ကုမ္ပဏီသည်လုပ်ငန်းလုပ်ငန်းစတင်ခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင်ပထမဆုံးသောဧရိယာလိုင်စင်သဘောတူညီချက်ကိုမစ်ရှီဂန်ပြည်နယ်၊ Saginawရှိဝတ်ကို၊Saginaw, [[https://my.wikipedia.org/wiki/မီချီဂန်ပြည်နယ်|မီချီဂန်ပြည်နယ်{{Dead link|date=August 2021 }}]]မီချီဂန်ပြည်နယ်၏ပထမဦးဆုံးအမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဧရိယာ 7-Eleven လိုင်စင်ရသူဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင်တောင်ဘက်ကော်ပိုရေးရှင်းသည်ကောလာဟလထွက်ပေါ်လာသည့်ကောလာဟလသတင်းများကြောင့် Thompson မိသားစုအားအများပိုင်ရှယ်ယာများကိုတင်ဒါကမ်းလှမ်းမှုဖြင့်ဝယ်ယူခြင်းအားဖြင့်ကုမ္ပဏီကိုပုဂ္ဂလိကပုံစံအဖြစ်ပြောင်းလဲရန်ခြေလှမ်းများလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Sims|first1=Calvin|title=7-Eleven Owner in $5 Billion to Sell Company|url=https://www.nytimes.com/1987/07/06/business/7-eleven-owner-in-5-billion-deal-to-sell-company.html|accessdate=August 4, 2015|work=New York Times|date=July 6, 1987}}</ref>၁၉၈၇ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင် 7-Eleven ၏ဥက္ကဋ္ဌနှင့်စီအီးအို John Philp Thompsonကကုမ္ပဏီ၏ဒေါ်လာ ၅.၂ ဘီလီယံစီမံခန့်ခွဲမှုဝယ်ယူမှုပြီးဆုံးခဲ့သည်။ ဝယ်ယူမှုသည် ၁၉၈၇ စတော့ဈေးကွက်ပြိုလဲခြင်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုများနှင့်အစပိုင်းတွင်အထွက်နှုန်းမြင့်မားသောကြွေးမြီဘဏ္ဍာရေးကိုမြှင့်တင်ရန်ပျက်ကွက်ခဲ့ပြီးနောက်ကုမ္ပဏီအနေဖြင့်ကုမ္ပဏီ၏ငွေချေးစာချုပ်များတွင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန်လှုံ့ဆော်မှုအဖြစ်စတော့ရှယ်ယာအချို့ကိုကမ်းလှမ်းရန်လိုအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last=Frank| first=Peter H.| url=https://www.nytimes.com/1987/11/11/business/southland-buyout-hits-snag.html|title=Southland Buyout Hits Snag|newspaper=The New York Times|date=November 11, 1987|accessdate=August 3, 2015}}</ref><ref>{{cite news|last=Wayne|first=Leslie |url=https://www.nytimes.com/1988/01/04/business/takeovers-revert-to-the-old-mode.html| title=Takeovers Revert to the Old Mode|newspaper=The New York Times|date=January 4, 1988|accessdate=August 3, 2015}}</ref> ထိုကဲ့သို့သောချုပ်အော်တိုအစိတ်အပိုင်းများကွင်းဆက်အဖြစ်ပိုင်ဆိုင်မှုအမျိုးမျိုး၊<ref>{{cite news|title=Company News: Southland to Sell Chief Auto Unit|url=https://www.nytimes.com/1987/12/25/business/company-news-southland-to-sell-chief-auto-unit.html|accessdate=August 4, 2015|work=New York Times|agency=Reuters|date=December 25, 1987}}</ref> ရေခဲခွဲခြင်း၊နှင့်စတိုးဆိုင်နေရာများရာပေါင်းများစွာ၊<ref>{{cite news|title=Company News: Circle K Will Acquire 473 7-Eleven Stores|url=https://www.nytimes.com/1988/03/01/business/company-news-circle-k-will-acquire-473-7-eleven-stores.html|accessdate=August 4, 2015|work=New York Times|agency=Associated Press|date=March 1, 1988}}</ref> အရောင်းအဝယ်ကာလအတွင်းကြွေးမြီသက်သာစေရန်၁၉၈၇နှင့်၁၉၉၀အကြားရောင်းခဲ့သည်။ ဤသို့လျှော့ချခြင်းကြောင့်မြို့ပြဧရိယာများစွာသည် ၇-ဆယ့်တစ်စတိုးဆိုင်များကိုပြိုင်ဘက်စတိုးဆိုင်အော်ပရေတာများဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၀ အောက်တိုဘာလတွင်အကြီးမားဆုံးသောကြွေးတင်နေသည့်တောင်ဘက်ကော်ပိုရေးရှင်းသည်ကုမ္ပဏီ၏ ၇၀% ကိုဂျပန်လက်အောက်ခံ Ito-Yokado သို့လွှဲပြောင်းရန်အတွက်အခန်း ၁၁ ကိုဒေဝါလီခံရန်တင်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Silverstein|first1=Stuart|title=7-Eleven Parent Files 'Prepackaged' Bankruptcy : Retailing: Southland Corp. hopes to expedite the sale of the convenience store chain to its longtime affiliate in Japan|url=http://articles.latimes.com/1990-10-25/business/fi-4478_1_prepackaged-bankruptcy|accessdate=August 4, 2015|work=Los Angeles Times|date=October 25, 1990|archivedate=9 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151009014736/http://articles.latimes.com/1990-10-25/business/fi-4478_1_prepackaged-bankruptcy}}</ref> Ito-Yokado နှင့် Seven-Eleven Japan မှဒေါ်လာ ၄၃၀ မီလီယံဖိုးငွေအပြီးတွင် ၁၉၉၁ ခုနှစ်မတ်လတွင်တောင်ဘက်သည်ဒေဝါလီခံရခြင်းမှလွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ယခုဂျပန်ကုမ္ပဏီနှစ်ခုသည်ကုမ္ပဏီ၏ ၇၀% ကိုထိန်းချုပ်ထားပြီး Thompson မိသားစုကို ၅ ရာခိုင်နှုန်းဆက်လက်ထားရှိသည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Firms Pull Southland Corp. From Chapter 11 : Bankruptcy: The two companies pumped $430 million into the parent company of the 7-Eleven chain for 70% of its stock|url=http://articles.latimes.com/1991-03-06/business/fi-171_1_japanese-companies|accessdate=August 4, 2015|work=Los Angeles Times|date=March 6, 1991|archivedate=4 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150904045524/http://articles.latimes.com/1991-03-06/business/fi-171_1_japanese-companies}}</ref> ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင်တောင်ဘက် ကော်ပိုရေးရှင်းသည် 7-Eleven မှလွဲ၍ အခြားလုပ်ဆောင်မှုများမှခွဲထုတ်ခြင်းအားဖြင့် 7-Eleven, Inc. သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Southland is changing its name to 7-Eleven|url=https://www.nytimes.com/1999/03/10/business/southland-is-changing-its-name-to-7-eleven.html|accessdate=August 4, 2015|work=Los Angeles Times|date=March 10, 1999}}</ref> Ito-Yokado သည် Seven & I Holdings Co. , ကိုတည်ထောင်ခဲ့ပြီး 7-Eleven သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်၎င်း၏လက်အောက်ခံကုမ္ပဏီဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် Seven & I Holdings သည်အမေရိကန်လုပ်ငန်းများကိုတိုးချဲ့မည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။ နောက်ထပ် ၇၀၀၀ ထပ်တိုးသောအမေရိကန်စတိုးဆိုင်များ။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အတွက် 7-Eleven သည် "ကမ္ဘာပေါ်တွင်ပထမဆုံးနှင့်အပြည့်စုံဆုံးအဆင့်" ဖြစ်သည့် Entrepreneur မဂ္ဂဇင်း၏ ၃၁ ကြိမ်မြောက်နှစ်ပတ်လည်လုပ်ငန်း ၅၀၀ တွင်နံပါတ် ၃ နေရာကိုရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၇ နှစ် Eleven ကို ၁၇ နှစ်မြောက်ထိပ်ဆုံး ၁၀ ယောက်စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ တွင်ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်၊ DeLand တွင်ပထမဆုံး "အစိမ်းရောင်" 7-Eleven စတိုးဆိုင်ကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စတိုးဆိုင်မှာယူအက်စ်အစိမ်းရောင်ဆောက်လုပ်ရေးကောင်စီ (USGBC) ၏စွမ်းအင်နှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ဒီဇိုင်းခေါင်းဆောင်မှု (LEED) ။ ထို့အပြင်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့်သဟဇာတဖြစ်သောဒီဇိုင်းသည်စတိုးဆိုင်အတွက်စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုသက်သာစေသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် 7-Eleven သည် Slurpee တည်ဆောက်သူ၏အိုင်ဖုန်းနှင့်အန်းဒရွိုက်ဆော့ဝဲ (App) ကိုစတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ Slurpee တည်ဆောက်မှုဆော့ဝဲသည် 7-Eleven စတိုးဆိုင်များကိုလွယ်ကူစွာရှာဖွေနိုင်ပြီးမောင်းနှင်မှုလမ်းညွှန်ကိုပေးသည်။ နောက်နှစ်တွင် 7-Eleven သည် ၄၀,၀၀၀ စတိုးဆိုင်ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြီးနှစ်နှစ်အတွင်းတွင်၎င်း၏စတိုးဆိုင် ၆၀,၀၀၀ ကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ==ထုတ်ကုန်များနှင့်ဝန်ဆောင်မှုများ== <!-- Big Gulp redirects to this section --><!-- For external subsection links --> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ7-Eleven Slurpee အချိုရည်၁၉၆၅မှာစတင်မိတ်ဆက်တစ်တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအေးစက်နေတဲ့အချိုရည်ဥက္ကလာဟိုးမားရဲ့စတိုးဆိုင်ရေခဲနေသောသောက်အဖြစ်လူသိများကြသည်နှင့် Big Gulp အဖျော်ယမကာ၁၉၇၆ခုနှစ်တွင်စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.nytimes.com/2012/06/07/nyregion/7-eleven-big-gulps-are-immune-from-proposed-new-york-city-ban.html?_r=0 "At 7-Eleven, the Big Gulps Elude a Ban by the City"], by Aaron Edwards, ''[[The New York Times]]'', June 6, 2012 [consulted November 17, 2015].</ref><ref>[http://www.adweek.com/news/advertising-branding/tall-cold-tale-big-gulp-162960 "The Tall, Cold Tale of the Big Gulp Thanks to 7-Eleven, large will never be the same"], by Robert Klara, ''[[Adweek]]'', February 16, 2015 [consulted November 17, 2015].</ref>အခြားထုတ်ကုန်များမှာ ၇-ဆယ့်တစ်ရွေးချယ်ထားသောပုဂ္ဂလိကအမှတ်တံဆိပ်ထုတ်ကုန်များ၊ ကော်ဖီ၊ အသစ်ပြုလုပ်ထားသောနေ့စဉ်အသားညှပ်ပေါင်မုန့်သစ်သီးသစ်များ၊ အသုပ်များ၊ ကိတ်မုန့်များ၊ အပူနှင့်ပြင်ဆင်ထားသည့်အစားအစာများ၊ ဓာတ်ဆီ၊ နို့ထွက်ပစ္စည်းများ၊ ထုတ်ကုန်ပေးပို့န်ဆောင်မှု။ 7-Eleven သည်သောက်သုံးမှုပမာဏနှင့် ၂၄ နာရီအသုံးပြုနိုင်မှုအတွက်လူသိများသည်။ 7-Eleven သည် ၁၂၈ အောင်စ (3785 mL) (Team Gulp) အရွယ်အစားရှိသောအဖျော်ယမကာများကိုထုတ်လုပ်သည်။ ဤအဖျော်ယမကာအရွယ်အစားများအားလုံးကိုမိတ်ဆက်စဉ်ကရောင်းချခဲ့သောအချိုရည်များအနက်အများဆုံးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/we-have-texas-to-thank-for-the-biggest-big-gulp-84453489/?no-ist |title=We Have Texas to Thank for the Biggest Big Gulp |last1=Smith |first1=K. Annabelle |date=May 30, 2013 |access-date=October 19, 2016}}</ref> 7-Eleven သည်လူကြိုက်များသောယဉ်ကျေးမှု၌ဆိုဒါကြီးများနှင့်မကြာခဏဆက်စပ်မှုရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ မြို့တော်ဝန်မိုက်ကယ်ဘလွန်းဘာ့ဂ်၏နယူးယောက်မြို့ရှိဆိုဒါကြီးများကိုပိတ်ပင်ခြင်းကို Big Gulp တားမြစ်ခြင်းဟုမကြာခဏရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.cbsnews.com/videos/bloomberg-on-big-gulp-law-not-banning-anything-just-portion-control/ |title=Bloomberg on 'Big Gulp' law: Not banning anything, just portion control |date=March 10, 2013 |website=cbsnews.com |publisher=CBS News |access-date= October 19, 2016}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှာ 7-Eleven က Double Gulp ရဲ့အရွယ်ကို ၆၄ အောင်စကနေ ၅ အောင်စ (၁၄၇၈ mL) ကိုပြောင်းခဲ့တယ်။ အဟောင်းပုံစံခွက်များသည်အောက်ခြေတွင်ကျယ်လွန်း။ ကားများ၌အဖျော်ယမကာကိုင်ဆောင်သူများနှင့်မကိုက်ညီပါ။ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦး၏ပြောကြားချက်အရဆိုဒါတားမြစ်မှုဆိုဒါကြီးကိုတုံ့ပြန်မှုမဟုတ်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.theatlantic.com/national/archive/2012/06/7-eleven-downsizes-double-gulp-just-156-your-stomachs-capacity/326927/|title=7-Eleven Downsizes 'Double Gulp' To Just 156% of Your Stomach's Capacity|last=Abad-Santos|first=Alexander|work=The Atlantic|access-date=July 21, 2017|language=en-US}}</ref> ၂၀၂၀၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင်သူတို့သည်တက္ကဆက်ပြည်နယ်၊ Irving ရှိ ၇-ဆယ့်တစ်ရုံးချုပ်တွင်ငွေသားမရှိသည့်နေရာကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=7-Eleven Tests Cashierless Store At North Texas Headquarters |url=https://dfw.cbslocal.com/2020/02/05/7-eleven-tests-cashierless-store-texas/ |website=CBS-DFW |date=February 5, 2020}}</ref> == ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစစ်ဆင်ရေး == [[File:7eleven map.svg|thumb|upright=1.5|Countries with 7-Eleven stores]] === အာရှ === ==== ဟောင်ကောင် ==== [[File:HK SYP Chong Yip Ctr 7-11 shop.jpg|thumb|7-Eleven in [[Shek Tong Tsui]], ဟောင်ကောင်]] 7-Eleven ကို ၁၉၈၁ တွင်ဗြိတိသျှကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့သောဟောင်ကောင်တွင်ပထမဆုံးဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လတွင်နို့ထွက်လယ်ယာ၏လက်အောက်ခံအဖြစ်လုပ်ကိုင်သည်။ လူသိများသော tsat jai 七仔, "ချီစေ ခုနစ်" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသောသို့မဟုတ် 些粉ရှင်ဖန် "ခုနှစ်ခု" ပေါ်တွင်အခြေခံသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် 7-Eleven သည်ဟောင်ကောင်တွင်စတိုးဆိုင် ၉၆၄ ခုရှိခဲ့ပြီး ၅၆၃ ခုကို franchisees မှလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref name="madethemlosers">{{cite news|last1=Nip|first1=Amy|last2=Chong|first2=Dennis|title=7-Eleven owners say wage rise has made them losers|work=South China Morning Post|date=April 30, 2012|page=1}}</ref> ဟောင်ကောင်သည်မကာအိုပြီးလျှင် ၇-ဆယ့်တစ်စတိုးဆိုင်၏ဒုတိယအများဆုံးအထူဖြစ်သည်။ 7-Eleven စတိုးဆိုင်များအားလုံးသည်နေရာအနှံ့တွင်ရှိသော အောက်တိုပါစ်ကဒ်ကိုငွေပေးချေမှုနည်းလမ်းအဖြစ်လက်ခံသည်။<ref name="share">{{cite news|last1=Cheng|first1=Albert|title=Let other cards share in Octopus' success|work=South China Morning Post|date=April 4, 2002|page=14}}</ref> သူတို့သည်အိမ်ရာငှားရမ်းခနှင့်အများသုံးအိမ်ရာငှားရမ်းခအတွက်ပေးချေမှုများကိုလည်းလက်ခံကြသည်။<ref name="rentpayment">{{cite web|title=Rent Payment Methods|url=https://www.housingauthority.gov.hk/en/public-housing/rent-related-matters/rent-payment-methods/index.html|publisher=Hong Kong Housing Authority|accessdate=December 11, 2017}}</ref> ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင်တောင်ဘက်ကော်ပိုရေးရှင်းနှင့်ဟောင်ကောင်လုပ်ငန်းစု Jardine Matheson တို့သည် ၇-ဆယ့်တစ်ကိုပိုင်နက်သို့သယ်ဆောင်ရန်လုပ်ငန်းသဘောတူစာချုပ်ကိုလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref name="roundclock">{{cite news|last1=Hunt|first1=Christopher|title=Expansion round the clock|work=South China Morning Post|date=May 27, 1987|page=31}}</ref>ပထမဆုံးသော 7-Eleven ဆိုင်သည်မင်္ဂလာချိုင့်တွင် ၁၉၈၁၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="openssoon">{{cite news|title=24-hour shop opens soon|work=South China Morning Post|date=April 1, 1981|page=1}}</ref><ref name="nowits">{{cite news|title=Now it's 24-hour shopping|work=South China Morning Post|date=April 4, 1981|page=12}}</ref> ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတစ်လျှောက်လုံးတွင်သံကြိုးသည်ဟောင်ကောင်အနှံ့အပြားတိုးများလာခဲ့သည်။ ဆိုင်ခွဲ ၅၀ ကို ၁၉၈၃ ခုနှစ်အောက်တိုဘာ ၆ ရက်တွင် Kwai Chung တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်မေလ ၇ ရက်၊ Tai Po Center တွင်ဆိုင်မွန်ကိုကိစ်ဝစ်ကဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="planfor">{{cite news|title=Plan for 450 more 7-Elevens|work=South China Morning Post|date=October 7, 1983|page=29}}</ref><ref name="foodchain">{{cite news|title=Food chain opens 200th HK store|work=South China Morning Post|date=May 8, 1987|page=5}}</ref> ဆိုင်များကို Jardine Matheson အုပ်စု၏အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော Dairy Farm သို့ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင်ရောင်းချခဲ့သည်။|page=49}}</ref> Octopus card reader ကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်ဇူလိုင်လတွင်ပြုလုပ်ခဲ့သည့် 7-Eleven စတိုးဆိုင်များတွင်စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်၊ သို့သော်အစတွင်၎င်းတို့ကိုကဒ်တန်ဖိုးကိုသာတိုးမြှင့်နိုင်သည်။<ref name="tentacles">{{cite news|last1=Au-yeung|first1=Karvin|last2=Lai|first2=Eric|title=Octopus may spread tentacles to 7-Elevens|work=South China Morning Post|date=June 22, 1999|page=1}}</ref><ref name="photos">{{cite news|last1=Yu|first1=Kai Peter|title=Octopus, photos in 7-Eleven services|work=South China Morning Post|date=July 8, 1999|page=3}}</ref> ၂၀၀၄ စက်တင်ဘာလတွင်နို့ထွက်လယ်ယာသည် SCMP လက်လီရောင်းချမှု (HK) မှ Daily Stop - ပြိုင်ဘက်စတိုးဆိုင်ကွင်းဆက်ကိုဝယ်ယူသောအခါဟောင်ကောင်ရှိနေရာအရေအတွက်ကိုသိသိသာသာတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ အဓိကအားဖြင့် MTR နှင့် Kowloon-Canton မီးရထားဘူတာ (အဓိကအားဖြင့်ဈေးဝယ်စင်တာများနှင့်အိမ်ရာခြံများ) တွင်တည်ရှိပြီးဆိုင် ၈၄ ဆိုင်ကို ၇-ဆယ့်တစ်စတိုးဆိုင်များသို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref name="sharesrally">{{cite news|last1=Li|first1=Sandy|title=SCMP shares rally; on asset disposal|work=South China Morning Post|date=September 17, 2004|page=3}}</ref><ref name="despite">{{cite news|last1=Li|first1=Sandy|title=Dairy Farm expands despite soaring rents|work=South China Morning Post|date=March 1, 2005|page=4}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် Quarry Bay တွင် 7-Eleven တည်ရှိရာနေရာဖြစ်သောရိုးရာဟောင်ကောင်လမ်းအစားအစာနှင့်နို့လက်ဖက်ရည်ရောင်းသော "7 Café" ဟုခေါ်သောပူပြင်းသည့်အစားအစာကောင်တာတစ်ခုဖြင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="firstshot">{{cite news|last1=Tsang|first1=Denise|title=7-Eleven cafe fires first shot in fish ball war|url=http://www.scmp.com/article/691736/7-eleven-cafe-fires-first-shot-fish-ball-war|work=South China Morning Post|date=September 7, 2009|page=1}}</ref> ဤအင်္ဂါရပ်ကို“ Daily Café” နှင့်“ Hot Shot” တံဆိပ်များအောက်ရှိဟောင်ကောင်တစ်လွှားရှိအခြား ၇ နေရာမှ ၁၁ နေရာကိုရွေးရန်တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ==== အင်ဒိုနီးရှား ==== ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် 7-Eleven သည်အင်ဒိုနီးရှား၌စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကိုတိုးချဲ့ရန်အစီအစဉ်များကို Modern Sevel Indonesia နှင့် Media Nusantara Citra တို့မှမဟာအခွင့်အရေးသဘောတူညီချက်ဖြင့်ကြေညာခဲ့သည်။ Modern Sevel Indonesia ၏ကနဦးအစီအစဉ်များသည်လူဦးရေသိပ်သည်းသောစီးပွားဖြစ်နှင့်စီးပွားရေးနယ်ပယ်များသို့ဂျကာတာတွင်စတိုးဆိုင်များဖွင့်လှစ်ရန်အာရုံစူးစိုက်ရန်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://corp.7-eleven.com/NewsRoom/2009NewsReleases/7ElevenStoresinIndonesia/tabid/303/Default.aspx |title=7-Eleven, Inc. Partners with PT. Modern Putra Indonesia in Master Franchise for 7‑Eleven Stores in Indonesia |publisher=7-Eleven, Inc. |date=April 6, 2009 |accessdate=July 11, 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100909163851/http://corp.7-eleven.com/NewsRoom/2009NewsReleases/7ElevenStoresinIndonesia/tabid/303/Default.aspx |archivedate=September 9, 2010 }}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင်အင်ဒိုနီးရှား၌ ၇-ဆယ့်တစ်ဆိုင်ပေါင်း ၁၉၀ ရှိပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလအထိဆိုင် ၁၆၆ ခုသာလျှော့ချခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် PT Modern Seven Indonesia သည်ထိုင်းနိုင်ငံရှိ Charoen Pokphand Group ၏လက်အောက်ခံ PT Charoen Pokphand Restu Indonesia မှဝယ်ယူမည်ဖြစ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။ အဆိုပါဝယ်ယူဖြစ်စဉ်ကိုဇွန်လ ၂၀၁၇မတိုင်မီပြီးစီးရန်စီစဉ်ထားသည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.cnnindonesia.com/ekonomi/20170424122447-78-209730/charoen-pokphand-akusisi-bisnis-7-eleven-di-indonesia/|title=Charoen Pokphand Akusisi Bisnis 7-Eleven di Indonesia|work=CNN Indonesia|access-date=May 1, 2017}}</ref>Charoen Pokphand Group သည်ထိုင်းနိုင်ငံရှိခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၉၀၀၀၀ ၇-ဆယ့်တစ်စတိုးဆိုင်များတွင်အဓိကလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူဖြစ်သည်။ သို့သော် ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၂ ရက်တွင် PT Modern International Tbk ကအင်ဒိုနီးရှားရှိကျန်ရှိနေသေးသော ၇-ဆယ့်တစ် ဆိုင် ၃၀ ကို ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင်၎င်း၏ဝယ်ယူခြင်းအစီအစဉ်ဖျက်သိမ်းခြင်းကြောင့်ပိတ်သိမ်းလိမ့်မည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://economy.okezone.com/read/2017/06/23/278/1723282/akuisisi-batal-gerai-7-eleven-resmi-ditutup-pada-30-juni|title=Akuisisi Batal, Gerai 7-Eleven Resmi Ditutup pada 30 Juni|work=Okezone.com|date=June 23, 2017|accessdate=June 23, 2017}}</ref> ==== ဂျပန် ==== [[File:7-Eleven store Toyosu store Tokyo Japan 20140319.jpg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတိုကျိုမြို့ကိုတိုကျို၌ပထမဆုံးဖွင့်လှစ်ထားသော 7-Eleven ဆိုင်သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်မေလတွင်ဖွင့်လှစ်လိုက်သည်]] ဂျပန်သည်ကမ္ဘာပေါ်ရှိအခြားနေရာများထက် ၇-ဆယ့်တစ် နေရာပိုများသည်။ ၎င်းတို့တွင်၎င်း၏ Seven & I Holdings အမည်ဖြင့်မကြာခဏကျင်းပလေ့ရှိသည်။ Of the 67,480 stores around the globe, 20,700 stores (nearly 31% of global stores) are in Japan,<ref>{{Citation | type = company corporate information | url = http://www.sej.co.jp/company/en/g_stores.html | title = 7–11 around the world | date = June 30, 2018 |publisher= SEJ | place = [[Japan|JP]]}}.</ref> with 2,705 stores in Tokyo alone.<ref>{{Citation | type = company corporate information | url = http://www.sej.co.jp/company/en/n_stores.html | title = Number of Stores in each administrative division | date = July 31, 2018 |publisher= SEJ | place = JP}}.</ref> ကမ္ဘာအဝှမ်းရှိစတိုးဆိုင် ၆၇,၄၈၀ တွင်စတိုးဆိုင်ပေါင်း ၂၀,၇၀၀ (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစတိုးဆိုင်များ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး) သည်ဂျပန်နိုင်ငံတွင်ရှိပြီးတိုကျိုတစ်ခုတည်းတွင်စတိုးဆိုင် ၂,၇၀၅ ခုရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်စက်တင်ဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် Seven & I Holdings Co. , Ltd. , သည်ကုမ္ပဏီအသစ်ဖြစ်သည့် 7-Eleven, Ito-Yokado နှင့် Denny's Japan တို့၏မိခင်ကုမ္ပဏီဖြစ်လာသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ၇-ဆယ့်တစ်သည်ဂျပန်နိုင်ငံ၏စီရင်စု ၄၇ ခုလုံးတွင် Okinawa စီရင်စုတွင်တည်နေရာအသစ် ၁၄ ခုဖွင့်လှစ်ထားပြီးစတိုးဆိုင်များရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.okinawa.org/blog/seven-eleven-opening-at-7-a-m-on-7-11-2019.51/|title=Seven-Eleven Opening At 7 A.M. On 7-11-2019|date=2019-07-11|website=Okinawa.Org|language=en-US|access-date=2019-07-11|archive-date=5 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805190255/https://www.okinawa.org/blog/seven-eleven-opening-at-7-a-m-on-7-11-2019.51/}}</ref> စတိုးဆိုင်၏ဗေဒသည်အခြားနိုင်ငံများမှ ၇-ဆယ့်တစ်စတိုးဆိုင်များနှင့်ကွဲပြားခြားနားသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်စတိုးဆိုင်များသည်ပိုမိုကျယ်ပြန့်သောကုန်ပစ္စည်းများနှင့်ဝန်ဆောင်မှုများကိုပေးသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ 7-Eleven စတိုးဆိုင်များသည်အခြားနိုင်ငံများမှခရီးသွားဧည့်သည်များအကြားတွင်ရေပန်းစားသည်။ ဘဏ်ခွဲရှိဘဏ်ခုနစ်ခုသည် ATM စက်များသည်ဂျပန်ယန်းငွေသားထုတ်ယူရန်အတွက်နိုင်ငံခြားငွေထုတ်ယူမှုများနှင့်အကြွေးဝယ်ကတ်များကိုလက်ခံလိမ့်မည်။<ref>{{cite web |title=You can withdraw Japanese yen from ATMs at 7-Eleven stores |url=https://www.sevenbank.co.jp/intlcard/index2.html |website=[[Seven Bank]] Ltd. |accessdate=21 September 2019}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံရှိအခြားအဆင်ပြေသောစတိုးဆိုင်များဥပမာအနေဖြင့် 7-Eleven သည်ဆိုလာပြားများနှင့် LEDများကို၎င်း၏စတိုးဆိုင် ၁၄၀၀ ခန့်တွင်တပ်ဆင်ထားသည်။<ref>{{Citation |newspaper= Tokyo Weekender | url = http://www.tokyoweekender.com/2012/05/solar-convenience-stores/ | title = Solar Convenience Stores | date = May 9, 2012 | accessdate = September 26, 2012}}.</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လတွင် 7-Eleven သည်မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုဖြစ်သော 7pay ကိုချက်ချင်းဆိုင်းငံ့ခဲ့သည်။ ဝန်ဆောင်မှုကိုလွှင့်တင်ပြီးနောက်တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။ တိုက်ခိုက်သူများသည်ဖောက်သည်များ၏အကောင့်များမှပိုက်ဆံဖြုန်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.japantimes.co.jp/news/2019/07/04/business/corporate-business/users-7-elevens-mobile-payment-service-lose-total-%C2%A555-million-900-accounts-hacked/#.XU9xQehKi72 Users of 7-Eleven's mobile payment service lose total of ¥55 million after 900 accounts hacked] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210522122746/https://www.japantimes.co.jp/news/2019/07/04/business/corporate-business/users-7-elevens-mobile-payment-service-lose-total-%C2%A555-million-900-accounts-hacked/#.XU9xQehKi72 |date=22 May 2021 }}</ref> ==== မကာအို ==== 7-Eleven သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်ဟောင်ကောင်ရှိ ၇-Eleven ကိုလုပ်ကိုင်နေသည့် Dairy Farm ၏ပိုင်ဆိုင်မှုအောက်တွင်မကာအိုဈေးသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၅.၉ စတုရန်းကီလိုမီတာသာရှိသောကြောင့်မကာအိုတွင်စတိုးဆိုင် ၄၅ ခုရှိပြီး ၇-Eleven စတိုးဆိုင်အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့်တစ်ခုတည်းသောဈေးကိုဝယ်သည်။ ၀.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာတွင်စတိုးဆိုင်တစ်ခုရှိသည်။ ==== တရုတ်ပြည်မကြီး ==== ၇-ဆယ့်တစ်သည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင်တရုတ်နိုင်ငံ၊ Shenzhen ရှိ Guangdong တွင်စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင်ပေကျင်းသို့လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၉ တွင် Tianjin နှင့်ရှန်ဟိုင်း၊ ၂၀၁၁ တွင် Chengdu၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Qingdao၊ ၂၀၁၃ တွင် Chongqing၊ နှင့် Wuhan, Xi'an နှင့် Fuzhou တို့ကို ၁၉၉၉ တွင်စတင်ခဲ့သည်။ Slurpees ကိုဝယ်ယူသော 7-Eleven စတိုးဆိုင်များတွင်တရုတ်နာမည်思乐冰 (စေ့လေပင်) ကိုအသုံးပြုသည်။ သူတို့သည်ရိုးရာပစ္စည်းများအပါအဝင်ရိုးရာပစ္စည်းများအပါအဝင်နွေးထွေးသောအစားအစာများစွာကိုလည်းကမ်းလှမ်းသည်။ Chengdu မှစတိုးဆိုင်များသည် onigiri အမျိုးမျိုး (饭团) အမျိုးမျိုးကိုပေးသည်။ အချိုရည်များ၊ အရက်၊ သကြားလုံးများ၊ စာနယ်ဇင်းများနှင့်အခြားအဆင်ပြေသည့်ပစ္စည်းများလည်းရရှိနိုင်သည်။ ဤစတိုးဆိုင်အများစုကိုတစ်နေ့လျှင် ၂၄ နာရီဖွင့်နိုင်သည်။ ==== မလေးရှား ==== [[File:7-Eleven in Kuala Lumpur, Malaysia.jpg|thumb|မလေးရှား၊ ကွာလာလမ်ပူရှိ ၇-ဆယ့်တစ်ဆိုင်တစ်ဆိုင်|210x210px]] မလေးရှားနိုင်ငံမှ 7-Eleven စတိုးဆိုင်များကို 7-Eleven Malaysia Sdn ကပိုင်ဆိုင်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးစတိုးဆိုင်ပေါင်း ၂၂၂၂ ခုဖွင့်လှစ်ထားသော7-Eleven ကိုမလေးရှားနိုင်ငံတွင် ၁၉၈၄၊ ဇွန် ၄ ရက်တွင် Berjaya Group Berhad မှဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပထမ ဦး ဆုံး 7-Eleven စတိုးကို ၁၉၈၄၊ အောက်တိုဘာလတွင်ကွာလာလမ်ပူ၊ Jalan Bukit Bintang တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|title=Company Overview of 7-Eleven Malaysia Sdn Bhd|url=http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapid=22400508|magazine=[[Bloomberg Businessweek]]|accessdate=January 25, 2013|archive-date=5 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130605062137/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapid=22400508|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hmetro.com.my/node/153103|title=7-Eleven buka cawangan ke 2,000|publisher=|accessdate=October 29, 2016|date=July 20, 2016|archivedate=28 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728203607/https://www.hmetro.com.my/node/153103}}</ref> ==== ဖိလစ်ပိုင် ==== ဖိလစ်ပိုင်တွင် ၇-Eleven ကိုဖိလစ်ပိုင်ခုနစ်ကော်ပိုရေးရှင်း (PSC) ကစီမံသည်။ ပထမဆုံးစတိုးဆိုင်ကို Quezon City တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင်ထိုင်ဝမ်သမ္မတ Chain Store Corporation (PCSC) သည် ၇-Eleven ၏လိုင်စင်ရသူဖြစ်ပြီး PSC ၏အစုရှယ်ယာအများစုကိုဝယ်ယူခဲ့ပြီးစတိုးဆိုင်အတွက်မဟာဗျူဟာမြောက်မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည်။ ဧရိယာအတွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း၂၀၁၅ ခုနှစ်အကုန်တွင်စတိုးဆိုင်အရေအတွက် ၁,၆၀၂ ခုသို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ တွင်ဖိလစ်ပိုင်တစ်ဝှမ်းလုံးရှိ ၇၁ Eleven ဆိုင်ပေါင်း ၂,၂၈၅ ခုရှိသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အောက်တိုဘာ လမှစ၍ ၇-ဆယ့်တစ်သည် Caltex နှင့်သဘောတူညီချက်တစ်ခုကိုလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီးတစ်နိုင်ငံလုံးရှိဓာတ်ဆီဆိုင်များတွင်အဆင်ပြေချောမွေ့စွာအရောင်းဆိုင်များဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ ==== စင်္ကာပူ ==== စင်္ကာပူတွင် 7-Eleven သည်ကျွန်းတစ်ခွင်လုံးတွင်အဆင်ပြေဆုံးစတိုးဆိုင်ကြီးများကိုဖွဲ့စည်းသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလအထိတစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့်ဖြန့်ကျက်ထားသည့် 7-Eleven ဆိုင်ပေါင်း ၃၉၃ ခုရှိသည်။ စင်ကာပူရှိစတိုးဆိုင်များသည် 7-Eleven Incorporated နှင့်လိုင်စင်သဘောတူညီချက်အရအခွင့်အလမ်းပြုထားသော Dairy Farm International Holdings မှလည်ပတ်သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် Upper Changi လမ်းမကြီးတလျှောက်တွင်စင်္ကာပူ၌ပထမဆုံးဖွင့်လှစ်ထားသော 7-Eleven စတိုးကို ၁၉၈၆ တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုလိုင်စင်ကို ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် Dairy Farm Group ၏လက်အောက်ခံ Cold Storage Singapore မှဝယ်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် Shell Singapore နှင့် 7-Eleven တို့သည် Shell Select စတိုးဆိုင် ၆၈ ခုကို ၇-Eleven သို့ပြောင်းရန်သဘောတူခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင်အစုစပ်လုပ်ငန်းကိုရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီး Shell ဓာတ်ဆီဆိုင်ရှိကျန်ရှိသော ၇၂ ဆယ့်ခုနစ်ဆိုင်ကို Shell Select သို့တဖြည်းဖြည်းပြန်လည်သတ်မှတ်ပေးလိမ့်မည်။<ref>{{cite web|url=http://www.straitstimes.com/singapore/transport/shell-to-end-partnership-with-7-eleven-chain|title=Shell to end partnership with 7-Eleven chain|first=Christopher|last=Tan|date=October 2, 2017|accessdate=October 5, 2017|work=[[The Straits Times]]}}</ref> ==== တောင်ကိုရီးယား ==== [[File:7-Eleven store S-Godeok-yeok shop 20180914 123820.jpg|thumb|7-Eleven တောင်ကိုရီးယားဆိုးလ်ရှိ Godeokဘူတာတွင်|192x192px]] 7-Eleven သည် CU (store), GS25 (ယခင် LG25) နှင့်လွတ်လပ်သောပြိုင်ဘက်များနှင့်ယှဉ်ပြိုင်သည့်ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံစတိုးဆိုင်ဈေးကွက်တွင်အဓိကနေရာတွင်ရှိသည်။ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံတွင်စတိုးဆိုင်ပေါင်း ၉၁၂၃ ခုရှိသည်။ ဂျပန်နှင့်[[https://my.wikipedia.org/wiki/ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်းနိုင်ငံ{{Dead link|date=August 2021 }}]]များသာစတိုးဆိုင်များကိုပိုမိုလက်ခံနိုင်သည်။ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံတွင်စတိုးဆိုင်ပေါင်း ၉၁၂၃ ခုရှိသည်။ ဂျပန်နှင့်ထိုင်းနိုင်ငံများသာစတိုးဆိုင်များကိုပိုမိုလက်ခံနိုင်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် Lotte Group သည် Buy the Way စတိုးဆိုင်များကိုဝယ်ယူခဲ့ပြီး 7-Eleven အမှတ်တံဆိပ်အောက်ရှိစတိုးဆိုင် ၁၀၀၀ ကိုနာမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ [[File:7 ELEVEn Outles in Sindian.jpg|thumb|7-Eleven ဆိုင်နှစ်ဆိုင်သည်ထိုင်ဝမ်နယူးတိုင်ပေမြို့၊ Xindian ခရိုင်ရှိလမ်းဆုံတစ်ခုတည်းတွင်ရှိသည်|202x202px]] ==== ထိုင်ဝမ် ==== 7-Eleven သည်ထိုင်ဝမ်၌အဆင်ပြေလွယ်ကူသောစတိုးဆိုင်ကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ Uni-President Enterprises ကော်ပိုရေးရှင်းအောက်ရှိ နိုင်ငံတော်သမ္မတChain Store ကိုကော်ပိုရေးရှင်း ၏လက်အောက်တွင်ရှိသည်။ ပထမဆုံးစတိုးဆိုင် ၁၄ ခုကို ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးအမြတ်ရရန်ရုန်းကန်ခဲ့ရသည်။ စတိုးဆိုင်များကိုခေတ်မီစေရန်တောင်ဘက်ကော်ပိုရေးရှင်းသည် Uni-President နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ သို့သော်စီးပွားရေးသည်နှေးကွေးနေဆဲဖြစ်ပြီး Uni-President သည်အာရှအစားအစာများသိုလှောင်ရန်ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ၇-Eleven သည်ထိုင်ဝမ်တွင်ပထမဆုံးအမြတ်ရရှိခဲ့သည်။ စတိုးဆိုင် ၅၀၀၀ ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်ဇူလိုင်လတွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလတွင် X-Store အမှတ်တံဆိပ်ဖြင့်စမ်းသပ်။ မတတ်နိုင်သောဆိုင်တစ်ဆိုင်ကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ 7-Eleven သည်ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် Domino's Pizza နှင့် ပူးပေါင်း၍ ပေါင်းစပ်ထားသောစတိုးဆိုင်တစ်ခုဖွင့်လှစ်ရန်အစီအစဉ်ရှိကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။</ref> [[File:Open Chan Clock on Column of 7-Eleven Zhengtang Store 20160530.jpg|thumb|189x189px|7-Eleven နာရီOpen-Chan ကာတွန်း (ညာ) နှင့်သူ၏သူငယ်ချင်းများ (ဘယ်ဘက်)]] အစောပိုင်း၂၀၀၀ခုနှစ်မှာ 7-Eleven စဖွင့်စပါချန်း (小將) အမည်ရှိကော်ပိုရိတ် mascot, စတိုးဆိုင်ကွင်းဆက်တစ်ခု "ကာတွန်းပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ" Planet ကိုပွင့်လင်းအဖြစ်လူသိများနေတဲ့စိတ်ကူးယဉ်ကမ္ဘာဂြိုဟ်ကနေသက်တံ့-ပုံပန်းဦးရစ်သရဖူကိုကျီသူဂြိုဟ်သားခွေးမိတ်ဆက် ထိုင်ဝမ်တွင် Open-Chan သည်ထိုင်ဝမ်ကလေးများအကြားတွင်စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးမကြာမီလူကြိုက်များလာသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.7-11.com.tw/en/business/im.html|title=7-ELEVEN|website=www.7-11.com.tw|access-date=2019-09-13}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/in-taiwan-convenience-stores-have-big-selections-many-fans-1400293559|title=How Convenient: In Taiwan, the 24/7 Store Does It All|last=Hsu|first=Eva Dou and Jenny W.|date=2014-05-17|work=Wall Street Journal|access-date=2019-09-13|language=en-US|issn=0099-9660}}</ref>ထိုင်ဝမ်တွင်ထင်ရှားကျော်ကြားသူဖြစ်လာသည့် Open-Chan ၏နောက်ဆက်တွဲဇာတ်ကောင်သည်ဂျပန်တွင်ပင်စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://news.searchina.net/id/1640156|title=台湾のゆるキャラ「ＯＰＥＮちゃん」も和装で登場！ 「日本台湾祭り２０１７」 news.searchina.net|website=news.searchina.net|language=ja|access-date=2019-09-13}}</ref> ==== ထိုင်းနိုင်ငံ ==== [[File:7-Eleven, Bangkok, Thailand.jpg|thumb|7-Eleven, Sukhumvit Soi 13,ဘန်ကောက်ထိုင်းနိုင်ငံ]]] ပထမဆုံးထိုင်း 7-Eleven ကို ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင်ဘန်ကောက်ရှိ Patpong လမ်းတွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုကုမ္ပဏီတွင်ကုမ္ပဏီပိုင် (၄၅%) နှင့်လုပ်ငန်းဆိုင်ခွဲများ (၅၅%) တို့ပါဝင်သည်။<ref name="PE-20200312">{{cite news |last1=Kri-aksorn |first1=Thammachart |title=Here's why Twitter users boycott 7-eleven |url=https://prachatai.com/english/node/8399 |accessdate=24 April 2020 |work=Prachatai English |date=12 March 2020}}</ref> CP ALL Public Company Limited သည်ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ၇-Eleven ပိုင်ရှင်နှင့် franchisor ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်မတ်လတွင်ထိုင်းနိုင်ငံတွင်စတိုးဆိုင် ၁၁,၇၀၀ ရှိပြီး ၁၇၀,၀၀၀ ခန့်အလုပ်ခန့်ထားသည်။ 2018 ခုနှစ်တွင် 7-Eleven CP များအတွက်ဝင်ငွေဘတ် ၃၃၃၅၃၂သန်းကိုထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။<ref name="PE-20200312" /><ref>{{cite news |last1=Jitpleecheep |first1=Pitsinee |title=7-Eleven poised to top 11,000 stores in 2018 |url=https://www.bangkokpost.com/business/news/1404750/7-eleven-poised-to-top-11-000-stores-in-2018 |accessdate=June 4, 2018 |work=Bangkok Post |date=January 31, 2018}}</ref> 7-Eleven သည် ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းသောဈေးကွက်ဝေစုကိုပိုင်ဆိုင်ပြီးအချို့စတိုးဆိုင် ၇၀၀၀ (ဥပမာ FamilyMart) နှင့် "mom and pop" ဆိုင်များကန့်ကွက်သည်။<ref name="PE-20200312" /><ref>{{cite news |last1=Kyozuka |first1=Tamaki |title=FamilyMart to double stores in Thailand, take on 7-Eleven |url=https://asia.nikkei.com/Business/Companies/FamilyMart-to-double-stores-in-Thailand-take-on-7-Eleven |accessdate=June 4, 2018 |work=Nikkei Asian Review |date=November 15, 2016 |archivedate=9 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181109024822/https://asia.nikkei.com/Business/Companies/FamilyMart-to-double-stores-in-Thailand-take-on-7-Eleven }}</ref> ထိုင်းဂျပန်ပြီးနောက် 7-Eleven စတိုးဆိုင်၏ဒုတိယအများဆုံးရှိပါတယ်။<ref name="About 7-Eleven">[https://web.archive.org/web/20080731072739/http://www.7-eleven.com/AboutUs/InternationalLicensing/tabid/115/Default.aspx About 7-Eleven], 7-Eleven. Retrieved 25 March 2010.</ref> ပလတ်စတစ်ညစ်ညမ်းမှုကိုလျှော့ချရန်အတွက်ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ၇-ဆယ့်တစ်စတိုးဆိုင်များ၏မိခင်ကုမ္ပဏီဖြစ်သော CP All Public Company သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်နိုဝင်ဘာလတွင်တစ်ကြိမ်တည်းအသုံးပြုသောပလပ်စတစ်အိတ်များကိုအသုံးပြုခြင်းကိုလျှော့ချရန်နှင့်သူတို့၏ရည်ရွယ်ချက်ကိုကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=7-Eleven stores to reduce the use of plastic bags|url=https://thethaiger.com/news/national/7-eleven-stores-to-reduce-the-use-of-plastic-bags|work=The Thaiger|date=8 November 2018|accessdate=8 November 2018}}</ref> ၂၀၂၀၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ၇-ဆယ့်တစ် နှင့်အခြားထိုင်းလက်လီရောင်းဝယ်သူ ၄၂ ဦးသည်ဖောက်သည်များအားတစ်ကြိမ်သာပလပ်စတစ်အိတ်များပေးခြင်းကိုရပ်ဆိုင်းတော့မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Major Thai stores to stop giving out plastic bags by 2020: minister |url=https://www.reuters.com/article/us-thailand-plastic/major-thai-stores-to-stop-giving-out-plastic-bags-by-2020-minister-idUSKBN1W915E |accessdate=25 September 2019 |agency=Reuters |date=24 September 2019}}</ref> ==== ယူအေအီး ==== Seven & I Holdings သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်နွေရာသီတွင်အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု၊ ဒူဘိုင်းတွင်ပထမဆုံးအရှေ့အလယ်ပိုင်း ၇-ဆယ့်တစ်ကိုဖွင့်လှစ်ရန်အတွက် Seven Emirates Investment LLC နှင့်စာချုပ်ချုပ်ဆိုကြောင်း ၂၀၁၄ ခုနှစ်ဇွန်လတွင်ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="7-Eleven to open in Dubai">{{cite web | url=http://www.thenational.ae/business/industry-insights/retail/7eleven-to-open-in-dubai-next-year-first-in-middle-east | title=7-Eleven to open in Dubai next year, first in Middle East | work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]] | date=June 17, 2014 | accessdate=June 19, 2014 | author=Sahoo, Sananda | archivedate=22 June 2017 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170622151559/http://www.thenational.ae/business/industry-insights/retail/7eleven-to-open-in-dubai-next-year-first-in-middle-east }}</ref><ref name="7-Eleven to Open Store in Dubai">{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/7-eleven-to-open-store-in-dubai-1402942024 | title=7-Eleven to Open Store in Dubai |work=[[The Wall Street Journal]] | date=June 16, 2014 | accessdate=June 19, 2014 | author=Armental, Maria}}</ref><ref name="Seven & I Dubai">{{cite news | url=http://in.reuters.com/article/2014/06/17/seveni-emirates-dubai-idINL4N0OY0TN20140617 | title=Seven & I to open 7-Eleven in Dubai next year, first in Middle East | agency=[[Reuters]] | date=June 17, 2014 | accessdate=June 19, 2014 | author1=Kim, Chang-Ran | author2=Shimizu, Ritsuko | archivedate=16 October 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016074440/http://in.reuters.com/article/2014/06/17/seveni-emirates-dubai-idINL4N0OY0TN20140617 }}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်အကုန်တွင်နိုင်ငံအတွင်းဆိုင်ပေါင်း ၁၀၀ ခန့်ဖွင့်လှစ်ရန်အစီအစဉ်ရှိကြောင်းကုမ္ပဏီကပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="7-Eleven to open in Dubai" /><ref name="Seven & I Dubai"/> ပထမဦးဆုံးအစတိုးဆိုင်တိုင်းပြည်ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ ၏အဖြစ် 13 စတိုးဆိုင်များရှိပါတယ်အောက်တိုဘာလ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ==== ဗီယက်နမ် ==== Seven & I Holdings သည်ပထမ ဦး ဆုံး 7-Eleven ကို Saigon ကုန်သွယ်ရေးစင်တာတွင် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီလအထိဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင်ဟိုချီမင်းတွင်စတိုးဆိုင် ၄၅ ခုရှိသည်။ ==== ယခင်တည်နေရာ တူရကီ ==== 7-Eleven သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင်တူရကီဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်တွင်၎င်း၏ပထမဆုံးစတိုးဆိုင်ကိုဖွင့်ခဲ့သည်။</ref> မာစတာဂိမ်း၏အဓိကအစုရှယ်ယာရှင်ဖြစ်သောအော်စကာသည်သူ၏ဇနီးတန်ဆန်အီလဲန်းဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာပြီးနောက် ၁၉၉၃ တွင်သူ၏အစုရှယ်ယာများကိုရောင်းချခဲ့သည်။<ref>Milliyet, August 24, 1993</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ၇-ဆယ့်တစ် သည်တူရကီဈေးကွက်မှထွက်ခွာခဲ့ပြီး၎င်း၏စတိုးဆိုင်အများစုကို franchise ပိုင်ရှင်များထံလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။ === ဥရောပ === ပထမဦးဆုံးဥရောပ 7-Eleven စတိုးကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင်ဆွီဒင်နိုင်ငံစတော့ဟုမ်းတွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="Retro rebrand for 7-Eleven">{{cite web | url=http://www.insideretail.com.au/blog/2013/01/28/retro-rebrand-for-7-eleven/ | title=Retro rebrand for 7-Eleven | work=Inside Retail | date=January 28, 2013 | accessdate=January 28, 2015 | archivedate=12 April 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412031830/https://www.insideretail.com.au/blog/2013/01/28/retro-rebrand-for-7-eleven/ }}</ref>7-Eleven စတိုးဆိုင်များသည်ယခုအခါစကင်ဒီနေးဗီးယားဒေသရှိဥရောပ၌သာတစ်ခုတည်းသာတည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web|title = Franchise Europe Top 500: 7-Eleven – FranchiseDirect.co.uk|url = http://www.franchisedirect.co.uk/top500/7eleven/1/347/|accessdate = April 13, 2015|archive-date = 15 April 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20150415000028/http://www.franchisedirect.co.uk/top500/7eleven/1/347/}}</ref> စကင်ဒီနေးဗီးယားရှိ 7-Eleven အတွက်အဓိကဂိမ်းပိုင်ရှင်မှာ Reitan Servicehandel ဖြစ်ပြီးနော်ဝေးလက်လီကုမ္ပဏီ Reitan Group ၏လက်ရုံးဖြစ်သည်။ Reitangruppen သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင်နော်ဝေနှင့်ဆွီဒင်နိုင်ငံရှိ HydroTexaco (ယခု YX Energy) အလိုအလျှောက်ဘူတာရုံကို ၀ ယ်ယူပြီးနောက်ဓာတ်ဆီဆိုင်ရှိစတိုးဆိုင်အတော်များများကို 7-Elevens အဖြစ်အမှတ်အသားပြုပြီး Shell ကထောက်ပံ့လိမ့်မည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။ အခြားစတိုးဆိုင်များမှာ YX တံဆိပ်အောက်တွင်ရှိသည်။ ==== ဒိန်းမတ် ==== [[File:7-Eleven Copenhagen.jpg|thumb|ကိုပင်ဟေဂင် ဒိန်းမတ်အတွက်7-Eleven]] ဒိန်းမတ်အတွက်ပထမဦးဆုံး, 7-Eleven စတိုးဆိုင်ကိုပင်ဟေဂင်ဗဟိုဘူတာမှာရှစ်စတိုးဆိုင်များအပါအဝင်အများစုကိုပင်ဟေဂင်, Aarhus, Aalborg နှင့် Odense အတွက်၁၈၃ စတိုးဆိုင်များ, ရှိပါတယ်စက်တင်ဘာလ 14, 1993 ရက်တွင်ကိုပင်ဟေဂင်အတွက်ကိုပင်ဟေဂင်မှာဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတွင် 7-Eleven သည် Shell နှင့် 7-Eleven ဝန်ဆောင်မှုဌာနများကွန်ယက်တစ်ခုရှိသည်။ DS-B နှင့်ရထားဘူတာအများစုတွင် ၇-ဆယ့်တစ် ဆိုင်များဖွင့်လှစ်ရန် Shell နှင့်သဘောတူညီမှုရှိသည်။ ==== နော်ဝေး ==== [[File:7 eleven Bergen Nygardsgaten.JPG|thumb|ဘာဂန်နော်ဝေအတွက်7-Eleven]] ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင်နော်ဝေး၌ပထမဆုံးသော ၇-ဆယ့်တစ်ဆိုင်ကိုအော်စလိုမြို့ Grunerlokka တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလတွင်နော်ဝေတွင်စတိုးဆိုင် ၁၅၃ ခုရှိသည့် ၇-၁၁ ခုရှိပြီး၊ အော်စလိုတွင် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ရှိသည်။ Tromsøတွင်တည်ရှိသောနော်ဝေသည်ကမ္ဘာပေါ်တွင်အမြောက်ဆုံး ၇ ခုမြောက် Eleven ရှိသည်။ လူတစ်ဦးချင်းစီအရနော်ဝေတွင်ကနေဒါနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် ၇၄,၁၄ လုံးတွင်နော်ဝေလူမျိုး ၄၇၀၀၀ အတွက်စတိုးဆိုင်တစ်ခုရှိပြီးကနေဒါနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် ၇၄၀၀၀ တွင်တစ်ဆိုင်ရှိသည်။ ==== ဆွီဒင်နိုင်ငံ ==== [[File:7-Eleven på Mårtenstorget i Lund.jpg|thumb|၇-ဆယ့်တစ် သည်ဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ Lund ရှိ Martenstorget တွင်ဖြစ်သည်]] Reitan Group သည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာ လမှစ၍ ဆွီဒင်တွင်လိုင်စင်ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအလယ်ပိုင်းတွင်ဆွီဒင်နိုင်ငံမှ ၇-ဆယ့်တစ်သည်ထိုအချိန်ကရရှိထားသောလိုင်စင်ရကုမ္ပဏီဖြစ်သောအမေရိကန်အခြေစိုက်ကုမ္ပဏီငယ်များကကမ်းလှမ်းသောဆိုးရွားသည့်အလုပ်သမားကန်ထရိုက်များကြောင့်လူသိရှင်ကြားကြေညာခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ရောင်းအားနှင့်ပိတ်ပစ်ခံရအများအပြားစတိုးဆိုင်များအတွက်ရလဒ်စတော့ခ်ဟုမ်းနှင့်ဂေါင်ဘာ့ဂ်တွင် ၇ ဆယ့် ၁၁ ယောက်သာရှိသည်။ 7-Eleven သည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင်ဆွီဒင်၏တောင်ဘက်သို့ Lund တွင်စတိုးဆိုင်ဖွင့်လှစ်သောအခါပြန်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင်ဆွီဒင် 7-Eleven ကွင်းဆက်သည် 7-Eleven franchise ကိုစီမံခန့်ခွဲမှုတွင် Reitan Group ၏စီမံခန့်ခွဲမှုတွင်ဆွီဒင် TV3သည်လိမ်လည်မှုကိုဖော်ထုတ်သည့်အခါဆွီဒင် 7-Eleven ကွင်းဆက်အငြင်းပွားဖွယ်ရာတွင်ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်ဝဘ်ဆိုက်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် Reitan Group နှင့် Shell တို့သည်နော်ဝေ၊ ဆွီဒင်၊ ဖင်လန်နှင့်ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ ၇ ခုမှ ၀ န်ဆောင်မှုပေးသောစခန်း ၂၆၉ ခုအားနာမည်ပြောင်းလဲရန်ဆယ်နှစ်သဘောတူညီချက်ကိုကြေညာခဲ့သည်။ စာချုပ်အရ ၇-ဆယ့်တစ် သည်စတိုးဆိုင် ၇၇ ခုမှဆွီဒင်ရှိ ၁၈၉ ဆိုင်အထိတိုးချဲ့မည်ဟုဆိုလိုသည်။<ref>{{cite web|last1=O'Mahony|first1=Paul|title=Shell and 7-Eleven strike store deal|url=https://www.thelocal.se/20070827/8303|website=[[The Local]]|accessdate=January 5, 2018|date=August 27, 2007}}</ref> ယခုအခါနိုင်ငံတွင်စတိုးဆိုင် ၁၈၇ ခုရှိသည်။ ==== ယခင်နေရာများ စပိန်နှင့်ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ==== 7-Eleven ကိုစပိန်တွင် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အထိရရှိနိုင်ခဲ့ပြီးRepsol ဓာတ်ဆီဆိုင်များအတွင်းနှင့်နိုင်ငံအနှံ့ရှိအခြားဓာတ်ဆီဆိုင်အချို့ရှိသည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်းလန်ဒန်နှင့်အင်္ဂလန်၏အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် ၇-ဆယ့်တစ်အဆင်ပြေသောစတိုးဆိုင်များသည်အများအားဖြင့်ရှိခဲ့သည်။ ပထမဆုံးဆိုင်ကို ၁၉၈၅ တွင်လန်ဒန်မြို့၊ ဆစ်ဒန်ဟမ်အရှေ့တောင်လန်ဒန်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.just-food.com/news/7-eleven-plays-down-uk-re-entry-talk_id126350.aspx|title=US/UK: 7-Eleven plays down UK re-entry talk|publisher=|date=March 25, 2014|accessdate=24 July 2020|archivedate=19 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919051946/https://www.just-food.com/news/7-eleven-plays-down-uk-re-entry-talk_id126350.aspx}}</ref> ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင်ကုမ္ပဏီသည်ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းများရပ်တန့်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင်ယူကေကုန်သွယ်မှုပြန်လည်စတင်ရန်စဉ်းစားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thegrocer.co.uk/7-eleven-considers-uk-convenience-market-entry/355962.article|title=7-Eleven considers UK convenience market entry|work=TheGrocer.co.uk}}</ref> === မြောက်အမေရိက === ==== ကနေဒါ ==== [[File:Ontario 7-Eleven.jpg|thumb|Woodstock,အွန်ကနေဒါအတွက်ဓာတ်ဆီဘူတာရုံနှင့်အတူ7-Eleven စတိုးဆိုင်]] ကနေဒါတွင်ပထမဆုံးဖွင့်လှစ်သော 7-Eleven စတိုးသည် ၁၉၆၉၊ ဇွန် ၂၉ ရက်၊ အယ်လ်ဘာတာရှိ Calgary တွင်ရှိသည်။ ၂၀၁၇ တွင်ကနေဒါ၌ ၇၁တစ်ဆိုင် ၆၄၀ ရှိသည်။|lc=y}}.<ref>{{cite web |url=http://corp.7-eleven.com/AboutUs/InternationalLicensing/tabid/115/Default.aspx |title=7-Eleven – International Licensing |publisher=Corp.7-eleven.com |date=January 1, 2010 |accessdate=August 8, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100806134055/http://corp.7-eleven.com/AboutUs/InternationalLicensing/tabid/115/Default.aspx |archivedate=August 6, 2010 |url-status=dead}}</ref> Manitoba တွင် Winnipeg သည်ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး Slurpee သုံးစွဲသူများရှိပြီး ၁၉၇၀ မတ်လ ၂၁ ရက်တွင်စတင်ဖွင့်လှစ်သော 7-Eleven ပထမဦးဆုံးစတင်ဖွင့်လှစ်ချိန်မှ စ၍ Slurpees ၁,၅၀၀,၀၀၀ ရောင်းချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://corp.7-eleven.com/corp/about#convenient_facts|title=Convenient Facts - 7-Eleven Corporate|website=corp.7-eleven.com|access-date=January 27, 2017}}</ref> ကနေဒါရှိ ၇-ဆယ့်တစ် ခုလုံးကိုကော်ပိုရိတ်ဖြင့်လည်ပတ်သည်<ref>{{cite web|url=http://franchise.7-eleven.com/index.php/a-strong-brand |title=7-Eleven – A Strong Brand |publisher=Franchise.7-eleven.com |accessdate=August 8, 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101114231706/http://www.franchise.7-eleven.com/index.php/a-strong-brand |archivedate=November 14, 2010 }}</ref> ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်နေ့တိုင်းအမေရိကန်၏လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များကဲ့သို့ပင်စတိုးဆိုင်များသည် "7-Eleven Day" တွင် Slurpees များကိုအခမဲ့ပေးသည်။ ကန့်သတ်ထားသောနေရာ ၇ ခုမှ ၁၁ ခုသည် Shell Canada၊ Petro-Canada သို့မဟုတ် Esso မှဓာတ်ဆီဆိုင်များပါရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်နိုဝင်ဘာလတွင်ကနေဒါရှိ Speak Out ကြိုးမဲ့ဆဲလ်ဖုန်းဝန်ဆောင်မှု 7-Eleven ကိုစတင်ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ၇-၁၁ နေရာတွင် CIBC ATM စက်များလည်းပါဝင်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်ဇွန်လတွင်ထိုစက်များကို Scotiabank မှလည်ပတ်သည့် ATM စက်များဖြင့်အစားထိုးခဲ့သည်။ 7-Eleven သည်အွန်တာရီယို၊ အွန်တာရီယိုဈေးကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင်၎င်း၏ဆိုင်ခွဲ ၆ ခုကိုဒေသဆိုင်ရာကွင်းဆက် Quickie Convenience Stores သို့ရောင်းချခဲ့သည်။ Speak Out ကြိုးမဲ့ဖောက်သည်များ၏ကံကြမ္မာနှင့်ပတ်သက်ပြီးစိုးရိမ်မှုများရှိလာသောအခါ Quickie သည်ရှိပြီးသား SpeakOut ဖောက်သည်များနှင့်ဖုန်းများကို၎င်း၏ Good2Go ဆဲလ်ဖုန်းပရိုဂရမ်တွင်ထည့်သွင်းရန်ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ Alimentation Couche-Tard နှင့် Boni-soir စသည့်ချည်နှောင်မှုများနှင့်လွတ်လပ်သောငွေရေးကြေးရေးများကယင်း၏ပြည့်နှက်နေသောကြောင့် 7-Eleven သည်ကွီဘက်ဈေးကွက်တွင်အလားတူမရှိ။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မတ်လတွင် ၇-Eleven သည်အယ်လ်ဘာတာနှင့်ဗြိတိသျှကိုလံဘီယာရှိ Imperial ရေနံပိုင်ဆိုင်သည့် Esso ဓာတ်ဆီဆိုင် ၁၄၈ ခုကိုဒေါ်လာ ၂.၈ ဘီလီယံဖြင့်ဝယ်ယူခဲ့သည်။ သူတို့ရဲ့အဆင်ပြေစတိုးဆိုင်အများစုဟာ 7-Eleven စတိုးဆိုင်များသို့ကူးပြောင်းခဲ့ကြပြီး Esso ကထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ အချို့သောနေရာများကိုချက်ချင်းပင် 7-Eleven သို့ ပြောင်းလဲ၍ မရပါ။ အစားထိုး On-Run ကွင်းဆက်မှအစဉ်အဆက်အမွေဆက်ခံထားသောစတိုးဆိုင်ပုံစံများနှင့်အတူ smartstop 24/7“ transstanner banner” အောက်တွင်အလုပ်လုပ်သည်။}}</ref> ==== မက္ကစီကို ==== မက္ကဆီကိုတွင်, 7-Eleven စတိုးဆိုင်ကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် Monterrey တွင် Grupo Chapa (ယခု Iconn) နှင့် 7-Eleven, Inc တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဖွင့်သည်။ ၁၉၉၅ တွင် Super 7 ကို 7-Eleven ဟုအမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၏ဒေသများစွာတွင်စတိုးဆိုင်ပေါင်း ၁၈၃၅ ခုရှိသည်။ စတိုးဆိုင်များသည် Centro Históricoအဆောက်အဦး များ (ဥပမာ Centro Históricoအဆောက်အ ဦး များ) သို့မဟုတ်အရေးကြီးသောအထင်ကရအဆောက်အအုံများအတွင်း၌တည်ရှိပါကစတိုးအသွင်အပြင်အမှတ်အသားကိုရွှေသို့မဟုတ်ငွေဖြင့်အက္ခရာဖြင့် monochrome တွင်ပြသသည်။ မက္ကဆီကိုတွင်အဓိကပြိုင်ဘက်များမှာ OXXO (Femsa), Super City (Soriana) နှင့် Farmacias Guadalajara တို့ဖြစ်သည်။ ==== အမေရိကန် ==== [[File:Gulf7eleven.jpg|thumb|Pennsylvania ပြည်နယ်၊ Ellwood City ရှိဓာတ်ဆီအရောင်းအဝယ်အတွက် Gulf Oil နှင့် 7-Eleven စတိုးဆိုင် ၇ ခုပါရှိသည်။]] Supermarket News သည် ၂၀၀၇ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်ခန့်မှန်းရောင်းအားအမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅.၀ ဘီလီယံကို အခြေခံ၍ ၂၀၀၇ ခုနှစ်“ မြောက်အမေရိကစားနပ်ရိက္ခာလက်လီရောင်းချသူများ၏ ၇၅ ခု” တွင် ၇-Eleven ၏မြောက်အမေရိကလည်ပတ်မှုနံပါတ် ၁၁ နေရာတွင်ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ဝင်ငွေအပေါ် အခြေခံ၍ 7-Eleven သည်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ၂၄ ခုမြောက်အကြီးမားဆုံးလက်လီအရောင်းဆိုင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ တွင်ယူအက်စ်တစ်လွှားတွင် ၇,၁၁၁ ခုရှိသည်။ ဂိမ်းခသည်အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀၀၀ မှ ၁၀၀၀ ကြားအတွင်းရှိမူပိုင်ခွင့်နှုန်းနှင့်ကွဲပြားခြားနားသည်။ 7-Eleven America သည်တက္ကဆက်ပြည်နယ် Irving ရှိ Cypress Waters ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင်၎င်း၏ဌာနချုပ်ရှိသည်။ ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်၊ ၇ ရက် ၁၁ ရက်နေ့တွင်အရွယ်အစားသေးငယ်သည့် Slurpees များသည်အခမဲ့ဖြစ်သည်။ ဤအားလပ်ရက်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်တွင် J. Brabank နှင့် C. Johnson တို့ကပထမဆုံးအကြိမ်တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ခြွင်းချက်တစ်ခုမှာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ COVID-19 ရောဂါကူးစက်မှုကြောင့်ထိုနှစ်တွင်ဖျက်သိမ်းခြင်းဖြစ်သည်။ ၇ ဆုချီးမြှင့်သောအသင်းဝင်များသည်ထိုနှစ်ဇူလိုင်လတွင်အသုံးပြုရန်သူတို့၏ app တွင်အခမဲ့အလတ်စား Slurpee ကိုရရှိသည်။ 7-Eleven ဥက္ကလာဟိုးမားစတိုးဆိုင်များသည်ဝီလျံဘရောင်းနှင့်သဘောတူညီချက်အရ ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှစ၍ လွတ်လပ်စွာလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကိုသူ၏သားဂျိမ်းစ်ဘရောင်းမှ ဦး ဆောင်နေသည်။ ဤသဘောတူညီချက်၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် Oklahoma ရှိ 7-Elevens သည်အခြားနေရာများရှိစတိုးဆိုင်များနှင့်အနည်းငယ်ကွဲပြားမှုရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် Big Bite ဟော့ခတ်ကဲ့သို့သောထုတ်ကုန်များကိုမရောင်းပါ။ National 7Rewards system နှင့်မချိတ်ဆက်နိုင်သောကိုယ်ပိုင်သစ္စာရှိမှုအစီအစဉ်ကို“ Thx!” ဟုခေါ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလအထိလက်ရှိတွင်နိုင်ငံအတွင်းစတိုးဆိုင်ပေါင်း ၇,၈၅၄ ခုရှိသည်။ ===== လောင်စာဆီ ===== ယူအက်စ်တွင်၊ ၇-၁၁ နေရာအများအပြားတွင် Citgo မှဖြန့်ဝေသောဓာတ်ဆီနှင့်ဓာတ်ဆီဆိုင်များရှိသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင်တောင်ဘက်ကော်ပိုရေးရှင်းကဝယ်ယူခဲ့သည်။ Citgo ၏ ၅၀% ကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင်Petróleos de Venezuela, SA သို့ရောင်းချခဲ့ပြီးကျန်တဲ့ ၅၀% ကို ၁၉၉၀ မှာဝယ်ယူခဲ့သည်။ Citgo သည် 7-Eleven ၏အဓိကမိတ်ဖက်ဖြစ်သော်လည်းအခြားရေနံကုမ္ပဏီများသည် ၇-Eleven နှင့်အတူပူးတွဲတံဆိပ်ကပ်ထားသည်။ Fina၊ Exxon၊ ပင်လယ်ကွေ့၊ မာရသွန်၊ BP၊ Shell, Chevron (၂၀၁၂ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် 7-Eleven မဝယ်ခင် TETCO စတိုးဆိုင်အချို့ကို Chevron နှင့် Texaco တို့ပူးတွဲအမှတ်တံဆိပ်) နှင့် Pennzoil တို့ဖြစ်သည်။ Conoco သည်မြောက်အမေရိကတွင်အကြီးဆုံး ၇ ခုမြောက်သောလိုင်စင်ရသူဖြစ်သည်။}}</ref> 7-Eleven သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင်ဖလော်ရီဒါရှိဆိုဒ် ၁၈၃ ခုဝယ်ယူရန် ExxonMobil နှင့်သဘောတူညီမှုတစ်ခုကိုလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင်မြောက်ပိုင်းတက္ကဆက်တွင် ExxonMobil ဆိုဒ် ၅၁ ခုကိုဝယ်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.cstoredecisions.com/2010/12/09/7-eleven-buys-183-exxonmobil-locations-in-florida/|title=7-Eleven Buys 183 ExxonMobil Locations in Florida|work=Convenience Store Decisions|publisher=Harbor Communications|accessdate=June 7, 2016|date=December 9, 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=7-Eleven® Signs Agreement with ExxonMobil To Acquire 51 North Texas Locations Retailer Continues Accelerated Store Growth |url=http://corp.7-eleven.com/Newsroom/2011NewsReleases/7ElevenSignsAgreementwithExxonMobil/tabid/493/Default.aspx |work=7-Eleven News Room |publisher=7-Eleven, Inc |accessdate=November 10, 2013 |date=August 16, 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110090644/http://corp.7-eleven.com/Newsroom/2011NewsReleases/7ElevenSignsAgreementwithExxonMobil/tabid/493/Default.aspx |archivedate=November 10, 2013 }}</ref> === သမုဒ္ဒရာ === [[File:190 Bourke Street, Melbourne, VIC, 3000.jpg|thumb|ဩစတြေးလျနိုင်ငံမဲလ်ဘုန်းမြို့ရှိ ၇-ဆယ့်တစ် ဆိုင် (၂၀၁၈)]] ==== ဩစတြေးလျ ==== ဩစတြေးလျ၌ပထမဆုံးသော 7-Eleven ကို ၁၉၇၇၊ ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် Victoria, Oakleigh ၏ဆင်ခြေဖုံးတွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စတိုးဆိုင်အများစုသည်မြို့ပြဒေသများ၊ အထူးသဖြင့်စီးပွားရေးအချက်အချာကျသောနေရာများတွင်တည်ရှိသည်။ ဆင်ခြေဖုံးဒေသရှိစတိုးဆိုင်များသည်ဓာတ်ဆီဆိုင်များအဖြစ်မကြာခဏလည်ပတ်လေ့ရှိပြီးအများစုမှာဗဟိုအုပ်ချုပ်မှုစနစ်ဖြင့်ပိုင်ဆိုင်ပိုင်ခွင့်အနေဖြင့်ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ 7-Eleven သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် Mobil ၏ကျန်ရှိနေသေးသောAustralianစတြေးလျဓာတ်ဆီဆိုင်များကိုဝယ်ယူခဲ့ပြီး၎င်းတို့ကို 7-Eleven ဆိုင်များသို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျတောင်ပိုင်းတွင် Mobil ဓာတ်ဆီဆိုင်အားလုံးကို Peregrine ကော်ပိုရေးရှင်းသို့ရောင်းချပြီး On the Run ဓာတ်ဆီဆိုင်များအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.7eleven.com.au/media-centre/article/7-eleven-acquires-mobil-retail-fuels-business|title=7-Eleven Acquires Mobil Retail Fuels Business|publisher=|accessdate=October 29, 2016|archivedate=19 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319223558/https://www.7eleven.com.au/media-centre/article/7-eleven-acquires-mobil-retail-fuels-business}}</ref> ဩစတြေးလျရှိ ၇-ဆယ့်တစ်ဆိုင်များသည်နေ့စဉ်သတင်းစာများ၊ အချိုရည်များ၊ လက်ဆောင်ကတ်ပြားများကိုကြိုတင်ပေးချေထားသော Visa အမျိုးအစား ၃ မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဆိုင်ခွဲသည် BankWest နှင့်ပူးပေါင်းပြီးတစ်နိုင်ငံလုံးရှိသူတို့၏ဆိုင်တိုင်းတွင် BankWest ATM ကိုနေရာချပေးခဲ့သည်။ ဖောက်သည်များအားအခမဲ့ Slurpee ကိုပေးခြင်းအားဖြင့် ၇ နှစ် Eleven Day ကိုနိုဝင်ဘာ ၇ ရက်တွင်နှစ်စဉ်ပြုလုပ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.slurpee.com.au/news/view/happy-7-eleven-day |title=Slurpee News: HAPPY 7-ELEVEN DAY! |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120130001143/http://www.slurpee.com.au/news/view/happy-7-eleven-day |archivedate=January 30, 2012 }}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်ဧပြီလတွင် 7-Eleven သည်အနောက်ဩစတြေးလျတွင်စတိုးဆိုင်များစတင်ဖွင့်လှစ်ရန်အစီအစဉ်များကိုကြေညာခဲ့သည်။ ပထမနှစ်အတွင်းစတိုးဆိုင် ၁၁ ခုဖွင့်လှစ်ရန်စီစဉ်ထားပြီးစုစုပေါင်းစတိုးဆိုင် ၇၅ ခုမှာငါးနှစ်အတွင်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးစတိုးဆိုင်ကို ၂၀၁၄၊ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်တွင် Fremantle မြို့၌ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=First 7-Eleven in WA to open in October|url=http://www.7eleven.com.au/media-centre/article/first-7-eleven-in-wa-to-open-in-october|website=7-Eleven|publisher=7-Eleven Stores Pty. Ltd|accessdate=January 16, 2015|date=September 10, 2014|archivedate=19 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319222859/https://www.7eleven.com.au/media-centre/article/first-7-eleven-in-wa-to-open-in-october}}</ref><ref>{{cite web|title=7-Eleven opens first WA store|url=http://www.franchisebusiness.com.au/news/7-eleven-opens-first-wa-store|website=Franchise Business|publisher=Franchise Business|accessdate=January 16, 2015|date=October 31, 2014}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်ဇန်န ဝါရီလအထိတိုင်းပြည်တွင်စတိုးဆိုင်ပေါင်း ၆၇၅ ခုရှိသည်။ ===== ဩစတြေးလျလုပ်ငန်းလုပ်အားခခိုးမှု ===== ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် Fairfax Media နှင့် ABC ၏လေးထောင့်အစီအစဉ်သည်ဩစတြေးလျရှိ ၇-ဆယ့်တစ်ရှိလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများ၏အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများကိုတင်ပြခဲ့သည်။<ref name="smh1">{{cite news|last1=Ferguson|first1=Adele|last2=Danckert|first2=Sarah|last3=Klaus|first3=Toft|title=7-Eleven: Investigation exposes shocking exploitation of convenience store workers|url=http://www.smh.com.au/business/workplace-relations/7eleven-investigation-exposes-shocking-exploitation-of-convenience-store-workers-20150828-gja276.html|accessdate=October 2, 2015|work=[[Sydney Morning Herald]]|date=August 29, 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=7-Eleven – A sweatshop on every corner|url=http://www.smh.com.au/business/workplace-relations/7eleven-a-sweatshop-on-every-corner-20150827-gj8vzn.html|date=August 28, 2015}}</ref> စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအရဝန်ထမ်း ၇ ယောက်မှအများစုသည်အခွန်မပေးမီတစ်နာရီလျှင် ၁၀ ဒေါ်လာမှ ၁၄ ဒေါ်လာခန့်နှုန်းဖြင့်သာနှုန်းထားဖြင့်သာပေးရသောနှုန်းထားများဖြစ်ပြီးတစ်နာရီလျှင်ဒေါ်လာ ၂၄.၆၉ နှုန်းဖြင့်တရားဝင်လိုအပ်သောနှုန်းထားများအောက်တွင်ရှိသည်။<ref name="smh1" /> ဝန်ထမ်းများကိုမပေးရသောလုပ်ငန်းရှင်များသည်ပုံမှန်အားဖြင့်စာရင်းများကိုထိန်းသိမ်းထားပြီးဝန်ထမ်းအားတရားဝင်လိုအပ်သောနှုန်းထားဖြင့်ပေးဆောင်နေသည်ကိုပြသနိုင်သည့်မှတ်တမ်းများကိုပေးလေ့ရှိသည်။ ၀ န်ထမ်းများကိုထိုမှတ်တမ်းများကို အခြေခံ၍ လုပ်ခပေးမည်ဖြစ်ပြီး၎င်းတို့အားတရားဝင်လိုအပ်သောနှုန်းထက် ၀ က်ကိုထိထိရောက်ရောက်ပေးလိမ့်မည်။<ref name="smh1" /> ထို့အပြင်အလုပ်သမားများသည်အချိန်ပိုနာရီများ၊ ညများ၊ စနေ၊ တနင်္ဂနွေနေ့များနှင့်အစိုးရရုံးပိတ်ရက်များအတွက်တရားဝင်လုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသည့်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများနှင့်ပြစ်ဒဏ်များကိုမကြာခဏမခံရကြကြောင်းကိုလည်းအစီရင်ခံခဲ့သည်။<ref name="smh1" /> ဤအစီရင်ခံစာများပေါ်ထွက်လာပြီးကျယ်ပြန့်သောအာရုံစိုက်မှုကိုခံရပြီးနောက်အချို့သောဝန်ထမ်းများက၎င်းတို့သည် ၇-ဆယ့်တစ် လုပ်ခလစာစနစ်မှတဆင့်မှန်ကန်စွာငွေပေးချေမှုစတင်ခဲ့ကြောင်း Fairfax Media သို့စွပ်စွဲခဲ့ကြသော်လည်းသူတို့၏လုပ်ခ၏တစ်ဝက်ကိုငွေပြန်ပေးရန်ဖရန်ချိုက်စ်ကတောင်းဆိုလိမ့်မည် ။ 7-Eleven သည်နောက်ပိုင်းတွင်သူတို့သည်လစာလိမ်လည်မှုကိုစုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက်ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့လိမ့်မည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ပြိုင်ဆိုင်မှုနှင့်စားသုံးသူကော်မရှင်ဥက္ကchairman္ဌ Allan Fels ၏ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ Deloitte ၏အကြံပေးမှုဖြင့်လွတ်လပ်သောအဖွဲ့တစ်ခုကစုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့သည်။ Deloitte ၏ ၀ န်ဆောင်မှုဖြင့်လက်ရှိနှင့်ယခင်ဝန်ထမ်း ၇ ဦး မှ ၁၁ ဦး ကိုလစာနိမ့်သည်ဟုဆိုကြသည်။ တစ်ဦးချင်းစီပြောဆိုချက်ကိုအကဲဖြတ်ရန်။<ref>{{cite web|title=Fels to Chair 7-Eleven Independent Panel|url=http://www.7eleven.com.au/media-centre/article/fels-to-chair-7-eleven-independent-panel|website=7-Eleven Media Centre|publisher=7-Eleven Australia|accessdate=October 2, 2015|archivedate=19 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319222702/https://www.7eleven.com.au/media-centre/article/fels-to-chair-7-eleven-independent-panel}}</ref> ၂၀၁၅ စက်တင်ဘာလတွင်ဥက္ကဋ္ဌ Russ Withers နှင့်အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် Warren Wilmon သည်ကုမ္ပဏီမှနုတ်ထွက်မည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။ Withers နေရာတွင်ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌမိုက်ကယ်စမစ်နှင့် Bob Baily ကိုယာယီအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်အဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.theaustralian.com.au/news/nation/eleven-chairman-russ-withers-quits-chief-executive-resigns/story-e6frg6nf-1227550727425 |title=7-Eleven chairman Russ Withers quits, chief executive resigns |last=Roddan |first=Michael |work=[[The Australian]] |publisher=[[News Corp Australia]] |date=September 30, 2015 |accessdate=October 2, 2015 }} {{Dead link|date=October 2026 }}</ref> 7-Eleven ကိုလေးထောင့်ကွက်စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် Walkley Award ကိုအနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.theage.com.au/victoria/age-journalists-recognised-at-walkley-awards-20151203-glf3dc.html|title=Age journalists recognised at Walkley awards|date=December 3, 2015|website=The Age|access-date=August 30, 2016}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင် Four Corners အစီအစဉ်တွင်ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သောဥပဒေအကြံပေးကုမ္ပဏီ Levitt Robinson solicitors မှ 7-Eleven နှင့်စာချုပ်ချုပ်ဆိုရန်သွေးဆောင်ခံခဲ့ရသော franchisees များ၏ကိုယ်စား ၇-ဆယ့်တစ်ရုံးချုပ်ကိုအတင်းအကျပ်အရေးယူနိုင်ရန်အလားအလာရှိကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။ မှားယွင်းသောကိုယ်စားပြုသည်။<ref>{{Cite web|url=http://levittrobinson.com/7-eleven-class-action-looms-for-disaffected-franchisees/|title=7-Eleven Class Action Looms for Disaffected Franchisees|date=December 7, 2015|language=en-US|access-date=August 30, 2016|accessdate=24 July 2020|archivedate=5 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405023305/http://levittrobinson.com/7-eleven-class-action-looms-for-disaffected-franchisees/}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == {{commons category}} {{Wikiquote}} * {{official website|www.7-eleven.com}} j6d0pq000e6872hdscou33ppaaln7ol 0 202566 1061780 727534 2026-11-05T23:30:18Z Kent Wang 148815 ဝီကီဒေတာပုံကို အသုံးပြုပြီး ပုံစာကို ပြင်ဆင်ခြင်း; ပေါ်တူဂီဘာသာမှ ဘာသာပြန်ထားသော ဓာတ်ပုံပြခန်း ထည့်သွင်းခြင်း 1061780 wikitext text/x-wiki {{Infobox ကမ္ဘာ့အမွေခံနေရာများ | WHS = အယ်ဗိုရာ သမိုင်းဝင်ဌာန | ပုံ = [[File:{{#property:P18}}|300px]] |ပုံခေါင်းစဉ်= [[:pt:Templo romano de Évora|အယ်ဗိုရာ ရောမဘုရားကျောင်း]]၊ ညာဘက်နောက်ခံတွင် [[:pt:Sé Catedral de Évora|အယ်ဗိုရာ ကက်သီဒရယ်]]၊ ဘယ်ဘက်တွင် [[:pt:Palácio dos Duques de Cadaval (Évora)#Igreja de São João Evangelista|ဆော ဂျိုအော အီဗန်ဂျယ်လစ်ရှ်တာ ဘုရားကျောင်း]] | နိုင်ငံ = {{အလံ|ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ}} | အမျိုးအစား = ယဉ်ကျေးမှု | စံနှုန်း = ii,iv | ID = ၃၆၁ | ဒေသ = ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိက | နှစ် = ၁၉၈၆ | ဆက်ရှင် = ဒသမအကြိမ် |သက်တမ်းတိုးခြင်း = | ဝက်ဘ် = http://whc.unesco.org/en/list/361 }} '''အယ်ဗိုရာမြို့'''သည် [[ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ]]ရှိ မြို့တော်နှင့် စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၏ လူဦးရေမှာ ၅၆,၅၉၆ ဖြစ်ပြီး<ref>[http://www.ine.pt/xportal/xmain?xlang=en&xpid=INE&xpgid=ine_indicadores&indOcorrCod=0005889&contexto=pi&selTab=tab0 Instituto Nacional de Estatística]</ref> ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၃၀၇.၀၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။<ref name=dgt>{{Cite web |url=http://www.dgterritorio.pt/cartografia_e_geodesia/cartografia/carta_administrativa_oficial_de_portugal_caop_/caop__download_/carta_administrativa_oficial_de_portugal___versao_2017__em_vigor_/ |title=Áreas das freguesias, concelhos, distritos e país |access-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105172426/http://www.dgterritorio.pt/cartografia_e_geodesia/cartografia/carta_administrativa_oficial_de_portugal_caop_/caop__download_/carta_administrativa_oficial_de_portugal___versao_2017__em_vigor_/ |archive-date=5 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all |accessdate=29 January 2021 |archivedate=5 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181105172426/http://www.dgterritorio.pt/cartografia_e_geodesia/cartografia/carta_administrativa_oficial_de_portugal_caop_/caop__download_/carta_administrativa_oficial_de_portugal___versao_2017__em_vigor_/ }}</ref> အယ်လန်တီဂျို ဒေသ၏ သမိုင်းဝင်မြို့တော် ဖြစ်ပြီး အယ်ဗိုရာပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ ဖြစ်သည်။​ ကောင်းမွန်စွာထိန်းသိမ်းထားသော မြို့လယ်ခေါင် နေရာအဟောင်းအပြင် ယနေ့ခတ် တိုင်အောင် တစိတ်တပိုင်း ဝန်းရံနေသော အလယ်ခေတ်မှ တံတိုင်းနှင့် ရောမဘုရားကျောင်း အပါအဝင် သမိုင်းအချိန်ကာလ အသီးသီးတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အအုံများကြောင့် အယ်ဗိုရာသည် [[ယူနက်စကို]]၏ [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]] စာရင်းဝင် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ရှေးအကျဆုံး ဥရောပမြို့တော်များ ကွန်ယက်တွင်လည်း ပါဝင်သည်။<ref name="Members">{{cite web |url=http://www.argos.gr/diktyoe.htm |title=diktyo |last=MAETN |work=classic-web.archive.org |year=1999 |accessdate=19 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20051022022345/http://www.argos.gr/diktyoe.htm |archive-date=22 October 2005 |archivedate=22 October 2005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051022022345/http://www.argos.gr/diktyoe.htm }}</ref> အယ်ဗိုရာသည် ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် ကျရောက်သဖြင့် ပေါ်တူဂီ၏ အပူဆုံးမြို့များထဲတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး အပူလှိုင်းများ မကြာခဏ ဖြတ်သန်းလေ့ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း စပိန်နယ်စပ်ရှိ ကုန်းတွင်းပိုကျသော နေရာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင်မူ သိပ်မဆိုးလှပေ။ ပေါ်တူဂီသတင်းစာ အိတ်စ်ပရက်စို မှ နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်သော နေထိုင်မှုအခြေအနေ စစ်တမ်းတွင် အယ်ဗိုရာသည် ဒုတိယမြောက် နေထိုင်ချင်စဖွယ်အကောင်းဆုံး မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://semanal.expresso.clix.pt/imagens/ed1784/fotos/pdfs/IPDF-u0321.pdf ''Classificação Expresso das melhores cidades portuguesas para viver em 2007''] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20081025035303/http%3A//clix.semanal.expresso.pt/imagens/ed1784/fotos/pdfs/IPDF%2Du0321.pdf |date=25 October 2008 }}, Expresso</ref> ထို့ပြင် ပေါ်တူဂီရှိ ပြည်နယ်မြို့တော် ၁၈ ခု ပြိုင်ဆိုင်မှုအား လေ့လာထားသည့် မင်ဟိုတက္ကသိုလ်မှ စီးပွားရေးသုတေသနပညာရှင်များ၏ ၂၀၀၆ ခုနှစ် လေ့လာစမ်းစစ်မှု တစ်ခုတွင် ပထမအဆင့် ရရှိသည်။ == ဓာတ်ပုံပြခန်း == <gallery mode="packed"> File:Views from Igreja de São Francisco (Évora) 47.jpg|[[:pt:Igreja de São Francisco (Évora)|ဆောင် ဖရန်စစ္စကို ဘုရားကျောင်းမှ မြင်ရသော အယ်ဗိုရာမြို့]] File:Main facade of Sé Catedral de Évora 98.jpg|[[:pt:Sé Catedral de Évora|အယ်ဗိုရာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီး]] File:Praça do Giraldo 72.jpg|[[:pt:Praça do Giraldo|အယ်ဗိုရာ၏ အဓိကရင်ပြင် ပရာဆာ ဒို ဂျီရာလ်ဒို]] File:Facade of Igreja de São Francisco (Évora) 34.jpg|[[:pt:Igreja de São Francisco (Évora)|ဆောင် ဖရန်စစ္စကို ဘုရားကျောင်း]] File:Capela dos Ossos 50.jpg|[[:pt:Capela dos Ossos|ဆောင် ဖရန်စစ္စကို ဘုရားကျောင်းရှိ အရိုးဘုရားကျောင်းငယ်အတွင်းပိုင်း]] File:Paços de Évora 61.jpg|[[:pt:Paço Real de Évora|အယ်ဗိုရာ တော်ဝင်နန်းတော်]] File:Coreto de Évora 58.jpg|အများပြည်သူဥယျာဉ်ရှိ ဂီတစင် File:EvoraUniversityCourtyard.jpg|[[:pt:Universidade de Évora|အယ်ဗိုရာ တက္ကသိုလ်၏ အတွင်းဝင်း]] File:Interior of Igreja dos Lóios 81.jpg|[[:pt:Palácio dos Duques de Cadaval (Évora)#Igreja de São João Evangelista|အဇူလေဂျို ကြွေပြားများဖြင့် အလှဆင်ထားသော ဆောင် ဂျိုအောင် အီဗန်ဂျယ်လစ္စတာ ဘုရားကျောင်း (လိုအိုစ် ဘုရားကျောင်း) အတွင်းပိုင်း]] File:EvoraWalls1.jpg|မြို့ရိုးများ </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပေါ်တူဂီနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] apizut5e14xkjhg503dvsgf1kuzkoh4 0 203692 1061886 854939 2026-11-06T06:49:23Z Zawzawaungthwin 100038 ပုံ အသစ်လဲ 1061886 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = မေမြင့်မိုရ် | image = May Myint Mo.jpg | caption = မေမြင့်မိုရ် (၂၀၂၆) | birth_name = မေမြင့်မိုရ်အောင် | height = {{height|ft=5|in=5}} | birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|1995|05|11}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | nationality = မြန်မာ၊ဗုဒ္ဓဘာသာ | occupation =သရုပ်ဆောင် | awards = * [[Star Awards (ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်သံထူးချွန်ဆု)|2018 Star Award for Rising Star Award]] (အမျိုးသမီး) * [[File:အကယ်ဒမီ.gif|10px]] [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့ဆု ]] (၂၀၂၃) | years_active = ၂၀၁၂–လက်ရှိ | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] | parents = ဦးအောင်ကို<br>ဒေါ်မဉ္ဇူထွဋ် | spouse = | relatives = ရှင်းမြတ် (မောင်) | website = | nickname = မေ၊ မေလေး | background = }} '''မေမြင့်မိုရ်''' (၁၁ မေ ၁၉၉၅ မွေးဖွား)<ref>{{Cite news|url=http://www.duwun.com.mm/entertainment/celebrities/local-celebrity/-id8368242.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20180722195300/http://www.duwun.com.mm/entertainment/celebrities/local-celebrity/-id8368242.html|url-status=dead|archive-date=2018-07-22|title=အသက် ၂၃ နှစ်ပြည့် မွေးနေ့အလှူလုပ်ခဲ့တဲ့ မေမြင့်မိုရ်|last=စပယ်|date=2018-05-12|work=Duwun|accessdate=12 March 2021|archivedate=22 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180722195300/http://www.duwun.com.mm/entertainment/celebrities/local-celebrity/-id8368242.html}}</ref> သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=မအိမ်ကံနဲ့ ပတ်သက်ပြီး "ရိုက်မယ်၊ မရိုက်ဘူး အစီအစဉ် မရှိသေးဘူး" လို့ မေမြင့်မိုရ်ပြော |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2018/09/06/168957.html |work=[[The Irrawaddy]] |date=6 September 2018|language=my}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး == ၁၉၉၅ ခု၊ မေလ ၁၁ ရက်တွင် ဦးအောင်ကို၊ ဒေါ်မဉ္ဇူထွဋ်တို့က ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။ အမည်ရင်းမှာ မေမြင့်မိုရ်အောင် ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းမောင် ရှင်းမြတ်သည်လည်း အနုပညာအလုပ်ကိုပင် လုပ်သည်။ အမှတ် ၁ အထက်တန်းကျောင်း (ဒဂုံ) မှ ဆယ်တန်းအောင်သည်။ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၌ တက်ရောက်ရာ ၂၀၁၆ ခုတွင် ဥပဒေပညာဘွဲ့ ရသည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.myanmarload.com/news/14227|title=ဥပဒေဘွဲ့ ရရှိသွားပြီ ဖြစ်တဲ့ မင်းသမီးချောလေး မေမြင့်မိုရ်|last=Nyein|date=November 16, 2017|work=Myanmarload|accessdate=12 March 2021|archivedate=28 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190328231305/http://www.myanmarload.com/news/14227}}</ref> == အနုပညာခရီး == ၂၀၁၂ ခုကပင် ဓာတ်ပုံမော်ဒယ်အဖြစ် မဂ္ဂဇင်းမျက်နှာဖုံးများ၊ ကြော်ငြာများနှင့် တေးသရုပ်ဖော်များတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းနှစ် အကယ်ဒမီဆုပေးပွဲ၌ ဗန်းကိုင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၃ ခုတွင် ဖော်အဲဗားလုပ်ငန်းစုမှ မျက်နှာသစ်ရွေးပွဲလုပ်ရာ လူ ၁၀၀ ခန့်နှင့်ပြိုင်ရင်း "အချစ်သင်္ကေတ" ရုပ်သံဇာတ်လမ်း အတွဲ ၃ ၌ ပါဝင်ခွင့်ရသည်။<ref name="a">{{cite news|title=စုစုလှိုင်အဖြစ် ပရိသတ်တွေ လက်ခံနိုင်မလားဆိုတာ ရင်ခုန်နေတဲ့ မေမြင့်မိုရ်|url=http://www.moda.com.mm/articles/susulias-pitet-lkiumlaiuta-unente-emmmiu|first=Tun|last=Lin|work=Moda Magazine|language=my|date=29 July 2017|accessdate=12 March 2021|archivedate=13 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190913204040/http://moda.com.mm/articles/susulias-pitet-lkiumlaiuta-unente-emmmiu}}</ref> ၎င်းနှစ် "ပန်းနုသွေး" ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်ရသည်။<ref name="a"/> ၂၀၁၄ ခုတွင် "မှော်ကျောက်စာ" ရုံတင်ဇာတ်ကား၌ သရုပ်ဆောင်သည်။ ၎င်းဇာတ်ကားသည် ၂၀၁၈ ခုရောက်မှ ရုံတင်သည်။<ref>{{cite news |last1=Zaw |first1=Pann Myat |title=လုလုအောင်ကြော်ငြာတဲ့ မှော်ကျောက်စာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား အောက်တိုဘာလတွင် ရုံတင်တော့မည် |url=http://www.mizzimaburmese.com/article/32291 |work=[[Mizzima]] |date=21 September 2017 |language=my}}</ref> ၂၀၁၅ ခုတွင် "မိုးပန်းပွင့်၏သင်္ကေတ" ရုံတင်ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်သည်။ ၎င်းဇာတ်ကားသည်လည်း ၂၀၁၈ ခုရောက်မှ ရုံတင်သည်။<ref name="a"/> ၂၀၁၆ ခုတွင် ၂၀၁၇ ခု၌လွှင့်သော "ဆုံစည်းခြင်းမိုးတိမ်များ" ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲရိုက်ကူးရာ၌ သရုပ်ဆောင်သည်။<ref name="a"/> ၂၀၁၇ ခုတွင် စာရေးဆရာမ မစန္ဒာ၏ နာမည်ကျော်ဝတ္ထု "[[အရိပ် (ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)|အရိပ်]]" အား ရုပ်ရှင်ရိုက်သည့် ၁၉၉၇ ထွက်ဇာတ်ကားကို ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲအဖြစ် ပြောင်းလဲတင်ဆက်ရာတွင် ပါဝင်သည်။ ၎င်းမှာ ၂၀၁၈ ခုတွင် လွှင့်သည်။<ref>{{cite news |title="အရိပ်" ဇာတ်ကားမှာ စုစုလှိုင်အဖြစ် မေမြင့်မိုရ်က ပါဝင်သရုပ်ဆောင်မည် |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2018/04/24/156929.html |work=[[The Irrawaddy]]|language=my|date=24 April 2018}}</ref> ၂၀၁၈ ခု၌ စာရေးဆရာ မောင်သိန်းဆိုင်၏ "[[ပုဂံမြို့သူ (ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)|ပုဂံမြို့သူ]]" ဝတ္ထုကို ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲအဖြစ် ရိုက်ကူးရာ၌ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=http://7daydaily.com/video/138338|title=ပုဂံမြို့သူဖြစ်ခဲ့ရတဲ့ မေမြင့်မိုရ်|last=Nwe Mon Phyo|date=2018-10-03|work=7 Day Daily|accessdate=12 March 2021|archivedate=28 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190328231018/http://7daydaily.com/video/138338}}</ref> ထိုနှစ်တွင်ပင် အဆိုပါဇာတ်လမ်းအား လွှင့်သည်။ ပထမဆုံးကျင်းပသော ကြယ်စင်ဆုပေးပွဲ (Star Awards) တွင် "မိုးပန်းပွင့်၏သင်္ကေတ" ဇာတ်ကားဖြင့် အမျိုးသမီးထွန်းတောက်ကြယ်ဆု (Female Rising Star Award) ကို ရသည်။<ref>{{cite news |last1=Poe |first1=Chit |title=ဒီနှစ် သင်္ကြန်အစီအစဉ်တွေ ပြောပြတဲ့ သရုပ်ဆောင် မေမြင့်မိုရ်|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2019/04/13/189005.html |work=[[The Irrawaddy]]|language=my|date=13 April 2019}}</ref> ၂၀၁၉ ခုတွင် "ပျောက်ဆုံးနေသောအမှန်တရား" ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်သည်။ ၎င်းနှစ်တွင်ပင် လွှင့်သည်။ထိုနှစ်မှာပင် သူမပါဝင်ထားသော ရိုးမပေါ်ကျတဲ့မျက်ရည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးရုံတင်သည်။<ref>{{cite news |last1=Thet |first1=Khin Swe |title=ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ဆယ်လီ ကာရိုက်တာ အကြောင်းပြောတဲ့ မေမြင့်မိုရ် |url=https://7daydaily.com/story/166358 |work=[[7Day News]] |date=16 September 2019 |language=my |accessdate=12 March 2021 |archivedate=19 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191019061804/https://7daydaily.com/story/166358 }}</ref> ၂၀၂၀ ခုတွင် တပ်မတော်ရုပ်သံဇာတ်လမ်း "သူရဲကောင်းတို့ဒဏ္ဍာရီ" တွင်ပါဝင်သည်။ သူသည်၂၀၂၃ခုှနှစ်အတွက် အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆုကို "မုန်းခွင့်"ဖြင့် ရရှိထားသည် == မိသားစုဘဝ == ==ရရှိခဲ့သော ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်များ== {| class="wikitable" style="font-size: 95%" |- ! ခုနှစ် ! ဆု ! ကဏ္ဍ ! ပါဝင်သော လုပ်ဆောင်မှု ! ရလဒ် |- | ၂၀၁၈ || Star Award || Rising Star Award (အမျိုးသမီး) || ''[[မိုးပန်းပွင့်ရဲ့သင်္ကေတ]]'' || {{Won}} |- | ၂၀၂၃ || မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု ||[[File:အကယ်ဒမီ.gif|10px]] အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့ဆု || ''မုန်းခွင့်'' || {{Won}} |} == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == {{Facebook|actressmaymyintmo}} {{Instagram|may_myint_mo}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်များ]] qjgnkeo4z2l6hr6n08l7ox2t9uubuhf 0 205982 1061753 657825 2026-11-05T19:12:18Z Ladsgroup 19823 Replacing [[:c:File:Automotive diagrams 01 En.png|Automotive diagrams 01 En.png]] with [[:c:File:Automotive diagrams 01.svg|Automotive diagrams 01.svg]]: SVG 1061753 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Automotive diagrams 01.svg|thumb| FR အပြင်အဆင်]] မော်တော်ယာဉ်ဒီဇိုင်းတွင် '''FR''' သို့မဟုတ် '''ရှေ့အင်ဂျင်၊ နောက်ဘီးယက်ပုံစံ'''သည် [[အင်ဂျင်]]မှာ ကားရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး မောင်းနှင်သောဘီးများသည် နောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည် ။ ဤပုံစံမှာ ၂၀ ရာစု မော်တော်ယာဉ်အများစု ပုံစံဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်ဒီဇိုင်းများသည် များသောအားဖြင့် ရှေ့အင်ဂျင်၊ ရှေ့ဘီးယက်ပုံစံကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းကိုအထပ်မြင့် ဘတ်စ်ကားများနှင့် ကျောင်းကားများတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။ == ရှေ့လယ်ပိုင်းအင်ဂျင်၊ နောက်ဘီးယက် == [[ဖိုင်:Automotive_diagrams_03_En.png|thumb| FMR အပြင်အဆင်၊ အင်ဂျင်သည် ရှေ့ဝင်ရိုးနောက်တွင် တည်ရှိသည်။]] မော်တော်ယာဉ်ဒီဇိုင်းတွင် '''ရှေ့အလယ်အင်ဂျင်နှင့်နောက်ဘီးယက်ပုံစံ(FMR)''' သည် အင်ဂျင်ကို ရှေ့တွင်နေရာချပြီး ကားနောက်ဘက်ဘီးများကို မောင်းနှင်သည်။ ရှေ့အင်ဂျင်၊ နောက်ဘီးယက်ပုံစံ(FR)နှင့်ခြားနားသည်မှာ အင်ဂျင်အလေးချိန်ဗဟိုကို ရှေ့ဝင်ရိုး၏ နောက်သို့ ရွှေ့လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤပုံစံသည် အလေးချိန်ဖြန့်ဖြူးခြင်းကို အထောက်အကူဖြစ်စေပြီး Moment of Inertia ကို လျော့နည်းစေသောကြောင့် ထိန်းကြောင်းမောင်းနှင်မှုကို တိုးတက်စေသည်။ FMR ၏စက်မှုအပြင်အဆင်သည် FR ကားနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ မော်တော်ယာဉ်တစ်မျိုးတည်း၏အချို့မော်ဒယ်များကို တပ်ဆင်ထားသောအင်ဂျင်၏အရှည် (ဥပမာ - ဆလင်ဒါ ၄ ခုနှင့် ၆ ခု)နှင့် ရှေ့ဝင်ရိုးနှင့် အင်ဂျင်၏ အလေးချိန်ဗဟိုတို့၏ ဆက်စပ်မှုကို မူတည်၍ FR သို့မဟုတ် FMR အဖြစ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ == ကိုးကားချက်များ ==   [[ကဏ္ဍ:မော်တော်ယာဉ် နည်းပညာ]] lwuwaf8q8eyds7re1u4yk18zf71012p 0 223825 1061735 800447 2026-11-05T15:00:34Z ~2026-58592-40 150425 /* ကိုးကား */ 1061735 wikitext text/x-wiki {{notability|biography}} ၁၈၈၅ခုနှစ်ကပြီးဆုံးခဲ့သည့် မြန်မာဘုရင်စနစ်ကို ဆက်ခံ​သော မင်း​ဆွေမင်းမျိုးများ၏ ပဉ္စမမြောက် အကြီးအကဲ ဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာဘုရင်[[သီပေါမင်း]]နှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီး [[စုဖုရားလတ်|စုဘုရားလတ်]]တို့၏ မြစ်တော်မင်းသားတစ်ပါး<ref> ကုန်းဘောင်ဆက်မောင်နှများအသင်းမှ ကန်တော့ခံမင်းသား</ref>ဖြစ်ပါသည်။ [[တော်ဘုရား|တော်ဘုရားမင်းသား]] ကံတော်ကုန်အပြီးတွင် ​ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီးမှာ အကြီးအကဲဖြစ်လာသည်။ {{Infobox person | honorific_prefix = မင်းသား | name = ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီး | image = | alt = | caption = | birth_name = | other_names = | birth_date = {{Birth date|၁၉၄၅|၅|၁၄}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]], [[ကိုလိုနီခေတ်|ဗြိတိသျှဘားမား]] | residence = [[ရန်ကုန်မြို့]], [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = ၂၀၂၁ ဇူလိုင် ၂၀ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ည ၈:၃၅မိနစ်။ | death_place = (၉)လမ်း၊ ၁၄/၁- ရပ်ကွက်၊တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး။ | death_cause = | resting_place = | nationality = | ethnicity = မြန်မာ | religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ | known_for = သီ​ပေါမင်း၏​မြစ်​တော် |known_for=မင်း​ဆွေမင်းမျိုးများ၏ အကြီးအကဲ | occupation = | parents = [[တော်ဘုရား]] <br> [[ ထိပ်စုကြီးဘုရား]] | spouse = ထိပ်စုဘုရားထွေး | children = မောင်အောင်နိုင် | grandchildren = မပွင့်ဖြူသော်၊ မောင်ဥက္ကာ၊ မပွင့်ဖြူ | relatives = {{plainlist| *[[သီပေါမင်း]] {{small|(ဘိုး​တော်)}} *[[စုဖုရားလတ်]] {{small|(ဘွား​တော်)}} *[[တော်ဘုရားကြီး]] {{small|(ဦးရီးတော်)}} * [[ဒေးဗစ်​တော်ဘုရားမြတ်]] (ညီတော်) * အက်ဝက်​တော်ဘုရားမြတ်ငယ် (ညီတော်) * ဂျိုးဆက်​တော်ဘုရားမြတ်​အေး (ညီတော်) ​*ပေါ်​တော်ဘုရားမြတ်သိုက် (ညီတော်) *[[အန်းမဲရီစုဘုရား​လေ]]း (နှမတော်) *[[ရို့စ်မဲရီစုဘုရားနိုင်]] (နှမတော်) }} | alma_mater = | awards = | url = }} == ဘဝဇာတ်ကြောင်း == ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီးကို ခမည်းတော် တော်ဘုရားမင်းသားနှင့် မယ်တော် ထိပ်စုကြီးဘုရား မင်းသမီးတို့မှ ၁၉၄၅ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဦးလွင်အိမ်တော်၌ ဖွားမြင်တော်မူသည်။ == ဆက်ခံသူ == ၁၉၆၂ တွင် တော်ဘုရားမြတ်ကြီး(‌ခ) ဦးထွန်းကျော်နှင့် d[[ထိပ်စုဖုရားထွေး|ထိပ်စုဘုရားထွေး]] လက်ဆက်သည်။ သားတော် မောင်အောင်နိုင်ကို ဖွားမြင်သည်။ ထိုသားတော်သည် မင်းမျိုးအကြီးအကဲ ဆဋ္ဌမမြောက်ဆက်ခံသူဖြစ်ပါသည်။ ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ]] bceextd6yukznaevgpcjfi804q7xfdf 1061742 1061735 2026-11-05T15:36:09Z ~2026-58592-40 150425 1061742 wikitext text/x-wiki {{notability|biography}} ၁၈၈၅ခုနှစ်ကပြီးဆုံးခဲ့သည့် မြန်မာဘုရင်စနစ်ကို ဆက်ခံ​သော မင်း​ဆွေမင်းမျိုးများ၏ ပဉ္စမမြောက် အကြီးအကဲ ဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာဘုရင်[[သီပေါမင်း]]နှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီး [[စုဖုရားလတ်|စုဘုရားလတ်]]တို့၏ မြစ်တော်မင်းသားတစ်ပါး<ref> ကုန်းဘောင်ဆက်မောင်နှများအသင်းမှ ကန်တော့ခံမင်းသား</ref>ဖြစ်ပါသည်။ [[တော်ဘုရား|တော်ဘုရားမင်းသား]] ကံတော်ကုန်အပြီးတွင် ​ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီးမှာ အကြီးအကဲဖြစ်လာသည်။ {{Infobox person | honorific_prefix = မင်းသား | name = ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီး | image = | alt = | caption = | birth_name = | other_names = | birth_date = {{Birth date|၁၉၄၅|၅|၁၄}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]], [[ကိုလိုနီခေတ်|ဗြိတိသျှဘားမား]] | residence = [[ရန်ကုန်မြို့]], [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = ၂၀၂၁ ဇူလိုင် ၂၀ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ည ၈:၃၅မိနစ်။ | death_place = (၉)လမ်း၊ ၁၄/၁- ရပ်ကွက်၊တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး။ | death_cause = | resting_place = | nationality = | ethnicity = မြန်မာ | religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ | known_for = သီ​ပေါမင်း၏​မြစ်​တော် |known_for=မင်း​ဆွေမင်းမျိုးများ၏ အကြီးအကဲ | occupation = | parents = [[တော်ဘုရား]] <br> [[ ထိပ်စုကြီးဘုရား]] | spouse = ထိပ်စုဘုရားထွေး | children = မောင်အောင်နိုင် | grandchildren = မပွင့်ဖြူသော်၊ မောင်ဥက္ကာ၊ မပွင့်ဖြူ | relatives = {{plainlist| *[[သီပေါမင်း]] {{small|(ဘိုး​တော်)}} *[[စုဖုရားလတ်]] {{small|(ဘွား​တော်)}} *[[တော်ဘုရားကြီး]] {{small|(ဦးရီးတော်)}} * [[ဒေးဗစ်​တော်ဘုရားမြတ်]] (ညီတော်) * အက်ဝက်​တော်ဘုရားမြတ်ငယ် (ညီတော်) * ဂျိုးဆက်​တော်ဘုရားမြတ်​အေး (ညီတော်) ​*ပေါ်​တော်ဘုရားမြတ်သိုက် (ညီတော်) *[[အန်းမဲရီစုဘုရား​လေ]]း (နှမတော်) *[[ရို့စ်မဲရီစုဘုရားနိုင်]] (နှမတော်) }} | alma_mater = | awards = | url = }} == ဘဝဇာတ်ကြောင်း == ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီးကို ခမည်းတော် တော်ဘုရားမင်းသားနှင့် မယ်တော် ထိပ်စုကြီးဘုရား မင်းသမီးတို့မှ ၁၉၄၅ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဦးလွင်အိမ်တော်၌ ဖွားမြင်တော်မူသည်။ == ဆက်ခံသူ == ၁၉၆၂ တွင် တော်ဘုရားမြတ်ကြီး(‌ခ)ဦးထွန်းကျော်နှင့် အရီးတော်ငယ် [[ထိပ်စုဖုရားထွေး|ထိပ်စုဘုရားထွေး]] လက်ဆက်သည်။ ထိပ်စုဘုရားထွေးမှာ စတုတ္ထသမီးတော် အရှင်ထိပ်စုမြတ်ဖုရားကလေးနှင့် ကိုကိုနိုင်တို့၏ သမီးတော်ဖြစ်သည်။ သားတော် မောင်အောင်နိုင်ကို ဖွားမြင်သည်။ ထိုသားတော်သည် မင်းမျိုးအကြီးအကဲ ဆဋ္ဌမမြောက်ဆက်ခံသူဖြစ်ပါသည်။ ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ]] 3smf1kfslp61p06didl1gsmncldnwd6 1061743 1061742 2026-11-05T15:38:12Z ~2026-58592-40 150425 1061743 wikitext text/x-wiki {{notability|biography}} ၁၈၈၅ခုနှစ်ကပြီးဆုံးခဲ့သည့် မြန်မာဘုရင်စနစ်ကို ဆက်ခံ​သော မင်း​ဆွေမင်းမျိုးများ၏ ပဉ္စမမြောက် အကြီးအကဲ ဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာဘုရင်[[သီပေါမင်း]]နှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီး [[စုဖုရားလတ်|စုဘုရားလတ်]]တို့၏ မြစ်တော်မင်းသားတစ်ပါး<ref> ကုန်းဘောင်ဆက်မောင်နှများအသင်းမှ ကန်တော့ခံမင်းသား</ref>ဖြစ်ပါသည်။ [[တော်ဘုရား|တော်ဘုရားမင်းသား]] ကံတော်ကုန်အပြီးတွင် ​ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီးမှာ အကြီးအကဲဖြစ်လာသည်။ {{Infobox person | honorific_prefix = မင်းသား | name = ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီး | image = | alt = | caption = | birth_name = | other_names = | birth_date = {{Birth date|၁၉၄၅|၅|၁၄}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]], [[ကိုလိုနီခေတ်|ဗြိတိသျှဘားမား]] | residence = [[ရန်ကုန်မြို့]], [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = ၂၀၂၁ ဇူလိုင် ၂၀ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ည ၈:၃၅မိနစ်။ | death_place = (၉)လမ်း၊ ၁၄/၁- ရပ်ကွက်၊တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး။ | death_cause = | resting_place = | nationality = | ethnicity = မြန်မာ | religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ | known_for = သီ​ပေါမင်း၏​မြစ်​တော် |known_for=မင်း​ဆွေမင်းမျိုးများ၏ အကြီးအကဲ | occupation = | parents = [[တော်ဘုရား]] <br> [[ ထိပ်စုကြီးဘုရား]] | spouse = ထိပ်စုဘုရားထွေး | children = မောင်အောင်နိုင် | grandchildren = မပွင့်ဖြူသော်၊ မောင်ဥက္ကာ၊ မပွင့်ဖြူ | relatives = {{plainlist| *[[သီပေါမင်း]] {{small|(ဘိုး​တော်)}} *[[စုဖုရားလတ်]] {{small|(ဘွား​တော်)}} *[[တော်ဘုရားကြီး]] {{small|(ဦးရီးတော်)}} * [[ဒေးဗစ်​တော်ဘုရားမြတ်]] (ညီတော်) * အက်ဝက်​တော်ဘုရားမြတ်ငယ် (ညီတော်) * ဂျိုးဆက်​တော်ဘုရားမြတ်​အေး (ညီတော်) ​*ပေါ်​တော်ဘုရားမြတ်သိုက် (ညီတော်) *[[အန်းမဲရီစုဘုရား​လေ]]း (နှမတော်) *[[ရို့စ်မဲရီစုဘုရားနိုင်]] (နှမတော်) }} | alma_mater = | awards = | url = }} == ဘဝဇာတ်ကြောင်း == ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီးကို ခမည်းတော် [[တော်ဘုရား|တော်ဘုရားမင်းသား]]နှင့် မယ်တော် ထိပ်စုကြီးဘုရား မင်းသမီးတို့မှ ၁၉၄၅ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဦးလွင်အိမ်တော်၌ ဖွားမြင်တော်မူသည်။ == ဆက်ခံသူ == ၁၉၆၂ တွင် တော်ဘုရားမြတ်ကြီး(‌ခ)ဦးထွန်းကျော်နှင့် အရီးတော်ငယ် [[ထိပ်စုဖုရားထွေး|ထိပ်စုဘုရားထွေး]] လက်ဆက်သည်။ ထိပ်စုဘုရားထွေးမှာ စတုတ္ထသမီးတော် [[မြတ်ဖုရားက​လေး|အရှင်ထိပ်စုမြတ်ဖုရားကလေး]]နှင့် ကိုကိုနိုင်တို့၏ သမီးတော်ဖြစ်သည်။ သားတော် မောင်အောင်နိုင် ကို ဖွားမြင်သည်။ ထိုသားတော်သည် မင်းမျိုးအကြီးအကဲ ဆဋ္ဌမမြောက်ဆက်ခံသူဖြစ်ပါသည်။ ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ]] hflajll7c7uxlmlf7fxlrlc808rw9ch 1061744 1061743 2026-11-05T15:39:20Z ~2026-58592-40 150425 1061744 wikitext text/x-wiki {{notability|biography}} ၁၈၈၅ခုနှစ်ကပြီးဆုံးခဲ့သည့် မြန်မာဘုရင်စနစ်ကို ဆက်ခံ​သော မင်း​ဆွေမင်းမျိုးများ၏ ပဉ္စမမြောက် အကြီးအကဲ ဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာဘုရင်[[သီပေါမင်း]]နှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီး [[စုဖုရားလတ်|စုဘုရားလတ်]]တို့၏ မြစ်တော်မင်းသားတစ်ပါး<ref> ကုန်းဘောင်ဆက်မောင်နှများအသင်းမှ ကန်တော့ခံမင်းသား</ref>ဖြစ်ပါသည်။ [[တော်ဘုရား|တော်ဘုရားမင်းသား]] ကံတော်ကုန်အပြီးတွင် ​ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီးမှာ အကြီးအကဲဖြစ်လာသည်။ {{Infobox person | honorific_prefix = မင်းသား | name = ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီး | image = | alt = | caption = | birth_name = | other_names = | birth_date = {{Birth date|၁၉၄၅|၅|၁၄}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]], [[ကိုလိုနီခေတ်|ဗြိတိသျှဘားမား]] | residence = [[ရန်ကုန်မြို့]], [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = ၂၀၂၁ ဇူလိုင် ၂၀ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ည ၈:၃၅မိနစ်။ | death_place = (၉)လမ်း၊ ၁၄/၁- ရပ်ကွက်၊တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး။ | death_cause = | resting_place = | nationality = | ethnicity = မြန်မာ | religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ | known_for = သီ​ပေါမင်း၏​မြစ်​တော် |known_for=မင်း​ဆွေမင်းမျိုးများ၏ အကြီးအကဲ | occupation = | parents = [[တော်ဘုရား]] <br> [[ ထိပ်စုကြီးဘုရား]] | spouse = ထိပ်စုဘုရားထွေး | children = မောင်အောင်နိုင် | grandchildren = မပွင့်ဖြူသော်၊ မောင်ဥက္ကာ၊ မပွင့်ဖြူ | relatives = {{plainlist| *[[သီပေါမင်း]] {{small|(ဘိုး​တော်)}} *[[စုဖုရားလတ်]] {{small|(ဘွား​တော်)}} *[[တော်ဘုရားကြီး]] {{small|(ဦးရီးတော်)}} * [[ဒေးဗစ်​တော်ဘုရားမြတ်]] (ညီတော်) * အက်ဝက်​တော်ဘုရားမြတ်ငယ် (ညီတော်) * ဂျိုးဆက်​တော်ဘုရားမြတ်​အေး (ညီတော်) ​*ပေါ်​တော်ဘုရားမြတ်သိုက် (ညီတော်) *[[အန်းမဲရီစုဘုရား​လေ]]း (နှမတော်) *[[ရို့စ်မဲရီစုဘုရားနိုင်]] (နှမတော်) }} | alma_mater = | awards = | url = }} == ဘဝဇာတ်ကြောင်း == ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီးကို ခမည်းတော် [[တော်ဘုရား|တော်ဘုရားမင်းသား]]နှင့် မယ်တော် ထိပ်စုကြီးဘုရား မင်းသမီးတို့မှ ၁၉၄၅ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဦးလွင်အိမ်တော်၌ ဖွားမြင်တော်မူသည်။ == ဆက်ခံသူ == ၁၉၆၂ တွင် တော်ဘုရားမြတ်ကြီး(‌ခ)ဦးထွန်းကျော်နှင့် အရီးတော် [[ထိပ်စုဖုရားထွေး|ထိပ်စုဘုရားထွေး]] လက်ဆက်သည်။ ထိပ်စုဘုရားထွေးမှာ စတုတ္ထသမီးတော် [[မြတ်ဖုရားက​လေး|အရှင်ထိပ်စုမြတ်ဖုရားကလေး]]နှင့် ကိုကိုနိုင်တို့၏ သမီးတော်ဖြစ်သည်။ သားတော် မောင်အောင်နိုင် ကို ဖွားမြင်သည်။ ထိုသားတော်သည် မင်းမျိုးအကြီးအကဲ ဆဋ္ဌမမြောက်ဆက်ခံသူဖြစ်ပါသည်။ ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ]] iuvblzv6w43p9s4be5a1oxsyn3axvka 0 230278 1061884 1061660 2026-11-06T05:51:16Z Zawzawaungthwin 100038 1061884 wikitext text/x-wiki {{Infobox election |election_name = မြန်မာနိုင်ငံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ | country = မြန်မာနိုင်ငံ | type = Parliamentary | ongoing = | previous_election = အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀ | previous_year = ၂၀၂၀(ပယ်ဖျက်) | previous_mps = | next_election = ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇ | next_year = ၂၀၂၇ | seats_for_election = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ၃၃၀ နေရာ <br> [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ၁၁၀ နေရာ <br> [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်များ |တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] ၃၂၂ နေရာ <br> တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဝန်ကြီး ၂၉ နေရာ | majority_seats = ၂၂၁ | election_date = ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (အပိုင်း-၁) <br> ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (အပိုင်း-၂) <br> ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (အပိုင်း-၃) | title = <br> [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|ယာယီသမ္မတ]] | before_election = ဦးမင်းအောင်လှိုင် <br> <small> (ယာယီသမ္မတ-တာဝန်)</small> | before_party = တပ်မတော် | after_election = | after_party = | map = | map_caption = | image1 = Minister Khin Yi.jpg | leader1 =ဦး [[ခင်ရီ]] | leader_since1 = ၅ အောက် ၂၀၂၂ | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | leaders_seat1 = | last_election1 = ၂၆ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၇ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before1 = | seats1 = ၂၃၁ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁၀၈ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change1 = {{increase}} ၂၀၅ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁၀၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote1 = ၅,၈၀၄,၀၂၅ | percentage1 = ၄၄.၁၉% | image2 = | leader2 =ဦး [[ဟန်ရွှေ]] | leader_since2 = ၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ | party2 = [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] | leaders_seat2 = | last_election2 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before2 = | seats2 = ၄ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁၆ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change2 = {{increase}} ၄ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁၅ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote2 = ၁,၇၄၄,၉၄၃ | percentage2 = ၁၃.၂၈% | image3 = | leader3=ဦး [[စိုင်းအိုက်ပေါင်း]] | leader_since3 = ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၃ | party3 = [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]] | leaders_seat3 = | last_election3 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၀ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before3 = | seats3 = ၇ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change3 = {{increase}} ၇ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote3 = ၈၀၂,၄၁၄ | percentage3 = ၆.၁၁% |image4=Ko_Ko_Gyi.jpg |party4=[[ပြည်သူ့ပါတီ|PP]] |leader_since4= ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၈ |leader4= ဦး[[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ကိုကိုကြီး]] | leaders_seat4 = | last_election4 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၀ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before4 = | seats4 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၅ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change4 = {{increase}} ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၅ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote4 = ၁,၁၅၅,၈၁၇ | percentage4= ၈.၈၀% |leader5= ဒေါက်တာ[[သက်သက်ခိုင်]] |leader_since5= ၂၃ အောက် ၂၀၁၉ |image5=Dr_Thet_Thet_Khine.jpg |party5=[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ|PPP]] |last_election5= ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၀ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before5 = | seats5 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change5 = {{increase}} ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote5 = ၁,၀၀၀,၈၁၅ | percentage5= ၇.၆၂% |leader6= ဦး[[အောင်ခမ်းထီ]] |leader_since6= ၁၉၇၆ |image6= Aung_Kham_Hti.jpg |party6= [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]] |last_election6= ၃ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before6 = | seats6 = ၅ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၂ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change6 = {{increase}} ၂ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote6 = ၃၃၁,၃၃၁ | percentage6= ၂.၅၂% |image1_size=50 |image_size=30 |image2_size=80 |image3_size=80 |image6_size=30 |color2=#2E3492 |color3=#fecb00 |colour2=#2E3492 }} '''၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]] အရ ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲ တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်း [[မြန်မာ့သမိုင်း]]တွင် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ကျင်းပခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထူးခြားချက်အနေဖြင့် ဤ[[ရွေးကောက်ပွဲ]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင်မဲပေးစနစ် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်]] အပြင်၊ [[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ်]]ကိုလည်း ပူးတွဲ အသုံးပြုသည့်အပြင်၊ ရွေးကောက်ပွဲများကိုလည်း တစ်ရက်ထဲမကျင်းပဘဲ အပိုင်း (၃) ပိုင်းခွဲ၍ ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်သည် ။<ref>{{Cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/news-92645|title=ညှိနှိုင်းအဖြေရှာတဲ့နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းကိုအယုံအကြည်မဲ့လာကြပြီလား?|publisher=BNI|accessdate=2025-6-27}}</ref> ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီ စုစုပေါင်း ၅၇ ခု ရှိသည်။ ယင်းပါတီများအနက် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးတွင် မဲဆွယ်စည်းရုံးမည့် ပါတီ ၆ ခု နှင့် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တစ်ခုတည်းတွင်သာ စည်းရုံးမည့်ပါတီ ၅၁ ခု ပါဝင်သည်။ အပိုင်းလိုက်ကျင်းပသည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ် ၂၆၃ နယ်၊ အမျိုးသား လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် ( FPTP ) မဲဆန္ဒနယ် ၇၃ နယ်၊ အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) မဲဆန္ဒနယ် ၂၆ နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ် လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ၂၅၅ နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) မဲဆန္ဒနယ် ၄၂ နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် ၂၉ နယ် တို့တွင် အသီးသီးပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၃) ပိုင်းစလုံးတွင် ဆန္ဒမဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသည့် မဲဆန္ဒရှင်စုစုပေါင်း ၂၄ ဒသမ၂၂ သန်းရှိပြီး မဲပေးသူ ၁၃ ဒသမ ၁၄ သန်းကျော်ရှိ၍ မဲပေးမှုရာခိုင်နှုန်း ၅၄ ဒသမ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဖြစ်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အ​ထွေ​ထွေ​ရွေး​ကောက်ပွဲတွင် မဲ​ပေးခဲ့သူစုစုပေါင်း ၂၄ ဒသမ၂၂ သန်း၌ အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၃၀ နှစ်အကြား အသက်အရွယ်ရှိသူ လူငယ် ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အများဆုံးပါဝင် |url=https://news-eleven.com/article/310135 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ရက်သတ်မှတ်ခြင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ် ၇ ရက် [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ]]ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်အတွင်း နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များဖြစ်ကြသည့် သမ္မတ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို|လူကာရှင်ကို]] နှင့် ယာယီသမ္မတ(တာဝန်)[[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] တို့၏ ပူးတွဲသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ သို့မဟုတ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ကျင်းပသွားရန် စီစဉ်ထားကြောင်းဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ဘက်က ရွေးကောက်ပွဲကို တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/27797-2025-03-07-13-50-17|title=ရွေးကောက်ပွဲကို ဒီဇင်ဘာ(သို့) ၂၀၂၆ မှာ ကျင်းပမည်|work=CNI|access-date=၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ မတ် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊မတ် ၂၅ ရက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစည်းအဝေးတွင်လည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် [[ရွေးကောက်ပွဲ|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ တတိယပတ်နှင့် စတုတ္ထပတ်၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ပထမပတ်နှင့် ဒုတိယပတ်တို့တွင် ကျင်းပသွားမည်ဟု ဆက်လက် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67e3d6c982dda3732e9eb383|title=ရွေးကောက်ပွဲကို နှစ်လအတွင်း လေးပိုင်းခွဲ ကျင်းပမည်ဟု စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ပြော|publisher=Narinjara|accessdate=2025-6-27|archivedate=2025-6-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250627072054/https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67e3d6c982dda3732e9eb383|date=မတ် ၂၆/ ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/68772|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား|accessdate=2025-6-27|date=2025-3-26|publisher=Ministry of Information|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250627100324/https://www.moi.gov.mm/news/68772|archivedate=2025-6-27}}</ref> === အပိုင်း (၁) === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၁၈ ရက် တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] သည် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ ပထမအပိုင်းကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ (၂၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73809|title=လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပမည့် အပိုင်းလိုက်နေ့ရက်များကို သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=15 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn92zwdpz4go|title=ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရွေးကောက်ပွဲ စတင်ကျင်းပမယ်|publisher=BBC Burmese|accessdate=26 August 2025}}</ref> ဩဂုတ် (၂၀) ရက်၌ ဒီဇင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် (၁၀၂) မြို့နယ်အား ရွေးကောက်ပွဲကောက်မရှင်က သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73914|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=17 August 2025}}</ref> === အပိုင်း (၂) === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] သည် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ အပိုင်း(၂) ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၁၁) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။ယင်းအပြင် အပိုင်း(၂) ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် မြို့နယ် (၁၀၀)ကိုပါ တစ်ပါတည်း ထည့်သွင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/76402|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း( ၂ )ကျင်းပမည့် နေ့ရက်နှင့် ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}</ref> === အပိုင်း (၃) === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက် တွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ အပိုင်း(၃) ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၂၅) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။ယင်းအပြင် အပိုင်း(၃) ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် မြို့နယ် (၆၃)ကိုပါ တစ်ပါတည်း ထည့်သွင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/78428|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၃) ကျင်းပမည့်နေ့ရက်နှင့် ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] သည် အပိုင်း (၃) ကြေညာချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်တွင် ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ [[မံစီမြို့နယ်|မံစီမြို့နယ်တစ်ခုလုံး]]နှင့် [[မိုးမောက်မြို့နယ်|မိုးမောက်မြို့နယ်တစ်ခုလုံး]]အား ထည့်သွင်း ကျင်းပမည်မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/79288|title=ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်များစာရင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> ထို့အပြင် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] အတွင်းရှိ ရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာအုပ်စု စုစုပေါင်း ၁၁ ခုကိုလည်း ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်သည့် နေရာများအဖြစ် သီးခြားကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/79290|title=ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပနိုင်ခြင်းမရှိသည့် နယ်မြေများစာရင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> တစ်ဆက်တည်းတွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ကြေညာချက်အမှတ် (၂၁/၂၀၂၆) အရ မံစီမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ကြေညာထားခဲ့သော [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြု ကိုယ်စားလှယ် ဦးကွမ်ဆန်း၏ အမည်ကို ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ကြောင်း ဆက်လက်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/79292|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အမည်စာရင်းကြေညာထားခြင်းမှ ပယ်ဖျက်|work=MOI Myanmar|access-date=၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> မံစီမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းနေရာအတွက် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းမှာ တစ်ဦးတည်းသာ ရှိသဖြင့် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် စာရင်းသွင်းထားသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးတည်းကိုသာ ကြေညာချက်အမှတ် (၂၁/၂၀၂၆) ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ကြေညာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ကြေညာထားခဲ့သော အခြေအနေကို နောက်ပိုင်းတွင် ပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း}} {| class="wikitable" |+အပိုင်း (၁) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များစာရင်း !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # တနိုင်း # ခေါင်လန်ဖူး # နောင်မွန်း # ပူတာအို # မိုးညှင်း # မြစ်ကြီးနား |၆ မြို့နယ် |၉။ |မန္တလေး | # ကျောက်ဆည် # ညောင်ဦး # ပြင်ဦးလွင် # ချမ်းအေးသာစံ # မိတ္ထီလာ # ပျော်ဘွယ် # ရမည်းသင်း # အောင်မြေသာစံ |၈ မြို့နယ် |- |၂။ |ကယား | # ဘောလခဲ # လွိုင်ကော် |၂ မြို့နယ် |၁၀။ |မွန် | # ကျိုက်ထို # ကျိုက်မရော # ချောင်းဆုံ # မော်လမြိုင် # သထုံ |၅ မြို့နယ် |- |၃။ |ကရင် | # ဘားအံ # မြဝတီ # သံတောင်ကြီး |၃ မြို့နယ် |၁၁။ |ရခိုင် | # ကျောက်ဖြူ # စစ်တွေ # မာန်အောင် |၃ မြို့နယ် |- |၄။ |ချင်း |''တီးတိန်'' ''ဟားခါး'' |၂ မြို့နယ် |၁၂။ |ရန်ကုန် | # ကမာရွတ် # ကျောက်တံတား # တိုက်ကြီး # တွံတေး # ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း) # ဗိုလ်တထောင် # မရမ်းကုန်း # မင်္ဂလာဒုံ # မှော်ဘီ # သင်္ဃန်းကျွန်း # သန်လျင် # အလုံ |၁၂ မြို့နယ် |- |၅။ |စစ်ကိုင်း | # လေရှီး # လဟယ် # နန်းယွန်း # ကလေး # ကသာ # ကန့်ဘလူ # ခန္တီး # စစ်ကိုင်း # တမူး # မုံရွာ # ရွှေဘို # ဟုမ္မလင်း |၁၂ မြို့နယ် |၁၃။ |ရှမ်း | # ပင်းတယ # ဟိုပုံး # နောင်ချို # ကျိုင်းတုံ # တာချီလိတ် # တောင်ကြီး # နမ့်စန် # မူဆယ် # မိုင်းဆတ် # လားရှိုး # လင်းခေး # လွိုင်လင် |၁၂ မြို့နယ် |- |၆။ |တနင်္သာရီ | # ကော့သောင်း # ထားဝယ် # ဘုတ်ပြင်း # မြိတ် |၄ မြို့နယ် |၁၄။ |ဧရာဝတီ | # ကျုံပျော် # ပုသိမ် # မအူပင် # မြောင်းမြ # ကြံခင်း # မြန်အောင် # လပွတ္တာ # ဟင်္သာတ |၈ မြို့နယ် |- |၇။ |ပဲခူး | # ညောင်လေးပင် # တောင်ငူ # နတ်တလင်း # ပဲခူး # ပြည် # ရွှေတောင် # လက်ပံတန်း # သာယာဝတီ |၈ မြို့နယ် |၁၅။ |နေပြည်နယ် | # ဇေယျာသီရိ # ပုဗ္ဗသီရိ # ဇမ္ဗူသီရိ # ပျဉ်းမနား # ဒဏ္ခိဏသီရိ # လယ်ဝေး # တပ်ကုန်း # ဥတ္တရသီရိ |၈ မြို့နယ် |- |၈။ |မကွေး | # ချောက် # ရေနံချောင်း # ပခုက္ကူ # တောင်တွင်းကြီး # မကွေး # ပွင့်ဖြူ # မင်းဘူး # သရက် # အောင်လံ |၉ မြို့နယ် | | | | |} {| class="wikitable" |+အပိုင်း (၂) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များစာရင်း !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # မချမ်းဘော # မိုးကောင်း # ဝိုင်းမော် |၃ မြို့နယ် |၇။ |မကွေး | # ဂန့်ဂေါ # ဆိတ်ဖြူ # နတ်မောက် # မြို့သစ် # ငဖဲ # စလင်း # စေတုတ္တရာ # ကံမ # မင်းတုန်း # မင်းလှ # ဆင်ပေါင်းတဲ |၁၁ မြို့နယ် |- |၂။ |ကယား | # ဒီမော့ဆို # ဖရူဆို |၂ မြို့နယ် |၈။ |မန္တလေး | # စဥ့်ကိုင် # ကျောက်ပန်းတောင်း # တံတားဦး # ပြည်ကြီးတံခွန် # မဟာအောင်မြေ # ဝမ်းတွင်း # သာစည် # အမရပူရ # မတ္တရာ |၉ မြို့နယ် |- |၃။ |ကရင် | # ဖာပွန် # လှိုင်းဘွဲ့ |၂ မြို့နယ် |၉။ |မွန် | # ဘီးလင်း # မုဒုံ # သံဖြူဇရပ် # ရေး # ပေါင် |၅ မြို့နယ် |- |၄။ |စစ်ကိုင်း | # ကလေးဝ # မင်းကင်း # ဝန်းသို # ကျွန်းလှ # မြင်းမူ # ချောင်းဦး # ဘုတလင် # အရာတော် # ဖောင်းပြင် # မော်လိုက် # ရေဦး |၁၁ မြို့နယ် |၁၀။ |ရန်ကုန် | # ဗဟန်း # ပန်းဘဲတန်း # လသာ # ကော့မှူး # ကွမ်းခြံကုန်း # ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) # ဒေါပုံ # ပုဇွန်တောင် # လှိုင် # ရွှေပြည်သာ # ထန်းတပင် # လှည်းကူး # တောင်ဥက္ကာလာပ # ကိုကိုးကျွန်း # ကြည့်မြင့်တိုင် # အင်းစိန် |၁၆ မြို့နယ် |- |၅။ |တနင်္သာရီ | # ရေဖြူ # ကျွန်းစု # တနင်္သာရီ |၃ မြို့နယ် |၁၁။ |ရှမ်း | # ရွာငံ # ဆီဆိုင် # ကလော # မိုင်းခတ် # မိုင်းပျဉ်း # မိုင်းဖြတ် # ရပ်စောက် # တန့်ယန်း # မိုင်းရယ် # ကွန်ဟိန်း # မိုင်းတုံ # မိုင်းယောင်း # မိုင်းယန်း # မိုင်းပန် # မောက်မယ် # မိုင်းကိုင် # လဲချား |၁၇ မြို့နယ် |- |၆။ |ပဲခူး | # ဒိုက်ဦး # ရွှေကျင် # ထန်းတပင် # ရေတာရှည် # ဇီးကုန်း # ပေါင်းတည် # ကဝ # သနပ်ပင် # ပေါက်ခေါင်း # ပန်းတောင်း # မိုးညို # မင်းလှ |၁၂ မြို့နယ် |၁၂။ |ဧရာဝတီ | # ကျောင်းကုန်း # ကန်ကြီးထောင့် # သာပေါင်း # ကျိုက်လတ် # ဖျာပုံ # ဘိုကလေး # ပန်းတနော် # ဝါးခယ်မ # အိမ်မဲ |၉ မြို့နယ် |} {| class="wikitable" |+အပိုင်း (၃) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များစာရင်း !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # ဗန်းမော် # ဖားကန့် # ရွှေကူ # မံစီ<br/>{{small|ကြေညာချက်နောက်ဆက်တွဲဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် စာရင်းမှပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်း}} # မိုးမောက်<br/>{{small|ကြေညာချက်နောက်ဆက်တွဲဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် စာရင်းမှပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်း}} |၃ မြို့နယ် |၆။ |မန္တလေး | # မြစ်သား # ချမ်းမြသာစည် # မလှိုင် # တောင်သာ # မြင်းခြံ # ငါးဇွန် # သပိတ်ကျင်း # ပုသိမ်ကြီး |၈ မြို့နယ် |- |၂။ |ကရင် | # ကော့ကရိတ် # ကြာအင်းဆိပ်ကြီး |၂ မြို့နယ် |၇။ |ရန်ကုန် | # ဒဂုံ # လမ်းမတော် # ဆိတ်ကြီး/ခနောင်တို # ဒလ # ဒဂုံမြို့သစ် (ဆိပ်ကမ်း) # ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း) # မင်္ဂလာတောင်ညွန့် # သာကေတ # မြောက်ဥက္ကလာပ # တာမွေ # ရန်ကင်း # ကျောက်တန်း # ခရမ်း # သုံးခွ # စမ်းချောင်း # လှိုင်သာယာ (အနောက်ပိုင်း) # လှိုင်သာယာ (အရှေ့ပိုင်း) |၁၇ မြို့နယ် |- |၃။ |စစ်ကိုင်း | # ကနီ # ဆားလင်းကြီး |၂ မြို့နယ် |၈။ |ရှမ်း | # မက်မန်း # ပင်လောင်း # ညောင်ရွှေ # ဖယ်ခုံ # မိုးနဲ # ကျေးသီး # မိုင်းရှူး # သီပေါ # ကျောက်မဲ |၉ မြို့နယ် |- |၄။ |တနင်္သာရီ | # လောင်းလုံး # သရက်ချောင်း # ပုလော |၃ မြို့နယ် |၉။ |ဧရာဝတီ | # ရေကြည် # ငပုတော # ဒေးဒရဲ # ညောင်တုန်း # ဓနုဖြူ # အင်္ဂပူ # မော်လမြိုင်ကျွန်း # ဇလွန် # လေးမျက်နှာ |၉ မြို့နယ် |- |၅။ |ပဲခူး | # ကျောက်ကြီး # ကျောက်တံခါး # ဖြူး # အုတ်တွင်း # သဲကုန်း # ဝေါ # ကြို့ပင်ကောက် # အုတ်ဖို |၈ မြို့နယ် | | | | |} ==​နောက်ခံသမိုင်း​ကြောင်းနှင့်ထင်ရှားဖြစ်စဉ်များ== ဤ[[ရွေးကောက်ပွဲ]]သည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် ပထမဆုံးကျင်းပမည့် [[ရွေးကောက်ပွဲ]]ဖြစ်သည်။ အာဏာသိမ်းပြီးချိန်မှစ၍ စစ်တပ်က နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းပြီး တိုင်းပြည်ကို [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|အရေးပေါ်အခြေအနေ]]<ref>https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-07-31/myanmar-extends-state-of-emergency-for-six-months-until-february</ref>အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။အစောပိုင်းကာလများအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပတ်သတ်၍ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] သည် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၂ နှစ်နှင့် ခြောက်လအကြာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ထဲတွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.dw.com/en/myanmar-junta-promises-elections-by-2023/a-58720116/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815122655/https://www.dw.com/en/myanmar-junta-promises-elections-by-2023/a-58720116 |archive-date=15 August 2022 |access-date=2 August 2022}}</ref><ref>https://www.aljazeera.com/news/2021/8/1/min-aung-hlaing-promises-myanmar-multi-party-elections-2023</ref> === ၂၀၂၁ === ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ (၆)လပြည့် နိုင်ငံတော်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်သည့် ပြောကြားသည့် မိန့်ခွန်း၌ ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လုပ်ငန်းစဉ်များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြီးစီးနိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%92%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%91/|title=ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြီးစီးနိုင်ဖွယ်ရှိဟု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ဆို|work=ဆင်ဟွာသတင်း|access-date=၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁|archive-date=5 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240805165559/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%92%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%91/|url-status=dead}}</ref><blockquote>“ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ မှာလည်း အရေးပေါ်ကာလဆိုတာ အကန့်အသတ်ရှိပါတယ်။ ပုဒ်မ ၄၂၁၊ ပုဒ်မခွဲ(ခ)အရ အရေးပေါ်ကာလ ၁ နှစ်အတွင်းမှာ တာဝန်တွေကို ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းမရှိသေးရင် နောက်ထပ် ခြောက်လ နှစ်ကြိမ်သာတိုးမြှင့်နိုင်ပါတယ်။ ဒီကာလအတွင်းမှာ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ လုပ်ဆောင်သင့်၊ လုပ်ဆောင်ထိုက်တာတွေကို ပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက် သွားရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးရင် ဥပဒေအရ ရွေးကောက်ပွဲအတွက်ပြင်ဆင်ချိန် ၆ လ ပေးပြီး ဆောင်ရွက်ရပါမယ်။ ဒီကာလများကိုတွက်ကြည့်ရင် လုပ်ငန်းရပ်အားလုံးဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း ပြီးစီးရမယ်ဆိုတာ ပါပဲ”</blockquote> === ၂၀၂၂ === ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၆ ရက် ရုရှားခရီးစဉ်အတွင်း ရုရှားပိုင် RIA သတင်းဌာန နှင့် စစ်ကောင်စီခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တို့ တွေ့ဆုံမေးမြန်းကြစဉ် ရွေးကောက်ပွဲကို စီစဉ်ထားသည့်အတိုင်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း ပြုလုပ်သွားမည့်အကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပြန်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားမှုသည် အချိန်လုံလုံလောက်လောက်ရှိသည့်အတွက် ရွေးကောက်ပွဲကို ရွှေ့ဆိုင်းမဆိုင်း ပြောဆိုရန် စောလွန်းသေးသည့်အကြောင်းပါ ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/%e1%80%99%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%be%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%86%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%86%e1%80%b6%e1%80%9b%e1%80%b1%e1%80%b8-%e1%80%9b%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%9b%e1%80%b1%e1%80%94%e1%80%b6%e1%80%9d%e1%80%9a%e1%80%ba-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%bd%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bd%e1%80%b2-/6734670.html|title=ရွေးကောက်ပွဲကို စီစဉ်ထားတဲ့အတိုင်း လာမယ့်နှစ်မှာ ကျင်းပမည် (စစ်ကောင်စီအကြီးအကဲ)|work=VOA|access-date=၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> === ၂၀၂၃ === ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စစ်တပ်နောက်ခံ [[ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကို ပိုမိုအသာစီးရစေနိုင်သော [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်]]အစား [[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ်]]ကို ပြောင်းလဲထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေသစ်ကို ပြသခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-03-28 |title=A Road to Nowhere: The Myanmar Regime’s Stage-managed Elections |url=https://www.crisisgroup.org/asia/south-east-asia/myanmar/b175-road-nowhere-myanmar-regimes-stage-managed-elections |access-date=2023-03-29 |website=Crisis Group |language=en}}</ref> ယခင်ရှိထားသော တပ်မတော်သား ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အပြင် လေးပုံတစ်ပုံအနိုင်ရရုံဖြင့် အစိုးရဖွဲ့စေနိုင်ရန် ပြင်ဆင်ထားပုံရသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta promises elections by 2023 |url=https://www.dw.com/en/myanmar-junta-promises-elections-by-2023/a-58720116 |access-date=18 September 2021 |work=Deutsche Welle |date=1 August 2021 |archive-date=18 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210918022143/https://www.dw.com/en/myanmar-junta-promises-elections-by-2023/a-58720116 |url-status=live }}</ref><ref name=":aljazeera">{{cite news |title=Min Aung Hlaing says no Myanmar elections until 2023 |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/8/1/min-aung-hlaing-promises-myanmar-multi-party-elections-2023 |access-date=30 December 2021 |agency=Al Jazeera |date=1 Aug 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040907/https://www.aljazeera.com/news/2021/8/1/min-aung-hlaing-promises-myanmar-multi-party-elections-2023 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar military prepares for election in bid for legitimacy |url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Crisis/Myanmar-military-prepares-for-election-in-bid-for-legitimacy |access-date=1 August 2022 |work=[[Nikkei Asia]] |date=23 July 2022 |archive-date=3 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220803042911/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Crisis/Myanmar-military-prepares-for-election-in-bid-for-legitimacy |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |author1=Khine Lin Kyaw |title=Myanmar Extends State of Emergency For Six Months Until February |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-07-31/myanmar-extends-state-of-emergency-for-six-months-until-february |access-date=1 August 2022 |work=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |date=31 July 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Strangio |first1=Sebastian |title=Myanmar’s Military Junta Takes Step Toward Controversial Election |url=https://thediplomat.com/2023/01/myanmars-military-junta-takes-step-toward-controversial-election/ |access-date=28 January 2023 |work=[[The Diplomat]] |date=5 January 2023 |archive-date=28 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128013714/https://thediplomat.com/2023/01/myanmars-military-junta-takes-step-toward-controversial-election/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar military announces strict new election law ahead of polls |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/1/27/myanmar-military-unveils-strict-new-election-law-ahead-of-polls |access-date=28 January 2023 |work=[[Al Jazeera]] |date=27 January 2023 |archive-date=28 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128041801/https://www.aljazeera.com/news/2023/1/27/myanmar-military-unveils-strict-new-election-law-ahead-of-polls |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar army set to cement rule with tough new election criteria |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-set-cement-rule-with-tough-new-election-rules-2023-01-27/ |access-date=28 January 2023 |work=[[Reuters]] |date=27 January 2022 |archive-date=28 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128041801/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-set-cement-rule-with-tough-new-election-rules-2023-01-27/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar military rulers extend state of emergency by six months |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/2/1/myanmar-military-rulers-extend-state-of-emergency-by-six-months |access-date=1 February 2023 |work=[[Al Jazeera]] |date=1 February 2023}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar junta extends state of emergency, effectively delaying polls |url=https://www.france24.com/en/live-news/20230201-myanmar-marks-coup-anniversary-with-eyes-on-junta-election-plan |access-date=1 February 2023 |work=[[Agence France-Presse]] |publisher=[[France24]] |date=1 February 2023 |location=[[Yangon]]}}</ref> ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးပါတီများအနေဖြင့် အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=xxpIlxHtb31chMglNsBdqWeyPiY4B6P8QnbWSc4VeqI%3D|title=နိုင်ငံရေးပါတီ တည်ထောင်ခွင့်နှင့် မှတ်ပုံတင်ခွင့်|access-date=21 July 2023|archive-date=21 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230721124622/https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=xxpIlxHtb31chMglNsBdqWeyPiY4B6P8QnbWSc4VeqI=|url-status=dead}}</ref>ဖေဖော်ဝါရီလ (၉)ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌနှင့်အဖွဲ့ထံသို့ အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစက်ဖြစ်သော Myanmar Electronic Voting Machine (MEVM) ကို လာရောက်ပြသခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=kbslI41W%2BYvgfTmSKzOHZz7Y1u0fC6mYHCCiYMRO9LE%3D|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ထံ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်မှ Myanmar Electronic Voting Machine (MEVM) တည်ဆောက်ထားရှိမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်းလင်းတင်ပြ|access-date=21 July 2023|archive-date=21 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230721124641/https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=kbslI41W%2BYvgfTmSKzOHZz7Y1u0fC6mYHCCiYMRO9LE%3D|url-status=dead}}</ref> အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖယ်ရှားခံထားရသော [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]]ကို ဥပဒေသစ်အရ မှတ်ပုံမတင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပါတီအား ဖျက်သိမ်းကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author1=Min Ye Kyaw |author2=Rebecca Ratcliffe |title=Aung San Suu Kyi’s National League for Democracy party dissolved |url=https://www.theguardian.com/world/2023/mar/28/aung-san-suu-kyi-national-league-democracy-faces-dissolution-myanmar |access-date=30 April 2023 |work=[[The Guardian]] |date=28 March 2023 |location=[[Bangkok, Thailand]]}}</ref> ဒုတိယမြောက် အတိုက်အခံပါတီဖြစ်သော [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ကိုလည်း ဖျက်သိမ်းကြောင်း အလားတူ ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Shan prominent party decides not to register for junta’s election |url=https://www.bnionline.net/en/news/shan-prominent-party-decides-not-register-juntas-election |access-date=2023-03-20 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=‘We Agree the Law is Unfair’: SNLD |url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/we-agree-the-law-is-unfair-snld.html |access-date=13 February 2023 |work=[[The Irrawaddy]] |date=1 February 2023}}</ref> စစ်တပ်​​နောက်ခံပြု ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီအား ဧပြီ (၂၀)ရက်​နေ့တွင် အမှတ်စဉ် (၁)ဖြင့် နိုင်ငံ​ရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=kbslI41W%2BYvgfTmSKzOHZz7Y1u0fC6mYHCCiYMRO9LE%3D|title=အရေးပေါ်ကာလ သက်တမ်းတိုး၊မတိုး ကာလုံ မှာ ဆုံးဖြတ်မယ် လို့ စစ်ကောင်စီပြော|access-date=21 July 2023|archive-date=21 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230721124641/https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=kbslI41W+YvgfTmSKzOHZz7Y1u0fC6mYHCCiYMRO9LE=|url-status=dead}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ၂၂ ရက် တွင် ပဲခူးမြို့ မြို့တော်ခန်းမ၌ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့်အလတ်စား စီးပွားရေး (MSME) လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် တွေ့ဆုံရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ရွေးကောက်ပွဲကို မဖြစ်မနေဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု အာမခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင်လည်း စစ်တွေတပ်နယ်မှ အရာရှိ၊ စစ်သည်၊ မိသားစုများနှင့် တွေ့ဆုံရာ၌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် သည် တပ်မတော်အနေဖြင့် နိုင်ငံတည်ငြိမ်အေးချမ်းသည့်အချိန်တွင် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပပေးမည်ဟု အာမခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁ ရက် နှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၆ ရက် ကတိစကားများဖြစ်သည့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း စီစဉ်ထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲသည် ပျက်ပြယ်သွားခဲ့သည်။ === ၂၀၂၅ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ]] သမ္မတ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို|လူကာရှင်ကို]] နှင့် တွေ့ဆုံချိန် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ စစ်ခေါင်းဆောင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာလ သို့မဟုတ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ အစောပိုင်းတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသည်ဟု ထပ်မံ ကတိပြုခဲ့ပြန်သည်။ <ref>https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Crisis/Myanmar-military-prepares-for-election-in-bid-for-legitimacy</ref> ဆက်၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊မတ် ၂၅ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစည်းအဝေးတွင်၌ ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် ကတိစကားအတိုင်း အကောင်အထည်ဖော်မည့်အကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၆-၂၀၂၆ သည် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၇ ရက် နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် မြို့နယ်ပေါင်း (၂၆၇) မြို့နယ် တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် လျာထားပြီး ယခင်ကျင့်သုံးခဲ့သည့် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ်]] (FPTP)နှင့် [[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ်]] (PR) နှစ်မျိုးလုံး အသုံးပြု ဆောင်ရွက်သွားမည့်အကြောင်း တရားဝင်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/07/58109|title=မြို့နယ် ၂၆၇ ခုတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည်ဟု စစ်ကောင်စီဆို|accessdate=12 August 2025|publisher=Mizzima}}</ref> ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် နယ်မြေဒေသများသည် အခြေအနေအရ ကန့်သတ်ချက်ရှိသည့် နယ်မြေဒေသများမှ လွဲပြီး တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ် အားလုံးတို့တွင် ဦးစားပေးအစီအစဉ်အတိုင်း အပိုင်းခွဲပြီး ကျင်းပမည်ဟု ဆိုသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊​ ဇွန် ၂၀ ရက်တွင် စစ်ကောင်စီခန့် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ကိုကို (ဝန်ကြီး)|ကိုကို]]က ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲ၌ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် မဲပေးစက်များ အသုံးပြုရန် စီစဉ်နေကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာလုပ်ငန်းစဉ်များ အစည်းအဝေး၌ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web|title=ရွေးကောက်ပွဲမှာ တစ်နိုင်ငံလုံး မဲပေးစက်အသုံးပြုနိုင်ဖို့ လုပ်မယ်လို့ စစ်ကောင်စီ ရွေး/ကော် ပြော|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cgjg708960jo|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-6-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250621104511/https://www.bbc.com/burmese/articles/cgjg708960jo|archivedate=2025-6-21}}</ref>ရွေးကောက်ပွဲအတွက် လိုအပ်သော မဲပေးစက်များကို ထုတ်လုပ်နေပြီး ရရှိလာသည့် စက်များကို တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း၊ သိုလှောင်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် မပျက်စီးစေရန် စနစ်တကျ သိမ်းဆည်းခြင်းများအတွက် စီမံဆောင်ရွက်ထားကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။<ref name=":2" />အစည်းအဝေးမှာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ တတိယပတ်မှစ၍ ရွေးကောက်ပွဲကို အပိုင်းလိုက် ကျင်းပသွားမည်ဟု ကောက်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုကိုက ပြောကြားထားသည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအဆင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် ၉ ပါတီနှင့် တိုင်း/ပြည်နယ်အလိုက် ယှဉ်ပြိုင်မည့် ၄၅ ပါတီ ရှိသည်။​<ref name=":2" /> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]က လွှတ်တော်သုံးရပ် (အမျိုးသား၊ ပြည်သူ့၊ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်) ၏ ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများနှင့် [[နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ|နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း]]နည်းဥပဒေများကို ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73360|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=7 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73363|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=7 August 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]အစည်းအဝေးတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ရွေးကောက်ပွဲအောင်မြင်ရန်အတွက် ဆန္ဒမဲပေးသူမည်မျှရှိရမည်ဟု ဥပဒေတွင် သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အခြားနိုင်ငံများတွင်လည်း ထိုသို့သတ်မှတ်ထားသည်ကို မတွေ့ရကြောင်းနှင့် ရာခိုင်နှုန်း ၅၀ နှင့်အထက် မဲပေးနိုင်ပါက လူထုအများစု၏ ဆန္ဒပါဝင်သည်ဟု သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း ၎င်းကဆိုသည်။ ထို့အပြင် ရွေးကောက်ပွဲကို မဖြစ်မနေကျင်းပရမည်ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူခြင်းနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များရယူခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပထမအကြိမ် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင် ကိုယ်စားလှယ်ဦးရေ၏ ထက်ဝက်ကျော် တက်ရောက်ပါက အစည်းအဝေးအထမြောက်နိုင်ကြောင်းနှင့် ဒုတိယအကြိမ်တွင် သုံးပုံတစ်ပုံ တက်ရောက်ပါက အထမြောက်နိုင်ကြောင်းကိုလည်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း တက်ရောက်နိုင်ရေးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲလုပ်နိုင်သည့် မြို့နယ်များအားလုံးတွင် ကျင်းပနိုင်ရန် ရည်မှန်းထားပြီး၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရသူများကို ကြိုတင်မဲဖြင့် မဲပေးနိုင်ရန် စီစဉ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/719386|title=ဆန္ဒမဲပေးသူ မည်သည့်ရာခိုင်နှုန်းရှိမှ ရွေးကောက်ပွဲ အောင်မြင်မည်ဟု သတ်မှတ်ချက်မရှိဟု စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော|accessdate=13 August 2025|publisher=DVB}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73565|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်အစည်းအဝေး ကျင်းပ၊ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အမှာစကားပြောကြား|publisher=Ministry of Information|accessdate=13 August 2025}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က မကွေးတိုင်းခရီးစဉ်အတွင်း ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲ၏ ပထမအဆင့်ကို ခရိုင်မြို့ကြီးများနှင့် ဆက်စပ်မြို့များတွင် စတင်ပြုလုပ်မည် ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းက မကွေးတပ်နယ်သို့ ရောက်ရှိစဉ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲအပြီး အစိုးရသစ်တက်လာသောအခါ တပ်မတော်အနေဖြင့် နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်တော့မည်မဟုတ်ဘဲ ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းများကိုသာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည် ဟုလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c14gm55eg1zt?fbclid=IwY2xjawMSia9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFtZkdSZ1MwdVRkWDRNNUVKAR7B2-DNtUGLe5DQGKZjNI3ul1JdoiB86XdX0Qj5p1zPlqOUHrhVuqYyL1DFnw_aem_AJ3VuIm93kmSZaCUaCXmUQ&post=asset%3Abb91ea3e-e012-4016-90e6-2a693a805210#asset:bb91ea3e-e012-4016-90e6-2a693a805210|title=ရွေးကောက်ပွဲ ပထမအပိုင်းကို ခရိုင်မြို့ကြီးတွေမှာ စကျင်းပမယ်လို့ စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> ဩဂုတ်လ (၂၀) ရက်နေ့တွင် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အမည်စာရင်းတင်သွင်းခြင်း၊ ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ စိစစ်ခြင်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် နေ့ရက်များကို ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က သတ်မှတ်ကြေညာသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၈ ရက်မှစ၍  လွှတ်တော်အသီးသီး၏ မဲဆန္ဒနယ်များအတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်း စတင် တင်သွင်းနိုင်ကြောင်း၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်းတင်သွင်းလွှာများကို ရုပ်သိမ်းလိုက ရုပ်သိမ်းနိုင်သည့် နောက်ဆုံး နေ့ရက်သည် ၂ဝ၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက် ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ကြေညာထားသည်။ ထို့အပြင် PR မဲဆန္ဒနယ်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုအနေဖြင့် မိမိပါတီ ကိုယ်စားပြု လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် လောင်း တစ်ဦးအတွက် အမည်စာရင်း တင်သွင်းလွှာကို ရုပ်သိမ်းပါက စတင် အစားထိုး ပြန်လည်တင်သွင်းရမည့် နေ့ရက်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၃ ရက်ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံး နေ့ရက်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၇ ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ကြေညာထားသည်။ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်းတင်သွင်းလွှာများ စိစစ်မည့် နေ့ရက်သည် ၂ဝ၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက် မှ အောက်တိုဘာ ၄ ရက် အထိဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ကြေညာထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73898|title=လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အမည်စာရင်းတင်သွင်းခြင်း၊ ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ စိစစ်ခြင်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် နေ့ရက်များသတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=17 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|title=လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အမည်စာရင်းအား စက်တင်ဘာ ၈ ရက်တွင် စတင် တင်သွင်းနိုင်ကြောင်း UEC ကြေညာ|url=https://news-eleven.com/article/305456|publisher=Eleven Media|accessdate=17 August 2025}}</ref> ထို့နောက်၊ နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေအရ  နိုင်ငံပါတီများအနေဖြင့် ပါတီဝင်ဦးရေနှင့် ပါတီရုံးခန်းများ သတ်မှတ်အရေအတွက် ပြည့်မီရေး ဆောင်ရွက်ပြီး စက်တင်ဘာ ၇ ရက် နောက်ဆုံးထား၍ ကော်မရှင်သို့ တင်ပြရမည်ဖြစ်ကြောင်း ဩဂုတ်လ (၂၀) ရက်နေ့တွင် ကော်မရှင်က ကြေညာထားသည်။​ သတ်မှတ်ရက်အတွင်း ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းမရှိပါက နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေပုဒ်မ ၁၂ အရ နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းအား ပယ်ဖျက်၍ ပါတီအား ဖျက်သိမ်းမည်ဟု ဩဂုတ်လ (၂၀) ရက်နေ့တွင် ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73901|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ ပါတီဝင်ဦးရေနှင့် ပါတီရုံးခန်းများ သတ်မှတ်အရေအတွက်ပြည့်မီရေး ဆောင်ရွက်ပြီး နောက်ဆုံးတင်ပြရမည့် နေ့ရက်ထုတ်ပြန်ခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=17 August 2025}}</ref> ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့နှင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်သောပုဂ္ဂိုလ်များအနေဖြင့် အခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီလျှင် ပါတီစည်းရုံးရေးနှင့်  နယ်မြေစည်းရုံးရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဩဂုတ် ၂၁ ရက်တွင် ကြေညာလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cewypxqjww2o|title=ဝန်ကြီးတွေ စည်းရုံးရေး စစ်ကော်မရှင် ရွေးကော်ခွင့်ပြု|publisher=BBC Burmese|accessdate=22 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/305477|title=ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်သောပုဂ္ဂိုလ်များ အခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီလျှင် ပါတီစည်းရုံးရေးနှင့် နယ်မြေစည်းရုံးရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း UEC ကြေညာ|publisher=Eleven Media|accessdate=19 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73961|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပါတီစည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများ၊ နယ်မြေစည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများ၊ စုဝေးဟောပြောခြင်းနှင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးခွင့်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း အသိပေးချက် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=19 August 2025}}</ref> ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များ ကြိုတင်ဆန္ဒမဲလက်မှတ်ဖြင့် ဆန္ဒမဲပေးနိုင်ရေးအတွက်ပုံစံ (၁၅)များကို ဩဂုတ် ၂၁ ရက်မှစတင် သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဩဂုတ် ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73959|title=ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များမှ ပုံစံ (၁၅) များကို သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်မည့် နေ့ရက်၊ အချက်အလက်ဖြည့်သွင်းပြီးသည့် ပုံစံ (၁၅) များကို သက်ဆိုင်ရာ သံရုံးများသို့ ပေးပို့နိုင်မည့်နေ့ရက်များထုတ်ပြန်ခြင်း|publisher=MOI|accessdate=19 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/305478|title=ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များ ကြိုတင်ဆန္ဒမဲလက်မှတ်ဖြင့် ဆန္ဒမဲပေးနိုင်ရေးအတွက်ပုံစံ(၁၅)များကို ဩဂုတ် ၂၁ ရက်မှစတင် သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်ကြောင်း UEC ကြေညာ|publisher=Eleven Media|accessdate=20 August 2025}}</ref>ဩဂုတ်လ (၂၆) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်နှင့် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုပြီးသော နိုင်ငံရေးပါတီများ တွေ့ဆုံပွဲတစ်ခုကျင်းပခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံရေးပါတီ ၆၁ ပါတီမှ ဥက္ကဋ္ဌများ၊ ခေါင်းဆောင်များနှင့် တာဝန်ရှိသူများ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးတွင် စည်းရုံးမည့်ပါတီ ကိုးပါတီနှင့် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း၌သာစည်းရုံးမည့်ပါတီ ၅၂ ပါတီဖြစ်ပါကြောင်း၊ ဥပဒေနှင့်အညီလျှောက်ထားသော နိုင်ငံရေးပါတီအားလုံး စိစစ်ခွင့်ပြုပြီးဖြစ်ပါကြောင်း ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးက ပြောသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74149|title=နောင်ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ဘွဲ့ရသူများဖြစ်ရမည်ဖြစ်၍ နိုင်ငံရေးပါတီများအနေဖြင့် ယခုကပင်စီစဉ်|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=26 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/305599|title=နောင်လာမည့် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ဘွဲ့ရသူများဖြစ်ရမည်ဖြစ်၍ နိုင်ငံရေးပါတီများအနေဖြင့် ယခုကတည်းက စီစဉ်ထားကြရန် UEC ဥက္ကဋ္ဌ ပြောကြား|publisher=Eleven Media|accessdate=26 August 2025}}</ref> * ထို့အပြင်၊ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်းတင်သွင်းရမည့်ရက်ကို စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်အထိ ထပ်တိုးပေးလိုက်ကြောင်း နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် တွေ့ဆုံအပြီးတွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":9">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cd6n9ep2p1et?post=asset%3A183f9c33-17f9-4ced-9f13-80fc72cd9c68#asset:183f9c33-17f9-4ced-9f13-80fc72cd9c68|title=ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအမည်စာရင်း တင်သွင်းရမယ့်ရက် ထပ်တိုး|publisher=BBC Burmese|accessdate=27 August 2025}}</ref> * ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်မည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် သက်ဆိုင်ရာမဲဆန္ဒနယ်၏ မဲစာရင်းတွင် ပါဝင်သူဖြစ်ရမည်ဟု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ပြင်ဆင်သတ်မှတ်လိုက်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးသည် မိမိနေထိုင်ရာဒေသမှ အခြားမြို့နယ်သို့ ရွေးကောက်ပွဲသွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရှိတော့ပေ။ <ref name=":9" /> * ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးက ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အခြေခံပညာအထက်တန်းအဆင့် အောင်မြင်ပြီးသူဖြစ်ရမည် ဟု နိုင်ငံရေးပါတီများကို သတိပြုစေရန် တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721420|title=နောင်လာမယ့် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းက ဘွဲ့ရသူတွေဖြစ်ရမည်ဟု UEC ပြော|publisher=DVB|accessdate=27 August 2025}}</ref> * ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပတွင် ရောက်ရှိနေသည့် ယာယီနေရပ်စွန့်ခွာသူများ အပါအဝင် ကြိုတင်မဲပေးလိုသူများသည် ပုံစံ (၁၅) ဖြင့် တောင်းဆိုမဲပေးနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့သည် ရောက်ရှိနေထိုင်ရာ အရပ်ဒေသတွင် မဲပေးလိုပါက အနည်းဆုံး ရက်ပေါင်း ၁၈၀ ထက်မနည်း နေထိုင်ပြီးဖြစ်ကြောင်း ထောက်ခံချက်ဖြင့် မဲပေးခွင့်ရရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/68ae9cecee60bf5b8456faa5|title=နောင်လာမည့် ရွေးကောက်ပွဲကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ ဘွဲ့ရသူဖြစ်ရမည်ဖြစ်၍ နိုင်ငံရေးပါတီများ ကြိုတင်စီစဉ်ထားရန် လိုအပ်|publisher=NP News|accessdate=27 August 2025}}</ref> * [[အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်]] (PR) ဖြင့် ကျင်းပမည့် လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲများအတွက် မဲဆန္ဒရှင်တစ်ဦးသည် မဲတစ်မဲသာ ပေးရမည် ဖြစ်ကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ထိုတစ်မဲတည်းကိုပင် မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ် (FPTP) နှင့် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) နှစ်ခုလုံးအတွက် ထည့်သွင်းရေတွက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5y3wjy89eyo|title=ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဆန္ဒမဲ ၁ မဲကို စနစ် ၂ မျိုးအတွက် ရေတွက်မယ်|publisher=BBC Burmese|accessdate=27 August 2025}}</ref> စက်တင်ဘာလ (၉) ရက် တွင် ပါတီဝင်ဦးရေ မပြည့်မီသည့် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု|NDF ပါတီ]]နှင့် ပါတီရုံးခန်းများ သတ်မှတ်အရေအတွက် ၊ [[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|DNP ပါတီ]]၊ [[အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုလယ်သမားအလုပ်သမားအင်အားစုပါတီ]]တို့အား မှတ်ပုံတင်ပယ်ဖျက်၍ ပါတီဖျက်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်(UEC) ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74684|title=နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုထားခြင်းကို ပယ်ဖျက်၍ ပါတီများအား ဖျက်သိမ်းခြင်း|accessdate=9 September 2025|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> အောက်တိုဘာလ (၂၅)ရက် တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် လွှတ်တော်အလိုက် မဲဆန္ဒနယ် အသီးသီးတွင် အမည်စာရင်းတင်သွင်းထားသည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း (၅၀၂၃)ဦးတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၊သက်တိုင်ရာလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ၊နည်းဥပဒေများနှင့် ညီညွှတ်မှုမရှိသဖြင့် ပယ်ဖျက်ခဲ့သည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း (၈၆)ဦးရှိသည်ဟု ကြေညာသည်။ထိုထဲ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ [[သက်သက်ခိုင်|ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်]] လည်း လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ခံရပြီး၊ သက်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေပုဒ်မ ၈ (ဃ) ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့်ငြိစွန်းသဖြင့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ကော်မရှင်ဘက်က ပြောဆိုခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ (၂၈) ရက် တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကောက်မရှင်]] သည် ပြည်တွင်း၊ပြည်ပ သတင်းထောက်များအား အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ နှင့် စပ်လျဉ်းပြီး သတင်းရယူခွင့်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ယင်းအပြင် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ ဒုတိယအပိုင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၁၁) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည့်အကြောင်း နှင့် ဒုတိယအပိုင်း ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် မြို့နယ် (၁၀၀)ကိုလည်း သီးခြား ကြေညာခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက် တွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ အပိုင်း(၃) ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၂၅) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။ယင်းအပြင် အပိုင်း(၃) ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် မြို့နယ် (၆၃)ကိုပါ တစ်ပါတည်း ထည့်သွင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက် တွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် နောက်ဆက်တွဲ ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပခြင်းမပြုမည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ်(FPTP) မဲဆန္ဒနယ်များစာရင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ == ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း == {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} === နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ === ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်နေ့တွင် နစကက ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော [[နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ|နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ]]ကို တစ်နှစ်ကျော်အကြာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပါသည်။ ဥပဒေသစ်တွင် အခန်း ၅ ခန်းနှင့် ပုဒ်မ ၂၇ ခု ပါဝင်ပြီး ပါတီများဖွဲ့စည်းမှတ်ပုံတင်ရန် စံနှုန်းများကို သိသိသာသာ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် နိုင်ငံရေးပါတီများအကြား ဝေဖန်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။ အဓိကအားဖြင့် အခန်း (၂)၊ ပါတီတည်ထောင်ခြင်းနှင့် မှတ်ပုံတင်ခြင်းဆိုင်ရာ ပုဒ်မများကို ဝေဖန်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။<ref name=":1">{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/287972|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေမှာ ဘယ်အချက်တွေကို ပြင်ဆင်လိုက်သလဲ|accessdate=2025-6-11|publisher=Eleven Media}}</ref> ဥပဒေသစ်အရ ပါတီတည်ထောင်လိုပါက အနည်းဆုံး လူ ၁၅ ဦး ရှိရမည်ဖြစ်ပြီး တည်ထောင်သူများသည် အသက် ၂၅ နှစ် ပြည့်ရမည်။ ထို့ပြင် သာသနာ့ဝန်ထမ်း၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း၊ ထောင်ကျနေသူ၊ သောင်းကျန်းသူ/အကြမ်းဖက်/မတရားအသင်းအဖွဲ့ဝင်၊ မူးယစ်ဆေးပြစ်မှုနှင့် ငြိစွန်းသူ၊ နိုင်ငံခြားသား သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားသားအဖြစ် ခံယူထားသူ မဟုတ်ရဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name=":1" /> ==== ပါတီဝင်ဦးရေ၊ ရန်ပုံငွေနှင့် ရုံးခန်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များ ==== နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေအသစ်၏ ပုဒ်မ ၅ (စ) အရ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီဖြစ်ပါက မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွင်း ပါတီဝင်ဦးရေ အနည်းဆုံး ၁၀၀,၀၀၀ (တစ်သိန်း) စည်းရုံးရမည်ဖြစ်သည်။ ယခင်ဥပဒေတွင် ၁၀၀၀ သာ လိုအပ်ခဲ့ရာ အဆ ၁၀၀ တိုးမြှင့်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း၌သာ စည်းရုံးမည့်ပါတီဆိုလျှင် ပါတီဝင်ဦးရေ အနည်းဆုံး ၁၀၀၀ စည်းရုံးရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားရာ ယခင် ၅၀၀ မှ နှစ်ဆ တိုးမြှင့်ထားသည်။ ပုဒ်မ ၅ (ဆ) တွင် ပါတီရန်ပုံငွေနှင့်ပတ်သက်၍ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီဆိုလျှင် ကျပ်သိန်း ၁၀၀၀ နှင့် တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း၌သာ စည်းရုံးမည့်ပါတီဆိုလျှင် ကျပ်သိန်း ၁၀၀ ကို မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်တစ်ခုခု၌ ငွေစာရင်းဖွင့်ထားကြောင်း အထောက်အထားပြရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ဤပြဋ္ဌာန်းချက်သည် ဥပဒေဟောင်းတွင် မပါဝင်ဘဲ အသစ်ထည့်သွင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပါတီရုံးခန်း ဖွင့်လှစ်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ ပုဒ်မ ၅ (ဇ) တွင် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီဖြစ်ပါက ရက်ပေါင်း ၁၈၀ အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၃၃၀ ၏ အနည်းဆုံးထက်ဝက်ဖြစ်သော မြို့နယ် ၁၆၀ ကျော် (၁၆၅ မြို့နယ်) တွင် ရုံးခန်းများ ဖွင့်လှစ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း၌သာ စည်းရုံးမည့်ပါတီဆိုလျှင် အဆိုပါ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အနည်းဆုံး ငါးမြို့နယ် တွင် ပါတီရုံးခန်းများ ဖွင့်လှစ်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဤပြဋ္ဌာန်းချက်သည်လည်း ယခင်ဥပဒေဟောင်းတွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိသည့် အချက်ဖြစ်သည်။ ==== အကျိုးဆက်များ ==== နစက အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေပါ ပုဒ်မများကြောင့် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ရန် နိုင်ငံရေးပါတီအချို့ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရကြောင်း ပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] (UEC) သို့ မှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားသည့် ပါတီ ၅၀ (ရှိရင်းစွဲ) နှင့် ပါတီအသစ် တည်ထောင်ခွင့် လျှောက်ထားသည့် ပါတီ ၁၅ ပါတီ (စုစုပေါင်း ၆၅ ပါတီ) ရှိခဲ့သော်လည်း ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီမှာ ၁၂ ပါတီသာ ရှိခဲ့ပါသည်။<ref name=":1" /> ==== သတ်မှတ်ချက်များ လျော့ချခြင်း ==== ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေမှ တင်းကျပ်သည့် အချက်အချို့ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅ ရက်တွင် ပြင်ဆင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤပြင်ဆင်ချက်များသည် ပါတီများအတွက် လိုအပ်သည့် စံနှုန်းအချို့ကို ဖြေလျှော့ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/53120|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့်နည်းဥပဒေများ|accessdate=2025-6-27|publisher=Ministry of Information}}</ref> ပြင်ဆင်ထားသည့် အဓိကအချက်များမှာ ပါတီဝင်အရေအတွက်နှင့် ပါတီရုံးခန်း ဖွင့်လှစ်ထားရှိမှုတို့ဖြစ်သည်။ ယခင်က ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့်နေ့ မတိုင်မီ ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွင်း ပါတီဝင်အရေအတွက် တစ်သိန်းရှိရမည်ဟု သတ်မှတ်ထားရာမှ ငါးသောင်းအထိ လျှော့ချခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့်နေ့ မတိုင်မီ ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွင်း နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ မြို့နယ်သုံးပုံတစ်ပုံ၌ ပါတီရုံးခန်းများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိရန် လိုအပ်ကြောင်းလည်း ထည့်သွင်းပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/287972|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေမှာ ဘယ်အချက်တွေကို ပြင်ဆင်လိုက်သလဲ|accessdate=2025-6-27|publisher=Eleven Media}}</ref> ==== ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ==== [[နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ|နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ]]ကို ဒုတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေအား ဇူလိုင် ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။အဆိုပါပြင်ဆင်မှုအရ နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေပုဒ်မ ၁၂ ပုဒ်မခွဲ(က) တွင် ပုဒ်မခွဲငယ် (၁၁) အဖြစ် "ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲမသမာမှုနှင့် တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုများကို ကျူးလွန်ကြောင်း ကော်မရှင်က စစ်ဆေးတွေ့ရှိခြင်း" ဟူသော စာသားကို စစ်ကောင်စီက ထပ်မံဖြည့်စွက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မူလက အခန်း ၃ (ဆက်လက်ရပ်တည်ပိုင်ခွင့်မရှိခြင်း) ၏ ပုဒ်မ ၁၂ ပုဒ်မခွဲ (က) တွင် ပုဒ်မခွဲငယ် (၁၀) ထိသာ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/716835|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေကို ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်း|accessdate=2025-7-28|publisher=DVB Burmese}}</ref> ==== စက်တင်ဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၁) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးတွင် စည်းရုံးမည့်ပါတီများအနေဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ၌ ယခင်က သတ်မှတ်ထားသော မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ တစ်ဝက်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရမည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ လေးပုံတစ်ပုံတွင်သာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/75244|title=နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/725333|title=တနိုင်ငံလုံးပြိုင်မည့်ပါတီများ မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံ မပြိုင်နိုင်ပါက ပါတီဖျက်သိမ်းခံရမည်ဟု ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်း|publisher=DVB|accessdate=22 September 2025}}</ref> ==== အောက်တိုဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာလ (၂၆) ရက် နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကောာ်မရှင်သည် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများကို တတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ===== အကျိုးဆက်များ ===== ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ ရွေးကောက်ပွဲအသုံးစရိတ်ကို တိုးမြှင့်ပြင်ဆင်လိုက်ခြင်းဖြစ်၍၊ပြင်ဆင်လိုက်သည့် နည်းဥပဒေအရ နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများ နည်းဥပဒေ ၂၁ ပါ ငွေကျပ်သိန်း ၁၅၀ အစား ငွေကျပ်သိန်း ၃၀၀၊ ငွေကျပ်သိန်း ၃၀၀ အစား ငွေကျပ်သိန်း ၅၀၀ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ === ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်း === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည် ဥပဒေကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ပြင်ဆင်ခဲ့ရာတွင် အဓိကအားဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများအတွက် ပြစ်ဒဏ်များကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ပုဒ်မ ၄၀ အရ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးစီသည် ရွေးကောက်ပွဲနေ့တွင် မိမိမဲဆန္ဒနယ်ရှိ မဲရုံတိုင်း၌ မဲရုံကိုယ်စားလှယ်နှင့် အကူကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးစီကို ခန့်အပ်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် သက်ဆိုင်ရာမဲဆန္ဒနယ်၏ မဲစာရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူများ ဖြစ်ရမည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72982|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref> ပုဒ်မ ၄၉ (ခ) အရ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲများသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများရရှိသည့် မဲအရေအတွက်ကို ပြုစု၍ ခိုင်လုံသောမဲအများဆုံးရရှိသူများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများအဖြစ် ကြေညာရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ပုဒ်မ ၄၉ (ဂ) အရ မဲအရေအတွက်တူညီပါက ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲက စိစစ်ပြီး ကော်မရှင်သို့တင်ပြရမည်ဖြစ်ကာ၊ ကော်မရှင်၏ ညွှန်ကြားချက်အရ ထပ်မံကျင်းပသည့်ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲတူညီသူများသာ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ပုဒ်မ ၆၄ တွင် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ လိမ်လည်စွပ်စွဲခြင်း၊ မဲပေးမှုနှင့်ပတ်သက်၍ မမှန်မကန်တိုင်တန်းခြင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲပျက်ပြားစေရန် လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစက် ဖျက်ဆီးခြင်း သို့မဟုတ် ယူဆောင်ခြင်း စသည့်ပြစ်မှုများအတွက် ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်အထိ သို့မဟုတ် ငွေဒဏ် သို့မဟုတ် ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံး ချမှတ်နိုင်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/304880|title=ရွေးကောက်ခံ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်းတင်သွင်းလွှာနှင့် ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းတွင် လိမ်လည်ဖြည့်သွင်းထားကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရပါက တရားစွဲဆိုခြင်းခံရမည့် အချက်ပါဝင်သော ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း|publisher=Eleven Media|accessdate=2025-7-29}}</ref> ပုဒ်မ ၈၈ အရ နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်ဖျက်မှု၊ အဂတိလိုက်စားမှု၊ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သည့်ပြစ်မှုများဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသူများသည် ကော်မရှင်၏ ကြေညာချက်အရ နောင်ပြုလုပ်မည့် မည်သည့်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲတွင်မျှ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရှိတော့ဘဲ၊ တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုများ၌ သိလျက်နှင့်ပါဝင်ပတ်သက်သည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် လက်ရှိနှင့် နောက်ထပ်လွှတ်တော်သက်တမ်းနှစ်ခုအတွက် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ဆုံးရှုံးမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ပုဒ်မ ၈၈-က အဖြစ် အသစ်ထပ်မံဖြည့်စွက်ထားရာတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည့် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးဦးသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းလျှောက်လွှာ သို့မဟုတ် ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းတွင် လိမ်လည်ဖြည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် စာရွက်စာတမ်းအတုများ တင်သွင်းခြင်းပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပါက ဥပဒေကြောင်းအရ တရားစွဲဆိုခြင်းခံရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ==== အောက်တိုဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာလ (၂၆) ရက် နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်သည်။ ===== အကျိုးဆက်များ ===== ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ ရွေးကောက်ပွဲအသုံးစရိတ်ကို တိုးမြှင့်ပြင်ဆင်လိုက်ခြင်းဖြစ်၍၊ပြင်ဆင်လိုက်သည့် နည်းဥပဒေအရ နည်းဥပဒေ ၉၉ ပါ ငွေကျပ်သိန်း ၁၅၀ သည် ငွေကျပ်သိန်း ၃၀၀ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ === အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်း === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ရာ၊ ၎င်းဥပဒေသည် [[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|အချိုးကျကိုယ်စားပြု]] (PR) စနစ်နှင့် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|နိုင်သူကုန်ယူ]] (FPTP) စနစ်တို့ကို ပူးတွဲကျင့်သုံးရန် ရည်ရွယ်သည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ အရ ကော်မရှင်သည် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရာတွင် [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ]] မပါရှိသော တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များအတွက် FPTP စနစ်ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦးကို မြို့နယ်များစုစည်း၍ ရွေးချယ်ရန် သတ်မှတ်ပေးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ ပါရှိသော တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များအတွက်မူ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ တစ်ခုစီကို မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုစီအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ကျန်ရှိသောမဲဆန္ဒနယ်များကို မြို့နယ်များ စုစည်း၍ FPTP စနစ်ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦး ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ကျန်ရှိသည့် ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦးကိုမူ PR စနစ်ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရန် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ|ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]အဖြစ် သတ်မှတ်သော နေရာသည် မူလမဲဆန္ဒနယ်အတွင်း၌သာ ပါဝင်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72983|title=အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025-7-28}}</ref> အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၄ တွင် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများဖြစ်သည့် လိမ်လည်စွပ်စွဲခြင်း၊ မဲမမှန်ကန်ကြောင်း တိုင်တန်းခြင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲနှောင့်ယှက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစက် ဖျက်ဆီးခြင်းများအတွက် ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်အထိ သို့မဟုတ် ငွေဒဏ် သို့မဟုတ် ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံး ချမှတ်နိုင်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ပုဒ်မ ၈၁-က (အသစ်ထပ်မံဖြည့်စွက်) အရ FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးသည် တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ပျက်ပြယ်ပါက ၎င်း၏မဲရလဒ်များကို ပယ်ဖျက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်ခံရသူများအတွက်မူ ပယ်ဖျက်လိုက်သည့်မဲများကို နုတ်၍ ကျန်ရှိသောမဲများကို ပြန်လည်တွက်ချက်ကာ ကိုယ်စားလှယ်အမည်စာရင်းကို ပြန်လည်ကြေညာရမည်။ <ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/304864|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော် ​ရွေး​ကောက်ပွဲများတွင် အချိုးကျကိုယ်ပြု(PR )စနစ်နှင့် နိုင်သူကုန်ယူ( FPTP)စနစ် ပူးတွဲကျင့်သုံးမည့် ရွှေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း|publisher=Eleven Media|accessdate=2025-7-30}}</ref> အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၈ (က) အရ နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်ဖျက်မှု သို့မဟုတ် အဂတိလိုက်စားမှုစသည့် ပြင်းထန်သည့်ပြစ်မှုများဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသူများသည် မည်သည့်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ်မှ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်မရှိတော့ဘဲ၊ ပုဒ်မ ၈၈ (ခ) အရ ကော်မရှင်က တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုများကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိပါက ပါတီ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းမှ တာဝန်ရှိသူများ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့ကြောင်း ပေါ်ပေါက်ပါက သက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းသည် လက်ရှိနှင့် နောက်ထပ်လွှတ်တော်သက်တမ်းနှစ်ခုအတွက် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ဆုံးရှုံးမည်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၉ (က) အရ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နေရာ လစ်လပ်ပါက PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက် သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း အစားထိုးဖြည့်စွက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက်မူ ဥပဒေနှင့်အညီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ==== အောက်တိုဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာလ (၂၆) ရက် နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် အမျိုးသားလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ နည်းဥပဒေများကို ဒုတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်သည်။ ===== အကျိုးဆက်များ ===== ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ ရွေးကောက်ပွဲအသုံးစရိတ်ကို တိုးမြှင့်ပြင်ဆင်လိုက်ခြင်းဖြစ်၍၊ပြင်ဆင်လိုက်သည့် နည်းဥပဒေအရ နည်းဥပဒေ ၉၉ ပါ ငွေကျပ်သိန်း ၁၅၀ သည် ငွေကျပ်သိန်း ၃၀၀ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ === တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်း === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ အရ ကော်မရှင်သည် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရာတွင် မြို့နယ်တစ်မြို့နယ်လျှင် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကျစီကို FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်ရန် သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကျန်ရှိသောကိုယ်စားလှယ်များအတွက် မြို့နယ်များကို စုစည်း၍ PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်နိုင်ရန် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရမည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ကိုယ်စားလှယ်များအတွက်မူ သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုစီအဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်။ <ref name=":8">{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttiungdeskiiltttteaa-siumhutt-pnnynyltttteaarekeaakpaiupdekiu-chtttthmakimpngchngsnny-updeptttthaan|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း|publisher=Myanmar Digital News|accessdate=13 August 2025}}</ref> တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၉ (က) အရ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နေရာ လစ်လပ်ပါက PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက် သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း အစားထိုးဖြည့်စွက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက်မူ ဥပဒေနှင့်အညီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref name=":8" /> ==== အောက်တိုဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာလ (၂၆) ရက် နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ နည်းဥပဒေများကို ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်သည်။ ===== အကျိုးဆက်များ ===== တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများ နည်းဥပဒေ ၉၇ နည်းဥပဒေခွဲ(က) နည်းဥပဒေခွဲငယ်(၃) နည်းဥပဒေခွဲငယ်စိတ်(ငင)တွင် ခြွင်းချက်အဖြစ် “ခြွင်းချက်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသပါဝင်သော မဲဆန္ဒနယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်များအတွက်ဖြစ်လျှင် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံရသည့် သက်ဆိုင်ရာ ဒေသခံတိုင်းရင်းသားလူမျိုးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အားသက်ဆိုင်ရာမြို့နယ်၏ ကိုယ်စားပြုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဦးစားပေး သတ်မှတ်ပေးရမည်။” ပါဝင်သွားခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများ နည်းဥပဒေ ၉၉ နည်းဥပဒေခွဲ(က) ပါ “သိန်းတစ်ရာ့ငါးဆယ်” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို “သိန်းသုံးရာ” ဆိုသည့်စကားရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နည်းဥပဒေခွဲ(ခ)ပါ “သိန်းသုံးရာ” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို “သိန်းငါးရာ” ဆိုသည့်စကားရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသီးသီးအစားထိုးသွားခဲ့သည်။ === အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ ကာကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့တွင် "ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို နှောင့်ယှက်ဟန့်တားဖျက်ဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေ" ကို နစကက ပြဋ္ဌာန်းကာ ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ငန်းစဉ်များ ပျက်ပြားအောင် ပြောဆိုသူများကို ထောင်ဒဏ်၊ ငွေဒဏ်များ ချမှတ်မည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဥပဒေအရ ပြစ်မှုတစ်ရပ်ရပ် ကျူးလွန်ရာတွင် တစ်ဦးတစ်ယောက်ကို သေဆုံးမှုဖြစ်စေပါက ပါဝင်သူအားလုံးကို သေဒဏ် ချမှတ်မည်ဟု ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72985|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို နှောင့်ယှက်ဟန့်တားဖျက်ဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေ|accessdate=2025-7-30|publisher=Ministry of Information}}</ref> ==== တားမြစ်ချက်များနှင့် ပြစ်ဒဏ်များ ==== ဥပဒေ၏ ပုဒ်မ ၁၆ တွင် မည်သူမျှ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ပျက်ပြားစေရန် ဟောပြောခြင်း၊ ပြောဆိုခြင်း၊ စည်းရုံးခြင်း၊ လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ ဆန္ဒပြခြင်း သို့မဟုတ် စာရေးသားဖြန့်ချိခြင်းတို့ကို မပြုရဟု တားမြစ်ထားသည်။ ယင်းတားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ပါက ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၃ နှစ်မှ အများဆုံး ၇ နှစ်အထိ ချမှတ်မည်ဖြစ်ပြီး ငွေဒဏ်လည်း ချမှတ်နိုင်သည်။ လူစုလူဝေးဖြင့် ကျူးလွန်ပါက ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၅ နှစ်မှ အများဆုံး ၁၀ နှစ်အထိ ချမှတ်နိုင်ပြီး ငွေဒဏ်လည်း ချမှတ်နိုင်သည်။ ပုဒ်မ ၁၇ တွင် မဲဆန္ဒရှင်ကို မဲမပေးနိုင်ရန် ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ဟန့်တားခြင်း၊ မလျော်ဩဇာသုံးခြင်း၊ နာကျင်စေခြင်း စသည့် လုပ်ရပ်များအတွက်လည်း ထောင်ဒဏ်နှင့် ငွေဒဏ်များ ချမှတ်မည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ပုဒ်မ ၁၈၊ ၁၉ နှင့် ၂၀ တို့တွင်လည်း မဲရုံမှူး၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များ၊ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ တာဝန်ဝတ္တရားနှင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုများကို ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ဟန့်တားခြင်း၊ နှောင့်ယှက်ခြင်း၊ နာကျင်စေခြင်းတို့ မပြုလုပ်ရန် တားမြစ်ထားသည်။ အဆိုပါ ပုဒ်မများပါ တားမြစ်ချက်များကို ကျူးလွန်ပါက ငွေဒဏ်အပြင် ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၃ နှစ်မှ အများဆုံး ၂၀ နှစ်အထိ၊ လူစုလူဝေးဖြင့် ကျူးလွန်ပါက ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၅ နှစ်မှ အများဆုံး တစ်သက်အထိ ပြစ်ဒဏ်များ ပါဝင်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် မဲလက်မှတ်၊ မဲပုံး၊ မဲပေးစက်၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရုံး သို့မဟုတ် မဲရုံအဆောက်အအုံများကို ဖျက်ဆီးခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်ဆုံးရှုံးစေပါကလည်း ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၅ နှစ်မှ အများဆုံး ၁၀ နှစ်အပြင် ငွေဒဏ် ချမှတ်နိုင်မည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ==== လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်မှုနှင့် စောင့်ကြည့်ခြင်း ==== ရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီများကိုလည်း ဗဟို၊​ ဒေသဆိုင်ရာဖြစ်သော တိုင်း၊ ပြည်နယ်၊ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ခရိုင်၊ မြို့နယ်အဆင့် စသဖြင့် ဖွဲ့စည်းသွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးကို ထိပါးစေနိုင်သည်ဟုဆိုကာ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်သတင်းယူခြင်းနှင့် အရေးယူခြင်းများပါ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာကြီးကြပ်မှုဗဟိုကော်မတီ ပထမဆုံး အစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၅) ကို မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ဌာနချုပ်ရှိ အရိန္ဒမာခန်းမ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ အစည်းအဝေးသို့ ဗဟိုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင်အပါအဝင် ဗဟိုကော်မတီဝင်များနှင့် တာဝန်ရှိသူ ၄၀ ဦး တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အသီးသီးမှ ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင် ၄၅ ဦးတို့သည် ဗီဒီယိုကွန်ဖရင့်ဖြင့် တက်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/qzf6zC5YZloQ/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25AB%25E1%2580%2590%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%25B6%25E1%2580%2592%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2599%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2580%25E1%2580%259B%25E1%2580%25B1%25E1%2580%2585%25E1-19?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_qzf6zC5YZloQ_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_qzf6zC5YZloQ%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_qzf6zC5YZloQ_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_qzf6zC5YZloQ_assetEntryId%3D480329607|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာကြီးကြပ်မှုဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၅) ကျင်းပ|publisher=Myanmar National Portal|accessdate=11 August 2025}}</ref> == မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ခြင်း == ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေများကို ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ ယင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် မဲအများဆုံးရသူ [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|အနိုင်ရယူစနစ်]] (FPTP) ဖြင့် ၃၃၀ နယ်၊<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73685|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=22 August 2025}}</ref> အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက် ရောနှောစနစ် (MMP) ဖြင့် ၁၁၀ နယ် (FPTP ၈၄ နယ်၊ PR ၂၆ နယ်)<ref>{{Cite web|publisher=Ministry of Information|accessdate=22 August 2025|url=https://www.moi.gov.mm/news/73687|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း}}</ref>၊ တိုင်း/ပြည်နယ်လွှတ်တော်အတွက် ရောနှောစနစ် (MMP) ဖြင့် ၃၆၄ နယ် (FPTP ၃၂၂ နယ်၊ PR ၄၂ နယ်)<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73690|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=22 August 2025}}</ref> နှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် ၂၉ နယ် သတ်မှတ်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73692|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|accessdate=22 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref>မဲဆန္ဒနယ်မြေများ၏ အသေးစိတ်စာရင်းကို နေ့စဉ်သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြသွားမည်ဟုလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73698|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ ထုတ်ပြန်ကြေညာ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=12 August 2025}}</ref> ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုအရ မဲဆန္ဒနယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့နယ်များ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေး၊ ကယား၊ ကချင်၊ ရခိုင်၊ ချင်း၊ ရှမ်း (မြောက်ပိုင်း) နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့ရှိ မြို့နယ်အများစုသည် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေသည်။ တပ်မတော်မှ ဆုံးရှုံးထားသည့် နယ်မြေများ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ထားသော နယ်မြေများ၊ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည့် ဒေသများနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာထားသည့် ဒေသများကိုလည်း မဲဆန္ဒနယ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/16/65404|title=ဆုံးရှုံးနယ်မြေများနှင့် ERO နယ်မြေများပါ စစ်ကော်မရှင် UEC က မဲဆန္ဒနယ်အဖြစ် သတ်မှတ်|publisher=Mizzima|accessdate=12 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cpv0dkpw3x8o|title=စစ်ကော်မရှင်ခန့် ရွေး/ကော်ကြေညာတဲ့ မဲဆန္ဒနယ်တွေထဲ စစ်တပ်လက်လွှတ်ထားရတဲ့ဒေသတွေပါဝင်နေ|accessdate=12 August 2025|publisher=BBC Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/08/16/404630.html|title=တော်လှန်ရေးနယ်မြေတွေမှာပါ ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်မယ်လို့ ကြေညာ (ရုပ်/သံ)|publisher=Irrawaddy|accessdate=16 August 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |လွှတ်တော်များ ! rowspan="2" |မဲပေးစနစ် ! colspan="3" |မဲဆန္ဒနယ်များ ! rowspan="6" | ! colspan="3" |လွှတ်တော်နေရာ |- ![[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|FPTP]] ![[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|PR]] !စုစုပေါင်း !ရွေးကောက်ခံ !တပ်မတော် !စုစုပေါင်း |- |၁။ !'''ပြည်သူ့လွှတ်တော်''' |မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ် (FPTP) |၃၃၀ |၀ |၃၃၀ |၃၃၀ (၇၅%) |၁၁၀ (၂၅%) |'''၄၄၀''' |- |၂။ !'''အမျိုးသားလွှတ်တော်''' |[[​ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်|ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်]] (MMP) |၈၄ |၂၆ |၁၁၀ |၁၁၀ (၇၄.၃%) |၃၈ (၂၅.၄%) |'''၁၄၈''' |- |၃။ !'''တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်''' |[[​ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်|ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်]] (MMP) |၃၂၂ |၄၂ |၃၆၄ |၃၆၄ (၇၄.၆%) |၁၂၄ (၂၅.၇%) |'''၄၈၈''' |- |၄။ !'''တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ်''' |မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ် (FPTP) |၂၉ |၀ |၃၆၄ |၂၉ |၀ |'''၂၉''' |} ဩဂုတ် ၃၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်း‌ဒေသကြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်(PR) မဲဆန္ဒနယ်ကို ပြင်ဆင်သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8/|title=မန္တလေးတိုင်း အမျိုးသားလွှတ်တော် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်(PR) မဲဆန္ဒနယ်များ ပြင်ဆင်သတ်မှတ်|accessdate=31 August 2025|publisher=Popular Myanmar|archive-url=https://web.archive.org/web/20250904061329/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8/|archive-date=4 September 2025|url-status=dead}}</ref> ပြင်ဆင်ချက်တွင် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁) အဖြစ် ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ တံတားဦးခရိုင်၊မြင်း ခြံခရိုင် တစ်ခုလုံးပါဝင်ပြီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်မည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၂) ဦး၊ မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၂) အဖြစ်လည်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်မည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၂)ဦးဖြစ်ပြီး ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မဟာအောင်မြေခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းခရိုင်၊ အမရပူရခရိုင်၊ အောင်မြေသာစံ ခရိုင်တစ်ခုလုံး၊ မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၃)အဖြစ် မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ရမည်းသင်းခရိုင် နှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတစ်ခုလုံး ပါဝင်ပြီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်မည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၂)ဦး ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74345|title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအမျိုးသားလွှတ်တော် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်(PR) မဲဆန္ဒနယ်များ ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ကြေညာ|publisher=MOI|accessdate=31 August 2025}}</ref> === ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်များ === စက်တင်ဘာလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ကြေညာချက်အမှတ် (၁၀၄ /၂၀၂၅) ဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်များစာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ် (၅၆) နယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ( ၉ ) နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ( ၅၆ ) နယ်တို့ ပါဝင်သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail&news_id=C5HlXVlKqeAWRPS8%2BSStqCYvfk%2F7rFJVAm2YeNhC4LM%3D|title=ကြေညာချက်အမှတ် ( ၁၀၄ / ၂၀၂၅ )|publisher=UEC|accessdate=၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://npnewsmm.com/news/68c6d1a86fc4080ed81fbef8|title=ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် မဲဆန္ဒနယ်စာရင်းကို UEC ကြေညာ|publisher=NP News|accessdate=14 September 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်ကစပြီး ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် နယ်မြေများစာရင်းကို စတင်ကြေညာခဲ့သည်။ == မှတ်ပုံတင်ထားသည့်ပါတီများ == {{Also|မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း}} နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများ (၂၀၂၃ ခုနှစ်) နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့်နည်းဥပဒေများ (၂၀၂၄ ခုနှစ်) အရ မှတ်ပုံတင်ထားသော နိုင်ငံရေးပါတီများသည် အောက်ပါအတိုင်း​ ရှိပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/pages.php?pagename=%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%81%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8&menu=%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC|title=မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးပါတီများစာရင်း|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626044047/https://uec.gov.mm/pages.php?pagename=%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%81%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8&menu=%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC|archivedate=၂၀၂၅-၆-၂၆|accessdate=၂၀၂၅-၆-၂၆|publisher=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" ! စဉ် !! နိုင်ငံရေးပါတီအမည် !! မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုသည့်ရက်/အမှတ်စဉ် !! ကြေညာချက်အမှတ် !မှတ်ချက် |- | ၁ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]|| ၂၀-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁) || ၆/၂၀၂၃ | |- | ၂ || [[မြန်မာပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (MPD) || ၂၄-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂) || ၇/၂၀၂၃ | |- | ၃ || [[ဒီမိုကရေစီပါတီသစ် (ကချင်)]]|| ၂၅-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃) || ၈/၂၀၂၃ | |- | ၄ || [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|ဖလုံ-စဝေါ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]|| ၂၅-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄) || ၉/၂၀၂၃ | |- | ၅ || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]|| ၂၅-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၅) || ၁၀/၂၀၂၃ | |- | ၆ || [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] (AFP) || ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၆) || ၁၁/၂၀၂၃ | |- | ၇ || [[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|တိုင်းလိုင် (ရှမ်းနီ) အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (T.N.D.P) || ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၇) || ၁၂/၂၀၂၃ | |- | ၈ || [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|ရှမ်းနီ (တိုင်းလျန်) သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ (S.S.P)]]|| ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၈) || ၁၃/၂၀၂၃ | |- | ၉ || [[ရခိုင်ပြည်နယ်အမျိုးသားအင်အားစုပါတီ]]|| ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၉) || ၁၄/၂၀၂၃ | |- | ၁၀ || [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (PNO) ပါတီ || ၄-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၀) || ၁၅/၂၀၂၃ | |- | ၁၁ || [[မြို တိုင်းရင်းသားပါတီ|<s>မြိုတိုင်းရင်းသားပါတီ</s>]]|| <s>၄-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၁)</s>|| <s>၁၆/၂၀၂၃</s> |၂၂-၁၁-၂၀၂၃ တွင် ပြန်လည်ဖျက်သိမ်း။ <ref>{{Cite web|url=https://npnewsmm.com/news/655f0d9743ab22782b2d656b|title=နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းကို ဖျက်သိမ်းပေးရန် မြိုတိုင်းရင်းသားပါတီ၏ တောင်းဆိုမှုကို UEC ခွင့်ပြု|publisher=NP News|accessdate=7 August 2025}}</ref> |- | ၁၂ || [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (L.N.D.P) || ၅-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၂) || ၁၇/၂၀၂၃ | |- | ၁၃ || [[ခမီ အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|ခမီအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]|| ၅-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၃) || ၁၈/၂၀၂၃ | |- | ၁၄ || [[အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]|| ၈-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၄) || ၁၉/၂၀၂၃ | |- | ၁၅ || [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] (Inn National League Party) || ၁၆-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၅) || ၂၀/၂၀၂၃ | |- | ၁၆ || [[ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ|ကိုးကန့်ဒီမိုကရေစီနှင့်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] (KKDUP) || ၁၆-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၆) || ၂၁/၂၀၂၃ | |- | ၁၇ || [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (Karen National Democratic Party) | ၂၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၇) || ၂၂/၂၀၂၃ | |- | ၁၈ || [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] (KPP) || ၂၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၈) || ၂၃/၂၀၂၃ | |- | ၁၉ || <s>[[ရှမ်းပြည်ကိုးကန့်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]</s>|| <s>၃၀-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၉)</s>|| <s>၂၄/၂၀၂၃</s> |၂၀-၁၁-၂၀၂၃ တွင် ပြန်လည်ဖျက်သိမ်း။ |- | ၂၀ || [[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] (NNP) || ၃၀-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၀) || ၂၅/၂၀၂၃ | |- | ၂၁ || [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]]|| ၅-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၁) || ၂၆/၂၀၂၃ | |- | ၂၂ || [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]]|| ၅-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၂) || ၂၇/၂၀၂၃ | |- | ၂၃ || <s>[[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (DNP)</s>|| ၉-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၃) || ၂၈/၂၀၂၃ |၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။ |- | ၂၄ || [[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးမဟာမိတ်များအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]]|| ၉-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၄) || ၂၉/၂၀၂၃ | |- | ၂၅ || [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]|| ၉-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၅) || ၃၀/၂၀၂၃ | |- | ၂၆ || [[ပြည်သူ့အလုပ်သမားပါတီ]]|| ၂၁-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၆) || ၃၁/၂၀၂၃ | |- | ၂၇ || [[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]|| ၂၁-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၇) || ၃၂/၂၀၂၃ | |- | ၂၈ || [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (ကျားဖြူပါတီ) || ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၈) || ၃၃/၂၀၂၃ | |- | ၂၉ || [[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)|ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]|| ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၉) || ၃၄/၂၀၂၃ | |- | ၃၀ || [[ဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစုလေဘာပါတီ]]|| ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၀) || ၃၅/၂၀၂၃ | |- | ၃၁ || [[အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)|<s>အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)</s>]]|| ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၁) || ၃၆/၂၀၂၃ |၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။ |- | ၃၂ || [[မြိုတိုင်းရင်းသားဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (MRO National Development Party) || ၃-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၂) || ၃၇/၂၀၂၃ | |- | ၃၃ || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီသစ်]] (New National Democracy Party) || ၁၄-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၃) || ၃၈/၂၀၂၃ | |- | ၃၄ || [[အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ]] (NIDP) || ၁၄-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၄) || ၃၉/၂၀၂၃ | |- | ၃၅ || [[ဝ အမျိုးသားပါတီ|“ဝ” အမျိုးသားပါတီ]] (WA National Party) || ၂၇-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၅) || ၄၀/၂၀၂၃ | |- | ၃၆ || [[ခူမီးအမျိုးသားပါတီ]]|| ၁၁-၈-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၆) || ၄၁/၂၀၂၃ | |- | ၃၇ || [[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးအားမာန်သစ်ပါတီ]]|| ၁၅-၉-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၇) || ၄၂/၂၀၂၃ | |- | ၃၈ || [[ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]]|| ၇-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၈) || ၄၃/၂၀၂၃ | |- | ၃၉ || [[ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ညီညွတ်ရေးပါတီ]]|| ၇-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၉) || ၄၄/၂၀၂၃ | |- | ၄၀ || [[မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမား အလုပ်သမား ပြည်သူ့ပါတီ|မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားအလုပ်သမားပြည်သူ့ပါတီ]]|| ၁၃-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၀) || ၄၅/၂၀၂၃ | |- | ၄၁ || [[ခေတ်သစ်ပြည်သူ့ပါတီ]] (Modern People Party) || ၂၀-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၁) || ၄၆/၂၀၂၃ | |- | ၄၂ || [[လေဘာပါတီ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လေဘာပါတီ]] (Labour Party) || ၂၀-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၂) || ၄၇/၂၀၂၃ | |- | ၄၃ || <s>[[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုပါတီ]] (NDF)</s>|| ၂၃-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၃) || ၅၀/၂၀၂၃ |၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။ |- | ၄၄ || [[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)|၈၈ မျိုးဆက်ကျောင်းသားလူငယ်များပါတီ]]|| ၂၉-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၄) || ၅၁/၂၀၂၃ | |- | ၄၅ || [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ချုပ်|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားနိုင်ငံရေးအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]]|| ၂၉-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၅) || ၅၂/၂၀၂၃ | |- | ၄၆ || [[လူထုပါတီ]] (The Party for People) || ၂၁-၁၂-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၆) || ၅၃/၂၀၂၃ | |- | ၄၇ || [[ပြည်သူ့ပါတီ]] (People’s Party) || ၂၉-၁၂-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၇) || ၅၄/၂၀၂၃ | |- | ၄၈ || [[မွန်တိုးတက်ရေးပါတီ]]|| ၁-၄-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၄၈) || ၁/၂၀၂၄ | |- | ၄၉ || [[ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးဆောင်ပါတီ]]|| ၂၅-၄-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၄၉) || ၂/၂၀၂၄ | |- | ၅၀ || [[မတူကွဲပြားခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးပါတီ]]|| ၁၅-၇-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၀) || ၃/၂၀၂၄ | |- | ၅၁ || [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] (KSPP) || ၁၉-၈-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၁) || ၄/၂၀၂၄ | |- | ၅၂ || [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] (Mon Unity Party) || ၉-၉-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၂) || ၅/၂၀၂၄ | |- | ၅၃ || <s>[[ပြည်ထောင်စုလယ်သမားအလုပ်သမားအင်အားစုပါတီ]]</s>|| ၁၂-၁၁-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၃) || ၆/၂၀၂၄ |၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။ |- | ၅၄ || [[လူမှုစီးပွားမြှင့်တင်ရေးပါတီ]]|| ၁၈-၁၁-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၄) || ၇/၂၀၂၄ | |- | ၅၅ || [[ညီညွတ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (UADP) || ၂-၁၂-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၅) || ၈/၂၀၂၄ | |- | ၅၆ || [[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] (KySPP) || ၂၀-၂-၂၀၂၅ / အမှတ်စဉ် (၅၆) || ၁/၂၀၂၅ | |- |၅၇ |[[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ]] (NCC) |၁၀-၇-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၇) |၂/၂၀၂၅ | |- |၅၈ |[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] (Rakhine Nationalities Party) |၄-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၈) |၄၁/၂၀၂၅ | |- |၅၉ |[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] (Zomi National Party) |၇-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၉) |၄၂/၂၀၂၅ | |- |၆၀ |[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၈-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၉) |၄၇/၂၀၂၅ | |- |၆၁ |[[မျိုးဆက်သစ်ဝံသာနုပါတီ]] |၂၀-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၆၁) |၅၈/၂၀၂၅ | |- |၆၂ |[[ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၂၀-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၆၂) |၅၉/၂၀၂၅ | |- |၆၃ |[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၂၀-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၆၃) |၆၀/၂၀၂၅ | |} === ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးစည်း ရုံးမည့် ပါတီများ === * ကျားဖြူပါတီ * တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ * မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ * ပြည်ထောင်စု ကြံခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ * ပြည်သူ့ပါတီ * ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ * <s>အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုပါတီ</s> (ပါတီအရည်အချင်းမပြည့်မီ၍ဖျက်သိမ်းခံရ) * <s>အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ</s>(ပါတီအရည်အချင်းမပြည့်မီ၍ဖျက်သိမ်းခံရ) * <s>အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)</s> (ပါတီအရည်အချင်းမပြည့်မီ၍ဖျက်သိမ်းခံရ) == ငြင်းပယ်သည့် ပါတီများ == ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ အရ ပါတီဆက်လက်တည်ထောင် မှတ်ပုံတင်ပေးရန် လျှောက်ထားခဲ့သော်လည်း ငြင်းပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသော ပါတီများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်- {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !စဉ် !ပါတီအမည် !ငြင်းပယ်သည့် ရက်စွဲ !အကြောင်းအရာ !ရင်းမြစ် |- |၁။ | [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] |၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၁ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၇ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=mFcyWoJjpr3aDpMqpEgO3vLSefD8gDOQBXIRXD4vi5s%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၂။ |ကချင်အမျိုးသားကွန်ဂရက်ပါတီ | rowspan="2" |၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၈ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း | rowspan="2" |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=drVU%2Fwp2i%2F6LcVssYxXw1Frw8Mc193PXmuMnZLF99qI%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၃။ |[[ဒီမိုကရေစီနှင့်လူ့အခွင့်အရေးပါတီ|ဒီမိုကရေစီနှင့် လူ့အခွင့်အရေးပါတီ]] |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၅ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |- |၄။ |ပြည်သူ့အင်အားပါတီ |၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၂၂ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=EhbtOPVLU%2Fhx4Fef19g6J4ArPnflK1WGNIVmqpy1Ewo%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|publisher=UEC|accessdate=2025-7-28}}</ref> |- |၅။ |[[လူ့ဘောင်သစ်ပါတီ]] | rowspan="2" |၂၀၂၄  ဩဂုတ်  ၅ | rowspan="2" |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း | rowspan="2" |<ref name=":5">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=PRl2ZxLGqrL5fft%2Bz%2BeXoe2OF8Wrm8fdKbrn5wY5wRs%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၆။ |[[ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ပါတီ |- |၇။ |[[ပြည်သူ့အကျိုးပြုကျောင်းသားများဒီမိုကရေစီပါတီ|ပြည်သူ့အကျိုးပြုကျောင်းသားများပါတီ]] |၂၀၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၈ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref name=":6">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=Zt%2BX9IND31S5tAfQTb%2Fh1Y%2FydOTbSvju6f7O5f9Akws%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့်လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |} ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီ တည်ထောင်လိုသူများသည် ၎င်းတို့ တည်ထောင်လိုသော ပါတီအမည်ကို ဖော်ပြ၍ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ လျှောက်ထားခဲ့ရာ၊ ကော်မရှင်၏ စိစစ်ချက်အရ တည်ထောင်ရန် ငြင်းပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသော ပါတီများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်- {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !စဉ် !ပါတီအမည် !ငြင်းပယ်သည့် ရက်စွဲ !အကြောင်းအရာ !ရင်းမြစ် |- |၁။ | ဝံသာနုပါတီ |၂၀၂၃ မေ ၁၀ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref name=":3">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=fFHXOqL0BDRzOPTis%2FqAIBdEI6GPbx1Bx9ZUz8K1plQ%3D|title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၂။ |ဒီမိုကရေစီပါတီ |၂၀၂၄ မေ ၇ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref name=":4">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=ojcKR8BtdexbDrzKJLrH4VpophIn5Esthgva5Qku7Kc%3D|title=ပါတီတည်‌ထောင်ခွင့်လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|publisher=UEC|accessdate=2025-7-28}}</ref> |- |၃။ | ချင်းပြည်သူ့ပါတီ |၂၀၂၄ မေ ၁၄ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=Ag7TjzaFGlU2Xggw9GetzJoHlKbScGG8QeCNfaLZWts%3D|title=ပါတီတည်‌ထောင်ခွင့်လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၄။ |ပြည်ထောင်စုတိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |၂၀၂၄ မေ ၂၁ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=P6acLbRU0igGXqOxt0Cj4xb2lC65zIbi84PNFht6fWE%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|publisher=UEC|accessdate=2025-7-28}}</ref> |- |၅။ |ပြည်သူ့အင်အားဒီမိုကရေစီပါတီ |၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၆ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း | rowspan="2" |<ref name=":7">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=%2FKex3T%2FpRg%2FnR1H5NNrAJkjuvBIfZ3uAcJgpa2bgSXc%3D|title=နိုင်ငံရေးပါတီတည်ထောင်ခွင့်လျှောက်ထားခြင်းများကိုစိစစ်ခွင့်ပြုပေးလျက်ရှိခြင်း၊နိုင်ငံရေးပါတီတည်ထောင်ခွင့်လျှောက်ထားခြင်းများကိုငြင်းပယ်လျက်ရှိခြင်း|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၆။ |လီရှောအမျိုးသားပါတီ |၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၆ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |} == ရွေးကောက်ပွဲ ပါဝင်မည့် ပါတီအလိုက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးရေစာရင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက် တွင် စတင်ကျင်းပမည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြမည့် နိုင်ငံရေးပါတီအသီးသီးနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ၎င်းတို့၏ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်းခြင်းကို ၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ ၈ ရက်နေ့မှ ၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်နေ့အထိ သက်ဆိုင်ရာ ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲအသီးသီးတွင် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၆ ပါတီ၊ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ် တစ်ခုအတွင်း စည်းရုံးမည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၅၁ ပါတီနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အမည်စာရင်းတင်သွင်းမှုမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - {| class="wikitable" style="text-align:center" ! စဉ် ! ပါတီ ! ပြည်သူ့လွှတ်တော် ! အမျိုးသားလွှတ်တော် ! တိုင်း/ပြည်နယ် လွှတ်တော် ! တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ! စုစုပေါင်း |- | ၁ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] || ၂၆၅ || ၁၅၆ || ၅၆၉ || ၂၈ || ၁,၀၁၈ |- | ၂ || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] || ၁၈၂ || ၁၁၁ || ၃၈၇ || ၁၄ || ၆၉၄ |- | ၃ || [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] || ၁၉၃ || ၁၄၅ || ၃၂၀ || ၁၄ || ၆၇၂ |- | ၄ || [[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] || ၁၂၅ || ၅၅ || ၂၄၃ || ၅ || ၄၂၈ |- | ၅ || [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့် တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)]] || ၁၅၉ || ၇၆ || ၃၄၁ || ၈ || ၅၈၄ |- | ၆ || [[ပြည်သူ့ပါတီ]] || ၁၅၂ || ၇၃ || ၂၇၈ || ၉ || ၅၁၂ |- | ၇ || တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း စည်းရုံးမည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၅၁ ပါတီ || ၂၀၃ || ၂၁၃ || ၅၂၅ || ၁၉ || ၉၆၀ |- | ၈ || တစ်သီးပုဂ္ဂလ || ၅၁ || ၃ || ၃၃ || ၈ || ၉၅ |- ! စုစုပေါင်း || || ၁,၃၃၀ || ၈၃၂ || ၂,၆၉၆ || ၁၀၅ || ၄,၉၆၃ |} == ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များ == ပြိုင်ဘက်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတင်သွင်းခဲ့သူ မရှိခဲ့၍ အလိုအလျောက် ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သွားခဲ့ရသူများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" !စဉ် !အမည် !မဲဆန္ဒနယ် !ပါတီ !လွှတ်တော်နေရာ !တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !ရွေးကောက်ပွဲအမျိုးအစား |- |၁ |ဦးရယ်ဒမ်းတန် |နောင်မွန်း မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="25" |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေး နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |rowspan="2" |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |rowspan="4" |ကချင်ပြည်နယ် |rowspan="32" |မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ် (FPTP) |- |၂ |ဦးကွမ်းဆန်း |မံစီ မဲဆန္ဒနယ် |- |၃ |ဦးအောင်နိုင် |ရွှေကူ မဲဆန္ဒနယ် |[[ကချင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ကချင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] |- |၄ |ဦးကျော်ဝင်း |ရွှေကူ မဲဆန္ဒနယ် |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |- |၅ |ဦးဝေလင်းထွန်း |မင်းကင်း မဲဆန္ဒနယ် |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |rowspan="14" |စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး |- |၆ |ဦးကျော်လွင်ဦး |ကောလင်း မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="2" |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသ သကြီးလွှတ်တော်]] |- |၇ |ဦးထိန်မင်း |ဝန်းသို မဲဆန္ဒနယ် |- |၈ |ဦးစိုးပိုင် |ဝန်းသို မဲဆန္ဒနယ် |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |- |၉ |ဦးခင်မောင်လွင် |တမူး မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="3" |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၁၀ |ဦးအောင်မင်းကျော်သူ |ဘုတလင် မဲဆန္ဒနယ် |- |၁၁ |ဒေါ်စန္ဒာသိန်း |မော်လိုက် မဲဆန္ဒနယ် |- |၁၂ |ဦးမြင့်စိုးဆင့် |မော်လိုက် မဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၁၃ |ဦးထွန်းလွင် |ကနီ မဲဆန္ဒနယ် |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၁၄ |ဦးဉာဏ်ထွန်း |ကနီ မဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၁၅ |ဦးအောင်ဇော်ဦး |ဆားလင်းကြီး မဲဆန္ဒနယ် |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၁၆ |ဦးစောမောင် |ဆားလင်းကြီး မဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၁၇ |ဦးရဲမိုးနိုင် |ရေဦး မဲဆန္ဒနယ် |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၁၈ |ဦးစိုးတင့်အောင် |ရေဦးမဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၁၉ |ဦးခင်မောင်မြင့် |ရေဖြူ မဲဆန္ဒနယ် |[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |rowspan="4" |တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး |- |၂၀ |ဦးမင်းနိုင် |ရေဖြူ မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="2" |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၂၁ |ဦးတင့်လွင် |လောင်းလုံမဲဆန္ဒနယ် |- |၂၂ |ဦးအောင်မျိုးထွန်း |သရက်ချောင်း မဲဆန္ဒနယ် |[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၂၃ |ဦးဇော်ထွန်းဦး |ဂန့်ဂေါ မဲဆန္ဒနယ် |[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မကွေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |rowspan="2"|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး |- |၂၄ |ဒေါ်အိဖြူလွင် |ဂန့်ဂေါ မဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၂၅ |ဒေါ်ရီရီလှိုင် |ဖယ်ခုံ မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="2" |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |rowspan="8" |ရှမ်းပြည်နယ် |- |၂၆ |ဦးစိုင်းထွန်းလင်း |မိုးနဲ မဲဆန္ဒနယ် |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |- |၂၇ |ဦးမြင့်ဝင်း |ကျောက်မဲ မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="3" |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |[[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်|ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်]] |- |၂၈ |ဦးရန်ကျော် |မက်မန်း မဲဆန္ဒနယ် (ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ) |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |- |၂၉ |ဦးကိန်မိုင် |ကချင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် (ကချင်ဝန်ကြီး) |rowspan=3" |[[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်|ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်]] |- |၃၀ |ဦးထွန်းအောင် |အာခါတိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် (အာခါဝန်ကြီး) |[[အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |- |၃၁ |ဒေါ်အေးချိုစိန် |ကယန်း(ခ)ပဒေါင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် (ကယန်းဝန်ကြီး) |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- |၃၂ |ဦးအမ်ဇော်လတ် |အမျိုးသားလွှတ်တော် - ၁ (ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ) | [[ဝ အမျိုးသားပါတီ]] |[[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] |} == တုံ့ပြန်မှုများ == === နိုင်ငံရေးပါတီများ === ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ [[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးကိုကိုကြီး]]က Myanmar Hard Talk မီဒီယာနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် <blockquote>“ဒီရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ဟာ လက်ရှိအာဏာရယူထားတဲ့ တပ်မတော်နဲ့ ထိပ်တိုက်ပဋိပက္ခဖြစ်မယ့် ရလဒ်မျိုးဖြစ်လို့မရဘူး။ ဒီပြဿနာဟာ တပ်မတော်နဲ့လက်တွဲပြီးဖြေရှင်းရမယ့်ပြဿနာဖြစ်တယ်” </blockquote>ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/03/26/50648|title=ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် စစ်တပ်နှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့မည့် ရလဒ်မျိုးဖြစ်မရဟု ဦးကိုကိုကြီးပြော|publisher=Mizzima|accessdate=22 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=p_7XIci3QfM|title=စစ်တပ်မကြိုက်သည့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ထွက်လို့မရဟု ဦးကိုကိုကြီးသတိပေး|publisher=Zalen|accessdate=22 August 2025}}</ref> === အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်များ === မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုဟာမက်ဟာဆန်က ဇူလိုင် ၉ ရက်နေ့တွင် [[ကွာလာလမ်ပူမြို့|ကွာလာလမ်ပူ]]၌ ကျင်းပသော အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးတွင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေသော မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပနိုင်ရန် သင့်လျော်သော ပတ်ဝန်းကျင် ဖန်တီးပေးရေးအတွက် သက်ဆိုင်သူအားလုံးကို တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/714027|title=မြန်မာရွေးကောက်ပွဲအတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ဖန်တီးပေးရန် မလေးရှား တိုက်တွန်း|accessdate=2025-7-10|publisher=DVB Burmese}}</ref> နောက် ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရေးသည် ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာ မဟုတ်ကြောင်း အာဆီယံအဖွဲ့ကြီး၏ အစည်းအဝေးတွင် သဘောတူခဲ့ကြသည်ဟု ပြန်လည် ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုအစား စစ်ကောင်စီအနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ကတိကဝတ်များကို လိုက်နာရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်ဟု မလေးရှားတွင် ပြုလုပ်နေသည့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေး၌ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် မိုဟာမက်ဟာဆန်က ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dmgburmese.com/myanmar-affairs/mnoma.html|title=မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲ နံပါတ်တစ် ဦးစားပေးရမည့်အရာ မဟုတ်ဟု အာဆီယံ ပြော|publisher=Development Media Group|accessdate=2025-7-10}}</ref> === နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ === ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်ကြီးအဖြစ် အဆိုပြုခံထားရသူ ဆမ်ကိုတာရို အိုနေးက အိမ်နီးချင်းမြန်မာနိုင်ငံရှိ စစ်ကောင်စီအား ထိုင်းနိုင်ငံက တရားဝင်မှု မပေးသင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဌာနက စစ်ကောင်စီ၏ ယခုနှစ်ကုန်တွင် ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသည့် အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲကို အားမပေးကြောင်းလည်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ "အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် အများစု ထောင်ကျနေချိန်မှာ တိုင်းပြည်ရဲ့ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်မှာ မကျင်းပနိုင်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို အသိအမှတ်မပြုဖို့ ထိုင်းနိုင်ငံကို တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ပြောဆိုသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/30/63642|title=မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲအား ထိုင်းက မထောက်ခံသင့်ကြောင်းနှင့် အမေရိကန်က အားမပေးကြောင်း ကန်သံအမတ်ကြီးလောင်း ပြော|publisher=Mizzima|accessdate=11 August 2025}}</ref> === တော်လှန်ရေး စစ်ပြိုင် အစုအဖွဲ့များ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် "နိုင်ငံရေး ပါတီများအား အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလတွင် အရေးယူနိုင်ရန် စောင့်ကြည့်မှတ်တမ်းတင်သွားမည်" ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ပြောရေဆိုခွင့်ရှိသူ ဦး[[နေဘုန်းလတ်]]က ပြောသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=56142|title=စစ်ကောင်စီ၏ ရွေးကောက်ပွဲကို ဝင်ပြိုင်မည့် ပါတီများအား အရေးယူနိုင်ရန် စောင့်ကြည့်သွားမည်ဟု NUG ပြော|accessdate=2025-7-1|publisher=Ayeyarwaddy Times}}</ref> ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြို့နယ်အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားသည့် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးခိုင်သုခက ၂၀၂၅ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ ပြုလုပ်သော သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် စစ်ကောင်စီက ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ကျင်းပခွင့်ပြုမည် မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/08/12/130390/|title=ရခိုင်ပြည်၌ စစ်ကောင်စီ ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်ခွင့်မပြုဟု AAပြော|accessdate=9 August 2025|publisher=Ludu Nway OO}}{{Dead link|date=November 2025 }}</ref> [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU) ဥက္ကဋ္ဌ ပဒိုစောကွယ်ထူးဝင်းက ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ကရင်အမျိုးသားအာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနား၌ ပြောကြားသည့် လူထုမေတ္တာရပ်ခံစာရုပ်သံတွင် စစ်တပ်၏ ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်မြောက်အောင်မြင်မှုသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြုခြင်းနှင့် အဆုံးမသတ်နိုင်သော စစ်အာဏာတည်မြဲခြင်းတို့နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲ မဖြစ်မြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန်မှာ တစ်မျိုးသားလုံး၏ တာဝန်ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c5yl483vzx7t?post=asset%3A5d6d84d0-b4b8-4e8f-9943-a3dbab6a7b2f#asset:5d6d84d0-b4b8-4e8f-9943-a3dbab6a7b2f|title=ရွေးကောက်ပွဲ မဖြစ်အောင်လုပ်ဆောင်ဖို့က တစ်မျိုးသားလုံးတာဝန်လို့ KNU ဥက္ကဋ္ဌ ပြော|accessdate=၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|publisher=ဘီဘီစီမြန်မာ}}</ref>ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများ၏ အသိမှတ်ပြုမှုရရှိရန် အာဏာသိမ်း စစ်အုပ်စုမှ ပြင်ဆင်နေသည့် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခြင်းသည် လူငယ်များ၏ အနာဂတ်ကံကြမ္မာကို အဆုံးသတ်သွားစေကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://kicnews.org/2025/08/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%84/|title=ရွေးကောက်ပွဲကြောင့် လူငယ်တို့၏အနာဂတ် အဆုံးသတ်သွားစေကြောင်း ကေအဲန်ယူဥက္ကဋ္ဌ ပြော|accessdate=13 August 2025|publisher=Karen Information Center|archive-date=12 August 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250812095330/https://kicnews.org/2025/08/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%84/}}</ref> ၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲအပေါ် “ စစ်တပ်ကို အကျိုးပြုမည့် လူနှင့်ပါတီ ရွေးချယ်ပွဲ” ဖြစ်သည့် အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲသာဖြစ်ကြောာင်း၊ နိုင်ငံရေးပါတီများက အဆိုပါ အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲ တွင်ပါဝင်ခြင်းသည် အနာဂတ်ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီစနစ်တည်ဆောက်မှုအတွက် အဟန့်အတားဖြစ်စေသည်ဟု ကေအဲန်ယူဗဟိုအလုပ်မှုဆောင်ကော်မတီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.knuhq.org/statements|title=Statements|publisher=KNU|accessdate=26 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721196|title=“စစ်တပ်ကို အကျိုးပြုမည့် လူနှင့် ပါတီရွေးချယ်ပွဲ” ကို ပြည်သူတရပ်လုံး ဆန့်ကျင်ကြရန် KNU ထုတ်ပြန်|publisher=DVB|accessdate=26 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/26/66305|title=စစ်ကော်မရှင်ပြုလုပ်မည့် ရွေးကောက်ပွဲသည် စစ်တပ်ကိုအကျိုးပြုမည့် လူနှင့်ပါတီ ရွေးချယ်ပွဲသာဖြစ်ဟု KNU ပြော|publisher=Mizzima|accessdate=26 August 2025}}</ref> အာဏာရှင်စနစ် အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းပြီး ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးသည် တော်လှန်ရေး၏ အဓိကပန်းတိုင်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီက ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုများအား ရှောင်လွှဲရန် ရည်ရွယ်သည့် မည်သည့်ရွေးကောက်ပွဲကိုမဆို တရားမဝင်သော ရွေးကောက်ပွဲအတုများအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ပြင်းထန်စွာ ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (NUCC) က ဩဂုတ် (၂၂) ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/23/66045|title=နွေဦးတော်လှန်ရေး နေ့စဉ်မှတ်စု (၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ )|publisher=Mizzima|accessdate=22 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720834|title=ဘုံနိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဟု NUCC ထုတ်ပြန်|publisher=DVB|accessdate=22 August 2025}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ == {{Main|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း}} ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဆန္ဒမဲပေးပိုင်ခွင့်ရှ်သူ ပြည်သူများက မဲဆန္ဒနယ် ၆၈၈ နယ်မှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၅၈၀၀ ကျော်အနက်မှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် စုစုပေါင်း ၁၀၂၅ ဦးကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များအရ [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) သည် လွှတ်တော်သုံးရပ်ပေါင်းတွင် နေရာ ၇၃၉ နေရာ (စုစုပေါင်း၏ ၇၂.၁%) ဖြင့် အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ပွဲတွင် အင်အားအကြီးဆုံး ပါတီအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ USDP သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် ၂၃၁ နေရာ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် ၁၀၈ နေရာနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များတွင် ၃၇၉ နေရာ အပါအဝင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် ၂၁ နေရာတို့ကိုပါ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒမဲရှိမှုအရလည်း USDP သည် စုစုပေါင်းမဲ အရေအတွက် ၈ ဒသမ ၄ သန်းကျော် (စုစုပေါင်း၏ ၄၄.၁၉%) ဖြင့် ပထမအဆင့်တွင် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပြီးဖြစ်သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းချုပ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/79800 |access-date=2026-02-25 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-12 |title=အတည်ပြုမဲရလဒ်၊ ပါတီအလိုက်အနိုင်ရမဲ စစ်ကော်မရှင် ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/12/myanmar-election-parties-winning/ |access-date=2026-02-25 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ဒုတိယအင်အားအကြီးဆုံးအဖြစ် [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]က နေရာ ၆၈ နေရာ (စုစုပေါင်း၏ ၆.၆၃%) ရရှိခဲ့ပြီး စုစုပေါင်းမဲအရေအတွက် ၃ ဒသမ ၁ သန်းကျော် (၂၈.၈၂%) ဖြင့် ဒုတိယနေရာတွင် ရှိသည်။ [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (ကျားဖြူပါတီ) က နေရာ ၃၉ နေရာ (၃.၈%) ရရှိခဲ့ပြီး တတိယနေရာတွင် ရှိသည်။ [[ပြည်သူ့ပါတီ]]က နေရာ ၃၀ (၂.၉၃%) နှင့် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီက နေရာ ၂၀ (၁.၉၅%) အသီးသီး ရရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် နိုင်ငံရေးပါတီအလိုက် ခိုင်လုံမဲရရှိမှု ရာခိုင်နှုန်းများအား UEC ထုတ်ပြန် |url=https://news-eleven.com/article/309783 |access-date=2026-02-25 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> တစ်သီးပုဂ္ဂလ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ပါတီကြီးများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း တစ်ဦးတည်းသာ အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး စုစုပေါင်းမဲအရေအတွက် ၂ ဒသမ ၃ သန်းကျော် (၁၂.၃၁%) ရရှိခဲ့သည်။ ကျန်ရှိသော ပါတီငယ်များနှင့် တိုင်းရင်းသားပါတီများသည် နေရာအနည်းငယ်စီသာ ရရှိခဲ့ပြီး အများစုမှာ မဲဆန္ဒနယ်အလိုက် အင်အားပြမှုသာ ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်သည် USDP ပါတီ၏ လွှတ်တော်အတွင်း လွှမ်းမိုးမှုကို ထင်ဟပ်ပြသခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းသားပါတီများနှင့် ပါတီငယ်များအနေဖြင့် ဒေသအလိုက် ကိုယ်စားပြုမှုရရှိခဲ့သော်လည်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် အားပြိုင်နိုင်စွမ်း မရှိသေးကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။<ref>{{Cite web |last=# |date=2026-02-09 |title=ရွေးကောက်ပွဲ၌ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီမှ ခိုင်လုံမ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/%e1%80%9b%e1%80%bd%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bd%e1%80%b2%e1%81%8c-%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba/ |access-date=2026-02-25 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref> == ကန့်ကွက်လွှာ တင်သွင်းမှု == ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) တို့မှ တင်သွင်းလာသည့် ကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏ အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏ အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ကိုလည်းကောင်း အသီးသီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၉) ရက်နေ့တွင် စတင်ကြားနာခဲ့သည်။ အဆိုပါခုံအဖွဲ့များကို ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ၃ ဦးစီဖြင့် ၂၃-၂-၂၀၂၆ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ် ၁/၂၀၂၆ နှင့် ၂/၂၀၂၆ တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80711 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ [[သန်းစိုး (ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်)|ဦးသန်းစိုး]]နှင့် အဖွဲ့ဝင်များပါဝင်သည့် စုံညီခုံရုံးသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာ အယူခံမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၆) (အမှုအမှတ် ၂/၂၀၂၅) ကို အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအယူခံမှု အမှတ် (၁/၂၀၂၆) ကို ဆုံးဖြတ်ချက် (အမိန့်) ချမှတ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/87834 |access-date=2026-09-08 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ယင်းအမိန့်အရ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး မြိတ်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) တွင် ပြည်သူ့ပါတီမှ ဦးခိုင်ဦး၏ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရမှု ပျက်ပြယ်သွားပြီး ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ ဦးဝင်းကြူက ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အစားထိုးသတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ယင်းမဲရလဒ် ပြန်လည်တွက်ချက်မှုကြောင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် (အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်) မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) တွင်လည်း ပြည်သူ့ပါတီမှ ဦးတင်စိုးအစား ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ ဒေါ်မြမြစိမ်းကို လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၇၅(ခ) အရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြေညာခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/87835 |access-date=2026-09-08 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ရပ်များ == ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆) ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ထိုသို့ အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ကြေညာခံရသူများမှာ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (PPP) မှ ၁၂ ဦး၊ ရှမ်းနှင့် တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ) မှ ၁၂ ဦး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ ငါးဦး၊ ပြည်သူ့ပါတီ (PP) မှ လေးဦး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ (တစည) မှ နှစ်ဦး၊ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီမှ နှစ်ဦး၊ မြန်မာပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ တစ်ဦး၊ ဒီမိုကရက်တစ် အင်အားစု လေဘာပါတီမှ တစ်ဦး၊ ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ တစ်ဦးနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ တစ်ဦးတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း|မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း]] * [[တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်း တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များစာရင်း|တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်း တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များ]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ}}{{DEFAULTSORT:၂၀၂၅}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]] fpb0kzjn8jykorx8ekj3n6eiqm3fyaj 0 251759 1061879 954717 2026-11-06T05:20:57Z ~2026-58939-22 150452 /* ၂၀၂၂-၂၀၂၆ဘဏ္ဍာရေးနှစ် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးအခြေအနေခန့်မှန်းချက် အကျဉ်းချုပ် */ 1061879 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|thumb|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရတံဆိပ်]] [[ဖိုင်:Logo of MOPF.png|thumb|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန တံဆိပ်]] '''၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်း'''သည် [[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]က ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အတွက် ရေးဆွဲသော မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ရသုံးမှန်းခြေငွေစာရင်း (Budget) ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်၊ အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်းနှင့် ပြည်ထောင်စု၏ ဘဏ္ဍာငွေအရအသုံးဆိုင်ရာဥပဒေကြမ်းတို့ကို ၁၇-၃-၂၀၂၂ ရက်တွင်ကျင်းပသည့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကော်မရှင်အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၁/၂၀၂၂) ၌ အတည်ပြုခဲ့ပြီး ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် ပြည်ထောင်စု၏ ဘဏ္ဍာငွေအရအသုံးဆိုင်ရာ ဥပဒေကို ၂၉-၃-၂၀၂၂ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅/၂၀၂၂ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ =၂၀၂၂-၂၀၂ ၆ဘဏ္ဍာရေးနှစ် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးအခြေအနေခန့်မှန်းချက် အကျဉ်းချုပ်= {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:right" |+ ! style=text-align:center colspan="2" |ဘက်ဂျက်ရေးဆွဲရာ၌ အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဒေါ်လာ၏ ငွေကြေးလဲလှယ်နှုန်း = ၁,၈၅၀ ကျပ် |- |style=text-align:left| စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှုနှင့်ဝန်ဆောင်မှုတန်ဖိုး (GDP) |ကျပ် ၁၂၃,၉၃၃,၇၀၀,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:left| လူတစ်ဦးစီ၏ ပျမ်းမျှထုတ်လုပ်မှုနှင့်ဝန်ဆောင်မှုတန်ဖိုး (GDP per Capita) |ကျပ် ၂,၂၂၂,၂၃၀ |- |style=text-align:left| ပြည်ပပို့ကုန်တန်ဖိုး ခန့်မှန်းချက် | {{font color|green|15,500,000,000 USD (ကျပ် ၂၈,၆၇၅,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀ )}} |- |style=text-align:left| ပြည်ပသွင်းကုန်တန်ဖိုး ခန့်မှန်းချက် | {{font color|red|14,000,000,000 USD (ကျပ် ၂၅,၉၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀)}} |- |style=text-align:left| ကုန်သွယ်မှုပိုငွေ ခန့်မှန်းချက် | {{font color|green|+ 1,500,000,000 USD (ကျပ် ၂,၇၇၅,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀)}} |- |style=text-align:left| စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်း |{{font color| green| ▲ ၃.၇၀ %}} |- |style=text-align:left| ပျမ်းမျှငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်း |{{font color| red| ▲ ၆.၇၇ %}} |- |style=text-align:left| ပြည်ထောင်စု၏ စုစုပေါင်းရငွေ |ကျပ် ၂၃,၄၃၄,၀၁၀,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:left| ပြည်ထောင်စု၏ စုစုပေါင်းအသုံးစရိတ် |ကျပ် ၃၀,၈၃၃,၃၉၆,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:left| ပြည်ထောင်စု၏ စုစုပေါင်းလိုငွေ |ကျပ် ၇,၃၉၉,၃၈၆,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:left| လိုငွေနှင့် ဂျီဒီပီအချိုး |၅.၉၇ % |- |style=text-align:left| ပြည်ထောင်စု၏ စုစုပေါင်းအခွန်အကောက်ရငွေ |ကျပ် ၇,၁၇၉,၀၉၄,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:left| အခွန်အကောက်ရငွေနှင့် ဂျီဒီပီအချိုး |၅.၇၉ % |- |style=text-align:left| ဇင်အောင်ထက်ကို ဘဏ်အကောင့် ပိုင်ဆိုင်မု |ကျပ် ၂,၀၇၂,၅၉၉,၀၀၀,၀၀၀ |} =၂၀၂5-၂၀၂၆ဘဏ္ဍာရေးနှစ် အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်း= ==ပြည်ထောင်စုနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များ၏ အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်း== {| class="wikitable" style=text-align:right |+(ကျပ်) !အကြောင်းအရာ !ပြည်ထောင်စု !တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် |- |style=text-align:center| {{font color|green| '''ရငွေ'''}} |{{font color|green| '''၂၃,၄၃၄,၀၁၀,၀၀၀,၀၀၀'''}} |{{font color|green| '''၃,၁၃၁,၅၃၄,၀၀၀,၀၀၀'''}} |- |style=text-align:center| သာမန် |၂၀,၃၈၀,၈၅၇,၀၀၀,၀၀၀ |၃,၀၁၉,၃၉၉,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:center| ငွေလုံးငွေရင်း |၃၆၅,၅၄၉,၀၀၀,၀၀၀ |၃၆,၁၅၃,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:center| ကြွေးမြီ |၂,၆၈၇,၆၀၄,၀၀၀,၀၀၀ |၇၆,၀၄၂,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:center| {{font color|red| '''အသုံးစရိတ်'''}} |{{font color|red| '''၃၀,၈၃၃,၃၉၆,၀၀၀,၀၀၀'''}} |{{font color|red| '''၃,၁၃၁,၅၃၄,၀၀၀,၀၀၀'''}} |- |style=text-align:center| သာမန် |၂၃,၂၀၇,၃၃၄,၀၀၀,၀၀၀ |၁,၀၃၈,၅၆၀,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:center| ငွေလုံးငွေရင်း |၅,၈၉၁,၉၇၈,၀၀၀,၀၀၀ |၂,၀၉၂,၉၇၄,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:center| ကြွေးမြီ |၁,၇၃၄,၀၈၄,၀၀၀,၀၀၀ | |- |style=text-align:center| {{font color|green| '''ပိုငွေ(+)}}/{{font color|red| လိုငွေ(-)'''}} |{{font color|red| '''- ၇,၃၉၉,၃၈၆,၀၀၀,၀၀၀'''}} | |- |style=text-align:center| ဂျီဒီပီတန်ဖိုး | colspan="2" |{{font color|green| ၁၂၃,၉၃၃,၇၀၀,၀၀၀,၀၀၀}} |- |style=text-align:center| လိုငွေနှင့်ဂျီဒီပီအချိုး | colspan="2" |{{font color|red| ၅.၉၇ %}} |} ==၂၀၂၅-၂၀၂၆ဘဏ္ဍာရေးနှစ် ပြည်ထောင်စု၏ ဌာန၊ အဖွဲ့အစZINAUNGHTETKO ရငွေအခြေအနေ== ==၂၀၂၅-၂၀၂၆ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် ပြည်ထောင်စု၏ သာမန်၊ ငွေလုံးငွေရင်းနှင့် ကြွေးမြီ ရငွေများခန့်မှန်းချက်== ==၂၀၂၅-၂၀၂၆ဘဏ္ဍာရေးနှစ် ပြည်ထောင်စု၏ ဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများအလိုက် သာမန်၊ ငွေလုံးငွေရင်းနှင့် ငွေပိုင်ဆိုင်မုအခြေအနေZINAUNGHTETKO BANK Zအကောင့်မှ== =ပြည်ထောင်စု၏ အသုံးစရိတ်အခြေအနေ= ==၂၀၂၂-၂၀၂၆ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် ပြည်ထောင်စု၏ ဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများအလိုက် သာမန်၊ ငွေလုံးငွေရင်းနှင့် ကြွေးမြီ အသုံးစရိတ်အခြေအနေ== ==၂၀၂၂-၂၀၂၆ဘဏ္ဍာရေးနှစ် ပြည်ပအကူအညီရငွေနှင့် ပြည်ပဝင်ငွေရငွေစာရင်းတို့ဖြင့် ဆက်နွှယ်ထားသည့် လုပ်ငန်းအသုံးစရိတ်များ== =ZINAUNGHTETKO BABK KBZ အကောင့်= [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]] or1q2dmoeldecs2b2k811jqwbfy8p40 1061883 1061879 2026-11-06T05:48:27Z Salai Rungtoi 22844 [[Special:Contributions/~2026-58939-22|~2026-58939-22]] ([[User talk:~2026-58939-22|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1061879|1061879]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1061883 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|thumb|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရတံဆိပ်]] [[ဖိုင်:Logo of MOPF.png|thumb|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန တံဆိပ်]] '''၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်း'''သည် [[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]က ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အတွက် ရေးဆွဲသော မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ရသုံးမှန်းခြေငွေစာရင်း (Budget) ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်၊ အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်းနှင့် ပြည်ထောင်စု၏ ဘဏ္ဍာငွေအရအသုံးဆိုင်ရာဥပဒေကြမ်းတို့ကို ၁၇-၃-၂၀၂၂ ရက်တွင်ကျင်းပသည့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကော်မရှင်အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၁/၂၀၂၂) ၌ အတည်ပြုခဲ့ပြီး ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် ပြည်ထောင်စု၏ ဘဏ္ဍာငွေအရအသုံးဆိုင်ရာ ဥပဒေကို ၂၉-၃-၂၀၂၂ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅/၂၀၂၂ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ =၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးအခြေအနေခန့်မှန်းချက် အကျဉ်းချုပ်= {| class="wikitable" style=text-align:right |+ ! style=text-align:center colspan="2" |ဘက်ဂျက်ရေးဆွဲရာ၌ အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဒေါ်လာ၏ ငွေကြေးလဲလှယ်နှုန်း = ၁,၈၅၀ ကျပ် |- |style=text-align:left| စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှုနှင့်ဝန်ဆောင်မှုတန်ဖိုး (GDP) |ကျပ် ၁၂၃,၉၃၃,၇၀၀,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:left| လူတစ်ဦးစီ၏ ပျမ်းမျှထုတ်လုပ်မှုနှင့်ဝန်ဆောင်မှုတန်ဖိုး (GDP per Capita) |ကျပ် ၂,၂၂၂,၂၃၀ |- |style=text-align:left| ပြည်ပပို့ကုန်တန်ဖိုး ခန့်မှန်းချက် | {{font color|green|15,500,000,000 USD (ကျပ် ၂၈,၆၇၅,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀ )}} |- |style=text-align:left| ပြည်ပသွင်းကုန်တန်ဖိုး ခန့်မှန်းချက် | {{font color|red|14,000,000,000 USD (ကျပ် ၂၅,၉၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀)}} |- |style=text-align:left| ကုန်သွယ်မှုပိုငွေ ခန့်မှန်းချက် | {{font color|green|+ 1,500,000,000 USD (ကျပ် ၂,၇၇၅,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀)}} |- |style=text-align:left| စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်း |{{font color| green| ▲ ၃.၇၀ %}} |- |style=text-align:left| ပျမ်းမျှငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်း |{{font color| red| ▲ ၆.၇၇ %}} |- |style=text-align:left| ပြည်ထောင်စု၏ စုစုပေါင်းရငွေ |ကျပ် ၂၃,၄၃၄,၀၁၀,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:left| ပြည်ထောင်စု၏ စုစုပေါင်းအသုံးစရိတ် |ကျပ် ၃၀,၈၃၃,၃၉၆,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:left| ပြည်ထောင်စု၏ စုစုပေါင်းလိုငွေ |ကျပ် ၇,၃၉၉,၃၈၆,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:left| လိုငွေနှင့် ဂျီဒီပီအချိုး |၅.၉၇ % |- |style=text-align:left| ပြည်ထောင်စု၏ စုစုပေါင်းအခွန်အကောက်ရငွေ |ကျပ် ၇,၁၇၉,၀၉၄,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:left| အခွန်အကောက်ရငွေနှင့် ဂျီဒီပီအချိုး |၅.၇၉ % |- |style=text-align:left| ပြည်ထောင်စုဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေမှ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များသို့ လိုငွေဖြည့်ဆည်းခြင်း |ကျပ် ၂,၀၇၂,၅၉၉,၀၀၀,၀၀၀ |} =၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်း= ==ပြည်ထောင်စုနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များ၏ အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်း== {| class="wikitable" style=text-align:right |+(ကျပ်) !အကြောင်းအရာ !ပြည်ထောင်စု !တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် |- |style=text-align:center| {{font color|green| '''ရငွေ'''}} |{{font color|green| '''၂၃,၄၃၄,၀၁၀,၀၀၀,၀၀၀'''}} |{{font color|green| '''၃,၁၃၁,၅၃၄,၀၀၀,၀၀၀'''}} |- |style=text-align:center| သာမန် |၂၀,၃၈၀,၈၅၇,၀၀၀,၀၀၀ |၃,၀၁၉,၃၉၉,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:center| ငွေလုံးငွေရင်း |၃၆၅,၅၄၉,၀၀၀,၀၀၀ |၃၆,၁၅၃,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:center| ကြွေးမြီ |၂,၆၈၇,၆၀၄,၀၀၀,၀၀၀ |၇၆,၀၄၂,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:center| {{font color|red| '''အသုံးစရိတ်'''}} |{{font color|red| '''၃၀,၈၃၃,၃၉၆,၀၀၀,၀၀၀'''}} |{{font color|red| '''၃,၁၃၁,၅၃၄,၀၀၀,၀၀၀'''}} |- |style=text-align:center| သာမန် |၂၃,၂၀၇,၃၃၄,၀၀၀,၀၀၀ |၁,၀၃၈,၅၆၀,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:center| ငွေလုံးငွေရင်း |၅,၈၉၁,၉၇၈,၀၀၀,၀၀၀ |၂,၀၉၂,၉၇၄,၀၀၀,၀၀၀ |- |style=text-align:center| ကြွေးမြီ |၁,၇၃၄,၀၈၄,၀၀၀,၀၀၀ | |- |style=text-align:center| {{font color|green| '''ပိုငွေ(+)}}/{{font color|red| လိုငွေ(-)'''}} |{{font color|red| '''- ၇,၃၉၉,၃၈၆,၀၀၀,၀၀၀'''}} | |- |style=text-align:center| ဂျီဒီပီတန်ဖိုး | colspan="2" |{{font color|green| ၁၂၃,၉၃၃,၇၀၀,၀၀၀,၀၀၀}} |- |style=text-align:center| လိုငွေနှင့်ဂျီဒီပီအချိုး | colspan="2" |{{font color|red| ၅.၉၇ %}} |} ==၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် ပြည်ထောင်စု၏ ဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများအလိုက် ရငွေ၊ သုံးငွေ အခြေအနေ== =ပြည်ထောင်စု၏ ရငွေအခြေအနေ= ==၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် ပြည်ထောင်စု၏ သာမန်၊ ငွေလုံးငွေရင်းနှင့် ကြွေးမြီ ရငွေများခန့်မှန်းချက်== ==၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် ပြည်ထောင်စု၏ ဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများအလိုက် သာမန်၊ ငွေလုံးငွေရင်းနှင့် ကြွေးမြီ ရငွေအခြေအနေ== =ပြည်ထောင်စု၏ အသုံးစရိတ်အခြေအနေ= ==၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် ပြည်ထောင်စု၏ ဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများအလိုက် သာမန်၊ ငွေလုံးငွေရင်းနှင့် ကြွေးမြီ အသုံးစရိတ်အခြေအနေ== ==၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် ပြည်ပအကူအညီရငွေနှင့် ပြည်ပချေးယူရငွေစာရင်းတို့ဖြင့် ဆက်နွှယ်ထားသည့် လုပ်ငန်းအသုံးစရိတ်များ== =နိုင်ငံတော်၏ ကြွေးမြီအခြေအနေ= [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]] 1ho6cnwpj4qvk3ui4fpe0ri76y4c5a3 0 254329 1061887 1057607 2026-11-06T06:53:01Z Zawzawaungthwin 100038 ပုံထည့် 1061887 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = နေမင်း | image = Nay Min (actor).jpg | caption = သရုပ်ဆောင် နေမင်း (၂၀၂၆) | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1983|8|6}} | birth_place = [[သက္ကလရွာ၊ ကဝမြို့နယ်]] | nationality = | height = | occupation = သရုပ်ဆောင် | awards = | alma_mater = | years_active = ၂၀၀၈–လက်ရှိ | spouse = | parents = | relatives = | website = }} '''နေမင်း''' (၆ ဩဂုတ် ၁၉၈၃ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=အမေများနေ့မှာ အမေစားချင်တဲ့ဆိုင်လေးကိုလိုက်ပို့ခဲ့တဲ့သရုပ်ဆောင်နေမင်း |url=https://www.mmload.com/news/62733 |work=Myanmarload |archive-url=https://web.archive.org/web/20210616043118/https://www.mmload.com/news/62733 |archive-date=16 June 2021 |access-date=18 February 2024 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |last1=St |first1=The |last2=Daily |first2=ard Time |title=ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နေမင်းနှင့်တွေ့ဆုံခြင်း {{!}} Standard Time Daily |url=http://sdtimedaily.com/2017/12/21/21122017me007/ |accessdate=18 February 2024 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616043245/http://sdtimedaily.com/2017/12/21/21122017me007/ }}</ref><ref>{{cite news |title=ပရိသတ်တွေကို သက်သတ်လွတ်ချစ်တီးထမင်း စတုဒီသာ ကျွေးခဲ့တဲ့ နေမင်း |url=http://mizzimaburmese.com/article/52659 |work=Mizzima Myanmar News and Insight |language=en}}</ref> ဇာတ်ကားပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။<ref>{{cite news |last1=Fame |first1=Asian |title=စီးပွားရေးဘက်မှာ အချိန်ပိုပေးဖြစ်နေတဲ့ သရုပ်ဆောင် နေမင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/2018/11/02/%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%B8%E1%80%98%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%AC-%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BA%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B9/ |work=Popular |date=2018-11-02 |accessdate=18 February 2024 |archivedate=18 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240218163511/https://www.popularmyanmar.com/2018/11/02/%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%B8%E1%80%98%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%AC-%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BA%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B9/ }}</ref><ref>{{cite news |title=နမေငျး Archives - Cele Gabar |url=https://www.celegabar.com/tag/%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 |accessdate=18 February 2024 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616043150/https://www.celegabar.com/tag/%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 }}</ref> ==အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး== နေမင်းကို ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[သက္ကလရွာ၊ ကဝမြို့နယ်|သက္ကလရွာ]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မွေးနေ့ကို မွန်မြတ်တဲ့ အလှူဒါနတွေလုပ်ရင်း ဖြတ်သန်းမယ့် သရုပ်ဆောင်နေမင်း |url=https://www.mmload.com/news/9093 |work=Myanmarload |archive-url=https://web.archive.org/web/20210616042935/https://www.mmload.com/news/9093 |archive-date=16 June 2021 |access-date=18 February 2024 |url-status=dead}}</ref> ==သရုပ်ဆောင်ဘဝ== အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်တွင် ကိုရီးယားတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အင်္ဂလန်မှာ ကျောင်းတက်ဖို့ ရည်ရွယ်ခဲ့ပေမယ့် ကိုရီးယားမှာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ရတယ်ဆိုတဲ့ နေမင်း |url=https://www.centralonlinenews.com/?p=3511 |work=Central Online News |date=2019-06-11 |accessdate=18 February 2024 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616042908/https://www.centralonlinenews.com/?p=3511 }}</ref> ကိုရီးယားမှ ပြန်လာပြီးနောက် ရွှေစင်ဦး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးအပါအဝင် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးများဖြင့် ဇာတ်ကားများ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ပြည်တော်ပြန်မောင်နှမတွေအတွက် သရုပ်ဆောင်နေမင်း ရေးလိုက်တဲ့စာ - myanmaplatform news |url=https://www.myanmaplatform.com/m/a/41389.html |work=www.myanmaplatform.com}}</ref> ==ပါဝင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများ== {{expand list}} ===ရုပ်ရှင်=== *''[[သွားလူဆိုး ဒါမျိုးတော့တတ်တယ်]]'' (၂၀၁၂) *''[[ချစ်စံအိမ် ၂၀၂၈]]'' (၂၀၁၅) *''[[မင်္ဂလာလှည်း]]'' (၂၀၁၅) *''[[အုတ်ကြားမြက်ပေါက်]]'' (၂၀၁၆) *''[[လူးရတနာသိုက်]]'' (၂၀၁၆) *''[[ရန်သူ (ရုပ်ရှင်)|ရန်သူ]]'' (၂၀၁၈) *''[[လေးပါးကျော့ရှိန်ဝရဇိန်]]'' (၂၀၁၉) ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== *{{Facebook|nainglintun.phayphaylu.3}} {{Authority control}} [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:၁၉၈၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] fnh6qcq53ua1sd91t9fq7d0dowe4eim 0 267882 1061732 1047143 2026-11-05T14:49:57Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1061732 wikitext text/x-wiki {{Redirect|မန္တလေးငလျင်ကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော အခြားငလျင်များ|၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်|နှင့်|၁၉၇၅ ပုဂံငလျင်}} {{Infobox earthquake | name = ၂၀၂၅ မြန်မာငလျင် | image = {{Photomontage | photo1a = Sein Pan fire-affected area.jpg | photo2a = Collapsed Ava Bridge (2).jpg | photo2b = Collapse of New Headquarters of the State Audit Office (Thailand) 20250405.jpg | photo3a = Fallen Building.jpg | photo3b = OperationBrahma IAF Airlift HumanatarianAid Myanmar.jpg | position = center | color_border = white | color = white | size = 250 }} | caption = {{hlist|'''ထိပ်ဆုံးမှ၊ ဘယ်မှ ညာသို့'''။ မန္တလေးမြို့ စိန်ပန်းရပ် • ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျသွားသော အင်းဝတံတား • ဘန်ကောက်မြို့ စာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး အဆောက်အဦ ပြိုကျနေပုံ • မန္တလေးမြို့ရှိ ပြိုပျက်လျက်ရှိသော အဆောက်အအုံ • အော်ပရေးရှင်းဗြဟ္မာဖြင့် စောင်၊ အစားအစာ၊ ဆေးအဖွဲ့နှင့် အကူအညီများအား အိန္ဒိယလေတပ် စီ-၁၃၀ ဖြင့် ပို့ဆောင်နေပုံ}} | map = 2025 Myanmar Earthquake (M 7.7) shakemap v2.pdf | map_caption = {{abbr|USGS|United States Geological Survey}} ငလျင်လှုပ်ခတ်ရာ မြေပုံ | location = {{coord|22.013|N|95.922|E|display=inline,title}} | timestamp = 2025-03-28 06:20:54 | anss-url = us7000pn9s | isc-event = 643071319 | local-date = {{Start date|2025|3|28|df=yes}} | local-time = 12:50:54 [[မြန်မာ စံတော်ချိန်|MMT]] ([[UTC+6:30]]) | magnitude = {{M|w|link=y}} 7.7–7.9, {{M|s|link=y}} 7.9 | depth = {{convert|10|km|mi|0}} | type = [[:en: Fault (geology)|Strike-slip]] အလျားလိုက်ရွေ့ ငလျင် | fault = [[စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော]] | affected = [[မြန်မာနိုင်ငံ]], [[ထိုင်းနိုင်ငံ]], တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း၊ ဗီယက်နမ် | intensity = {{MMI|X}} | duration = ၈၀ စက္ကန့် | aftershocks = ၃၉၄+ ကြိမ်<br>Strongest: {{M|ww|6.7}}<ref name="aftershock">{{cite anss|M 6.7 – Burma (Myanmar)|2025|us7000pn9z}}</ref> | pga = 0.62 ''[[Peak ground acceleration|g]]'' | pgv = 161.42&nbsp;cm/s | casualties = နေပြည်တော် အပါအဝင် တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် (၁၀) ခု * သေဆုံး ၃,၈၁၈ ဦး * ပျောက်ဆုံး ၅ ဦး * ဒဏ်ရာရ ၅,၁၀၄ ဦး * ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂,၅၆၃ စု * ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄,၀၆၃ ဦး * ယာယီရွှေ့ပြောင်း ၂၇၉,၁၁၁ ဦး * ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ကျပ် ၇,၉၇၉ ဘီလီယံကျော် }} '''၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်'''သည် [[၂၀၂၅|၂၀၂၅ ခုနှစ်]] [[၂၈ မတ်|မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့]] မြန်မာ စံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ ၅၀ မိနစ် ၅၄ စက္ကန့်(06:20:54 UTC)တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[စစ်ကိုင်းမြို့]]နှင့် [[မန္တလေးမြို့]] အနီး၌ ဗဟိုပြု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် [[မိုးမင့် စကေး]] {{M|w|link=y}} ၇.၇–၇.၉ ရှိ ငလျင်ဖြစ်သည်။ ထိုငလျှင်ကို မန္တလေးငလျင်ကြီး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ စစ်ကိုင်းငလျင်ကြီး အဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ခေါ်ဆိုကြသည်။ အလျားလိုက်ပြတ်ရွေ့အမျိုးအစား ငလျင်ဖြစ်ပြီး [[မွမ်းမံ မာကယ်လီ ပြင်းအား စကေး]]အရ အမြင့်ဆုံး ပြင်းအားမှာ X (''ပြင်းထန်မှုလွန်ကဲ'') ရှိသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="mainshock">{{Cite anss|M 7.7 – 16 km NNW of Sagaing, Myanmar|2025|us7000pn9s}}</ref> ဤ ငလျင်သည် ပြင်းအား ၇.၉ အဆင့်ရှိ [[၁၉၁၂ မေမြို့ငလျင်]]နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်သော အကြီးဆုံး ငလျင်ဖြစ်သည်။<ref>{{citation|last1=Adkin |first1=Ross |title=Voices are starting to emerge from quake-devastated Myanmar. Here’s what we are hearing |url=https://www.cnn.com/2025/03/29/asia/myanmar-earthquake-mandalay-explainer-hnk-intl/index.html |website=CNN |language=en |date=၃၁ မတ် ၂၀၂၅}}</ref> မြန်မာ့ ခေတ်ပေါ် သမိုင်းတွင် [[၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]] ပြီးလျှင် သေဆုံးသူ အများဆုံး ငလျင်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref name="Ledur1">{{cite news|last1=Ledur |first1=Júlia |title=Friday's quake is the deadliest to hit Myanmar in 95 years |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/03/28/myanmar-quake-77-bangkok-thailand/#link-KQARML5TUJHK3NLDEBZYQBIS24 |access-date=၃၁ မတ် ၂၀၂၅ |newspaper=The Washington Post |date=28 March 2025}}</ref> ဤ ငလျင်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြီးမားစွာသော ထိခိုက်ဆုံးရှုံးမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး အိမ်နီးချင်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၌လည်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]တွင်လည်း အိမ်ခြေရာပေါင်းများစွာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသလို ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟိုချီမင်းမြို့တွင်လည်း တိုက်ခန်း ၄၀၀ ခန့် ထိခိုက်မှု ရှိခဲ့သည်။ မြေငလျင်ဒဏ်ကြောင့် မြန်မာတွင် အနည်းဆုံး လူ ၃၈၀၀ကျော် နှင့် ထိုင်းတွင် ၅၁ ဦး၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် (၁)ဦး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။<ref name="5Kdead" /><ref name="TH32" /><ref name="hochiminhdeath" /> လူပေါင်း ၁၁,၄၀၀ ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ဆောက်လက်စ အဆောက်အဦပြိုကျမှုအပါအဝင် လူဦးရေ ဆယ်ချီ ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=9 November 2020|title=Earthquakes in Thailand—Is Bangkok at Risk?|url=https://www.verisk.com/blog/earthquakes-in-thailand-is-bangkok-at-risk/|access-date=28 March 2025|website=Verisk}}</ref><ref name="12th World Conference">{{Cite web|first1=Pennung|last1=Warnitchai|first2=Chanet|last2=Sangarayakul|first3=Scott A.|last3=Ashford|date=4 February 2000|title=Seismic hazard in Bangkok due to long-distance earthquakes|url=https://www.iitk.ac.in/nicee/wcee/article/2145.pdf|series=12th World Conference on Earthquake Engineering}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ အာဏာပိုင်များက အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="news18">{{cite news|title=Myanmar Earthquake LIVE Updates: 107 Dead, 350 Injured As Rescue Efforts Continue; Thailand PM Urges Calm|url=https://www.news18.com/world/myanmar-earthquake-live-updates-magnitude-death-toll-injuries-rescue-operation-aftermath-latest-news-liveblog-9278290.html|date=28 March 2025|access-date=28 March 2025|publisher=[[CNN-News18]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author1=Kocha Olarn|author2=Ross Adkin|author3=Alex Stambaugh|date=28 March 2025|title=Myanmar's military junta makes rare plea for help after powerful earthquake kills scores|url=https://www.cnn.com/2025/03/28/asia/central-myanmar-quake-intl-hnk/index.html|access-date=28 March 2025|publisher=CNN|language=en}}</ref> သောကြာနေ့ ဝတ်ပြုချိန်တွင် ငလျင်လှုပ်ခဲ့သည့်အတွက် ဗလီများပြိုကျခဲ့ပြီး မွတ်ဆလင်မ်ရာပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="700muslimsdead" /> ထို့အပြင် ဘာသာရေးအဆောက်အဦ၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် သီလရှင်ကျောင်းပေါင်း ၈,၃၀၀ ကျော် ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="ap0410" /> ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|လက်ရှိမြန်မာပြည်တွင်းစစ်]]ကြောင့် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတွင် အခက်အခဲများစွာ ကြုံတွေ့နေရသည်။<ref>{{Cite web|date=28 March 2025|title=Myanmar at a glance: Embroiled in civil war, now facing more devastation after powerful earthquake|url=https://apnews.com/article/myanmar-earthquake-civil-war-junta-thailand-cbf36685881ea890202256d4607a02ed|access-date=28 March 2025|agency=Associated Press|language=en}}</ref><ref name="AP2932025">{{Cite web|date=29 March 2025|title=Myanmar quake death toll rises to 1,644 as resistance movement announces partial ceasefire|url=https://apnews.com/article/myanmar-bangkok-earthquake-0a2bd512bca189d034905566605989e9|access-date=30 March 2025|agency=Associated Press|language=en}}</ref> ၂၀၂၃ တူရကီ-ဆီးရီးယား ငလျင်ပြီးနောက် တစ်ကမ္ဘာလုံးအနေဖြင့် အသေအပျောက်အများဆုံးသော မြေငလျင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=Satellite images reveal scope of destruction from Burma’s devastating earthquake|url=https://www.foxweather.com/extreme-weather/mandalay-myanmar-quake|publisher=[[Fox Weather]]|date=1 April 2025|access-date=1 April 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လက လှုပ်ခတ်ခဲ့သော အင်အားပြင်းငလျင်ကြောင့် ကျပ် ၇,၉၇၉ ဘီလျံဖိုး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့က နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပသည့် မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပစဉ် ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=မြန်မာ့သဘာဝဘေး ဆုံးရှုံးမှု နှစ်နှစ်အတွင်း ကျပ် ၄၆၀၀ ဘီလျံကျော်အထိရှိ|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cdxvrqzp6n7o|accessdate=29 May 2025|publisher=BBC Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529031924/https://www.bbc.com/burmese/articles/cdxvrqzp6n7o|archivedate=29 May 2025}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/81220|title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၉ မတ် ၂၀၂၉|date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ==မြေထုချပ် အနေအထား== {{Further|စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်}} မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယ၊ ယူရေးရှား၊ ဆွန်ဒါးနှင့် ဘားမား နာမည်ခေါ် မြေထုအချပ် ၄ လွှာကြားမှာ တည်ရှိ၍ တက်ကြွသော ဘူမိဗေဒဖြစ်စဉ်များကြောင့် အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်ကြခြင်းခံရသည်။ [[ကိုကိုးကျွန်း]]အနည်းအနားမှ စ၍ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်မှာ Sunda megathrust ဟုခေါ်သည့် အလားတူမြေထုချပ်နယ်မိတ် ရှိသည်။ ထို့နောက် [[ကပ္ပလီပင်လယ်]]တွင်ရှိသော အကွဲလွဲမြေထုချပ်နယ်မိတ်မှ စပြီး မြောက်ဘက်သို့ မိုင် ၈၇၀ သွားသော [[စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော]] ရှိသည်။ ဤ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောသည် Burma နှင့် Sunda မြေထုအချပ် ၂ လွှာ အခြင်းခြင်းပွတ်၍ တစ်နှစ်မှာ ၁၈-၄၉ mm လျှောသည်။စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော သည် [[ရန်ကုန်]]၊ [[နေပြည်တော်]]၊ [[မန္တလေး]] စသည့် မြန်မာနိုင်ငံအကြီးဆုံးမြို့များအောက် ဖြတ်သန်းသောကြောင့် ကြီးကြီးမားမား ထိခိုက်မှုပြင်းထန်သော ငလျင် ခဏခဏဖြစ်လျက်ရှိသည်။ ယခင် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောကြောင့် ဖြစ်ခဲ့သော ငလျင်ကြီးများမှာ [[၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်|၁၈၃၉]] {{M|w|8.3}} ၊ မေ ၁၉၃၀ {{M|s|7.3}} ၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၀ {{M|s|7.5}} ၊ ၁၉၃၁ {{M|s|7.5}} ၊ ၁၉၄၆ {{M|w|7.3}} ၊ ၁၉၅၆ {{M|w|7.0}} ၊ ၁၉၉၁ {{M|w|6.9}} ၊ ၂၀၁၂ {{M|w|6.9}} ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{cite thesis |last=Wang |first=Y. |year=၂၀၁၃ |title=Earthquake Geology of Myanmar |type=Ph.D. |publisher=[[ကယ်လီဖိုးနီးယား တက်နိုလော်ဂျီ အင်စတီကျု (ကယ်တက်)]] |docket= |doi=10.7907/XWW2-9P26 |url=https://thesis.library.caltech.edu/7853/ |access-date=29 March 2025 |archive-date=3 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503063241/https://thesis.library.caltech.edu/7853/ |url-status=dead }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရာစုနှစ်များစွာကတည်းက အဖျက်စွမ်းအားကြီးမားသော ငလျင်များ လှုပ်ခတ်ခဲ့သော်လည်း ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသနပြုလုပ်မှုမှာမူ အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ငလျင်အများစု၊ အထူးသဖြင့် မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ ပြတ်ရွေ့မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသော ငလျင်များကို ကောင်းစွာ နားမလည်သေးပေ။ ၁၇၆၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်းအား ၈.၅-၈.၈ {{M|w}} ရှိသော ကြီးမားသည့် [[၁၇၆၂ ရခိုင်ငလျင်|ငလျင်တစ်ခု]]သည် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းအနီးရှိ ဆွန်ဒါ မဟာတွန်းကန်အားပြတ်ရွေ့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ပြတ်ရွေ့စေခဲ့သည်။ ထိုငလျင်သည် အိန္ဒိယမြေလွှာချပ်က ဘားမားမြေလွှာချပ်အောက်သို့ လျှောဝင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဗဟိုမြန်မာနိုင်ငံအောက်ရှိ လျှောဝင်နေသော အိန္ဒိယမြေလွှာချပ်၏ အကြွင်းအကျန်များသည် မြေလွှာချပ်တွင်း ငလျင်များကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် မြေအောက်အနက် ၁၂၀ ကီလိုမီတာ (၇၅ မိုင်) တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော [[၁၉၇၅ ပုဂံငလျင်]] ({{M|w}} ၇.၀) ဖြစ်သည်။<ref name="Wangthesis">{{cite thesis|last=Wang|first=Y.|year=2013|title=Earthquake Geology of Myanmar|type=Ph.D.|publisher=[[California Institute of Technology]]|docket=|doi=10.7907/XWW2-9P26|url=https://thesis.library.caltech.edu/7853/|access-date=29 March 2025|archive-date=3 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250503063241/https://thesis.library.caltech.edu/7853/|url-status=dead}}</ref> ''Journal of Geophysical Research: Solid Earth'' တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုအရ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကို မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဟူ၍ ဒေသနှစ်ခုအဖြစ် ပိုင်းခြားနိုင်သည်။ မြောက်လတ္တီကျု ၁၆.၅ ဒီဂရီမှ ၂၃.၅ ဒီဂရီကြားရှိ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကို တောင်ပိုင်းဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းကို တောင်မှမြောက်သို့ အပိုင်းငါးပိုင်း ထပ်မံခွဲခြားထားရာ ပဲခူး၊ ဖြူး၊ နေပြည်တော်၊ မိတ္ထီလာနှင့် စစ်ကိုင်းအပိုင်းများ ပါဝင်သည်။ နေပြည်တော်အပိုင်းသည် ပြိုင်လျက်ရှိသော ပြတ်ရွေ့ကြောင်းနှစ်ခုဖြင့် ၇၀ ကီလိုမီတာ (၄၃ မိုင်) ရှည်လျားပြီး ၎င်းတို့၏ အချို့အစိတ်အပိုင်းများသည် မြို့တော် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]အောက်တွင် တည်ရှိသည်။ နောက်ဆုံးမှတ်တမ်းတင်ထားသော ငလျင်မှာ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပြီး ပြင်းအား ၇.၀ ထက်ငယ်ခဲ့သည်။ မိတ္ထီလာအပိုင်းသည် ၂၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၄၀ မိုင်) ရှည်လျားပြီး မန္တလေးနှင့် နေပြည်တော်ကြားတွင် တည်ရှိကာ မျဉ်းဖြောင့်အင်္ဂါရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤအပိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ညီညာပြန့်ပြူးနေခြင်းက လျှောကျမှုအစိတ်အပိုင်းသည် လုံးဝ အလျားလိုက် ဖြစ်သည်ဟု ညွှန်ပြနေသည်။ ဤအပိုင်းသည် ကြီးမားသော ငလျင်များကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရခြင်းမရှိသေးသော်လည်း [[၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်]]အတွင်း ပြတ်ရွေ့ခဲ့နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ စစ်ကိုင်းအပိုင်းသည်လည်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]နှင့် ပြိုင်လျက်တည်ရှိသော အခြားသော မျဉ်းဖြောင့်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအပိုင်း၏ မြောက်ဘက်ခြမ်းသည် [[၁၉၄၆ စစ်ကိုင်းငလျင်များ]]၏ [[ပင်မငလျင်|ပင်မလှုပ်ခတ်မှု]]များထဲမှ တစ်ခုအတွင်း ပြတ်ရွေ့ခဲ့ပြီး၊ [[၁၉၅၆ စစ်ကိုင်းငလျင်]]ကမူ တောင်ဘက်ပိုင်းကို ပြတ်ရွေ့စေခဲ့သည်။<ref name="Wang2014">{{cite journal|last1=Wang|first1=Yu|last2=Sieh|first2=Kerry|last3=Tun|first3=Soe Thura|last4=Lai|first4=Kuang-Yin|last5=Myint|first5=Than|title=Active tectonics and earthquake potential of the Myanmar region|journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth|year=2014|volume=119|issue=4|pages=3767–3822|doi=10.1002/2013JB010762|bibcode=2014JGRB..119.3767W|hdl=10220/19774|hdl-access=free}}</ref> ဤငလျင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံကိုလည်း သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများသည် ငလျင်ဗဟိုချက်မှ ၁,၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၆၂၀ မိုင်) ခန့်အကွာရှိ [[ဘန်ကောက်မက်ထရိုပိုလီတန်ဧရိယာ|ဘန်ကောက်ဒေသ]]တွင် အဓိကအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဘန်ကောက်၏ ဘူမိဗေဒသည် အပေါ်ဆုံးတွင် ပျော့ပျောင်းသော ပင်လယ်ရွှံ့စေးလွှာဖြင့် သွင်ပြင်လက္ခဏာ ဆောင်ထားပြီး၊ ၎င်း၏ ပေါ်ပေါက်လာနေသော မိုးမျှော်အဆောက်အအုံများသည် ဝေးကွာသော၊ အင်အားကြီးမားသော ငလျင်များအပေါ် ထိခိုက်လွယ်စေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အနှံ့အပြားတည်ရှိသော ရွှံ့စေးလွှာသည် ဒေသဆိုင်ရာ နေရာအကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ ကာလရှည် မြေပြင်လှုပ်ခတ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးပြီး၊ ၎င်းသည် အမြင့်ဆုံးအဆောက်အအုံများ၏ ပဲ့တင်ထပ်လှိုင်းနှုန်းနှင့် ကိုက်ညီနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဘန်ကောက်မြို့ခံများသည် ရာပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် ထောင်ပေါင်းများစွာ ကီလိုမီတာအဝေးရှိ ငလျင်ဗဟိုချက်များမှ လှုပ်ခတ်မှုများကို မကြာခဏ ခံစားခဲ့ရသည်။<ref name="12th World Conference" /><ref name="The Nation 2014" /><ref>{{cite journal|last1=Ornthammarath|first1=Teraphan|last2=Jirasakjamroonsri|first2=Amorntep|last3=Pornsopin|first3=Patinya|last4=Rupakhety|first4=Rajesh|last5=Poovarodom|first5=Nakhorn|last6=Warnitchai|first6=Pennung|author7=Tun Tun Tha Toe|title=Preliminary analysis of amplified ground motion in Bangkok basin using HVSR curves from recent moderate to large earthquakes|journal=Geoenvironmental Disasters|volume=10|issue=1|year=2023|page=28|issn=2197-8670|doi=10.1186/s40677-023-00259-0|doi-access=free|bibcode=2023GeoDi..10...28O}}</ref> Asian Institute of Technology မှ Pennung Warnitchai ဦးဆောင်သော သုတေသနပြုချက်အရ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့သည် မြို့မှ ၄၀၀ ကီလိုမီတာ (၂၅၀ မိုင်) အကွာ အန်ဒမန်ပင်လယ်တွင် ပြင်းအား ၈.၀ မဂ္ဂနီကျုရှိ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပါက အနာဂတ်တွင် ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် အလားအလာရှိသော အန္တရာယ်အဖြစ် ယခင်ကပင် ဖော်ထုတ်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite report|last1=Warnitchai|first1=Pennung|last2=Chintanapakdee|first2=Chatpan|last3=Ornthammarath|first3=Teraphan|title=การลดความเสี่ยงของอาคารสูงในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลที่เกิดจากแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ในระยะไกล: รายงานฉบับสมบูรณ์|trans-title=Mitigation of Seismic Risk of Tall Buildings in Bangkok Metropolitan Area from Large Distant Earthquakes: Final Report|date=June 2018|publisher=Thailand Research Fund|page=6|url=https://elibrary.tsri.or.th/project_content.asp?PJID=RDG5830015|language=th}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{cite web|title=แผ่นดินไหว…ไม่ไกลคนกรุง|trans-title=Earthquake is closer to Bangkokians than realized|url=https://researchcafe.tsri.or.th/bangkok-earthquake/|website=Thailand Science Research and Innovation|access-date=29 March 2025|language=th|date=16 April 2020}}</ref> မိုးမျှော်တိုက်များတွင် ကပ်ဆိုးကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အတွက် အခြေခံငလျင်ခံနိုင်ရည်ဆိုင်ရာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုများကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစ၍ ဆောက်လုပ်ရေးကုဒ်တွင်သာ ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး၊ အဟောင်းအဆောက်အအုံများသည် အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်ရှိနေပါသည်။<ref name="The Nation 2014">{{cite news|last1=Kelly|first1=Shawn|title=Bangkok's tall buildings sitting on soft, shaky ground|url=https://www.nationthailand.com/perspective/30234105|access-date=29 March 2025|work=The Nation|date=20 May 2014}}</ref> ==ငလျင်== {{Further information|၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်၏ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ စာရင်း}} {{multiple image | align = left | direction = vertical | header = {{M|w}}7.7 finite fault | width = 250px | image1 = Central Myanmar M7.7 finite fault.png | alt1 = | caption1 = Distribution of slip across the rupture | image2 = Central Myanmar M7.7 finite fault surface projection.png | alt2 = | caption2 = Surface projection of finite fault model }} {{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=200|frame-height=300|from=2025 Myanmar earthquake.map|frame-latitude=21.6|frame-longitude=95.926|zoom=6|text=ပင်မငလျင်နှင့် နောက်ဆက်တွဲငလျင်များ ([[c:Data:2025 Myanmar earthquake.map|မြေပုံအချက်အလက်]])}} ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့၊ [[မြန်မာ စံတော်ချိန်]] ၁၂:၅၀:၅၂ တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ဤငလျင်၏ ဗဟိုချက်သည် [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ စစ်ကိုင်း-မန္တလေး နယ်နိမိတ်အနီး၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၏ မြောက်-အနောက်မြောက် ၁၄ ကီလိုမီတာ (၈.၇ မိုင်) အကွာနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော [[မန္တလေးမြို့]]၏ အနောက်ဘက် ၁၆ ကီလိုမီတာ (၉.၉ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ အမေရိကန် ဘူမိဗေဒတိုင်းတာရေးအဖွဲ့ (USGS) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ [[မိုးမင့် စကေး]] တွင် ပြင်းအား ၇.၇ ရှိသည်ဟု တိုင်းတာရရှိခဲ့သည်။<ref name="mainshock">{{Cite anss|M 7.7 – 16&nbsp;km NNW of Sagaing, Myanmar|2025|us7000pn9s}}</ref> ထိုင်းနိုင်ငံ မိုးလေဝသဌာနကမူ Local Magnitude ({{M|L}}) ၈.၂ ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Earthquake Observation Division|url=https://earthquake.tmd.go.th/inside-info.html?earthquake=12893|date=28 March 2025|access-date=28 March 2025|website=[[Thai Meteorological Department]]|language=th}}</ref> [[:en:Institut de Physique du Globe de Paris|ပါရီ ဘူမိရူပဗေဒဌာန]]က ငလျင်၏ မိုးမင့် စကေးကို ၇.၉ ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=MYANMAR 2025/03/28 06:20:54 UTC, Mw=7.9|url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us7000pn9s|website=GEOSCOPE Observatory|publisher=Institut de Physique du Globe de Paris|access-date=29 March 2025|date=29 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250328114700/http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us7000pn9s|archive-date=28 March 2025|url-status=dead}}</ref> [[:en:China Earthquake Administration|တရုတ်ငလျင်စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့]]ကမူ Surface-wave Magnitude တွင် ၇.၉ ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="cencX" /> ၎င်းသည် [[၁၉၁၂ မေမြို့ငလျင်]] ({{M|w}} ၇.၉) နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်ခဲ့သော အကြီးဆုံးငလျင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=မြန်မာတွင် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အတွင်း အပြင်းထန်ဆုံးငလျင် စစ်ကိုင်းကိုဗဟိုပြု လှုပ်ရှား|trans-title=Myanmar's strongest earthquake in over 100 years hits Sagaing|language=my|url=https://bur.mizzima.com/2025/03/28/50907|access-date=28 March 2025|work=Mizzima News|date=28 March 2025}}</ref> ငလျင်ဗဟိုချက်၏ ယန္တရားဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းချက်အရ ၎င်းသည် ၁၀ ကီလိုမီတာ (၆.၂ မိုင်) အနက်တွင် အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဤပြတ်ရွေ့ခြင်းအမျိုးအစားသည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ပေါ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ပြတ်ရွေ့ခြင်းများနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။<ref name="mainshock"/> ထိုင်းနိုင်ငံ မိုးလေဝသဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့အထိ လှုပ်ခတ်မှု ၄၆၈ ကြိမ်ကျော် ရှိခဲ့သည်။ ဤလှုပ်ခတ်မှုများကို မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အနီးအနားဒေသများတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ ပြင်းအား ၅.၀ မှ ၅.၉ ကြားရှိ လှုပ်ခတ်မှု ၁၃ ကြိမ် ပါဝင်သည်။ မယ်ဟောင်ဆောင် (Mae Hong Son) တွင်လည်း ပြင်းအား ၁.၄ မှ ၃.၉ ကြားရှိ လှုပ်ခတ်မှု ၂၁ ကြိမ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=468 aftershocks registered since March 28 earthquake in Myanmar |date=12 April 2025|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048683|work=The Nation}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဤလှုပ်ခတ်မှုများသည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့၏ ၄၀၀ ကီလိုမီတာ (၂၅၀ မိုင်) ရှည်လျားသော ဧရိယာတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့နေသော်လည်း၊ ပြတ်ရွေ့၏ ဗဟိုအပိုင်းတစ်လျှောက်တွင်မူ ပါးလျားခဲ့သည်။ အကြီးဆုံး လှုပ်ခတ်မှုသည် {{M|ww|6.7}} ရှိပြီး ပင်မငလျင်လှုပ်ပြီး ၁၂ မိနစ်အကြာတွင် [[မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]အောက် ဗဟိုချက်ဖြင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤလှုပ်ခတ်မှုသည်လည်း Strike-slip Faulting နှင့် ကိုက်ညီသော Focal Mechanism ကို ပြသခဲ့သည်။<ref name="aftershock">{{cite anss|M 6.7 – Burma (Myanmar)|2025|us7000pn9z}}</ref> မတ်လ ၂၈ ရက် မြန်မာစံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂:၅၀:၅၄ MMT (06:20:54 UTC) တွင် ငလျင်တစ်ခု မန္တလေးအနီး စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း စစ်ကိုင်းမြို့မြောက်ဘက် ၅ မိုင်အကွာမှာ ဗဟိုပြု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ [[အမေရိကန် ဘူမိဗေဒစစ်တမ်းအဖွဲ့]] (USGS) အရ moment magnitude ပမာဏ ၇.၇ တိုင်းတာခဲ့သည်။<ref name="mainshock"/> ထိုင်းမိုးလေဝသဌာန အရ ပမာဏ ၈.၂ တိုင်းတာခဲပြီး<ref>{{Cite news |title=Massive Bangkok Quake Leaves City Reeling, Building Crumbles |url=https://www.bernama.com/en/news.php/world/news.php?id=2407287 |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |agency=Bernama |lang=en}}</ref> ပဲရစ်ဘူမိရူပဗေဒအဖွဲ့အစည်း အရ ပမာဏ ၇.၉ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=MYANMAR 2025/03/28 06:20:54 UTC, Mw=7.9 |url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us7000pn9s |website=GEOSCOPE Observatory |publisher=Institut de Physique du Globe de Paris |access-date=29 March 2025 |date=29 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328114700/http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us7000pn9s |archive-date=28 March 2025 |url-status=dead}}</ref> ===ငလျင်ပြတ်ရွေ့မှု ဖြစ်စဉ်=== [[File:Rupture near Thazi.webm|thumb|လုံခြုံရေးကင်မရာ ရိုက်ကူးထားသော [[သာစည်မြို့]]အနီး မြေကြီးပြတ်ရွေ့မှု]] [[File:Road shift.jpg|thumb|စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ ဘေးတိုက်မြေပြန့်ကားမှုပုံ]] အမေရိကန် ဘူမိဗေဒတိုင်းတာရေးအဖွဲ့ (USGS) မှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော Finite Fault Model အရ [[ငလျင်ပြတ်ရွေ့မှု]]သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[စဉ့်ကူးမြို့နယ်|စဥ့်ကူး]]မှ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျောက်တံခါး]]အထိ ၅၃၀ ကီလိုမီတာ (၃၃၀ မိုင်) ရှည်လျားပြီး ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ဗဟိုချက်မှစ၍ မြောက်ဘက်သို့ ၈၅ ကီလိုမီတာ (၅၃ မိုင်) ကျော်အထိ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ပြီး စဥ့်ကူး၏ တောင်ဘက်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု၏ ၄၄၅ ကီလိုမီတာ (၂၇၇ မိုင်) ခန့်သည် တောင်ဘက်သို့ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကျောက်တံခါးတွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ၁ မီတာ (၃ ပေ ၃ လက်မ) ထက်ကျော်လွန်သော ချော်လဲမှု အများစုသည် စဥ့်ကူးနှင့် [[အုတ်တွင်းမြို့]]ကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ [[ဖြူးမြို့]]အောက်နှင့် တောင်ဘက်တွင်မူ ၁ မီတာ (၃ ပေ ၃ လက်မ) အောက်သာ ချော်လဲမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ နေပြည်တော်နှင့် ဖြူးမြို့ကြားတွင် ချော်လဲမှုမရှိခြင်း (သို့မဟုတ် ထင်ရှားစွာ မရှိခြင်း) ကွာဟချက်တစ်ခု ရှိနေပြီး၊ USGS က ၎င်းကို လေ့လာမှု အချက်အလက်မရှိခြင်းကြောင့်ဟု ယူဆသည်။ ဗဟိုချက်၏ အရှေ့တောင်ဘက်၊ စစ်ကိုင်းနှင့် အမရပူရကြားတွင် အများဆုံး ချော်လဲမှု ၄.၃၃၃၄ မီတာ (၁၄.၂၁၇ ပေ) အထိ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ပြတ်ရွေ့မှု လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးသည် စတင်ပြီးနောက် စက္ကန့် ၈၀ ကျော်သာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး၊ ငလျင်လှုပ်ခါမှု အများဆုံး ထုတ်လွှတ်မှု အဆင့်သည် စတင်ပြီး စက္ကန့် ၃၀ ခန့်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤပြတ်ရွေ့မှုသည် ဖြတ်တောက်လှိုင်းအလျင်ထက် ပိုမိုမြန်ဆန်သောနှုန်းဖြင့် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်ဟု ယူဆရသောကြောင့် ၎င်းသည် Supershear ငလျင်၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="mainshock"/> ဂြိုဟ်တုအချက်အလက်များကလည်း စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကျောက်မြောင်းမြို့]]မှ ပဲခူးတိုင်း၊ [[ပဲနွယ်ကုန်းမြို့]]အထိ ကျယ်ပြန့်သော မျက်နှာပြင်ပြတ်ရွေ့မှု၏ ယူဆချက်များကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဂြိုဟ်တုအချက်အလက်များအရ မျက်နှာပြင်ပြတ်ရွေ့မှု၏ အရှည်မှာ ၅၀၀ ကီလိုမီတာ (၃၁၀ မိုင်) ဖြစ်သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု အများစုတစ်လျှောက်တွင် မျက်နှာပြင်ပေါ် ချော်လဲမှုသည် ၃ မီတာ (၉.၈ ပေ) ကျော်လွန်ခဲ့ပြီး၊ ဗဟိုချက်ဧရိယာပတ်ဝန်းကျင်တွင် ၄-၅ မီတာ (၁၃-၁၆ ပေ) အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref name="Bradley2">{{cite news|last1=Bradley|first1=Kyle|last2=Hubbard|first2=Judith A.|title=Surface ruptures of the Myanmar M7.7 earthquake mapped from space|url=https://earthquakeinsights.substack.com/p/surface-ruptures-of-the-myanmar-m77|doi=10.62481/51b7df8c|access-date=2 April 2025|work=Earthquake Insights|date=2 April 2025}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၊ Geospatial Information Authority မှ ဂြိုဟ်တုအချက်အလက်များ လေ့လာမှုအရ ပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက် ၆ မီတာ (၂၀ ပေ) အထိ အလျားလိုက် ရွေ့လျားမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Myanmar Quake Caused Ground Shift of Up to 6 Meters: Study|url=https://www.nippon.com/en/news/yjj2025040200797/|access-date=2 April 2025|work=Jiji Press|publisher=Nippon.com|date=2 April 2025|accessdate=6 July 2025|archivedate=11 April 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250411134636/https://www.nippon.com/en/news/yjj2025040200797/}}</ref> အီတလီနိုင်ငံ၊ National Institute of Geophysics and Volcanology က မြောက်-တောင် ဦးတည်ချက်ရှိသော အပိုင်းသုံးပိုင်းပါဝင်သည့် Finite Fault Model ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့က အပိုင်းတစ်ပိုင်းစီသည် ပြင်းအား ၇.၅ ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး စုစုပေါင်း ၅၀၀ ကီလိုမီတာ (၃၁၀ မိုင်) ရှည်လျားစွာ ပြတ်ရွေ့ခဲ့သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ ထိုအပိုင်းသုံးပိုင်း၏ စုစုပေါင်းပြတ်ရွေ့မှုသည် Moment Magnitude ၇.၈ နှင့် ကိုက်ညီသည်။ ၎င်းတို့၏ မော်ဒယ်အရ ငလျင်သည် နေပြည်တော်၏ မြောက်ဘက် ဗဟိုအပိုင်းတစ်လျှောက် ၁.၉ ကီလိုမီတာ (၁.၂ မိုင်) အနက်တွင် အများဆုံး ချော်လဲမှု ၇.၄ မီတာ (၂၄ ပေ) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref name="ingv1">{{cite web|title=Earthquake with magnitude of Mwpd 7.7 on date 28-03-2025 and time 07:20:56 (Italy) in region Myanmar|url=http://terremoti.ingv.it/en/finitesource_summary/42162362|publisher=National Institute of Geophysics and Volcanology|access-date=11 April 2025|date=11 April 2025}}</ref> ဤငလျင်သည် [[၂၀၀၂ ဒယ်နာလီ ငလျင်|၂၀၀၂ ခုနှစ် ဒယ်နာလီ]]၊ [[၂၀၀၉ ဆွမ်ကျွန်းစု ငလျင်|၂၀၀၉ ခုနှစ် ဆွမ်ကျွန်းစု]]၊ [[၂၀၂၃ တူရကီ-ဆီးရီးယား ငလျင်|၂၀၂၃ ခုနှစ် တူရကီ-ဆီးရီးယား]] နှင့် [[၂၀၁၃ ဘလွတ်ခ်ျစတန် ငလျင်များ|၂၀၁၃ ခုနှစ် ဘလွတ်ခ်ျစတန် ငလျင်များ]] ကဲ့သို့သော အခြားကြီးမားသည့် Strike-slip ဖြစ်ရပ်များတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အရှည်များကို ကျော်လွန်၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ဖူးသမျှ အရှည်လျားဆုံး ပြတ်ရွေ့မှုများထဲမှ တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Scarr |first1=Simon |last2=Kawoosa |first2=Vijdan Mohammad |last3=Bankova |first3=Dea |title=How a ‘supershear’ quake tore through Myanmar |url=https://www.reuters.com/graphics/MYANMAR-QUAKE/SUPERSHEAR/zgvojlyojpd/ |access-date=28 April 2025 |work=Reuters |date=28 April 2025}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် Nobuo Hurukawa နှင့် ဖြိုးမောင်မောင်တို့၏ ''Geophysical Research Letters'' တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုက စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက်တွင် [[ငလျင်ကွာဟချက်]] နှစ်ခုကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထိုကွာဟချက်များထဲမှ တစ်ခုသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ မြောက်လတ္တီကျု ၁၉.၂ ဒီဂရီနှင့် ၂၁.၅ ဒီဂရီကြား၊ မိတ္ထီလာအပိုင်းနှင့် ကိုက်ညီသော နေရာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးက ဤ ၂၆၀ ကီလိုမီတာ (၁၆၀ မိုင်) အရှည်ရှိ ကွာဟချက်သည် အပြည့်အဝ ပြတ်ရွေ့ခဲ့ပါက ပြင်းအား ၇.၉ ရှိသော ငလျင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last1=Hurukawa|first1=Nobuo|last2=Maung|first2=Phyo Maung|title=Two seismic gaps on the Sagaing Fault, Myanmar, derived from relocation of historical earthquakes since 1918|journal=Geophysical Research Letters|year=2011|volume=38|issue=L01310|doi=10.1029/2010GL046099|bibcode=2011GeoRL..38.1310H}}</ref> မိတ္ထီလာနှင့် စစ်ကိုင်းအပိုင်း (မြောက်ဘက်သို့) သည် [[၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်]]၏ မူလရင်းမြစ်ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ပြတ်ရွေ့၏ ၂၈၅-၃၂၅ ကီလိုမီတာ (၁၇၇-၂၀၂ မိုင်) အရှည်ကို အပိုင်းနှစ်ခုလုံးတွင် ပြတ်ရွေ့စေခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ ငလျင်ပြင်းအား ဖြန့်ဝေပုံ လေ့လာမှုအရ ၁၈၃၉ ခုနှစ် ဖြစ်ရပ်၏ ခန့်မှန်းခြေပြင်းအားသည် ၇.၉ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆထားသည်။<ref name="Masters1">{{cite thesis|last1=Wu|first1=Sheng-Han|title=Yóu dìbiǎo pòliè yǔ zhèndù jìlù chóngjiàn 1839 miǎndiàn ā wǎ dìzhèn zhī guīmó|script-title=zh:由地表破裂與震度紀錄重建1839緬甸阿瓦地震之規模|trans-title=Re-estimating the magnitude of 1839 Ava earthquake through geomorphic mapping and macroseismic records, central Myanmar|degree=Masters|year=2022|doi=10.6342/ntu202203906|publisher=Department of Geosciences, College of Sciences, National Taiwan University}}</ref> ငလျင်ပညာရှင်များဖြစ်ကြသော Judith Hubbard နှင့် Kyle Bradley တို့က ဤငလျင်ကွာဟချက်သည် ၁၉၂၉ ခုနှစ် (နေပြည်တော်အပိုင်း) နှင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ် (တောင်ပိုင်းစစ်ကိုင်းအပိုင်း) တို့၏ ပြတ်ရွေ့မှုများကြားတွင် တည်ရှိသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးက USGS ၏ Finite Fault Model ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ငလျင်သည် ငလျင်ကွာဟချက်တစ်ခုလုံးကို ပြတ်ရွေ့စေခဲ့ပြီး ၎င်း၏ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ထပ်မံပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု အတိုင်းအတာသည် ဖြူး၊ နေပြည်တော်၊ မိတ္ထီလာနှင့် စစ်ကိုင်းအပိုင်း၏ တောင်ပိုင်းတို့နှင့် ကိုက်ညီခဲ့သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု၏ တောင်ဘက်စွန်းသည် ၁၉၂၉ ခုနှစ် (နေပြည်တော်အပိုင်း) နှင့် ၁၉၃၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (ဖြူးအပိုင်း) ငလျင်များ၏ ပြတ်ရွေ့ဇုန်များနှင့် ထပ်နေခဲ့သည်။<ref name="Bradley3">{{cite web |last1=Bradley |first1=Kyle |last2=Hubbard |first2=Judith |title=Further thoughts about the very long fault rupture in Myanmar |url=https://earthquakeinsights.substack.com/p/further-thoughts-about-the-very-long |website=Earthquake Insights |publisher=SubStack |access-date=15 April 2025}}</ref> ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော {{M|w}} ၇.၁ ငလျင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သော ပြတ်ရွေ့မှုအပိုင်းသည်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ ဖြစ်ရပ်အတွင်း ရွေ့လျားခဲ့ပုံရသည်။ ၎င်းတို့က ပြတ်ရွေ့မှုသည် မြောက်ဘက်၊ [[၂၀၁၂ ရွှေဘို ငလျင်]] (ဗဟိုစစ်ကိုင်းအပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်) ပြတ်ရွေ့မှု၏ တောင်ဘက်အနည်းငယ်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။<ref name="Hubbard1">{{cite news|last1=Hubbard|first1=Judith|last2=Bradley|first2=Kyle|title=Catastrophic M7.7 earthquake caused by rupture of Sagaing Fault in Myanmar|url=https://earthquakeinsights.substack.com/p/catastrophic-m77-earthquake-caused|access-date=30 March 2025|work=Earthquake Insights|date=29 March 2025}}</ref> ===ပြင်းအား=== [[File:Map alert Nr3 Myanmar M7.7 damage 01.png|thumb|အစက်များဖြင့် မှတ်သားထားသော လူနေထိုင်ရာဒေသများတွင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ခန့်မှန်းခြေ အတိုင်းအတာ (အနက်မှ အဝါသို့) ပြသထားသော မြေပုံ]] နေပြည်တော်ရှိ [[:en:GFZ Helmholtz Centre for Geosciences|GFZ]] ငလျင်တိုင်းတာရေးစခန်းတစ်ခုက ဒေါင်လိုက်မြေပြင်အမြင့်ဆုံးအရှိန်ကို ၁.၀၆၅၆ ''g'' ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=UNK DMH/GEOFON Station Naypyitaw, Myanmar|url=https://www.strongmotioncenter.org/NCESMD/data/us7000pn9s/genpw.pdf|date=28 March 2025|access-date=28 June 2025|website=Center for Engineering Strong Motion Data}}</ref> မြို့တွင်းရှိ USGS ငလျင်တိုင်းတာရေးဌာနက မြေပြင်အရှိန် ၀.၆၂၃၁ ''g'' နှင့် မြေပြင်အလျင် ၁၆၁.၄၂ စင်တီမီတာ/စက္ကန့် (၆၃.၅၅ လက်မ/စက္ကန့်) ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ဤစခန်းအချက်အလက်များသည် [[မွမ်းမံ မာကယ်လီ ပြင်းအား စကေး]] (MMI) X (''ပြင်းထန်မှုလွန်ကဲ'') နှင့် ကိုက်ညီခဲ့သည်။<ref>{{Cite anss|M 7.7 – 2025 Mandalay, Burma (Myanmar) Earthquake – ShakeMap|2025|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000pn9s/shakemap/stations?source=us&code=us7000pn9s}}</ref> USGS ၏ PAGER ဝန်ဆောင်မှု က [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး|ပဲခူး]]၊ [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]များရှိ အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၄၁၅,၀၀၀ ဦး သည် MMI X အဆင့် လှုပ်ခါမှုနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် MMI IX (''ကြမ်းတမ်း'') နှင့် ကိုက်ညီသော လှုပ်ခါမှုကို ဒေသလေးခုရှိ ခန့်မှန်းခြေ လူပေါင်း ၅.၈ သန်း ခံစားခဲ့ရသည်။ နောက်ထပ် လူပေါင်း ၃.၆ သန်းမှာ MMI VIII (''ဆိုးရွားစွာ ပြင်းထန်'') လှုပ်ခါမှုနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ ၎င်းသည် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]]တို့တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အမြင့်ဆုံးပြင်းအား ဖြစ်သည်။ MMI VII (''အလွန်ပြင်းထန်'') ကို [[ကယားပြည်နယ်|ကယား]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်|မွန်]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီ]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်]]တို့တွင်လည်းကောင်း၊ MMI VI (''ပြင်းထန်'') ကို [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]]နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ရွှေလီတို့တွင်လည်းကောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ MMI V (''အသင့်အတင့်'') ကို ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်နှင့် ချင်းမိုင်၊ တရုတ်နိုင်ငံ [[တယ်ဟုန် ရှမ်း နှင့် ဂျိန်းဖော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]]၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[အင်ဖာမြို့|အင်ဖာ]]၊ ရန်ကုန်မြို့တို့တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ စုစုပေါင်း မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ၏ ၇၀% ကျော်ဖြစ်သော လူပေါင်း ၃၈.၉၂ သန်း သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ|အုပ်ချုပ်ရေးတိုင်း/ပြည်နယ် ၁၅ ခု]]အနက် ၁၄ ခုတွင် MMI VI ထက်ကျော်လွန်သော လှုပ်ခါမှုအဆင့်များနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref name="mainshock"/> ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံ၏ [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ် ၇၇ ခု]]အနက် ၆၃ ခုတွင် လှုပ်ခါမှုများကို ခံစားခဲ့ရသည်။<ref name="DDPM 30 Mar" /> [[:en:China Earthquake Administration|တရုတ်နိုင်ငံ ငလျင်စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့]]က ကီလိုမီတာ ၄၀၀ (၂၅၀ မိုင်) ရှည်လျားသော ပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက်တွင် တရုတ်ငလျင်ပြင်းအားစကေးအရ အမြင့်ဆုံးပြင်းအား X ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ပြီး၊ ဧရိယာအားဖြင့် ၁၁,၅၉၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၄၇၇ စတုရန်းမိုင်) ခန့်ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးပြင်းအားဇုန်ကို IX ပြင်းအားက ဝန်းရံထားပြီး ၃၀,၃၆၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁,၇၂၄ စတုရန်းမိုင်) ဧရိယာကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ ဤဇုန်ကို VIII ပြင်းအားခံစားရသော ၆၄,၀၀၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၄,၇၁၂ စတုရန်းမိုင်) ဧရိယာက ဝန်းရံထားသည်။ အေဂျင်စီ၏ အကဲဖြတ်မှုအရ VII နှင့် VI ပြင်းအားများသည် အတွင်းနှင့် အပြင် isoseismal bands များကို ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ ဧရိယာအားဖြင့် ၁၆,၂၅၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၆,၂၇၆ စတုရန်းမိုင်) နှင့် ၁၄၉,၈၂၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၇,၈၄၉ စတုရန်းမိုင်) အသီးသီးရှိသည်။<ref name="cencX">{{cite news|title=2025年3月28日缅甸7.9级强震地震应急产品已发布|trans-title=The earthquake emergency product for the 7.9-magnitude earthquake in Myanmar on March 28, 2025 has been released|language=zh|url=https://data.earthquake.cn/gxdt/info/2025/334673336.html|access-date=7 April 2025|publisher=China Earthquake Networks Center|date=31 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250407011045/https://data.earthquake.cn/gxdt/info/2025/334673336.html|archive-date=7 April 2025}}</ref> ယူနန်ပြည်နယ်၊ နောင်ဒါအိုတွင် ငလျင်တိုင်းတာရေး ကိရိယာတစ်ခုက အမြင့်ဆုံးပြင်းအား VIII၊ မြေပြင်အရှိန် ၇၆.၈ စင်တီမီတာ/စက္ကန့်² (၂.၅၂ ပေ/စက္ကန့်²) နှင့် အလျင် ၂၂.၉ စင်တီမီတာ/စက္ကန့် (၉.၀ လက်မ/စက္ကန့်) ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="cencruili">{{cite news |title=2025年3月28日缅甸7.9级强震地震应急产品已发布 |trans-title=The earthquake emergency product for the 7.9-magnitude earthquake in Myanmar on March 28, 2025 has been released |language=zh |url=https://data.earthquake.cn/tuxw/info/2025/334673381.html |access-date=15 April 2025 |publisher=China Earthquake Networks Center |date=31 March 2025}}</ref> ဘန်ကောက်မြို့တွင် မိုးမျှော်အဆောက်အအုံများ ယိမ်းထိုးခဲ့ရခြင်းမှာ ငလျင်ကြောင့် မြို့အောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကာလရှည်မြေပြင်လှုပ်ခါမှုကြောင့်ဖြစ်သည်။ အထပ် ၆၀ ရှိ အချို့အဆောက်အအုံများတွင် ယိမ်းထိုးမှုသည် ၁.၆ မီတာ (၅ ပေ ၃ လက်မ) အထိ ကြီးမားပြီး လှုပ်ခါမှုသည် ငါးမိနစ်ကြာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Tremors in Bangkok similar to Tokyo jolt in March 2011 |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20250428_22/ |access-date=30 April 2025 |work=NHK World Japan |date=30 April 2025}}</ref> ==သက်ရောက်မှု== {{See also|၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးသော နေရာများ စာရင်း}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders floatright" style="clear:right; margin-left:7px; margin-top:0; margin-right:0; margin-bottom:3px; font-size:90%;text-align:right;" |+နိုင်ငံအလိုက် ထိခိုက်မှု ! scope="col"|နိုင်ငံ ! scope="col"|သေဆုံး ! scope="col"|ဒဏ်ရာရ ! scope="col"|ပျောက်ဆုံး |- !scope="row"|{{flag|Myanmar}} |၅၃၅၂ |၁၁၃၆၆ |၅၃၈ |- !scope="row"|{{flag|Thailand}} |၁၀၃ |၃၆ |၀ |- !scope="row"|{{flag|China}} |၀ |၂ |၀ |- !scope="row"|{{flag|Vietnam}} |၁ |၀ |၀ |- !'''စုစုပေါင်း''' |'''၅၄၅၆''' |'''၁၁၄၀၄''' |'''၅၃၈''' |- |} ===မြန်မာ=== [[File:Collpased building in Naypyidaw, 2025 Earthquake.jpg|thumb|left|နေပြည်တော်ရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စလဲပြိုလျက်ရှိသော အဆောက်အဦ]] မြန်မာနိုင်ငံရှိ သေဆုံးသူအရေအတွက်မှာ အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ၄၉၁၀ ဦးကျော် သေဆုံးပြီး ၅၉၇၀ ဦးခန့် ဒဏ်ရာရရှိပြီး ၇၆၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်ဟု [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန]]က ဆိုသည်။<ref name="5Kdead">{{cite news|trans-title=Death toll from earthquake nears 5,000 |title=ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၅,၀၀၀ နီးပါးရှိလာ |language=my|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/05/52232|access-date=5 April 2025|work=Mizzima|date=5 April 2025}}</ref> ၄၁၇၀ ကျော် သေဆုံးပြီး ၇၆၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိကာ ၆၁၆၀ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု [[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ]] ဖော်ပြသည်။<ref name="dvb3034">{{cite news|title=မြေငလျင် နောက်ဆုံးရရှိသော သတင်းအချက်အလက်များ|trans-title=Latest earthquake information|date=2 April 2025|url=https://burmese.dvb.no/live|access-date=2 April 2025|work=Democratic Voice of Burma|language=my}}</ref> အစိုးရပိုင် [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား]]တွင် ၃၃၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးပြီး၊ ၂၂၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိကာ ၄၇၉၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news|title=Myanmar earthquake death toll rises to 3,301|url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202504/04/WS67efc9cfa3104d9fd381da83.html|access-date=4 April 2025|agency=Xinhua News Agency|publisher=China Daily|date=4 April 2025}}</ref> သေဆုံးမှုများမှာ မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ စစ်ကိုင်း၊ ရှမ်း၊ ပဲခူးနှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="dvb3034"/> မြန်မာပြည်သူ ၈ သန်းကျော်အား သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး အရေးပေါ် အကူအညီများ လိုအပ်လျက်ရှိသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က ခန့်မှန်းသည်။ <ref>{{cite news|title=ငလျင်အပြီး ဆောက်လုပ်ရေးသုံး ပစ္စည်းများနှင့် ဆေးဝါးများ ဈေးခုန်တက်|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/02/51932|date=2 April 2025|language=my|work=[[Mizzima News]]}}</ref> နိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ဖုန်းနှင့် အင်တာနက် ဆက်သွယ်ရေးများ ပြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=မြန်မာနိုင်ငံမြို့ကြီးအချို့တွင် ပြင်းထန်ငလျင်လှုပ်ခတ်|trans-title=Cities in Myanmar hit with strong earthquake|url=https://myanmar-now.org/mm/news/62166/|work=Myanmar now|date=28 March 2025}}</ref> ကျေးလက်ဒေသဘက်ရှိ ထိခိုက်သေကြေ ပျက်စီးမှုများကို အကျယ်တဝင့် မသိရသေးပေ။<ref name="rural">{{cite news|title=Myanmar rescuer says villages near Mandalay are suffering even more|publisher=BBC|url=https://www.bbc.com/news/live/c4gex01m7n5t?post=asset%3A14e1bb0d-cc5e-4874-a790-cc08122e314e#post|last=Volk|first=Kristina|date=29 March 2025}}</ref> နိုင်ငံအနှံ့တွင် လူနေအဆောက်အဦ အနည်းဆုံး ၁၃,၄၁၁၊ သာသနိကအဆောက်အဦ ၂၈၀၊ လမ်းမများ ၄၃ ခန့်နှင့် တံတား ၇ စင်းတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]က ဆိုသည်။<ref>{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၁,၆၀၀ ကျော်နှင့် ဒဏ်ရာရသူ ၁,၅၀၀ ကျော်ရှိကြောင်း NUG ထုတ်ပြန်|language=my|url=https://burmese.dvb.no/post/697775|access-date=29 March 2025|work=Democratic Voice of Burma|date=29 March 2025}}</ref> သောကြာနေ့ ဝတ်ပြုချိန်အတွင်း ဗလီ ၅၀ ကျော် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည့်အတွက် အနည်းဆုံး လူဦးရေ ၂၅၀ ခန့် သေဆုံးနိုင်သည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အစ္စလာမ်ဘာသာရေးအဖွဲ့က ခန့်မှန်းထားသည်။<ref name="mnmosque250">{{Cite news|date=30 March 2025|title=ငလျင်ကြောင့် ဗလီ ၅၀ခန့် ပြိုကျပြီးနောက် လူရာချီသေဆုံး|trans-title="50 mosques collapse due to earthquake, hundreds dead"|url=https://myanmar-now.org/mm/news/62258/|access-date=30 March 2025|publisher=Myanmar Now|language=my}}</ref> မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းတို့ရှိ ဗလီ ၆၀ ကျော် ပျက်စီးခဲ့ရာမှ ဝတ်ပြုသူ မွတ်စလာမ် ၇၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့နိုင်သည်ဟု နွေဦးတော်လှန်ရေးမြန်မာမွတ်စလာမ်ကွန်ယက်က ခန့်မှန်းထားသည်။<ref name=700muslimsdead>{{cite news|title=Up to 700 Myanmar Muslims Killed in Quake-Hit Mosques Weakened by Neglect|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/up-to-700-myanmar-muslims-killed-in-quake-hit-mosques-weakened-by-neglect.html|access-date=1 April 2025|work=The Irrawaddy|date=31 March 2025}}</ref> စစ်အစိုးရက မွတ်စလာမ် ၅၀၀ ခန့်သေဆုံးသည်ဟု ဆိုထားသည်။<ref name="Htun1">{{cite news |last1=Htun |first1=Zeyar |last2=Wong |first2=Tessa |title=The man mourning 170 loved ones lost in Myanmar's earthquake |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2e98xep10o |access-date=2 April 2025 |work=BBC News |date=2 April 2025}}</ref> ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်း ၆၇၀ နှင့် ဘုရားစေတီ ၂၉၀ ခန့် ပျက်စီးခဲ့သည်ဟုလည်း စစ်အစိုးရက ဆိုသည်။<ref>{{cite news|title=Myanmar quake struck mosques as minority Muslims gathered for Ramadan prayers|url=https://www.bangkokpost.com/world/2990624/quake-struck-as-worshippers-gathered-for-ramadan-prayers-in-myanmar|access-date=29 March 2025|work=Bangkok Post|date=29 March 2025|language=en}}</ref> မန္တလေး၌ လူ ၂၄၀၀ ကျော်သေဆုံးပြီး <ref name="dvb3034"/> ၁၆၇၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=မန္တလေးတိုင်းတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၆၄၉ ဦးရှိပြီး ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၆၇၀ ဦးရှိကာ ပျောက်ဆုံးနေသူ ၆၈ ဦးရှိ၊ သေဆုံးသူအရေအတွက် ဆက်လက်မြင့်တက်မည်|language=my|url=https://yktnews.com/2025/03/209373/|access-date=29 March 2025|work=Khit Thit Media|date=29 March 2025|archive-date=29 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250329193014/https://yktnews.com/2025/03/209373/|url-status=dead}}</ref> မန္တလေးတစ်မြို့ထဲတွင် လူဦးရေ အနည်းဆုံး ၁၂၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီး<ref name="dvb3034"/> အဆောက်အဦးများစွာ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် မန္တလေးမြို့က နေအိမ်အဆောက်အဦ အများအပြား ထိခိုက်ပျက်စီး|language=my|url=https://burmese.dvb.no/post/697273|access-date=28 March 2025|work=Democratic Voice of Burma|date=28 March 2025}}</ref> မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် ပင်မအဆောက်အအုံ၏ မျက်နှာကျက်အမိုးများ ပြိုကျခြင်း၊<ref name="ELevennews">{{cite news |title=အင်အားပြင်းငလျင်ကြောင့် မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်နှင့် နေပြည်တော်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့တွင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/301524 |access-date=28 March 2025 |work=Elevennews |date=28 March 2025}}</ref> မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပင်မဆောင် မီးစွဲလောင်ပြီး အဆောက်အဦးထဲတွင် လူအချို့ ပိတ်မိခြင်း၊<ref name=thetimes>{{Cite news |title=Myanmar earthquake live: 'Hundreds of casualties' after 7.7-magnitude quake |url=https://www.thetimes.com/world/asia/article/myanmar-earthquake-thailand-bangkok-today-map-latest-news-rdchx8t3r |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |lang=en |newspaper=[[The Times]]}}</ref>နှင့် စိန်ပန်းရပ်တွင် မီးလောင်ကျွမ်းခြင်းတို့ဖြစ်ပွားသည်။<ref>{{cite news |title=ငလျင်လှုပ်အပြီး မန္တလေးတက္ကသိုလ်ပင်မဆောင်နှင့် စိန်ပန်းရပ်ကွက် မီးလောင်|trans-title=Mandalay University main building and Seinpan neighborhood caught fire after earthquake |url=https://burmese.dvb.no/post/697295 |access-date=29 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma|lang=my |date=29 March 2025}}</ref>မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပင်မဆောင်ပြိုကျပြီး နောက်ဆက်တွဲမီးလောင်မှုကြောင့် ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲအဖြေလွှာများ မီးထဲပါသွားသည်။ မန္တလေးတိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့မှ ကျောင်းသူကျောင်းသားများ၏ စာမေးပွဲအဖြေလွှာများဖြစ်သည်။ အင်းဝအနီး ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းပိုင်းရှိ မြစ်ငယ်မြစ်ကူး ဒုဌဝတီတံတားဟောင်းကျိုးပြီး ကားအချို့ ပြုတ်ကျမှုရှိသည်ဆိုသော်လည်း အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။<ref>{{cite news |title=မန္တလေး လေဆိပ်အဝင်လမ်းပေါ်ရှိ ဒုဌဝတီတံတား ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပြိုကျသွားပြီး ကားတချို့ ပြုတ်ကျမှုရှိ |date=28 March 2025 |url=https://yktnews.com/2025/03/209262/ |trans-title=Duhtawady Bridge on road to Mandalay Airport collapses due to earthquake damage, some vehicles also fall |archive-date=4 May 2025 |access-date=29 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504082842/https://yktnews.com/2025/03/209262/ |url-status=dead }}</ref> ဘုန်းကြီးကျောင်း အဆောက်အဦးတစ်လုံး ပြိုကျမှုအတွင်း ကလေးသူငယ်များနှင့် သံဃာတော်များအပါအဝင် လူ ၂၀ ကျော် သေဆုံး ဒဏ်ရာရသည်။<ref>{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=20 Killed As Mosque Collapses In Myanmar Earthquake; Children Among Victims In Monastery Tragedy |url=https://www.news18.com/world/over-20-killed-as-mosque-collapses-in-myanmar-earthquake-children-dead-as-monastery-crumbles-9278458.html |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[News18]] |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=ငလျင်ဒဏ်ကို တစ်နိုင်ငံလုံးခံစားရပြီး မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် ရှမ်းတောင်တို့တွင် အပျက်အစီးများ |trans-title=Earthquake felt nationwide, with damage reported in Mandalay, Sagaing and Shan State |url=https://www.tachileik.net/mm/news/39461 |access-date=28 March 2025 |agency=Tachileik News Agency |date=28 March 2025 |language=my |archive-date=2 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502223358/https://www.tachileik.net/mm/news/39461 |url-status=dead }}</ref> မန္တလေးမြို့တွင် ဗလီများအပါအဝင် သာသနိကအဆောက်အဦး စုစုပေါင်း ၃၀ ကျော်ပျက်စီးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ အချို့မှာ နှစ်ပေါင်းတစ်ရာကျော်သက်တမ်းရှိသည်။<ref>{{cite news|title=မန္တလေးမြို့တွင် ဦးလှသိန်းဗိမာန်အတွင်း ပိတ်မိနေသော သံဃာအပါး ၁၀၀ ကျော်ကို ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်|trans-title=Search and rescue operations continue for over 100 monks trapped inside U Hla Thein Temple in Mandalay|lang=my|url=https://yktnews.com/2025/03/209327/|access-date=28 March 2025|work=Khit Thit Media|date=28 March 2025|archive-date=4 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250504012433/https://yktnews.com/2025/03/209327/|url-status=dead}}</ref> [[File:2025 Myanmar earthquake damage in Mandalay.png|thumb|ငလျင်ကြောင့် လဲပြိုလျက်ရှိသော မန္တလေးမြို့ရှိ အဆောက်အဦတစ်ခု]] မဟာအောင်မြေမြို့နယ်တွင် နှစ်ထပ် လဘက်ရည်ဆိုင်တစ်ဆိုင် (ရွှေကြည်မိုး) ပြိုကျမှုအတွင်း လူ ၇၀ ဝန်းကျင် ပိတ်မိခဲ့သည်။ ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်ရှိ သုံးထပ်ကားအပိုပစ္စည်းအရောင်းဆိုင် ပြိုကျပြီး ဝန်ထမ်း ၁၀ ဦးကျော်ပိတ်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မန္တလေးမြို့ မဟာအောင်မြေမြို့နယ်ရှိ နှစ်ထပ်ခွဲလက်ဖက်ရည်ဆိုင် ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျခဲ့ပြီး လူ ၇၀ ခန့် ပိတ်မိနေ |url=https://news-eleven.com/article/301526 |access-date=2025-03-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> မန္တလေးရေစစ်ကန်အနီးရှိ အထပ် (၁၁)ထပ်ရှိသော Sky Villa Condo သည် မြေညီထပ်အပါအဝင် (၅)ထပ် မြေကြီးအတွင်းသို့ ကျွံကျကာ လူအများ ပိတ်မိနေပြီး ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေပါသည်။ ဆောက်လုပ်ဆဲ အဆောက်အဦးတစ်လုံး ပျက်ပြားမှုအတွင်း လူ ၈ ဦးသေဆုံးပြီး အများအပြား ပိတ်မိသည်။<ref name="GT&M_1">{{cite news |last1=Ferguson| first1=Donna| last2=Ambrose| first2=Tom| last3=Sedghi| first3=Amy| last4=Lavelle| first4=Daniel| last5=Mackay| first5=Hamish|title=Thailand and Myanmar earthquake death toll rises as Bangkok declared disaster area with dozens trapped under skyscraper – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2025/mar/28/myanmar-earthquake-thailand-bangkok-mandalay-latest-news-updates |newspaper=[[The Guardian]] |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |lang=en}}</ref> ပျော်ဘွယ်မြို့ရှိ ဗလီနှင့် တက္ကသိုလ်အဆောက်အဦး ပြိုကျမှုထဲ နှစ်ဦးသေဆုံးကြောင်း သိရ၏။<ref name="mizzima1">{{cite news |title=ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် တောင်ငူ၊ ပျော်ဘွယ်တွင် လူ ၂၁ ဦး သေဆုံး |trans-title=Earthquake kills 21 people in Taungoo, Pyaw Bwe |lang=my |url=https://bur.mizzima.com/2025/03/28/50895 |access-date=28 March 2025 |work=Mizzima News |date=28 March 2025}}</ref>ll [[မဟာအောင်မြေဘုံစံ ကျောင်းတော်ကြီး|မဟာအောင်မြေဘုံစံကျောင်းတိုက်(မယ်နုအုတ်ကျောင်း)]]လည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=ငလျင်ကြောင့် မယ်နုအုတ်ကျောင်း ပြိုကျပျက်စီ |trans-title=The Mae Nu brick school collapsed due to the earthquake |url=https://news-eleven.com/article/301528 |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |lang=my |publisher=Elevennews}}</ref> မန္တလေးကျုံးမြို့ရိုးနှင့် မဟာမြတ်မုနိဘုရားတန်ဆောင်းလည်း အပျက်အစီးများရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2025-03-28 |title=Myanmar earthquake: Photos, video show devastation as mosque and Mahamuni Pagoda collapse after strong tremors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/myanmar-earthquake-at-least-three-dead-after-mosque-collapse-photos-and-video-emerge/articleshow/119646222.cms |access-date=2025-03-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်ပိုင်း နေရာအချို့ပျက်စီးခြင်းနှင့် မန္တလေးတွင် ဆည်တစ်ခုကျိုးပေါက်ပြီး ရေးကြီးရေလျှံမှုဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="RisingAP1">{{cite news |last1=Rising |first1=David |last2=Saksornchai |first2=Jintamas |title=Powerful quake rocks Myanmar and Thailand and kills more than 150 people |url=https://apnews.com/article/thailand-earthquake-bangkok-4fce87aced74b1fc0cf260fb5454d353 |access-date=28 March 2025 |work=Associated Press |date=28 March 2025}}</ref> ရမည်းသင်းတွင် လူ ၄၀ ကျော်သေဆုံးပြီး ၆၀ ဒဏ်ရာရကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် ရမည်းသင်းမှာ လူလေးဆယ်ကျော် သေဆုံး|lang=my|url=https://www.rfa.org/burmese/news/yamethin-earthquake-myanmar-03282025123708.html|access-date=28 March 2025|work=[[လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ|RFA]]|date=28 March 2025}}</ref> ကျောက်ဆည်၌ လူ ၃၀ သေဆုံး၊ ၇၃၂ ဦးဒဏ်ရာရကြောင်း သက်ဆိုင်ရာမှ အတည်ပြုခဲ့သည်။ ပျော်ဘွယ်တွင် နောက်ထပ်ခြောက်ဦးသေဆုံးကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ မိတ္ထီလာတွင် လူနေအိမ်နှင့် ဘာသာရေးအဆောက်အဦးများမှ ငလျင်ဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရပြီး ပြိုကျပျက်စီးမှုကြုံရသည်။ [[ဘုံးအိုးရွာ၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်|ဘုံးအိုးရွာ]]တွင် လူသေရုပ်အလောင်း ၁၀၀ တွေ့ရှိရကြောင်း ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များက ထုတ်ပြန်၏။<ref name="rural"/> မတ္တရာမြို့နယ်တွင် လူနေအိမ်များနှင့် စေတီပုထိုးများ ပြိုကျခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် မတ္တရာမြိုပေါ် နေအိမ်များနှင့် သာသနာ့အဆောက်အဦများပြိုကျ|trans-title=Earthquake causes collapse of homes and religious buildings in Mattara town|url=https://bur.mizzima.com/2025/03/28/51018|language=my|work=Mizzima News}}</ref> စစ်ကိုင်းမြို့နယ်အတွင်း လူ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၃၀၀ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့ကာ<ref name=rfa144>{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် ဒေသသုံးခုမှာ ၁၄၄ ဦးသေဆုံးပြီး ၇၀၀ ကျော်ဒဏ်ရာရကြောင်း စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌပြော|url=https://www.rfa.org/burmese/news/earthquake-myanmar-junta-leader-death-03282025111431.html|access-date=28 March 2025 |work=[[လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ|RFA]] |date=28 March 2025}}</ref> မတ်လ ၃၀ ရက်ထုတ်ပြန်ချက်အရ သေဆုံးသူအရေအတွက် ၂၀၀ ကျော်လာပြီး ပိတ်မိသူအရေအတွက် များစွာကျန်နေသည်။ အင်းဝတံတားဟောင်း ပြိုကျခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=ငလျင်ကြောင့် စစ်ကိုင်းတွင် လူ ၂ ဦးသေဆုံး၊ စစ်ကိုင်းတံတားဟောင်းပြိုကျ၊ တံတားသစ် ဖြတ်သန်းခွင့်ပိတ် |trans-title=Earthquake kills 2 in Sagaing, old Sagaing bridge collapses, new bridge closed |lang=my |url=https://burmese.dvb.no/post/697199 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mehrotra |first1=Vani |date=28 March 2025 |title=Under-Construction Skyscraper In Bangkok Collapses After 7.7-Magnitude Earthquake Hits Myanmar |url=https://www.news18.com/world/myanmar-earthquake-videos-bangkok-skyscraper-collapses-tremors-strong-earthquakes-hit-myanmar-9278285.html |access-date=28 March 2025 |work=CNN-News18}}</ref> နေပြည်တော်တွင် ၉၆ ဦးသေဆုံးပြီး ၄၃၂ ဦးထိခိုက်ဒဏ်ရာရကြောင်း သက်ဆိုင်ရာမှ ထုတ်ပြန်သည်။<ref name=rfa144/> နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ရှိ လေကြောင်းထိမ်းသိမ်းရေးတာဝါကျိုးကျပြီး ဝန်ထမ်းခြောက်ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name=rfa80>{{cite news |title=မြေငလျင်ကြောင့် သေဆုံးထိခိုက်သူ ၈၀ ဝန်းကျင်ရှိလာ |lang=my |url=https://www.rfa.org/burmese/news/earthquake-death-myanmar-03282025090828.html |access-date=28 March 2025 |work=[[လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ|RFA]] |date=၂၈ မတ် ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{cite news |title=Breaking News- ငလျင်ကြောင့် နေပြည်တော်လေဆိပ်၏ လေကြောင်းထိန်းသိမ်းရေး တာဝါ ကျိုးကျပြီး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် ဝန်ထမ်းအားလုံး သေဆုံး |trans-title=Breaking News: Earthquake causes Naypyidaw Airport's air traffic control tower to collapse, killing all staff on duty |lang=my |url=https://yktnews.com/2025/03/209240/ |access-date=28 March 2025 |work=Khit Thit Media |date=28 March 2025 |archive-date=4 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504020221/https://yktnews.com/2025/03/209240/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="aljazeera">{{Cite news |date=28 March 2025 |title=Two powerful earthquakes hit Myanmar |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/28/powerful-earthquake-strikes-myanmar |access-date=28 March 2025 |publisher=[[Al Jazeera]]}}</ref> လူနေအိမ်များနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများ ပျက်စီးမှုလည်းရှိသည်။<ref>{{Cite news |date=28 March 2025 |title=Violent earthquakes rock Southeast Asia, prompting evacuations in Thailand and Myanmar |url=https://apnews.com/article/thailand-earthquake-bangkok-4fce87aced74b1fc0cf260fb5454d353 |access-date=28 March 2025 |work=[[AP News]]}}</ref> ကုတင် ၁၀၀၀ ဆေးရုံသို သေဆုံးသူ လူ ၂၀ ၏ရုပ်အလောင်းများအပါအဝင် ရာနှင့်ချီသော ထိခိုက်ဒဏ်ရာရထားသူများကို ပို့ဆောင်ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Mass casualty earthquake devastates Myanmar, Thailand, trapping dozens and injuring hundreds |url=https://www.malaymail.com/news/world/2025/03/28/mass-casualty-earthquake-devastates-myanmar-thailand-trapping-dozens-and-injuring-hundreds/171242 |access-date=28 March 2025 |agency=Agence France-Presse |work=Malay Mail |date=28 March 2025}}</ref> <ref name=thetimes/> တပ်မတော်ပိုင် အဆောက်အဦးများ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အပါအဝင် အစိုးရအဆောက်အဦးများနှင့် ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများ အကြီးအကျယ်ပျက်စီးသည်။ <ref>{{cite news |author1=Maung Dagon |title=ငလျင်ကြောင့် နေပြည်တော် စစ်ရုံးနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ဝန်ထမ်း အိမ်ရာများ ပျက်စီးမှုများပြား |trans-title=Earthquake causes extensive damage to Nay Pyi Taw military headquarters and surrounding staff housing |url=https://mpapress.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/60545/ |access-date=28 March 2025 |work=MPA Press |date=28 March 2025 |lang=my |accessdate=29 March 2025 |archivedate=28 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250328193133/https://mpapress.com/%e1%80%9e%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8/60545/ }}</ref> ဌာနဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများ ပြိုကျမှုအတွင်း အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနရှိ အဆင့်မြင့်အရာရှိအချို့နှင့် အခြားပြည်တွင်းပြည်ပအရာရှိများ အသက်ဆုံးရှုံးသည်။<ref>{{cite news |title=Lines of wounded at Myanmar hospital after powerful quake |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250328-lines-of-wounded-at-myanmar-hospital-after-powerful-quake |access-date=28 March 2025 |work=France 24 |date=28 March 2025 |lang=}}</ref><ref>{{cite news |title=Earthquake death toll in Myanmar, Thailand surpasses 150 |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/28/powerful-earthquake-strikes-myanmar |access-date=28 March 2025 |work=Al Jazeera |date=28 March 2025 |lang=}}</ref> ပျဉ်းမနားတွင် ပြိုကျသွားသော အဆောက်အဦးများနှင့် ကျောင်းတိုက်များအောက် အပျက်အစီးများအတွင်း ရုပ်အလောင်း ၈၆ လောင်းတွေ့ရှိသည်။ <ref>{{cite news |title=ပျဉ်းမနားမြို့တွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၈၆ ဦးထိရှိလာပြီး ရုပ်အလောင်း အားလုံး ဆွဲမထုတ်နိုင်သေး၊ အရေးပေါ် ကုသနေရသည့် လူနာ ၅၀၀ ခန့်ရှိ |trans-title=Death toll from earthquake damage in Pyimana town reaches 86, bodies still trapped and over 500 wounded being treated |url=https://yktnews.com/2025/03/209340/ |work=Khit Thit Media |date=29 March 2025 |archive-date=3 May 2025 |access-date=29 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503124321/https://yktnews.com/2025/03/209340/ |url-status=dead }}</ref> အင်းလေးကန် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျေးရွာများအပါအဝင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]တွင် အနည်းဆုံး လူ ၃၆ ယောက် သေဆုံးသည်။<ref>{{cite news |title=ညောင်ရွှေမြို့နယ် အင်းလေးဒေသရှိ ကျေးရွာများတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပြည်သူ ၃၀ ကျော် သေဆုံးကြောင်း ကနဦးသိရ |lang=my |url=https://yktnews.com/2025/03/209298/ |access-date=28 March 2025 |work=Khit Thit Media |date=28 March 2025 |archive-date=28 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328184621/https://yktnews.com/2025/03/209298/ |url-status=dead }}</ref> [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] ကိန်းဝပ်စံပယ်ရာ နမ့်ဟူးရွာရှိ ကျောင်းအချို့အပါအဝင် သာသနိကအဆောက်အဦးများ ပြိုကျ ပျက်စီးမှုများရှိသည်။ ၂၉ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းအထိ ရရှိထားသော အချက်အလက်အရ အလုံးစုံပြိုကျပျက်စီးသော လူနေအိမ် ၁၇၅၁ လုံးနှင့် တစ်စိတ်တပိုင်း ပြိုကျလူနေအိမ် ၉၂ လုံး၊ ဟိုတယ်ပြိုကျ ပျက်စီးမှု ၁၀ လုံးရှိကြောင်း၊ သေဆုံးသူအရေအတွက် ၅၀ ဦးရှိကြောင်း သိရသည်။ <ref>{{cite news |title=အင်းလေးတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် နေအိမ် ၁၀၀ ကျော် ပျက်စီးပြီး လူ ၄ ဦး သေဆုံး |trans-title=Earthquake in Inle Lake damages over 100 homes, kills 4 |lang=tr |url=https://burmese.dvb.no/post/697220 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref> [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]တွင် ဟိုတယ်တစ်လုံး ပြိုကျမှုအတွင်း နှစ်ဦးသေဆုံးကာ ဆယ့်ခြောက်ဦး ဒဏ်ရာရပြီး အယောက်နှစ်ဆယ်ခန့် ပိတ်မိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ငလျင်ကြောင့် အောင်ပန်းဟိုတယ် ပြိုကျ၊ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၂၀ ခန့် ပိတ်မိနေ |trans-title=Aung Pan Hotel collapses due to earthquake, 2 dead, 20 trapped |lang=my |url=https://burmese.dvb.no/post/697192 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref> <ref name=rfa80/> ပဲခူးတိုင်း၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]တွင် ကျောင်းပြိုကျမှုကြောင့် ကလေးငါးယောက် အသက်ဆုံးရှုံးပြီး ဗလီတစ်လုံး ပြိုကျမှုအတွင်း လူ ၁၄ ဦးသေဆုံးသည်။<ref name="mizzima1"/> တောင်ငူမြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]နှင့် [[မြတ်စောညီနောင်စေတီတော်|မြတ်စောညီနောင်စေတီ]]မှ နောင်တော်စေတီတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းဆောင်တစ်ခု ပြိုကျမှုအတွင်း စစ်ဘေးရှောင် ကလေးများ ၂၀ ကျော်ပိတ်မိသည်။<ref>{{cite news |date=28 March 2025 |title=ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် တောင်ငူဝေဠုဝန်ကျောင်းပြိုကျပြီး စစ်ဘေးရှောင်ကလေး ၂၀ ကျော်ပိတ်မိ |trans-title=Earthquake causes Taungoo Weluwan school to collapse, trapping over 20 displaced children |url=https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/cho-007-28-3-25 |access-date=28 March 2025 |work=Yangon Media Group |lang=my}}</ref> ဖြူးမြို့တွင် အိမ်နံရံလဲမှုကြောင့် မိသားစုဝင် ၄ ဦးသေဆုံးသည်။<ref>{{cite news |title=ဖြူးမြို့တွင် ငလျင်ကြောင့် ကျောင်းဆရာမအပါအဝင် မိသားစုဝင် ၄ ဦး သေဆုံး |trans-title=Four members of a family, including a school teacher, die in earthquake in Phyu |lang=my |url=http://ftp.dvb.no/post/697205 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref> ရန်ကုန်တွင် ငလျင်ကြောင့် အသေးစားပျက်စီးမှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ဖုန်းလိုင်းမမိခြင်း၊ လျပ်စစ်မီးပြတ်တောက်ခြင်းများ ကြုံတွေ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=ရန်ကုန်တွင် ငလျင်ဒဏ်ခံစားရသော်လည်း အပျက်အစီးနည် |trans-title=Yangon earthquake hits but less damage |lang=my |url=https://burmese.dvb.no/post/697215 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref> မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဟိုတယ် ၁၆ လုံး ပြိုကျခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာ The Global New Light of Myanmar က ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၁၅ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=Xia|first=Hua|date=2025-06-15|title=16 hotels destroyed by earthquake in Myanmar's Mandalay|url=https://english.news.cn/20250615/f4b21b30d1bb409f9de533c8a56b7b75/c.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250616081659/https://english.news.cn/20250615/f4b21b30d1bb409f9de533c8a56b7b75/c.html|archive-date=2025-06-16|access-date=2025-06-16|website=Xinhua}}</ref> "မတ်လ ၂၈ ရက် ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးကတည်းက ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ငလျင်တွေဟာ အနည်းဆုံး တစ်နှစ်ကြာတဲ့ အထိ လှုပ်ခတ်နေနိုင်တယ်" လို့ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကော်မတီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးစောထွေးဇော်က ဘီဘီစီကို ပြောသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c4g2ypxe619t|title=မတ် ၂၈ ငလျင် နောက်ဆက်တွဲတွေ အနည်းဆုံး ၁ နှစ်ကြာအောင်ဆက်လှုပ်ခတ်နိုင်တယ် - ဦးစောထွေးဇော်|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-7-12}}</ref> မြေငလျင်ဆိုင်ရာသတင်းများကို တစ်နေရာတည်းမှ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပြီး ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များကိုလည်း လေ့လာနိုင်ရန် www.myanmarearthquake.gov.mm ဝက်ဘ်ဆိုက်အား လွှင့်တင်ထားကြောင်း [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]က ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/72918|title=၂၀၂၅ မန္တလေးငလျင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ သိရှိနိုင်ရန်အတွက် ဝက်ဘ်ဆိုက် လွှင့်တင်ထားရှိကြောင်း အသိပေးကြေညာ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref> ==ပြည်တွင်း တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုများ== ===မြန်မာနိုင်ငံ=== [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ငလျင်ဒဏ်သင့်သွားသော စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မန္တလေးတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ မကွေးတိုင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေ ဒေသခြောက်ခုကို အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ယာယီသမတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် မင်းအောင်လှိုင်က နေပြည်တော်ရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ လူနာများကို လိုက်လံကြည့်ရှုခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာထာက်ထားမှု အကူအညီပေးကြရန်လည်း တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |author1=Rob Picheta |author2=Ross Adkin |author3=Lex Harvey |author4=Edward Szekeres |author5=Hassan Tayir |author6=Todd Symons |date=2025-03-28 |title=Live updates: Myanmar earthquake magnitude 7.7, tremors felt in Thailand |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/myanmar-thailand-earthquake-03-28-25-intl-hnk/index.html |access-date=2025-03-28 |publisher=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |first1=Richard Lloyd |last1=Parry |first2=Joshua |last2=Thurston |date=2025-03-28 |title=Myanmar earthquake latest: tremors felt 640 miles away in Bangkok |url=https://www.thetimes.com/world/asia/article/earthquake-bangkok-thailand-myanmar-today-latest-news-rdchx8t3r |access-date=2025-03-28 |website=The Times |language=en}}</ref> မန္တလေး၊ နေပြည်တော်နှင့် စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ ဆေးရုံများ၌ လူနာများပြည့်ကြပ်နေသလို သွေးအလှူရှင်များ လိုအပ်နေကြောင်း နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ်[[ဇော်မင်းထွန်း]]က ပြောခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မန္တလေး၊နေပြည်တော်၊ စစ်ကိုင်းတို့ရှိ ဆေးရုံများတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ဒဏ်ရာရရှိလူနာများပြားနေပြီး သွေးအလှူရှင်များလိုအပ်နေ |trans-title=Hospitals in Mandalay, Nay Pyi Taw, and Sagaing are experiencing a high number of earthquake-injured patients and are in need of blood donors. |lang=my |url=https://news-eleven.com/article/301523 |access-date=28 March 2025 |work=Eleven Media Group |date=28 March 2025}}</ref> အရေးပေါ် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာအား [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]ကအကူအညီတောင်းခံခဲ့သည်။ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ ရှိနိုင်သေးသည့်အတွက် ပြည်သူများ နိုးနိုးကြားကြားနေကြရန်လည်း ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Opposition National Unity Government calls for international help for Myanmar quake victims |date=28 March 2025 |url=https://eng.mizzima.com/2025/03/28/20566 |work=Mizzima News}}</ref> ငလျင်လှုပ်ပြီးနောက်ရက်တွင် ကုလသမဂ္ဂနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့များနှင့် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ထိုးစစ်များ နှစ်ပတ်ကြာ ရပ်နားထားမည်ဟု အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar resistance movement announces partial ceasefire to aid quake relief as death toll tops 1,600 |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2025-03-29/myanmars-earthquake-death-toll-jumps-to-1-644-as-more-bodies-are-recovered-from-the-rubble |last1=Rising |first1=David |last2=Saksornchai |first2=Jintamas |date=29 March 2025|work=Los Angeles Times}}</ref> သို့သော်လည်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ရှိနေသည့် ကျေးရွာများသို့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို တပ်မတော်က ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta continues air strikes after devastating earthquake |url=https://www.bbc.com/news/articles/cy7x7r8m3xlo |last1=Henschke |first1=Rebecca |date=29 March 2025 |work=BBC}}</ref> ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးများ ကူညီဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဧရာဝတီနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့မှ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |url=https://news-eleven.com/article/301529 |title=ရန်ကုန်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းတို့မှ မြန်မာနိုင်ငံမီးသတ်တပ်ဖွဲ့ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး(အထူး)တပ်ဖွဲ့ဝင်များ နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာ |trans-title=Myanmar national firefighter special search and rescue brigades from Yangon and Ayeyarwady Region sent to Naypyidaw |date=28 March 2025}}</ref> ကူညီသူနည်းပါးသည့်အတွက် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ နှောင့်နှေးလျက်ရှိသည်ဟု မန္တလေးမြို့ရှိ သတင်းသမားများက ဆိုသည်။ ပြိုကျပျက်စီးလျက်ရှိသော အဆောက်အဦများစွာကို ရှာဖွေရန် ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ရှာဖွေပြီးသည့် အဆောက်အဦများထဲမှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ အနည်းငယ်ကို ကယ်ဆယ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=‌ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူအရေအတွက် စစ်ကောင်စီ ဘာပြောလဲ | url=https://www.bbc.com/burmese/live/c5y4yeq9dqvt?post=asset%3A5b712498-1172-4741-968d-150088887f8e#asset:5b712498-1172-4741-968d-150088887f8e |trans-title=What does the junta say about those dead from earthquake? |work=BBC |date=28 March 2025}}</ref>[[အောင်ကိုဝင်း|ဦးအောင်ကိုဝင်း]] နာယကအဖြစ်ဦးဆောင်သည့် ကမ္ဘောဇဖောင်ဒေးရှင်း နှင့် [[ကမ္ဘောဇဘဏ်လီမိတက်|ကမ္ဘောဇဘဏ်]] တို့က ကျပ်ငွေ ၁၅ ဘီလီယံ ကနဦးမတည် လှူဒါန်းပြီး ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့်ဒေသများသို့ သွားရောက်ကူညီမှုများ စတင်သည်။ယင်းအပြင် ဧရာဝတီဖောင်ဒေးရှင်း နှင့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] တို့ကလည်း စက်ယန္တရားများ အသုံးပြု၍ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ အပါအဝင် စက်သုံးဆီ နှင့် စားနပ်ရိက္ခာများ ပံ့ပိုးထောက်ပံ့ခြင်းများ ဆောင်ရွက်ကြသည်။အလားတူ ဦးခင်မောင်အေး ဦးဆောင်သည့် CB Bank နှင့် CB-KMA Foundation ကလည်း ကနဦး ငွေကျပ် ၁၀ ဘီလီယံ မတည်ပြီး ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများတွင် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့် ဒေသများအတွက် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ ဖြစ်သည့် [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင်]] ၊[[ဇော်ဇော်|ဦးဇော်ဇော်]] ၊ [[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဦးဇော်ဝင်းရှိန်]]၊ဦးအေးဝင်း၊[[သတိုးဟိန်း|ဦးသတိုးဟိန်း]]၊[[တေဇ၊ ဦး|ဦးတေဇ]] မိသားစု၊[[မောင်ဝိတ်|ဦးမောင်ဝိတ်]] အစရှိသည့် အလှူရှင်များက ငွေသားကျပ် ၁၀၄ ဒသမ ၄၄ ဘီလီယံ၊ အလှူပစ္စည်း ၁၂ ဒသမ ၄ ဘီလီယံ၊ စုစုပေါင်း ၁၁၆ ဒသမ ၈၄ ဘီလီယံတို့ကို ပေးအပ်လှူဒါန်းကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/28671?d=1|title=ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့်ဒေသများ၌ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရန်အတွက် စေတနာရှင်၊ အလှူရှင်များက အလှူငွေများ ပေးအပ်လှူဒါန်းပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်|work=cincds myanmar|access-date=၂ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref> ===ထိုင်းနိုင်ငံ=== ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်ထရာက ဖူးခက်တွင် တက်ရောက်ရန်ရှိသော ခရီးသွားလာရေး အစည်းအဝေး ခရီးစဉ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး ဘန်ကောက်သို့ ပြန်လာကာ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အစည်းအဝေး ခေါ်ယူခဲ့သည်။<ref name="paetongtarn">{{cite web|title=Thai PM calls for calm, aftershock alerts in place|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2989914/thai-pm-calls-for-calm-aftershock-alerts-in-place|language=en|website=Bangkok Post|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref name="aljazeera" /> ထို့နောက် ချာတူချက်ရှိ ပြိုကျပျက်စီးသွားသော နိုင်ငံတော် စာရင်းစစ်ရုံးကို လာရောက်ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီး လိုအပ်သည်များ မှာကြားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=First deaths confirmed as 'mass casualty' quake hits Myanmar, Thailand|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250328-powerful-earthquake-rocks-myanmar-thailand|language=en|publisher=France 24|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref>{{cite web|title=PM orders committee to investigate the collapse of the SAO building|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048052|language=en|website=The Nation|access-date=29 March 2025}}</ref> ငလျင်ကြောင့် ဒဏ်ရာရခဲ့သူများကို ထိုင်းဘုရင်မှ အားပေးစကားပြောကြားမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဝန်ကြီးချုပ်က ပြောဆိုသွားသည်။<ref>{{cite web|title=Their Majesties take earthquake victims under royal patronage|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048031|language=en|website=The Nation|access-date=29 March 2025}}</ref> ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက မြို့တော်ကို အဆင့် ၂ ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်ဧရိယာအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=กทม.ประกาศเขตประสบสาธารณภัย ระดับ 2 หลังแผ่นดินไหว|url=https://www.thaipbs.or.th/news/content/350680|language=TH|website=Thai PBS|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref>{{Cite web|date=1 April 2025|title=Bangkok ends disaster zone announcement as overall situation improves|url=https://www.nationthailand.com/thailand/bangkok/40048155|access-date=1 April 2025|website=nationthailand|language=en-US}}</ref> လိုအပ်ပါက လူများကို နေရာချပေးရေးအတွက် [[:en:Lumphini Park|လုံဖီနီပန်းခြံ]]၊ [[:en:Benchasiri Park|ဘင်ချာသီရိပန်းခြံ]]၊ [[:en:Benjakitti Park|ဘင်ဂျာကစ်တီပန်းခြံ]] နှင့် [[:en:Chatuchak Park|ချာတူချက်ပန်းခြံ]]များကို ညလုံးပေါက်ဖွင့်ထားရန် ညွန်ကြားခဲ့သည်။<ref name="park">{{cite web|title=Quake-hit Bangkok declared disaster area|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2989931/quake-hit-bangkok-declared-disaster-area|language=en|website=Bangkok Post|access-date=28 March 2025}}</ref> လူ (၄၀၀) ဝန်းကျင်က မြို့တွင်းပန်းခြံများထဲ ညတွင်းချင်း တဲထိုးအိပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|title=Myanmar quake toll passes 1,000 as rescuers dig for survivors|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250329-rescuers-dig-for-survivors-after-huge-quake-hits-myanmar-thailand|language=en|publisher=France 24|access-date=29 March 2025}}</ref> သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်သို့ အကြိုအပို့ပြုလုပ်ရေးတွင် အငှားယာဉ်ပြတ်လပ်မှု မဖြစ်ပေါ်စေရန်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးက ဘတ်စ်ကားများ တိုးမြှင့်ပြေးဆွဲစေခဲ့သည်။ ပညာရေးဝန်ကြီးက တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကျောင်းများပိတ်ထားရန် ညွန်ကြားခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးက အရေးပေါ်ဖုန်းဝန်ဆောင်မှု (hotlines services) ကို တိုးချဲ့ဖွင့်ပေးခဲ့ပြီး ငလျင်နှင့်ဆက်စပ်သော ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု အနည်းဆုံး ၁၅၉၈ ကြိမ်ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=Earthquake situation resolved, PM Paetongtarn confirmed|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048006|language=en|website=The Nation|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref name="Suvarnabhumi">{{cite news|title=Suvarnabhumi Airport Deploys Extra Shuttle Buses Amid Post-Earthquake Taxi Shortage|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40047999|access-date=28 March 2025|work=The Nation|date=28 March 2025}}</ref> <ref>{{cite web|title=Chatuchak Building Collapse Claims Three Lives|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40047991|language=en|website=The Nation|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref>{{cite news|date=31 March 2025|title=Thailand's Mental Health Services Mobilised Following Earthquake, Hotline Capacity Tripled|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048136|access-date=31 March 2025|work=The Nation}}</ref> ပထုံဌာနီနှင့် [[:en:Phrae province|ဖရေစီရင်စု]]တို့ကို အရေးပေါ် ဘေးအန္တရာယ် အကူအညီပေးရေးဇုန်များအဖြစ် ကြေညာသည်။<ref name="thai14">{{cite news|title=DDPM updates on earthquake: Tremors felt in 57 provinces|url=https://www.nationthailand.com/blogs/news/general/40048039|access-date=29 March 2025|work=The Nation|date=29 March 2025}}</ref> ငလျင်ဆိုင်ရာ စာတိုပေးပို့ချက် နှောင်းနှေးကြန့်ကြာမှုကြောင့် ထိုင်းတွင် ဝေဖန်မှုများ မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=31 March 2025|title=Thai govt 'slow to react' to tremors|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2992066/thai-govt-slow-to-react-to-tremors|access-date=31 March 2025|work=Bangkok Post|language=en}}</ref> မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် ထိုင်းပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး [[:en:Anutin Charnvirakul|အနုတင်ချန်ဗီရာကု]] က စာရင်းစစ်ရုံးအဆောက်အဦး ပြိုကျမှု အကြောင်းရင်းကို တစ်ပတ်အတွင်း အပြီးစုံစမ်းစစ်ဆေးရန် ပြောကြားသွားသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကျွမ်းကျင်သူများမှ ကူညီစုံစမ်းပေးမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဝန်ကြီးက ပြောခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Probe into State Audit Office collapse to conclude in 7 Days: Anutin |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048089 |access-date=1 April 2025 |work=The Nation |date=30 March 2025}}</ref> ထိုင်းအစိုးရ၏ စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည့် ထိုင်း အကတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့က အဆောက်အဦးအပျက်အစီးများထဲရှိ သံချောင်းနမူနာများ ကောက်ယူပြီးနောက် အရည်အသွေးမမီသော သံမဏိချောင်းများတွေ့ရ၍ စစ်ဆေးမှုပြုနေသည်။<ref name="Wongcha2025">{{cite news |last1=Wongcha-um |first1=Panu |title=Thai watchdog had flagged concerns over building that collapsed in earthquake |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/thai-watchdog-had-flagged-concerns-building-that-collapsed-earthquake-2025-03-31/ |access-date=1 April 2025 |agency=Reuters|date=1 April 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခု မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် တိုက်ခန်းများ အက်ကွဲရာထင်ခြင်းနှင့် လှုပ်ခါမှု သတင်းပေးပို့ချက်ကြောင့် ဘန်ကောက်ရှိ အဆောက်အဦးများထဲမှ လူအများ ထွက်ခွာစေခဲ့ကြသည်။ အစောပိုင်း သတင်းပေးပို့ချက်များအရ နောက်ဆက်တွဲငလျင်များကြောင့် ဖြစ်ရသည်ဟုဆိုသော်လည်း မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် ဖြစ်ပွားသော နောက်ဆက်တွဲငလျင်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံအပေါ် ထိခိုက်မှုရှိလောက်အောင် အားမပြင်းကြောင်း ဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေးနှင့် လျော့ချရေးဌာနက အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|date=31 March 2025|title=Bangkok on Edge as Aftershocks Trigger Evacuations and Safety Scrutiny|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048118|access-date=31 March 2025|work=The Nation}}</ref> အက်ကွဲကြောင်းများမှာ အသစ်မဟုတ်ပဲ မတ်လ ၂၈ ရက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း မြို့တော်အင်ဂျင်နီယာများက ရှင်းပြရာ မှားယွင်းသတင်းပို့မှုဖြစ်သည်ဟု တာဝန်ရှိသူများက နောက်ပိုင်းတွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=31 March 2025|title=PM Paetongtarn urges public not to panic after Bangkok tremor|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048117|access-date=31 March 2025|website=nationthailand|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=31 March 2025|title=Old cracks cause alarm, evacuation of Bangkok buildings|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2991772/bangkok-buildings-evacuated-amid-reported-vibrations-cracks|access-date=31 March 2025|work=Bangkok Post|language=en}}</ref> ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးမှလည်း ငလျင်ဒဏ်ခံရပြီးနောက် လူများ၏ ငလျင်အပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ထောက်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=31 March 2025|title=Thai govt warns over 'earthquake drunk' syndrome|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2992014/thai-govt-warns-over-earthquake-drunk-syndrome|access-date=31 March 2025|work=Bangkok Post|language=en}}</ref> ငလျင်ကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးသူများ၊ ဒုက္ခရောက်သူများအတွက် တစ်မိနစ်ကြာ ငြိမ်သက်မှုကို မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် ထိုင်းလွတ်တော်၌ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|date=31 March 2025|title=Thai parliament reports no real earthquake damage, just 'minor cracks'|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2992024/thai-parliament-reports-no-real-earthquake-damage-just-minor-cracks |access-date=1 April 2025|work=Bangkok Post|language=en}}</ref> ===တရုတ်နိုင်ငံ=== [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]အာဏာပိုင်များက စီရင်စုအတွင်းရှိ ငလျင်ဒဏ်သင့်ရာသို့ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်သူ ၆၄၆ ဦးနှင့် ခွေး ၁၄ ကောင် စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref name="xinhua" /> == နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ == === အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ === နိုင်ငံအသီးသီးမှ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ပေးအပ်မည့်အကြောင်း ကတိပြုခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အာဆီယံ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီ ညှိနှိုင်းရေးစင်တာမှ အကူအညီကို လက်ခံခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂက အရေးပေါ်အကူအညီများအတွက် စုစုပေါင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ သန်း ထောက်ပံ့ပေးသွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="jpt2">{{cite news|title=Myanmar quake death toll expected to rise as junta seeks aid|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2025/03/29/asia-pacific/myanmar-earthquake-junta-aid/|access-date=29 March 2025|publisher=Bloomberg News, Reuters|date=29 March 2025}}</ref> ကုလသမဂ္ဂ ဂြိုဟ်တုဌာန UNOSAT က လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းရေးရုံး OCHA ကိုယ်စား လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဂြိုဟ်တုပုံရိပ်အကူအညီ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ပေးရန် မတ်လ ၂၈ ရက် UTC ၁၀:၂၁ အချိန်တွင် နိုင်ငံတကာ အာကာသနှင့် အဓိကဘေးအန္တရယ်များ ပဋိဉာဉ်စာချုပ်အဖွဲ့ International Charter Space and Major Disasters ကို ညွန်ကြားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://disasterscharter.org/activations/earthquake-in-thailand-activation-957-|title=Earthquake in Thailand – Charter Activations|website=The International Charter: Space And Major Disasters}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများ ဖက်ဒရေးရှင်းက ငလျင်ဒဏ်ခံပြည်သူများအား အကူအညီပေးရန် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ကျော်ရှိ အရေးပေါ် အကူအညီကို တောင်းခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250331-rescue-hopes-fading-three-days-after-deadly-myanmar-quake|title=Rescue hopes fading three days after deadly Myanmar quake|publisher=France 24|date=31 March 2025}}</ref> ထိခိုက်ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများပြားသော ငလျင်အပြီး မြန်မာပြည်သူတို့၏ လူမှုစီးပွားရေးဘ၀များကို ကုစားနိုင်ရန် [[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]]က ဒေါ်လာ ၉၂ ဒသမ ၅၀ သန်း သုံးစွဲမည့် စီမံကိန်း ၂ ခု အကောင်အထည်ဖော်ကူညီပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း  မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုလိုက်သည်။<ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250607144322/https://myanmar-now.org/mm/news/64178/|archivedate=2025-6-7|title=ငလျင်ဒဏ်သင့်မြန်မာကို ကမ္ဘာ့ဘဏ်က ဒေါ်လာ သန်း ၉၀ ကူညီမည်|publisher=Myanmar Now|accessdate=2025-6-7|date=June 6, 2025}}</ref> === နိုင်ငံအလိုက် အကူအညီများ === ဆေးဝါးများ၊ မိုးကာတဲများ၊ အစာခြောက်များနှင့် ဆေးဝန်ဆောင်မှုများပါဝင်သည့် ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းများနှင့်အတူ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ဆေးအဖွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ အကြံပေးအရာရှိချုပ် [[မိုဟာမတ် ယူနွတ်စ်|မိုဟာမက်ယူနွတ်]] က အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-30 |title=Bangladesh sends emergency relief to quake-hit Myanmar |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/bangladesh-sends-emergency-relief-quake-hit-myanmar-3860846 |access-date=2025-04-02 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> အဆိုပါ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများအား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တပ်မတော်နှင့် လေတပ်တို့၏ လေယာဉ်သုံးစင်းဖြင့် နှစ်သုတ်ခွဲကာ ပေးပို့မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-04-01 |title=Bangladesh sends second aid package to Myanmar quake victims |url=https://www.thedailystar.net/environment/climate-crisis/natural-disaster/news/bangladesh-sends-second-aid-package-myanmar-quake-victims-3861576 |access-date=2025-04-02 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံသို့ ကနဦး အမေရိကန်ဒေါ်လာတစ်သိန်း ကူညီမည်ဟု ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံက ကတိပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://english.news.cn/asiapacific/20250330/4ad37b4e53a84b2ea7926af4ec9b2fe3/c.html |title=Cambodia to provide 100,000 USD in initial emergency aid to quake-devastated Myanmar |agency=Xinhua News Agency|date=31 March 2025}}</ref> အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၃.၇၇ သန်းတန်ဖိုးရှိ မိုးကာတဲများ၊ စောင်များ၊ ဆေးပစ္စည်းများ၊ အာဟာရများနှင့် အခြားပစ္စည်းများကို ထောက်ပံ့ပေးမည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်သံရုံးက ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=China to provide quake-stricken Myanmar with US$13.8 million in aid, sends 82 rescuers |url=https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231 |access-date=29 March 2025 |agency=Reuters |publisher=Channel News Asia |date=29 March 2025 |archive-date=12 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512055338/https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231 |url-status=dead }}</ref> မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]မှ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃၇ ဦးသည် [[ရန်ကုန်မြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ကူညီရန် နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ဆရာဝန်နှင့် ကယ်ဆယ်ရေးသမား ၁၂၀ ပါဝင်သော အဖွဲ့ကို လေယာဉ်နှစ်စင်းဖြင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်း အရေးပေါ်အခြေအနေဝန်ကြီးဌာနက စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=တရုတ်၊ရုရှားအပြင် နိုင်ငံတကာကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေ မြန်မာပြည်ကိုလာနေ |trans-title=International relief teams, including China and Russia, are coming to Myanmar |lang=my |url=https://mpapress.com/%E1%80%84%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%B8/60584/ |access-date=29 March 2025 |work=MPA Press |date=29 March 2025 |accessdate=30 March 2025 |archivedate=29 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329073300/https://mpapress.com/%E1%80%84%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%B8/60584/ }}</ref> ဗြဟ္မာစစ်ဆင်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းများဖြစ်သော အကာအရံနှင့် ဆေးပစ္စည်း တန်ချိန် ၁၅ တန်ကျော်ကို အိန္ဒိယလေတပ်က လေယာဉ်တစ်စင်းဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.economictimes.com/news/india/myanmar-earthquake-india-to-send-15-tonnes-of-relief-material|title=Myanmar earthquake: India to send 15 tonnes of relief material|website=The Economic Times|date=2025-03-29}}{{Dead link|date=April 2025 }}</ref><ref>{{cite news |title=India intensifies relief efforts under 'Operation Brahma' as Myanmar reels from earthquake |url=https://www.deccanherald.com/india/india-intensifies-relief-efforts-under-operation-brahma-as-myanmar-reels-from-earthquake-3469022 |last=Ray |first=Kalyan |date=29 March 2025 |work=Deccan Herald}}</ref> လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ သန်းကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံက လည်းကောင်း<ref>{{cite news |url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20250329002000320 |title=S. Korea to offer US$2 mln in humanitarian aid to Myanmar over disastrous quake |website=Yonhap News Agency |date=2025-03-29}}</ref> နယူးဇီလန်ဒေါ်လာ ၂ သန်းကို နယူးဇီလန်နိုင်ငံကလည်းကောင်း ပေးအပ်မည့်အကြောင်း အသီးသီးကတိပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.nationthailand.com/blogs/news/asean/40048064 |title=International aid flows to Myanmar after devastating earthquake |website=The Nation |date=March 30, 2025}}</ref> မလေးရှား သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကူညီကယ်ဆယ်ရေး အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀ ကို မလေးရှားနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://apnews.com/article/myanmar-bangkok-earthquake-0a2bd512bca189d034905566605989e9 |title=Myanmar's earthquake death toll jumps to more than 1,000 as more bodies recovered from the rubble |website=AP News |date=2025-03-29}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသား လေးဦး ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည့်အတွက်<ref>{{cite news |title=4 Filipinos unaccounted for after Myanmar earthquake|url=https://www.gmanetwork.com/news/pinoyabroad/dispatch/941012/4-filipinos-unaccounted-for-after-myanmar-earthquake/story/ |access-date=30 March 2025 |work=GMA News |date=30 March 2025}}</ref> အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ကို စေလွှတ်မည်ဟု ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံက ဆိုသည်။<ref>{{cite news |last1=Sigales |first1=Jason |title=Over 100 PH personnel ready for Myanmar quake response |url=https://globalnation.inquirer.net/270683/over-100-ph-personnel-ready-for-myanmar-quake-response |access-date=30 March 2025 |work=Philippine Daily Inquirer |date=29 March 2025}}</ref> စင်ကာပူပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအတွက် အဖွဲ့ဝင် ၈၀ ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=SCDF deploys 80-member Operation Lionheart rescue team to assist quake-hit Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/singapore/earthquake-myanmar-scdf-rescue-team-80-operation-lionheart-5032226 |access-date=2025-03-29 |website=CNA |language=en}}</ref> ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄၉ ဦးကို ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Thai military to aid search and rescue in Myanmar|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2990536/thai-military-to-aid-search-and-rescue-in-myanmar |access-date=2025-03-29 |website=Bangkok Post |language=en}}</ref> အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]]က မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီများ ပေးပို့မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="Reuters, Trumps says Myanmar will get aid, March 28, 2025">{{cite web |url=https://www.reuters.com/world/us/state-department-notified-congress-intent-reorganize-usaid-rubio-says-2025-03-28/ |title=Remaining USAID staff fired, Trump says Myanmar will still get earthquake aid |author1=Jonathan Landay |author2= Daphne Psaledakis |website=Reuters|date=March 28, 2025}}</ref> ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅၁ ဦးနှင့် ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး ခွေးနှစ်ကောင်ပါဝင်သော အဖွဲ့ကို ဟောင်ကောင်ကလည်း စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://apnews.com/article/thailand-myanmar-earthquake-latest-rescue-4069e6865c131848968a118644350284 |title=The Latest: Countries sending humanitarian aid after Myanmar earthquake |website=AP News |date=March 30, 2025}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့် ပြည်သူများအတွက် ယူကေအစိုးရက စတာလင်ပေါင် ၁၀ သန်းထောက်ပံ့ကြောင်း မတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ယူကေမှ ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ပေးထားသော ပြည်တွင်းမိတ်ဖက်များနှင့် လက်တွဲကာ အရေးတကြီး အကူအညီလိုအပ်နေသူများကို ကူညီနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။ ငလျင်ဒဏ် အဆိုးရွားဆုံးကျရောက်သော ဧရိယာများ၌ အစားအစာ၊ ရေ၊ ဆေးဝါးနှင့် အမိုးအကာများ ထောက်ပံ့မှုတိုးမြှင့်မည်ဖြစ်သည်။<ref name="UK">{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-sends-life-saving-aid-to-the-people-of-myanmar-following-devastating-earthquake/| title=UK Government announces a package of up to £10 million support to help the people of Myanmar following recent earthquake |author=Foreign, Commonwealth & Development Office and Baroness Chapman of Darlington|website=gov.uk|date=March 29, 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ရက် တွင် [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|နေပြည်တော်လေဆိပ်]] ရုရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ထိုင်း၊ ဘူတန်၊ ဖီလစ်ပိုင်၊ လာအို နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံများမှ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ ဆေးအဖွဲ့များလိုက်ပါလာသည့် လေယာဉ် ၁၄စင်း သည် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာအကူအညီပစ္စည်းများ အပါအဝင် ဆေးဝါးများနှင့်အတူ ရောက်ရှိလာသည်။ယင်းကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များသည် ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများသို့ အဖွဲ့ခွဲပြီး ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ကုသရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ကြသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ရက်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၃၁ ဦးပါ ဂျပန်နိုင်ငံ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကူညီကယ်ဆယ်ရေးဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာအဖွဲ့ ရောက်ရှိသည်။ အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် (ADB) က ဒေါ်လာ ၃ သန်းထောက်ပံ့မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းငွေဖြင့် ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ် (WFP) မှတဆင့် အစားအစာ၊ သောက်သုံးရေ၊ ဆေးဝါးနှင့် အမိုးအကာလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးသွားမည်ဆို၏။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းမှ ဒေါ်လာ ၃ သန်းတန်ဖိုးရှိ အရေးပေါ်အကူအညီများကို ထောက်ပံ့မည်ဟု သိရသည်။<ref name="nipon">{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/301658/| title=ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းက ငလျင်ဒဏ်ခံခဲ့ရသည့်မြန်မာနိုင်ငံအား ဒေါ်လာ ၃ သန်းတန်ဖိုးရှိ အရေးပေါ်အကူအညီများ ထောက်ပံ့ပေးမည် |author=ELEVEN Media|website=news-eleven.com|date=April 2, 2025}}</ref> ကိုးရီးယားသရုပ်ဆောင်နှစ်ဦးကလည်း ဝမ်ငွေသန်း ၃၀ နှင့် သန်း ၅၀ လှူဒါန်းကူညီသည်။<ref name="Korea1">{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/301659/| title=Squid Game သရုပ်ဆောင် အင်ဆီဝမ်က ငလျင်ဒဏ်သင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကလေးငယ်များအတွက် ဝမ်သန်း ၃၀ လှူဒါန်း |author=ELEVEN Media|website=news-eleven.com|date=April 2, 2025}}</ref> <ref name="Korea2">{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/301668/| title=Exhuma သရုပ်ဆောင် ကင်ဂိုအွန်းက ငလျင်ဒဏ်သင့် မြန်မာပြည်သူများအတွက် ဝမ်သန်း ၅၀ လှူဒါန်း |author=ELEVEN Media|website=news-eleven.com|date=April 2, 2025}}</ref> ===နိုင်ငံအလိုက် လုပ်ဆောင်ချက်များ=== {| class="wikitable sortable" style="border:1px black; margin-left:1em;" line-height:16px; width:100%;" |- |+နိုင်ငံတကာ ကူညီမှုအကျဉ်း |- ! scope="col" style="width:15%;" class="unsortable" |နိုင်ငံ ! scope="col" style="width:15%;" |တန်ဖိုးငွေ ! scope="col" style="width:30%;" class="unsortable" |လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု အကူအညီနှင့် ပံ့ပိုးမှု |- | ဩစတေးလျ |{{AUD|၂}} မီလီယံ |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) မှတဆင့် ငွေကြေးလှူခဲ့သည်။ အစားအစာ၊ ရေ၊ ကျန်းမာရေးကိစ္စ၊ အရေးပေါ် အသိပညာပေးရေးနှင့် ကျန်းမာရေးအသိ စသည်များလုပ်ဆောင်ရန် နောက်ထပ် ဩစတေးလျဒေါ်လာ ၃.၅ မီလီယံကို ၎င်းတို့၏ ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း (NGO) များသို့ ပေးခဲ့သည်။ အလျင်အမြန် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ဩစတေးလျက ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အရေးပေါ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် {{AUD|5}} သိန်း နှင့် အရေးပေါ်အထောက်အပံ့အဖြစ် အာဆီယံ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာနအတွက် နောက်ထပ် {{AUD|3}} မီလီယံကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref name="AUSaid1">{{cite news|url=https://www.foreignminister.gov.au/minister/penny-wong/media-release/further-humanitarian-assistance-myanmar|title=Further humanitarian assistance to Myanmar|work=Minister for Foreign Affairs, Senator the Hon Penny Wong|date=2 April 2025|access-date=3 April 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dfat.gov.au/crisis-hub/myanmar-earthquake|title=Myanmar Earthquake [Overview]|work=Department of Foreign Affairs and Trade, Australia|access-date=3 April 2025}}</ref> ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအကူအညီပေးသည့် ဩစတေးလျအခြေစိုက် ကက်သလစ် အေဂျင်စီ [[:en:Caritas Australia| Caritas Australia]] က အရေးပေါ်သုံး အမိုးအကာများ၊ အစားအစာ၊ အခြားအသုံးအဆောင်များနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပံ့ပိုးမှုများ လုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://melbournecatholic.org/news/caritas-australia-launches-myanmar-earthquake-appeal|title=Caritas Australia launches Myanmar earthquake appeal|work=Catholic Archdiocese of Melbourne|date=31 March 2025|access-date=3 April 2025}}</ref> |- |ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် | |ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အကြံပေးအရာရှိချုပ် [[မိုဟာမတ် ယူနွတ်စ်|မူဟာမက် ယူနွတ်စ်]] က ဆေးဝါး၊ တဲ၊ ရိက္ခာခြောက်နှင့် ကုသရေးအဖွဲ့များအပါအဝင် ကယ်ဆယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=30 March 2025|title=Bangladesh sends emergency relief to quake-hit Myanmar|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/bangladesh-sends-emergency-relief-quake-hit-myanmar-3860846|access-date=2 April 2025|website=The Daily Star}}</ref> ထိုထောက်ပံ့မှုနှင့် ဆေးဝါးများကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စစ်တပ်နှင့် လေတပ်မှ လေယာဉ်သုံးစင်းအသုံးပြုကာ နှစ်ကျော့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|date=1 April 2025|title=Bangladesh sends second aid package to Myanmar quake victims|url=https://www.thedailystar.net/environment/climate-crisis/natural-disaster/news/bangladesh-sends-second-aid-package-myanmar-quake-victims-3861576|access-date=2 April 2025|website=The Daily Star}}</ref> |- |ဘီလာရု | |တဲများ၊ စောင်များနှင့် ရိက္ခာများအပါအဝင် အကူအညီပစ္စည်း တန် ၂၀ ကိုပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|title=Belarus to ship 20 tonnes of humanitarian aid to quake-hit Myanmar|url=https://eng.belta.by/society/view/belarus-to-ship-20-tonnes-of-humanitarian-aid-to-quake-hit-myanmar-166873-2025|access-date=6 April 2025|work=Belarusian Telegraph Agency|date=6 April 2025}}</ref> |- |ဘရူနိုင်း | |မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၃ ယောက်ပါသော ASEAN-ERAT အဖွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်၊<ref>{{cite news|url=https://www.bernama.com/en/news.php/?id=2408112|title=ASEAN Military Ready Group Activates Rapid Response For Myanmar Quake Victims|last=Kasan Anuar|first=Mohd Iswandi|agency=Bernama|date=1 April 2025|access-date=7 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406233717/https://www.bernama.com/en/news.php/?id=2408112|archive-date=6 April 2025|url-status=dead}}</ref> |- |ကမ္ဘောဒီးယား |{{USD|၁}} သိန်း<ref>{{cite news|url=https://english.news.cn/asiapacific/20250330/4ad37b4e53a84b2ea7926af4ec9b2fe3/c.html|title=Cambodia to provide 100,000 USD in initial emergency aid to quake-devastated Myanmar|agency=Xinhua News Agency|date=31 March 2025}}</ref> | |- |ကနေဒါ |{{ကနေဒါဒေါ်လာ|9.75}} မီလီယံ |အရေးပေါ် ဆေးကုသရေး ထောက်ပံ့ခြင်း၊ အမိုးအကာ၊ အစားအစာနှင့် အခြားသော အခြေခံလိုအပ်သည်များ ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (IFRC) အဖွဲ့များကို ထောက်ကူရန်အတွက် ကနေဒါ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့မှတဆင့် ကနေဒါဒေါ်လာ ၄ မီလီယံကိုလည်းကောင်း၊ {{ကနေဒါဒေါ်လာ |၂}} မီလီယံကို [[ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာ အစီအစဉ်]] အတွက်လည်းကောင်း၊ ကုလသမဂ္ဂ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအဖွဲ့ (OCHA) ၏ မြန်မာကို အကူအညီပေးရေးလုပ်ငန်းအတွက် {{ကနေဒါဒေါ်လာ | ၂}} မီလီယံကိုလည်းကောင်း၊ ကနေဒါ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးအဖွဲ့ မှတဆင့် {{ကနေဒါဒေါ်လာ| ၁.၇၅}} မီလီယံကိုလည်းကောင်း ထောက်ပံ့ကူညီပေးခဲ့သည်၊ <ref>{{cite web|url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2025/04/canada-providing-assistance-in-response-to-earthquakes-devastation-in-myanmar.html|title=Canada providing assistance in response to earthquake's devastation in Myanmar|publisher=Government of Canada|date=4 April 2025|access-date=5 April 2025}}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> ကနေဒါနိုင်ငံမှ [[:en:Samaritan's Purse|Samaritan's Purse]] လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေး ခရစ်ယာန် အဖွဲ့အစည်းက သဘာဝဘေး ကျွမ်းကျင်သူ ၂၆ ဦးပါအဖွဲ့နှင့် အရေးပေါ်ဆေးရုံကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|title=မြန်မာငလျင်ဘေးအတွက် ကနေဒါက အရေးပေါ် ဆေးရုံပါဝင်သည့် လေယာဉ်စေလွှတ်|trans-title=Canada sends plane with emergency hospital for Myanmar earthquake relief|url=https://burmese.dvb.no/post/698908|access-date=4 April 2025|work=Democratic Voice of Burma|language=my|date=5 April 2025}}</ref> |- |တရုတ် |{{USD|150.77}} မီလီယံ | ရွက်ဖျင်တဲများ၊ စောင်များ၊ ဆေးပစ္စည်းများ၊ စားစရာများနှင့် အခြားပစ္စည်းများအတွက် {{USD|13.77}} မီလီယံကို ကနဦးထောက်ပံ့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=China to provide quake-stricken Myanmar with US$13.8 million in aid, sends 82 rescuers|url=https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231|access-date=29 March 2025|agency=Reuters|publisher=Channel NewsAsia|date=29 March 2025|archive-date=12 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512055338/https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231|url-status=dead}}</ref> တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်မှ အဖွဲ့ဝင် ၃၇ ဦးပါ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကယ်ဆယ်ရေးကိရိယာ ၁၀၀ ကျော်ပါဝင်သော ထိုအဖွဲ့က ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ၌ ပါဝင်ရန် နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name="ChinaAid1">{{cite news|title=တရုတ်၊ရုရှားအပြင် နိုင်ငံတကာကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေ မြန်မာပြည်ကိုလာနေ|trans-title=International relief teams, including China and Russia, are coming to Myanmar|language=my|access-date=29 March 2025|work=MPA Press|date=29 March 2025|url=https://mpapress.com/%E1%80%84%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%B8/60584/|accessdate=30 March 2025|archivedate=29 March 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329073300/https://mpapress.com/%e1%80%84%e1%80%9c%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%98%e1%80%b1%e1%80%b8/60584/}}</ref> မတ်လ ၃၁ ရက်၌ ရွက်ဖျင်တဲများနှင့် ဆေးပစ္စည်းများတင်ဆောင်ထားသော ထရပ်ကား ၁၇ စီး မန္တလေးသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref name="Hannon1">{{cite news|url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-bangkok-earthquake-rescue-humanitarian-b2d5e11963a9231cfc405c3810697b8c|title=Medical supplies in great need as international assistance flows into Myanmar after earthquake|agency=Associated Press|first=Brian P. D.|last=Hannon|date=30 March 2025}}</ref> အစားအစာ၊ ဆေးဝါးနှင့် အဆင်သင့်တပ်ဆင်နိုင်သော အိမ်များ၊ ဆေးဝါးစရိပ်များ၊ ကပ်ရောဂါ ကာကွယ်ရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ် အကဲဖြတ်ရေးအဖွဲ့များအား ဧပြီလ ၁၀ ရက်တွင် ဘေကျင်းအစိုးရက စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Chu|first1=Mei Mei|title=China pledges $137 million for Myanmar earthquake relief|url=https://www.reuters.com/business/environment/china-pledges-137-million-myanmar-earthquake-relief-2025-04-11/|access-date=11 April 2025|agency=Reuters|date=11 April 2025}}</ref> |- |ချက်သမ္မတနိုင်ငံ | |ချက်သမ္မတနိုင်ငံမှ အစိုးရမဟုတ်သော ဒေသတွင်း အဖွဲ့အစည်းများ ( NGOs) (UNICEF, ADRA, Diakonie ČCE) က မြန်မာတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ဘေးဒုက္ခရောက်ရသူများကို ထောက်ပံ့ရန်အတွက် ရန်ပုံငွေရှာဖွေရေးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-charities-raise-funds-for-earthquake-victims-in-myanmar-and-thailand|title=Czech charities launch Myanmar earthquake funds: Here's how you can help|website=expats.cz|date=30 March 2025|access-date=14 April 2025}}</ref> |- |ဖင်လန် |{{ယူရို|၁}} မီလီယံ |စစ်ဘေးရှောင်များ၊ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးများ၊ ကလေးသူငယ်များနှင့် မသန်မစွမ်းသူများအတွက် (IFRC) မှတဆင့် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://yle.fi/a/74-20154133|title=Finland donates €1m to Myanmar|work=yle|date=5 April 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> |- |ပြင်သစ် | |မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီများ ပေးပို့ရန် ပြင်သစ်နိုင်ငံက နိုင်ငံတကာ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.rfi.fr/en/international/20250330-france-offer-support-condolences-to-myanmar-quake-victims-as-relief-efforts-underway|title=France offers support, condolences to Myanmar quake victims as relief efforts underway|work=rfi|date=30 March 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> [[:en:Médecins du Monde|Médecins du Monde]] ခေါ် ကမ္ဘာ့ဆရာဝန်များ အဖွဲ့အစည်းက ငလျင်ဒဏ်ခံရသူများကို ကုသပေးနိုင်ရန် ၎င်းတို့၏ ကုသရေးရင်းမြစ်ပစ္စည်းများကို နေရာချခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.medecinsdumonde.org/actualite/seisme-au-myanmar-medecins-du-monde-se-mobilise-et-lance-un-appel-a-dons/|title=Séisme au Myanmar : Médecins du Monde se mobilise et lance un appel à dons|trans-title=Earthquake in Myanmar : Doctors of the World mobilised and appeal for further donations|language=fr|work=Médecins du Monde|date=28 March 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> |- |ဂျာမနီ | |မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီများ ပေးပို့ရန် ဂျာမနီနိုင်ငံက နိုင်ငံတကာ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.it-boltwise.de/deutschland-prueft-internationale-hilfe-nach-erdbeben-in-suedostasien.html|title=Deutschland prüft internationale Hilfe nach Erdbeben in Südostasien|trans-title=Germany considers international aid after earthquake in Southeast Asia|language=de|work=it-boltwise.de|date=31 March 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> [[:en:Malteser International|Malteser International]] က ငလျင်ဖြစ်ပွားရာဒေသသို့ အရေးပေါ် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုအဖွဲ့တဖွဲ့ကို ပို့ခဲ့သည်။ ဂျာမနီ အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့အစဉ်းက ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းမျာနှင့် လက်တွဲပြီး အရေးပေါ် ဆေးဝါးကုသရေး ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ အစားအစာ၊ ရေ၊ အရေး၌ပေါ်ရွက်ဖျင်တဲနှင့် ဆေးအကူအညီများ ပေးခဲ့သည်။<ref name="Germany aid">{{cite web|url=https://www.deutschland.de/en/news/germany-sends-aid-to-earthquake-zone|title=Germany sends aid to earthquake zone|work=deutschland.de|date=30 March 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> ဂျာမနီအရပ်ဘက် အေဂျင်စီတစ်ခုဖြစ်သည့် ''[[:en:Welthungerhilfe|Welthungerhilfe]]'' က ယူရို {{ယူရို|၁၀၀၀၀၀}} အရေးပေါ်အကူအညီပေးခဲ့သည်။<ref name="Germany aid" /> |- |ဟောင်ကောင် | |ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅၁ ဦးနှင့် ရှာဖွေရေး ခွေးနှစ်ကောင်ပါဝင်သော အဖွဲ့ကို ဟောင်ကောင်က စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဂြိုဟ်တုစနစ်သုံး အလိုအလျောက် ခြေရာခံကိရိယာများနှင့် သက်ရှိ ရှိ မရှိ အာရုံခံကိရိယာများအပါအဝင် ကုန်ပစ္စည်း ၉ တန်ကိုလည်း ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့က ယူဆောင်လာသည်။<ref name="Hannon1" /> |- |အိန္ဒိယ | |[[:en:Operation Brahma|Operation Brahma]] အမည်ဖြင့် အရေးကြီးသော ရွက်ဖျင်တဲများနှင့် ဆေးပစ္စည်းများအပါအဝင်ဖြစ်သော ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်း ၁၅ တန်ကို အိန္ဒိယလေတပ်လေယာဉ်က သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.economictimes.com/news/india/myanmar-earthquake-india-to-send-15-tonnes-of-relief-material|title=Myanmar earthquake: India to send 15 tonnes of relief material|website=The Economic Times|date=29 March 2025}}{{Dead link|date=April 2025 }}</ref><ref>{{cite news|title=India intensifies relief efforts under 'Operation Brahma' as Myanmar reels from earthquake|url=https://www.deccanherald.com/india/india-intensifies-relief-efforts-under-operation-brahma-as-myanmar-reels-from-earthquake-3469022|last=Ray|first=Kalyan|date=29 March 2025|work=Deccan Herald}}</ref> အိန္ဒိယအဖွဲ့မှ လူနာ ၂၀၀ ကိုကုသပေးနိုင်သော လဟာပြင်ဆေးခန်းတစ်ခုကို မန္တလေးတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ပထမရက်အတွင်း အရေးပေါ် ခွဲစိတ်မှုနှစ်ခုအပါအဝင် လူနာ (၁၀၀) ကျော်ကို ကုသပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="IrrawaddyLive1">{{cite news|title=Live Updates: Death Toll Exceeds 3,000; Indian Army field hospital begins operations; 70 Aftershocks Within a Week and more|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/live-updates-death-toll-exceeds-3000-indian-army-field-hospital-begins-operations-70-aftershocks-within-a-week-and-more.html|access-date=3 April 2025|work=The Irrawaddy|date=3 April 2025}}</ref> |- |အင်ဒိုနီးရှား | |ဆေးအကူအညီ၊ ရွက်ဖျင်တဲများ ဆင်ပေးခြင်းနှင့် ပျောက်ဆုံးနေသူများကို ရှာဖွေရန် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ကုန်ပစ္စည်းအကူအညီ ၁၂ တန်နှင့်အတူ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၃၉ ဦးကို နေပြည်တော်သို့ လေယာဉ်ဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350397/indonesia-sends-12-tons-of-aid-to-myanmar-earthquake-victims|title=Indonesia sends 12 tons of aid to Myanmar earthquake victims|last1=Santoso|first1=Anton|last2=Marison|first2=Walda|last3=Sulistiyandari|first3=Resinta|work=Antara|date=31 March 2025|access-date=1 April 2025}}</ref> အမျိုးသား Alms အေဂျင်စီက မီးစက်အလုံး (၁၀၀)၊ ရွက်ဖျင်တဲ အလုံး (၅၀)၊ Sarong ခေါ် ပုဆိုး၊ထဘီအဝတ် (၁၀၀၀၀)၊ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးအသုံးအဆောင် (၅၀၀၀) တို့ကို ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350421/baznas-sends-emergency-supplies-to-support-myanmar-earthquake-recovery|title=Baznas sends emergency supplies to support Myanmar earthquake recovery|last1=Sinaga|first1=Yuni Arisandy|last2=Dewi K|first2=Hana|last3=Sulistiyandari|first3=Resinta|work=Antara|date=1 April 2025|access-date=3 April 2025}}</ref> အဖွဲ့ဝင် ၅၃ ဦးပါသော ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကိုလည်း အင်ဒိုနီးရှားက စေလွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350433/indonesia-dispatches-sar-team-to-earthquake-stricken-myanmar|title=Indonesia dispatches SAR team to earthquake-stricken Myanmar|last1=Sinaga|first1=Yuni Arisandy|last2=Marison|first2=Walda|last3=Difa|first3=Yashinta|work=Antara|date=1 April 2025|access-date=3 April 2025}}</ref> လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု အကူအညီ ၃ သုတ်ကို မတ်လ ၃၁ ရက်၊ ဧပြီလ ၁ ရက် နှင့် ဧပြီလ ၃ ရက်တို့တွင် ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350609/indonesia-stops-humanitarian-aid-delivery-for-myanmar-quake-victims|title=Indonesia stops humanitarian aid delivery for Myanmar quake victims|last1=Nasution|first1=Rahmad|last2=Firdaus|first2=Andi|last3=Sulistiyandari|first3=Resinta|work=Antara|date=3 April 2025|access-date=5 April 2025}}</ref> |- |အိုင်ယာလန် |{{ယူရို|၆}} မီလီယံ<ref>{{cite news|url=https://www.breakingnews.ie/ireland/ireland-donates-6-million-euros-to-myanmar-earthquake-response-1746121.html|title=Ireland donates €6m to Myanmar earthquake response|website=breakingnews.ie|date=29 March 2025|access-date=15 April 2025}}</ref> | |- |အစ္စရေး | |Colonel Yossi Pinto ဦးဆောင်သော ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့က ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များကို အကူအညီပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last1=Fabian|first1=Emanuel|agency=Agence France-Presse|title=Israel to send search and rescue delegation to Thailand after deadly earthquake|url=https://www.timesofisrael.com/israel-to-send-search-and-rescue-delegation-to-thailand-after-deadly-earthquake/|access-date=29 March 2025|website=The Times of Israel}}</ref> နိုင်ငံတော် စာရင်းစစ်ရုံး အဆောက်အဦးအောက်ရှိ အသက်ရှင်ကျန်နေသူများကို ရှာဖွေရာ၌အသုံးပြုရန် အစ္စရေးသံရုံးက အာရုံခံစက်ကိရိယာတစ်လုံး ပေးပို့ခဲ့သည်။ <ref name="thai18" /> [[:en:IsraAid|IsraAid]] အဖွဲ့ကိုလည်း ဖြန့်ကျက်ချထားပေးခဲ့၏။<ref>{{cite web|title=IsraAID deploys emergency team in wake of Myanmar and Thailand Earthquake|url=https://www.israaid.org/media/israaid-deploys-emergency-team-in-wake-of-myanmar-and-thailand-earthquake/|website=ISRAAID|access-date=30 March 2025}}</ref> |- |အီတလီ |{{ယူရို|၃.၃}} မီလီယံ | |- |ဂျပန် | | |- |လာအို | | |- |မလေးရှား |{{USD|၂.၃}} မီလီယံ<ref>{{cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/asia/malaysia-will-provide-us23-million-earthquake-aid-myanmar-pm-anwar-5033431|title=Malaysia will provide US$2.3 million in earthquake aid to Myanmar: PM Anwar|publisher=Channel NewsAsia|date=30 March 2025|access-date=31 March 2025}}</ref> | |- |နယ်သာလန် | | |- |နယူးဇီလန် |{{NZD|၂}}မီလီယံ<ref>{{cite web|url=https://www.nationthailand.com/blogs/news/asean/40048064|title=International aid flows to Myanmar after devastating earthquake|website=The Nation|date=30 March 2025}}</ref> | |- |နော်ဝေ | |ထိုင်းမှတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီပေးအပ်မည့် ကျွမ်းကျင်သူနှစ်ယောက်ကို ဥရောပ၏အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်အဖြစ် နော်ဝေက စေလွတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.dsb.no/aktuelt/norske-eksperter-til-bangkok-for-a-bista-etter-jordskjelvet-i-myanmar/|title=Norske eksperter til Bangkok for å bistå etter jordskjelvet i Myanmar|trans-title=Norwegian experts to Bangkok to assist after the earthquake in Myanmar|language=no|work=Norwegian Directorate for Civil Protection|date=4 April 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> |- |ပါကစ္စတန် | |အမျိုးသား သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲရေး အာဏာပိုင်က ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်း တန် (၇၀) ကို ပေးပို့ခဲ့သည်။ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ကူညီမှုအဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပါကစ္စတန် သံရုံးက ရန်ကုန်တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ထံသို့ ကုန်ပစ္စည်းအလေးချိန် (၃၅)တန်ကို ဧပြီလ ၆ ရက်၌ ရန်ကုန်လေဆိပ်တွင် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ |- |ဖိလစ်ပိုင် | |အစိုးရနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော ပြည်တွင်းအဖွဲ့အစည်းများပါဝင်သည့် အဖွဲ့ဝင် ၉၁ ဦးပါ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ကို စေလွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Cuadra|first1=Bea|title=PH sends rescue team to help Myanmar search for quake survivors|url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2025/4/1/ph-sends-rescue-team-to-help-myanmar-search-for-quake-survivors-0817|access-date=1 April 2025|work=ABS-CBN News|date=1 April 2025}}</ref> |- |ပိုလန် | | |- |ရုရှ | | |- |စင်ကာပူ | | |- |တောင်ကိုးရီးယား |{{USD|၄}} မီလီယံ<ref>{{cite news|title=Seoul to provide additional $2 mil. in aid to earthquake-hit Myanmar|url=https://www.koreatimes.co.kr/foreignaffairs/20250408/south-korea-to-provide-additional-2-mil-in-aid-to-earthquake-hit-myanmar|access-date=8 April 2025|publisher=The Korea Times|date=8 April 2025}}</ref> | |- |စပိန် |{{ယူရို|၂}} မီလီယံ | |- |သီရိလင်္ကာ |{{USD|၁}} မီလီယံ | |- |ဆွီဒင် |{{ဆွီဒင် ခရိုနာ| ၁၅၈}} မီလီယံ<ref>{{cite news|url=https://swedenherald.com/article/sweden-redirects-158-million-kronor-aid-to-myanmar-earthquake-relief|title=Sweden Redirects 158 Million Kronor Aid to Myanmar Earthquake Relief|publisher=Sweden Herald|date=28 March 2025|access-date=14 April 2025}}</ref> | |- |ဆွစ်ဇာလန် |{{ဆွစ်ဖရန့်|၆}} မီလီယံ<ref>{{cite news|url=https://www.swissinfo.ch/eng/foreign-affairs/swiss-solidarity-raises-over-chf6-million-for-earthquake-victims-in-myanmar-and-thailand/89137484|title=Swiss Solidarity raises over CHF6 million for earthquake victims in Myanmar and Thailand|website=swissinfo.ch|date=9 April 2025|access-date=14 April 2025}}</ref> | |- |ထိုင်ဝမ် |{{USD|111,000}} | |- |ထိုင်း | | |- |တီမော |{{USD|500,000}}<ref>{{cite news|url=https://www.ucanews.com/news/timor-leste-pledges-500-000-for-quake-hit-myanmar/108377|title=Timor-Leste pledges $500,000 for quake-hit Myanmar|work=Union of Catholic Asian News|date=3 April 2025|access-date=7 April 2025}}</ref> | |- |တူရကီ | | |- |အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု | | |- |ယူကေ |{{ပေါင်စတာလင်|၁၀}} မီလီယံ<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-sends-life-saving-aid-to-the-people-of-myanmar-following-devastating-earthquake/|title=UK Government announces a package of up to £10 million support to help the people of Myanmar following recent earthquake|author=Foreign, Commonwealth & Development Office and Baroness Chapman of Darlington|website=gov.uk|date=29 March 2025}}</ref> | |- |အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု |{{USD|၂}} မီလီယံ | |- |ဗီယက်နမ် |{{USD|300,000}}<ref>{{cite news|url=https://e.vnexpress.net/news/news/environment/vietnam-offers-300-000-emergency-aid-for-myanmar-earthquake-4867840.html|title=Vietnam offers $300,000 emergency aid for Myanmar earthquake|agency=Vietnam News Agency|via=VnExpress|date=30 March 2025|access-date=31 March 2025}}</ref> | |- |ဘရာဇီးလ် | |မြန်မာငလျင်ဘေး ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများအတွက် ကုန်ပစ္စည်း ၅.၈၂ တန်ကို Korean Air လေကြောင်းလိုင်းပိုင် Airbus ဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းကုန်ပစ္စည်းများကို မေလ ၆ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ဘရာဇီးလ် သံအမတ်နှင့် ဒုတိယကောင်စစ်ဝန်တို့က ရန်ကုန်လေဆိပ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းအစိုးရ တာဝန်ရှိသူများထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news | last=ဇွဲထက်ကို|first=(ပြန်/ဆက်) |date=7 May 2025 |title=ဘရာဇီးလ်နိုင်ငံမှ လှူဒါန်းသော ကျန်းမာရေးအထောက်အကုပြုပစ္စည်းများ၊ အဟာရပြည့် အစားအစာခြောက်များ၊ ရေသန့်စက်များ လွှဲပြောင်းလက်ခံ | url= https://www.moi.gov.mm | location=Yangon | publisher= မြန်မာ့အလင်း | access date=8 May 2025}}</ref> |} == အခြားဖတ်ရှုရန် == * [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သော နေရာများ စာရင်း]] * [[၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်၏ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ စာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Earthquakes in Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:လတ်တလော ဖြစ်ရပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ငလျင်များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်| ]] ot1gwhvklpq9zgkgv6s8xqmthyez9x8 0 273823 1061729 1042414 2026-11-05T13:18:41Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061729 wikitext text/x-wiki [[File:Onsen in Nachikatsuura, Japan.jpg|thumb|ဝခယာမစီရင်စု၊ နချိခဆွတ်အုရမြို့၊ နခနိုရှိမတွင် ရှိသည့် အခန်းပြင်အွန်းဆန်း]] [[File:Onsen-rotenburo-winter2014.ogv|thumb|thumbtime=9|ရေပူစမ်းသို့ မဝင်မီ သန့်စင်ဆေးကြောရသည့်ကန်နှင့် ရေပူစမ်းတွင် ရေစိမ်နေပုံပြ ရုပ်သံ]] '''အွန်းဆန်း''' (温泉 အသံထွက် - အွန်းဆင်း) သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရိုးရာတည်းခိုခန်းများတွင် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည့် ရေနွေးစိမ်သည့် ရေပူစမ်းနေရာဖြစ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အွန်းဆန်းပေါင်း ၂၅,၀၀၀ ရှိပြီး ၎င်းထဲမှ ခန့်မှန်းခြေ ၃၀၀၀ သည် သဘာဝအတိုင်းဖြစ်ပေါ်နေသည့် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်သည်။ အွန်းဆန်းတွင် အခန်းပြင်ရေပူစမ်း (露天風呂 or 野天風呂, roten-buro / noten-buro) နှင့် အခန်းတွင်းရေပူစမ်း (内湯, uchiyu) ဟူ၍ နှစ်မျိုး ရှိသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အွန်းဆန်းများသည် အခန်းပြင်တွင် ရှိခဲ့ကြသည်။ သို့သော် လက်ရှိအချိန်တွင် များစွာသော တည်းခိုခန်းများသည် ရေပူစမ်းများကို အခန်းတွင်းတွင် ပြုလုပ်လာကြသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် များစွာသောအိမ်များတွင် ရေပူစိမ်နိုင်သည့် ရေချိုးကန်များ ရှိနေကြပြီဖြစ်သည့်အတွက် အများအသုံးပြုနိုင်သည့် အွန်းဆန်းနေရာများသည်လည်း လျော့နည်းလာသည်။ သို့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အဆုံးကာလကတည်းက ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ရေပူစမ်းအပန်းဖြေမြို့များသည် တိုးပွားလာပြီး လူကြိုက်များလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Public Baths in Japan |url=https://www.japan-guide.com/e/e2074.html |website=www.japan-guide.com |access-date=17 October 2018 |language=en}}</ref><ref name=":10">{{Cite web |title=温泉の歴史（現代）※第二次世界大戦後 {{!}} 日本温泉協会 |url=https://www.spa.or.jp/onsen/589/ |access-date=2024-07-25 |website=一般社団法人 日本温泉協会 ～温泉名人～ |language=ja}}</ref> လက်ရှိအချိန်တွင် အွန်းဆန်းတည်ရှိသည့်နေရာကို အမှတ်အသား ♨ ဖြင့် မြေပုံများတွင် ပြထားကြသည်။ ခန်ဂျိ 湯 (yu, အဓိပ္ပါယ် - ရေပူ) ဖြစ်ပြီး ရိုးစင်းစွာ ဟိရဂနဖြင့် ゆ (yu) ဟု ရေးပြီး "ယု" ဟု အသံထွက်သည်။ ==သတ်မှတ်ချက်== ဂျပန်နိုင်ငံအွန်းဆန်းများဥပဒေအရ အွန်းဆန်းကို "မြေအောက်မှထွက်လာသည့် ပူသည့်ရေ၊ သတ္ထုဓာတ်ပါဝင်သည့်ရေ၊ ရေငွေ့ သို့မဟုတ် အခြားဓာတ်ငွေ့များ" ဟု အဓိပ္ပါယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပဒေတွင်လည်း ရေပူသည် အနည်းဆုံး ၂၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၇၇ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ရှိရန် လိုအပ်ပြီး ရေကန်၏ အနက်သည်လည်း အနည်းဆုံး ၁.၅ ကီလိုမီဝာ (၀.၉၃ မိုင်) ရှိရန် လိုအပ်သည်။<ref>{{Cite web|title=Hot Spring Act|url=https://www.env.go.jp/nature/onsen/pdf/2-5_p_1.pdf|access-date=2020-10-18|publisher=Ministry of the Environment Government of Japan}}</ref> ထို့အပြင် လိုအပ်သည့် သတ္ထုဓာတ်များဖြစ်သည့် ဆာလဖာ၊ ဆိုဒီယမ်၊ အိုင်းယွန်း၊ မက်ဂနီဆီယမ် စသည့်ဓာတ်များပါဝင်မှုပမာဏကိုလည်း သတ်မှတ်ထားသည်။ ထိုသတ်မှတ်ထားသည့် ဓာတ်သတ္ထုများ ပါဝင်မှု မရှိလျှင်လည်း ထိုရေပူစသည် ရေချိုးနိုင်သည့်ရေဖြစ်ပြီး နေရာအတော်များများတွင် "ရေပူစမ်း" ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ သတ်မှတ်ချက်ကို ပြည့်မီခြင်းမရှိသည့် ရေပူစမ်းများသည် ကျန်းမာရေးအရအထောက်အကူပြုမှုအတွက် အကန့်အသတ်များ ရှိနိုင်သည်။<ref name="Sacred Waters" /> ရေပူစမ်းတွင် အမျိုးမျိုးသော ဓာတ်သတ္ထုများ၊ ဓာတုပစ္စည်းများ ပါဝင်ပါက ထိုရေအမျိုးအစားသည် မည်သည့်ရေအမျိုးအစားဖြစ်သည်ကို ဖော်ပြထားပြီး သတ်မှတ်ထားချက်နှင့်ကိုက်ညီသည့် သတ္ထုဓာတ်များပါဝင်ပါက ထိုရေသည် ကျန်းမာရေးအရ အကျိုးပြုမှုများစွာရှိသည့်ရေ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal|last1 =Serbulea|first1 =Mihaela| last2 = Payyappallimana|first2 = Unnikrishnan|title=Onsen (hot springs) in Japan—Transforming terrain into healing landscapes|journal = Health & Place|volume =18|issue =6|pages =1366–73|doi =10.1016/j.healthplace.2012.06.020|pmid =22878276|year =2012}}</ref><ref name="Nippon">{{cite web |last1=Tadanori |first1=Matsuda |title=Soaking up the Benefits: Japan's Hot Springs Tradition |date=30 March 2015 |url=https://www.nippon.com/en/views/b04702/ |publisher=Nippon: Your doorway to Japan |access-date=27 August 2020}}</ref> ထိုကဲ့သို့ပါဝင်သည့်သတ္ထုအမျိုးအစားကိုလိုက်၍ ရေပူစမ်းအမျိုးအစားကို ဖော်ပြရာတွင် ဆာလဖာအွန်းဆန်း (硫黄泉, iō-sen) ၊ ဆိုဒီယမ်ကလိုရိုက်အွန်းဆန်း (ナトリウム泉, natoriumu-sen)၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကာဗွန်နိတ်အွန်းဆန်း (炭酸泉, tansan-sen) နှင့် အိုင်းယွန်းအွန်းဆန်း (鉄泉, tetsu-sen)စသည်ဖြင့် ဖော်ပြထားကြသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လူများအွန်းဆန်းတွင် ရေစတင်ချိုးခဲ့သည့်အလေ့၏ အစောဆုံးအချိန်ကာလကို တိကျစွာ မသိရှိရပေ။ သို့သော် သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ဤအလေ့သည် အနည်းဆုံး နှစ် ၁၃၀၀ မတိုင်မီက စတင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။<ref name=":7">{{Cite web |title=温泉の歴史（古代）※奈良時代～平安時代 {{!}} 日本温泉協会 |url=https://www.spa.or.jp/onsen/568/ |access-date=2024-07-30 |website=一般社団法人 日本温泉協会 ～温泉名人～ |language=ja}}</ref><ref name=":8">{{Cite web |title=第1章 湯治場としての温泉 |url=https://www.ndl.go.jp/kaleido/entry/23/1.html |access-date=2024-07-30 |website=「本の万華鏡」第23回「本から広がる温泉の世界」 |language=ja}}</ref> ရေပူစမ်းတွင် ရေချိုးခြင်းအကြောင်းအစောဆုံးဖော်ပြထားသည့် မှတ်တမ်းများတွင်မူ ဘုရင်များနှင့် နန်းတွင်းဘုရင့်ဆွေမျိုးမိသားစုများသည် အွန်းဆန်းတွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာနေပြီး ရေချိုးလေ့ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားကြသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အွန်းဆန်းများသည် အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာများဖြစ်ကြပြီး ရောဂါဘယများပျောက်ကင်းစေသည့်ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ ရှေးခေတ်အခါက အွန်းဆန်းများတွင် ရေချိုးခြင်းသည် ရောဂါများကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည့် လေ့ကျင့်မှုတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်ခါတရံ အွန်းဆန်းများတွင် ကြာမြင့်စွာ တစ်ပတ်ကြာ စသည်ဖြင့် ရေစိမ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ကာ ရောဂါများကို ကုသခဲ့ကြသည်။ ၎င်းကို တိုးဂျိ (湯治)　ဟု ခေါ်သည်။ အချို့သော သက်တမ်းအရင့်ဆုံးအွန်းဆန်းမှာ အဲဟိမဲစီရင်စုရှိ ဒိုးဂေါ့အွန်းဆန်း၊ ဝါခယာမစီရင်စုရှိ ရှိရဟမအွန်းဆန်း၊ ဟယောဂိုစီရင်စုရှိ အရိမအွန်းဆန်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=":9">{{Cite web |title=古代から現代へ：日本の温泉文化の歴史 |url=https://onsenfudousan.com/cms/slog/entry/5 |access-date=2024-07-30 |website=温泉不動産 |language=ja}}</ref><ref name=":8" /><ref>{{Cite web |date=2015-03-04 |title=温泉は日本の文化である |url=https://www.nippon.com/ja/views/b04702/ |access-date=2024-07-30 |website=nippon.com |language=ja}}</ref><ref name=":7" /> အဲဒိုခေတ်ကာလမတိုင်မီက ဘာသာရေးနှင့်ပတ်သက်ဆက်နွယ်၍ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များအနီးတွင် ရှိနေသည့် အွန်းဆန်းများကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref name=":8" /><ref name=":9" /> အဲဒိုခေတ်တွင်မူ အွန်းဆန်းများသည် ပုံမှန်လူတန်းစားများအကြားတွင် လူကြိုက်များလာခဲ့သည်။ ဤခေတ်ကာလတွင် လူအများသည် အွန်းများကို ဘာသာရေးနှင့် ကုသရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့် အသုံးပြုခြင်းထက် ရေချိုးကာ ကိုယ်လက်သန့်စင်ခြင်းနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးနှင့်ပတ်သက်သည့်အကြောင်းပြချက်ဖြင့် အသုံးပြုသည့် ဓလေ့သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=にっぽんの温泉観光事典 |date=2014-04-19 |title=日本の温泉の歴史-宗教的意味、戦国時代と江戸時代 |url=https://onsen.kankoujp.com/onsen-history/ |access-date=2024-07-30 |website=にっぽんの温泉観光事典 |language=ja}}</ref><ref name=":11">{{Cite web |title=Learn about Japanese hot spring culture |url=http://www.studyjapan.jp/en/topics/culture/hot-spring.html |access-date=2024-07-30 |website=アクセス日本留学 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730072930/https://www.studyjapan.jp/en/topics/culture/hot-spring.html |archive-date=30 July 2024 |url-status=dead}}</ref> ယခုခေတ်ကာလတွင်မူ ပြည်တွင်း ခရီးသွားသူများသည် အွန်းဆန်းများရှိသည့် မြို့များသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခြင်းကို ပြုလုပ်လာကြသည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များကာလသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အွန်းဆန်းယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားခဲ့သည့် ကာလ ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်ကာလထွန်းကားလာပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ညအချိန်ကာလတည်းခိုခန်းနှင့် ရေပူစမ်းအနားယူစခန်းများအရေအတွက်သည် လျော့နည်းလာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုကဲ့သို့ အွန်းဆန်းများရှိသည့် အပန်းဖြေမြို့များသို့ ခရီးသွားခြင်းအလေ့သည် ဂျပန်လူမျိုးများအကြားတွင် လက်ရှိအချိန်အထိ ရေပန်းစားလျက်ရှိသည်။<ref name=":10" /><ref name=":11" /> ==ကျားမသုံး အွန်းဆန်းများ== [[File:Guidebook to Hakone 1811a.jpg|thumb|ဟခိုနဲလမ်းညွှန်၊ ၁၈၁၁ ခုနှစ်]] ပုံမှန်အားဖြင့် အွန်းဆန်းများနှင့် ဆန်းတိုး (sentō) ရေချိုးအိမ်များတွင် အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးများသည် အတူတူပင် ရေချိုးသည့်အလေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် မဲဂျိခေတ်ကာလပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကာလအတွင်းတွင် အနောက်တိုင်းယဉ်ကျေးမှုသည် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာသည်နှင့်တပြိုင်နက် အချို့သော လူမှုအဖွဲ့အစည်းများသည် ကျားမခွဲခြားမှုကို တိုက်တွန်းလာခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံအများပြည်သူသုံးရေချိုးကန်များတွင် လက်ရှိအချိန်၌ ကျားမအတူ ရေချိုးခြင်း (混浴, kon'yoku) ကို တားမြစ်ထားသည်။ ဒေသဆိုင်ရာအမိန့်များနှင့် စီရင်စုအပေါ်မူတည်ကာ ၇ နှစ်နှင့်အောက်ငယ်ရွယ်သည့် ကလေးများမှာမူ ဤတားမြစ်မှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရှိသည်။<ref name = MHLW>厚生労働省「公衆浴場における衛生管理理要領等の改正について〔公衆浴場法〕」(生食発1210第1号)(Retrieved June 3 2024) https://www.mhlw.go.jp/web/t_doc?dataId=00tc5492&dataType=1&pageNo=1</ref><ref name = shuken>[https://www.shuken.jp/column/onyoku/onyoku-law/4807/#:~:text=%E5%AE%9F%E3%81%AF%E3%80%81%E5%85%AC%E8%A1%86%E6%B5%B4%E5%A0%B4%E6%B3%95%E3%81%AB,%E3%81%A8%E6%98%8E%E8%A8%98%E3%81%97%E3%81%A6%E3%81%84%E3%81%BE%E3%81%99%E3%80%82 "サウナの男女混浴は法律でどうなってる？公衆浴場法・条例を調べてみた"] retrieved June 3 2024</ref><ref>[http://www.tsurunoyu.com/english.html "Tsurunoyu Onsen"] Retrieved June 3 2024</ref>}}<ref>｢混浴ダメ！｣何歳から？ 10歳→7歳、国が通知 [https://www.nishinippon.co.jp/item/n/703573/ 西日本新聞] Retrieved June 3 2024 </ref> ကိုယ်ပိုင်ရေချိုးခန်းကဲ့သို့ အသုံးပြုနိုင်သည့် အွန်းဆန်းများကို မိသားစုရေချိုးခန်း (家族風呂, kazokuburo) ဟု ခေါ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နေရာများစွာတွင် တွေ့နိုင်သည်။ ၎င်းရေချိုးခန်းများကို ငှားရမ်းကာ ကျားမအတူ ရေချိုးခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်သည်။<ref>[https://yuasobi.com/blog/12 "日帰り家族風呂を満喫するなら！知っておくべき混浴に関する条例"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240603080511/https://yuasobi.com/blog/12 |date=3 June 2024 }} Retrieved June 3 2024</ref> ဂျပန်ဘာသာစကားတွင် "အွန်းန" (女/おんな) သည် အမျိုးသမီး၊ "အိုတိုခို" (男/おとこ) သည် အမျိုးသားဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ゆ နှင့် 湯 ဟူသည့် အက္ခရာနှစ်ခုသည် အသံထွက် "ယု" ဖြစ်ပြီး "ရေနွေး" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရှိသည်။ ရေနွေးဖြင့်ရေချိုးခြင်းကို "အွန်းဆန်း" ဟု ခေါ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် နိုရန်း (暖簾/のれん) ဟုခေါ်သည့် လိုက်ကာများဖြင့် ရေပူစမ်းများကို ကာရံထားလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=A Beginner's Guide to Onsen |url=https://www.japan.travel/en/ph/story/onsen-etiquette/ |access-date=2025-03-01 |website=Japan National Tourism Organization (JNTO) |language=en-ph}}</ref> ==ကျင့်ဝတ်ထုံးတမ်းများ== ===သန့်ရှင်းစေခြင်း=== Sentō (ဆန်းတိုး) ရေချိုးအိမ် နှင့် အွန်းဆန်းတွင် ရေစိမ်ရေချိုးခြင်းမပြုမီ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဆေးကြောသန့်စင်ရန် လိုအပ်သည်။ ရေချိုးသည့်နေရာများတွင် ခွေးခြေများ၊ ဘုံပိုင်ခေါင်းများ၊ မျက်နှာသစ်စင်များ၊ ဆပ်ပြာများ၊ ခေါင်းလျှော်ရည်များ စသည်တို့ကို ထားရှိပေးထားသည်။ အွန်းဆန်းအတွင်းသို့ ညစ်ပေနေသည့် သို့မဟုတ် ဆပ်ပြာကပ်ပေနေသည့် ခန္ဓာကိုယ်ဖြင့် ဝင်ရောက်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။ ရေစိမ်ခြင်းမပြုမီ ကိုယ်လက်သန့်စင်သည့်နေရာတွင် ဆေးကြောခြင်းမပြုသည့် ဆံပင်သည် ဆံသားများ ပျက်စီးနိုင်သည်။{{efn|In very isolated, undeveloped, natural onsen, where there is no possibility to use soap before entering in the bath, onsen users are expected to at least rinse their body with the water of the bath before entering it.}} အွန်းဆန်းများသည် အပန်းဖြေနေရာနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဖြစ်သော်လည်း ဧည့်သည်များအနေဖြင့် ကိုလက်သန့်စင်သည့်နေရာရှိ ပစ္စည်းများကို သပ်ရပ်စွာ ပြုလုပ်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းခြင်းများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်။ ===ရေကူးဝတ်စုံ=== ရေကူးဝတ်စုံဝတ်ကာ ဝင်ရောက်ခြင်း၊ သန့်စင်ဆေးကြောခြင်းများကို တားမြစ်ထားသည်။ အဝတ်မပါသည့် ဗလာကျင်းခန္ဓာကိုယ်ဖြင့် ဝင်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အချို့သော ခေတ်နှင့်အညီပြုလုပ်ထားသည့် အွန်းဆန်းများတွင်မူ တစ်ခါသုံးရေကူးဝတ်စုံများကို ခွင့်ပြုထားသည်။ ထိုကန်များထဲတွင် အမျိုးသားအမျိုးသမီးအတူတကွ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ ဤရေကူးကန်များသည် ရှေးသမားရိုးကျရှိခဲ့သည့် အွန်းဆန်းများနှင့် မတူကွဲပြားပြီး ပြန်လည်ပြုပြင်ထားသည့် ပုံစံများ ဖြစ်သည်။<ref>[https://onsen.nifty.com/onsen-matome/220304902694/ "温水プールが楽しい！西日本の温泉・お風呂テーマパーク15選"] Retrieved June 4 2024</ref><ref>[https://jw-webmagazine.com/tips/onsen-towns-near-tokyo/ "5 Swimwear-allowed Onsen Spots near Tokyo"] ''JW Web Magazine'' Retrieved June 4 2024</ref><ref>[https://www.yunessun.com/yunessun/ "Yunessun"] Retrieved June 4 2024</ref><ref name="Hadfield">{{cite news|last=Hadfield |first=James |title=Last splash: Immodest Japanese tradition of mixed bathing may be on the verge of extinction |url=https://www.japantimes.co.jp/life/2016/12/10/lifestyle/last-splash-immodest-japanese-tradition-mixed-bathing-may-verge-extinction/#.XAkRgXQza00|work=[[The Japan Times]] |date= 10 December 2016 | access-date=6 December 2018}}</ref> ===တဘက်=== အွန်းဆန်းသို့ လာရောက်သည့် ဧည့်သည်များသည် သေးငယ်သည့် တဘက်တစ်ခုကို အသုံးပြုကာ ကိုယ်သုတ်ဝတ်အဖြစ် အသုံးပြုရမည် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အဝတ်လဲခန်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်သည့်အခါတွင် စိုနေသည့် ခန္ဓာကိုယ်ကို သုတ်ရသည်။ ထို့အပြင် ကိုယ်လက်သန့်စင်သည့် နေရာမှ ရေချိုးကန်သို့ လာသည့်အခါတွင်လည်း အရှက်ကို ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် ခါးတွင် စည်းထားရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။ တီဗွီအစီအစဉ်များစွာတွင် ထိုတဘက်ကို ဝတ်ဆင်ကာ ရေပူစမ်းအတွင်း ရေစိမ်ခြင်းများ ပြုသည်ကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ဤသည်မှာ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်သူများ၏ အရှက်ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဝတ်ဆင်ကာ ရေစိမ်ခြင်းသာဖြစ်ပြီး လက်တွေ့တွင် ထိုကဲ့သို့ ဝင်ရောက်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။ ထိုကဲ့သို့ တဘက်ကို ဝတ်ဆင်ကာ ရေပူစမ်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းသည် မသန့်ရှင်းသည့် အပြုအမူဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ရေစိမ်နေသည့်အခါတွင် တဘက်ကို ရေစိမ်ကန်၏ ဘေးတွင် ထားလေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့မဟုတ်ပါက ခေါက်ထားသည့် တဘက်များကို မိမိတို့၏ ခေါင်းပေါ်တွင် ပတ်ထားခြင်းဖြင့် ရေမစိုအောင် ထားရှိကြသည်။{{Citation needed|date=March 2025}} ===တက်တူး=== ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၅၆ ရာခိုင်နှုန်းသော အွန်းဆန်းလုပ်ငန်းများသည် တက်တူးပါရှိသည့် ဧည့်သည်များ အွန်းဆန်းအသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။<ref name=Ryall>{{cite news|url=http://www.scmp.com/news/asia/east-asia/article/1876200/japanese-owners-famous-onsen-hot-springs-soften-their-stance|title=Japanese owners of famous 'onsen' hot springs soften their stance on tattoo ban to appease foreign visitors|first=Julian|last=Ryall|date=6 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160117035103/http://www.scmp.com/news/asia/east-asia/article/1876200/japanese-owners-famous-onsen-hot-springs-soften-their-stance|archive-date=17 January 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.japantimes.co.jp/community/2012/11/06/how-tos/if-you-need-to-bring-drugs-to-japan-sort-out-the-paperwork-or-else/#.Vqv4xK3ouUk|newspaper=The Japan Times|date=6 November 2012|first=Ashley|last=Thompson|title=If you need to bring drugs to Japan, sort out the paperwork — or else|archive-url=https://web.archive.org/web/20150719081838/http://www.japantimes.co.jp/community/2012/11/06/how-tos/if-you-need-to-bring-drugs-to-japan-sort-out-the-paperwork-or-else#.Vqv5A63ouUl|archive-date=19 July 2015}}</ref><ref>{{cite web|author=Xeni Jardin|url=http://boingboing.net/2009/12/22/tattoo-in-japan.html |title=Tattoo in Japan |publisher=Boing Boing |date=22 December 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091224074209/http://www.boingboing.net/2009/12/22/tattoo-in-japan.html|archive-date=24 December 2009}}</ref> တက်တူးပါရှိသည့် အသုံးပြုသူများကို ဝင်ရောက်ခွင့်တားမြစ်ခြင်းမှာ ယာကူဇာဂိုဏ်းဝင်များ ဝင်ရောက်မှုကို တားမြစ်နိုင်ရန်၊ ရာဇဝတ်မှုများ ဖြစ်ပွားမှုကို တားမြစ်နိုင်ရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံခရီးသွားအေဂျင်စီသည် အွန်းဆန်းလုပ်ငန်းများကို တက်တူးပါရှိသည့် နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားများကို အွန်းဆန်းအသုံးပြုခွင့်ပေးခြင်းဖြင့် နိုင်ငံ၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို မြှင့်တင်ကြရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{citation|url=https://naganonow.com/nagano-onsen-japan/#onsen_warnings|title=Onsen Warnings and Hassles |date=July 2019 |access-date=30 September 2020 |language=en}}</ref> လုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့် နိုင်ငံခြားခရီးသွားများကို အွန်းဆန်းအသုံးပြုခွင့်ပေးရန် ဆန္ဒရှိသော်လည်း ထိုကဲ့သို့ ခွင့်ပြုလိုက်ခြင်းဖြင့် ယာကူဇာဂိုဏ်းဝင်များ အွန်းဆန်းသို့ ဝင်ရောက်လာခြင်းကို ကာကွယ်နိုင်မှုအား ထိခိုက်မှုရှိမည်ကိုလည်း စိုးရိမ်မှုများ ရှိနေသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mhlw.go.jp/content/001165667.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20250306104324/https://www.mhlw.go.jp/content/001165667.pdf|script-title=ja:入れ墨（タトゥー）がある外国人旅行者の入浴に関する対応について|language=ja|publisher=[[Japan Tourism Agency]]|date=18 March 2016|archive-date=6 March 2025|access-date=6 March 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sankei.com/article/20150806-4MJEIM5OR5PTRD6F5XQQATTZ5Q/|script-title=ja:「タトゥーお断り WHY?」外国人観光客、温泉で当惑 2019ラグビーW杯はどうなの？|language=ja|publisher=[[Sankei Shimbun]]|date=6 August 2015|access-date=6 March 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.livedoor.com/article/detail/22256473/|archive-url=https://web.archive.org/web/20250306104300/https://news.livedoor.com/article/detail/22256473/|script-title=ja:入れ墨で温泉お断り？暴力団排除条例と外国人観光客増加の間でゆれる福岡・公衆入浴施設の対応|language=ja|publisher=Livedoor News|date=30 March 2022|archive-date=6 March 2025|access-date=6 March 2025}}</ref> သို့သော် တက်တူးကို လက်ခံသည့် အွန်းဆန်းများလည်း ရှိနေသေးသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.japantimes.co.jp/community/2012/11/27/how-tos/ink-doesnt-always-cause-a-stink-at-the-onsen/#.Vqv1nq3ouUk|first=Ashley|last=Thompson|title=Ink doesn't always cause a stink at the onsen|newspaper=The Japan Times|date=27 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150719082949/http://www.japantimes.co.jp/community/2012/11/27/how-tos/ink-doesnt-always-cause-a-stink-at-the-onsen#.Vqv4hq3ouUl|archive-date=19 July 2015}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံခရီးသွားအဖွဲ့အစည်းက ပြုလုပ်သည့် လေ့လာမှုတွင် ဟိုတယ်နှင့် တည်းခိုခန်းများတွင်ရှိသည့် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သော အွန်းဆန်းများသည် တက်တူးပါသည့် ဧည့်သည်များကို ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုထားသည်ဟု ဆိုသည်။ အခြားသော ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းသော အွန်းဆန်းများမှာ တက်တူးပါရှိသည့် ဧည့်သည်များ၏ တက်တူးများကို ဖုံးအုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော အစီအမံများဖြင့် ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုထားသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အချို့သော မြို့များရှိ အွန်းဆန်းများသည် ထိုကဲ့သို့ ဖုံးအုပ်စရာမလိုဘဲ ဝင်ခွင့်ပြုထားသည်။ ထိုကဲ့သို့ ခွင့်ပြုထားသည့် မြို့များတွင် ဟယောဂိုစီရင်စုရှိ ခိနဆခိအွန်းဆန်းနှင့် အိုးအိတစီရင်စုရှိ ဘက်ပုအွန်းဆန်းများ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://travel.gaijinpot.com/japan-sightseeing-essentials/30-tattoo-friendly-onsen-in-japan/|title = 30 Tattoo Friendly Onsen in Japan}}</ref> ခရီးသွားကဏ္ဍတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားများလည်း တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အချို့သော အွန်းဆန်းများသည် ယခင်က တက်တူးဖြင့် ဝင်ရောက်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် စည်းကမ်းများကို ဖြေလျော့ပေးခြင်း၊ သေးငယ်သည့် တက်တူးများဖြစ်ပါက ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုခြင်း၊ တက်တူးများကို စတစ်ကာများကပ်ကာ ဖုံးအုပ်ပြီး ဝင်ရောက်ခွင့်ပေးခြင်းများ ရှိလာသည်။<ref name=Ryall/><ref>{{cite news|url=http://en.rocketnews24.com/2015/04/17/onsen-in-nagano-will-now-welcome-foreigners-with-tattoos-as-long-as-they-patch-em-up/|title=Onsen in Nagano will now welcome foreigners with tattoos, as long as they patch 'em up|date=17 April 2015|first=Evie|last=Lund|archive-url=https://web.archive.org/web/20151214210842/http://en.rocketnews24.com/2015/04/17/onsen-in-nagano-will-now-welcome-foreigners-with-tattoos-as-long-as-they-patch-em-up/|archive-date=14 December 2015}}</ref> ==အကျိုးကျေးဇူးများ== အွန်းဆန်းတွင် ရေစိမ်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်သည့် ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးများစွာ ရှိသည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=特集「ヘルシートーク」 {{!}} ソニー生命保険株式会社 |url=https://cs.sonylife.co.jp/lpv/pcms/sca/ct/special/topic/index1612.html?lpk=63333 |access-date=2024-07-25 |website=cs.sonylife.co.jp |language=ja}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=温泉利用が健康づくりにもたらす総合的効果についてのエビデンスに関する研究 {{!}} 厚生労働科学研究成果データベース |url=https://mhlw-grants.niph.go.jp/project/23931 |access-date=2024-07-25 |website=mhlw-grants.niph.go.jp}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=だから温泉はカラダにいい {{!}} 温泉医科学研究所 |url=https://www.onsen-msrc.com/knowledge/contents/dakara.html |access-date=2024-07-25 |website=www.onsen-msrc.com}}</ref> ''Onsen'' are particularly renowned for their relaxing and [[Therapeutic effect|therapeutic effects]].<ref name=":2" /> အွန်းဆန်းများသည် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို သက်သာစေခြင်းနှင့် အနာရောဂါများကို ပျောက်ကင်းခြင်း စသည့်ကောင်းကျိုးများဖြင့် လူသိများသည်။ ထိုကဲ့သို့ အကျိုးရှိသည်မှာ အပူချိန်၊ ဖိအား၊ ရေတွင်ပေါင်းစပ်ပါဝင်နေသည့် သတ္ထုဓာတ်များ စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=体のこわばり緩和、むくみ改善 ～温泉による科学的な効果（国際医療福祉大学大学院 前田眞治教授）～ |url=https://medical.jiji.com/topics/2878 |access-date=2024-07-25 |website=時事メディカル |language=ja}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် အွန်းဆန်းများဖြင့် နာမည်ကျော်သည့် ဘက်ပုမြို့ (Beppu) မြို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် ပုံမှန် အွန်းဆန်းတွင် ရေစိမ်ပေးပါက သွေးဖိအားကျဆင်းခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုနှုန်းကို လျော့ကျစေခြင်း၊ ကာလရှည်ကြာနာကျင်မှုများနှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို သက်သာစေခြင်း စသည့်အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref name=":1" /> အွန်းဆန်းများ ရှိသည့်အတွက် နာမည်ကြီးသည့် အခြားမြို့တစ်ခုဖြစ်သည့် အတမိမြို့ (Atami) တွင် စစ်တမ်းတွင်လည်း အွန်းဆန်းရှိသည့် အိမ်ရှိလူများသည် မရှိသည့်အိမ်ရှိလူမများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက သွေးဖိအားနှင့်ပတ်သက်သည် ရောဂါကုသရမှု နည်းပါးသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref name=":0" /> အွန်းဆန်းများသည် အမျိုးအစားများစွာရှိပြီး ကာဗွန်နစ်အက်စစ်ပါဝင်သည့် အွန်းဆန်း၊ သံဓာတ်ပါဝင်သည့် အွန်းဆန်း၊ အက်ဆစ်ဓာတ်ပါဝင်သည့် အွန်းဆန်း၊ အနံ့ပြင်းသည့် ဆာလဖာပါဝင်သည့် အွန်းဆန်းနှင့် အခြားအွန်းဆန်းများလည်း များစွာရှိသေးသည်။<ref name=":0" /> အွန်းဆန်းတစ်ခုချင်းစီသည် အမျိုးအစားပေါ်မူတည်ကာ မတူညီသည့် ကျန်းမာရေးကောင်းကျိုးရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကာဗွန်နစ်အက်စစ်ပါဝင်သည့် အွန်းဆန်းသည် အသားအရေကို ချောမွေစေသည့် အာနိသင်ရှိသည်။ အွန်းဆန်းလုပ်ငန်းများဘက်မှလည်း မိမိတို့၏ အွန်းဆန်းကို လာရောက်အသုံးပြုပါက များစွာသော ကျန်းမာရေးနှင့် အလှအပဆိုင်ရာ ကောင်းကျိုးများရှိသည်ဟု ကြော်ငြာလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=温泉浴場のご案内{{pipe}}源泉100%かけ流しの「ひょうたん温泉」 |url=https://www.hyotan-onsen.com/onsen/index.html#data |access-date=2024-07-25 |website=www.hyotan-onsen.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=蔵王温泉大露天風呂 |url=https://www.jupeer-zao.com/roten/ |access-date=2024-07-25 |website=www.jupeer-zao.com}}</ref> အချို့သော အွန်းဆန်းများရှိ ရေများသည် သောက်သုံးနိုင်ကြသည်။ စီရင်စုမှ အွန်းဆန်းမှရေကို သောက်သုံးရန်စိတ်ချရသည်ဟု သတ်မှတ်ထားပါက သောက်သုံးနိုင်သည်။<ref name=":3">{{Cite web |title=飲泉について {{!}} 日本温泉協会 |url=https://www.spa.or.jp/onsen/528/ |access-date=2024-07-25 |website=一般社団法人 日本温泉協会 ～温泉名人～ |language=ja}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=温泉水は飲める？温泉の定義と、温泉水の上手な飲み方 {{!}} 水と健康の情報メディア{{pipe}}トリム・ミズラボ - 日本トリム |url=https://www.nihon-trim.co.jp/media/18455/ |access-date=2024-07-25 |website=www.nihon-trim.co.jp |archive-url=https://web.archive.org/web/20251109070147/https://www.nihon-trim.co.jp/media/18455/ |archive-date=9 November 2025 |url-status=dead}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |title=飲泉{{pipe}}源泉100%かけ流しの「ひょうたん温泉」 |url=https://www.hyotan-onsen.com/onsen/index.html#drink |access-date=2024-07-25 |website=www.hyotan-onsen.com}}</ref> ထိုသောက်သုံးနိုင်သည့် ရေသည် သတ်မှတ်ထားသည့် နေရာမှရယူထားသည့် ရေဖြစ်ကာ ရေချိုးရာတွင်အသုံးပြုသည့်ရေအရင်းအမြစ်နှင့် ခွဲခြားထားသည်။<ref name=":4" /> သတ္ထုဓာတ်များပေါကြွယ်ဝစွာပါဝင်နေသည့် အွန်းဆန်းရေသည် သွေးအတွင်းသံဓာတ်လျော့နည်း၍ ဖျော့တော့သည့်ရောဂါ သို့မဟုတ် ဝမ်းချုပ်သည့်ရောဂါများကို သက်သာစေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref name=":3" /><ref name=":5" /> ==အခက်အခဲများ== ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အွန်းဆန်းဥပဒေအမှတ် (၁၈) အပိုဒ် (၁) တွင် အွန်းဆန်းများမှ ရေများသောက်သုံးခြင်း၊ ရေစိမ်ခြင်းများနှင့် ပတ်သက်သည့် ဓာတ်မတည့်ကြောင်းအမှတ်အသားများ၊ သတိပြုရန်များကို ဖော်ပြထားသည်။<ref name="JHS Act">{{cite web |title=The Criteria for the Notification, etc. on Contraindications and Cautions for Bathing and Drinking as specified in Article 18, Paragraph 1 of the Hot Springs Act |url=https://www.env.go.jp/content/900453265.pdf |website=Ministry of the Environment: Government of Japan |access-date=28 October 2022}}</ref> သို့သော်လည်း သန်းပေါင်းများစွာသော ဂျပန်လူမျိုးများသည် ထိုဘေးထွက်ဆိုးကျိုးနှင့် ပတ်သက်သည့် သတိပေးချက်များကို သတိထားမှုနည်းပါးကြသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အွန်းဆန်းများ အသုံးပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများသည်လည်း ယခုအချိန်ထိတိုင် ရှိနေသေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သွေးဖိအားမြင့်မားလာခြင်း သို့မဟုတ် နှလုံးနှင့်ပတ်သက်သည့်ရောဂါများ ဖြစ်ပွားခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.city.beppu.oita.jp/01onsen/english/03hyakka/ryouyou.html |title=Hot Spring Treatment{{pipe}}Hot Spring Encyclopedia{{pipe}}ONSEN{{pipe}}BEPPU CITY{{pipe}} |publisher=City.beppu.oita.jp |access-date=7 December 2010}}</ref> ရေဆိုးစွန့်ပစ်သည့်စနစ် ကောင်းမွန်ခြင်းမရှိသည့် အွန်းဆန်းများတွင် Legionella ဘတ်တီးရီးယားကို တွေ့ရသည်။<ref>{{cite journal |title=Molecular determination of infection source of a sporadic Legionella pneumonia case associated with a hot spring bath |url=https://archive.org/details/microbiology-and-immunology_1997_41_3/page/197 |author=H. Miyamoto |author2=S. Jitsurong |author3=R. Shiota |author4=K. Maruta |author5=S. Yoshida |author6=E. Yabuuchi |journal=Microbiol. Immunol. |volume=41 |issue=3 |pages=197–202 |year=1997 |pmid=9130230 |doi=10.1111/j.1348-0421.1997.tb01190.x|s2cid=25016946 |doi-access=free }}</ref><ref name="hiuga">{{cite journal |title=An outbreak of legionellosis in a new facility of hot spring Bath in Hiuga City |author=Eiko Yabuuchi |author2=Kunio Agata |issn=0387-5911 |volume=78 |issue=2 |pages=90–98 |year=2004 |journal=Kansenshogaku Zasshi |doi=10.11150/kansenshogakuzasshi1970.78.90 |pmid=15103899|doi-access=free }}</ref> ဥပမာအားဖြင့် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် မိယဇခိစီရင်စုတွင် ရှိသည့် အွန်းဆန်းတစ်ခုတွင် လူ ၂၉၅ ဦး Legionella ဘတ်တီးရီးယားပိုး ဝင်ရောက်ခံရခဲ့ပြီး ၇ ဦး အသက်ဆုံးပါးခဲ့သည်။<ref name="hiuga"/><ref name="Shueisha111069">{{cite web |url=https://shueisha.online/newstopics/111069 |title=「怖い菌ではないと思っていた」と運営会社社長。過去には7名死亡した事例も |language=ja |publisher=[[Shueisha]] |access-date=4 March 2023 |archive-date=1 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301133909/https://shueisha.online/newstopics/111069 |url-status=dead }}</ref>{{efn|In addition to this case, two people were infected and one died at [[Arima Onsen]] in 2022. In the same year, Legionella bacteria up to 3,700 times the standard value were detected at an ''onsen'' in [[Fukuoka Prefecture]] because the water was changed only twice a year.<ref name="Shueisha111069"/>}} ရေဆိုးစွန့်ပစ်သည့်စနစ်ကောင်းမွန်ခြင်းမရှိသည့် အွန်းဆန်းများ၏ ပွင့်လင်းမှုရှိစွာ ဖော်ပြမှုမရှိခြင်းသည် အွန်းဆန်းလုပ်ငန်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဂုဏ်သတင်းကို ထိခိုက်စေမှုများလည်း ရှိသည်။<ref name="search.japantimes.co.jp">{{cite news |title=Onsen: know what you're getting into |newspaper=The Japan Times |url= http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20040814a5.html}}</ref> ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ပူနွေးသည့် ရေများတွင် ကူးစက်တတ်သည့်ရောဂါများ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်ကို ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် တွေ့ရသည်။ ဥပမာအားဖြင့် Naegleria မျိုးစိတ်များကဲ့သို့သော သက်ရှိများ ဖြစ်သည်။<ref name="Shinji Izumiyama 2003 514">{{cite journal |title=Occurrence and Distribution of Naegleria Species in Thermal Waters in Japan |author=Shinji Izumiyama |author2=Kenji Yagita |author3=Reiko Furushima-Shimogawara |author4=Tokiko Asakura |author5=Tatsuya Karasudani |author6=Takuro Endō |journal=The Journal of Eukaryotic Microbiology |volume=50 |issue=s1 |date=July 2003 |doi=10.1111/j.1550-7408.2003.tb00614.x |pmid=14736147 |pages=514–5|s2cid=45052636 }}</ref> လက်ရှိကာလတွင် ရေပူစမ်းများရှိ ရေများတွင်လည်း ထိုNaegleria မျိုးစိတ်များ ရှိနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ Naegleria fowleri များသည် သေစေနိုင်သည့် ရောဂါများကိုပင် ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မှတ်တမ်းများအရ ထိုကဲ့သို့ကူစက်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းသည် ငါကြိမ်အောက်သာ ရှိခဲ့သည်။ အွန်းဆန်းများတွင် ရှရာ၊ အနာ နှင့် ဒဏ်ရာများ ရှိပါက အွန်းဆန်းတွင် ရေစိမ်ခြင်းမပြုရန် သတိပေးစာများ ကပ်ထားကြသည်။ ထို့အပြင် မကြာသေးမီကာလမှစတင်၍ အွန်းဆန်းများတွင် ရောဂါကူးစက်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ရေတွင် ကလိုရင်း ခပ်ထားကြသည်။ အချို့အွန်းဆန်းများမှာမူ ရေကို မူလသဘာဝအတိုင်း ထားရှိကြသည်။ ကလိုရင်းမခပ်ထားသည့် ရေများကို လဲလှယ်ခြင်းမပြုဘဲ ထိုအစား ရေကန်ကို နေ့စဉ်သန့်ရှင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် မှန်ကန်သည့်အသုံးပြုနည်းဖြင့် အသုံးပြုပါက ထိုကဲ့သို့သော ကူးစက်မှုများကို ကာကွယ်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရေအောက်သို့ ဦးခေါင်းနှစ်ကာ ရေချိုးရေစိမ်ခြင်းကို ရှောင်ရှားခြင်းနှင့် ရေစိမ်ကန်သို့ မဝင်ပြီ သေသေချာချာ သန့်ရှင်းအောင်ဆေးကြောခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။<ref name="search.japantimes.co.jp"/> အချို့သော အွန်းဆန်းများတွင် ချောင်းမြောင်းကြည့်ခံရသည့် အမှုများလည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဂျပန်တိုင်းသတင်းစာ၏ ဖော်ပြချက်အရ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အချို့သောစီရင်စုများတွင် ရေစိမ်မည့်သူများအနေဖြင့် ရေကူးဝတ်စုံဝတ်ကာ အသုံးပြုရန် သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ထိုကဲ့သို့သော အမှုများ လျော့ပါးလာသည်ဟု ဆိုထားသည်။<ref name="Hadfield"/><ref>{{cite news |date=2021-11-21 |title=盗撮の実態、知っていますか？ 10年で倍増/常習化しやすく 被害に遭わないためには...【NEXT特捜隊】 |url=https://www.at-s.com/news/article/shizuoka/988762.html |language=ja |work=[[Shizuoka Shimbun]] |access-date=2022-10-28 |archive-date=26 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526224608/https://www.at-s.com/news/article/shizuoka/988762.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |date=2018-12-28 |title=＜盗撮の闇(3)＞奪われた日常 被害者、映像流出におびえ |url=https://www.saga-s.co.jp/articles/-/319829 |language=ja |work=佐賀新聞 |access-date=2022-10-28}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အခန်းပြင်ရေစိမ်ခန်းတွင် ရေချိုးနေသူများ၏ ရုပ်ပုံများကို ခိုးရိုက်သည့် လူများစွာသည် အုပ်စုဖွဲ့ကာ ကျူးလွန်ခဲ့သဖြင့် အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>[https://bunshun.jp/articles/-/54043 "盗撮のカリスマ"斎藤果林容疑者が逮捕 犯行グループの一員が明かす"卑劣な手口"「若い女性が集まる連休にはグループで"温泉盗撮旅"へ] ''Bunshun Online'' (in Japanese) May 1 2022. Retrieved June 3 2024. </ref><ref>[https://www.yomiuri.co.jp/national/20230201-OYT1T50285/ "「盗撮のカリスマ」率いるグループ16人摘発...男「30年前から1万人は盗撮」"] ''[[Yomiuri Shimbun]]'' (in Japanese) February 2 2023. Retrieved June 3 2024.</ref> ==ရေချိုးသည့်နည်းလမ်းများ== အများသုံးနိုင်ပြီး အရွယ်အစားကြီးသည့်ရေချိုးကန်များ (大浴場, daiyokujō) နှင့် အခန်းပြင်ရေချိုးကန်များ (露天風呂, roten-buro) သည် အသုံးပြုသူများ ခံစားနိုင်စေရန်အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပုံစံအမျိုးမျိုးရှီကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် - *'''ရေတံခွန်ရေချိုးကန်''' (打たせ湯, utase-yu) - ရေနွေးသည် အမြင့်နေရာမှ ကျဆင်းလာပြီး ထိုရေ၏ ဖိအားကြောင့် နှိပ်နယ်ပေးသကဲ့သို့ ခံစားရအောင် ဆောင်ရွက်ထားသည်။<ref name=":6">{{Cite web |title=Other types of bathing {{!}} Onsen Medical Science Reserch Center |url=https://www.onsen-msrc.com/kenko_f/onsen_english/toku/toku1.html |access-date=2024-07-25 |website=www.onsen-msrc.com |archive-date=27 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427064313/https://www.onsen-msrc.com/kenko_f/onsen_english/toku/toku1.html }}</ref>[[File:垂玉温泉打たせ湯.jpg|thumb|''Utase-yu'' waterfall bath at Tarutama Onsen ([[:ja:垂玉温泉|垂玉温泉]])]] *'''ရေနွေးငွေ့ရေချိုးကန်''' (蒸し湯, mushi-yu) - သေးငယ်သည့် အခန်းထဲတွင် အွန်းဆန်းမှထွက်လာသည့် ရေနွေငွေ့များ ပျံတက်နေပြီး အသုံးပြုသူသည် မိမိ၏ ခန္ဓာကိုယ်နှင့် လည်ပင်းကို ရေတွင်စိမ်၊ ဦးခေါင်းကို ဖော်ထားကာ အသုံးပြုသည့်နည်း ဖြစ်သည်။ ချွေးထုတ်ခန်း (Sauna) ကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် ဆင်တူသည့် အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိသည်။<ref name=":6" /> *'''အိပ်ချိုးရေကန်''' (寝湯, ne-yu) - ဤရေကန်သည် စောက်တိမ်ပြီး လဲလျောင်းကာ ချိုးရသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက် အိပ်လျက် အသုံးပြုနိုင်သည်။ သို့သော် အပူချိန်လွန်ကဲမှုကို သတိပြုရန် လိုအပ်သည်။<ref>{{Cite web |title=寝湯とは？最高のくつろぎ空間が堪能できる温泉10選！{{pipe}}ニフティ温泉 |url=https://onsen.nifty.com/onsen-matome/230613707757/ |access-date=2024-07-25 |website=ニフティ温泉 |language=ja}}</ref> *'''အရှိယု(足湯, ashi-yu)''' - ဤရေစိမ်ကန်ကိုမူ အဓိကရေစိမ်ကန်နှင့် ခွဲထားထားရှိသည်။ ဤရေစိမ်ကန်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် အသုံးပြုခ အခမဲ့ ဖြစ်သည်။ အသုံးပြုသူများသည် အဝတ်အစားဝတ်ဆင်ထားလျက်ပင် အသုံးပြုနိုင်ပြီး မိမိ၏ ခြေထောက်နှင့် ခြေဖဝါးများကို ရေတွင်စိမ်ကာ အသုံးပြုရသည်။ *'''သဲရေချိုးကန်(砂湯, suna-yu)''' - အသုံးပြုသူသည် သဲထဲတွင် လဲလျောင်းကာ သို့မဟုတ် ခန္ဓာကို တစ်စိတ်ပိုင်းကို နှစ်မြုပ်ကာ အသုံးပြုရသည်။ ထိုသဲသည် အွန်းဆန်းရေ သို့မဟုတ် အခြားအရင်းအမြစ်မှ ရေဖြင့် အပူပေးထားသည်။ အသုံးပြုသည့်အချိန်တွင် [[ယုခတ]] (Yukata) ကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိပြီး ကျားမ အတူတူ အသုံးပြုနိင်သည်။<ref name=":6" /> *'''ဂန်းဘန်းယောခု (岩盤浴)''' သည် အပူပေးထာသည့် ကျောက်တုံးများပေါ်တွင် လဲလျောင်းကာ အသုံးပြုရသည်။ အသုံးပြုသူသည် ဂျပန်တို့၏ အခန်းတွင်းဝတ်ဆင်သည့် အဝတ်တစ်မျိုးဖြစ်သည့် "ခန်းနိုင်းဂိ" (館内着) ကို ဝတ်ဆင်ရသည်။ ကျားမအတူတူ အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဂန်းဘန်းယောခုကို ပုံမှန် အဝတ်ဗလာဖြင့် အသုံးပြုရသည့် အွန်းဆန်းအခန်းများနှင့် ခွဲခြားထားရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=岩盤浴での持ち物は？入り方や服装を解説 おすすめの岩盤浴施設も紹介{{pipe}}ニフティ温泉 |url=https://onsen.nifty.com/onsen-matome/240125094738/ |access-date=2024-07-25 |website=ニフティ温泉 |language=ja}}</ref> ချွေးထုတ်ခန်းများ (Sauna) ကို တစ်ခါတရံ အွန်းဆန်းများတွင် တွေ့ရတတ်သည်။ အတော်လေးအေးသည့် အခန်းဖြစ်သည့် မိဇုဘုရို (水風呂) သည် ချွေးထုတ်ခန်းများ၏ အပြင်ဘက်တည့်တည့်တွင် ရှိသည်။ မိဇုဘုရိုများကို အသုံးပြုသူများအနေဖြင့် အလျင်အမြန် အအေးခံချင်သည့်အခါတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ရေနွေးစိမ်ခြင်း၊ ချွေးထုတ်ခန်းဝင်ခြင်းနှင့် မိဇုဘုရိုသို့ဝင်ကာ အအေးခံခြင်း ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် တိုတိုနိုအု (ととのう) ဟု ခေါ်ပြီး လန်းဆန်းစေပြီး ကျန်မာရေးအရအကျိုးကျေးဇူးများ ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2021-03-04 |title=ととのうサウナの入り方 |url=https://www.yukaisoukai.com/chi/sauna-totonou/ |access-date=2024-07-25 |website=野天湯元 湯快爽快 ちがさき |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |title=サウナよりもととのう？ 本物の温泉好きがやみつきになる入浴法 （高橋一喜） - エキスパート |url=https://news.yahoo.co.jp/expert/articles/1a17f4a175fb01536ba3ecfd83d6070fc1bb299a |access-date=2024-07-25 |website=Yahoo!ニュース |language=ja}}</ref> ==အောက်ခြေမှတ်စု== {{notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန် ယဉ်ကျေးမှု]] 3j3zg7qiz803eqc1dguw2bciuvkskpa 0 280044 1061734 1061589 2026-11-05T14:58:52Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1061734 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US |archive-date=1 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201035017/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260312113357/https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |archive-date=12 March 2026 |url-status=dead}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}} {{Dead link|date=November 2026 }}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510195136/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |archive-date=10 May 2026 |url-status=dead}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> **[[၂၀၂၆ ပန်ဆန်း ပေါက်ကွဲမှု]] * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဉ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဉ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဉ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] *၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၂၀၂၅ ခုနှစ်  အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆)ဖြင့် ၂ဝ၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၃၀ မေ - သမ္မတဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a1a7327acbcdc59760091ee |access-date=2026-05-30 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> *[[၃၁ မေ]] - [[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]] === ဇွန် === *၆ ဇွန် - မြန်မာနှင့် ရုရှားတို့သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[ထားဝယ်မြို့]]ရှိ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းအတွက် ၆၆၀ မဂ္ဂါဝပ် [[ကျောက်မီးသွေး]]သုံး [[ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] တည်ဆောက်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]၌ ကျင်းပသည့် စီးပွားရေးဖိုရမ်အတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-10 |title=၂၀၂၆ ဇွန်လ ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - တရားမဝင် ရွှေတူးဖော်မှုတွေ နှိမ်နင်းမယ်လို့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt |access-date=2026-06-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် - [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]] *၁၅ ဇွန် - သမ္မတ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]သို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦး​ဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ​​​​ပေကျင်းမြို့သို့​ရောက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/312702 |access-date=2026-06-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၂၁ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]၏ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် အစား ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင် အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84248 |access-date=2026-06-22 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၅ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ဒေါ်[[အေးအေးသန်း]]ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84447 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး အဖြစ် ဒေါ်ထွေးထွေးအား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84450 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဇူလိုင် === * ၁၂ ဇူလိုင် - [[ဘန်ကောက်ဆွေးနွေးပွဲ (၂၀၂၆)]]: မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနှင့် ပတ်သက်၍ အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၊ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]] တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-13 |title=ဘန်ကောက်က ဘီယာဘားဆိုင် မီးလောင်မှု သေဆုံးသူ ၂၈ ဦးအထိရှိ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cy8w6vlglp5t |access-date=2026-07-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၅ ဇူလိုင် - သံအမတ်ကြီး ဦး[[မင်းသိမ်း]]အား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးမင်းသိမ်းအား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/85218 |access-date=2026-07-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * [[၁၆ ဇူလိုင်]]- [[ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] - တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက [[ထန်တလန်မြို့]]နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ထန်တလန်မြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85333 |access-date=2026-07-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၁၉ ဇူလိုင် - [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်]] (TNLA) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) တားဂျုတ်ဂျား ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုကော်မတီ (NSPNC) အဖွဲ့နှင့် နေပြည်တော်၌ တွေ့ဆုံခဲ့ရာ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ရက် (၁၀၀) ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအပါအဝင် အချက် (၆) ချက်ပါဝင်သည့် ဆွေးနွေးချက်များကို နေပြည်တော်နှင့် TNLA တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-20 |title=အင်ဒီဘာနမ် ယူကေဝန်ကြီးချုပ်သစ်ဖြစ်လာ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၂၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cjej0nw0wl1t |access-date=2026-07-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃၀ ဇူလိုင် - ** တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၂၃ ရက်မြောက်နေ့ ရပ်နားပြီး၊​ တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86030 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၃၂ ရက်မြောက်နေ့ကို ရပ်နားပြီး၊ တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86029 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၃၁ ဇူလိုင် - အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/86064 |access-date=2026-08-02 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဩဂုတ် === * ၃ ဩဂုတ် - ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ]] (ICRC) မှ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ Mr. Arnaude de Baqque က လာရောက် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) မှ မြန်မာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ လာရောက် တွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86157 |access-date=2026-08-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၆ ဩဂုတ် - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်အဖြစ် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-08-06 |title=၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကြို့ပင်ကောက်မှာ စစ်တပ်လေကြောင်းဗုံးကြဲလို့ ၆ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw20jkkz3y81t |access-date=2026-08-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၃ ဩဂုတ် - ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရ အစား ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးရန်နောင် အားခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86631 |access-date=2026-08-14 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** [[အာရက္ခတပ်တော်]] ထိန်းချုပ်ထားသော [[ဂွမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တိလီမြို့]]ပေါ်သို့ စစ်တပ်က ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချခဲ့ရာ အရပ်သား ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-14 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၄ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်- ကျောက်တော်၊ သံတွဲနဲ့ ဂွ ကို လေကြောင်းကနေဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cr4gxy75ljg2t |access-date=2026-08-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဩဂုတ် ** - မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာ |url=http://www.moi.gov.mm/news/86799 |access-date=2026-08-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ [[ခိုင်ခိုင်စိုး]] ကို [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-17 |title=ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး အား သမ္မတရုံး ဒုတိယဝန်� |url=https://onenewstvchannel.com/politic/government/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ac-%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8-%e1%80%a1/ |access-date=2026-08-18 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref> ** လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးရဲထွန်းဦး အား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86828 |access-date=2026-08-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> * ၂၁ ဩဂုတ် - [[တပ်မတော် (လေ)|စစ်တပ်]]က [[မြောင်မြို့နယ်]]ရှိ [[ဆွဲလွဲအိုရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်|ဆွဲလွဲအိုရွာ]]အား လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဇေဋ္ဌဝါဒီဘုန်းကြီးကျောင်း၌ တရားစခန်းဝင်နေသော သက်ကြီးရွယ်အို ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း မြေပြင်အခြေအနေသိရှိသူတစ်ဦးက ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-08-21 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်-ဦးမင်းအောင်လှိုင်နဲ့ လူကာရှန်ကို အလွတ်သဘောတွေ့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6n0nl5v7r8qt |access-date=2026-08-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၄ ဩဂုတ် - [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] အား ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/87236 |access-date=2026-08-25 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၆ ဩဂုတ် - [[၂၀၂၆ နီပေါနိုင်ငံ ရေကြီးမှု]] * ၃၁ ဩဂုတ် - [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း]] (AAPP) ၏ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဦးဘိုကြည်အား [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ [[မနီလာမြို့]]အခြေစိုက် Ramon Magsaysay Award Foundation မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် Ramon Magsaysay Award ဆုဖြင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Bo Kyi |url=https://rmaward.asia/rmawardees/bo-kyi/ |access-date=2026-08-31 |website=Ramon Magsaysay Award Foundation Philippines |language=en-US}}</ref> === စက်တင်ဘာ === * ၁ - [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]]သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ သစ်တောဥပဒေပုဒ်မ ၆၊ ပုဒ်မခွဲ (င) အရ အပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုကျင့်သုံးလျက် ရှမ်းပြည်နယ် [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] [[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်|မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်]]အတွင်း ကျရောက်နေသည့် ဧရိယာအကျယ်အဝန်း ၆၁၀၀၈ ဧကရှိသောနယ်မြေကို “သုဝဏ္ဏသျှံတောင် ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော” အဖြစ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၄) ရက် (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်) မှစ၍ သတ်မှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=သုဝဏ္ဏသျှံတောင် ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော သတ်မှတ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87840 |access-date=2026-09-08 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ သစ်တောဥပဒေပုဒ်မ ၆၊ ပုဒ်မခွဲ(င)အရ အပ်နှင်းထားသောလုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုကျင့်သုံးလျက် ရှမ်းပြည်နယ် နမ့်စန်ခရိုင် [[နမ့်စန်မြို့နယ်]]အတွင်း ကျရောက်နေသည့် ဧရိယာအကျယ်အဝန်း ၃၀၇၅၅ ဧကရှိသောနယ်မြေကို “ခိုလမ်ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော”အဖြစ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၄) ရက် (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်)မှစ၍ သတ်မှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ခိုလမ်ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော သတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87896 |access-date=2026-09-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၉ - စက်သုံးဆီ သုံးစွဲမှု လျှော့ချရေးအတွက် သတ်မှတ်ထားသည့် စုံ/မ စနစ်ဖြင့် ယာဉ်မောင်းနှင်သုံးစွဲရမည့် စည်းမျဉ်းကို စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့မှစ၍ ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်တော်ယာဉ်မောင်းနှင်မှုအား “စုံ” ရက်၊ “မ” ရက် ခွဲခြားမှု မရှိဘဲ ပုံမှန်အတိုင်းပြန်လည်မောင်းနှင်နိုင်ပါကြောင်း ပြည်သူသို့အသိပေးကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87872 |access-date=2026-09-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၁၄ - တပ်မတော်သား ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ခုနစ်ဦး<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ခုနစ်ဦး အစားထိုးပြောင်းလဲ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/88081 |access-date=2026-09-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> နှင့် တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ငါးဦးကို  အစားထိုးပြောင်းလဲကြောင်း<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ငါးဦး အစားထိုးပြောင်းလဲ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/88082 |access-date=2026-09-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က အသိပေးထုတ်ပြန်ထားသည်။ * ၁၇ - ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]အား [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး ယင်းရာထူးတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]အား စစ်ဘက်မူလတာဝန်များကို ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/88205 |access-date=2026-09-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၁ - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦးအေးမင်းထွေး အား ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးအေးမင်းထွေးအား အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/snamttkii-uuaemngtheaaa-aindiysmmttniungngnchiungraa-mnmaasnamttkiiaphc-khnap |access-date=2026-09-23 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> * ၂၇ - ကရင်နီပြည်တပ်မတော်၏ ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် တာဝန်အပြင် ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ၏ အမြဲတမ်းပါတီဗဟိုကော်မတီဝင်အဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဗိုလ်မှူးကြီး ဘုန်းနိုင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကရင်နီပြည်တပ်မ​တော် ဒု- စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီးဘုန်းနိုင် ကွယ်လွန် |url=https://burmese.dvb.no/post/968535 |access-date=2026-09-28 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> * ၂၈ - ဦးဌေးအောင်အား [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းတရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်အမှတ် ၆၇ / ၂၀၂၆ ဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/88622 |access-date=2026-09-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၉ - [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်တော်မြို့]]ရှိ [[ကစ္ဆပနဒီ|ကစ္ဆပနဒီတံတား]]ဝန်းကျင်နှင့် အိန္ဒိယဈေးဝန်းကျင်တို့ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှုတွင် အရပ်သား ၄၉ ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိသူ ၆၀ နီးပါး ရှိလာပြီဖြစ်ကြောင်း [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-09-29 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ကျောက်တော်လေကြောင်းတိုက်ခံရမှု သေဆုံးသူ ၄၉ ဦးရှိလာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2kwld0dn47t |access-date=2026-09-29 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] ဝင်များကို အဓိကထောက်ပံ့သည့် ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးထောက်ပို့အစီအစဉ် (PRF) တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှ ငွေကြေးထောက်ပံ့သူ ၂၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးထားကြောင်း နေပြည်တော်က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက် CRPH ၊ NUG အဖွဲ့များအတွက် ငွေကြေးကောက်ခံပေးနေသည့် People's Revolution Supply Family - PRF Website သို့ ငွေကြေးထောက်ပံ့ပေးပို့သူများအား ဖမ်းဆီးရမိ |url=http://www.moi.gov.mm/news/88627 |access-date=2026-09-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> *** [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၌ ပြစ်ဒဏ်များကျခံပြီးနောက် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများတွင် ထိန်းသိမ်းခံထားနေရသည့် မြန်မာနိုင်ငံသားစိစစ်ပြီး သူ ၁၄၇၆ ဦးကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ တပ်မတော် (ရေ) မှ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်သည်။<ref>{{Cite web |title=မလေးရှားထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများရှိ မြန်မာနိုင်ငံသားများအား မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင် |url=http://www.moi.gov.mm/news/88667 |access-date=2026-09-30 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> === အောက်တိုဘာ === * ၂ - [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[လဂွေရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်|လဂွေရွာ]]တွင် တည်ရှိသော ယမ်းသိုလှောင်ရုံတစ်ခု ပေါက်ကွဲခဲ့ရာ အနီးပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်သူ ခုနစ်ဦး သေဆုံးပြီး ဆယ်ဦးထက်မနည်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-10-03 |title=အောက်တိုဘာ ၃ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - ရသေ့တောင်မှာ လေကြောင်းဗုံးကြဲခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c680zepnnxjxo |access-date=2026-10-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃ - နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်အမှတ် (၆၈/၂၀၂၆) ဖြင့် [[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[မောင်မြင့်]]အား အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ခင်မောင်စိုး]]အား ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးသည် အမိန့်အမှတ် (၆၈/ ၂၀၂၆) အား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၃) ရက် ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန် |url=http://www.moi.gov.mm/news/88808 |access-date=2026-10-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၆ - [[မုတ်သုန်|အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ]] နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ပြီးဖြစ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/88972 |access-date=2026-10-07 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၇ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]သို့ နိုင်ငံတော်အဆင့်တရားဝင်ခရီးစဉ် သွားရောက်ရန်အတွက် [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|နေပြည်တော်လေဆိပ်]]မှ အထူးလေယာဉ်ဖြင့် ထွက်ခွာသည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ မလေးရှားနိုင်ငံသို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် တရားဝင်ခရီးစဉ်(Official Visit) စတင်ထွက်ခွာ |url=http://www.moi.gov.mm/news/88966 |access-date=2026-10-07 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၉ - ** ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်းကို တာဝန်မှအနားယူခွင့်ပေးခဲ့ပြီး <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89096 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာစိုးဝင်းကို ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးအဖြစ်ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89102 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> **ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာဇော်မြင့်နှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ အေးထွန်း၊ ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်မြင့်နိုင်<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89100 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>တို့ကိုလည်း တာဝန်မှအနားယူခွင့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများအား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89098 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများအဖြစ် ဒေါက်တာမျိုးဝင်းအောင်နှင့် ဦးစောမျိုးမျိုးတို့ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89104 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> *၁၀ - [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] **[[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]သည် အမိန့် ၇ ခု ထုတ်ပြန်ကာ ဒုတိယဝန်ကြီးများ အပြန်အလှန်ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခြင်း<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89148 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>၊ ဝန်ကြီးဌာနအသီးသီးတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအသစ်များ ခန့်အပ်ခြင်း<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89156 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>နှင့် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များအား အခြားတာဝန်များသို့ ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခြင်း<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဝင်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89154 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>တို့အပါအဝင် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း အပြောင်းအလဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်၏ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89152 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89150 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>ထို့ပြင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီး<ref>{{Cite web |title=စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89158 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ရှမ်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89159 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>တို့ကိုလည်း ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအပြောင်းအလဲများကို အမိန့်အမှတ် ၇၄/၂၀၂၆ မှ ၈၀/၂၀၂၆ အထိ ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ *၁၁ - [[ဆိပ်ခွန်ရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုများ]] *၁၂ - အထွေထွေသပိတ်ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေးအင်အားစု (GSCB) နှင့် ဒီမိုကရေစီအရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဒေါက်တာ[[တေဇာဆန်း]]၊ ကိုနန်းလင်းနှင့် ကိုထက်မြတ်အောင်တို့ ၃ ဦးကို Forum 2000 ဖောင်ဒေးရှင်းက ပေးအပ်သည့် "ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် တာဝန်ယူမှုဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာဆု" (International Award for Courage and Responsibility) ချီးမြှင့်လိုက်ကြောင်း အဆိုပါအဖွဲ့က ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-10-12 |title=အယ်လ်နီညိုအားကောင်းလာချိန် ရန်ကုန်မှာ သက်ကြီး ၁ ဦး အပူလျှပ်ပြီးသေဆုံး - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်သတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cr9dzexd218yt |access-date=2026-10-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၄ - [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]၏ အမိန့်အမှတ် ၈၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] အား [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဒေါက်တာ [[ကိုကိုလွင် (ဒေါက်တာ)|ကိုကိုလွင်]] အား [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89353 |access-date=2026-10-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၈၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[ထွန်းအောင်]] အား [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89351 |access-date=2026-10-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> * ၁၅ - နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်အမှတ် ၈၄ /၂၀၂၆ ဖြင့် [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)မှ ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ကျော်ဟန် အားခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/89390 |access-date=2026-10-16 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၁၉ - ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားသည့် [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]] [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]ထံသို့ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ဗြိတိန်နိုင်ငံ]]၊ [[တတိယမြောက် ချားလ်စ်ဘုရင်|တတိယမြောက် ချားစ်ဘုရင်]]က စာအုပ် ၂ အုပ် (The Land Garderners – Soil to Table နှင့် Soil The World at Our Feet) အိတ်ပိတ်စာအိတ် ၁ အိတ်နှင့် သံတမန်အိတ်ပိတ်စာတိုအား ပေးပို့ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/89570 |access-date=2026-10-20 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> === နိုဝင်ဘာ === * ၄ - စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/news/90191|website=Ministry Of Information|access-date=2026-11-05|language=en}}</ref> ** <br /> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) * [[၂ ဇွန်]] - [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာနှင့် ကဗျာဆရာ (၁၉၆၁ ဝန်းကျင်မွေးဖွား) * [[၁၁ ဇွန်]] - [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ ထိုင်းတော်ဝင်မင်းသမီး ([[၁၉၇၈]] မွေးဖွား) * [[၁၈ ဇွန်]] - [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု]]ရ ဆရာကြီး ([[၁၉၃၆]] မွေးဖွား) * [[၂၂ ဩဂုတ်]] - [[ကိုင်ဇာ]] ၊ အဆိုတော် ([[၁၉၆၁]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] jr9gqhyuw8l5ekvypshjy29xnzs4vgl 1061813 1061734 2026-11-06T03:40:52Z Salai Rungtoi 22844 /* နိုဝင်ဘာ */ 1061813 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US |archive-date=1 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201035017/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260312113357/https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |archive-date=12 March 2026 |url-status=dead}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}} {{Dead link|date=November 2026 }}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510195136/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |archive-date=10 May 2026 |url-status=dead}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> **[[၂၀၂၆ ပန်ဆန်း ပေါက်ကွဲမှု]] * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဉ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဉ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဉ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] *၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၂၀၂၅ ခုနှစ်  အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆)ဖြင့် ၂ဝ၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၃၀ မေ - သမ္မတဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a1a7327acbcdc59760091ee |access-date=2026-05-30 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> *[[၃၁ မေ]] - [[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]] === ဇွန် === *၆ ဇွန် - မြန်မာနှင့် ရုရှားတို့သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[ထားဝယ်မြို့]]ရှိ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းအတွက် ၆၆၀ မဂ္ဂါဝပ် [[ကျောက်မီးသွေး]]သုံး [[ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] တည်ဆောက်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]၌ ကျင်းပသည့် စီးပွားရေးဖိုရမ်အတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-10 |title=၂၀၂၆ ဇွန်လ ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - တရားမဝင် ရွှေတူးဖော်မှုတွေ နှိမ်နင်းမယ်လို့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt |access-date=2026-06-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် - [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]] *၁၅ ဇွန် - သမ္မတ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]သို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦး​ဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ​​​​ပေကျင်းမြို့သို့​ရောက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/312702 |access-date=2026-06-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၂၁ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]၏ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် အစား ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင် အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84248 |access-date=2026-06-22 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၅ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ဒေါ်[[အေးအေးသန်း]]ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84447 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး အဖြစ် ဒေါ်ထွေးထွေးအား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84450 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဇူလိုင် === * ၁၂ ဇူလိုင် - [[ဘန်ကောက်ဆွေးနွေးပွဲ (၂၀၂၆)]]: မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနှင့် ပတ်သက်၍ အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၊ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]] တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-13 |title=ဘန်ကောက်က ဘီယာဘားဆိုင် မီးလောင်မှု သေဆုံးသူ ၂၈ ဦးအထိရှိ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cy8w6vlglp5t |access-date=2026-07-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၅ ဇူလိုင် - သံအမတ်ကြီး ဦး[[မင်းသိမ်း]]အား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးမင်းသိမ်းအား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/85218 |access-date=2026-07-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * [[၁၆ ဇူလိုင်]]- [[ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] - တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက [[ထန်တလန်မြို့]]နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ထန်တလန်မြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85333 |access-date=2026-07-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၁၉ ဇူလိုင် - [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်]] (TNLA) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) တားဂျုတ်ဂျား ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုကော်မတီ (NSPNC) အဖွဲ့နှင့် နေပြည်တော်၌ တွေ့ဆုံခဲ့ရာ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ရက် (၁၀၀) ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအပါအဝင် အချက် (၆) ချက်ပါဝင်သည့် ဆွေးနွေးချက်များကို နေပြည်တော်နှင့် TNLA တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-20 |title=အင်ဒီဘာနမ် ယူကေဝန်ကြီးချုပ်သစ်ဖြစ်လာ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၂၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cjej0nw0wl1t |access-date=2026-07-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃၀ ဇူလိုင် - ** တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၂၃ ရက်မြောက်နေ့ ရပ်နားပြီး၊​ တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86030 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၃၂ ရက်မြောက်နေ့ကို ရပ်နားပြီး၊ တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86029 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၃၁ ဇူလိုင် - အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/86064 |access-date=2026-08-02 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> === ဩဂုတ် === * ၃ ဩဂုတ် - ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ]] (ICRC) မှ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ Mr. Arnaude de Baqque က လာရောက် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) မှ မြန်မာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ လာရောက် တွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86157 |access-date=2026-08-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၆ ဩဂုတ် - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်အဖြစ် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-08-06 |title=၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကြို့ပင်ကောက်မှာ စစ်တပ်လေကြောင်းဗုံးကြဲလို့ ၆ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw20jkkz3y81t |access-date=2026-08-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၃ ဩဂုတ် - ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရ အစား ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးရန်နောင် အားခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86631 |access-date=2026-08-14 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** [[အာရက္ခတပ်တော်]] ထိန်းချုပ်ထားသော [[ဂွမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တိလီမြို့]]ပေါ်သို့ စစ်တပ်က ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချခဲ့ရာ အရပ်သား ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-14 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၄ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်- ကျောက်တော်၊ သံတွဲနဲ့ ဂွ ကို လေကြောင်းကနေဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cr4gxy75ljg2t |access-date=2026-08-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဩဂုတ် ** - မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာ |url=http://www.moi.gov.mm/news/86799 |access-date=2026-08-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ [[ခိုင်ခိုင်စိုး]] ကို [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-17 |title=ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး အား သမ္မတရုံး ဒုတိယဝန်� |url=https://onenewstvchannel.com/politic/government/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ac-%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8-%e1%80%a1/ |access-date=2026-08-18 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref> ** လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးရဲထွန်းဦး အား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86828 |access-date=2026-08-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> * ၂၁ ဩဂုတ် - [[တပ်မတော် (လေ)|စစ်တပ်]]က [[မြောင်မြို့နယ်]]ရှိ [[ဆွဲလွဲအိုရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်|ဆွဲလွဲအိုရွာ]]အား လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဇေဋ္ဌဝါဒီဘုန်းကြီးကျောင်း၌ တရားစခန်းဝင်နေသော သက်ကြီးရွယ်အို ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း မြေပြင်အခြေအနေသိရှိသူတစ်ဦးက ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-08-21 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်-ဦးမင်းအောင်လှိုင်နဲ့ လူကာရှန်ကို အလွတ်သဘောတွေ့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6n0nl5v7r8qt |access-date=2026-08-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၄ ဩဂုတ် - [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] အား ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/87236 |access-date=2026-08-25 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၆ ဩဂုတ် - [[၂၀၂၆ နီပေါနိုင်ငံ ရေကြီးမှု]] * ၃၁ ဩဂုတ် - [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း]] (AAPP) ၏ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဦးဘိုကြည်အား [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ [[မနီလာမြို့]]အခြေစိုက် Ramon Magsaysay Award Foundation မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် Ramon Magsaysay Award ဆုဖြင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Bo Kyi |url=https://rmaward.asia/rmawardees/bo-kyi/ |access-date=2026-08-31 |website=Ramon Magsaysay Award Foundation Philippines |language=en-US}}</ref> === စက်တင်ဘာ === * ၁ - [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]]သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ သစ်တောဥပဒေပုဒ်မ ၆၊ ပုဒ်မခွဲ (င) အရ အပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုကျင့်သုံးလျက် ရှမ်းပြည်နယ် [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] [[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်|မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်]]အတွင်း ကျရောက်နေသည့် ဧရိယာအကျယ်အဝန်း ၆၁၀၀၈ ဧကရှိသောနယ်မြေကို “သုဝဏ္ဏသျှံတောင် ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော” အဖြစ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၄) ရက် (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်) မှစ၍ သတ်မှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=သုဝဏ္ဏသျှံတောင် ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော သတ်မှတ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87840 |access-date=2026-09-08 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ သစ်တောဥပဒေပုဒ်မ ၆၊ ပုဒ်မခွဲ(င)အရ အပ်နှင်းထားသောလုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုကျင့်သုံးလျက် ရှမ်းပြည်နယ် နမ့်စန်ခရိုင် [[နမ့်စန်မြို့နယ်]]အတွင်း ကျရောက်နေသည့် ဧရိယာအကျယ်အဝန်း ၃၀၇၅၅ ဧကရှိသောနယ်မြေကို “ခိုလမ်ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော”အဖြစ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၄) ရက် (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်)မှစ၍ သတ်မှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ခိုလမ်ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော သတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87896 |access-date=2026-09-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၉ - စက်သုံးဆီ သုံးစွဲမှု လျှော့ချရေးအတွက် သတ်မှတ်ထားသည့် စုံ/မ စနစ်ဖြင့် ယာဉ်မောင်းနှင်သုံးစွဲရမည့် စည်းမျဉ်းကို စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့မှစ၍ ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်တော်ယာဉ်မောင်းနှင်မှုအား “စုံ” ရက်၊ “မ” ရက် ခွဲခြားမှု မရှိဘဲ ပုံမှန်အတိုင်းပြန်လည်မောင်းနှင်နိုင်ပါကြောင်း ပြည်သူသို့အသိပေးကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87872 |access-date=2026-09-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၁၄ - တပ်မတော်သား ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ခုနစ်ဦး<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ခုနစ်ဦး အစားထိုးပြောင်းလဲ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/88081 |access-date=2026-09-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> နှင့် တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ငါးဦးကို  အစားထိုးပြောင်းလဲကြောင်း<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ငါးဦး အစားထိုးပြောင်းလဲ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/88082 |access-date=2026-09-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က အသိပေးထုတ်ပြန်ထားသည်။ * ၁၇ - ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]အား [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး ယင်းရာထူးတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]အား စစ်ဘက်မူလတာဝန်များကို ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/88205 |access-date=2026-09-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၁ - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦးအေးမင်းထွေး အား ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးအေးမင်းထွေးအား အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/snamttkii-uuaemngtheaaa-aindiysmmttniungngnchiungraa-mnmaasnamttkiiaphc-khnap |access-date=2026-09-23 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> * ၂၇ - ကရင်နီပြည်တပ်မတော်၏ ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် တာဝန်အပြင် ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ၏ အမြဲတမ်းပါတီဗဟိုကော်မတီဝင်အဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဗိုလ်မှူးကြီး ဘုန်းနိုင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကရင်နီပြည်တပ်မ​တော် ဒု- စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီးဘုန်းနိုင် ကွယ်လွန် |url=https://burmese.dvb.no/post/968535 |access-date=2026-09-28 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> * ၂၈ - ဦးဌေးအောင်အား [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းတရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်အမှတ် ၆၇ / ၂၀၂၆ ဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/88622 |access-date=2026-09-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၉ - [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်တော်မြို့]]ရှိ [[ကစ္ဆပနဒီ|ကစ္ဆပနဒီတံတား]]ဝန်းကျင်နှင့် အိန္ဒိယဈေးဝန်းကျင်တို့ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှုတွင် အရပ်သား ၄၉ ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိသူ ၆၀ နီးပါး ရှိလာပြီဖြစ်ကြောင်း [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-09-29 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ကျောက်တော်လေကြောင်းတိုက်ခံရမှု သေဆုံးသူ ၄၉ ဦးရှိလာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2kwld0dn47t |access-date=2026-09-29 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] ဝင်များကို အဓိကထောက်ပံ့သည့် ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးထောက်ပို့အစီအစဉ် (PRF) တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှ ငွေကြေးထောက်ပံ့သူ ၂၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးထားကြောင်း နေပြည်တော်က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက် CRPH ၊ NUG အဖွဲ့များအတွက် ငွေကြေးကောက်ခံပေးနေသည့် People's Revolution Supply Family - PRF Website သို့ ငွေကြေးထောက်ပံ့ပေးပို့သူများအား ဖမ်းဆီးရမိ |url=http://www.moi.gov.mm/news/88627 |access-date=2026-09-29 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> *** [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၌ ပြစ်ဒဏ်များကျခံပြီးနောက် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများတွင် ထိန်းသိမ်းခံထားနေရသည့် မြန်မာနိုင်ငံသားစိစစ်ပြီး သူ ၁၄၇၆ ဦးကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ တပ်မတော် (ရေ) မှ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်သည်။<ref>{{Cite web |title=မလေးရှားထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများရှိ မြန်မာနိုင်ငံသားများအား မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင် |url=http://www.moi.gov.mm/news/88667 |access-date=2026-09-30 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> === အောက်တိုဘာ === * ၂ - [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[လဂွေရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်|လဂွေရွာ]]တွင် တည်ရှိသော ယမ်းသိုလှောင်ရုံတစ်ခု ပေါက်ကွဲခဲ့ရာ အနီးပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်သူ ခုနစ်ဦး သေဆုံးပြီး ဆယ်ဦးထက်မနည်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-10-03 |title=အောက်တိုဘာ ၃ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - ရသေ့တောင်မှာ လေကြောင်းဗုံးကြဲခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c680zepnnxjxo |access-date=2026-10-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃ - နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်အမှတ် (၆၈/၂၀၂၆) ဖြင့် [[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[မောင်မြင့်]]အား အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ခင်မောင်စိုး]]အား ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးသည် အမိန့်အမှတ် (၆၈/ ၂၀၂၆) အား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၃) ရက် ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန် |url=http://www.moi.gov.mm/news/88808 |access-date=2026-10-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၆ - [[မုတ်သုန်|အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ]] နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ပြီးဖြစ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/88972 |access-date=2026-10-07 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၇ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]သို့ နိုင်ငံတော်အဆင့်တရားဝင်ခရီးစဉ် သွားရောက်ရန်အတွက် [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|နေပြည်တော်လေဆိပ်]]မှ အထူးလေယာဉ်ဖြင့် ထွက်ခွာသည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ မလေးရှားနိုင်ငံသို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် တရားဝင်ခရီးစဉ်(Official Visit) စတင်ထွက်ခွာ |url=http://www.moi.gov.mm/news/88966 |access-date=2026-10-07 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၉ - ** ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်းကို တာဝန်မှအနားယူခွင့်ပေးခဲ့ပြီး <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89096 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာစိုးဝင်းကို ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးအဖြစ်ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89102 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> **ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာဇော်မြင့်နှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ အေးထွန်း၊ ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်မြင့်နိုင်<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89100 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>တို့ကိုလည်း တာဝန်မှအနားယူခွင့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများအား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89098 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများအဖြစ် ဒေါက်တာမျိုးဝင်းအောင်နှင့် ဦးစောမျိုးမျိုးတို့ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89104 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> *၁၀ - [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] **[[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]သည် အမိန့် ၇ ခု ထုတ်ပြန်ကာ ဒုတိယဝန်ကြီးများ အပြန်အလှန်ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခြင်း<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89148 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>၊ ဝန်ကြီးဌာနအသီးသီးတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအသစ်များ ခန့်အပ်ခြင်း<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89156 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>နှင့် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များအား အခြားတာဝန်များသို့ ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခြင်း<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဝင်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89154 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>တို့အပါအဝင် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း အပြောင်းအလဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်၏ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89152 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89150 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>ထို့ပြင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီး<ref>{{Cite web |title=စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89158 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ရှမ်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89159 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>တို့ကိုလည်း ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအပြောင်းအလဲများကို အမိန့်အမှတ် ၇၄/၂၀၂၆ မှ ၈၀/၂၀၂၆ အထိ ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ *၁၁ - [[ဆိပ်ခွန်ရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုများ]] *၁၂ - အထွေထွေသပိတ်ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေးအင်အားစု (GSCB) နှင့် ဒီမိုကရေစီအရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဒေါက်တာ[[တေဇာဆန်း]]၊ ကိုနန်းလင်းနှင့် ကိုထက်မြတ်အောင်တို့ ၃ ဦးကို Forum 2000 ဖောင်ဒေးရှင်းက ပေးအပ်သည့် "ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် တာဝန်ယူမှုဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာဆု" (International Award for Courage and Responsibility) ချီးမြှင့်လိုက်ကြောင်း အဆိုပါအဖွဲ့က ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-10-12 |title=အယ်လ်နီညိုအားကောင်းလာချိန် ရန်ကုန်မှာ သက်ကြီး ၁ ဦး အပူလျှပ်ပြီးသေဆုံး - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်သတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cr9dzexd218yt |access-date=2026-10-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၄ - [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]၏ အမိန့်အမှတ် ၈၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] အား [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဒေါက်တာ [[ကိုကိုလွင် (ဒေါက်တာ)|ကိုကိုလွင်]] အား [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89353 |access-date=2026-10-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၈၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[ထွန်းအောင်]] အား [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89351 |access-date=2026-10-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> * ၁၅ - နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်အမှတ် ၈၄ /၂၀၂၆ ဖြင့် [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)မှ ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ကျော်ဟန် အားခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/89390 |access-date=2026-10-16 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၁၉ - ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားသည့် [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]] [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]ထံသို့ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ဗြိတိန်နိုင်ငံ]]၊ [[တတိယမြောက် ချားလ်စ်ဘုရင်|တတိယမြောက် ချားစ်ဘုရင်]]က စာအုပ် ၂ အုပ် (The Land Garderners – Soil to Table နှင့် Soil The World at Our Feet) အိတ်ပိတ်စာအိတ် ၁ အိတ်နှင့် သံတမန်အိတ်ပိတ်စာတိုအား ပေးပို့ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/89570 |access-date=2026-10-20 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> === နိုဝင်ဘာ === * ၄ - စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း|url=http://www.moi.gov.mm/news/90191|website=Ministry Of Information|access-date=2026-11-05|language=en}}</ref> * ၅ - [[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇]] - လာမည့် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် လွှတ်တော်သုံးရပ်ပေါင်း၌ လစ်လပ်မဲဆန္ဒနယ် ၅၅ နေရာအတွက် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည်ဖြစ်ပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် လစ်လပ်မဲဆန္ဒနယ် ၃၄ နေရာ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် ၅ နေရာနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် လစ်လပ်မဲဆန္ဒနယ် ၁၆ နေရာတို့တွင် ပြုလုပ်သွားဟု ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-11-06 |title=မြန်မာကို FATF အမည်ပျက်စာရင်းကနေ ဖယ်ရှားပေးဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့တာမရှိ - ဂျပန် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm3ell19z52xt |access-date=2026-11-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) * [[၂ ဇွန်]] - [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာနှင့် ကဗျာဆရာ (၁၉၆၁ ဝန်းကျင်မွေးဖွား) * [[၁၁ ဇွန်]] - [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ ထိုင်းတော်ဝင်မင်းသမီး ([[၁၉၇၈]] မွေးဖွား) * [[၁၈ ဇွန်]] - [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု]]ရ ဆရာကြီး ([[၁၉၃၆]] မွေးဖွား) * [[၂၂ ဩဂုတ်]] - [[ကိုင်ဇာ]] ၊ အဆိုတော် ([[၁၉၆၁]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] iqky8v0p1q1nol21kkjdqud4hvpge7y 0 282181 1061724 1043108 2026-11-05T11:59:54Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061724 wikitext text/x-wiki {{အမျိုးသမီးအိုင်ဒေါများ | အိုင်ဒေါအမည် = အိုတာနီ အဲမီရိ | ဖူရီဂါနာ = အိုတာနီ အဲမီရိ | image = 大谷映美里.jpg | ပုံအရွယ်အစား = 220px | ပုံစာ = မတ်လ ၂၅ ရက် ၂၀၁၈ ခုနှစ် | အခြားအမည်များ = | ချစ်စနိုးအမည် = မီရီညာ<ref name="みりにゃ">{{Cite news|url=https://www.chunichi.co.jp/article/994802|title=大谷映美里「みりにゃ」『逃げ切り』に衝撃 「マジ曲者」「スゲー！」「よー食べたなあ」|newspaper=中日スポーツ|date=2024-12-03|accessdate=2025-12-30}}</ref> | မွေးသက္ကရာဇ် = ၁၉၉၈ | မွေးလ = 3 | မွေးရက် = 15 | ကွယ်လွန်နှစ် = | ကွယ်လွန်လ = | ကွယ်လွန်ရက် = | မွေးရပ်မြေ = {{JPN}}・[[တိုကျိုမြို့]]{{R|equal-love}} | ကွယ်လွန်ရာအရပ် = | သွေးအမျိုးအစား = [[ABO သွေးအမျိုးအစား|O အမျိုးအစား]]{{R|equal-love}} | မျက်လုံးအရောင် = | ဆံပင်အရောင် = | အချိန်ကာလ = ၂၀၂၅<ref name="equal-love">{{Cite web|和書|title=＝LOVE（イコールラブ） オフィシャルサイト|url=https://equal-love.jp/feature/otani_emiri|website=＝LOVE（イコールラブ） オフィシャルサイト|accessdate=2025-06-14|language=ja}}</ref> | အရပ် = 155 | ကိုယ်အလေးချိန် = | ရင်သား = | ခါး = | တင် = | ကပ် = | ခန္ဓာကိုယ်မှတ်ချက် = | ပွဲဦးထွက် = | အမျိုးအစား = | ပါဝင်သောအဖွဲ့ = [[အာကီရှီဘူ ပရောဂျက်]]（၂၀၁၃ ခုနှစ် - ၂၀၁၆ ခုနှစ်）<br />[[=LOVE]]（၂၀၁၇ ခုနှစ် - ） | လှုပ်ရှားမှုကာလ = ၂၀၁၃ ခုနှစ် - ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ၂၀၁၇ ခုနှစ် - | ထင်ရှားသောမိသားစုဝင် = | လှုပ်ရှားမှုမှတ်ချက် = | အခြားလှုပ်ရှားမှုများ = | အေဂျင်စီ = [[ယိုယိုဂီ အန်နီမေးရှင်း အကယ်ဒမီ]] | တေးသံသွင်း = | တရားဝင်ဝဘ်ဆိုဒ် = | အဓိကပါဝင်ခဲ့သောလက်ရာများ = | အဓိကသီချင်းများ = | ဆုတံဆိပ်များ = }} ''အိုတာနီ အဲမီရိ'' (({{Lang-en|Emiri Ōtani}}),({{Lang-ja|大谷映美里}} ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက် မွေးဖွား) သည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ အိုင်ဒေါ၊ ဖက်ရှင်မော်ဒယ်နှင့် အဝတ်အထည်ထုတ်လုပ်သူ (Apparel Producer) တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် အမျိုးသမီးအသံသရုပ်ဆောင် အိုင်ဒေါအဖွဲ့ဖြစ်သော =LOVE ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ယခင်က အမျိုးသမီးအိုင်ဒေါအဖွဲ့ အာကီရှီဘူ ပရောဂျက်၏ အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး bis မဂ္ဂဇင်း၏ ပုံမှန်မော်ဒယ် (Regular Model) ဟောင်းလည်း ဖြစ်သည်။ တိုကျိုမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ယိုယိုဂီ အန်နီမေးရှင်း အကယ်ဒမီ တွင် အခြေစိုက်သည်။ အမည်ပြောင်မှာ "မီရီညာ" (みりにゃ) ဖြစ်သည်။<ref name="みりにゃ"/> ဤအမည်မှာ ဆရာဖြစ်သူ Dr.Intobesa မှ ချစ်စနိုးနဲ့ မွန်ဘာသာစကားဖြင့် (မဳရဳည္ညာ) ဟု ပေးထားသော အမည်ဖြစ်ပါသည်။ သူမဟာ မွန်၊ ဂျပန်၊ အင်္ဂလိပ်၊ ကိုရီးယား ဘာသာစကားကို ပြောဆိုနိုင်သူဖြစ်ပါသည်။ ==ကိုယ်ရေးရာဇဝင်== [[=LOVE]] နှင့် အာကီရှီဘူ ပရောဂျက်တို့၏ အသေးစိတ် ရာဇဝင်များအတွက် သက်ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍများတွင် ကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်။ ==အာကီရှီဘူ ပရောဂျက်ခုနှစ်== * ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်တွင် အာကီရှီဘူ ပရောဂျက်၏ လူရွေးပွဲ (Audition) ကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|和書|url=https://www.billboard-japan.com/d_news/detail/9665/2|title=オタクとギャルの融合アイドル アキシブproject全メンバー発表|work=Billboard JAPAN|date=2013-01-23|accessdate=2019-06-28}}</ref> * ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက်တွင် Sanrio Puroland ၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော အထူးဖျော်ဖြေပွဲနှင့်အတူ အာကီရှီဘူ ပရောဂျက်မှ နုတ်ထွက် (Graduate) ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|和書|url=http://www.tokyoidol.net/?p=15948|title=キティ、マイメロ、シナモンなど、サンリオキャラクターも登場！ アキシブproject 大谷映美里の卒業公演|work=TOKYO IDOL NET|date=2016-04-26|accessdate=2019-06-28}}</ref> == =LOVE ခုနှစ်== :၂၀၁၇ ခုနှစ် * ​ဧပြီလ ၁၉ ရက်တွင် "Yoyogi Animation Academy Presents Sashihara Rino Produce Voice Actor Idol Audition" ၏ ဒုတိယအဆင့်ကို အောင်မြင်ခဲ့ပြီး SHOWROOM Audition အဆင့်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.billboard-japan.com/d_news/detail/49831/2 指原莉乃プロデュース声優アイドルオーディション開催] - JapanBillboard 2017年4月12日</ref> * ဧပြီလ ၂၉ ရက်တွင် နောက်ဆုံးအဆင့် လူရွေးပွဲကို ပြုလုပ်ခဲ့ရာ လူ ၁၃ ဦး အောင်မြင်ခဲ့သည် (နောက်ပိုင်းတွင် တစ်ဦး နုတ်ထွက်ခဲ့သည်)။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အဖွဲ့အမည်ကို "=LOVE" ဟု သတ်မှတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|和書|url=https://mantan-web.jp/article/20170429dog00m200027000c.html|title=指原莉乃：プロデュースしたアイドルユニット「＝LOVE」お披露目　選考時「興奮して鼻血出た」|date=2017-04-29|accessdate=2017-09-06|publisher=MANTANWEB（まんたんウェブ）}}</ref> * ဇွန်လ ၁၄ ရက်တွင် "=LOVE" SHOWROOM တစ်ဦးချင်း ထုတ်လွှင့်မှုများ ပြုလုပ်ရာမှ တရားဝင်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>[https://www.yoani.co.jp/news-20170615/ 代々木アニメーション学院Presents指原莉乃プロデュース声優アイドル「=LOVE（イコールラブ）」SHOWROOMにて個人配信をスタート！] - 代々木アニメーション学院 2017年6月14日</ref> * ဩဂုတ်လ ၅ ရက်တွင် "TOKYO IDOL FESTIVAL 2017" ၌ ပထမဆုံးအကြိမ် တိုက်ရိုက်ဖျော်ဖြေပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်တွင် SACRA MUSIC မှတစ်ဆင့် ပွဲဦးထွက် Single ဖြစ်သော 『=LOVE』 ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref name="2017-08-05">{{Cite news|url=https://www.oricon.co.jp/news/2095257/full/|title=指原初プロデュース「=LOVE」初ステージ 9・6CDデビュー発表|newspaper=ORICON NEWS|publisher=oricon ME|date=2017-01-30|accessdate=2017-09-06}}</ref> * <ref name="2017-08-05"/> * အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်တွင် =LOVE အဖွဲ့ဝင်များထဲမှ ပထမဆုံးအကြိမ် Instagram အကောင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="2017-08-05" /> အဖွဲ့၏ ထုတ်လုပ်သူ (Producer) Sashihara ၏ အဆိုအရ အိုတာနီသည် Instagram ကို ကျွမ်းကျင်စွာ အသုံးပြုနိုင်မည့်သူ ဖြစ်သောကြောင့် ပထမဆုံး အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|和書|title=指原莉乃が太鼓判！「＝LOVE」大谷映美里“メンバーで唯一”Instagramの女子力溢れる投稿に期待 - モデルプレス|url=https://mdpr.jp/news/detail/1723239|website=モデルプレス - ライフスタイル・ファッションエンタメニュース|accessdate=2021-02-17|language=ja}}</ref><ref>{{Cite tweet|title=http://instagram.com/otani_emiri イコラブちゃんの大谷みりにゃが公式でインスタを始めます〜 ただただSNSが増えても意味がないので、インスタは使いこなせそうなみりにゃのみです。これからメンバーを名乗るアカウントが出てきても、偽物だと思ってください |user=345__chan|number=922450096616124417|date=2017-10-23|accessdate=2021-02-18}}</ref> : ၂၀၁၉ ခုနှစ် * စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်တွင် ဖက်ရှင်မဂ္ဂဇင်း 『bis』 ၏ ပုံမှန်မော်ဒယ် (Regular Model) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="bisRegularModel">{{Cite web|和書|url=https://beauty.oricon.co.jp/news/2145073/full/|title=イコラブ大谷映美里『bis』モデル起用「女の子を目いっぱい楽しんで、みなさんと共有できたら」 |publisher=エルザ|date=2019-09-24|accessdate=2020-07-24}}</ref> : ၂၀၂၁ ခုနှစ် * ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် သူမ၏ ပထမဆုံး ဓာတ်ပုံစာအုပ် (Photobook) 『好きな人』 (ကျွန်မကြိုက်တဲ့သူတစ်ယောက်) ကို သူမ၏ ၂၃ နှစ်ပြည့် မွေးနေ့ဖြစ်သော ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်တွင် ဖြန့်ချိမည်ဖြစ်ကြောင်း ဓာတ်ပုံစာအုပ်၏ တရားဝင် Twitter အကောင့်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="r210117">{{Cite tweet|user=mirinya_first|number=1350405352055996416|title=【特報！】=LOVE・大谷映美理ファースト写真集『好きな人』発売決定！✨「自宅デート」に「温泉デート」、そして「南の島デート」という、3つのシチュエーションで撮影しました。発売日は、みりにゃさんの誕生日である3月15日(月)！応援よろしくお願いします！@otani_emiri #イコラブ|date=2021-01-16|accessdate=2021-02-18}}</ref> * နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်တွင် သူမ၏ တစ်ကိုယ်တော် YouTube Channel ဖြစ်သော 『みりにゃと申します』(ကျွန်မနာမည်က မီရီညာပါရှင့်) ကို ဓာတ်ပုံစာအုပ်၏ တရားဝင် Channel မှတစ်ဆင့် စတင်ခဲ့သည်။ : ၂၀၂၂ ခုနှစ် * အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်တွင် သူမကိုယ်တိုင် ထုတ်လုပ်သည့် အဝတ်အထည်အမှတ်တံဆိပ် (Apparel Brand) 『Rosé Muse』 ကို စတင်တည်ထောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|和書|title=大谷映美里がプロデュースするアパレルブランド「Rosé Muse」の立ち上げが決定！ |url=https://equal-love.jp/news/detail/5974 |website=＝LOVE（イコールラブ） オフィシャルサイト |access-date=2022-11-02 |language=ja}}</ref> : ၂၀၂၃ ခုနှစ် * ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်တွင် တစ်ကိုယ်တော် TikTok အကောင့်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|和書|title=Z世代女子にも大人気アイドルグループ「＝LOVE」大谷映美里プロデュースカラコン『melady（ミレディ）』8月31日よりWEB先行発売決定！ |url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000111.000059752.html |website=プレスリリース・ニュースリリース配信シェアNo.1｜PR TIMES |date=2023-08-24 |access-date=2023-09-01}}</ref><ref>{{Cite web|和書|title=Z世代女子にも大人気アイドルグループ「＝LOVE」大谷映美里プロデュースカラコン『melady（ミレディ）』イメージモデルに齊藤なぎさ就任！ |url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000110.000059752.html |website=プレスリリース・ニュースリリース配信シェアNo.1｜PR TIMES |date=2023-08-28 |access-date=2023-09-01}}</ref><ref>{{Cite tweet ja|number=1864283163750748314|user=Equal_LOVE_12|title=【お知らせ🎊】大谷映美里の公式TikTokがスタート💜˒˒|access-date=2024-12-10}}</ref> ==ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ== * သူမမှာအစ်မတစ်ဦးနှင့် မိဘတဖွယ်ချစ်ရသော ဆရာတဦးရှိသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် သူမ၏ YouTube Channel ၌ အစ်မဖြစ်သူ လက်ထပ်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Citation|last=みりにゃと申します。|date=2021-12-11|title=【vlog】姉が結婚しました👰🏻‍♀️💐💍【両親登場】|url=https://www.youtube.com/watch?v=_Cj3eUfb0FA|access-date=2025-12-06}}</ref> * အိုင်ဒေါတစ်ဦး ဖြစ်လာရန် ဆရာဖြစ်သူ Dr.Intobesa ၏ အကြံဉာဏ်များကိုရယူ၍ သူမစတင်စိတ်ဝင်စားခဲ့ခြင်းမှာ "ကီရာရင်တော်လှန်ရေး" မှ ဆူကီရှီးမား ကီရာရီကို အားကျခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|和書|url=https://bisweb.jp/interview/124154|title=<nowiki>=LOVE 大谷映美里ちゃんが語る、幼少期からアイドルになるまで。人生のターニングポイントは？</nowiki>|accessdate=2022-07-08|date=2022-01-30|website=bis［ビス］}}</ref> * ​အာကီရှီဘူ ပရောဂျက်တွင် အာကီဟာဘာရာစတိုင် "စံပြကျောင်းသူ" (Honor Student) တာဝန်ကို ယူခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က Nico Nico Douga တွင် Vocaloid သီချင်းများ၊ "Utattemita" (Cover ဆိုခြင်း) နှင့် "Odottemita" (Dance Cover) များကို မကြာခဏ ကြည့်ရှုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://tokyogirlsupdate.com/featured/akishibu-project-interveiw-philippine.html|title=First Overseas Performance Coming Up in the Philippines! Exclusive interview with Akishibu project|accessdate=2022-07-08|date=2015-10-26|website=Japanese kawaii idol music culture news {{!}} Tokyo Girls Update}}</ref> * ငယ်စဉ်ကတည်းက စင်နာမိုရိုးလ်ကို နှစ်သက်ခဲ့ပြီး ဆန်ရီယို ပူရိုလန်းထံ စာရေး၍ Cinnamon နှင့် စာချင်း အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်ခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{Cite web|1=和書|url=https://hustlepress.co.jp/equallove26/|title=<nowiki>=LOVE（イコールラブ）短期集中連載 私服でぽん！ 大谷映美里</nowiki>|accessdate=2022-07-08|date=2019-06-09|website=HUSTLE PRESS OFFICIAL WEB SITE|archive-date=18 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918143406/https://hustlepress.co.jp/equallove26/|url-status=bot: unknown}}</ref> နှစ်သက်ရခြင်း အကြောင်းအရင်းမှာ မူကြိုကျောင်းသားဘဝက စိတ်ဆိုးနေစဉ် Sanrio ဆိုင်ရှေ့မှ ဖြတ်သွားရာ Cinnamon အရုပ်မှ အသံထွက်လာပြီး မိမိကို လာရောက်စကားပြောသည်ဟု ခံစားခဲ့ရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|和書|title=イコラブ大谷映美里、シナモロール3連覇に喜び　好きになった幼稚園の思い出とは|url=https://encount.press/archives/319675/|website=ENCOUNT|date=2022-06-12|access-date=2024-01-15 |language=ja}}</ref><ref>{{cite tweet ja|user=otani_emiri|number=1140597234305605633|date=2019-06-17|accessdate=2021-09-25|title=東京都出身、21さい🎀……}}</ref><ref>{{Cite web|1=和書|title=「1分45秒ひたすら可愛い」＝LOVE大谷映美里のダルゴナコーヒー挑戦動画が公開 {{!}} ENTAME next - アイドル情報総合ニュースサイト|url=https://entamenext.com/articles/detail/4665/05/3/1|website=entamenext.com|accessdate=2021-09-25|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20250913015815/https://entamenext.com/articles/detail/4665/05/3/1|archive-date=13 September 2025|url-status=dead}}</ref> * Ferret (မြွေပါမြီးတို) နှင့် ကြောင် မွေးထားသည်။ Ferret များ၏ အမည်မှာ Cinnamon နှင့် Batako ဖြစ်ပြီး ကြောင်၏ အမည်မှာ Aqua ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|1=和書|title=大谷映美里（=LOVE）× フェレットのバタ子、シナモン {{!}} ペット愛 Vol.21|url=https://natalie.mu/music/column/344992|website=音楽ナタリー|accessdate=2021-02-18|language=ja|first=Natasha|last=Inc|archive-date=13 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250913012213/https://natalie.mu/music/column/344992|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite tweet ja|number=1537776899216134144|user=otani_emiri|title=大谷家に家族が増えました〜🐈……|access-date=2024-12-10}}</ref> * =LOVE ၏ ထုတ်လုပ်သူ Sashihara Rino ကို သူမ၏ ဒုတိယမြောက် မိခင်ကဲ့သို့ တည်ရှိမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။<ref>{{Cite web|和書|title=「アイドルに向いていない」大谷映美里　「やりたいことの2割ぐらいしかできなかった」葛藤を乗り越えるまで|url=https://maidonanews.jp/article/14998111 |website=まいどなニュース|date=2023-09-21|access-date=2024-01-15 |language=ja}}</ref> * =LOVE ၏ ၁၇ ခုမြောက် Single အတွက် အင်တာဗျူးတွင် သူမ အားကျရသူအဖြစ် =LOVE ၏ ဝတ်စုံဒီဇိုင်းများကို တာဝန်ယူရသော Osare Company မှ Kayano Shinobu ကို ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|和書|url=https://realsound.jp/2024/07/post-1728436.html|title=＝LOVE ソロインタビュー Vol.1：大谷映美里　憧れの存在はオサレカンパニー・茅野しのぶ「全ての衣装に沢山の愛」|work=Real Sound|date=2024-10-13|accessdate=2024-11-03}}</ref> * =LOVE ၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု Instagram တာဝန်ခံ ဖြစ်သည်။ * ပရိသတ်များကို "甘やかし隊" (အလှပြင်အဖွဲ့) ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။ ==ပါဝင်တင်ဆက်မှုများ== အဖွဲ့လိုက် လှုပ်ရှားမှုများအတွက် "[[=LOVE]]" ကဏ္ဍတွင် ကြည့်ရှုပါ။ ==တီဗီ အစီအစဉ်များ== * [[Love it!]] (TBS TV): အင်္ဂါနေ့ Season Regular (၂၀၂၄၊ အောက်တိုဘာ - ဒီဇင်ဘာ) နှင့် "Golden Love it!" (၂၀၂၄၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၇)။<ref>{{Cite web|和書|title=＝LOVE・大谷映美里がラヴィットに登場 佐々木舞香との共演にファンから歓喜の声が|url=https://sportsbull.jp/p/1760724/ |website=スポーツブル (スポブル)|date=2024-03-12|access-date=2024-07-06 |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web|和書|title=「絶対リベンジさせてください」イコラブ・大谷映美里が見取り図・盛山に宣戦布告？|url=https://sportsbull.jp/p/1795921/ |website=スポーツブル (スポブル)|date=2024-05-01|access-date=2024-07-06 |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web|和書|title=＜ラヴィット！＞「卒業したよね？」　人気アイドルがまたも登場　「もはやレギュラー」「愛されてるな」|url=https://mantan-web.jp/article/20250107dog00m200000000c.html |website=MANTAN WEB|date=2025-01-07|access-date=2025-01-07 |language=ja}}</ref> ** "Love it! Family" Tuesday Season Regular (၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ၁၀ လပိုင်း ၈ ရက် - ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ၁၂ လပိုင်း ၂၄ ရက်)<ref>{{Cite web|和書|url=https://realsound.jp/2024/10/post-1807264.html|title=＝LOVE 大谷映美里、櫻坂46 遠藤理子、超とき宣 菅田愛貴......『ラヴィット！』で新たな魅力発掘なるか？|work=Real Sound|date=2024-10-13|accessdate=2024-11-03}}</ref> ** "Golden Love it!" (၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ၁၂ လပိုင်း ၂၇ ရက်) - အင်္ဂါနေ့အသင်း (火曜チーム) ==ရေဒီယို အစီအစဉ်များ== * 「オレたちゴチャ・まぜっ!〜集まれヤンヤン〜」(ငါတို့အားလုံး ရှုပ်ထွေးနေကြပြီ! - ယန်ယန်၊ စုဝေးကြ)(၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ၄ လပိုင်း ၂၁ ရက် - ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ၄ လပိုင်း ၁၉ ရက်၊ MBS Radio) ※ Yan Yan Girls 11th Gen<ref>{{Cite tweet|author=大谷 映美里|user=otani_emiri|number=1119701007049486336|title=MBSラジオ「オレたちゴチャ・まぜっ！〜集まれヤンヤン〜」ヤンヤンガールズ11期生になりました🌸初回、すごく緊張しちゃいました…！毎回吸収しておしゃべり頑張ります✨毎週土曜日深夜1:50〜生放送☺️これからどうぞ宜しくお願いします💗がんばるぞっ。ぜひ聴いてね。|date=2019-04-21|accessdate=2019-06-28}}</ref> * 「アッパレやってまーす!」(ကျမတို့အောင်မြင်စွာလုပ်နိုင်ပါတယ်)(MBS Radio)<ref>{{Twitter|mbs_yarumoku|アッパレやってまーす！木曜日【公式】}}</ref> ** ကြာသပတေးနေ့ (၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ၄ လပိုင်း ၂၄ ရက် - ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ၉ လပိုင်း ၃၀ ရက်) ** စနေနေ့ (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ၁၀ လပိုင်း ၁၀ ရက် - လက်ရှိ) - ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဆောင်းဦးရာသီ ပြင်ဆင်မှုအရ ပြောင်းလဲခြင်း။ ==စင်တင်ပြဇာတ်များ== *Anitere × =LOVE ဇာတ်ခုံစီမံကိန်း ** 「Kemono Friends」(၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ၂ လပိုင်း ၁၅ - ၁၈ ရက်၊ AiiA Theater Tokyo) - Ryokouhato အဖြစ် [၃၆]<ref>{{Cite web|和書|title=あにてれ×=LOVE ステージプロジェクト 『けものフレンズ』&『ガールフレンド(仮)』開催決定 『けものフレンズ』舞台詳細も発表|url=https://spice.eplus.jp/articles/168050 |website=SPICE - エンタメ特化型情報メディア スパイス|date=2017-09-12|access-date=2024-07-06 |language=ja}}</ref> ** 「Girlfriend (Beta)」(၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ၇ လပိုင်း ၁၆ - ၂၂ ရက်၊ Shinagawa Prince Hotel Club eX) - Murakami Fumio အဖြစ်<ref>{{Cite web|1=和書|title=指原莉乃プロデュース・=LOVE、位置情報連動型ゲーム「駅メモ！」ボイスキャストに起用|url=https://natalie.mu/stage/news/291309|website=Musicman|date=2018-01-17|access-date=2024-07-06|language=ja|archive-date=26 August 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250826050132/https://natalie.mu/stage/news/291309|url-status=dead}}</ref> ==ဂိမ်းများ== * ဘူတာရုံအမှတ်တရများ! (၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ Hiya Seria <First Gen>)<!-- 2017 --><ref>{{Cite web|1=和書|title=イコラブ出演「ガールフレンド（仮）」開幕、個性豊かな女の子をいろんな角度から|url=https://www.musicman.co.jp/artist/228350|website=ステージナタリー|date=2018-07-16|access-date=2024-07-06|language=ja}}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> * ကီမိုနို သူငယ်ချင်းများ ၃ ယောက် (၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ Degu)<!-- 2020-01-16 --><ref>{{Cite web|和書|title=「けものフレンズ3」年末年始イベントの最新情報が公開！新フレンズ「キタキツネ」や2020年の干支にちなんだフレンズも発表|url=https://www.gamer.ne.jp/news/201912230068/ |website=Gamer|date=2019-12-23|access-date=2024-07-06 |language=ja}}</ref> ==အွန်လိုင်း ထုတ်လွှင့်မှုများ== * DHC Extreme Beauty (၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ၁၀ လပိုင်း ၁ ရက် - ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ၃ လပိုင်း ၂၅ ရက်၊ DHC TV) - Sub-MC<ref>{{Cite web|和書|title=ＡＫＢ４８小栗有以　アイドル笑顔＆モデル顔の使い分け披露|url=https://www.tokyo-sports.co.jp/articles/-/84670 |website=東スポWEB|date=2018-10-01|access-date=2024-07-06 |language=ja}}</ref> ** DHC ရှီဘူယာ စတူဒီယို ထုတ်လုပ်ရေး ကော်မတီ (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ၅ လပိုင်း ၃ ရက် - ၊ DHC TV) ** #ရှီဘူယာ အော်ဂန်ဟေးလ် ကျောင်းသားကောင်စီ (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ၇ လပိုင်း ၂၈ ရက် - ၊ DHC TV) * ကီမူးရာ-ဆန်! (၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ၆ လပိုင်း ၁၂ ရက်၊ GYAO!)<ref>{{Cite web|和書|url=https://www.oricon.co.jp/news/2238273/full/|title=木村拓哉、イコラブ大谷映美里と“油そば”料理　おいしさに感動「やば！」|work=ORICON NEWS|date=2022-06-12|accessdate=2024-11-03}}</ref> ==ဝဘ်အန်နီမီ== * အီကီမို! တိုတောင်းသော အန်နီမီ (၂၀၁၇ ခုနှစ်) - အာမီ အဖြစ်<ref>{{Cite web|和書|title=『駅メモ！』メロ、ルナ、みろくが登場するショートアニメが12月26日より配信|url=https://dengekionline.com/elem/000/001/651/1651744/ |website=電撃オンライン|date=2017-12-21|access-date=2024-07-06 |language=ja}}</ref> ==ပွဲများ== * IDOL RUNWAY COLLECTION Supported by TGC (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ၈ လပိုင်း ၇ ရက်၊ Yoyogi National Gymnasium Second Gymnasium)<ref>{{Cite web|和書|url=https://idolrunwaycollection.jp/2023/|title=IDOL RUNWAY COLLECTION Supported by TGC|publisher=公式サイト|accessdate=2026-02-21}}</ref> ==စာအုပ်များ== ==မဂ္ဂဇင်း ပင်တိုင်ဆောင်းပါး== * Tokyo Walker (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ၉ လပိုင်း ၂၀ ရက် - ၊ KADOKAWA) - 「=LOVE 大谷映美里の#みりらーめん こて活っ」 ဆောင်းပါးတွဲ။ * bis (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ၁၀ လပိုင်း ၁ ရက် - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ၉ လပိုင်း ၂၉ ရက်၊ Kobunsha) - ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာလထုတ်အထိ ပုံမှန်မော်ဒယ်။<ref name=":0" /> ==မဂ္ဂဇင်း ပါဝင်မှုများ== * အပတ်စဉ် ပလေးဘွိုင်း (ရှူးအီရှာ) ** ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ အမှတ် ၃၈ (ဟီတိုမီ တာကာမာဆု, 野口衣織 တို့နှင့်အတူ) ** ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ အမှတ် ၂၉ ** ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ အမှတ် ၄၄ ** ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ အမှတ် ၁၃ (မျက်နှာဖုံးနှင့် ဂရပ်ဗီယာ၊ 指原莉乃] နှင့် ဆွေးနွေးမှုများ ပါဝင်သည်)<ref>{{Cite web|1=和書|title=＝LOVE 大谷映美里 写真集未公開カット公開、 ”みりにゃ”の彼女感を堪能|url=https://news.livedoor.com/article/detail/19849053/|website=ライブドアニュース|date=2021-03-15|access-date=2024-07-06|language=ja}}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> * သေးငယ်သောတိရစ္ဆာန် (ဟာကူဆန်ရှာ) ** ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ အမှတ် ၁၃ * ဆူကီမန် ဝေါလ်ကေး (၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ၃ လပိုင်း ၁၃ ရက်၊ KADOKAWA)<ref>{{Cite web|和書|title=日本初!?全国のつけ麺だけのガイドブック発売！表紙にイコラブ大谷映美里|url=https://www.walkerplus.com/article/222288/ |website=ウォーカープラス|date=2020-02-14|access-date=2024-07-06 |language=ja}}</ref> ==ဓာတ်ပုံစာအုပ်== * ငါတို့နှစ်ယောက်ပဲရှိတယ် (အပတ်စဉ် ပလေးဘွိုင်း နက် Extra No.734) * အိုတာနီ အဲမီရိ ပထမဆုံး ဓာတ်ပုံစာအုပ် 「ငါကြိုက်တယ်လူ」(၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ၃ လပိုင်း ၁၅ ရက်၊ Shueisha) ISBN 978-4087900323<ref>{{Cite web|1=和書|title==LOVE大谷映美里が1st写真集「好きな人」発売、指原Pとの対談収めた特典も（コメントあり）|url=https://natalie.mu/music/news/412772|website=音楽ナタリー|date=2021-01-17|access-date=2024-07-06|language=ja|archive-date=6 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706103615/https://natalie.mu/music/news/412772|url-status=dead}}</ref> ==မော်ဒယ် လှုပ်ရှားမှုများ== ==မော်ဒယ်== * bis (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ၉ လပိုင်း ၂၄ ရက် - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ၉ လပိုင်း ၂၉ ရက်) - ပုံမှန်မော်ဒယ်<ref name="bisRegularModel" /> * Honey Cinnamon ** 2018 Autumn Collection (၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၅ ရက်) ** 2018 winter collection (၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်) ** 2019 Summer Collection (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၈ ရက်) ** 2019 Autumn Collection (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်)<ref>{{Cite web |1=和書 |title=🍭 イコラブ 大谷映美里、まるで人形⁉︎ファンタジーなうさ耳モデル姿に反響「可愛すぎ、、🤦‍♀️」「ハニシナといったらみりにゃだよ🥺」 |url=https://popnroll.tv/articles/3524 |website=Pop'n'Roll(ポップンロール) |date=2019-07-10 |access-date=2024-01-15 |language=ja |archive-date=28 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828122032/https://popnroll.tv/articles/3524 |url-status=bot: unknown }}</ref> ** 2019 Winter Collection (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်) ** 2020 Spring Collection (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်) -(≠ME Tanizaki Saya နှင့်အတူ) ** 2020 Summer Collection (၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်)<ref>{{Cite web|和書|title=ハニーシナモン2020夏コレクションモデル決定！※大谷 映美里 |url=https://equal-love.jp/news/detail/2751 |website=＝LOVE（イコールラブ） オフィシャルサイト |access-date=2022-11-02 |language=ja}}</ref>。 ** 2020 Autumn＆Winter Collection (၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၉ ရက်) ** 2020 Winter Collection (၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်)<ref>{{Cite web|和書|title=【出演情報】Honey Cinnamon 2020 Winter Collection コレクションモデル※大谷 映美里 |url=https://equal-love.jp/news/detail/3244 |website=＝LOVE（イコールラブ） オフィシャルサイト |access-date=2022-11-02 |language=ja}}</ref> ** 2021 Spring Collection (၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်)<ref>{{Cite web|和書|title=ハニーシナモン2021SSコレクションモデル決定！※大谷 映美里 |url=https://equal-love.jp/news/detail/3540 |website=＝LOVE（イコールラブ） オフィシャルサイト |access-date=2022-11-02 |language=ja}}</ref> ** 2021 Summer Collection (မတ်လ ၂၉ ရက်၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်) * titty&Co. ** Summer mini COLLECTION ”in love with the sea” (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၈ ရက်) ** Spring Collection (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်) * MIIA - ９月 WEB CATALOG (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်)<ref>{{Cite web|和書|title=【出演情報】「MIIA」9月 WEB CATALOGモデル ※大谷映美里 |url=https://equal-love.jp/news/detail/4447 |website=＝LOVE（イコールラブ） オフィシャルサイト |access-date=2022-11-02 |language=ja}}</ref> * atmos pink×[[アディダス|adidas]]×ဂျနီ ကာအိုရီ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု (၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်) - Otoshima Risa နှင့် Takamatsu Hitomi တို့နှင့်အတူ<ref>{{Cite web|和書|title=「atmos pink×adidas×JENNY KAORIコラボレーションアイテム」※大谷映美里・音嶋莉沙・髙松瞳 |url=https://equal-love.jp/news/detail/5089 |website=＝LOVE（イコールラブ） オフィシャルサイト |access-date=2022-11-02 |language=ja}}</ref> ==ပူးပေါင်းထုတ်ကုန်များ== * Honey Cinnamon ** Honey Cinnamon: ၂၀၁၈ မှ ၂၀၂၁ အထိ အဝတ်အထည်နှင့် ဝတ်စုံ ဒီဇိုင်းများ။ ** ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက် - ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဆောင်းရာသီ စုစည်းမှု၊ အဝတ်အစား အမျိုးအစား ၂ မျိုး ** ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက် - ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဆောင်းဦးရာသီ စုစည်းမှု၊ အဝတ်အစားပုံစံ ၂ မျိုး ** မတ်လ ၂၀ ရက်၊ ၂၀၂၀ - ၂၀၂၀ နွေရာသီ စုစည်းမှု၊ ယောက်ျားလေး/မိန်းကလေး ဝတ်လို့ရတဲ့ ပစ္စည်း ၂ မျိုး<ref>{{Cite web|和書|title=ハニーシナモン2020夏コレクションモデル決定！※大谷 映美里 |url=https://equal-love.jp/news/detail/2751 |website=＝LOVE（イコールラブ） オフィシャルサイト |access-date=2022-11-02 |language=ja}}</ref> ** ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ ရက် - One Piece အမျိုးအစား ၁ မျိုး ** ၂၀၂၀ အောက်တိုဘာ ၃၀ - အဝတ်အထည်အမျိုးအစား ၂ မျိုး ** ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက် - အဝတ်အထည်အမျိုးအစား ၃<ref>{{Cite web|和書|title=ハニーシナモンコラボ商品販売決定！※大谷映美里 |url=https://equal-love.jp/news/detail/3976 |website=＝LOVE（イコールラブ） オフィシャルサイト |access-date=2022-11-02 |language=ja}}</ref> * titty&Co. ** ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက် - အဝတ်အထည် အမျိုးအစား ၃ မျိုး ** ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် - အထူးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဒုတိယထုတ်ဝေမှု "Fairy tale"၊ အဝတ်အစားအမျိုးအစား ၃ မျိုး ** ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက် - အထူးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အတွဲ ၁ "နံနက်ခင်းတွင် နေ့ခင်းအိပ်မက်"၊ တစ်ပိုင်းတည်းဝတ်စုံ<ref>{{Cite web|和書|title=titty&Co. コラボアイテムが発売決定！※大谷 映美里 |url=https://equal-love.jp/news/detail/3975 |website=＝LOVE（イコールラブ） オフィシャルサイト |access-date=2022-11-02 |language=ja}}</ref> ** ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၀ ရက် - အထူးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အတွဲ ၂ "နေ့လယ်ခင်းတွင် နေ့ခင်းအိပ်မက်"၊ တစ်ပိုင်းတည်းဝတ်စုံ * [[LARME]] ** ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက် - အဝတ်အထည်အမျိုးအစား ၂ မျိုး * [[MARK STYLER#展開ブランド|dazzlin]] ** ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ၂၂ ရက် - အဝတ်အထည် အမျိုးအစား ၃ မျိုး<ref>{{Cite web|和書|title=【お知らせ】大谷映美里×dazzlinコラボアイテム発売決定 ※大谷映美里 |url=https://equal-love.jp/news/detail/5244 |website=＝LOVE（イコールラブ） オフィシャルサイト |access-date=2022-11-02 |language=ja}}</ref> ==ဒီဇိုင်း== * [[စထရစ် အင်တာနေရှင်နယ်#အမှတ်တံဆိပ်|Maison de FLEUR]] ** Ultimate Princess Celebration /Maison de FLEUR Collection (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်) - "Rapunzel" စတိုင် အသုံးအဆောင်နှင့် အဝတ်အထည်များ<ref>{{Cite web|和書|title=ディズニープリンセスと女王たちをアーティスト・インフルエンサーが表現「Ultimate Princess Celebration / Maison de FLEUR Collection」が発売 |url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000471.000036659.html |website=プレスリリース・ニュースリリース配信シェアNo.1｜PR TIMES |access-date=2022-11-02}}</ref>。 ** Disney VILLAINS /Maison de FLEUR Collection (၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်) - "Mother Gothel" စတိုင် ပစ္စည်းများ<ref>{{Cite web|和書|title=【Maison de FLEUR】ディズニーヴィランズが主役のコレクション『Disney VILLAINS /Maison de FLEUR Collection』が初登場！ |url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000566.000036659.html |website=プレスリリース・ニュースリリース配信シェアNo.1｜PR TIMES |access-date=2022-11-02}}</ref> ==ပွဲများ== * IDOL RUNWAY COLLECTION Supported by [[တိုကျို မိန်းကလေးများ စုစည်းမှု|TGC]]（၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၇ ရက် [[ယိုယိုဂီ အမျိုးသား အားကစားကွင်း]] [[ယိုယိုဂီ ဒုတိယ အားကစားရုံ|ဒုတိယ အားကစားရုံ]]<ref>{{Cite web|和書|title=＝LOVE大谷映美里、セクシーワンピで色気放出 “投げキス”で会場を虜に＜IDOL RUNWAY COLLECTION Supported by TGC＞ |url=https://mdpr.jp/news/detail/3886778 |website=モデルプレス|date=2023-08-07|access-date=2024-01-15 |language=ja}}</ref> * [[ရာကူတန် အုပ်စု|Rakuten]] [[GirlsAward]] 2024 SPRING/SUMMER（၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ၅ လပိုင်း ၃ ရက်[[ယိုယိုဂီ အမျိုးသား အားကစားကွင်း]] [[ယိုယိုဂီ အမျိုးသား အားကစားရုံ အမှတ် ၁|ပထမဆုံး အားကစားရုံ]]<ref>{{Cite web|和書|title=＝LOVE大谷映美里、あざとウインクにドキッ【GirlsAward 2024 S／S】|url=https://mdpr.jp/news/detail/4268134 |website=モデルプレス|date=2024-05-03|access-date=2024-07-06 |language=ja}}</ref> * Rakuten GirlsAward 2025 AUTUMN/WINTER（၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ၁၀ လပိုင်း ၁၈ ရက် [[မာကူဟာရီ မက်ဆီ]]အပေါက် ၉-၁၁）<ref>{{Cite web|和書|url=https://mdpr.jp/news/detail/4640882|title=「ガルアワ」宮世琉弥・DXTEEN・=LOVEメンバーら追加出演者解禁【GirlsAward 2025AW】|website=モデルプレス|publisher=ネットネイティブ|language=ja|date=2025-09-08|accessdate=2025-09-08}}</ref><ref>{{Cite web|和書|url=https://mdpr.jp/news/detail/4664665|title=＝LOVE大谷映美里、オフショルワンピで美デコルテ輝く あざと可愛いピンクコーデ【ガルアワ2025AW】|website=モデルプレス|publisher=ネットネイティブ|date=2025-10-18|accessdate=2025-10-18}}</ref> ==အောက်ခြေမှတ်စု== ==မှတ်ချက်== {{Reflist|group=မှတ်ချက်}} :ရာသီပုံမှန် မဖြစ်မီနှင့် ပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း အစီအစဉ်သို့ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ဧည့်သည်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကားချက်== {{Reflist|2}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * {{official|https://equal-love.jp/feature/otani_emiri|{{=}}LOVE 公式プロフィール}} * {{Twitter|otani_emiri|大谷 映美里}} * {{Twitter|mirinya_first|大谷映美里ファースト写真集『好きな人』公式}} * {{SHOWROOM|LOVE_EMIRI_OTANI}} * {{Instagram|otani_emiri|大谷映美里}} * {{TikTok|equal_love_emiri}} * {{YouTube|channel=UCGxaJ2y2Le9jST3Me2aMPrw|みりにゃと申します。}} * [https://bunnyapartment.com/rosemuse/ Rosé Muse official web store] ** {{Twitter|rosemuse_|Rosé Muse}} ** {{Instagram|rosemuse_official|Rosé Muse}} *[https://www.melady.jp/ melady公式ブランドサイト] ** {{Twitter|meladyofficial|𝒎𝒆𝒍𝒂𝒅𝒚（ミレディ）𝒐𝒇𝒇𝒊𝒄𝒊𝒂𝒍 }} ** {{Instagram|melady.official|𝒎𝒆𝒍𝒂𝒅𝒚（ミレディ）𝒐𝒇𝒇𝒊𝒄𝒊𝒂𝒍}} {{=LOVE}} {{ယန်ယန် မိန်းကလေးများ}} {{Lovett!}} {{Normdaten}} {{actor-stub}} {{Idol-stub}} {{voice-stub}} {{မူရင်းစီရန်- အိုတာနီ အဲမီရိ}} [[Category:ဂျပန်အမျိုးသမီးအိုင်ဒေါများ]] [[Category:၂၀ ရာစု ဂျပန်မင်းသမီးများ]] [[Category:ဂျပန်ဇာတ်ခုံမင်းသမီး]] [[Category:အိုင်ဒေါကနေ သရုပ်ဆောင်ဖြစ်လာသူ]] [[Category:ဂျပန်အမျိုးသမီးအသံသရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:=LOVE အဖွဲ့ဝင်များ]] [[Category:ဂရာဗူအိုင်ဒေါ]] [[Category:ဂျပန်အမျိုးသမီး ဖက်ရှင်မော်ဒယ်]] [[Category:ဂျပန်အမျိုးသမီး YouTuber များ]] [[Category:TWIN PLANET အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများ]] [[Category:တိုကျိုမှလူများ]] [[Category:၁၉၉၈ ခုနှစ်မွေးဖွားသူများ]] [[Category:အသက်ရှင်သောလူများ]] gwua1ae8mcf1mvgk91fzf7if6j6ziy0 0 283801 1061882 1061591 2026-11-06T05:37:00Z Salai Rungtoi 22844 /* ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ဆင် 1061882 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet | cabinet_name = ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ | flag = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg | flag_border = | cabinet_number = ဆဋ္ဌမမြောက် | cabinet_type = ပြည်ထောင်စုအစိုးရ | jurisdiction = မြန်မာနိုင်ငံ | image = President and Vice Presidents of Myanmar (2026).jpg | image_size = 300px | caption = (ဘယ်မှညာ)ဒုတိယသမ္မတ(၁)၊နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတ(၂) | date_formed = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | government_head = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]] | government_head_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | deputy_government_head = {{unbulleted list | [[ညိုစော|ညိုစော]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၁]]) | [[နန်းနီနီအေး|နန်းနီနီအေး]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၂]]) }} | state_head = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]] | state_head_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | political_party = {{unbulleted list | [[တပ်မတော်]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] }} |current_number= ၃၅ |opposition_party= '''အတိုက်အခံများ''' * [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] ** ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ | election = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲ]] | incumbent = ၂၀၂၆ – လက်ရှိ | incoming_formation = [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] | previous = [[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]] | successor = }} '''ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ''' သည် (တရားဝင်အားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ဖွဲ့စည်းထားသော ဆဋ္ဌမမြောက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။<ref name=":2">{{Cite web |date=2026-07-24 |title=ရက် ၁၀၀ အတွင်း ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဘာလုပ်နိုင်ခဲ့လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c3r0nq32rxlo |access-date=2026-10-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးကျင်းပခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]] အပြီးတွင် ပေါ်ပေါက်လာသော အရပ်သားအသွင်းပြောင်း [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/81566 |access-date=2026-04-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ]]တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ် |url=https://burmese.dvb.no/post/681404 |access-date=2026-04-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် [[ညိုစော|ဦးညိုစော]]နှင့် ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]တို့ကိုလည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81374 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးချယ်တင်မြှောက် |url=https://news-eleven.com/article/310989 |access-date=2026-04-03 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]] မှ အာဏာထိန်းသိမ်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ၊ဝန်ကြီးချုပ် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]၊ [[ဦးညိုစောအစိုးရ]]၊ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] နှင့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တို့ သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီအစိုးရသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတို့တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ကို ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-08-18 |title=ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရွေးကောက်ပွဲ စတင်ကျင်းပမယ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn92zwdpz4go |access-date=2026-10-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> အဆိုပါရွေးကောက်ပွဲမှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများကို [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|ရွေးချယ်တင်မြှောက်]] ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ - ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာဆိုခဲ့ပြီးနောက် ၎င်း၏ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2026-03-24 |title=သမ္မတရာထူးရယူပြီး တပ်ချုပ်ကိုပါ ထိန်းချုပ်မည့် မင်းအောင်လှိုင်၏ အာဏာမြဲရေး စီမံကိန်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73502/ |access-date=2026-04-03 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ဤအစိုးရအဖွဲ့သည် [[ဦးညိုစောအစိုးရ]] ထံမှ အာဏာလွှဲပြောင်းရယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး [[တပ်မတော်]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] တို့ ပူးပေါင်းပါဝင်သော အစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း |url=https://mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcuaciuraphai-pngchngphaicnnykhng |access-date=2026-10-08 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> အစိုးရအဖွဲ့သစ်အတွက် ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးဌာနပေါင်း ၃၁ ဌာန ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်သော်လည်း ဝန်ကြီးနေရာအား လူ ၃၀ ဦးသာ ခန့်အပ်မည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လွှတ်တော်သို့ တင်ပြထားကြောင်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ အစည်းအဝေးတွင် နာယကက ဖတ်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အဆိုပြုထားသည့် ဝန်ကြီးဌာနတွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဌာနအသစ် (၆)ခု ပါဝင်သည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင်အတည်ပြုသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> === နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူ === သမ္မတဦးမင်း​အောင်လှိုင်၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ[[ခိုင်ခိုင်စိုး]]အား ခန့်အပ်​ကြောင်း တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်းမျိုးမရှိ​သော်လည်း ဇွန် ၃ ရက်က အိန္ဒိယခရီးစဉ်မှ ပြန်လည်​ရောက်ရှိချိန်တွင် ​လေဆိပ်၌ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုးသည်  သတင်းမီဒီယာများနှင့်​တွေ့ဆုံပြီး နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ​ဖြေကြားမှုအချို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုး နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူဖြစ်လာ |url=https://news-eleven.com/article/312413 |access-date=2026-06-21 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး အပြောင်းအလဲ === ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]၏ တတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး ပထမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]အား ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအသစ်အဖြစ် [[ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်]]ဖြင့် ခန့်အပ်ခဲ့သဖြင့် ဝေဖန်မှုများ မြင့်တက်ခဲ့ပြီးနောက် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပြန်စချိန်တွင် အတည်ပြုခန့်အပ်ရေးအတွက် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]ဘက်က တင်သွင်းလာသည်။<ref>{{Cite web|title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် တတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး ပထမနေ့ကျင်းပ|url=http://www.moi.gov.mm/news/88670|website=Ministry Of Information|access-date=2026-09-30|language=en}}</ref> ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကိစ္စရပ်များကို အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသဖြင့် ပိုမိုထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် လွှတ်တော်ရပ်နားချိန်တွင် အဆိုပါအမိန့်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သမ္မတရုံးဝန်ကြီး ဦး[[ခင်မောင်ရီ]]က ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် တင်ပြခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကိုကိုဦးအား ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာကို ကန့်ကွက်လိုပါက လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက အောက်တိုဘာ ၁ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထား တင်ပြရမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၁၂ အရ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးမရှိချိန် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအတွက် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်ကို ထုတ်ခွင့်ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသော်လည်း လွှတ်တော်မစမီ ရက်ပိုင်းအလိုတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းအပေါ် ဝေဖန်မှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဦးမင်းအောင်လှိုင် အမိန့်နဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကိုကိုဦး ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်လို့ ဝေဖန်ခံရပြီးမှ လွှတ်တော်တင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cqx2zxdd7nrlt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-09-30|access-date=2026-09-30|language=my}}</ref> === ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာလ အစိုးရအဖွဲ့ဝင် အပြောင်းအလဲ === ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]က အမိန့်အမှတ် (၆၈/၂၀၂၆) ဖြင့် [[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[မောင်မြင့်]]အား [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ခင်မောင်စိုး]]အား ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးသည် အမိန့်အမှတ် (၆၈/ ၂၀၂၆) အား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၃) ရက် ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန် |url=http://www.moi.gov.mm/news/88808 |access-date=2026-10-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> အစိုးရအဖွဲ့သစ် သက်တမ်း (၆) လအကြာတွင် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း အပြောင်းအလဲများ စတင်ပြုလုပ်နေရာ အောက်တိုဘာ ၉ ရက်က ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီး၊ ပညာရေး ဒုတိယဝန်ကြီးနှင့် ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတို့အား တာဝန်မှ အနားပေးခဲ့ပြီး ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးနေရာတွင် လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာစိုးဝင်းအား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်နေ့တွင်လည်း ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်ခြင်း၊ ဒုတိယဝန်ကြီးများအား နေရာပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခြင်းအပါအဝင် ပြောင်းလဲမှုအချို့ကို အမိန့်ထုတ်ပြန်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဦး[[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ကျော်ထင်]]အား ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာနသို့လည်းကောင်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးဟန်ဝင်းအောင်အား အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့လည်းကောင်း ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး အားကစားရေးရာ ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးညီညီနှင့် ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ဝင် ဦးထွန်းထွန်းဝင်းတို့အား အမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း၊ အမျိုးသမီးရေးရာ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်အား လစ်လပ်သွားသည့် ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခြင်း၊ အလုပ်သမား ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးမောင်မောင်သန်းအား နေပြည်တော်ကောင်စီဝင်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး အဆိုပါ အပြောင်းအရွှေ့များကြောင့် လစ်လပ်သွားသည့် အမျိုးသမီးရေးရာ ဒုတိယဝန်ကြီးနေရာတွင် ဒေါက်တာနေသွယ်ကြည်၊ အလုပ်သမား ဒုတိယဝန်ကြီးနေရာတွင် ဦးမျိုးအောင်၊ အားကစားရေးရာ ဒုတိယဝန်ကြီးနေရာတွင် ဦးမျိုးကျော်သူတို့အား အသီးသီး တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89156 |access-date=2026-10-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>အောက်တိုဘာ ၉ ရက်က ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသဖြင့် လစ်လပ်နေသည့် ကျန်းမာရေး ဒုတိယဝန်ကြီးနေရာတွင် ဒေါက်တာတင်ထွန်း၊ ပညာရေး ဒုတိယဝန်ကြီးနေရာတွင် ဦးဝင်းမောင်သိန်းတို့အား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးစောရန်အောင်၊ ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးအဖြစ် ဒေါ်အေးအေးလှိုင်တို့အားလည်း တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်က ဒုဝန်ကြီးများကို ရာထူးနေရာပြောင်းလဲ |url=https://burmese.dvb.no/post/476029 |access-date=2026-10-11 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၈၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[ထွန်းအောင်]] အား [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89351 |access-date=2026-10-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၈၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] အား [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဒေါက်တာ [[ကိုကိုလွင် (ဒေါက်တာ)|ကိုကိုလွင်]] အား [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/89353 |access-date=2026-10-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်စုစုပေါင်းသည် ၃၅ ဦး ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်အမှတ် ၈၄ /၂၀၂၆ ဖြင့် [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)မှ ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ကျော်ဟန် အားခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref /> == အစိုးရအဖွဲ့ အကြီးအကဲများ == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:80%; border:1px solid #a2a9b1;" |- ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၁)]] ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]] |- |[[File:Min Aun Hlaing at Tianjin (2025) (cropped).jpg|x150px]] | [[File:NyoSaw.jpg|x150px]] | [[File:Nann Ni Ni Aye (2).png|x150px]] |- | style="font-size:100%;" | '''[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]]''' | style="font-size:100%;" | '''[[ညိုစော|ဦးညိုစော]]''' | style="font-size:100%;" | '''[[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]''' |- | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> |} == ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ == {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><!-- Per protocol, cabinet members are 34 persons with order of precedence. --> {| class="wikitable" |+ '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ စာရင်း''' |- style="background:#efefef;" ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် |- | ၁။ || [[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] || နိုင်ငံတော်သမ္မတ |- | ၂။ || [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] || ဒုတိယသမ္မတ |- | ၃။ || [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]] || ဒုတိယသမ္မတ |- | ၄။ || [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး |- | ၅။ || [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန |- | ၆။ || [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၇။ || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၈။ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၉။ || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၀။ || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၁။ || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၂။ || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၃။ || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၄။ || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၅။ || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၆။ || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၇။ || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၈။ || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၉။ || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၀။ || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၁။ || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၂။ || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၃။ || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၄။ || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၅။ || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၆။ || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၇။ || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၈။ || [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၉။ || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၀။ || [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၁။ || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၂။ || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၃။ || ဒေါက်တာ [[ကိုကိုလွင် (ဒေါက်တာ)|ကိုကိုလွင်]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၄။ || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၅။ || အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် || အတွင်းရေးမှူး၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး |} == ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခု ဖွဲ့စည်းခြင်း == {{Main|ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးတွင် တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် တင်ပြ |url=https://news-eleven.com/article/311051 |access-date=2026-04-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၄ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သော အမိန့်အမှတ်၊ ၅ / ၂၀၂၆ ဖြင့် [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] အား ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/87236 |access-date=2026-08-25 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၉ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်များအရ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်းကို တာဝန်မှအနားယူခွင့်ပေးခဲ့ပြီး လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာစိုးဝင်းကို ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးအဖြစ်ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ထို့အတူ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာဇော်မြင့်နှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ အေးထွန်း၊ ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်မြင့်နိုင်တို့ကိုလည်း တာဝန်မှအနားယူခွင့်ပေးခဲ့သည်။ အလားတူ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများအဖြစ် ဒေါက်တာမျိုးဝင်းအောင်နှင့် ဦးစောမျိုးမျိုးတို့ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အမိန့်ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=■ လူ/ကယ်/ပြန်ဝန်ကြီး ဒေါက်တာစိုးဝင်းအား ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးပြီး ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးနှစ်ဦး ခန့်အပ် |url=https://news-eleven.com/article/315906 |access-date=2026-10-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၄ ရက်တွင် စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/90191 |access-date=2026-11-05 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable; text-align:center;" |+ '''ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ စာရင်း (၂၀၂၆ - လက်ရှိ)''' |- style="background:#0047AB; color:white;" ! စဉ် !! ဝန်ကြီးဌာန !! ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !! တာဝန်စတင် !! တာဝန်ပြီးဆုံး !! တာဝန်သက်တမ်း !! မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂။ || နိုင်ငံတော်[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၃။ || [[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | rowspan="2" |၄။ | rowspan="2" |[[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|14}} | |- |ဦး[[ထွန်းအောင်]]|| ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|10|14}}|| |- style="background:#F9F9F9;" | rowspan="2" | ၅။ || rowspan="2" | [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|14}} || |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] |၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|14}} | |- | rowspan="2" | ၆။ || rowspan="2" | [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]|| ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|9|17}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၇။ || [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၈။ || [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၉။ || [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၀။ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၁။ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၂။ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || <small>ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်</small> |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၃။ || [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၄။ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | rowspan="2" | ၁၅။ || rowspan="2" | [[ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|9}}|| |- |[[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] |၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|10|9}} | |- | ၁၆။ || [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၇။ || [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၈။ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၉။ || [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၀။ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၁။ || [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၂။ || [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၃။ || စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၄။ || [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | rowspan="2" | ၂၅။ || rowspan="2" | [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆|| {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|3}} || |- | [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]]|| ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || ''လက်ရှိ''|| {{Age in years and days|2026|10|3}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၆။ || [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၇။ || [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၈။ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၉။ || [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | rowspan="2" | ၃၀။ || rowspan="2" | [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြည်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|9}}|| |- |ဒေါက်တာ [[ကိုကိုလွင် (ဒေါက်တာ)|ကိုကိုလွင်]] |၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|10|14}} | |- style="background:#F9F9F9;" | rowspan="2" | ၃၁။ | rowspan="2" | [[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန]] | [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ | {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|3}} | |- | [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] | ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ | လက်ရှိ | {{Age in years and days|2026|10|3}} | |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီး (၄၆) ဦးကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-14 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable; text-align:center;" |+ '''ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း (၂၀၂၆)''' |- style="background:#0047AB; color:white;" ! style="width:5%" | စဉ် !! style="width:25%" | ဝန်ကြီးဌာန !! style="width:20%" | အမည် !! style="width:15%" | စတင်ရက် !! style="width:15%" | ပြီးဆုံးရက် !! style="width:20%" | တာဝန်သက်တမ်း |- | ၁ || rowspan="2" | [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| ဦးခင်လတ် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၂ |[[ခိုင်ခိုင်စိုး|ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး]] |၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|8|17}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃ || [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ထင်ကျော်သူ|ဦးထင်ကျော်သူ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄ || rowspan="2" | [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအောင်မြိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၅ || ဦးထွန်းလူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၆ || rowspan="2" | [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးမင်းဇေယျာလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၇ || ဦးသက်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၈ || [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၉ || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၀ || rowspan="2" | [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[နိုင်မင်းကျော်|ဦးနိုင်မင်းကျော်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၁ || [[ကိုကိုကျော်|ဦးကိုကိုကျော်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၂ || rowspan="3" | [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါ်သန်းသန်းလင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | - || ဦးဟန်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|10}} |- |၁၃ |[[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ဦးကျော်ထင်]] |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}} |- | - || rowspan="3" | [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွား ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးကျော်ထင်|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|10}} |- | ၁၄ || ဦးသန့်စင်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၁၅ |ဦးဟန်ဝင်းအောင် |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၆ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၁၇ | |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဟန် | | | |- | ၁၈ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| စိုင်းထွန်းညို || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၉ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ထိန်လင်းဦး|ဒေါက်တာ ထိန်လင်းဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | - || rowspan="3" | [[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ ဇော်မြင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆<ref name=":1">{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများအား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/89098 |access-date=2026-10-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>|| {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|9}} |- | ၂၀ || ဦးနေမျိုးလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၂၁ |ဦးဝင်းမောင်သိန်း |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၂ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | - || rowspan="2" | [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ အေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆<ref name=":1" />|| {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|9}} |- |၂၃ |ဒေါက်တာ တင်ထွန်း |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | - || rowspan="2" | [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီးရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| [[စန်းစန်းနွယ်|ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|10}} |- |၂၄ |ဒေါက်တာ [[နေသွယ်ကြည်]] |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}} |- | ၂၅ || [[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးရဲတင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၆ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦး[[လင်းအောင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၇ || rowspan="3" | [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="3" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၈ || ဒေါက်တာ ရဲထွန်းဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၂၉ || ဒေါက်တာ ရဲတင့်ထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၀ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးသိုက်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၁ || rowspan="2" | [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးခင်လတ်ကြီး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၂ || ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်ဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၃ || rowspan="2" | [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၄ || ဦးကျော်နိုင်ဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၃၅ || rowspan="2" | စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးသွင်အောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၆ || ဒေါက်တာ အောင်ဇေယျ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၇ || rowspan="3" | [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]|| [[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | - || [[ခိုင်ခိုင်စိုး|ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|4|10|2026|8|17}} |- |၃၈ |ဦးရဲထွန်းဦး |၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|8|17}} |- | - || rowspan="2" | [[အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးမောင်မောင်သန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|10}} |- |၃၉ |ဦးမျိုးအောင် |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၀ || rowspan="2" | [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[မင်းမင်း|ဦးမင်းမင်း]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၁ || ဦးဝင်းမြင့်ခိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | - || rowspan="2" | [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးညီညီ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|10}} |- |၄၂ |ဦးမျိုးကျော်သူ |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''လက်ရှိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၃ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးစစ်နိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄၄ || rowspan="2" | [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၅ || ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်|| ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|7|25}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၆ || rowspan="2" | [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ သန်းစိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၇ || ဒေါက်တာ သန့်ဇော်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၄၈ || rowspan="2" | [[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄၉ || ဦးဖြိုးဇော်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |} == ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရုံးအဖွဲ့အစည်းအကြီးအကဲများ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; border-collapse: collapse;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲခန့်ထားမှု |- style="text-align:center; height:35px; background:#f2f2f2;" ! style="width:5%;" | စဉ် ! style="width:30%;" | ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းအမည် ! style="width:20%;" | အကြီးအကဲအမည် ! style="width:20%;" | ရာထူး ! style="width:12%;" | စတင်ရက် ! style="width:13%;" | ကုန်ဆုံးရက် |- | ၁ || [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်]]|| [[သာဌေး|ဦးသာဌေး]]|| [[ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်]]|| rowspan="9" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၂ || [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]] || [[အောင်ဇော်သိန်း|ဦးအောင်ဇော်သိန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၃ || [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]|| [[သန်းစိုး (ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်)|ဦးသန်းစိုး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၄ || [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး]] || [[နိုင်သက်ဦး|ဒေါ်နိုင်သက်ဦး]]|| [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်]] || လက်ရှိ |- | ၅ || [[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့]]|| [[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးတင်မောင်ဝင်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၆ || [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]] || [[ကံမြင့်သန်း|ဦးကံမြင့်သန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၇ || [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] || [[ခင်နိုင်ဦး|ဒေါက်တာ ခင်နိုင်ဦး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၈ || [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]|| [[စိုးသိန်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးစိုးသိန်း]] <ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရန် ပြည်​ထောင်စုလွှတ်​တော်သို့ အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311101 |access-date=2026-04-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၉ || [[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]]|| [[သစ်လင်းအုန်း|ဦးသစ်လင်းအုန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |} == တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ == ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ အသီးသီးတွင် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးများကို အဆိုပြုလွှာ တင်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-04-06 |title=စစ်တပ်အရာရှိဟောင်းအများစု တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/06/412404.html |access-date=2026-04-07 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ၏ အတည်ပြုချက်အတိုင်း ဝန်ကြီးချုပ်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ခန့်အပ်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-04-07 |title=တိုင်းနဲ့ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များအဖြစ် လျာထားအဆိုပြုစာရင်း |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/04/07/%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba-%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae/ |access-date=2026-04-07 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" border-collapse: collapse;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်များ (၂၀၂၆) |- style="text-align:center; height:40px; background:#f2f2f2;" ! style="width:5%;" | စဉ် ! style="width:30%;" | အစိုးရအဖွဲ့ ! style="width:25%;" | ဝန်ကြီးချုပ် ! style="width:15%;" | စတင်ရက် ! style="width:15%;" | ကုန်ဆုံးရက် ! style="width:10%;" | မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ခက်ထိန်နန်|ဦးခက်ထိန်နန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၂။ || [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အံ့မော်|ဦးအံ့မော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၁၅ |- | ၃။ || [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စောမြင့်ဦး|ဦးစောမြင့်ဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗိုလ်မှူးချုပ်(ငြိမ်း) |- | ၄။ || [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဝုန်ဆွန်းထန်|ဒေါက်တာဝုန်ဆွန်းထန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) |- | ၅။ || [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ဦးကိုလေး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၇ |- | ၆။ || [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၈၃ |- | ၇။ || [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[မျိုးဆွေဝင်း|ဦးမျိုးဆွေဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယရဲချုပ်(၁)ငြိမ်း |- | ၈။ || [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[တင်ကိုကို|ဦးတင်ကိုကို]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၇၇ |- | ၉။ || [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]|| [[မျိုးအောင်|ဦးမျိုးအောင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၁၀။ || [[မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်ဝင်းသန်း|ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဝင်းသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၀ |- | ၁၁။ || [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[နိုင်ဦး|ဦးနိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၈ |- | ၁၂။ || [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်နိုင်သူ|ဦးအောင်နိုင်သူ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဘွဲ့ရ ဒုရဲအုပ်လောင်း အပတ်စဉ် (၁၇) |- | ၁၃။ || [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စိုင်းထိန်စိုး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၄ |- | ၁၄။ || [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |} == အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခြင်းခံရသည့် မြို့နယ်များ (၂၀၂၆) == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၆) နှင့် (၂/၂၀၂၆) တို့ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် မြို့နယ် ၆၀ အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် (Martial Law) ထုတ်ပြန်ခြင်းသည် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] (ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်များ အပါအဝင်) ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ တာဝန်ယူချိန် နှစ်ပတ်အတွင်းမှာပင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အမိန့်အမှတ် (၂/၂၀၂၆) အရ အဆိုပါမြို့နယ်များတွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးတို့ကို မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန်အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတာဝန်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၃ (ခ) အရ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]အား အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ကိုးခုရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၆၀ ကို ရက် ၉၀ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/311419 |access-date=2026-04-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-24 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၄ ရက် ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ရှမ်းပြည်နယ်နဲ့ အေအေထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေအပါ မြို့နယ် ၆၀ ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mk4v971v7t |access-date=2026-04-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ဆက်လက်၍ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၁ ရက်တွင် ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး နဝမနေ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးသည် ထိုနေ့မှာပင် ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သောအမိန့် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် အထက်ပါကိစ္စကို တွန်းဇံ နှင့် ဖလမ်းမြို့နယ်များမှ လွဲ၍ ရက်ပေါင်း(၉၀) ဆက်လက် သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၃/၂၀၂၆) |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/85574 |access-date=2026-07-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> {| class="wikitext sortable" style="width:100%; border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- style="background-color: #ceebff; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;" | တိုင်းဒေသကြီး / ပြည်နယ် ! style="padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;" | အရေအတွက် ! style="padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;" | မြို့နယ်အမည်များ |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ကချင်ပြည်နယ်]] || ၅ || ဆွမ်ပရာဘွမ်၊ ရွှေကူ၊ အင်ဂျန်းယန်၊ ဆော့လော်၊ ချီဖွေ |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ကယားပြည်နယ်]] || ၃ || ရှားတော၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့ |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ကရင်ပြည်နယ်]] || ၂ || ကော့ကရိတ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီး |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ချင်းပြည်နယ်]] || ၇ || ကန်ပက်လက်၊ ထန်တလန်၊ ပလက်ဝ၊ <span style="background-color: #fff2cc; padding: 1px 3px; border-radius: 3px;">တွန်းဇံ</span>၊ မင်းတပ်၊ မတူပီ၊ <span style="background-color: #fff2cc; padding: 1px 3px; border-radius: 3px;">ဖလမ်း</span> |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] || ၈ || ကောလင်း၊ ပင်လည်ဘူး၊ ခင်ဦး၊ ဝက်လက်၊ ကနီ၊ ဒီပဲယင်း၊ ပုလဲ၊ အင်းတော် |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၅ || ပေါက်၊ မြိုင်၊ ဆော၊ ထီးလင်း၊ ရေစကြို |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၁ || ငါန်းဇွန် |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] || ၁၄ || ရမ်းဗြဲ၊ ပေါက်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ရသေ့တောင်၊ ဂွ၊ မောင်တော၊ ဘူးသီးတောင်၊ ကျောက်တော်၊ မင်းပြား၊ မြေပုံ၊ မြောက်ဦး၊ သံတွဲ၊ အမ်း၊ တောင်ကုတ် |- style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;" | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] || ၁၅ || နမ္မတူ၊ မဘိမ်း၊ ကွတ်ခိုင်၊ နမ့်ခမ်း၊ သိန္နီ၊ ကွမ်းလုံ၊ နမ့်ဆန်၊ မန်တုံ၊ ဟိုပန်၊ လောက်ကိုင်၊ ကုန်းကြမ်း၊ မိုးမိတ်၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မိုင်းလား |- style="background-color: #eaecf0; font-weight: bold; padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | style="text-align: right;" | စုစုပေါင်း || ၆၀ || မြို့နယ်များ |} စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ထုတ်ပြန်ထားသည့်  ၅၈ မြို့နယ် အနက် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ မူလ အခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည့် သုံးမြို့နယ်မှအပ ကျန် ၅၅ မြို့နယ်တွင် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအား အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်မှစ၍ ရက်​ပေါင်း ၉၀ ထပ်မံတိုးမြှင့်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးကအမိန့်များ ထုတ်ပြန်သည်။ အဆိုပါထုတ်ပြန်ကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြပါရှိသည့် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များ၏ မြို့နယ်များအနက် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ငါန်းဇွန်မြို့နယ်|ငါန်းဇွန် မြို့နယ်]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်နှင့် သီပေါမြို့နယ်တို့မှအပ ကျန်မြို့နယ်များအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်တွင် ကျင်းပသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] တတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ဆဋ္ဌမနေ့၏ သဘောတူညီမှုဖြင့် ယင်းအမိန့်ကို ရက်ပေါင်း (၉၀) အထိ ဆက်လက်အတည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာ​​ကြောင်း ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ်၊ ၇/၂၀၂၆ ကို နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံးက ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=■စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ထုတ်ပြန်ထားသည့် ၅၈ မြို့နယ်အနက် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည့် သုံးမြို့နယ်မှအပ ကျန် ၅၅ မြို့နယ်တွင် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအား ရက်​ပေါင်း ၉၀ ထပ်မံတိုးမြှင့် |url=https://news-eleven.com/article/316160 |access-date=2026-10-19 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == နိုင်ငံတကာဧည့်သည်တော်များ၏ ခရီးစဉ်များ == ဤစာရင်းသည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံခဲ့သည့် နိုင်ငံတကာဧည့်သည်တော်များ၏ မှတ်တမ်းဖြစ်သည်။ ဤစာရင်းတွင် နိုင်ငံတော်အဆင့် အကြီးအကဲများ၊ အထူးကိုယ်စားလှယ်များ သို့မဟုတ် ဝန်ကြီးအဆင့်ရှိသူများ၏ တရားဝင်တွေ့ဆုံမှုများကိုသာ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အခြားအစိုးရအဆင့်များနှင့် တွေ့ဆုံမှုစာရင်းများ မပါဝင်ပါ။ ထို့အပြင် နှစ်ဖက်သဘောတူညီချက်အရ ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်းမရှိသည့် တရားဝင်မဟုတ်သော ခရီးစဉ်များလည်း ဤစာရင်းတွင် ပါဝင်မည်မဟုတ်ပေ။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/83687 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; width: 100%;" |- style="background:#f2f2f2" ! width="5%" | စဉ် !! width="10%" | နေ့ရက် !! width="18%" | အမည် !! width="12%" | နိုင်ငံ/အဖွဲ့ !! width="15%" | တာဝန် !! width="20%" | အကြောင်းအရာ !! width="20%" | မှတ်ချက် |- | ၁ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Jiang Xinzhi || {{flag|China}} || ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ([[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ|CPPCC]]) || [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|ကတိသစ္စာပြုပွဲ]] || ရှီကျင့်ဖျင်၏ ကိုယ်စားလှယ် |- | ၂ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Igor SERGYENKO || {{flag|Belarus}} || အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၃ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Kirti Vardhan Singh || {{flag|India}} || ဒု-ဝန်ကြီး (ပြည်ပရေးရာ) || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၄ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Dr. Parnpree Bahiddha-Nukara || {{flag|Thailand}} || ယခင် ဒု-ဝန်ကြီးချုပ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Kitti Settha Pandita CHAM Prasidh || {{flag|Cambodia}} || အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၆ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Valdrack Jaentschke || {{flag|Nicaragua}} || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၇ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Alounkeo KITIKHOUN || {{flag|Laos}} || အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || ဗီယက်နမ်နှင့်အတူ |- | ၈ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Nguyen Tat Thanh || {{flag|Vietnam}} || ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || လာအိုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့်အတူ |- | ၉ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sholban KARA-OOL || {{flag|Russia}} || ဒူးမားလွှတ်တော် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || - |- | ၁၀ || ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Xu Qin || {{flag|China}} || ပြည်နယ်ကွန်ဂရက်ဥက္ကဋ္ဌ || တရားဝင်ခရီးစဉ် || ဟေလုံကျန်းပြည်နယ် |- | ၁၁ || ၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sihasak Phuangketkaew || {{flag|Thailand}} || ဒု-ဝန်ကြီးချုပ်/နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ် || - |- | ၁၂ || ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Wang Yi || {{flag|China}} || နိုင်ငံရေးရာဗျူရို/ဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုကော်မတီ၊ နိုင်ငံရေးရာဗျူရိုအဖွဲ့ဝင်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး H.E. Mr. Wang Yi ဦးဆောင်သောကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား လက်ခံတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82092 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || - |- | ၁၃ || ၈ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sugiono || {{flag|Indonesia}} || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ် || - |- | ၁၄ || ၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Thongsavan PHO-MVIHANE || {{flag|Laos}} || ဒု-ဝန်ကြီးချုပ်/နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/83883 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || - |- | ၁၅ || ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Indra Mani Pandey || [[ဘင်းမ်စတက်]] || အတွင်းရေးမှူးချုပ် || တရားဝင်ခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ ဘင်းမ်စတက်အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/84298 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || ဘင်းမ်စတက်အတွင်းရေးမှူးချုပ်တာဝန် လွှဲပြောင်းရယူရေးကိစ္စ |- | ၁၆ || ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ || မစ္စတာ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို|အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကို]]|| {{flag|Belarus}} || နိုင်ငံတော်သမ္မတ || အလုပ်သဘောခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/84730 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> || သမ္မတအဆင့် ပထမဦးဆုံးခရီးစဉ် |- | ၁၇ || ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ || Mr. Yohei SASAKAWA || {{flag|Japan}}|| နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ || လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံခြင်း<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ Mr. Yohei SASAKAWA လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/news/86469 |access-date=2026-08-12 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>|| - |- | ၁၈ || ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ || Mr. Le Hoai Trung || {{flag|Vietnam}}|| ဗီယက်နမ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံခြင်း<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/news/87310 |access-date=2026-09-19 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref>|| - |- | ၁၉ || ၁၅-၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ || Mr. Michael Vance<ref>{{Cite news |last=Lewis |first=Simon |date=2026-10-08 |title=EXCLUSIVE: US opens direct talks with Myanmar's generals, reversing years of isolation |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-opens-direct-talks-with-myanmars-generals-reversing-years-isolation-2026-10-08/ |access-date=2026-10-08 |work=Reuters |language=en}}</ref>|| {{flag|USA}}|| အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ထောက်လှမ်းရေး နှင့် သုတေသနဆိုင်ရာ လက်ထောက်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || လျှိုဝှက်ခရီးစဉ်<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လိုက်ပါလာသည့် လေယာဉ် နေပြည်တော်မှ ပြန်လည်ထွက်ခွာ |url=https://news-eleven.com/article/315139 |access-date=2026-09-19 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>|| အမေရိကန်က မြန်မာစစ်အုပ်စု နှင့် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှု ပြန်စခြင်း |} ==ကိုးကား== {{reflist}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}} [[Category:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] odif5x04qbhrqm1tpgumr0jjdjdrdon 0 284392 1061727 1049438 2026-11-05T12:41:08Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061727 wikitext text/x-wiki အုပ်စုသီအိုရီ (group theory) သည် သင်္ချာဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အုပ်စုများ (groups) ၏ ပုံစံအမျိုးမျိုးကို လေ့လာသည်။ အုပ်စုသီအိုရီ (history of group theory) သည် လမ်းကြောင်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြိုင်တူတိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၎င်း၏ အဓိက သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ် သုံးခုမှာ အက္ခရာသင်္ချာ ညီမျှခြင်းများ သီအိုရီ (theory of algebraic equations)၊ ကိန်းသီအိုရီ (number theory) နှင့် ဂျီဩမေတြီ (geometry) တို့ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{harvnb|Wussing|2007}}</ref><ref>{{harvnb|Kleiner|1986}}</ref><ref name=Smith>{{harvnb|Smith|1906}}</ref> ဂျိုးဆက် လူဝီ လာဂေါင့် (Joseph Louis Lagrange)၊ ပေါ်လို ရူဖီနီ (Paolo Ruffini)၊ နီးလ်စ် ဟင်နရစ် အာဘဲလ် (Niels Henrik Abel) နှင့် အေဗာရစ်စ် ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois) တို့သည် အုပ်စုသီအိုရီ နယ်ပယ်အစောပိုင်းရှိ သုတေသီများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ == ၁၉ ရာစု အစောပိုင်း == အုပ်စုများ (groups) နှင့် ပတ်သက်သော အစောဆုံး သုတေသနသည် ၁၈ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် လာဂေါင့်၏ လေ့လာမှုများမှ စတင်ခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ဤလေ့လာမှုများသည် အနည်းငယ် သီးခြားဖြစ်နေခဲ့ပြီး ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော အော်ဂက်စတင် လူဝီ ကော်ချီ (Augustin Louis Cauchy) နှင့် ဂယ်လ်ဝါ တို့၏ စာတမ်းများကိုသာ အုပ်စုသီအိုရီ၏ အစအဖြစ် ပိုမိုရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ ဤသီအိုရီသည် ရုတ်တရက် အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းမဟုတ်ဘဲ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းများ ရှိခဲ့သောကြောင့် သီအိုရီမတိုင်မီကာလ၏ အရေးကြီးသော လမ်းကြောင်းများကို ဤနေရာတွင် ရှင်းလင်းဖော်ပြထားသည်။ === ပါမြူတေးရှင်းအုပ်စုများ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာမှု (Development of permutation groups) === အုပ်စုသီအိုရီ (group theory) ၏ အခြေခံကျသော အရင်းအမြစ်တစ်ခုမှာ ဒီဂရီ (degree) <math>4</math> ထက်ပိုမိုမြင့်မားသော ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ (polynomial equations) ၏ အဖြေများကို ရှာဖွေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဒီဂရီ <math>n > m</math> ရှိသော ပေးထားသည့် ညီမျှခြင်းတစ်ခု၏ ကိန်းရင်းများ (roots) အနက်မှ <math>m</math> ခုပါဝင်မည့် ဒီဂရီ <math>m</math> ရှိ ညီမျှခြင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ခြင်း ပြဿနာတွင် အစောပိုင်း အရင်းအမြစ်တစ်ခုကို တွေ့ရှိရသည်။ ရိုးရှင်းသော အခြေအနေများ (simple cases) အတွက် ဤပြဿနာသည် ယိုဟန်း ဗန် ဝါဗရန် ဟတ်ဒ် (Johann van Waveren Hudde) (1659) အထိ အရင်းခံသည်။<ref>Hudde, Johannes (1659) "Epistola prima, de reductione æquationum" (First letter: on the reduction of equations). In: Descartes, René; Beaune, Florimond de; Schooten, Frans van; Hudde, Johannes; Heuraet, Hendrik van. [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucm.5320271924;view=1up;seq=428 ''Renati Des-Cartes Geometria'']. 2nd ed. vol. 1. (in Latin) Amsterdam, Netherlands: Louis and Daniel Elzevir. pp. 406–506.</ref> နီကိုးလတ်စ် ဆောင်းဒါဆန် (Nicholas Saunderson) (1740) က စတုတ္ထထပ်ကိန်းဖော်ပြချက် (biquadratic expression) တစ်ခု၏ နှစ်ထပ်ကိန်း အစိတ်အပိုင်းများ (quadratic factors) ကို ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည် ဆဌမထပ် ညီမျှခြင်း (sextic equation) တစ်ခုဆီသို့ မလွဲမသွေရောက်ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့ပြီး<ref>{{cite book |last1=Saunderson |first1=Nicholas |title=The Elements of Algebra, in Ten Books |date=1740 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, England |volume=2 |pages=735–736, "Of the resolution of all sorts of biquadratic equations by the mediation of cubics." |url=https://books.google.com/books?id=1NI_AQAAMAAJ&pg=PA735}}</ref> သောမတ်စ် လီ ဆူးရ် (Thomas Le Seur) (1703–1770) (1748)<ref>{{cite book |last1=Le Seur |first1=Thomas |title=Memoire sur le Calcul Integral |date=1748 |publisher=Freres Pagliarini |location=Rome, (Italy) |url=https://archive.org/details/bub_gb_xAQfNL3OiHMC |language=French}} ; pp. 13 ff, see especially pp. 22–23.</ref><ref>Articles about Thomas Le Seur are available in fr:Thomas Leseur and de:Thomas Le Seur.</ref> နှင့် အက်ဒဝပ် ဝါရင်း (Edward Waring) (1762 မှ 1782 အထိ) တို့က ဤအယူအဆကို ဆက်လက်ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။ ဝါရင်းသည် အချိုးညီ ပိုလီနိုမီရယ်များ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (fundamental theorem of symmetric polynomials) ကို သက်သေပြခဲ့ပြီး စတုတ္ထထပ် ညီမျှခြင်း (quartic equation) တစ်ခု၏ ကိန်းရင်းများနှင့် ၎င်းကိုဖြေရှင်းပေးသော တတိယထပ်ကိန်း (resolvent cubic) တို့ကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်ကို အထူးတလည် စဉ်းစားလေ့လာခဲ့သည်။ <ref>See: * {{cite book |last1=Waring |first1=Edward |title=Miscellanea Analytica, de aequationibus algebraicis, et curvarum proprietatibus |date=1762 |publisher=J. Bentham |location=Cambridge, England |url=https://archive.org/details/miscellaneaanal00warigoog/page/n6 |language=Latin}} * {{cite book |last1=Waring |first1=Edward |title=Meditationes Algebraicæ |date=1770 |publisher=J. Archdeacon |location=Cambridge, England |language=Latin }} * {{cite book |last1=Waring |first1=Edward |title=Meditationes Algebraicæ |date=1782 |publisher=J. Archdeacon |location=Cambridge, England |edition=3rd |url=https://archive.org/details/bub_gb_1MNbAAAAQAAJ |language=Latin }}</ref><ref name=Smith/><ref>{{cite journal |last1=Burkhardt |first1=Heinrich |title=Die Anfänge der Gruppentheorie und Paolo Ruffini |journal=Zeitschrift für Mathematik und Physik |date=1892 |volume=37 (Supplement) |pages=119–159 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044102937661;view=1up;seq=561 |trans-title=The beginnings of group theory and Paolo Ruffini |language=German}}</ref> လာဂေါင့် (Lagrange) ၏ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင် (1770 - 1771) မှာ တတိယနှင့် စတုတ္ထထပ် ညီမျှခြင်းများသည် အဖြေများအတွက် ပုံသေနည်းများကို အဘယ်ကြောင့် လက်ခံရရှိနိုင်ကြောင်းကို နားလည်ရန်ဖြစ်ပြီး အဓိကကျသော အရာဝတ္ထုမှာ ကိန်းရင်းများ၏ ပါမြူတေးရှင်းများ (permutations of roots) စုစည်းထားသော အုပ်စုပင်ဖြစ်သည်။ အစားထိုးခြင်း သီအိုရီ (theory of substitutions) ကို ဤအပေါ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ <ref>See: * {{cite journal |last1=Lagrange |title=Reflexions sur la résolution algébrique des équations |journal=Nouveaux Mémoires de l'Académie Royale des Sciences et Belles-lettres (Berlin) |date=1770 |volume=1 |pages=134–215 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=nyp.33433009864541;view=1up;seq=224 |trans-title=Reflections on the algebraic solution of equations |language=French}} * {{cite journal |last1=Lagrange |title=Suite des reflexions sur la résolution algébrique des équations |journal=Nouveaux Mémoires de l'Académie Royale des Sciences et Belles-lettres (Berlin) |date=1771 |volume=2 |pages=138–253 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=nyp.33433009864558;view=1up;seq=206 |trans-title=Continuation of reflections on the algebraic solution of equations |language=French}}</ref> လာဂေါင့် ဖြေရှင်းကိန်းများ (Lagrange resolvents) အားလုံး၏ ကိန်းရင်းများသည် သက်ဆိုင်ရာ ညီမျှခြင်းများ၏ ကိန်းရင်းများကို အသုံးပြုထားသော ရာရှင်နယ် ဖန်ရှင်များ (rational functions) ဖြစ်ကြောင်း လာဂေါင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤဖန်ရှင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို လေ့လာရန်အတွက် သူသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း တွက်ချက်မှုပညာ (Calcul des Combinaisons) ကို တီထွင်ခဲ့သည်။ <ref>{{harvnb|Lagrange|1771|p=235}}</ref> အလက်ဇန္ဒား-သီအိုဖိုင်း ဗန်ဒါမွန်း (Alexandre-Théophile Vandermonde) (1770) ၏ ခေတ်ပြိုင်လုပ်ဆောင်ချက်သည် အချိုးညီ ဖန်ရှင်များ သီအိုရီ (theory of symmetric functions) နှင့် ဆိုက်ကလိုတိုးမစ် ပိုလီနိုမီရယ်များ (cyclotomic polynomials) ကို ဖြေရှင်းခြင်းတို့ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ <ref name=Smith/><ref>{{cite journal |last1=Vandermonde |title=Mémoire sur la resolution des équations |journal=Histoire de l'Académie Royale des Sciences. Avec les Mémoires de Mathématique & de Physique |date=1771 |pages=365–416 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015013757649;view=1up;seq=551 |trans-title=Memoir on the solution of equations |language=French}}</ref> အက္ခရာသင်္ချာ၏ ခေတ်သစ်ခေတ်ဆန်း တစ်ခုသည် ဗန်ဒါမွန်း၏ ပထမဆုံးစာတမ်းနှင့်အတူ စတင်ခဲ့သည်ဟု လီယိုပို ကရိုနက်ကာ (Leopold Kronecker) က ပြောကြားခဲ့ကြောင်း ကိုးကားကြသည်။ <ref>{{cite book |last1=Vandermonde |first1=N. |title=Abhandlungen aus der reinen Mathematik |date=1888 |publisher=Julius Springer |url=https://books.google.com/books?id=iKg_AQAAIAAJ&pg=PP11 |language=de|editor-first=Carl|editor-last=Itzigsohn|quote=Mit Vandermonde's im Jahre 1770 der Pariser Akademie vorgelegten Abhand- lung über die Auflösung der Gleichungen beginnt – so hat sich jüngst Herr Kronecker in einer Vorlesung geäussert – der neue Aufschwung der Algebra|trans-quote=With Vandermonde's treatise on the solution of equations presented to the Paris Academy in 1770 – as Kronecker recently said in a lecture – the new boom in algebra begins}}</ref> အချို့က ကော်ချီ (Cauchy) ကလည်း အချိုးညီ ဖန်ရှင်များနှင့် ကိန်းရှင်များ (variables) ၏ ပါမြူတေးရှင်းများကို လေ့လာခဲ့ခြင်းအတွက် လာဂေါင့် နှင့် ဗန်ဒါမွန်း နှစ်ဦးစလုံးကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည် ဟုဆိုကြသည်။ <ref>{{cite web |last1=Cauchy |first1=A. L. |translator-last=Bertrand |translator-first=Mike |translator-last2=Gaschignard |translator-first2=Stephen |title=Memoire Sur le Nombre des Valeurs|trans-title=Paper on the number of values |url=http://nonagon.org/ExLibris/cauchys-memoire-sur-le-nombre-des-valeurs |website=Ex Libris |date=3 December 2014|orig-date=January 1815}} </ref> အချို့သော အရင်းအမြစ်များကလည်း အဆုံးတွင် အုပ်စုသီအိုရီကို လေ့လာရန် လမ်းစဖွင့်ပေးခဲ့သော ဤထူးခြားသည့် အယူအဆနှင့် ပတ်သက်၍ ဗန်ဒါမွန်းသည် လာဂေါင့်ထက် ဦးစွာ ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ကော်ချီက မှတ်ချက်ပြုခဲ့ကြောင်း ဆိုကြသည်။ <ref name="VBio">{{MacTutor|id=Vandermonde|title=Alexandre-Théophile Vandermonde|quote=Cauchy states quite clearly that Vandermonde had priority over Lagrange for this remarkable idea which eventually led to the study of group theory.}}</ref> ပေါ်လို ရူဖီနီ (Paolo Ruffini) (1799) သည် ပဉ္စမထပ် (quintic) နှင့် ထို့ထက်ပိုမိုမြင့်မားသော ညီမျှခြင်းများကို ဖြေရှင်းရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း သက်သေပြရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last1=Ruffini |first1=Paolo |title=Teoria Generale delle Equazioni, in cui si dimostra impossibile la soluzione algebraica delle equazioni generali di grado superiore al quarto |trans-title=General Theory of Equations, in which the algebraic solution of general equations of degree higher than four is proven impossible |date=1799 |publisher=St. Tommaso d'Aquino |location=Bologna, (Italy) |volume=1 & 2 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015065507694;view=1up;seq=7 |language=Italian}}</ref> ရူဖီနီသည် ပါမြူတေးရှင်းအုပ်စုများ သီအိုရီ (theory of permutation groups) အတွင်းရှိ အုပ်စုတစ်ခု၏ အစုဝင်တစ်ခု၏ အစဉ် (order of an element of a group)၊ ကွန်ဂျူဂိတ်ဖြစ်မှု (conjugacy) နှင့် ပါမြူတေးရှင်းအုပ်စုများ၏ အစုဝင်များကို စက်ဝိုင်းပုံ ခွဲခြမ်းမှု (cycle decomposition) ကဲ့သို့သော အယူအဆများကို ပထမဆုံး စူးစမ်းလေ့လာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ရူဖီနီသည် ကူးပြောင်းနိုင်ခြင်းမရှိသော (intransitive) နှင့် ကူးပြောင်းနိုင်သော (transitive) အုပ်စုများ၊ ပရစ်မစ်တစ်မဟုတ်သော (imprimitive) နှင့် ပရစ်မစ်တစ် (primitive) အုပ်စုများ ဟု ယနေ့တွင်ခေါ်ဆိုကြသည့် အရာများကို ခွဲခြားပြသခဲ့ပြီး 1801 တွင် ညီမျှခြင်းတစ်ခု၏ အုပ်စုကို ပါမြူတေးရှင်းများ စုစည်းမှု (l'assieme delle permutazioni) ဟူသော အမည်ဖြင့် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ပီယက်ထရို အဘားတီး (Pietro Abbati) မှ သူ့ထံသို့ပေးပို့သော စာတစ်စောင်ကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ထိုစာထဲတွင် အုပ်စုအယူအဆမှာ ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite journal |last1=Abbati |first1=Pietro |title=Lettera di Pietro Abbati Modenese al socio Paolo Ruffini |journal=Memorie di Matematica e di Fisica della Società Italiana delle Scienze |date=1803 |volume=10 (part 2) |pages=385–409 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/34169#page/7/mode/1up |trans-title=Letter from Pietro Abbati of Modena to his colleague Paolo Ruffini |language=Italian}}</ref><ref name=Smith/> သို့သော်လည်း သူသည် အုပ်စုတစ်ခု သို့မဟုတ် ပါမြူတေးရှင်းအုပ်စုတစ်ခု၏ သဘောတရားကိုပင် ပုံစံတကျ (formalise) မပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပေ။ ယခုအခါ ဂယ်လ်ဝါ သီအိုရီ (Galois theory) ဟုခေါ်ဆိုသော သီအိုရီနှင့်အတူ အုပ်စုသီအိုရီ နှင့် ဖီးလ်ဒ် သီအိုရီ (field theory) တို့ကို ဆက်စပ်ပေးခဲ့သည့် ပထမဆုံး သင်္ချာပညာရှင်အဖြစ် အေဗာရစ်စ် ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois) အား မှတ်တမ်းတင်အသိအမှတ်ပြုကြသည်။<ref name=Smith/> ဂယ်လ်ဝါသည် မော်ဂျူလာ ညီမျှခြင်းများ (modular equations) သီအိုရီနှင့် အဲလစ်ပတစ် ဖန်ရှင်များ (elliptic functions) သီအိုရီတို့တွင်လည်း ကူညီပံ့ပိုးခဲ့သည်။<ref>{{harvnb|Galois|1908}}</ref><ref>{{harvnb|Kleiner|1986|p=202}}</ref> အုပ်စုသီအိုရီနှင့် ပတ်သက်သော သူ၏ ပထမဆုံး ထုတ်ဝေမှုကို အသက်တစ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်အရွယ် (1829) တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်းသူကွယ်လွန်ပြီးနောက် 1846 ခုနှစ်တွင် သူ၏ စုဆောင်းထားသော စာတမ်းများကို မထုတ်ဝေမီအချိန်အထိ သူ၏ ပံ့ပိုးမှုများသည် အာရုံစိုက်မှုကို သိပ်မရရှိခဲ့ပေ။ ပါမြူတေးရှင်းများ၏ အုပ်စုတစ်ခုတွင် ယခုအခါ အပိတ် ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) ဟုခေါ်ဆိုသည့်အရာကို သူက ပထမဆုံး စဉ်းစားခဲ့ပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ {{quote|အကယ်၍ ထိုသို့သော အုပ်စုတစ်ခုတွင် အစားထိုးခြင်းများဖြစ်သည့် <math>S</math> နှင့် <math>T</math> တို့ ရှိပါက အစားထိုးခြင်း <math>ST</math> သည်လည်း ရှိနေရမည်ဖြစ်သည်။}} အကယ်၍ <math>r_1, r_2, \ldots, r_n</math> တို့သည် ညီမျှခြင်းတစ်ခု၏ ကိန်းရင်း <math>n</math> ခု ဖြစ်ပါက <math>r</math> များ၏ ပါမြူတေးရှင်းအုပ်စုတစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိပြီး ၎င်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြောင်း ဂယ်လ်ဝါ တွေ့ရှိခဲ့သည်။ #အုပ်စု၏ အစားထိုးခြင်းများဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်းမရှိသော ကိန်းရင်းများ၏ ဖန်ရှင်တိုင်းကို ရာရှင်နယ်ဖန်ရှင်အဖြစ် (as a rational function) သိရှိနိုင်ပြီး #ပြောင်းပြန်အားဖြင့် (conversely) ရာရှင်နယ်ဖန်ရှင်အဖြစ် ဆုံးဖြတ်နိုင်သော ကိန်းရင်းများ၏ ဖန်ရှင်တိုင်းသည် အုပ်စု၏ အစားထိုးခြင်းများအောက်တွင် မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ (invariant) ရှိသည်။ မျက်မှောက်ခေတ် အသုံးအနှုန်းများအရ ညီမျှခြင်းတွင် တွဲထားသော ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု၏ ဖြေရှင်း၍ရနိုင်စွမ်း (solvability) သည် ညီမျှခြင်းအား အရင်းများ (radicals) ဖြင့် ဖြေရှင်း၍ရနိုင်စွမ်းကို ဆုံးဖြတ်ပေးသည်။ မျက်မှောက်ခေတ် အဓိပ္ပာယ်များဖြင့် အုပ်စု (group) နှင့် ပရစ်မစ်တစ် (primitive) ဟူသော စကားလုံးများကို ပထမဆုံး အသုံးပြုခဲ့သူမှာ ဂယ်လ်ဝါ ပင်ဖြစ်သည်။ သူသည် ပရစ်မစ်တစ်အုပ်စု (primitive group) ဟူ၍ အသုံးမပြုခဲ့သော်လည်း ၎င်း၏ ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စုသည် ပရစ်မစ်တစ်ဖြစ်နေသော ညီမျှခြင်းတစ်ခုကို ပရစ်မစ်တစ်ညီမျှခြင်း (equation primitive) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများ (normal subgroups) ဟူသော အယူအဆကို သူရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဖြေရှင်း၍ရသော ပရစ်မစ်တစ်အုပ်စုတစ်ခုသည် သုဒ္ဓကိန်း အစဉ် (prime order) ရှိ အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ် (finite field) တစ်ခုအပေါ်ရှိ အဖိုင်း ရပ်ဝန်း (affine space) တစ်ခု၏ အဖိုင်း အုပ်စု (affine group) အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Galois' last letter |url=http://www.galois.ihp.fr/ressources/vie-et-oeuvre-de-galois/lettres/lettre-testament |access-date=16 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528195959/http://www.galois.ihp.fr/ressources/vie-et-oeuvre-de-galois/lettres/lettre-testament/ |archive-date=28 May 2019 |url-status=dead}}</ref> ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စုများနှင့် ဆင်တူသော အုပ်စုများကို ယနေ့ခေတ်တွင် ပါမြူတေးရှင်းအုပ်စုများ (permutation groups) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ပါမြူတေးရှင်းအုပ်စုများ သီအိုရီသည် အော်ဂက်စတင် ကော်ချီ (Augustin Cauchy) နှင့် ကာမိုင်း ဂျော်ဒန် (Camille Jordan) တို့၏ ခေတ်တွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်တိုးတက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ နှစ်ဦးစလုံးသည် အယူအဆသစ်များကို မိတ်ဆက်ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း ပါမြူတေးရှင်းအုပ်စုများ၏ အထူးအတန်းအစားများနှင့် ပတ်သက်သော များပြားလှသည့် ရလဒ်များအပြင် ယေဘုယျ သီအိုရမ် အချို့ကိုပါ အဓိကအားဖြင့် ဖော်ထုတ်ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း လေ့လာခဲ့ကြသည်။ ဂျော်ဒန်သည် ပါမြူတေးရှင်းအုပ်စုများ၏ အခြေအနေတွင်သာ ကန့်သတ်ထားသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ၏ အယူအဆတစ်ခုကို လေ့လာသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အုပ်စု (group) ဟူသော ဝေါဟာရကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလာစေခဲ့သူမှာလည်း ဂျော်ဒန် ပင်ဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိသော အုပ်စုတစ်ခု၏ သရုပ်မဲ့ (abstract) အယူအဆသည် အာသာ ကေးလီ (Arthur Cayley) ၏ 1854 ခုနှစ် စာတမ်းဖြစ်သော သင်္ကေတညီမျှခြင်း <math>\theta^n = 1</math> အပေါ် မူတည်သည့် အုပ်စုများ သီအိုရီအကြောင်း (On the theory of groups, as depending on the symbolic equation <math>\theta^n = 1</math>) တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last1=Cayley |first1=A. |title=On the theory of groups, as depending on the symbolic equation θⁿ = 1 |journal=Philosophical Magazine |date=1854 |volume=7 |issue=42 |pages=40–47 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=pst.000068485757;view=1up;seq=54 |series=4th series |doi=10.1080/14786445408647421|url-access=subscription }}</ref><ref>{{MacTutor|class=HistTopics|id=Abstract_groups|title=The abstract group concept}}</ref> အဆုံးရှိအုပ်စု (finite group) တိုင်းသည် ပါမြူတေးရှင်းအုပ်စုတစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမော်ဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်ဟု ကေးလီက အဆိုပြုခဲ့ပြီး ထိုရလဒ်ကို ယနေ့ခေတ်တွင် ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ဟု သိရှိကြသည်။ နောက်ဆက်တွဲ နှစ်များတွင် ကေးလီသည် အနန္တအုပ်စုများ (infinite groups) နှင့် မြှောက်ခြင်း၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity of multiplication)၊ ပြောင်းပြန်များ (inverses) ရှိနေခြင်းနှင့် ဝိသေသ ပိုလီနိုမီရယ်များ (characteristic polynomials) ကဲ့သို့သော ကိန်းအုံများ (matrices) ၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို စနစ်တကျ စုံစမ်းလေ့လာခဲ့သည်။ [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] == ကိုးကား == tcvu0ee3zxsdxgw4y4zl8zqz5idsqop 3 284648 1061815 1053905 2026-11-06T03:42:22Z Kyaw Myo Aung 103978 /* ဆောင်းပါးရေးသားခြင်းအတွက် အကြံပြုခြင်း */ အပိုင်းသစ် 1061815 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Chenzeyan29 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၄၀၊ ၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == Infobox and Lead section == Thank you for updating the articles. Please note that according to the Manual of Style, an infobox is customarily displayed in the top right corner of an article, parallel to the lead section. Therefore, it is recommended that the lead section be placed after the infobox template within the source code to ensure proper formatting. Cheer! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၄၁၊ ၂၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Chenzeyan29|Chenzeyan29]] Please kindly follow this suggestion. Thanks. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၁၂၊ ၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ::You will be blocked from editing if you do not follow the Manual of Style guideline. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၃၅၊ ၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) ==Warning== I have noticed that you edited some other articles with significant changes (removing significant paragraph) which is redflag. I also noticed you were blocked from english wikipedia for some reason thus i have to warm you any further article edting, please do in meaniful, make sure with reliable sources citation. Otherwise, please note that i have to block you unfortunately. [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၁၊ ၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) == ဆောင်းပါးရေးသားခြင်းအတွက် အကြံပြုခြင်း == မြန်မာဝီကီမှာ ဆောင်းပါးရေးတာ ကျေးဇူးပါ။ သို့သော် ဆောင်းပါးခေါင်း စဉ်ပေးတဲ့ နေရာ မြန်မာစာနဲ့လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်မဲ့ အမည် ၊ English မှ မြန်မာဘာသာပြန်လျှင်လည်း English အသံထွက်နဲ့ အနီးစပ်ဆုံး ဘာသာပြန်ပေးပါ။ (မြန်မာဝေါဟာရ မရှိ မှ သာ ) ဆောင်းပါး ရေးသားတဲ့ အခါ အကြောင်းအရာတွေ့ ကို Ai ကို အသုံးပြု၍ ဆောင်းရေးတဲ့ နေရာမှ အကြောင်းအရာတွေအမှန်ကန်မှုရှိမရှိ သေချာစစ်ဆေးစေချင်ပါတယ်။ တချို့အရာတွေကမှားနေတာတွေရှိတယ်။ ကိုးကားချက်လည်းထို့အတူဘဲ။ Ai ကို အသုံးပြု၍အချက်အလက်တွေရှာဖွေတာကပြဿနာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အကုန်လုံးကြီး ကူချပြီး ရေးသားခြင်း မြန်မာဝီကီ စံနှုန်းအနေနဲ့လည်းမကိုက်ညီပါဘူး။ Ai နဲ့ မူကြမ်းရေးပြီး ဆောင်းပါးကို ပြန်လည်ဖတ်ကောင်းအောင် ပြင်ဆင်ရေးသားပေးပါ။ နောက်တစ်ချက်က အခြား လူကိုယ်တိုင်ရေးထားတဲ့ မှန်ကန်မှုရှိနေတဲ့ ဆောင်းပါးတွေကိုဖြည့်စွက်ပြင်ဆင် ရေးသားတဲ့နေရာမှာလည်း ပြန်လည်မစစ် ဘဲနဲ့ မရေးစေချင်ပါဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ တိုင်းရင်းသားဝီကီ တွေ့ အများကြီးရှိပေမဲ့ မြန်မာဝီကီ က ဘုံဝီကီဖြစ်သလို အမှန်ကန်ဆုံးလည်းဖြစ်စေချင်တယ်။။ ရေးပြီးသားအကြောင်းအရာတွေပြန်လည်ပြင်နေရတာကအချိန်လည်းကုန်ပါတယ်။ မြန်မာစာစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံကို လည်း မှန်မှန်ကန်ကန်လေးနဲ့ရေးပေးပါ ။ အကြံပြုတာပါဘရို ။ တခြားသိချင်တာတွေရှိရင်လည်း အချိန်မရွေးမေး နိုင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Kyaw Myo Aung|Kyaw Myo Aung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kyaw Myo Aung|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၄၂၊ ၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) eo5pka3dfgz8ggd8mymjp6y9uwpikhl 0 285370 1061778 1030174 2026-11-05T22:20:36Z Kyaw Myo Aung 103978 1061778 wikitext text/x-wiki {{Infobox Russian inhabited locality |en_name= လီပက်မြို့ |ru_name=Липецк |image_skyline=Липецк Соборная пл.jpg |image_caption= Sobornaya Square |coordinates = {{coord|52|37|N|39|36|E|display=inline,title}} |map_label_position=left |image_coa=Coat of arms of Lipetsk.svg |image_flag=Flag of Lipetsk.svg |representative_body=Council of Deputies |pop_2010census=508887 |pop_2010census_rank=36th |pop_latest=509719 |pop_latest_date=January 2014 |established_date=1703 |current_cat_date=September 27, 1779 |dialing_codes=4742 |website= {{url|http://www.lipetskcity.ru}} }} '''လစ်ပက်မြို့'''သည် လစ်ပက်ဒေသ၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး[[မော်စကိုမြို့]]မှ ၄၃၈ ကီလိုမီတာ (၂၇၂ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ် လစ်ပက်မြို့၏လူဦးရေစာရင်းအရ ၄၉၆,၄၀၃ ဦးရှိသည်။<ref>{{Cite book |date=2026-03-05 |title=Lipetsk |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lipetsk&oldid=1341905551 |language=en}}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:ရုရှားနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] {{stub}} jq0ovvce3wbjvmqaba4f1dz7dk2rbtc 0 285517 1061779 1038230 2026-11-05T22:24:56Z Kyaw Myo Aung 103978 1061779 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} [[ဖိုင်:It's a Wonderful Life (1946 poster).jpeg|thumb|အံ့ဩဖွယ်ကောင်းတဲ့ ဘဝရုပ်ရှင်ပိုစတာပါပဲ]] '''''It's a Wonderful Life''''' ဇာတ်ကားဟာ ၁၉၄၆ ခုနှစ်ထွက် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] ခရစ္စမတ် စိတ်ကူးယဉ် ဒရာမာဇာတ်ကားတစ်ကားဖြစ်ပြီး Frank Capra ရိုက်ကူးပြီး ထုတ်လုပ်ထားပါတယ်။ ဒီဇာတ်ကားဟာ ၁၉၄၃ ခုနှစ်မှာ Philip Van Doren Stern ကိုယ်တိုင်ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ "The Greatest Gift" ဝတ္ထုတိုနဲ့ စာအုပ်ငယ်ကို အခြေခံထားပြီး ၁၈၄၃ ခုနှစ်ထုတ် Charles Dickens ရဲ့ A Christmas Carol ဝတ္ထုကို အခြေခံထားပါတယ်။ ဒီဇာတ်ကားမှာ James Stewart က George Bailey အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ထားပြီး သူဟာ သူ့ရဲ့ရပ်ရွာထဲက တခြားသူတွေကို ကူညီဖို့ သူ့ရဲ့ကိုယ်ပိုင်အိပ်မက်တွေကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ပြီး ခရစ္စမတ်အကြိုနေ့မှာ မိမိကိုယ်ကိုသတ်သေဖို့ ကြံစည်ထားတာကြောင့် သူ့ရဲ့ကိုယ်စောင့်နတ် Clarence Odbody က ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲ့ပါတယ်။<ref>{{Cite book |date=2026-04-26 |title=It's a Wonderful Life |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=It%27s_a_Wonderful_Life&oldid=1351265252 |language=en}}</ref> ကလဲရန့်စ်က ဂျော့ခ်ျကို သူထိတွေ့ခဲ့တဲ့ ဘဝတွေအားလုံးနဲ့ သူမရှိခဲ့ရင် ကမ္ဘာကြီးက ဘယ်လိုဖြစ်နေမလဲဆိုတာကို ပြသပါတယ်။<ref>{{Cite book |date=2026-04-26 |title=It's a Wonderful Life |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=It%27s_a_Wonderful_Life&oldid=1351265252 |language=en}}</ref> အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား အပါအဝင် အကယ်ဒမီဆုငါးဆုအတွက် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခံခဲ့ရသော်လည်း It's a Wonderful Life သည် အစပိုင်းတွင် ရောထွေးနေသော သုံးသပ်ချက်များ ရရှိခဲ့ပြီး ရုံဝင်ငွေတွင် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ရုပ်ရှင်ရုံများတွင် ရုပ်ရှင်၏ အမြတ်အစွန်းအမှတ်မှာ ဒေါ်လာ ၆.၃ သန်းဖြစ်ပြီး ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ်၏ နှစ်ဆခန့်ရှိပြီး ကနဦးဖြန့်ချိချိန်တွင် ရရှိခဲ့သည့် ပမာဏနှင့် မနီးစပ်ခဲ့ပါ။ ရုပ်ရှင်၏ စိတ်ပျက်ဖွယ်ရောင်းအားကြောင့် Capra သည် လူကြိုက်များပြီး ငွေကြေးအရ အောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်များကို ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း ဆုံးရှုံးသွားပြီဟု စတူဒီယိုအချို့က မြင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite book |date=2026-04-26 |title=It's a Wonderful Life |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=It%27s_a_Wonderful_Life&oldid=1351265252 |language=en}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ၎င်း၏ မူပိုင်ခွင့်သည် သက်တမ်းတိုးခြင်းမရှိသောကြောင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး အများပြည်သူပိုင်အဖြစ် ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီး လိုင်စင် သို့မဟုတ် မူပိုင်ခွင့်ကြေးများမပါဘဲ ထုတ်လွှင့်နိုင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်တွင် ခရစ္စမတ်ဂန္ထဝင်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |date=2026-04-26 |title=It's a Wonderful Life |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=It%27s_a_Wonderful_Life&oldid=1351265252 |language=en}}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] i54o7pmvogvrryzwyt2lmk01xig9oxd 0 291096 1061839 1061399 2026-11-06T04:20:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရူးခယူးကျွန်းများ (နန်းဆဲရှောတိုး) */ 1061839 wikitext text/x-wiki [[File:Japan-Archipelago-Outlined-Islands-Map.png|thumb|upright=1.6|ဂျပန်ကျွန်းများကို ဖော်ပြထားသည့် ပုံကြမ်း]] [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]သည် ကျွန်းပေါင်း ၁၄,၁၂၅ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကျွန်းနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲမှ ကျွန်း ၂၆၀ ခုသည် လူနေထိုင်ခြင်း မရှိပေ။<ref name="asahi230215">{{cite news |url=https://www.asahi.com/ajw/articles/14840218 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221010537/https://www.asahi.com/ajw/articles/14840218 |title=Japan has more than 14,000 islands, digital mapping reveals |first=Hirotaka |last= Kojo|date=February 15, 2023 |archive-date=February 21, 2023|work=[[The Asahi Shimbun]]}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2023/feb/16/japan-sees-its-number-of-islands-double-after-recount |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301154105/https://www.theguardian.com/world/2023/feb/16/japan-sees-its-number-of-islands-double-after-recount |title=Japan sees its number of islands double after recount |first=Justin|last=McCurry |date=February 16, 2023 |archive-date=March 1, 2023|work=The Guardian}}</ref> ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျွန်းနိုင်ငံများထဲတွင် [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ|မဂါဒတ်စကားနိုင်ငံ]]တို့ပြီးလျှင် တတိယမြောက်အကြီးဆုံး ကျွန်းနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref name="world-atlas">{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |title=Island Countries Of The World |publisher=WorldAtlas.com |access-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html | archive-date=2017-12-07}}</ref> လူဦးရေအနေဖြင့် ကြည့်ပါက အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက်လူနေအထူထပ်ဆုံးကျွန်းနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ကမ်းခြေစောင့်တပ်၏ ရှာဖွေစူးစမ်းမှုများအရ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကျွန်း ၆၈၅၂ ခု ရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန် စူးစမ်းလေ့လာမှုသည် စက္ကူမြေပုံပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသည့် ကမ်းခြေမှ ၁၀၀ မီတာနှင့်အထက် ကျွန်းများကိုသာ ရေတွက်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်ပထဝီဝင်သတင်းအချက်အလက်အာဏာပိုင်အဖွဲ့သည် ဒီဂျစ်တယ်မြေပုံနည်းပညာကို အသုံးပြု၍ ရေတွက်ခဲ့ရာ ကျွန်းပေါင်း ၁၄,၁၂၅ ခု ရှိသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ကျွန်းများအား သတ်မှတ်ပုံနှင့်ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတကာစံနှုန်းမရှိသဖြင့် ကမ်းရိုးတန်းမှ ၁၀၀ မီတာနှင့် ထိုထက်ဝေးကွာသည့် ကျွန်းများကိုလည်း ထည့်သွင်းရေတွက်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.gsi.go.jp/kihonjohochousa/pressrelease20230228.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302180055/https://www.gsi.go.jp/kihonjohochousa/pressrelease20230228.html |title=我が国の島を一定の条件のもと数えました。その結果、14,125島となりましたので、お知らせいたします。|date=February 28, 2023 |archive-date=March 2, 2023|work=[[Geospatial Information Authority of Japan]]}}</ref><ref name="asahi230215"/> ==ဂျပန်ကျွန်းစု== {{Main|ဂျပန်ကျွန်းစု}} ===ပင်မကျွန်းများ=== ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပင်မကျွန်း လေးခု ရှိသည်။ ၎င်တို့မှာ - *[[ဟော့ကိုင်းဒိုး]] - နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်စွန်ဆုံးကျွန်းနှင့် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်းသည်။ ဤကျွန်းသည် တတိယမြောက်လူနေအထူထပ်ဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ *[[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူး]] - ဤကျွန်းသည် အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်ကာ မြို့တော် တိုကျိုမြို့ တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံ့လူဦးရေ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဤကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဟွန်းရှူးကျွန်းသည် တံတားများ၊ တူးမြောင်းများဖြင့် အခြားသောပင်မကျွန်းသုံးခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ *[[ခယူးရှူးကျွန်း|ခယူးရှူး]] - တတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမြောက်လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်ပင်ကုန်းမြေနှင့် အနီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ *[[ရှိခိုခုကျွန်း|ရှိခိုခု]] - အသေးဆုံးနှင့် လူဦးရေအနည်းဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ဟွန်းရှူးကျွန်းနှင့် ခယူးရှူးကျွန်းအကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ===ဟော့ကိုင်းဒိုးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျွန်းများ=== * [[အိုးရှိမ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး|အိုးရှိမ]] * [[အိုခုရှိရိကျွန်း]] * [[တဲအုရိကျွန်း]] * [[ရဲဘွန်းကျွန်း]] * [[ရိရှိရိကျွန်း]]<ref>[[Louis-Frédéric|Nussbaum, Louis-Frédéric]]. (2005). [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA791 "Rishiri-tō"] in ''Japan Encyclopedia'', p. 791.</ref> * [[ယဂိရှိရိကျွန်း]] *[[ခမိုမဲကျွန်း]] ===ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်ရှိ ဟွန်းရှူးကျွန်းများ=== * [[အဝရှိမကျွန်း၊ နီးဂတ]] * [[ခန်းမုရိဂျိမ]] * [[ခုဆွတ်ဂျိမ၊ ကျိုတို]] * [[မိဆွတ်ခဲဂျိမ]] * [[နနဆွတ်ဂျိမကျွန်းငယ်များ]] * [[နိုတိုဂျိမ]] * [[အိုခိကျွန်းစု]]<ref name="ponsonby332">[[Richard Ponsonby-Fane|Ponsonby-Fane, Richard]]. (1962). ''Sovereign and Subject,'' p. 332.</ref> **[[ဒိုးဂေါ့ဂျိမ]] **[[နခနိုရှိမ (ရှိမနဲ)|နခနိုရှိမ]] **[[နိရှိနိုရှိမ (ရှိမနဲ)|နိရှိနိုရှိမ]] **[[ချိဘုရိဂျိမ]] * {{ill|အိုးမိဂျိမ|ja|青海島}} * [[ဆဒိုကျွန်း]]<ref name="ponsonby331">Ponsonby-Fane, p. 331.</ref> * [[တခရှိမ၊ ရှိမနဲ]] * [[တိုဘိရှိမ (ယမဂတ)]] **{{ill|အိုရှခုဂျိမ|ja|御積島}} * [[ဆွတ်နိုရှိမ]] * [[အုမရှိမ၊ ရှိမနဲ]] ===တိုကျိုပင်လယ်အော်ရှိ ကျွန်းများ=== {{main|တိုကျိုပင်လယ်အော်}} * [[အိပ်မက်ကျွန်း (ယူးမဲနော့ရှိမ)]] * [[အိုးဒိုင်းဘ]] (လူလုပ်ကျွန်း) * [[ဆရုရှိမ]] (သဘာဝ) * {{ill|ဂျောနန်းကျွန်း|ja|城南島}} * {{ill|ဟဲအိဝကျွန်း|ja|平和島}} * {{ill|ရှောဝကျွန်း|ja|昭和島}} * {{ill|ခဲအိဟင်းကျွန်း|ja|京浜島}} * [[ဟနဲဒလေဆိပ်|တိုကျိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] (လူလုပ်ကျွန်း) * {{ill|ခဆွတ်ရှိမ |ja|勝島}} * {{ill|ဟက်ခဲဂျိမ|ja|八景島}} * {{ill|ဟိဂရှိအိဂိဂျိမ|ja|東扇島}} * [[ဝခဆု]] * {{ill|အိုးဂိရှိမ|ja|扇島}} * {{interlanguage link multi|Ukishima-cho|lt=အုခိရှိမ|ja|浮島町 (川崎市)}} ===အိုဆာကာပင်လယ်အော်ရှိ ကျွန်းများ=== {{main|အိုဆာကာပင်လယ်အော်}} * [[မအိရှိမ]] * [[ယုမဲရှိမ]] * {{ill|ဆခိရှိမ၊ အိုဆာကာ|ja|咲洲|lt=Sakishima}} * [[ခန်ဆိုင်းနိုင်ငံတကာလေဆိပ်|ခန်းဆိုင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] (လူလုပ်ကျွန်း) * [[ခိုးဘဲလေဆိပ်]] (လူလုပ်ကျွန်း) * [[ဆိပ်ကမ်းကျွန်း]] * [[ရော့ခိုးကျွန်း]] * {{ill|မိနမိအရှိယဟမ|ja|南芦屋浜}} * [[ဝခယမမရီနာမြို့]] * {{ill|နိရှိနိုမိယဟမ|ja|西宮浜}} ===အိဆဲပင်လယ်အော်ရှိ ကျွန်းများ=== {{main|အိဆဲပင်လယ်အော်}} * [[ချူးဘုဗဟိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] (လူလုပ်ကျွန်း) * [[ခမိရှိမ]] * [[ခရှိခိုကျွန်း]] * [[ခိုဇုခုမိကျွန်း]] * [[မိခိမိုတိုပုလဲကျွန်း]] ===မုဆွတ်ပင်လယ်အော်ရှိ ကျွန်းများ=== {{main|မုဆွတ်ပင်လယ်အော်}} * [[အိုးရှိမ (အအိုမိုရိ)]] |အိုးရှိမ]] * [[တိုင်းဂျိမ]] ===နန်းပိုးကျွန်းများ (နန်းပိုးရှောတိုး)=== {{main|နန်းပိုးကျွန်းစု}} [[File:Map_of_Izu_Islands.png|thumb|upright=1.4|အိဇုကျွန်းစု]] *[[အိဇုကျွန်းစု]]<ref name="nussbaum412">Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA412 "''Izu Shotō''"] at p. 412.</ref> **[[အအိုဂရှိမ]]<ref>Gotoh, H. ''et al.'' (2010). [https://books.google.com/books?id=Kc5xrqAD9fYC&pg=PA187 "Infrastructure Maintenance and Disaster Prevention Measures on Isolated Islands: the Case of the Izu Islands near Tokyo"] in ''Island Sustainability'' (Favro, S., editor), p. 187.</ref> **[[ဟချိဂျောဂျိမ|ဟချိဂျော]]<ref>Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA412 p. 412]; Ponsonby-Fane, p. 332.</ref> **[[အိဇုအိုးရှိမ]]<ref>Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA761 "Ōshima"] at p. 761.</ref> **[[ခိုးဇုရှိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[မိယခဲဂျိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[မိခုရဂျိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[နိအိဂျိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[ရှိခိနဲဂျိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[တိုရှိမ၊ တိုကျို|တိုရှိမကျွန်း]]<ref name="nussbaum412"/> **[[တိုရိရှိမ (အိဇုကျွန်းစု)|တိုရိရှိမ]]<ref>Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA987 "Torishima"] at p. 987.</ref> **[[အုဒိုနဲရှိမ]]<ref name="nussbaum412"/> *[[အိုဂဆဝရကျွန်းစု]] ([[ဘိုးနင်းကျွန်းစု]]) **[[မုခိုဂျိမကျွန်းစု|မုခိုဂျိမ]] ရက်တိုး **[[ချိချိဂျိမ]]<ref name="nussbaum737">Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA737 "Ogasawara Guntō"] at p. 737.</ref> **[[ဟဟဂျိမ]]<ref name="nussbaum737" /> **[[ဘိုးနင်းကျွန်းစု|မုခိုဂျိမ]] *[[မီးတောင်ကျွန်းစု]] (ခဇန်းရက်တိုး, Kazan Rettō) ** [[နိရှိနိုရှိမ (အိုဂဆဝရ)|နိရှိနိုရှိမ]] ** ခိတအိအိုးဂျိမ ([[မြောက်အိအိုးဂျိမ]]) ** [[အိအိုးဂျိမ]]<ref name="nussbaum737" /> ** မိနမိအိအိုးဂျိမ ([[တောင်အိအိုးဂျိမ]]) ===အခြားကျွန်းများ=== *[[မိနမိတိုရိရှိမ]] (မားကပ်ကျွန်း) *[[အဲနိုရှိမ]] *[[အိုခိနိုတိုရိရှိမ]] (Parece Vela) ===ခယူးရှူးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျွန်းများ=== ဤကျွန်းအများစုသည် အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ *[[အမခုဆကျွန်းစု]] **[[ရှိမိုရှိမကျွန်း၊ အမခုဆ]] **[[ခမိရှိမကျွန်း၊ အမခုဆ]] *[[နဂရှိမကျွန်း၊ ခဂိုရှိမ]] *[[အအိုရှိမ၊ မိယဇခိ|အအိုရှိမ]] *[[ဂေါ့တိုးကျွန်းစု]]<ref name="ponsonby331"/> *[[ဒန်းဂျောကျွန်းစု]] *{{ill|ဟိဇန်းတိုရိရှိမ|ja|鳥島 (長崎県)}} *[[ဟရှိမကျွန်း|ဟရှိမ]]<ref>Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA294 "Hashima" at p. 294].</ref> *[[ဟိရဒိုကျွန်း|ဟိရဒို]]<ref name="ponsonby332"/> *[[အိခိကျွန်း|အိခိ]] *[[ခိုရှိခိရှိမကျွန်းစု]] **[[ရှိမိုခိုရှိခိကျွန်း]] **[[ခမိခိုရှိခိကျွန်း]] *[[ဆွတ်ရှိမကျွန်းစု|ဆွတ်ရှိမ]]<ref name="ponsonby331"/> *[[အုခုဂျိမ]] ===ရှိခိုခုပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျွန်းများ=== *[[ခုရိုရှိမ (အဲဟိမဲ)]] *[[နိအိအိုးရှိမ]] ===ရူးခယူးကျွန်းစု (နန်းဆဲရှောတိုး)=== {{main|ရူးခယူးကျွန်းစု}} [[File:Location_of_the_Ryukyu_Islands.JPG|thumb|upright=1.4|ရူးခယူးကျွန်းစု]] ====ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု==== {{main|ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု}} ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတစ်ဝက်သည် [[ကျူးရှူးဒေသ]]ရှိ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ ====အိုးဆုမိကျွန်းစု==== {{main|အိုးဆုမိကျွန်းစု}} မြောက်နှင့် အရှေ့ပိုင်းအစု: *[[တနဲဂရှိမ]]<ref name="ponsonby331"/> * [[ယခုရှိမ]] * [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ]] * [[မဂဲရှိမ]] မြောက်နှင့် အနောက်ပိုင်းအစု: * [[အိအိုးဂျိမ၊ ခဂိုရှိမ|အိအိုးဂျိမ]] * [[ရှောဝ အိအိုးဂျိမ]] * [https://www.google.com/maps/place/Kuroshima,+Mishima,+Kagoshima+District,+Kagoshima+890-0902,+Japan/@30.831093,129.8658229,12z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3517d4295cfe122f:0xcf4c5c44daabe9ee!8m2!3d30.8327368!4d129.935018 Kuroshima] *[https://www.google.com/maps/place/Takeshima/@30.8100241,130.4210341,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x353da4255a06b1b5:0x60b4e3632d7b1930!8m2!3d30.8101914!4d130.4287111 Takeshima] ====တိုခရကျွန်းစု==== {{main|တိုခရကျွန်းစု}} * [[ခုချိနိုရှိမ]] * [[နခနိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)]] * [[ဂဂျဂျိမ]] * [[ဆုဝနိုဆဲဂျိမ]] * [[အခုဆဲခိဂျိမ]] * [[တိုင်းရဂျိမ]] * [[ခိုဒခရဂျိမ]] * [[တခရဂျိမ]] ====အမမိကျွန်းစု==== {{main|အမမိကျွန်းစု}} * [[အမမိ အိုးရှိမ]] * [[ခိခိုင်းဂျိမ]] * [[ခခဲရိုမဂျိမ]] * [[ယောရိုဂျိမ]] * [[အုခဲရှိမ]] * [[တိုခုနိုရှိမ]] * [[အိုခိနိုအဲရဘုဂျိမ]] * [[ယောရွန်းဂျိမ]] ====ရူးခယူးကျွန်းများ (''ရူးခယူးရှောတိုး'')==== ဤကျွန်း၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတစ်ဝက်သည် [[အိုခိနဝခရိုင်]]၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ =====အိုခိနဝကျွန်းများ===== {{main|Okinawa Islands}} The Central Group or Ryukyu proper: * [[Okinawa Island]]<ref name="ponsonby332"/> * [[Kumejima, Okinawa|Kumejima]] * [[Iheyajima]] * [[Izenajima]] * [[Aguni Island|Agunijima]] * [[Iejima]] * [[Iōtorishima]]<ref>{{cite gvp|title=Io-Torishima|vn=282020|access-date=2022-03-16}}</ref> * [[Kerama Islands]] ** [[Tokashikijima]] ** [[Zamamijima]] ** [[Akajima]] ** [[Gerumajima]] * [[Daitō Islands]] ** [[Kitadaitojima]] ** [[Minamidaitōjima]] ** [[Okidaitōjima]] =====ဆခိရှိမကျွန်းများ===== {{main|Sakishima Islands}} Also known as the Further Isles: * [[Miyako Islands]] ** [[Miyako-jima]] ** [[Ikema]] ** [[Ogami]] ** [[Irabu Island]] ** [[Shimoji-shima|Shimoji]] ** [[Kurima-jima]] ** [[Minna, Okinawa|Minna]] ** [[Tarama, Okinawa|Tarama]] * [[Yaeyama Islands]] ** [[Iriomote]] ** [[Ishigaki Island|Ishigaki]] ** [[Taketomi]] ** [[Kohamajima|Kohama]] ** [[Kuroshima, Okinawa|Kuroshima]] ** [[Aragusuku]] ** [[Hatoma]] ** [[Yubujima]] ** [[Hateruma]] ** [[Yonaguni]] * [[Senkaku Islands]] - controlled by Japan, [[Senkaku Islands dispute|disputed]] by [[China]] and [[Taiwan]]. ** [[Uotsurijima]] ** [[Kuba Jima]] ** [[Taisho Jima]] ** [[Kita Kojima]] ** [[Minami Kojima]] ===ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်ကျွန်းများ=== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]] 0jafi5k0qcql5nehih2lo9njioekebo 100 291324 1061878 1051846 2026-11-06T05:15:50Z Salai Rungtoi 22844 1061878 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}} [[၂၀၂၆]] ခုနှစ်၊ [[အောက်တိုဘာ]]သည် ယခုလက်ရှိ သာမန်နှစ်၏ ဒသမမြောက်လ ဖြစ်သည်။ [[ကြာသပတေးနေ့]]တွင် စတင်ခဲ့သော ဤလသည် ရက်ပေါင်း ၃၁ ကြာပြီးနောက် [[တနင်္ဂနွေနေ့]]တွင် ကုန်ဆုံးသည်။ == [[မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ]] == <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; margin: 0 -5px;"> <div style="flex: 100 1 200px; margin: 0 5px;"> {{မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/Month Inclusion|၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ}} </div> <div style="flex: 1 100 250px; margin: 0 5px;"> {{မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆/ပြက္ခဒိန်}} {{မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/Sidebar}} </div> </div> {{commons category|September 2026}} {{events by month links|year=2026|prefix=Portal:Current events/}} [[ကဏ္ဍ:အောက်တိုဘာ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] 7yiznp0mrvw7gcvj9ah81vzdg2669w4 0 293294 1061865 1059997 2026-11-06T04:41:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1061865 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = မြောက်အိအိုးဂျိမ | image = Kita-Ioto_East_20120309.jpg | native_name = {{langx|ja|北硫黄島}} | native_name_link = | image_caption = Kita-Ioto Island seen from the east | image_size = | pushpin_map = Japan complete | pushpin_label = North Iwo Jima | pushpin_label_position = {{Coord|25|26|05|N|141|16|51|E|type:isle|display=title}} | pushpin_alt = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | map_custom = | nickname = | location = [[Pacific Ocean]] | coordinates = {{Coord|25|26|05|N|141|16|51|E|type:isle}} | archipelago = [[Volcano Islands]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 5.57 | length_km = | width_km = | coastline_km = 8.0 | highest_mount = Sakagi-ga-mine | elevation_m = 792 | country = Japan | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | country_admin_divisions = [[Tokyo]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Subprefectures of Japan|Subprefecture]] | country_admin_divisions_1 = [[Ogasawara Subprefecture]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[Ogasawara, Tokyo|Ogasawara]] | population = 0 | population_as_of = | density_km2 = 0 | ethnic_groups = | additional_info = }} '''မြောက်အိအိုးဂျိမ''' (北硫黄島, ခိတအိအိုးဂျိမ, "မြောက်ဆာလဖာကျွန်း")<ref>''Teikoku's Complete Atlas of Japan'', Teikoku-Shoin Co., Ltd., Tokyo, {{ISBN|4-8071-0004-1}}</ref> သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ [[မီးတောင်ကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်အစွန်ကျဆုံး ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web | url=https://theodora.com/encyclopedia/v/volcano_islands.html | title=Volcano Islands - Encyclopedia }}</ref><ref>{{citation |last= |first= |date=2023 |title=''Official site'' |publisher=Ogasawara Village |location=Chichijima |contribution-url=https://en.vill.ogasawara.tokyo.jp/ioutou_inscription/ |url=https://en.vill.ogasawara.tokyo.jp |contribution=Iwo-to Kaitaku no Hi (Iwo-to Cultivation Monument) }}.</ref> မီးတောင်ကျွန်းစုနှင့် [[ဘိုးနင်းကျွန်းစု]]တို့ ပေါင်းစုကာ [[အိုဂဆဝရခရိုင်ခွဲ]]နှင့် [[အိုဂဆဝရကျွန်းစု|အိုဂဆဝရကျွန်းစု]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဘိုးနင်းကျွန်းစုနှင့် [[အိဇုကျွန်းစု]]တို့ ပေါင်းစုကာ "[[နန်းပိုးကျွန်းစု]]" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤကျွန်းစုများသည် [[တိုကျိုမြို့]]အစိုးရ၏ လက်အောက်တွင် ရှိသည်။ မြောက်အိအိုးဂျိမသည် [[အိအိုးဂျိမ]]၏ မြောက်ဘက် ၈၀ ကီလိုမီတာ (၅၀ မိုင်) အကွာ၊ ဘိုးနင်းကျွန်းစုရှိ [[ချိချိဂျိမ]]၏ တောင်နှင့် အနောက်တောင်ဘက် ၂၀၇ ကီလိုမီတာ (၁၂၉ မိုင်) အကွာ၊ တိုကျိုမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁၇၀ ကီလိုမီတာ (၇၃၀ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၄ ခုနှစ်အထိ ဂျပန်လူမျိုးများနေထိုင်သည့် ရွာနှစ်ခု ယခင်က ရှိခဲ့သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကျွန်းတွင် လူနေထိုင်မှု မရှိတော့ပေ။<ref>{{citation |last=Von Siebold |first=Philipp Franz Bathasar |author-link=Philipp Franz von Siebold |url=https://books.google.com/books?id=aWBStdz74eUC |title=Nippon..., ''Vol. I:'' Mathematische und Physische Geographie vom Reiche Japan |date=1852 |location=Leiden |publisher= |page=[https://books.google.com/books?id=aWBStdz74eUC&pg=RA2-PA148 148] |lang=de }}.</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Kitaiojima.png|thumb|မြောက်အိအိုးဂျိမ၏ မြေပုံ]] ကျွန်းတွင် ကြီးမားစွာ တိုက်စားခံခဲ့ရသည့် အသက်ဝင်နေသည့် အလွှာထပ်မီးတောင်တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ဤမီးတောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၇၉၂ မီတာ (၂၅၉၈ ပေ) မြင့်သည်။<ref>{{cite web|title=北硫黄島|trans-title=North Iwo Jima|url=http://arukazan.jp/chs/volcano/kobetsu/id-395.htm|accessdate=23 June 2020}}</ref> ထုထည်အားဖြင့် ၃,၃၃၈ ကုဗကီလိုမီတာ (၈၀၁ ကုဗမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မီးတောင်များထဲတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=富士山はなぜ日本一高いのか：巨大火山が並ぶ富士火山帯|trans-title=Why Mount Fuji is so large. The Fuji Volcanic Zone's giant volcanoes|url=https://news.yahoo.co.jp/byline/tatsumiyoshiyuki/20200130-00160802/|language=ja|publisher=Yahoo! Japan|date=30 January 2020|accessdate=23 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810232251/https://news.yahoo.co.jp/byline/tatsumiyoshiyuki/20200130-00160802|archive-date=10 August 2022|url-status=dead}}</ref> တောင်ထိပ်ကို ဆခဂိဂမိနဲ (榊ヶ峰) ဟု ခေါ်သည်။ အခြားသော ၆၆၅ မီတာ (၂၁၈၂ ပေ) မြင့်သည့် တောင်ထိပ်ကို ရှိမိဇုဂမိနဲ (清水峰) ဟု ခေါ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅.၅၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကမ်းခြေအလျားသည် ၈ ကီလိုမီတာ (၅ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်းသည် အိုဂဆဝရမြို့ပြဒေသ၏ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် အပိုင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကျွန်း၏ ဂျပန်အမည်ကို "ခိတအိအိုးတိုး" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ BirdLife International အဖွဲ့သည် ကျွန်းကို ခဇန်းရက်တိုးကျွန်းစု ငှက်များအတွက်အရေးပါသည့်ဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name=bli>{{cite web |url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/kazan-retto-islands-iba-japan|title= Kazan-retto islands|author=<!--Not stated--> |date=2021|website= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International|access-date= 28 January 2021}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery class="center"> File:FA-18E Super Hornet of VFA-115 in flight off Kita Iwo Jima in May 2016.JPG File:Kita-Ioto NW 20120309.jpg|အနောက်မြောက်ဘက်မှ မြင်ရပုံ File:Kita-Ioto South 20120309.jpg|မြောက်ဘက်မှ မြင်ရပုံ File:Kita-Ioto SSE 20120309.jpg|တောင်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်မှ မြင်ရပုံ File:Kita-Ioto SW 20120309.jpg|အနောက်တောင်ဘက်မှ မြင်ရပုံ File:Kita-ioto.jpg|အနောက်မြောက်ဘက်မှ မြင်ရပုံ File:Kita Iwo Jima Island Aerial photograph.jpg|အပေါ်စီးမှ မြင်ရပုံ </gallery> ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{in lang|ja}} [http://imagic.qee.jp/sima2/tokyo/kitaioujima.html N. Iwo Jima page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190426110159/http://imagic.qee.jp/sima2/tokyo/kitaioujima.html |date=2019-04-26 }} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မီးတောင်ကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:တိုကျိုမြို့ရှိ မီးတောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:တိုကျိုမြို့ရှိ ကျွန်းများ]] 3v42mf1a4zw6zgv0ik3sfvahjuhs5rf 1061866 1061865 2026-11-06T04:41:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1061866 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = မြောက်အိအိုးဂျိမ | image = Kita-Ioto_East_20120309.jpg | native_name = {{langx|ja|北硫黄島}} | native_name_link = | image_caption = အရှေ့ဘက်မှ မြင်ရသည့် မြောက်အိအိုးဂျိမ | image_size = | pushpin_map = Japan complete | pushpin_label = North Iwo Jima | pushpin_label_position = {{Coord|25|26|05|N|141|16|51|E|type:isle|display=title}} | pushpin_alt = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | map_custom = | nickname = | location = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | coordinates = {{Coord|25|26|05|N|141|16|51|E|type:isle}} | archipelago = [[Volcano Islands]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 5.57 | length_km = | width_km = | coastline_km = 8.0 | highest_mount = Sakagi-ga-mine | elevation_m = 792 | country = Japan | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | country_admin_divisions = [[Tokyo]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Subprefectures of Japan|Subprefecture]] | country_admin_divisions_1 = [[Ogasawara Subprefecture]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[Ogasawara, Tokyo|Ogasawara]] | population = 0 | population_as_of = | density_km2 = 0 | ethnic_groups = | additional_info = }} '''မြောက်အိအိုးဂျိမ''' (北硫黄島, ခိတအိအိုးဂျိမ, "မြောက်ဆာလဖာကျွန်း")<ref>''Teikoku's Complete Atlas of Japan'', Teikoku-Shoin Co., Ltd., Tokyo, {{ISBN|4-8071-0004-1}}</ref> သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ [[မီးတောင်ကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်အစွန်ကျဆုံး ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web | url=https://theodora.com/encyclopedia/v/volcano_islands.html | title=Volcano Islands - Encyclopedia }}</ref><ref>{{citation |last= |first= |date=2023 |title=''Official site'' |publisher=Ogasawara Village |location=Chichijima |contribution-url=https://en.vill.ogasawara.tokyo.jp/ioutou_inscription/ |url=https://en.vill.ogasawara.tokyo.jp |contribution=Iwo-to Kaitaku no Hi (Iwo-to Cultivation Monument) }}.</ref> မီးတောင်ကျွန်းစုနှင့် [[ဘိုးနင်းကျွန်းစု]]တို့ ပေါင်းစုကာ [[အိုဂဆဝရခရိုင်ခွဲ]]နှင့် [[အိုဂဆဝရကျွန်းစု|အိုဂဆဝရကျွန်းစု]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဘိုးနင်းကျွန်းစုနှင့် [[အိဇုကျွန်းစု]]တို့ ပေါင်းစုကာ "[[နန်းပိုးကျွန်းစု]]" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤကျွန်းစုများသည် [[တိုကျိုမြို့]]အစိုးရ၏ လက်အောက်တွင် ရှိသည်။ မြောက်အိအိုးဂျိမသည် [[အိအိုးဂျိမ]]၏ မြောက်ဘက် ၈၀ ကီလိုမီတာ (၅၀ မိုင်) အကွာ၊ ဘိုးနင်းကျွန်းစုရှိ [[ချိချိဂျိမ]]၏ တောင်နှင့် အနောက်တောင်ဘက် ၂၀၇ ကီလိုမီတာ (၁၂၉ မိုင်) အကွာ၊ တိုကျိုမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁၇၀ ကီလိုမီတာ (၇၃၀ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၄ ခုနှစ်အထိ ဂျပန်လူမျိုးများနေထိုင်သည့် ရွာနှစ်ခု ယခင်က ရှိခဲ့သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကျွန်းတွင် လူနေထိုင်မှု မရှိတော့ပေ။<ref>{{citation |last=Von Siebold |first=Philipp Franz Bathasar |author-link=Philipp Franz von Siebold |url=https://books.google.com/books?id=aWBStdz74eUC |title=Nippon..., ''Vol. I:'' Mathematische und Physische Geographie vom Reiche Japan |date=1852 |location=Leiden |publisher= |page=[https://books.google.com/books?id=aWBStdz74eUC&pg=RA2-PA148 148] |lang=de }}.</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Kitaiojima.png|thumb|မြောက်အိအိုးဂျိမ၏ မြေပုံ]] ကျွန်းတွင် ကြီးမားစွာ တိုက်စားခံခဲ့ရသည့် အသက်ဝင်နေသည့် အလွှာထပ်မီးတောင်တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ဤမီးတောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၇၉၂ မီတာ (၂၅၉၈ ပေ) မြင့်သည်။<ref>{{cite web|title=北硫黄島|trans-title=North Iwo Jima|url=http://arukazan.jp/chs/volcano/kobetsu/id-395.htm|accessdate=23 June 2020}}</ref> ထုထည်အားဖြင့် ၃,၃၃၈ ကုဗကီလိုမီတာ (၈၀၁ ကုဗမိုင်) ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မီးတောင်များထဲတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=富士山はなぜ日本一高いのか：巨大火山が並ぶ富士火山帯|trans-title=Why Mount Fuji is so large. The Fuji Volcanic Zone's giant volcanoes|url=https://news.yahoo.co.jp/byline/tatsumiyoshiyuki/20200130-00160802/|language=ja|publisher=Yahoo! Japan|date=30 January 2020|accessdate=23 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810232251/https://news.yahoo.co.jp/byline/tatsumiyoshiyuki/20200130-00160802|archive-date=10 August 2022|url-status=dead}}</ref> တောင်ထိပ်ကို ဆခဂိဂမိနဲ (榊ヶ峰) ဟု ခေါ်သည်။ အခြားသော ၆၆၅ မီတာ (၂၁၈၂ ပေ) မြင့်သည့် တောင်ထိပ်ကို ရှိမိဇုဂမိနဲ (清水峰) ဟု ခေါ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅.၅၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကမ်းခြေအလျားသည် ၈ ကီလိုမီတာ (၅ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်းသည် အိုဂဆဝရမြို့ပြဒေသ၏ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် အပိုင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကျွန်း၏ ဂျပန်အမည်ကို "ခိတအိအိုးတိုး" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ BirdLife International အဖွဲ့သည် ကျွန်းကို ခဇန်းရက်တိုးကျွန်းစု ငှက်များအတွက်အရေးပါသည့်ဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name=bli>{{cite web |url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/kazan-retto-islands-iba-japan|title= Kazan-retto islands|author=<!--Not stated--> |date=2021|website= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International|access-date= 28 January 2021}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery class="center"> File:FA-18E Super Hornet of VFA-115 in flight off Kita Iwo Jima in May 2016.JPG File:Kita-Ioto NW 20120309.jpg|အနောက်မြောက်ဘက်မှ မြင်ရပုံ File:Kita-Ioto South 20120309.jpg|မြောက်ဘက်မှ မြင်ရပုံ File:Kita-Ioto SSE 20120309.jpg|တောင်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်မှ မြင်ရပုံ File:Kita-Ioto SW 20120309.jpg|အနောက်တောင်ဘက်မှ မြင်ရပုံ File:Kita-ioto.jpg|အနောက်မြောက်ဘက်မှ မြင်ရပုံ File:Kita Iwo Jima Island Aerial photograph.jpg|အပေါ်စီးမှ မြင်ရပုံ </gallery> ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{in lang|ja}} [http://imagic.qee.jp/sima2/tokyo/kitaioujima.html N. Iwo Jima page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190426110159/http://imagic.qee.jp/sima2/tokyo/kitaioujima.html |date=2019-04-26 }} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မီးတောင်ကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:တိုကျိုမြို့ရှိ မီးတောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:တိုကျိုမြို့ရှိ ကျွန်းများ]] c1t9wpbsmh2i6e2pls14w9gzqf2ecaf 0 293311 1061746 1060774 2026-11-05T18:17:23Z LiLiMoe 149848 အမည်ရင်း source ကို ထပ်ထည့်သည်။ 1061746 wikitext text/x-wiki {{ref improve}} {{Infobox person | name = စမ်းရေမိုး | native_name = သန်းဇော်ထွေး https://www.omanobserver.om/article/1183597/opinion/all-night-concerts-bring-fleeting-normalcy-in-a-war-ravaged-nation | birth_place = [[ကသာမြို့]] | alma_mater = [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ တက္ကသိုလ် (မန္တလေး)]] | occupation = ဇာတ်မင်းသား၊ သဘင်အနုပညာရှင် | years_active = ၂၀၂၅-လက်ရှိ | organization = စမ်းရေမိုး ဇာတ်သဘင် | known_for = မယ်အောင်ဗလ အက၊ မာယာဒေဝီ တေးအော်ပရာ }} '''စမ်းရေမိုး''' (၁၈ ဇူလိုင် ၁၉၉၅ မွေးဖွား) သည် လင်္ကာဒီပ အနုပညာအင်အားစုမှ ပျိုးထောင်ပေးထားသော "စမ်းရေမိုး ဇာတ်သဘင်" အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်မင်းသား ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == စမ်းရေမိုး (အမည်ရင်း သန်းဇော်ထွေး)ကို ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက် နေ့တွင် ဖခင် ဦးမောင်ညို နှင့် မိခင် ဒေါ်သေးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။ စမ်းရေမိုး သည် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|မန္တလေး ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းဆင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ဇာတ်သဘင် ခရီးလမ်း == စမ်းရေမိုးသည် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် အနုပညာကို ဝါသနာပါသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဇာတ်သဘင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ချိန်တွင် တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း ဇာတ်အဖွဲ့၌ ယိမ်းမင်းသားဘဝဖြင့် (၂) နှစ်၊ လက်ထောက်မင်းသားဘဝဖြင့် (၃) နှစ်တိုင်တိုင် ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။စမ်းရေမိုး အမည်ကို ဇာတ်ဆရာ တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း က ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့နောက် တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း ၏ ဇာတ်အဖွဲ့၌ တစ်ညလျှင် ညကြေး ကျပ် ၁၅,၀၀၀ ဖြင့် ဆက်လက်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။<ref name="MQ15000">{{cite web |title=တစ်ည(၁၅၀၀၀)နဲ့ကရင်း ဘဝစခဲ့တဲ့ “စမ်းရေမိုး” |url=https://mediaqueenmm.com/video/%E1%80%90%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%8A%E1%81%81%E1%81%85%E1%81%80%E1%81%80%E1%81%80%E1%80%94%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%98%E1%80%9D%E1%80%85%E1%80%81/ |website=Media Queen |date=2026-01-21 |language=my }}</ref> အနုပညာခရီးလမ်းအစတွင် မိုးရွာထဲတွင်ပင် မဆုတ်မနစ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရပြီး အခက်အခဲများစွာကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရသည်။ === နှစ်အလိုက် အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်တွင် လင်္ကာဒီပ အနုပညာအင်အားစုက တည်ထောင်သည့် စမ်းရေမိုးဇာတ်သဘင်၏ Live Show အခမ်းအနားကို ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဒဂုံမြို့နယ်ရှိ လင်္ကာဒီပ Studio တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref name="MCShow">{{cite web |title=လင်္ကာဒီပ ပျိုးထောင်တဲ့ စမ်းရေမိုး ရဲ့ ဇာတ်သဘင် Live Show |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2025/09/live-show.html |website=Myanmar Celebrity |date=2025-09-09 |language=my }}</ref>၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်ရှိ ကျိုက်ဒေးရုံ အာနန္ဒာဘုရားတွင် ကျင်းပသော ဇာတ်ပွဲ၌ ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရာမှတဆင့် လူအများ၏ အားပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref name="MCKyaik">{{cite web |title=ကျိုက်ဒေးရုံမှာ ကပြ ဖျော်ဖြေခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2026/01/blog-post_16.html |website=Myanmar Celebrity |date=2026-01-16 |language=my }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက် တွင် မန္တလေးမြို့၌ ပရိသတ်နှင့် တွေ့ဆုံသည့် Fan Meeting တစ်ခုကို ကျင်းပခဲ့သည်။<ref name="MCFan">{{cite web |title=ရွှေမန်းမြေက ပရိသတ်တွေ နဲ့ ဆုံဆည်းခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2026/04/blog-post_648.html |website=Myanmar Celebrity |date=2026-04-29 |language=my}}</ref> === မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ် ဇာတ်သဘင်ကပွဲ === စမ်းရေမိုးသည် ၎င်း၏ မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် "စီလနှင့်အတူ စမ်းရေမိုးမွေးနေ့ကပွဲ" ဇာတ်သဘင်ဖျော်ဖြေပွဲကြီးကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ အမျိုးသားဇာတ်ရုံ၌ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်မှ ၁၈ ရက်အထိ စီစဉ်တင်ဆက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ မွေးနေ့ကပွဲတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ သဘင်အနုပညာ အကအလှများ၊ ဇာတ်ထုပ်ကြီးများနှင့် တေးသီချင်းများကို ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref name="PJBirthday">{{cite web |title=ချစ်ရတဲ့ ပရိသတ်တွေနဲ့အတူ မွေးနေ့ပွဲကို ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်ကျင်းပခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.youtube.com/watch?v=R63driFzEFg |website=Popular Journal |date=2026-07-18 |language=my }}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Lifetime|၁၉၉၅| }} [[Category:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] {{Myanmar-bio-stub}} rnuclf284epuyjl59fg0xogcn97v7iy 1061747 1061746 2026-11-05T18:17:56Z LiLiMoe 149848 /* ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး */ 1061747 wikitext text/x-wiki {{ref improve}} {{Infobox person | name = စမ်းရေမိုး | native_name = သန်းဇော်ထွေး https://www.omanobserver.om/article/1183597/opinion/all-night-concerts-bring-fleeting-normalcy-in-a-war-ravaged-nation | birth_place = [[ကသာမြို့]] | alma_mater = [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ တက္ကသိုလ် (မန္တလေး)]] | occupation = ဇာတ်မင်းသား၊ သဘင်အနုပညာရှင် | years_active = ၂၀၂၅-လက်ရှိ | organization = စမ်းရေမိုး ဇာတ်သဘင် | known_for = မယ်အောင်ဗလ အက၊ မာယာဒေဝီ တေးအော်ပရာ }} '''စမ်းရေမိုး''' (၁၈ ဇူလိုင် ၁၉၉၅ မွေးဖွား) သည် လင်္ကာဒီပ အနုပညာအင်အားစုမှ ပျိုးထောင်ပေးထားသော "စမ်းရေမိုး ဇာတ်သဘင်" အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်မင်းသား ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == စမ်းရေမိုး (အမည်ရင်း သန်းဇော်ထွေး)ကို https://www.omanobserver.om/article/1183597/opinion/all-night-concerts-bring-fleeting-normalcy-in-a-war-ravaged-nation ဖခင် ဦးမောင်ညို နှင့် မိခင် ဒေါ်သေးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။ စမ်းရေမိုး သည် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|မန္တလေး ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းဆင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ဇာတ်သဘင် ခရီးလမ်း == စမ်းရေမိုးသည် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် အနုပညာကို ဝါသနာပါသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဇာတ်သဘင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ချိန်တွင် တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း ဇာတ်အဖွဲ့၌ ယိမ်းမင်းသားဘဝဖြင့် (၂) နှစ်၊ လက်ထောက်မင်းသားဘဝဖြင့် (၃) နှစ်တိုင်တိုင် ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။စမ်းရေမိုး အမည်ကို ဇာတ်ဆရာ တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း က ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့နောက် တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း ၏ ဇာတ်အဖွဲ့၌ တစ်ညလျှင် ညကြေး ကျပ် ၁၅,၀၀၀ ဖြင့် ဆက်လက်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။<ref name="MQ15000">{{cite web |title=တစ်ည(၁၅၀၀၀)နဲ့ကရင်း ဘဝစခဲ့တဲ့ “စမ်းရေမိုး” |url=https://mediaqueenmm.com/video/%E1%80%90%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%8A%E1%81%81%E1%81%85%E1%81%80%E1%81%80%E1%81%80%E1%80%94%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%98%E1%80%9D%E1%80%85%E1%80%81/ |website=Media Queen |date=2026-01-21 |language=my }}</ref> အနုပညာခရီးလမ်းအစတွင် မိုးရွာထဲတွင်ပင် မဆုတ်မနစ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရပြီး အခက်အခဲများစွာကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရသည်။ === နှစ်အလိုက် အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်တွင် လင်္ကာဒီပ အနုပညာအင်အားစုက တည်ထောင်သည့် စမ်းရေမိုးဇာတ်သဘင်၏ Live Show အခမ်းအနားကို ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဒဂုံမြို့နယ်ရှိ လင်္ကာဒီပ Studio တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref name="MCShow">{{cite web |title=လင်္ကာဒီပ ပျိုးထောင်တဲ့ စမ်းရေမိုး ရဲ့ ဇာတ်သဘင် Live Show |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2025/09/live-show.html |website=Myanmar Celebrity |date=2025-09-09 |language=my }}</ref>၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်ရှိ ကျိုက်ဒေးရုံ အာနန္ဒာဘုရားတွင် ကျင်းပသော ဇာတ်ပွဲ၌ ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရာမှတဆင့် လူအများ၏ အားပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref name="MCKyaik">{{cite web |title=ကျိုက်ဒေးရုံမှာ ကပြ ဖျော်ဖြေခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2026/01/blog-post_16.html |website=Myanmar Celebrity |date=2026-01-16 |language=my }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက် တွင် မန္တလေးမြို့၌ ပရိသတ်နှင့် တွေ့ဆုံသည့် Fan Meeting တစ်ခုကို ကျင်းပခဲ့သည်။<ref name="MCFan">{{cite web |title=ရွှေမန်းမြေက ပရိသတ်တွေ နဲ့ ဆုံဆည်းခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2026/04/blog-post_648.html |website=Myanmar Celebrity |date=2026-04-29 |language=my}}</ref> === မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ် ဇာတ်သဘင်ကပွဲ === စမ်းရေမိုးသည် ၎င်း၏ မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် "စီလနှင့်အတူ စမ်းရေမိုးမွေးနေ့ကပွဲ" ဇာတ်သဘင်ဖျော်ဖြေပွဲကြီးကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ အမျိုးသားဇာတ်ရုံ၌ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်မှ ၁၈ ရက်အထိ စီစဉ်တင်ဆက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ မွေးနေ့ကပွဲတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ သဘင်အနုပညာ အကအလှများ၊ ဇာတ်ထုပ်ကြီးများနှင့် တေးသီချင်းများကို ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref name="PJBirthday">{{cite web |title=ချစ်ရတဲ့ ပရိသတ်တွေနဲ့အတူ မွေးနေ့ပွဲကို ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်ကျင်းပခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.youtube.com/watch?v=R63driFzEFg |website=Popular Journal |date=2026-07-18 |language=my }}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Lifetime|၁၉၉၅| }} [[Category:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] {{Myanmar-bio-stub}} fn61flbt33w8l6qmourpmn9s07j38qu 1061748 1061747 2026-11-05T18:22:42Z LiLiMoe 149848 /* ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး */ 1061748 wikitext text/x-wiki {{ref improve}} {{Infobox person | name = စမ်းရေမိုး | native_name = သန်းဇော်ထွေး https://www.omanobserver.om/article/1183597/opinion/all-night-concerts-bring-fleeting-normalcy-in-a-war-ravaged-nation | birth_place = [[ကသာမြို့]] | alma_mater = [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ တက္ကသိုလ် (မန္တလေး)]] | occupation = ဇာတ်မင်းသား၊ သဘင်အနုပညာရှင် | years_active = ၂၀၂၅-လက်ရှိ | organization = စမ်းရေမိုး ဇာတ်သဘင် | known_for = မယ်အောင်ဗလ အက၊ မာယာဒေဝီ တေးအော်ပရာ }} '''စမ်းရေမိုး''' (၁၈ ဇူလိုင် ၁၉၉၅ မွေးဖွား) သည် လင်္ကာဒီပ အနုပညာအင်အားစုမှ ပျိုးထောင်ပေးထားသော "စမ်းရေမိုး ဇာတ်သဘင်" အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်မင်းသား ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == စမ်းရေမိုး (အမည်ရင်း သန်းဇော်ထွေး)ကို [https://www.omanobserver.om/article/1183597/opinion/all-night-concerts-bring-fleeting-normalcy-in-a-war-ravaged-nation](https://www.omanobserver.om/article/1183597/opinion/all-night-concerts-bring-fleeting-normalcy-in-a-war-ravaged-nation) All-night concerts bring fleeting normalcy in a war-ravaged nation] Oman Observer</ref>⁠ ဖခင် ဦးမောင်ညို နှင့် မိခင် ဒေါ်သေးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။ စမ်းရေမိုး သည် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|မန္တလေး ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းဆင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ဇာတ်သဘင် ခရီးလမ်း == စမ်းရေမိုးသည် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် အနုပညာကို ဝါသနာပါသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဇာတ်သဘင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ချိန်တွင် တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း ဇာတ်အဖွဲ့၌ ယိမ်းမင်းသားဘဝဖြင့် (၂) နှစ်၊ လက်ထောက်မင်းသားဘဝဖြင့် (၃) နှစ်တိုင်တိုင် ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။စမ်းရေမိုး အမည်ကို ဇာတ်ဆရာ တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း က ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့နောက် တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း ၏ ဇာတ်အဖွဲ့၌ တစ်ညလျှင် ညကြေး ကျပ် ၁၅,၀၀၀ ဖြင့် ဆက်လက်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။<ref name="MQ15000">{{cite web |title=တစ်ည(၁၅၀၀၀)နဲ့ကရင်း ဘဝစခဲ့တဲ့ “စမ်းရေမိုး” |url=https://mediaqueenmm.com/video/%E1%80%90%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%8A%E1%81%81%E1%81%85%E1%81%80%E1%81%80%E1%81%80%E1%80%94%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%98%E1%80%9D%E1%80%85%E1%80%81/ |website=Media Queen |date=2026-01-21 |language=my }}</ref> အနုပညာခရီးလမ်းအစတွင် မိုးရွာထဲတွင်ပင် မဆုတ်မနစ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရပြီး အခက်အခဲများစွာကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရသည်။ === နှစ်အလိုက် အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်တွင် လင်္ကာဒီပ အနုပညာအင်အားစုက တည်ထောင်သည့် စမ်းရေမိုးဇာတ်သဘင်၏ Live Show အခမ်းအနားကို ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဒဂုံမြို့နယ်ရှိ လင်္ကာဒီပ Studio တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref name="MCShow">{{cite web |title=လင်္ကာဒီပ ပျိုးထောင်တဲ့ စမ်းရေမိုး ရဲ့ ဇာတ်သဘင် Live Show |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2025/09/live-show.html |website=Myanmar Celebrity |date=2025-09-09 |language=my }}</ref>၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်ရှိ ကျိုက်ဒေးရုံ အာနန္ဒာဘုရားတွင် ကျင်းပသော ဇာတ်ပွဲ၌ ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရာမှတဆင့် လူအများ၏ အားပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref name="MCKyaik">{{cite web |title=ကျိုက်ဒေးရုံမှာ ကပြ ဖျော်ဖြေခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2026/01/blog-post_16.html |website=Myanmar Celebrity |date=2026-01-16 |language=my }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက် တွင် မန္တလေးမြို့၌ ပရိသတ်နှင့် တွေ့ဆုံသည့် Fan Meeting တစ်ခုကို ကျင်းပခဲ့သည်။<ref name="MCFan">{{cite web |title=ရွှေမန်းမြေက ပရိသတ်တွေ နဲ့ ဆုံဆည်းခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2026/04/blog-post_648.html |website=Myanmar Celebrity |date=2026-04-29 |language=my}}</ref> === မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ် ဇာတ်သဘင်ကပွဲ === စမ်းရေမိုးသည် ၎င်း၏ မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် "စီလနှင့်အတူ စမ်းရေမိုးမွေးနေ့ကပွဲ" ဇာတ်သဘင်ဖျော်ဖြေပွဲကြီးကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ အမျိုးသားဇာတ်ရုံ၌ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်မှ ၁၈ ရက်အထိ စီစဉ်တင်ဆက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ မွေးနေ့ကပွဲတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ သဘင်အနုပညာ အကအလှများ၊ ဇာတ်ထုပ်ကြီးများနှင့် တေးသီချင်းများကို ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref name="PJBirthday">{{cite web |title=ချစ်ရတဲ့ ပရိသတ်တွေနဲ့အတူ မွေးနေ့ပွဲကို ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်ကျင်းပခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.youtube.com/watch?v=R63driFzEFg |website=Popular Journal |date=2026-07-18 |language=my }}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Lifetime|၁၉၉၅| }} [[Category:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] {{Myanmar-bio-stub}} afkgmm8psvxbmyjd37li3p213vrz7jk 1061749 1061748 2026-11-05T18:23:02Z LiLiMoe 149848 1061749 wikitext text/x-wiki {{ref improve}} {{Infobox person | name = စမ်းရေမိုး | native_name = သန်းဇော်ထွေး | birth_place = [[ကသာမြို့]] | alma_mater = [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ တက္ကသိုလ် (မန္တလေး)]] | occupation = ဇာတ်မင်းသား၊ သဘင်အနုပညာရှင် | years_active = ၂၀၂၅-လက်ရှိ | organization = စမ်းရေမိုး ဇာတ်သဘင် | known_for = မယ်အောင်ဗလ အက၊ မာယာဒေဝီ တေးအော်ပရာ }} '''စမ်းရေမိုး''' (၁၈ ဇူလိုင် ၁၉၉၅ မွေးဖွား) သည် လင်္ကာဒီပ အနုပညာအင်အားစုမှ ပျိုးထောင်ပေးထားသော "စမ်းရေမိုး ဇာတ်သဘင်" အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်မင်းသား ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == စမ်းရေမိုး (အမည်ရင်း သန်းဇော်ထွေး)ကို [https://www.omanobserver.om/article/1183597/opinion/all-night-concerts-bring-fleeting-normalcy-in-a-war-ravaged-nation](https://www.omanobserver.om/article/1183597/opinion/all-night-concerts-bring-fleeting-normalcy-in-a-war-ravaged-nation) All-night concerts bring fleeting normalcy in a war-ravaged nation] Oman Observer</ref>⁠ ဖခင် ဦးမောင်ညို နှင့် မိခင် ဒေါ်သေးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။ စမ်းရေမိုး သည် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|မန္တလေး ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းဆင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ဇာတ်သဘင် ခရီးလမ်း == စမ်းရေမိုးသည် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် အနုပညာကို ဝါသနာပါသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဇာတ်သဘင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ချိန်တွင် တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း ဇာတ်အဖွဲ့၌ ယိမ်းမင်းသားဘဝဖြင့် (၂) နှစ်၊ လက်ထောက်မင်းသားဘဝဖြင့် (၃) နှစ်တိုင်တိုင် ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။စမ်းရေမိုး အမည်ကို ဇာတ်ဆရာ တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း က ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့နောက် တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း ၏ ဇာတ်အဖွဲ့၌ တစ်ညလျှင် ညကြေး ကျပ် ၁၅,၀၀၀ ဖြင့် ဆက်လက်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။<ref name="MQ15000">{{cite web |title=တစ်ည(၁၅၀၀၀)နဲ့ကရင်း ဘဝစခဲ့တဲ့ “စမ်းရေမိုး” |url=https://mediaqueenmm.com/video/%E1%80%90%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%8A%E1%81%81%E1%81%85%E1%81%80%E1%81%80%E1%81%80%E1%80%94%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%98%E1%80%9D%E1%80%85%E1%80%81/ |website=Media Queen |date=2026-01-21 |language=my }}</ref> အနုပညာခရီးလမ်းအစတွင် မိုးရွာထဲတွင်ပင် မဆုတ်မနစ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရပြီး အခက်အခဲများစွာကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရသည်။ === နှစ်အလိုက် အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်တွင် လင်္ကာဒီပ အနုပညာအင်အားစုက တည်ထောင်သည့် စမ်းရေမိုးဇာတ်သဘင်၏ Live Show အခမ်းအနားကို ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဒဂုံမြို့နယ်ရှိ လင်္ကာဒီပ Studio တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref name="MCShow">{{cite web |title=လင်္ကာဒီပ ပျိုးထောင်တဲ့ စမ်းရေမိုး ရဲ့ ဇာတ်သဘင် Live Show |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2025/09/live-show.html |website=Myanmar Celebrity |date=2025-09-09 |language=my }}</ref>၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်ရှိ ကျိုက်ဒေးရုံ အာနန္ဒာဘုရားတွင် ကျင်းပသော ဇာတ်ပွဲ၌ ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရာမှတဆင့် လူအများ၏ အားပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref name="MCKyaik">{{cite web |title=ကျိုက်ဒေးရုံမှာ ကပြ ဖျော်ဖြေခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2026/01/blog-post_16.html |website=Myanmar Celebrity |date=2026-01-16 |language=my }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက် တွင် မန္တလေးမြို့၌ ပရိသတ်နှင့် တွေ့ဆုံသည့် Fan Meeting တစ်ခုကို ကျင်းပခဲ့သည်။<ref name="MCFan">{{cite web |title=ရွှေမန်းမြေက ပရိသတ်တွေ နဲ့ ဆုံဆည်းခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2026/04/blog-post_648.html |website=Myanmar Celebrity |date=2026-04-29 |language=my}}</ref> === မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ် ဇာတ်သဘင်ကပွဲ === စမ်းရေမိုးသည် ၎င်း၏ မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် "စီလနှင့်အတူ စမ်းရေမိုးမွေးနေ့ကပွဲ" ဇာတ်သဘင်ဖျော်ဖြေပွဲကြီးကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ အမျိုးသားဇာတ်ရုံ၌ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်မှ ၁၈ ရက်အထိ စီစဉ်တင်ဆက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ မွေးနေ့ကပွဲတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ သဘင်အနုပညာ အကအလှများ၊ ဇာတ်ထုပ်ကြီးများနှင့် တေးသီချင်းများကို ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref name="PJBirthday">{{cite web |title=ချစ်ရတဲ့ ပရိသတ်တွေနဲ့အတူ မွေးနေ့ပွဲကို ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်ကျင်းပခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.youtube.com/watch?v=R63driFzEFg |website=Popular Journal |date=2026-07-18 |language=my }}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Lifetime|၁၉၉၅| }} [[Category:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] {{Myanmar-bio-stub}} gsgwfjxgphc7zsp02w2b4w9w0xxvo4j 1061750 1061749 2026-11-05T18:29:04Z LiLiMoe 149848 /* ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး */ 1061750 wikitext text/x-wiki {{ref improve}} {{Infobox person | name = စမ်းရေမိုး | native_name = သန်းဇော်ထွေး | birth_place = [[ကသာမြို့]] | alma_mater = [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ တက္ကသိုလ် (မန္တလေး)]] | occupation = ဇာတ်မင်းသား၊ သဘင်အနုပညာရှင် | years_active = ၂၀၂၅-လက်ရှိ | organization = စမ်းရေမိုး ဇာတ်သဘင် | known_for = မယ်အောင်ဗလ အက၊ မာယာဒေဝီ တေးအော်ပရာ }} '''စမ်းရေမိုး''' (၁၈ ဇူလိုင် ၁၉၉၅ မွေးဖွား) သည် လင်္ကာဒီပ အနုပညာအင်အားစုမှ ပျိုးထောင်ပေးထားသော "စမ်းရေမိုး ဇာတ်သဘင်" အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်မင်းသား ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == စမ်းရေမိုး (အမည်ရင်း သန်းဇော်ထွေး)ကို ⁠<ref>[[https://www.omanobserver.om/article/1183597/opinion/all-night-concerts-bring-fleeting-normalcy-in-a-war-ravaged-nation](https://www.omanobserver.om/article/1183597/opinion/all-night-concerts-bring-fleeting-normalcy-in-a-war-ravaged-nation) All-night concerts bring fleeting normalcy in a war-ravaged nation] Oman Observer</ref>⁠   ဖခင် ဦးမောင်ညို နှင့် မိခင် ဒေါ်သေးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။ စမ်းရေမိုး သည် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|မန္တလေး ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းဆင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ဇာတ်သဘင် ခရီးလမ်း == စမ်းရေမိုးသည် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် အနုပညာကို ဝါသနာပါသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဇာတ်သဘင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ချိန်တွင် တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း ဇာတ်အဖွဲ့၌ ယိမ်းမင်းသားဘဝဖြင့် (၂) နှစ်၊ လက်ထောက်မင်းသားဘဝဖြင့် (၃) နှစ်တိုင်တိုင် ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။စမ်းရေမိုး အမည်ကို ဇာတ်ဆရာ တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း က ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့နောက် တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း ၏ ဇာတ်အဖွဲ့၌ တစ်ညလျှင် ညကြေး ကျပ် ၁၅,၀၀၀ ဖြင့် ဆက်လက်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။<ref name="MQ15000">{{cite web |title=တစ်ည(၁၅၀၀၀)နဲ့ကရင်း ဘဝစခဲ့တဲ့ “စမ်းရေမိုး” |url=https://mediaqueenmm.com/video/%E1%80%90%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%8A%E1%81%81%E1%81%85%E1%81%80%E1%81%80%E1%81%80%E1%80%94%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%98%E1%80%9D%E1%80%85%E1%80%81/ |website=Media Queen |date=2026-01-21 |language=my }}</ref> အနုပညာခရီးလမ်းအစတွင် မိုးရွာထဲတွင်ပင် မဆုတ်မနစ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရပြီး အခက်အခဲများစွာကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရသည်။ === နှစ်အလိုက် အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်တွင် လင်္ကာဒီပ အနုပညာအင်အားစုက တည်ထောင်သည့် စမ်းရေမိုးဇာတ်သဘင်၏ Live Show အခမ်းအနားကို ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဒဂုံမြို့နယ်ရှိ လင်္ကာဒီပ Studio တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref name="MCShow">{{cite web |title=လင်္ကာဒီပ ပျိုးထောင်တဲ့ စမ်းရေမိုး ရဲ့ ဇာတ်သဘင် Live Show |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2025/09/live-show.html |website=Myanmar Celebrity |date=2025-09-09 |language=my }}</ref>၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်ရှိ ကျိုက်ဒေးရုံ အာနန္ဒာဘုရားတွင် ကျင်းပသော ဇာတ်ပွဲ၌ ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရာမှတဆင့် လူအများ၏ အားပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref name="MCKyaik">{{cite web |title=ကျိုက်ဒေးရုံမှာ ကပြ ဖျော်ဖြေခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2026/01/blog-post_16.html |website=Myanmar Celebrity |date=2026-01-16 |language=my }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက် တွင် မန္တလေးမြို့၌ ပရိသတ်နှင့် တွေ့ဆုံသည့် Fan Meeting တစ်ခုကို ကျင်းပခဲ့သည်။<ref name="MCFan">{{cite web |title=ရွှေမန်းမြေက ပရိသတ်တွေ နဲ့ ဆုံဆည်းခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2026/04/blog-post_648.html |website=Myanmar Celebrity |date=2026-04-29 |language=my}}</ref> === မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ် ဇာတ်သဘင်ကပွဲ === စမ်းရေမိုးသည် ၎င်း၏ မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် "စီလနှင့်အတူ စမ်းရေမိုးမွေးနေ့ကပွဲ" ဇာတ်သဘင်ဖျော်ဖြေပွဲကြီးကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ အမျိုးသားဇာတ်ရုံ၌ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်မှ ၁၈ ရက်အထိ စီစဉ်တင်ဆက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ မွေးနေ့ကပွဲတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ သဘင်အနုပညာ အကအလှများ၊ ဇာတ်ထုပ်ကြီးများနှင့် တေးသီချင်းများကို ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref name="PJBirthday">{{cite web |title=ချစ်ရတဲ့ ပရိသတ်တွေနဲ့အတူ မွေးနေ့ပွဲကို ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်ကျင်းပခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.youtube.com/watch?v=R63driFzEFg |website=Popular Journal |date=2026-07-18 |language=my }}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Lifetime|၁၉၉၅| }} [[Category:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] {{Myanmar-bio-stub}} 7ogiw3eelwobj2tfyuonru9vuagjhzq 1061751 1061750 2026-11-05T18:31:41Z LiLiMoe 149848 1061751 wikitext text/x-wiki {{ref improve}} {{Infobox person | name = စမ်းရေမိုး | native_name = သန်းဇော်ထွေး | birth_place = [[ကသာမြို့]] | alma_mater = [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ တက္ကသိုလ် (မန္တလေး)]] | occupation = ဇာတ်မင်းသား၊ သဘင်အနုပညာရှင် | years_active = ၂၀၂၅-လက်ရှိ | organization = စမ်းရေမိုး ဇာတ်သဘင် | known_for = မယ်အောင်ဗလ အက၊ မာယာဒေဝီ တေးအော်ပရာ }} '''စမ်းရေမိုး''' သည် လင်္ကာဒီပ အနုပညာအင်အားစုမှ ပျိုးထောင်ပေးထားသော "စမ်းရေမိုး ဇာတ်သဘင်" အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်မင်းသား ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == စမ်းရေမိုး (အမည်ရင်း သန်းဇော်ထွေး)ကို ⁠<ref>[[https://www.omanobserver.om/article/1183597/opinion/all-night-concerts-bring-fleeting-normalcy-in-a-war-ravaged-nation](https://www.omanobserver.om/article/1183597/opinion/all-night-concerts-bring-fleeting-normalcy-in-a-war-ravaged-nation) All-night concerts bring fleeting normalcy in a war-ravaged nation] Oman Observer</ref>⁠   ဖခင် ဦးမောင်ညို နှင့် မိခင် ဒေါ်သေးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။ စမ်းရေမိုး သည် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|မန္တလေး ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းဆင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ဇာတ်သဘင် ခရီးလမ်း == စမ်းရေမိုးသည် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် အနုပညာကို ဝါသနာပါသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဇာတ်သဘင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ချိန်တွင် တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း ဇာတ်အဖွဲ့၌ ယိမ်းမင်းသားဘဝဖြင့် (၂) နှစ်၊ လက်ထောက်မင်းသားဘဝဖြင့် (၃) နှစ်တိုင်တိုင် ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။စမ်းရေမိုး အမည်ကို ဇာတ်ဆရာ တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း က ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့နောက် တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း ၏ ဇာတ်အဖွဲ့၌ တစ်ညလျှင် ညကြေး ကျပ် ၁၅,၀၀၀ ဖြင့် ဆက်လက်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။<ref name="MQ15000">{{cite web |title=တစ်ည(၁၅၀၀၀)နဲ့ကရင်း ဘဝစခဲ့တဲ့ “စမ်းရေမိုး” |url=https://mediaqueenmm.com/video/%E1%80%90%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%8A%E1%81%81%E1%81%85%E1%81%80%E1%81%80%E1%81%80%E1%80%94%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%98%E1%80%9D%E1%80%85%E1%80%81/ |website=Media Queen |date=2026-01-21 |language=my }}</ref> အနုပညာခရီးလမ်းအစတွင် မိုးရွာထဲတွင်ပင် မဆုတ်မနစ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရပြီး အခက်အခဲများစွာကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရသည်။ === နှစ်အလိုက် အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်တွင် လင်္ကာဒီပ အနုပညာအင်အားစုက တည်ထောင်သည့် စမ်းရေမိုးဇာတ်သဘင်၏ Live Show အခမ်းအနားကို ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဒဂုံမြို့နယ်ရှိ လင်္ကာဒီပ Studio တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref name="MCShow">{{cite web |title=လင်္ကာဒီပ ပျိုးထောင်တဲ့ စမ်းရေမိုး ရဲ့ ဇာတ်သဘင် Live Show |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2025/09/live-show.html |website=Myanmar Celebrity |date=2025-09-09 |language=my }}</ref>၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်ရှိ ကျိုက်ဒေးရုံ အာနန္ဒာဘုရားတွင် ကျင်းပသော ဇာတ်ပွဲ၌ ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရာမှတဆင့် လူအများ၏ အားပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref name="MCKyaik">{{cite web |title=ကျိုက်ဒေးရုံမှာ ကပြ ဖျော်ဖြေခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2026/01/blog-post_16.html |website=Myanmar Celebrity |date=2026-01-16 |language=my }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက် တွင် မန္တလေးမြို့၌ ပရိသတ်နှင့် တွေ့ဆုံသည့် Fan Meeting တစ်ခုကို ကျင်းပခဲ့သည်။<ref name="MCFan">{{cite web |title=ရွှေမန်းမြေက ပရိသတ်တွေ နဲ့ ဆုံဆည်းခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2026/04/blog-post_648.html |website=Myanmar Celebrity |date=2026-04-29 |language=my}}</ref> === မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ် ဇာတ်သဘင်ကပွဲ === စမ်းရေမိုးသည် ၎င်း၏ မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် "စီလနှင့်အတူ စမ်းရေမိုးမွေးနေ့ကပွဲ" ဇာတ်သဘင်ဖျော်ဖြေပွဲကြီးကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ အမျိုးသားဇာတ်ရုံ၌ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်မှ ၁၈ ရက်အထိ စီစဉ်တင်ဆက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ မွေးနေ့ကပွဲတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ သဘင်အနုပညာ အကအလှများ၊ ဇာတ်ထုပ်ကြီးများနှင့် တေးသီချင်းများကို ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref name="PJBirthday">{{cite web |title=ချစ်ရတဲ့ ပရိသတ်တွေနဲ့အတူ မွေးနေ့ပွဲကို ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်ကျင်းပခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.youtube.com/watch?v=R63driFzEFg |website=Popular Journal |date=2026-07-18 |language=my }}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Lifetime|၁၉၉၅| }} [[Category:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] {{Myanmar-bio-stub}} ojn6zv9wrnedwiahhtjpy2kduxvma2i 1061752 1061751 2026-11-05T18:34:34Z LiLiMoe 149848 /* ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး */ 1061752 wikitext text/x-wiki {{ref improve}} {{Infobox person | name = စမ်းရေမိုး | native_name = သန်းဇော်ထွေး | birth_place = [[ကသာမြို့]] | alma_mater = [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ တက္ကသိုလ် (မန္တလေး)]] | occupation = ဇာတ်မင်းသား၊ သဘင်အနုပညာရှင် | years_active = ၂၀၂၅-လက်ရှိ | organization = စမ်းရေမိုး ဇာတ်သဘင် | known_for = မယ်အောင်ဗလ အက၊ မာယာဒေဝီ တေးအော်ပရာ }} '''စမ်းရေမိုး''' သည် လင်္ကာဒီပ အနုပညာအင်အားစုမှ ပျိုးထောင်ပေးထားသော "စမ်းရေမိုး ဇာတ်သဘင်" အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်မင်းသား ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == စမ်းရေမိုး (အမည်ရင်း သန်းဇော်ထွေး)ကို ⁠<ref>[[https://www.omanobserver.om/article/1183597/opinion/all-night-concerts-bring-fleeting-normalcy-in-a-war-ravaged-nation](https://www.omanobserver.om/article/1183597/opinion/all-night-concerts-bring-fleeting-normalcy-in-a-war-ravaged-nation) </ref>⁠   ဖခင် ဦးမောင်ညို နှင့် မိခင် ဒေါ်သေးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။ စမ်းရေမိုး သည် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)|မန္တလေး ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းဆင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ဇာတ်သဘင် ခရီးလမ်း == စမ်းရေမိုးသည် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် အနုပညာကို ဝါသနာပါသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဇာတ်သဘင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ချိန်တွင် တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း ဇာတ်အဖွဲ့၌ ယိမ်းမင်းသားဘဝဖြင့် (၂) နှစ်၊ လက်ထောက်မင်းသားဘဝဖြင့် (၃) နှစ်တိုင်တိုင် ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။စမ်းရေမိုး အမည်ကို ဇာတ်ဆရာ တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း က ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့နောက် တင်မောင်ဆန်းမင်းဝင်း ၏ ဇာတ်အဖွဲ့၌ တစ်ညလျှင် ညကြေး ကျပ် ၁၅,၀၀၀ ဖြင့် ဆက်လက်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။<ref name="MQ15000">{{cite web |title=တစ်ည(၁၅၀၀၀)နဲ့ကရင်း ဘဝစခဲ့တဲ့ “စမ်းရေမိုး” |url=https://mediaqueenmm.com/video/%E1%80%90%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%8A%E1%81%81%E1%81%85%E1%81%80%E1%81%80%E1%81%80%E1%80%94%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%98%E1%80%9D%E1%80%85%E1%80%81/ |website=Media Queen |date=2026-01-21 |language=my }}</ref> အနုပညာခရီးလမ်းအစတွင် မိုးရွာထဲတွင်ပင် မဆုတ်မနစ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရပြီး အခက်အခဲများစွာကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရသည်။ === နှစ်အလိုက် အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်တွင် လင်္ကာဒီပ အနုပညာအင်အားစုက တည်ထောင်သည့် စမ်းရေမိုးဇာတ်သဘင်၏ Live Show အခမ်းအနားကို ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဒဂုံမြို့နယ်ရှိ လင်္ကာဒီပ Studio တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref name="MCShow">{{cite web |title=လင်္ကာဒီပ ပျိုးထောင်တဲ့ စမ်းရေမိုး ရဲ့ ဇာတ်သဘင် Live Show |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2025/09/live-show.html |website=Myanmar Celebrity |date=2025-09-09 |language=my }}</ref>၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်ရှိ ကျိုက်ဒေးရုံ အာနန္ဒာဘုရားတွင် ကျင်းပသော ဇာတ်ပွဲ၌ ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရာမှတဆင့် လူအများ၏ အားပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref name="MCKyaik">{{cite web |title=ကျိုက်ဒေးရုံမှာ ကပြ ဖျော်ဖြေခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2026/01/blog-post_16.html |website=Myanmar Celebrity |date=2026-01-16 |language=my }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက် တွင် မန္တလေးမြို့၌ ပရိသတ်နှင့် တွေ့ဆုံသည့် Fan Meeting တစ်ခုကို ကျင်းပခဲ့သည်။<ref name="MCFan">{{cite web |title=ရွှေမန်းမြေက ပရိသတ်တွေ နဲ့ ဆုံဆည်းခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.myanmarcelebrity.com/2026/04/blog-post_648.html |website=Myanmar Celebrity |date=2026-04-29 |language=my}}</ref> === မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ် ဇာတ်သဘင်ကပွဲ === စမ်းရေမိုးသည် ၎င်း၏ မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် "စီလနှင့်အတူ စမ်းရေမိုးမွေးနေ့ကပွဲ" ဇာတ်သဘင်ဖျော်ဖြေပွဲကြီးကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ အမျိုးသားဇာတ်ရုံ၌ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်မှ ၁၈ ရက်အထိ စီစဉ်တင်ဆက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ မွေးနေ့ကပွဲတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ သဘင်အနုပညာ အကအလှများ၊ ဇာတ်ထုပ်ကြီးများနှင့် တေးသီချင်းများကို ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref name="PJBirthday">{{cite web |title=ချစ်ရတဲ့ ပရိသတ်တွေနဲ့အတူ မွေးနေ့ပွဲကို ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်ကျင်းပခဲ့တဲ့ စမ်းရေမိုး |url=https://www.youtube.com/watch?v=R63driFzEFg |website=Popular Journal |date=2026-07-18 |language=my }}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Lifetime|၁၉၉၅| }} [[Category:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] {{Myanmar-bio-stub}} g4tfwfdqhbz05np6k3hvhjq4w96kv58 3 293609 1061774 1061157 2026-11-05T21:53:30Z Kyaw Myo Aung 103978 /* ဆောင်းပါးရေးရန် အကြုံပြုခြင်း */ အပိုင်းသစ် 1061774 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Eastern Pwo Karen Literature ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၁၀၊ ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) ==[[:EP Karen Literature]] အား [[Wikipedia:Criteria for speedy deletion|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] အဆိုပြုထားခြင်း== [[File:Information icon4.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။</p><!---<p>You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.</p> --->|width=20%|align=right}} ဟဲလို! ဝီကီပီးဒီးယားမှ ကြိုဆိုပါတယ်။ ဤသည်မှာ သင်ဖန်တီးခဲ့သော စမ်းသပ်စာမျက်နှာတစ်ခုအား [[WP:CSD#G2|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက် အပိုင်း G2]] အရ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ထားကြောင်းနှင့် ဖျက်ပစ်ပြီး၊ သို့မဟုတ် မကြာမီ ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်ကြောင်း အသိပေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အခြားသော စမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်လိုပါက ကျေးဇူးပြု၍ [[Wikipedia:Sandbox|sandbox]] ကို အသုံးပြုပါ။ ကျွန်ုပ်တို့၏ စွယ်စုံကျမ်းတွင် ပါဝင်ရေးသားခြင်းအကြောင်းကို လေ့လာလိုပါက [[Wikipedia:နိဒါန်း|နိဒါန်း]] နှင့် [[Wikipedia:သင်ခန်းစာများ|သင်ခန်းစာ]] စာမျက်နှာများတွင် ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် ဤစာမျက်နှာသည် ဤအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖျက်ရန် မသင့်ဟု ယူဆပါက၊ [[:EP Karen Literature|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] "ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်"ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ <!-- Template:Db-test-notice --> [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၂၊ ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) ==[[:EP Karen စာပေ]] အား [[Wikipedia:Criteria for speedy deletion|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] အဆိုပြုထားခြင်း== [[File:Information icon4.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။</p><!---<p>You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.</p> --->|width=20%|align=right}} ဟဲလို! ဝီကီပီးဒီးယားမှ ကြိုဆိုပါတယ်။ ဤသည်မှာ သင်ဖန်တီးခဲ့သော စမ်းသပ်စာမျက်နှာတစ်ခုအား [[WP:CSD#G2|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက် အပိုင်း G2]] အရ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ထားကြောင်းနှင့် ဖျက်ပစ်ပြီး၊ သို့မဟုတ် မကြာမီ ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်ကြောင်း အသိပေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အခြားသော စမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်လိုပါက ကျေးဇူးပြု၍ [[Wikipedia:Sandbox|sandbox]] ကို အသုံးပြုပါ။ ကျွန်ုပ်တို့၏ စွယ်စုံကျမ်းတွင် ပါဝင်ရေးသားခြင်းအကြောင်းကို လေ့လာလိုပါက [[Wikipedia:နိဒါန်း|နိဒါန်း]] နှင့် [[Wikipedia:သင်ခန်းစာများ|သင်ခန်းစာ]] စာမျက်နှာများတွင် ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် ဤစာမျက်နှာသည် ဤအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖျက်ရန် မသင့်ဟု ယူဆပါက၊ [[:EP Karen စာပေ|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] "ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်"ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ <!-- Template:Db-test-notice --> [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၈၊ ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) == Removing db tag from EP Karen Literature == [[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]] ဝီကီပီးဒီးယားမှ ကြိုဆိုပါတယ်။ [[:EP Karen Literature]]မှာ လုပ်ခဲ့သလိုမျိုး ဆောင်းပါးများမှ [[Template:Article for deletion|ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် ဆောင်းပါးများ အသိပေးချက်များ]]ကို ဖယ်ရှားခြင်း သို့မဟုတ် [[Wikipedia:ဖျက်ပစ်ရမည့်ဆောင်းပါးများ|ဖျက်ပစ်ရမည့် ဆောင်းပါးများ ဆွေးနွေးခြင်း]]မှ တစ်ခြားသူများရဲ့ သုံးသပ်ချက်များကို ဖယ်ရှားခြင်းများကို ကျေးဇူးပြု၍ မပြုလုပ်ပါနှင့်။ သို့မဟုတ်ပါက [[Wikipedia:Consensus|အများသဘောဆန္ဒ]]ရယူရာတွင် အခက်အခဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ ဆောင်းပါးတစ်ခုကို ဖျက်ပစ်ခြင်းအား ကန့်ကွက်လိုပါက သက်ဆိုင်ရာ စာမျက်နှာမှာ ကျေးဇူးပြု၍ [[WP:GD|သုံးသပ်ချက်]] ပေးပါ။ <!-- Template:uw-afd1 --> [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၆၊ ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) == ဆောင်းပါးရေးရန် အကြုံပြုခြင်း == ဘရို မြန်မာဝီကီမှာဆောင်းပါးရေးတာ ကျေးဇူးပါ။ ဆောင်းပါးရေး ရင် ကိုယ်ရေးချင်တဲ့ အကြောင်းအရာနဲ့ လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်မဲ့ မြန်မာအမည် ပေးပါ။ အကြောင်းအရာတွေ့ကို ကိုးကားချက်ထည့်ပြီး ဖတ်ကောင်းအောင်ရေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Kyaw Myo Aung|Kyaw Myo Aung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kyaw Myo Aung|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၅၃၊ ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) sim8cr7d07qpng13le2phf600j3te5l 100 293614 1061874 1061086 2026-11-06T05:01:45Z Salai Rungtoi 22844 1061874 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=11|day=2|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] ***ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်]]၊ စနဲမင်းပြင် ကျေးရွာရှိ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းကို စစ်တပ်က ထပ်မံဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် ဒေသခံ ၂ ယောက် သေဆုံးပြီး ၅ ယောက် ဒဏ်ရာရရှိသည်။ [https://burmese.dvb.no/post/984297 (DVB)] <!-- All news items above this line -->}} be5jt6wms1fwfcv4sx4ckuhto53u2t5 0 293624 1061776 1061181 2026-11-05T21:55:44Z Kyaw Myo Aung 103978 စာမျက်နှာကို ဗလာလုပ်လိုက်သည် 1061776 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 293626 1061768 1061190 2026-11-05T21:25:40Z Kyaw Myo Aung 103978 [[လီဆူ-လိုလို ဘာသာစကားများ]] စာမျက်နှာကို [[လီဆိုအစ်ရှ် ဘာသာစကား]] သို့ Kyaw Myo Aungက ရွှေ့ခဲ့သည် 1061190 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = လီဆူ-လိုလို ဘာသာစကားများ (Lisoish) | altname = အလယ်ပိုင်း လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ (Central Loloish)၊ Lisoid | region = တောင်ပိုင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နှင့် [[တောင်အာရှ]] <ref name="Lama2012">Lama, Ziwo Qiu-Fuyuan (2012). *Subgrouping of Nisoic (Yi) Languages: A Study from the Perspectives of Shared Innovation and Phylogenetic Estimation*. Ph.D. dissertation, University of Texas at Arlington.</ref> | ethnicity = [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ယီလူမျိုး|ယီ (အမျိုးအစားအမျိုးမျိုး)]] | familycolor = Sino-Tibetan | fam1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] | fam2 = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] | fam3 = [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်]] | fam4 = [[လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလိုနွယ် (Loloish)]] | glotto = liso1234 | glottorefname = Lisoid }} '''လီဆူ-လိုလို ဘာသာစကားများ''' သို့မဟုတ် '''လီဆူနွယ် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Lisoish languages}}) သည် ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဇီဝိုလာမာ (Ziwo Lama 2012) ၏ သုတေသန အဆိုပြုချက်အရ [[လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ]] ၏ အဓိက ဌာနခွဲတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် [[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]]၊ [[လစ်ပို (Lipo)]]၊ [[လိုလိုပို (Lolopo)]] နှင့် အခြားသော [[ယီလူမျိုး|ယီဘာသာစကား]] မျိုးကွဲများစွာ ပါဝင်သည်။<ref name="Lama2012"/><ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "[http://sealang.net/sala/archives/pdf8/bradley1997tibeto-burman.pdf Tibeto-Burman languages and classification]". In *Tibeto-Burman languages of the Himalayas, Papers in South East Asian linguistics*. Canberra: Pacific Linguistics.</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း == နာမည်ကျော် ဘာသာဗေဒပညာရှင် David Bradley (1997, 2007) ၏ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များတွင် ဤဘာသာစကားအုပ်စုကို အလယ်ပိုင်း လိုလိုနွယ်ဘာသာစကားများ (Central Loloish) ဌာနခွဲ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[လီပို (Lipo)]] နှင့် [[လာမူ (Lamu)]] တို့ကို စုစည်း၍ *Lisoid* (လီဆူဆန်သော ဘာသာစကားများ) အုပ်စုငယ်အဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။<ref name="Bradley1997"/><ref name="Bradley2007">Bradley, David (2007). "East and Southeast Asia". In Christopher Moseley (ed.), *Encyclopedia of the World's Endangered Languages*. Routledge.</ref> လာမာ (2012) ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဘာသာစကား ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် သုတေသနအရ ဤ Lisoish အုပ်စုအတွင်း၌ အောက်ပါ ဘာသာစကားစုများနှင့် ဒေသန္တစကားများ ပါဝင်သည်။လီဆူနှင့် ဆွေမျိုးနွယ်စုစကားများတွင် လီဆူ (Lisu)၊ လီပို (Lipo)၊ လိုလိုပို (Lolopo)၊ ဟလယ်ဆူ/ရှန်ဆူ (Hlersu / Shansu) နှင့် တိုလိုဇာ (Toloza / Tanglang)။လာလိုဘာသာစကားစု (Lalo languages)တွင် လာလို (Lalo)၊ ယန်လျူး (Yangliu)၊ ဧကာ (Eka)၊ မန်ဒီ (Mangdi) နှင့် ရှုကျန်း (Xuzhang)။တလူအနွယ်ဝင် ဘာသာစကားများ (Taloid languages)တွင် တလူ (Talu)၊ လာဝု (Lavu)၊ လာ့ငေး (Lang'e)၊ တာဂူ (Tagu)၊ ပိုပယ် (Popei) စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Lama2012"/> တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော ယီဘာသာစကား (Fangyan) ခြောက်မျိုးအနက် အနောက်ပိုင်းယီ (Western Yi - Lalo) နှင့် အလယ်ပိုင်းယီ (Central Yi - Lolopo) တို့သည် ဤ လီဆူ-လိုလို ဌာနခွဲ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများထဲတွင် ပါဝင်ကြသည်။<ref name="Lama2012"/> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[Category:တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားများ]] [[Category:ဘာသာစကားမိသားစုများ]] 7jfx4ojonjpu16swqcc1ul32tq5qtf0 1061771 1061768 2026-11-05T21:33:02Z Kyaw Myo Aung 103978 1061771 wikitext text/x-wiki {{rough translation}}{{cleanup}} {{Infobox language family | name = လီဆူ-လိုလို ဘာသာစကားများ (Lisoish) | altname = အလယ်ပိုင်း လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ (Central Loloish)၊ Lisoid | region = တောင်ပိုင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နှင့် [[တောင်အာရှ]] <ref name="Lama2012">Lama, Ziwo Qiu-Fuyuan (2012). *Subgrouping of Nisoic (Yi) Languages: A Study from the Perspectives of Shared Innovation and Phylogenetic Estimation*. Ph.D. dissertation, University of Texas at Arlington.</ref> | ethnicity = [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ယီလူမျိုး|ယီ (အမျိုးအစားအမျိုးမျိုး)]] | familycolor = Sino-Tibetan | fam1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] | fam2 = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] | fam3 = [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်]] | fam4 = [[လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလိုနွယ် (Loloish)]] | glotto = liso1234 | glottorefname = Lisoid }} '''လီဆိုအစ်ရှ် ဘာသာစကား''' ({{lang-en|Lisoish languages}}) သည် ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဇီဝိုလာမာ (Ziwo Lama 2012) ၏ သုတေသန အဆိုပြုချက်အရ [[လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ]] ၏ အဓိက ဌာနခွဲတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် [[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]]၊ [[လစ်ပို (Lipo)]]၊ [[လိုလိုပို (Lolopo)]] နှင့် အခြားသော [[ယီလူမျိုး|ယီဘာသာစကား]] မျိုးကွဲများစွာ ပါဝင်သည်။<ref name="Lama2012"/><ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "[http://sealang.net/sala/archives/pdf8/bradley1997tibeto-burman.pdf Tibeto-Burman languages and classification]". In *Tibeto-Burman languages of the Himalayas, Papers in South East Asian linguistics*. Canberra: Pacific Linguistics.</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း == နာမည်ကျော် ဘာသာဗေဒပညာရှင် David Bradley (1997, 2007) ၏ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များတွင် ဤဘာသာစကားအုပ်စုကို အလယ်ပိုင်း လိုလိုနွယ်ဘာသာစကားများ (Central Loloish) ဌာနခွဲ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[လီပို (Lipo)]] နှင့် [[လာမူ (Lamu)]] တို့ကို စုစည်း၍ *Lisoid* (လီဆူဆန်သော ဘာသာစကားများ) အုပ်စုငယ်အဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။<ref name="Bradley1997"/><ref name="Bradley2007">Bradley, David (2007). "East and Southeast Asia". In Christopher Moseley (ed.), *Encyclopedia of the World's Endangered Languages*. Routledge.</ref> လာမာ (2012) ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဘာသာစကား ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် သုတေသနအရ ဤ Lisoish အုပ်စုအတွင်း၌ အောက်ပါ ဘာသာစကားစုများနှင့် ဒေသန္တစကားများ ပါဝင်သည်။လီဆူနှင့် ဆွေမျိုးနွယ်စုစကားများတွင် လီဆူ (Lisu)၊ လီပို (Lipo)၊ လိုလိုပို (Lolopo)၊ ဟလယ်ဆူ/ရှန်ဆူ (Hlersu / Shansu) နှင့် တိုလိုဇာ (Toloza / Tanglang)။လာလိုဘာသာစကားစု (Lalo languages)တွင် လာလို (Lalo)၊ ယန်လျူး (Yangliu)၊ ဧကာ (Eka)၊ မန်ဒီ (Mangdi) နှင့် ရှုကျန်း (Xuzhang)။တလူအနွယ်ဝင် ဘာသာစကားများ (Taloid languages)တွင် တလူ (Talu)၊ လာဝု (Lavu)၊ လာ့ငေး (Lang'e)၊ တာဂူ (Tagu)၊ ပိုပယ် (Popei) စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Lama2012"/> တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော ယီဘာသာစကား (Fangyan) ခြောက်မျိုးအနက် အနောက်ပိုင်းယီ (Western Yi - Lalo) နှင့် အလယ်ပိုင်းယီ (Central Yi - Lolopo) တို့သည် ဤ လီဆူ-လိုလို ဌာနခွဲ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများထဲတွင် ပါဝင်ကြသည်။<ref name="Lama2012"/> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] 7zclaser4dvee09sflwk6wwxnvprp0m 1061772 1061771 2026-11-05T21:33:58Z Kyaw Myo Aung 103978 1061772 wikitext text/x-wiki {{rough translation}}{{cleanup}} {{Infobox language family | name = လီဆူ-လိုလို ဘာသာစကားများ (Lisoish) | altname = အလယ်ပိုင်း လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ (Central Loloish)၊ Lisoid | region = တောင်ပိုင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နှင့် [[တောင်အာရှ]] <ref name="Lama2012">Lama, Ziwo Qiu-Fuyuan (2012). *Subgrouping of Nisoic (Yi) Languages: A Study from the Perspectives of Shared Innovation and Phylogenetic Estimation*. Ph.D. dissertation, University of Texas at Arlington.</ref> | ethnicity = [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ယီလူမျိုး|ယီ (အမျိုးအစားအမျိုးမျိုး)]] | familycolor = Sino-Tibetan | fam1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] | fam2 = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] | fam3 = [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်]] | fam4 = [[လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလိုနွယ် (Loloish)]] | glotto = liso1234 | glottorefname = Lisoid }} '''လီဆိုအစ်ရှ် ဘာသာစကား''' ({{lang-en|Lisoish languages}}) သည် ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဇီဝိုလာမာ (Ziwo Lama 2012) ၏ သုတေသန အဆိုပြုချက်အရ [[လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ]] ၏ အဓိက ဌာနခွဲတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် [[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]]၊ [[လစ်ပို (Lipo)]]၊ [[လိုလိုပို (Lolopo)]] နှင့် အခြားသော [[ယီလူမျိုး|ယီဘာသာစကား]] မျိုးကွဲများစွာ ပါဝင်သည်။<ref name="Lama2012"/><ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "[http://sealang.net/sala/archives/pdf8/bradley1997tibeto-burman.pdf Tibeto-Burman languages and classification]". In *Tibeto-Burman languages of the Himalayas, Papers in South East Asian linguistics*. Canberra: Pacific Linguistics.</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း == နာမည်ကျော် ဘာသာဗေဒပညာရှင် David Bradley (1997, 2007) ၏ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များတွင် ဤဘာသာစကားအုပ်စုကို အလယ်ပိုင်း လိုလိုနွယ်ဘာသာစကားများ (Central Loloish) ဌာနခွဲ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[လီပို (Lipo)]] နှင့် [[လာမူ (Lamu)]] တို့ကို စုစည်း၍ *Lisoid* (လီဆူဆန်သော ဘာသာစကားများ) အုပ်စုငယ်အဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။<ref name="Bradley1997"/><ref name="Bradley2007">Bradley, David (2007). "East and Southeast Asia". In Christopher Moseley (ed.), *Encyclopedia of the World's Endangered Languages*. Routledge.</ref> လာမာ (2012) ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဘာသာစကား ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် သုတေသနအရ ဤ Lisoish အုပ်စုအတွင်း၌ အောက်ပါ ဘာသာစကားစုများနှင့် ဒေသန္တစကားများ ပါဝင်သည်။လီဆူနှင့် ဆွေမျိုးနွယ်စုစကားများတွင် လီဆူ (Lisu)၊ လီပို (Lipo)၊ လိုလိုပို (Lolopo)၊ ဟလယ်ဆူ/ရှန်ဆူ (Hlersu / Shansu) နှင့် တိုလိုဇာ (Toloza / Tanglang)။လာလိုဘာသာစကားစု (Lalo languages)တွင် လာလို (Lalo)၊ ယန်လျူး (Yangliu)၊ ဧကာ (Eka)၊ မန်ဒီ (Mangdi) နှင့် ရှုကျန်း (Xuzhang)။တလူအနွယ်ဝင် ဘာသာစကားများ (Taloid languages)တွင် တလူ (Talu)၊ လာဝု (Lavu)၊ လာ့ငေး (Lang'e)၊ တာဂူ (Tagu)၊ ပိုပယ် (Popei) စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Lama2012"/> တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော ယီဘာသာစကား (Fangyan) ခြောက်မျိုးအနက် အနောက်ပိုင်းယီ (Western Yi - Lalo) နှင့် အလယ်ပိုင်းယီ (Central Yi - Lolopo) တို့သည် ဤ လီဆူ-လိုလို ဌာနခွဲ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများထဲတွင် ပါဝင်ကြသည်။<ref name="Lama2012"/> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:တိဘက်-ဗမာ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] 05d2bzwaqsa2mvhf1lsoc6nt692d63n 1061773 1061772 2026-11-05T21:35:35Z Kyaw Myo Aung 103978 1061773 wikitext text/x-wiki {{rough translation}}{{cleanup}} {{Infobox language family | name = လီဆူ-လိုလို ဘာသာစကားများ (Lisoish) | altname = အလယ်ပိုင်း လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ (Central Loloish)၊ Lisoid | region = တောင်ပိုင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နှင့် [[တောင်အာရှ]] <ref name="Lama2012">Lama, Ziwo Qiu-Fuyuan (2012). *Subgrouping of Nisoic (Yi) Languages: A Study from the Perspectives of Shared Innovation and Phylogenetic Estimation*. Ph.D. dissertation, University of Texas at Arlington.</ref> | ethnicity = [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ယီလူမျိုး|ယီ (အမျိုးအစားအမျိုးမျိုး)]] | familycolor = Sino-Tibetan | fam1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] | fam2 = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] | fam3 = [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်]] | fam4 = [[လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလိုနွယ် (Loloish)]] | glotto = liso1234 | glottorefname = Lisoid }} '''လီဆိုအစ်ရှ် ဘာသာစကား''' ({{lang-en|Lisoish languages}}) သည် ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဇီဝိုလာမာ (Ziwo Lama 2012) ၏ သုတေသန အဆိုပြုချက်အရ [[လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ]] ၏ အဓိက ဌာနခွဲတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် [[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]]၊ [[လစ်ပို (Lipo)]]၊ [[လိုလိုပို (Lolopo)]] နှင့် အခြားသော [[ယီလူမျိုး|ယီဘာသာစကား]] မျိုးကွဲများစွာ ပါဝင်သည်။<ref name="Lama2012"/><ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "[http://sealang.net/sala/archives/pdf8/bradley1997tibeto-burman.pdf Tibeto-Burman languages and classification]". In *Tibeto-Burman languages of the Himalayas, Papers in South East Asian linguistics*. Canberra: Pacific Linguistics.</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း == နာမည်ကျော် ဘာသာဗေဒပညာရှင် David Bradley (1997, 2007) ၏ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များတွင် ဤဘာသာစကားအုပ်စုကို အလယ်ပိုင်း လိုလိုနွယ်ဘာသာစကားများ (Central Loloish) ဌာနခွဲ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[လီပို (Lipo)]] နှင့် [[လာမူ (Lamu)]] တို့ကို စုစည်း၍ *Lisoid* (လီဆူဆန်သော ဘာသာစကားများ) အုပ်စုငယ်အဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။<ref name="Bradley1997"/><ref name="Bradley2007">Bradley, David (2007). "East and Southeast Asia". In Christopher Moseley (ed.), *Encyclopedia of the World's Endangered Languages*. Routledge.</ref> လာမာ (2012) ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဘာသာစကား ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် သုတေသနအရ ဤ Lisoish အုပ်စုအတွင်း၌ အောက်ပါ ဘာသာစကားစုများနှင့် ဒေသန္တစကားများ ပါဝင်သည်။လီဆူနှင့် ဆွေမျိုးနွယ်စုစကားများတွင် လီဆူ (Lisu)၊ လီပို (Lipo)၊ လိုလိုပို (Lolopo)၊ ဟလယ်ဆူ/ရှန်ဆူ (Hlersu / Shansu) နှင့် တိုလိုဇာ (Toloza / Tanglang)။လာလိုဘာသာစကားစု (Lalo languages)တွင် လာလို (Lalo)၊ ယန်လျူး (Yangliu)၊ ဧကာ (Eka)၊ မန်ဒီ (Mangdi) နှင့် ရှုကျန်း (Xuzhang)။တလူအနွယ်ဝင် ဘာသာစကားများ (Taloid languages)တွင် တလူ (Talu)၊ လာဝု (Lavu)၊ လာ့ငေး (Lang'e)၊ တာဂူ (Tagu)၊ ပိုပယ် (Popei) စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Lama2012"/> တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော ယီဘာသာစကား (Fangyan) ခြောက်မျိုးအနက် အနောက်ပိုင်းယီ (Western Yi - Lalo) နှင့် အလယ်ပိုင်းယီ (Central Yi - Lolopo) တို့သည် ဤ လီဆူ-လိုလို ဌာနခွဲ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများထဲတွင် ပါဝင်ကြသည်။<ref name="Lama2012"/> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] 1zsoouluaty50gvd7gzngjkj4vwp25x 0 293627 1061770 1061187 2026-11-05T21:28:36Z Xqbot 1972 [[လီဆိုအစ်ရှ် ဘာသာစကား]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1061770 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[လီဆိုအစ်ရှ် ဘာသာစကား]] q5bzkph4kjljys8qp60v3tlx5zruo7n 0 293628 1061767 1061193 2026-11-05T21:04:04Z Kyaw Myo Aung 103978 1061767 wikitext text/x-wiki {{rough translation}}{{cleanup}} {{Infobox language | name = ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား | nativename = Tsaiwa / Tsaiva ({{IPA|atp|tsau³¹va⁵¹|}}) | altname = အဇီး (Atsi)၊ ဇိုင်ဝါး (Szi)၊ Atsi-Maru၊ Xiaoshanhua (小山话) | states = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] | region = [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြန်မာ) နှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (တရုတ်) | speakers = ၁၅၀,၀၀၀ ခန့် (၂၀၂၁ ခန့်မှန်းချက်) <ref name="e26">{{cite web |url=https://www.ethnologue.com/language/atb |title=Zaiwa — Ethnologue (26th ed.) |publisher=Ethnologue |year=2023 |access-date=15 October 2026}}</ref> | date = ၂၀၂၁ | ref = <ref name="e26" /> | familycolor = Sino-Tibetan | fam1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] | fam2 = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] | fam3 = [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်]] | fam4 = [[ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]] | fam5 = [[မြောက်ပိုင်းဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] <ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". *Tibeto-Burman Languages of the Himalayas*, Pacific Linguistics, pp. 1–71.</ref> | script = [[လက်တင်အက္ခရာ|လက်တင်/ရောမအက္ခရာ]]၊ [[ဖရေဆာ အက္ခရာ]] (Fraser script) | iso3 = atb | glotto = zaiw1241 | glottorefname = Zaiwa }} '''ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား''' (ကိုယ်ပိုင်အမည်- ''{{IPA|tsau³¹va⁵¹}}'' ; တရုတ်: 载瓦语, ''Zǎiwayǔ''; [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]: ဇိုင်ဝါး/အဇီး) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစုဝင်]] [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုကြီး]]အတွင်းရှိ [[ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|မြောက်ပိုင်းဗမာနွယ် (Northern Burmish / Maruic)]] ကိုင်းခွဲဝင် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997" /> ဤဘာသာစကားကို [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း (ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း) နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်း (ယူနန်ပြည်နယ်) တို့တွင် စုစုပေါင်း ပြောဆိုသူ ၁၅၀,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။<ref name="e26" /> ဇိုင်ဝါးကို [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား|ဂျိန်းဖော့]] ဘာသာစကားတွင် ''အဇီး (Atsi)'' ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး၊ စာလုံးပေါင်းရာ၌ ''Tsaiva''၊ ''Tsaiwa''၊ ''Aci''၊ ''Aji''၊ ''Atshi''၊ ''Atzi'' သို့မဟုတ် ''Azi'' ဟုလည်း ရေးသားကြသည်။ အခြား အမည်ကွဲများမှာ ''Atsi-Maru''၊ ''Szi'' နှင့် တရုတ်ဘာသာဖြင့် ''Xiaoshanhua'' (小山话) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Dai2002">Dai Qingxia [戴庆厦] (2002). *A Study of Zaiwa* [载瓦语研究]. Beijing: Central University for Nationalities Press.</ref> စကားပြောဆိုသူ ၄၀၀ ခန့်ရှိသည့် [[ပီလာဘာသာစကား|ပီလာ (ဘိုလာ) ဘာသာစကား]] ကို တစ်ချိန်က ဇိုင်ဝါး၏ ဒေသန္တစကားတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း သီးခြား ဘာသာစကားတစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြားထားသည်။<ref name="Thurgood2003">Thurgood, Graham; LaPolla, Randy J., eds. (2003). *The Sino-Tibetan Languages*. Routledge, pp. 200–215. ISBN 978-0-7007-1129-1.</ref> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အရေးပါမှုနှင့် မျိုးရိုးနွယ် ဆက်စပ်မှု == ဇိုင်ဝါးဘာသာစကားသည် ရှေးဗမာနွယ်စကား (Proto-Burmish) မူလအစကိုင်းခွဲမှ မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည့် ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား|လော်ဝေါ် (မရူ)]]၊ [[လာချိဒ်ဘာသာစကား|လာချိဒ်]] နှင့် [[အာချန်ဘာသာစကား|အာချန် (မိုင်းသာ)]] တို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇ အရရော ဘာသာဗေဒအရပါ အလွန်နီးစပ်သည်။<ref name="Matisoff2003">Matisoff, James A. (2003). *Handbook of Proto-Tibeto-Burman: System and Philosophy of Sino-Tibetan Reconstruction*. University of California Press, pp. 5–18. ISBN 978-0-520-09843-5.</ref> ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား၏ သဒ္ဒါကျောရိုး (SOV)၊ တက်ကျသံစနစ် (Tone system) နှင့် အခြေခံ စကားလုံးများသည် မြန်မာဘာသာစကား၏ ရှေးဟောင်းအသံထွက်များနှင့် များစွာ တူညီမှုရှိသဖြင့် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာဗေဒ နှိုင်းယှဉ် သုတေသနများတွင် အရေးပါသော ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။<ref name="Matisoff2003" /> == စာပေစနစ် == ဇိုင်ဝါးဘာသာစကားကို စာပေအဖြစ် ရေးသားရာတွင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြု ကာလများကတည်းက စတင်ခဲ့သည်။၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် [[ဖရေဆာ အက္ခရာ]] ဖြင့် မာကုခရစ်ဝင်ကျမ်း (St. Mark) ကို ဇိုင်ဝါးဘာသာသို့ ပထမဆုံး ဘာသာပြန်ဆို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name="Bible1951">British & Foreign Bible Society (1951). *Marku Mau Sau (The Gospel According to St. Mark in Atsi)*. Burma Agency, Rangoon.</ref>၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ရောမအက္ခရာဖြင့် ခရစ်ဝင်ကျမ်းကို ထပ်မံထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှစတင်၍ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင် ဇိုင်ဝါး တိုင်းရင်းသားများအတွက် ရောမအက္ခရာအခြေခံ ပညာရေး စာပေစနစ်ကို စနစ်တကျ ပြဋ္ဌာန်းအသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name="Dai2002" /> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] jnzsqd048oq2q3tves0u94iwwxbxqaa 0 293635 1061765 1061240 2026-11-05T20:53:18Z Kyaw Myo Aung 103978 စာမျက်နှာကို [[လရှီဘာသာစကား]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1061765 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[လရှီဘာသာစကား]] 792z3ar73tstfg6jff9cu2recj6pxp9 0 293639 1061764 1061229 2026-11-05T20:50:57Z Kyaw Myo Aung 103978 1061764 wikitext text/x-wiki {{Rough translation}}{{cleanup}} {{Infobox language | name = လရှီဘာသာစကား | nativename = လရှီ / လချစ် ({{lang-en|Lashi / Lacid}}) | altname = လာချိဒ် (Lachik)၊ လာချိဒ်၊ စီဒေါ့ (Chedau) | states = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] | region = [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြန်မာ) နှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (တရုတ်) | speakers = ၃၁,၂၀၀ ခန့် (၂၀၀၀-၂၀၂၀ ခန့်မှန်းချက်) <ref name="e25">{{cite web |url=https://www.ethnologue.com/language/lsi |title=Lashi — Ethnologue (25th ed.) |publisher=Ethnologue |year=2022 |access-date=15 October 2026}}</ref> | date = ၂၀၀၀–၂၀၂၂ | ref = <ref name="e25" /> | familycolor = Sino-Tibetan | fam1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] | fam2 = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] | fam3 = [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ် (Lolo-Burmese)]] | fam4 = [[ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] | fam5 = [[မြောက်ပိုင်းဗမာနွယ်]] <ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". *Tibeto-Burman Languages of the Himalayas*, Pacific Linguistics, pp. 1–71.</ref> | script = [[လက်တင်အက္ခရာ|လက်တင်/ရောမအက္ခရာ]] | iso3 = lsi | iso3comment = (incl. Chashan) | glotto = lash1243 | glottorefname = Lashi }} '''လရှီဘာသာစကား''' ({{lang-en|Lashi language}}; {{zh|c=勒期语|p=Lèqíyǔ}}) သို့မဟုတ် '''လချစ်ဘာသာစကား''' သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ မိသားစုဝင်]] [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်]]၊ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]] ကိုင်းခွဲဝင် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bradley1997" /> ဤဘာသာစကားကို [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ဆော့လော်နှင့် ချီဖွေမြို့နယ်များ) နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်း [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (လုံချွင်နှင့် တိန်ချုန်ဒေသများ) တို့တွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။<ref name="e25" /> == အမည်နာမနှင့် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ သုံးနှုန်းမှု == အနောက်တိုင်း သုတေသီများနှင့် အစိုးရမှတ်တမ်းများတွင် "လရှီ" (Lashi) ဟူသော အမည်ကို အဓိက အသုံးပြုကြသော်လည်း၊ လူမျိုးစုဝင် မိမိကိုယ်မိမိတို့မှာမူ ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် လူမျိုးကို "လချစ်" (Lachik / Lacid) ဟုသာ ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုကြသည်။<ref name="Nishi1999">Nishi, Yoshio (1999). *Four Papers on Burmese: Toward the History of Burmese (the Myanmar Language)*. Institute for the Study of Languages and Cultures of Asia and Africa, Tokyo. ISBN 978-4-87297-744-8.</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၎င်းတို့ကို တရားဝင် [[ကချင်လူမျိုး|ကချင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု]] အုပ်စုအတွင်း ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထားသည်။ == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အရေးပါမှုနှင့် အသံစနစ် == နာမည်ကျော် ဂျပန်ဘာသာဗေဒပညာရှင် Yoshio Nishi (၁၉၉၉) ၏ သုတေသန လေ့လာချက်များအရ လရှီဘာသာစကားသည် မရူနွယ် (Maruic) ဌာနခွဲတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ရှေးဟောင်း ပရိုတို-ဗမာနွယ် (Proto-Burmish) ဘာသာစကား၏ မူလအစ အသံထွက်စနစ်များကို အကောင်းဆုံး ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သော ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Nishi1999" /> အထူးသဖြင့် ရှေးဟောင်း မြန်မာဘာသာစကားနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရာတွင် ကြိုတင်ဂလော့တာလစ် လုပ်ထားသော အတိုကောက် အက္ခရာစနစ်များ (Pre-glottalized initials) နှင့် အသံထွက် တည်ဆောက်ပုံများကို ယနေ့တိုင် တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သဖြင့် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာဗေဒ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် သုတေသနများတွင် အလွန်တရာ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက် ရှိသည်။<ref name="Matisoff2003">Matisoff, James A. (2003). *Handbook of Proto-Tibeto-Burman: System and Philosophy of Sino-Tibetan Reconstruction*. University of California Press.</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] 8xciiaykhv2ycuqpch3jtrpjblkkfaw 0 293640 1061728 1061244 2026-11-05T12:52:55Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.6) 1061728 wikitext text/x-wiki {{About|ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ အောင်ကြီး|ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်|အောင်ကြီး (ဒေါက်တာ)}} {{Infobox minister |honorific-prefix = ဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) <br> |name =ဒေါက်တာ အောင်ကြီး |honorific-suffix = |image = |alt = |caption = |order1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[ကျိုက်လတ်မြို့နယ်]] |term_start1 = ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ |term_end1 = |majority1= ၄၃၆၃၅ မဲ <br>{{small|(၄၄.၅၂ ရာခိုင်နှုန်း)}} <ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=17_1_2026_pyithu_42_.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=4597&token=4bc5cc3e6f76c553e7855b6c0a091d5861da8fe07b82ca64fedc23f29bdbc3091e313bf086955dfd481fe9a82cb89cf749f3cfd58e966966401646df6354b519|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂)၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်း၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှု အခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆|date=}} {{Dead link|date=November 2026 }}</ref> |predecessor1 = ရန်လင်း <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|(၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)}} |successor1 = |office2 = စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန <br> ဒုတိယဝန်ကြီး |appointer2= * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] * [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |president2= *[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} * [[မင်းအောင်လှိုင်]] {{small|(ယာယီ-တာဝန်)}} | 1blankname2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်များ]] | 1namedata2 = * [[မင်းအောင်လှိုင်]] * [[ညိုစော]] |alongside2=ဒေါက်တာ တင်ထွဋ်၊ဗိုလ်ဗိုလ်ကျော် တို့နှင့်အတူ |term_start2 = ၁၁ မတ် ၂၀၂၁ |term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | birth_date = {{Birth date and age|1953|2|8}} | birth_place = [[ကျိုက်လတ်မြို့နယ်]]၊[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = မြန်မာ | ethnicity = | other_names = | known_for = | occupation = | spouse = ဒေါက်တာ ခင်လှလှ | children = | alma_mater = | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | serviceyears = | rank = ဗိုလ်မှူးကြီး | unit = | commands = | battles = | awards = }} '''ဒေါက်တာအောင်ကြီး''' (၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၃ မွေးဖွား)သည် အငြိမ်းစား စစ်မှုထမ်း နှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[ကျိုက်လတ်မြို့နယ်]] ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။ယင်းမတိုင်မီက [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ၂၀၂၁ မှ ၂၀၂၆ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာအောင်ကြီး မွေးမြူရေးဆိုင်ရာဆေးတက္ကသိုလ် စတုတ္ထနှစ် ကျောင်းသား ကျောင်းသူများနှင့် တွေ့ဆုံ |url=https://mdn.gov.mm/my/duttiywnkii-dekttaaaeaangkii-memuurechiungraachettkksiul-cttuttthnc-keaangsaa-keaangsuumaanng |access-date=2026-11-03 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> <ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ အောင်ကြီး နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေအတွင်းရှိ ပုဂ္ဂလိကမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများ ကြည့်ရှုစစ်ဆေး |url=https://mdn.gov.mm/my/duttiywnkii-dekttaa-aeaangkii-nepnnytteaakeaangciinymeattngri-pugglikmemuure-lupngnmaa-knnyruccche |access-date=2026-11-03 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == စစ်မှုထမ်းခြင်းနှင့် ဝန်ထမ်းဘဝ == ဒေါက်တာ အောင်ကြီး သည် ကျိုက်လတ်ဇာတိဖွားဖြစ်သည်။ရန်ကုန်မြို့ရှိ ယခင် တိမွေးကုတက္ကသိုလ် ယခု [[မွေးမြူရေးဆိုင်ရာဆေးတက္ကသိုလ်(ရေဆင်း)|မွေးမြူရေးဆိုင်ရာဆေးတက္ကသိုလ်]] မှ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဆရာဝန် ဒေါက်တာဘွဲ့ ရရှိခဲ့ပြီးနောက် အလုပ်သင်ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းတက်ပြီး တပ်မတော် သို့ ဝင်ရောက် စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး အရပ်ဘက် [[မွေးမြူရေးနှင့် ကုသရေး ဦးစီးဌာန|မွေးမြူရေးနှင့်ကုသရေးဦးစီးဌာန]] သို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် တွင် ဒုတိယညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် ရာထူးဖြင့် သက်ပြည့်အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ == စာပေရေးသားခြင်း == ၎င်းသည် ၁၉၇၃ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝ တတိယနှစ် ကတည်းက စာပေများကို ရေးသားခဲ့သည်။ထိုသို့ရေးသားမှုများထဲမှ “လကွယ်ည၏ အလင်းရောင်” စာအုပ်သည် [[စာပေဗိမာန်ဆု]]ရရှိခဲ့သည်။ထိုစာအုပ်ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင်   ဒုတိယအကြိမ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊၂၀၂၄ ခုနှစ် တွင် တတိယအကြိမ် ထပ်မံထုတ်ဝေခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/pnkaarewnkiitthaanri-runcaaknnyttiukmaanng-caaknnyttiukkeaamttii-attk-duttiywnkii-dekttaaaeaangkiik|title=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနရှိ ရုံးစာကြည့်တိုက်များနှင့် စာကြည့်တိုက်ကော်မတီ အတွက် ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာအောင်ကြီးက ၎င်းရေးသားသည့် စာအုပ် ၁၀၀၀ ပေးအပ် လှူဒါန်း|work=မြဝတီနေ့စဥ်|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> == ဒုတိယဝန်ကြီးဘဝ == ဒေါက်တာ အောင်ကြီး သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီး ပေါ်ပေါက်လာသည့် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အစိုးရအဖွဲ့ ၏ [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] တွင် ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ထိုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက် တွင် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့အထိ တစ်ဆက်တည်းတာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Deputy Minister Dr. Aung Gyi Joins EAEU Forum on agricultural cooperation in Belarus |url=https://elevenmyanmar.com/news/deputy-minister-dr-aung-gyi-joins-eaeu-forum-on-agricultural-cooperation-in-belarus |access-date=2026-11-03 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=en}}</ref> == လွှတ်တော်အမတ်ဘဝ == [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြုပြီး ကျိုက်လတ်မြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ဝင်ရောက်အရွေးခံရင်း အနိုင်ရခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် ၎င်းသည် [[ကျိုက်လတ်မြို့နယ်]] ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် လက်ရှိတွင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] နှင့် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] တက်ရောက်လျှက်ရှိနေသည်။<ref>{{Cite web |title=( ဆ)- ဒေါက်တာအောင်ကြီး(ကျိုက်လတ်မဲဆန္ဒနယ်) {{!}} Pyithu Hluttaw |url=https://pyithu.hluttaw.mm/qanda/13715 |access-date=2026-11-03 |website=pyithu.hluttaw.mm}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၁၉၅၃ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] quvw1vkkcop9bmryvycm08114l7jxgt 100 293641 1061820 1061374 2026-11-06T03:48:47Z Salai Rungtoi 22844 1061820 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=11|day=3|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]၊ [[အညာ စစ်မြေပြင်]] ***[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပေါက်မြို့နယ်]] တောင်ပိုင်းရှိ ကျေးရွာ ငါးရွာထက်မနည်းကို စစ်တပ်က ဂျက်ဖိုက်တာ၊ ဂျိုင်ရိုကော့ပတာအပြင် လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် သေဆုံးသည့် အရပ်သား ၈ ဦးအထိ ရှိလာပြီသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cmp3gkwdlv31t (BBC)] '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၌ ကျင်းပခဲ့သော ကာလလယ်ရွေးကောက်ပွဲများတွင် [[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု)|ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အောက်လွှတ်တော်|အောက်လွှတ်တော်]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဆီးနိတ်|အထက်လွှတ်တော်]]တို့တွင် အများစုနေရာ ရရှိအနိုင်ရခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/articles/cm3vq421e69eo (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} hx4056h7thr42gw9oljjerah0f7a9in 0 293651 1061762 1061321 2026-11-05T20:37:06Z Kyaw Myo Aung 103978 1061762 wikitext text/x-wiki {{Rough translation}} {{Infobox language | name = ရှေးဦး-တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား | nativename = Proto-Tibeto-Burman (PTB) | altname = Proto-TB | region = ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားသော ရှေးဟောင်း မိခင်ဘာသာစကား (Reconstructed Proto-language) | era = [[ရှေးခေတ်]] (ခန့်မှန်းခြေ မတိုင်မီ နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာက) | familycolor = Sino-Tibetan | fam1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]] (Sino-Tibetan) | child = တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများအုပ်စု (Tibeto-Burman subfamilies) | glotto = prot1234 | glottorefname = Proto-Tibeto-Burman }} '''ရှေးဦး-တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား''' ({{lang-en|Proto-Tibeto-Burman language}}; အတိုကောက် '''PTB''') သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား မိသားစုကြီး]]၏ မူလအစကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ် တည်ဆောက်ထားသော [[ရှေးဦးဘာသာစကား]] (Proto-language) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘာသာဗေဒ သဘောတရားအရ ဤဝေါဟာရသည် [[တရုတ်ဘာသာစကား]] (Sinitic) မပါဝင်ဘဲ ကျန်ရှိနေသော တရုတ်-တိဗက် မိသားစုဝင် ဘာသာစကားများအားလုံး၏ ဘုံမူလအစ ဘိုးဘေးဘာသာစကားကို ညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Matisoff2003">Matisoff, James A. (2003). *Handbook of Proto-Tibeto-Burman: System and Philosophy of Sino-Tibetan Reconstruction*. Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-09843-5.</ref> == သုတေသန History နှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း == ပေါလ် ဘီနေဒစ် (Paul K. Benedict): ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းကာလများတွင် အမေရိကန် မနုဿဗေဒနှင့် ဘာသာဗေဒပညာရှင် Paul K. Benedict သည် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားများကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာကာ [[ရှေးဦး-တိဗက်-ဗမာ (PTB)]] ဝေါဟာရနှင့် အသံစနစ်များကို ကနဦး စတင် ထူထောင်ပေးခဲ့သည်။<ref name="Benedict1972">Benedict, Paul K. (1972). *Sino-Tibetan: A Conspectus*. Cambridge University Press.</ref> ဂျိမ်းစ် မက်တစ်ဆိုဖ် (James A. Matisoff): ၎င်း၏ တပည့်ရင်းဖြစ်သူ နာမည်ကျော် ဘာသာဗေဒပညာရှင် James A. Matisoff သည် *Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus (STEDT)* စီမံကိန်းကို ဦးဆောင်လျက် PTB ၏ အသံထွက်စနစ်၊ ဗျည်း/သရတွဲများနှင့် ဝေါဟာရအမြစ်များကို ပိုမိုပြည့်စုံကျယ်ပြန့်စွာ ထပ်မံပြုပြင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="Matisoff2003" /> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများနှင့် ခေတ်သစ်အမြင်များ == ရှေးဦး-တိဗက်-ဗမာ (PTB) ဝေါဟာရ သုံးစွဲမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များအကြား အဓိက အငြင်းပွားဖွယ်ရာ နှစ်ရပ် ရှိနေသည် - ၁။သီးသန့်ခွဲထွက်သည့် မျိုးရိုးဗီဇအုပ်စု မဟုတ်ခြင်း: ခေတ်သစ် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များဖြစ်ကြသော *George van Driem*, *Guillaume Jacques* နှင့် *Nathan Hill* ကဲ့သို့သော ပညာရှင်များ၏ အဆိုပြုချက်အရ တရုတ်ဘာသာစကား "မပါဝင်သော" တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားများသည် တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကြီးမှ တစ်ဆင့်ခံ ခွဲထွက်လာသော သီးသန့်မျိုးရိုးဗီဇအုပ်စု (Sub-clade) တစ်ခု မဟုတ်ကြောင်း ထောက်ပြကြသည်။<ref name="Hill2019">Hill, Nathan W. (2019). "The Historical Linguistics of Sino-Tibetan". In *Oxford Research Encyclopedia of Linguistics*.</ref> ၂။PTB နှင့် ST (Proto-Sino-Tibetan) ညီမျှခြင်း: အထက်ပါ အကြောင်းရင်းများကြောင့် တရုတ်ဘာသာစကားကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည့် [[ရှေးဦး-တရုတ်-တိဘက်ဘာသာစကား]] (Proto-Sino-Tibetan - PST) နှင့် [[ရှေးဦး-တိဗက်-ဗမာဘာသာစကား]] (PTB) တို့သည် သဘောတရားရေးရာအရ အတူတူပင်ဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင်အများစုက ငြင်းခုံဆွေးနွေးကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ တရုတ်ဘာသာစကားသည်လည်း ဤမိသားစုကြီး၏ အကိုင်းအခက်တစ်ခုသာ ဖြစ်သဖြင့်၊ PTB ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းသည် တရုတ်-တိဗက် တစ်ခုလုံး၏ မူလအစကို ဖော်ထုတ်ခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။<ref name="Jacques2014">Jacques, Guillaume; Michaud, Alexis (2011). "Approaching the historical phonology of Three Sino-Tibetan languages". *Diachronica*.</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိဘက်၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] gjmivwh2g04il3dfub6u8r7k1j10ho0 1061763 1061762 2026-11-05T20:38:19Z Kyaw Myo Aung 103978 1061763 wikitext text/x-wiki {{Rough translation}} {{Infobox language | name = ရှေးဦး-တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား | nativename = Proto-Tibeto-Burman (PTB) | altname = Proto-TB | region = ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားသော ရှေးဟောင်း မိခင်ဘာသာစကား (Reconstructed Proto-language) | era = [[ရှေးခေတ်]] (ခန့်မှန်းခြေ မတိုင်မီ နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာက) | familycolor = Sino-Tibetan | fam1 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]] (Sino-Tibetan) | child = တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများအုပ်စု (Tibeto-Burman subfamilies) | glotto = prot1234 | glottorefname = Proto-Tibeto-Burman }} '''ရှေးဦး-တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား''' ({{lang-en|Proto-Tibeto-Burman language}}; အတိုကောက် '''PTB''') သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား မိသားစုကြီး]]၏ မူလအစကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ် တည်ဆောက်ထားသော [[ရှေးဦးဘာသာစကား]] (Proto-language) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘာသာဗေဒ သဘောတရားအရ ဤဝေါဟာရသည် [[တရုတ်ဘာသာစကား]] (Sinitic) မပါဝင်ဘဲ ကျန်ရှိနေသော တရုတ်-တိဗက် မိသားစုဝင် ဘာသာစကားများအားလုံး၏ ဘုံမူလအစ ဘိုးဘေးဘာသာစကားကို ညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Matisoff2003">Matisoff, James A. (2003). *Handbook of Proto-Tibeto-Burman: System and Philosophy of Sino-Tibetan Reconstruction*. Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-09843-5.</ref> == သုတေသန History နှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း == ပေါလ် ဘီနေဒစ် (Paul K. Benedict): ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းကာလများတွင် အမေရိကန် မနုဿဗေဒနှင့် ဘာသာဗေဒပညာရှင် Paul K. Benedict သည် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားများကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာကာ [[ရှေးဦး-တိဗက်-ဗမာ (PTB)]] ဝေါဟာရနှင့် အသံစနစ်များကို ကနဦး စတင် ထူထောင်ပေးခဲ့သည်။<ref name="Benedict1972">Benedict, Paul K. (1972). *Sino-Tibetan: A Conspectus*. Cambridge University Press.</ref> ဂျိမ်းစ် မက်တစ်ဆိုဖ် (James A. Matisoff): ၎င်း၏ တပည့်ရင်းဖြစ်သူ နာမည်ကျော် ဘာသာဗေဒပညာရှင် James A. Matisoff သည် *Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus (STEDT)* စီမံကိန်းကို ဦးဆောင်လျက် PTB ၏ အသံထွက်စနစ်၊ ဗျည်း/သရတွဲများနှင့် ဝေါဟာရအမြစ်များကို ပိုမိုပြည့်စုံကျယ်ပြန့်စွာ ထပ်မံပြုပြင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="Matisoff2003" /> == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများနှင့် ခေတ်သစ်အမြင်များ == ရှေးဦး-တိဗက်-ဗမာ (PTB) ဝေါဟာရ သုံးစွဲမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များအကြား အဓိက အငြင်းပွားဖွယ်ရာ နှစ်ရပ် ရှိနေသည် - ၁။သီးသန့်ခွဲထွက်သည့် မျိုးရိုးဗီဇအုပ်စု မဟုတ်ခြင်း: ခေတ်သစ် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များဖြစ်ကြသော *George van Driem*, *Guillaume Jacques* နှင့် *Nathan Hill* ကဲ့သို့သော ပညာရှင်များ၏ အဆိုပြုချက်အရ တရုတ်ဘာသာစကား "မပါဝင်သော" တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားများသည် တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကြီးမှ တစ်ဆင့်ခံ ခွဲထွက်လာသော သီးသန့်မျိုးရိုးဗီဇအုပ်စု (Sub-clade) တစ်ခု မဟုတ်ကြောင်း ထောက်ပြကြသည်။<ref name="Hill2019">Hill, Nathan W. (2019). "The Historical Linguistics of Sino-Tibetan". In *Oxford Research Encyclopedia of Linguistics*.</ref> ၂။PTB နှင့် ST (Proto-Sino-Tibetan) ညီမျှခြင်း: အထက်ပါ အကြောင်းရင်းများကြောင့် တရုတ်ဘာသာစကားကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည့် [[ရှေးဦး-တရုတ်-တိဘက်ဘာသာစကား]] (Proto-Sino-Tibetan - PST) နှင့် [[ရှေးဦး-တိဗက်-ဗမာဘာသာစကား]] (PTB) တို့သည် သဘောတရားရေးရာအရ အတူတူပင်ဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင်အများစုက ငြင်းခုံဆွေးနွေးကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ တရုတ်ဘာသာစကားသည်လည်း ဤမိသားစုကြီး၏ အကိုင်းအခက်တစ်ခုသာ ဖြစ်သဖြင့်၊ PTB ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းသည် တရုတ်-တိဗက် တစ်ခုလုံး၏ မူလအစကို ဖော်ထုတ်ခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။<ref name="Jacques2014">Jacques, Guillaume; Michaud, Alexis (2011). "Approaching the historical phonology of Three Sino-Tibetan languages". *Diachronica*.</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိဘက်၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] [[Category:ဘာသာစကား မိသားစုများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] rzt186ffilwtljnp8t0v42zj7d44zys 0 293658 1061760 1061351 2026-11-05T20:27:24Z Kyaw Myo Aung 103978 1061760 wikitext text/x-wiki {{rough translation}} {{Infobox archaeological culture | name = ဟိုဘင်ဟျန် ယဉ်ကျေးမှု | altname = Hoabinhian / Hò Bình | region = [[အရှေ့တောင်အာရှ]] (ပင်မကုန်းမြေ အရှေ့တောင်အာရှ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း) | period = ကျောက်ခေတ်ဟောင်းနှောင်းပိုင်း မှ ကျောက်ခေတ်သစ် / အစောပိုင်း သတ္တုခေတ် | dates = ခန့်မှန်းခြေ ဘီစီ ၄၃,၅၀၀ မှ ၂၀၀၀ ခန့်အထိ (အစောပိုင်းကာလမှသည် [[ဟိုလိုဆင်း]]ခေတ်အထိ) <ref name="Ji2016" /> | types = ကျောက်ခေတ်လက်နက် ပစ္စည်းကိရိယာစနစ် (Lithic technocomplex)၊ ခေတ်ဦး အမဲလိုက်စုဆောင်းသူများ ယဉ်ကျေးမှု | associated = [[ဘက်ဆိုနီယံ (Bacsonian)]] ယဉ်ကျေးမှု၊ ရှေးဦးအရှေ့တောင်အာရှ အမဲလိုက်စုဆောင်းသူများ (Hoabinhian Hunter-Gatherers) }} '''ဟိုဘင်ဟျန်''' ({{lang-en|Hoabinhian}}) သည် ရေခဲခေတ်နှောင်းပိုင်း (Late Pleistocene) မှ ယနေ့ခေတ် [[ဟိုလိုဆင်း]] (Holocene) ကာလအထိ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] တိုက်ငယ်နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ဒေသများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ထွန်းကားခဲ့သော လက်နက်ကိရိယာ တည်ဆောက်မှုယဉ်ကျေးမှုစနစ် (Lithic technocomplex) တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bellwood2007">Bellwood, Peter (2007). *Prehistory of the Indo-Malaysian Archipelago*. ANU E Press, pp. 161–167.</ref> ထိုယဉ်ကျေးမှုကို [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အပါအဝင် အရှေ့တောင်အာရှ၏ အစောပိုင်း အမဲလိုက်စုဆောင်းသူ (Hunter-Gatherer) လူ့အဖွဲ့အစည်းများက ဖန်တီးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ == သက်တမ်းနှင့် ပထဝီဝင် ပြန့်နှံ့မှု == သမိုင်းကြောင်းအရ ဟိုဘင်ဟျန် ကျောက်ခေတ်လက်နက်စနစ်ကို ဘီစီ ၁၀,၀၀၀ မှ ဘီစီ ၂,၀၀၀ ခန့်အထိ ကျယ်ပြန့်စွာ သုံးစွဲခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်း [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ရှိ Xiaodong ကျောက်စခန်း (Rockshelter) တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်မှုများအရ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်စပ်နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသည့် ဤဒေသ၌ အစောဆုံး ဟိုဘင်ဟျန် နည်းပညာ သက်တမ်းမှာ ဘီစီ ၄၃,၅၀၀ ခန့် (43.5 ka) ကတည်းက ရှိနေခဲ့ကြောင်း အတည်ပြု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="Ji2016">{{cite journal |last=Ji |first=Xueping |date=2 May 2016 |title=The oldest Hoabinhian technocomplex in Asia (43.5 ka) at Xiaodong rockshelter, Yunnan Province, southwest China |journal=Quaternary International |volume=400 |pages=166–174 |doi=10.1016/j.quaint.2015.09.080}}</ref> == ဘက်ဆိုနီယံ (Bacsonian) နှင့် ဆက်စပ်မှု == '''ဘက်ဆိုနီယံ''' (Bacsonian) ယဉ်ကျေးမှုကို ဟိုဘင်ဟျန် ကျောက်ခေတ်လုပ်ငန်းစဉ်၏ ဒေသန္တရ မျိုးကွဲတစ်ခုအဖြစ် မကြာခဏ သတ်မှတ်လေ့ရှိကြသည်။ ၎င်းတွင် အစောပိုင်း ဟိုဘင်ဟျန် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ကျောက်တုံးအနားစွန်းများကို ပိုမိုထက်မြက်စွာ ထွင်းထုထားသည့် ကျောက်ခင်းကျောက်စရစ် လက်နက်ပစ္စည်းများကို ဘီစီ ၈,၀၀၀ မှ ဘီစီ ၄,၀၀၀ ခန့်အတွင်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Bellwood2007" /><ref name="Kipfer2000">Kipfer, Barbara Ann (2000). *Encyclopedic Dictionary of Archaeology*. Springer, p. 50. DOI:10.1007/978-1-4757-5133-8</ref> == လူမျိုးစုနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အမွေအနှစ် == ခေတ်သစ် ရှေးဟောင်း [[ဒီအန်အေ]] (Ancient DNA) သုတေသန တွေ့ရှိချက်များအရ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသခံ လူ့အဖွဲ့အစည်းများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ တည်ဆောက်ပုံတွင် ဤဟိုဘင်ဟျန် ကျောက်ခေတ်ဟောင်း အမဲလိုက်ရှာဖွေသူများ (Hoabinhian Hunter-Gatherers) ၏ မူလဘိုးဘေး ဗီဇအမွေအနှစ်များသည် အရေးပါသော အခြေခံအုတ်မြစ် တစ်ရပ်အနေဖြင့် ယနေ့တိုင် ဆက်လက် စိမ့်ဝင်ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်ပေသည်။<ref name="McColl2018">McColl, H., et al. (2018). "The prehistoric peopling of Southeast Asia". *Science*, 361(6397), 88–92.</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဟောင်းသုတေသန}} [[ကဏ္ဍ:ကျောက်ခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှ]] [[ကဏ္ဍ:ရှေးဟောင်းသုတေသန]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] l0a6gybtrhfqevg55ltqip4zf86ss3l 1061761 1061760 2026-11-05T20:29:49Z Kyaw Myo Aung 103978 1061761 wikitext text/x-wiki {{rough translation}} '''ဟိုဘင်ဟျန်''' ({{lang-en|Hoabinhian}}) သည် ရေခဲခေတ်နှောင်းပိုင်း (Late Pleistocene) မှ ယနေ့ခေတ် [[ဟိုလိုဆင်း]] (Holocene) ကာလအထိ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] တိုက်ငယ်နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ဒေသများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ထွန်းကားခဲ့သော လက်နက်ကိရိယာ တည်ဆောက်မှုယဉ်ကျေးမှုစနစ် (Lithic technocomplex) တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bellwood2007">Bellwood, Peter (2007). *Prehistory of the Indo-Malaysian Archipelago*. ANU E Press, pp. 161–167.</ref> ထိုယဉ်ကျေးမှုကို [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အပါအဝင် အရှေ့တောင်အာရှ၏ အစောပိုင်း အမဲလိုက်စုဆောင်းသူ (Hunter-Gatherer) လူ့အဖွဲ့အစည်းများက ဖန်တီးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ == သက်တမ်းနှင့် ပထဝီဝင် ပြန့်နှံ့မှု == သမိုင်းကြောင်းအရ ဟိုဘင်ဟျန် ကျောက်ခေတ်လက်နက်စနစ်ကို ဘီစီ ၁၀,၀၀၀ မှ ဘီစီ ၂,၀၀၀ ခန့်အထိ ကျယ်ပြန့်စွာ သုံးစွဲခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်း [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ရှိ Xiaodong ကျောက်စခန်း (Rockshelter) တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်မှုများအရ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်စပ်နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသည့် ဤဒေသ၌ အစောဆုံး ဟိုဘင်ဟျန် နည်းပညာ သက်တမ်းမှာ ဘီစီ ၄၃,၅၀၀ ခန့် (43.5 ka) ကတည်းက ရှိနေခဲ့ကြောင်း အတည်ပြု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="Ji2016">{{cite journal |last=Ji |first=Xueping |date=2 May 2016 |title=The oldest Hoabinhian technocomplex in Asia (43.5 ka) at Xiaodong rockshelter, Yunnan Province, southwest China |journal=Quaternary International |volume=400 |pages=166–174 |doi=10.1016/j.quaint.2015.09.080}}</ref> == ဘက်ဆိုနီယံ (Bacsonian) နှင့် ဆက်စပ်မှု == '''ဘက်ဆိုနီယံ''' (Bacsonian) ယဉ်ကျေးမှုကို ဟိုဘင်ဟျန် ကျောက်ခေတ်လုပ်ငန်းစဉ်၏ ဒေသန္တရ မျိုးကွဲတစ်ခုအဖြစ် မကြာခဏ သတ်မှတ်လေ့ရှိကြသည်။ ၎င်းတွင် အစောပိုင်း ဟိုဘင်ဟျန် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ကျောက်တုံးအနားစွန်းများကို ပိုမိုထက်မြက်စွာ ထွင်းထုထားသည့် ကျောက်ခင်းကျောက်စရစ် လက်နက်ပစ္စည်းများကို ဘီစီ ၈,၀၀၀ မှ ဘီစီ ၄,၀၀၀ ခန့်အတွင်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Bellwood2007" /><ref name="Kipfer2000">Kipfer, Barbara Ann (2000). *Encyclopedic Dictionary of Archaeology*. Springer, p. 50. DOI:10.1007/978-1-4757-5133-8</ref> == လူမျိုးစုနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အမွေအနှစ် == ခေတ်သစ် ရှေးဟောင်း [[ဒီအန်အေ]] (Ancient DNA) သုတေသန တွေ့ရှိချက်များအရ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသခံ လူ့အဖွဲ့အစည်းများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ တည်ဆောက်ပုံတွင် ဤဟိုဘင်ဟျန် ကျောက်ခေတ်ဟောင်း အမဲလိုက်ရှာဖွေသူများ (Hoabinhian Hunter-Gatherers) ၏ မူလဘိုးဘေး ဗီဇအမွေအနှစ်များသည် အရေးပါသော အခြေခံအုတ်မြစ် တစ်ရပ်အနေဖြင့် ယနေ့တိုင် ဆက်လက် စိမ့်ဝင်ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်ပေသည်။<ref name="McColl2018">McColl, H., et al. (2018). "The prehistoric peopling of Southeast Asia". *Science*, 361(6397), 88–92.</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျောက်ခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှ]] [[ကဏ္ဍ:ရှေးဟောင်းသုတေသန]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] ch2y24pza9cmqxi47ezq5kzdoav5d8o 100 293660 1061873 1061483 2026-11-06T04:59:59Z Salai Rungtoi 22844 1061873 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=11|day=4|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]၊ [[အညာ စစ်မြေပြင်]] ***စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကောလင်းမြို့နယ်]] အရှေ့ခြမ်းရှိ လျှော်ဖြူကုန်းကျေးရွာမှ ဆေးရုံကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ဆရာဝန်ကြီးတစ်ဦးနှင့် ဆေးကျောင်းသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cqj34d2ymrjnt (BBC)] '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] **စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက ထုတ်ပြန်သည်။ [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/90191 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} t9ejwipftuxvjjr2uamuvjbwhedlj6w 100 293684 1061807 1061588 2026-11-06T03:36:33Z Salai Rungtoi 22844 1061807 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=11|day=5|content= <!-- All news items below this line --> '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *[[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇]] **လာမည့် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် လွှတ်တော်သုံးရပ်ပေါင်း၌ လစ်လပ်မဲဆန္ဒနယ် ၅၅ နေရာအတွက် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည်ဖြစ်ပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် လစ်လပ်မဲဆန္ဒနယ် ၃၄ နေရာ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် ၅ နေရာနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် လစ်လပ်မဲဆန္ဒနယ် ၁၆ နေရာတို့တွင် ပြုလုပ်သွားမည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cm3ell19z52xt (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} 4th0tysds07d6scp65e3pnal9fje6dv 1061924 1061807 2026-11-06T08:11:04Z Salai Rungtoi 22844 1061924 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=11|day=5|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] ***ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]]တွင် စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ကျေးရွာသား ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး နောက်ထပ် လူ ၁၀ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ [https://burmese.dvb.no/post/539377 (DVB)] '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *[[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇]] **လာမည့် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် လွှတ်တော်သုံးရပ်ပေါင်း၌ လစ်လပ်မဲဆန္ဒနယ် ၅၅ နေရာအတွက် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည်ဖြစ်ပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် လစ်လပ်မဲဆန္ဒနယ် ၃၄ နေရာ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် ၅ နေရာနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် လစ်လပ်မဲဆန္ဒနယ် ၁၆ နေရာတို့တွင် ပြုလုပ်သွားမည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cm3ell19z52xt (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} fwnnt1ua6siiatjt1uqg7pkofrrrlw0 0 293698 1061759 1061644 2026-11-05T20:22:15Z Kyaw Myo Aung 103978 1061759 wikitext text/x-wiki {{cleanup}}{{unreferenced}} '''စည်တို'''သည် ခွထောက်တွင် တစောင်းမှီထောင်၍ စည်လက်ခတ်ဖြင့် တီးရသော အရပ်အချင်း ၁၃ လက်မခန့်စီ ရှိသည့် စည်ပု ([[သံစုံ]]အတွက် အရွယ်အစား ခုနစ်လုံးအထိ ရှိသည်) ဖြစ်ကြောင်း [[မြန်မာအဘိဓာန်]] အကျဉ်းချုပ် အတွဲ (၁) တွင် ဖွင့်ဆိုထားသော [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ့]] [[ယဉ်ကျေးမှု]] ရိုးရာ သားရေ[[တူရိယာ]] တစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်။<ref>မြန်မာအဘိဓာန်အကျဉ်းချုပ် အတွဲ (၁)</ref> == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[ကျည်းကန်ရှင်ကြီး|ကျည်းကန်ရှင်ကြီး ဦးနန္ဒဓဇ]] (၁၁၁၉-၁၁၇၅ ခန့်) ရေးသားတော်မူခဲ့သည့် ''ကျည်းကန်ရှင်ကြီး မေတ္တာစာစု'' (မောင်ကြာရွှက်က အိမ်နေသူတို့ကို ပေးသော မေတ္တာစာ) တွင် - <blockquote>“စည်တိုသံကြားတိုင်း ဗုံကြီးသံ၊ ပဟိုရ်သံကြားတိုင်းလည်း လေးချက်တီး၊ မီးနှက်သံကြားတိုင်းလည်း ကိုယ်တော်စက်၊ ကြက်တွန်သံကြားတိုင်းလည်း ရောင်နီလာ မဟုတ်သာဟု မှာစာမယဉ်တယဉ်နှင့်”</blockquote> ဟု ရေးသားခဲ့သဖြင့် ရှေးကာလကတည်းက စည်တိုကို သုံးစွဲခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref>ကျည်းကန်ရှင်ကြီး မေတ္တာစာ</ref> [[ကျည်းကန်ရှင်ကြီး]]ကို [[မြန်မာသက္ကရာဇ်]] ၁၁၁၉ ခုနှစ်တွင် အနောက်ဘက်တိုက် အလုံနယ်မြေ လက်တောဆယ်ရွာ အပါအဝင် ကျည်းကန်ရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ အသက် ၃၀ ကျော်တွင် ပဉ္စင်းမခံယူဘဲ ရှင်ဘဝနှင့် ကျည်းကန်ရွာ ဘုံသာထွန်းကျောင်း၌ သီတင်းသုံးကာ မေတ္တာစာများကို သက္ကရာဇ် ၁၁၅၀ ခန့်တွင် ရေးသားခဲ့ကြောင်း ဆရာပွား တည်းဖြတ်သော အတ္ထုပ္ပတ္တိအရ သိရသည်။<ref>ဆရာပွား၊ ကျည်းကန်ရှင်ကြီး အတ္ထုပ္ပတ္တိ</ref> စည်တိုကို မည်သည့်အချိန်က စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု အတိအကျ မသိရသော်လည်း လက်ဖြင့် တီးခတ်သော သားရေတူရိယာများထက် အချိန်စော၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး သမိုင်းမတင်မီ ခေတ်ကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော သားရေတူရိယာဟု ဆိုနိုင်သည်။<ref>မြန်မာ့သားရေတူရိယာ သမိုင်း</ref> == ထိုင်းတူရိယာ (ကရောင်းတပ်) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် == [[မြန်မာအဘိဓာန်]]အကျဉ်းချုပ် အတွဲ (၁) တွင် "ကရောင်းတီးလုံး စည်တိုနှက်သံကို အခြေပြု၍ တီးရသော ယိုးဒယားတီးလုံးတစ်မျိုး" ဟု ဖွင့်ဆိုထားသည်။ ပြည်ထောင်စု ယဉ်ကျေးမှုစာစောင် အတွဲ (၂) အမှတ် (၅) ပါ ပန်တျာမြင့်အောင်၏ “ထိုင်းတူရိယာ” ဆောင်းပါး၌ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်းဘာသာ]]ဖြင့် စည်တိုကို "ကရောင်းတပ်" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အရွယ်အစားပါ မြန်မာစည်တိုနှင့် တူညီသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။<ref>ပန်တျာမြင့်အောင်၊ ထိုင်းတူရိယာဆောင်းပါး</ref> မြန်မာသဘင်ပညာရှင်များက ဘီလူးထွက်ခြင်းနှင့် သမင်လိုက်ခြင်းတို့တွင် ကရောင်းရိုက်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုင်းစည်တိုသည် သားရေ အလျော့အတင်း ပြုလုပ်ရန် သစ်သားတုံးငယ်များဖြင့် စီစဉ်၍ ခုုတ်ထားသော်လည်း မြန်မာ့သားရေတူရိယာ သမိုင်းတွင် သားရေ အလျော့အတင်းပြုလုပ်ရန် အသားတုံးခုသည့် အလေ့အထ လုံးဝမရှိခဲ့ပေ။<ref>မြန်မာ့သားရေတူရိယာ သမိုင်း</ref> [[မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ]]နှင့် [[ပြင်စည်မင်းသားကြီး]]တို့သည် [[ရာမဇာတ်]] ဘီလူးထွက်ခန်းတွင် ကရောင်းတီးလုံးကို လိုအပ်သော ရသပေါ်လွင်အောင် သီဆိုတီးမှုတ်သည့် "ဟန်ထား" ကို ယူထားခြင်းဖြစ်သဖြင့် မြန်မာစည်တိုသည် ကရောင်းတပ်မှ ဖြစ်လာသည်မဟုတ်ဘဲ မြန်မာ့သားရေတူရိယာ စစ်စစ်ဖြစ်ပေသည်။<ref>မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ</ref> == ပြုလုပ်သည့် ပစ္စည်းနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် == * '''သစ်သားအမျိုးအစား:''' စည်တိုကို [[ပိတောက်|ပိတောက်သား]]ဖြင့် အများဆုံး ပြုလုပ်ကြသည်။ ပိတောက်သားသည် အသားကျစ်လစ်ပြီး ဝမ်းခေါင်းလိုဏ်သံလုံကာ အသံကြည်လင်သည်။ မြန်မာကုက္ကုဖြင့်လည်း ပြုလုပ်ကြသော်လည်း ပိတောက်သားကဲ့သို့ မကောင်းပေ။<ref>မြန်မာ့သားရေတူရိယာ ပြုလုပ်ပုံ</ref> * '''သားရေနှင့် ဒေါက်များ:''' စည်တိုကို [[နွား]]သားရေအထူဖြင့် ပြုလုပ်ကြသဖြင့် တုတ်ဖြင့် တီးခတ်ရာတွင် ခံနိုင်ရည်ရှိသည်။ မျက်နှာဝအနီး ပန်းကုံးတွင် သားရေကို ကွင်းကလေးသဖွယ် ပြုလုပ်ထားပြီး တီးခတ်သူဘက်သို့ မျက်နှာစောင်းထားနိုင်ရန် ဒေါက်များ တပ်ဆင်ရသည်။<ref>မြန်မာ့သားရေတူရိယာ ပြုလုပ်ပုံ</ref> * '''စည်တိုနှင့် ဗြောကြီး ခြားနားချက်:''' စည်တိုသည် မျက်နှာဝ နှစ်ဘက်ညီ၍ တုတ်ဖြင့် တီးခတ်ရသော သားရေတူရိယာဖြစ်ကာ ဝမ်းအနည်းငယ်ခုံး၍ ဝမ်းကားသည်။ [[ဗြောကြီး]]သည် ဝမ်းတဖြောင့်တည်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ စည်တိုနှင့် ဗြောကြီးတို့၏ အဓိက ခြားနားချက် ဖြစ်သည်။<ref>စည်တိုနှင့် ဗြောကြီး ခြားနားချက်</ref> == အရွယ်အစားနှင့် အမျိုးအစားများ == စည်တိုတွင် သံစုံအတွက် အရွယ်အစား ခုနစ်မျိုး ရှိသည် (မျက်နှာဝအချင်း နှစ်ဘက်ညီ နှင့် အရပ် အခုံးတိုင်း) -<ref>စည်တို အရွယ်အစားများ</ref> # မျက်နှာဝ ၁၈ လက်မ၊ အရပ် ၁၄ လက်မ # မျက်နှာဝ ၁၇ လက်မ၊ အရပ် ၂၁ လက်မ (စိန်မောင်ကိုကြီးဆိုင်း နှင့် [[မန္တလေး]]ဆိုင်းတွင် ထည့်သွင်းတီးခတ်သည်) # မျက်နှာဝ ၁၆ လက်မ၊ အရပ် ၁၅ လက်မ # မျက်နှာဝ ၁၅ လက်မ၊ အရပ် ၁၄ လက်မ # မျက်နှာဝ ၁၄ လက်မ၊ အရပ် ၁၃ လက်မ # မျက်နှာဝ ၁၂ လက်မ၊ အရပ် ၁၁ လက်မ # မျက်နှာဝ ၁၁ လက်မ၊ အရပ် ၁၀ လက်မ (အသေးဆုံး မျက်နှာဝ ၈ လက်မ သို့မဟုတ် ၉ လက်မအထိလည်း ရှိသည်) စည်တိုကို (၁) '''အငြိမ့်စည်တို''' (ခြောက်ပေါက်သံအကိုက် ပြုလုပ်ရသည်) နှင့် (၂) '''ဆိုင်းစည်တို''' (အသံစုံအတွက် အရွယ်အစား အမျိုးမျိုးရှိသည်) ဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။<ref>အငြိမ့်စည်တိုနှင့် ဆိုင်းစည်တို</ref> == အသုံးပြုပုံနှင့် တီးခတ်နည်း == စည်တိုသည် [[မြန်မာ့ဆိုင်းဝိုင်း]]တွင် မပါမဖြစ်သော တူရိယာဖြစ်သည်။ တီးခတ်သူဘက်သို့ ခပ်စောင်းစောင်း လှည့်ပေးထားရပြီး တီးလုံးပေါ်မူတည်၍ တုတ်တစ်ချောင်း သို့မဟုတ် တုတ်နှစ်ချောင်းဖြင့် တီးခတ်ရသည်။<ref>စည်တို တီးခတ်ပုံ</ref> * အသံနှစ်သံ တပြိုင်တည်း ရရှိရန် စည်တိုနှစ်လုံးကို တီးသူတစ်ယောက်တည်းက လက်တစ်ဘက် တုတ်တစ်ချောင်းစီဖြင့် ပြိုင်တူတီးခတ်ကြသည်။ * အသံစုံလင်စေရန် စည်တို ခုနစ်လုံးခန့်ကို တီးသူတစ်ဦးတည်းက တုတ်နှစ်ချောင်းဖြင့် တီးခတ်နိုင်သည်။ * [[ဇာတ်]]ဆရာ မောင်ကျောက်ခဲ ရေးသားသော [[ရာမဇာတ်]]တွက် ပတ်ပျိုးမှ "ဒီပါအေးမြ သပြေညာ" အပိုဒ်ကို စည်တိုဖြင့် နရီစည်းမဟုတ်ဘဲ တမျိုးပြောင်း၍ နှက်ထားသည်။ [[ဦးဂုဏ်ဘဏ်]]၏ မှတ်တမ်းအရ စည်တိုနှက်ပုံမှာ "ပထမဝါးနောက်၌ တချက်သွင်း၊ ဒုတိယဝါးနောက်က တချက်၊ တတိယဝါးနောက်မှ တချက်သွင်းပြီးမှ စတုတ္ထဝါးချက်နှင့်အတူ စည်တိုနှက်လေ၏" ဟု တွေ့ရသည်။<ref>ဦးဂုဏ်ဘဏ် မှတ်တမ်း</ref> == သဘင်နှင့် အနုပညာနယ်ပယ်များတွင် ပါဝင်မှု == === အငြိမ့်နှင့် ဆိုင်းဝိုင်း === * ဆိုင်းအဖွဲ့တွင် စည်တို အများအပြား တီးခတ်ခြင်းကို ရွာစားကြီး [[စိန်ဗေဒါ]]၏ လက်ထက်တွင် တီထွင်ဆန်းသစ်ခဲ့သည် ဟူသော အယူအဆ ရှိသည်။<ref>စိန်ဗေဒါ</ref> * ရန်ကုန်မြို့ စောင်းဆရာကြီး ဦးဖေဖြူ၏ ဖော်ပြချက်အရ ၁၂၅၀ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် [[စောင်း]]၊ စိန်ကြော့၊ စိန်လုံမိန်းကလေးနှစ်ယောက်ပါသော အငြိမ့်ပေါ်လာပြီး ညဉ့်ဦးယံတွင် ကြေးနောင်နှင့် စည်တိုရိုက်၍ တီးမှုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>ဦးဖေဖြူ မှတ်တမ်း</ref> * ၁၂၈၃ ခုနှစ် (၁၉၂၁) တွင် ဦးချစ်ဖွယ်-ဒေါ်စိန်သုံတို့၏ "မန္တလေးစန္ဒရား အငြိမ့်ကြီး" ၌ စန္ဒရား၊ ဝါး၊ ပတ္တလား၊ ပလွေ၊ စည်းနှင့်ဝါးတို့ ပါဝင်ခဲ့ရာမှ ၁၂၈၅ ခုနှစ်တွင် စည်တိုနှင့် စခွန့်ပါ ထည့်သွင်းခဲ့ကြောင်း [[လူထုဒေါ်အမာ]]၏ အငြိမ့်စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>လူထုဒေါ်အမာ၊ အငြိမ့်စာအုပ်</ref> စစ်ကြိုခေတ် ဆရာဖြူ တည်ထောင်သည့် အငြိမ့်မင်းသမီး မစိန်ညှာတို့ ခေတ်တွင်လည်း စည်တိုကို သုံးခဲ့သည်။ * ၁၂၆၅ ခုနှစ်တွင် အငြိမ့်ဆိုင်းဆရာတို့သည် ဗုံခြောက်လုံး၊ စည်တိုနှင့် စခန့်ပါ ထည့်တီးလာကြပြီး [[ဒေါ်ဩဘာသောင်း]] အငြိမ့်တွင် ဒိုးတီးဆရာ ကိုနီ ([[ဗေဒါနီ]]) က ပတ်လေးလုံး၊ စခန့်နှင့် စည်တိုကို တီးခဲ့သည်။<ref>ဒေါ်ဩဘာသောင်း အငြိမ့်</ref> * အငြိမ့်ဆိုင်းတွင် စည်တို၊ တရုတ်မောင်း၊ ဘင်၊ မောင်း၊ လင်းကွင်း တီးသူကို "ဥဿတီးသူ" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။<ref>ဥဿတီးသူ</ref> === ဘီလူးအကနှင့် မြင်းအက === * [[ရုပ်သေး]]နှင့် [[ဇာတ်သဘင်]]များတွင် ဘီလူးထွက်လျှင် စည်တိုနှင့် ကရောင်းရိုက်၍ တီးမြဲဖြစ်သည်။ ဘီလူးစထွက်လျှင် အရိပ်ကိုကြည့်၍ လန့်ဟန်ပြကာ သိုင်းကွက်နင်း၍ ကပြသည်။ ဘီလူးကရာတွင် ကရောင်းချွတ်၊ ယိုးဒယားကကွက် သို့မဟုတ် ပတ်ပျိုးပါ "ယက္ခငယ်လေနတ်မှူး၊ ဘီလူးငယ်ကုမ္ဘာန်..." အပိုဒ်ဖြင့် ကပြကြပြီး စည်းဝါးနှင့်အညီ ခြေမချရပေ။<ref>ဘီလူးအက တီးကွက်</ref> ဘီလူးတပ် စစ်ချီခန်းတွင် ကရောင်းယိုးဒယား၊ မျောက်တပ်ချီရာတွင် မြင်းတက်ယိုးဒယား တီးပေးရသည်။ * မြန်မာရုပ်သေး မြင်းအကတွင် ဆိုင်းက မြင်းတက်ယိုးဒယား တီးပေးရပြီး စည်တိုကို ခပ်သွက်သွက် တီးပေးရသည်။<ref>မြင်းအက</ref> အငြိမ့်စထွက်ချိန် သို့မဟုတ် ဗလာဆိုင်းများတွင် ပတ်စာကပ်နေစဉ် ပတ်ဝိုင်းမှ ဗုံသံမပါဘဲ စည်တိုဖြင့် "ကရောင်းရိုက်ခြင်း" ကို တီးခတ်ကြသည်။<ref>ကရောင်းရိုက်ခြင်း</ref> === ခံစားမှုနှင့် နှစ်ပါးသွားအက === စည်တိုသံသည် လွင်၍ မြူးကြွသည်။ ယနေ့ ဇာတ်သဘင်များ၏ သစ္စာထား နှစ်ပါးသွားအကများတွင် စည်တိုကို အသုံးပြုကြပြီး "စည်တိုအက" ဟုပင် ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref>စည်တိုအက</ref> စည်တိုသံ မြန်လေလေ အကသွက်လက် မြူးကြွလေလေ ဖြစ်သည်။ ရှေးက ရာမဇာတ်တော်၌ ဘီလူး၏ အလွမ်းအဆွေးခန်းတွင် စည်တိုနှင့်တီးသော ကရောင်းတီးကွက်မှိုင်၊ ငိုချင်းသံကြောင့် ပရိသတ်များ ငိုကြွေးကြရသည်အထိ စည်တိုသည် ဇာတ်ပို့ကောင်းသော တူရိယာ ဖြစ်သည်။<ref>ရာမဇာတ် အလွမ်းခန်း</ref> စည်တိုသည် [[ပတ်မကြီး]]ကဲ့သို့ အသံထွက်ကောင်းပြီး စည်းနှင့်ဝါးကဲ့သို့ [[လင်းကွင်း]] (သံလွင်ခေါ် လင်းကွင်းအငယ်စား သို့မဟုတ် လင်းကွင်းလတ်)၊ ဗုံသာ (ပုံကလေး)၊ ခြောက်လုံးပတ်တို့နှင့် တွဲဖက်မိသော တူရိယာ ဖြစ်သည်။<ref>တွဲဖက်တူရိယာများ</ref> === အတာသင်္ကြန်နှင့် သံချပ် === * '''[[အတာသင်္ကြန်]]:''' မြန်မာ့ရိုးရာ အတာသင်္ကြန်တွင် စည်တိုသည် မပါမဖြစ် ဖြစ်သည်။ အနုပညာရှင် မဟုတ်သော ရပ်ကွက်ကျေးရွာ အကအဖွဲ့များ စုဝေးကပြရာတွင် စည်းဝါးနားမလည်သေးသည့် အဆင့်၌ ကကြိုးကကွက်များ ညီညာစေရန် စည်တိုသံက ထိန်းသိမ်းပေးသည်။ ဂီတစာဆို [[မြို့မငြိမ်း]]သည် စည်တိုသံ "တူး" နှင့် ဗုံသံ "ပို့" ကို အစွဲပြု၍ [[မြို့မတူရိယာအဖွဲ့]]အတွက် "တူးပို့" အမည်ဖြင့် သင်္ကြန်သီချင်း ရေးသားခဲ့သည်။<ref>မြို့မငြိမ်း၊ တူးပို့သီချင်း</ref> * '''[[သံချပ်]]:''' ကဝိဘာရတိကျမ်းပါ လက္ခဏာများအရ သံချပ်များကို စည်တိုဖြင့် အတိုင်အဖောက် တီးခတ်သီဆိုကြသည်။ သံချပ်ငယ် သီဆိုရာတွင် ပထမပိုဒ်၌ စည်တိုသံ သုံးချက်၊ ဒုတိယပိုဒ်၌ သုံးချက် တီးရပြီး အလယ်တွင် သံလွင် သို့မဟုတ် လင်းကွင်းလတ်ကို အသံနှစ်ချက် တီးရသည်။ စည်တို သားရေတူရိယာဖြင့် သံချပ်များကို စည်းချက်ကျကျ တီးခတ်နိုင်သည်။<ref>သံချပ်နှင့် စည်တို</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာ့တူရိယာများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့တူရိယာများ]] ntmooen5wzbd3o3v39hm88uznuq3tyk 0 293702 1061758 1061667 2026-11-05T20:13:09Z Kyaw Myo Aung 103978 1061758 wikitext text/x-wiki {{Rough translation}} '''Pauline Elsie Clayden (၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက် – ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်) သည် ဗြိတိသျှ ဘဲလေးအကမယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။''' == ဘဝနှင့် အလုပ်အကိုင် == Pauline Elsie Clayden ကို ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့၊ Lewisham အရပ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမသည် Cone School of Dancing တွင် အကပညာ သင်ယူခဲ့သည်။ Peggy van Praagh က သူမကို Cone ကျောင်းရှိ ကျောင်းသူများအကြားတွင် သတိပြုမိပြီး Antony Tudor ၏ London Ballet အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ရန် အကြံပြုပေးခဲ့သည်။ Cone ကျောင်းမှ ဆရာ၊ ဆရာမများ အထူးနှစ်သက်သဘောကျသည့် ကျောင်းသူအချို့ ရှိသော်လည်း Tudor ကမူ သူမကိုသာ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ Covent Garden တွင် တင်ဆက်သည့် Aida ပြဇာတ်၌ အမျိုးသမီးလေးဦးပါဝင်သော အကကွက်တစ်ခုတွင် သူမကို ပါဝင်ကပြစေခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ သူမနှင့် Tudor တို့ အတူတကွ လက်တွဲလုပ်ကိုင်ခဲ့သည့် တစ်ကြိမ်တည်းသော အခါသမယဖြစ်ပြီး၊ မကြာမီမှာပင် Tudor သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူမသည် Ballet Rambert အဖွဲ့သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၆ ခုနှစ်အထိ Sadler's Wells Ballet အဖွဲ့၌ တစ်ကိုယ်တော်ကပြသူ (soloist) အဖြစ် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ သူမသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူး H. J. Gamble နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သူမသည် Ninette de Valois ၏ 'Promenade'၊ Robert Helpmann ၏ 'Miracle in the Gorbals'၊ Frederick Ashton ၏ 'Tiresias' နှင့် 'Cinderella'၊ John Cranko ၏ 'Bonne-Bouche'၊ နှင့် Andrée Howard ၏ 'Veneziana' အစရှိသည့် လက်ရာများတွင် ဇာတ်ရုပ်များကို စတင်ဖန်တီးသရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သူမသည် မူလက Margot Fonteyn အတွက် ဖန်တီးထားသည့် ဇာတ်ရုပ်များစွာကိုလည်း ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ Clayden သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ Salisbury မြို့၌ အသက် ၁၀၃ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ Pauline Clayden အကြောင်း ပိုမိုသိရှိရန် https://www.nytimes.com/2026/08/17/arts/dance/pauline-clayden-dead.html https://web.archive.org/web/20141029234248/http://www.brb.org.uk/masque/index.htm?act=Person&urn=294<nowiki/>{{DEFAULTSORT:Clayden, Pauline}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၂ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] s52g3nhmhj3twbllsmi2ynxea63aavt 0 293715 1061781 1061717 2026-11-06T02:54:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1061781 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ရုပ်ပုံများ== ==ရာသီဥတု== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} ksjj9uoiy283huzf6uqkq9u5ho6i777 1061782 1061781 2026-11-06T03:01:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ */ 1061782 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ရုပ်ပုံများ== ==ရာသီဥတု== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} g63q0azst2mhrpjokrcndo05v0wvgrf 1061783 1061782 2026-11-06T03:08:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1061783 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။ ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။ ==ရုပ်ပုံများ== ==ရာသီဥတု== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} 3kr3kw6qnyq59m2jaaoo0ecgb96wyua 1061784 1061783 2026-11-06T03:10:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1061784 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ==ရုပ်ပုံများ== ==ရာသီဥတု== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} scciiepwxip1g81r9r6aclqe06smutw 1061785 1061784 2026-11-06T03:12:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရုပ်ပုံများ */ 1061785 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==ရာသီဥတု== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} t67jta5ffzfqdhw3hgflm1re7cxhh04 1061786 1061785 2026-11-06T03:13:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */ 1061786 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==ရာသီဥတု== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} 5asqiz957e4m7xvm7yasl9ezfbutihw 1061787 1061786 2026-11-06T03:14:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ */ 1061787 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==ရာသီဥတု== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} nw2vpmo5pjue3h3t1zuo4dbviyfgq73 1061789 1061787 2026-11-06T03:19:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1061789 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==ရာသီဥတု== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} 1mm0semgccdnsrcwrx71fe4o920s726 1061790 1061789 2026-11-06T03:23:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရာသီဥတု */ 1061790 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ယခုရှိမကျွန်းတွင် ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက လူများနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၆ ရာစုခေတ် တရုတ်ပြည် ဆုအိခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် ကျွန်းအကြောင်းကို အစောဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းစာပေဖြစ်သည့် "ရှောခု နိဟွန်းဂိ" တွင် ၇၀၂ စီအီး ရက်စွဲဖြင့် ယခုရှိမကျွန်းသည် ရှေးခေတ် တနဲပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ==ရာသီဥတု== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} g36nx31ztyhowo45vs46uivill7l6l4 1061791 1061790 2026-11-06T03:23:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရာသီဥတု */ 1061791 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ယခုရှိမကျွန်းတွင် ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက လူများနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၆ ရာစုခေတ် တရုတ်ပြည် ဆုအိခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် ကျွန်းအကြောင်းကို အစောဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းစာပေဖြစ်သည့် "ရှောခု နိဟွန်းဂိ" တွင် ၇၀၂ စီအီး ရက်စွဲဖြင့် ယခုရှိမကျွန်းသည် ရှေးခေတ် တနဲပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ==လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး== ==ရာသီဥတု== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} reita6yehb56ofgaco2et11ipdgnugu 1061822 1061791 2026-11-06T04:04:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး */ 1061822 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ယခုရှိမကျွန်းတွင် ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက လူများနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၆ ရာစုခေတ် တရုတ်ပြည် ဆုအိခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် ကျွန်းအကြောင်းကို အစောဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းစာပေဖြစ်သည့် "ရှောခု နိဟွန်းဂိ" တွင် ၇၀၂ စီအီး ရက်စွဲဖြင့် ယခုရှိမကျွန်းသည် ရှေးခေတ် တနဲပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ==လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး== ယခုရှိမကျွန်း၏ လူဦးရေသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ၂၄,၀၁၀ ဦး ရှိခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ လူဦးရေသည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေသည် ၁၂,၀၅၃ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=The Ancient Forest on Japan's Yakushima Island {{!}} Lindblad Expeditions |url=https://www.expeditions.com/expedition-stories/stories/the-ancient-forest-on-japans-yakushima-island |access-date=1 April 2026 |website=expeditions.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=General Information |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/e-tourism/e-village/ |access-date=27 April 2025 |website=Yakushima Town}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်း၏ စီးပွားရေးသည် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် သစ်ထွက်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့ခြင်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်နှင့် လိမ္မော်သီစိုက်ပျိုး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း လက်ရှိကာလတွင် အဓိပဝင်ငွေရရှိသည့် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်လာကြသည်။{{citation needed|date=November 2020}} ==ရာသီဥတု== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} soli4tabnoob64czijlsioxndmms20z 1061825 1061822 2026-11-06T04:09:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရာသီဥတု */ 1061825 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ယခုရှိမကျွန်းတွင် ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက လူများနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၆ ရာစုခေတ် တရုတ်ပြည် ဆုအိခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် ကျွန်းအကြောင်းကို အစောဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းစာပေဖြစ်သည့် "ရှောခု နိဟွန်းဂိ" တွင် ၇၀၂ စီအီး ရက်စွဲဖြင့် ယခုရှိမကျွန်းသည် ရှေးခေတ် တနဲပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ==လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး== ယခုရှိမကျွန်း၏ လူဦးရေသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ၂၄,၀၁၀ ဦး ရှိခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ လူဦးရေသည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေသည် ၁၂,၀၅၃ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=The Ancient Forest on Japan's Yakushima Island {{!}} Lindblad Expeditions |url=https://www.expeditions.com/expedition-stories/stories/the-ancient-forest-on-japans-yakushima-island |access-date=1 April 2026 |website=expeditions.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=General Information |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/e-tourism/e-village/ |access-date=27 April 2025 |website=Yakushima Town}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်း၏ စီးပွားရေးသည် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် သစ်ထွက်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့ခြင်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်နှင့် လိမ္မော်သီစိုက်ပျိုး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း လက်ရှိကာလတွင် အဓိပဝင်ငွေရရှိသည့် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်လာကြသည်။{{citation needed|date=November 2020}} ==ရာသီဥတု== ယခုရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီတွင် ပူ၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရွာသွန်းမှုသည် များပြားပြီး တစ်လချင်းစီတွင် အနည်းဆုံး ၂၅၀ မီလီမီတာ (၉.၈ လက်မ) ရွာသွန်းသည်။ အများဆုံးရွာသွန်းမှုအဖြစ် ဇွန်လတစ်လတည်းတွင်ပင် ၇၇၃ မီလီမီတာ (၃၀.၄ လက်မ) အထိ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ယခုရှိမသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစိုစွတ်ဆုံးနေရာများထဲမှ တစ်ခု ဖစ်သည်။ နှစ်ပတ်လည် မိုးရွာသွန်းမှုသည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးဒေသများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး ၄၀၀၀ မီလီမီတာ မှ ၁၀၀၀၀ မီလီမီတာအထိ ရှိသည်။ ဆောင်းဦးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီတို့တွင် ခြောက်သွေ့သည့် ကာလများ ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Japan Climate Charts Index |url=https://climate-charts.com/Countries/JAPAN.html |access-date=2026-05-27 |website=Climate Charts |language=en}}</ref> {{Weather box | location = Yakushima (1991–2020 normals, extremes 1937–present) | single line = Y | metric first = Y | Jan record high C = 25.3 | Feb record high C = 26.1 | Mar record high C = 29.6 | Apr record high C = 30.7 | May record high C = 31.9 | Jun record high C = 34.8 | Jul record high C = 35.2 | Aug record high C = 35.4 | Sep record high C = 34.7 | Oct record high C = 31.9 | Nov record high C = 32.2 | Dec record high C = 26.6 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 0.7 | Mar record low C = 1.5 | Apr record low C = 4.5 | May record low C = 10.1 | Jun record low C = 13.7 | Jul record low C = 18.3 | Aug record low C = 19.6 | Sep record low C = 15.2 | Oct record low C = 9.1 | Nov record low C = 5.6 | Dec record low C = 2.2 |Jan avg record high C = 21.2 |Feb avg record high C = 22.2 |Mar avg record high C = 24.2 |Apr avg record high C = 26.0 |May avg record high C = 28.6 |Jun avg record high C = 32.0 |Jul avg record high C = 33.1 |Aug avg record high C = 33.2 |Sep avg record high C = 31.6 |Oct avg record high C = 29.0 |Nov avg record high C = 25.9 |Dec avg record high C = 22.4 |year avg record high C = 33.9 |Jan avg record low C = 4.3 |Feb avg record low C = 4.7 |Mar avg record low C = 6.0 |Apr avg record low C = 9.0 |May avg record low C = 12.9 |Jun avg record low C = 16.8 |Jul avg record low C = 21.5 |Aug avg record low C = 22.1 |Sep avg record low C = 19.2 |Oct avg record low C = 14.7 |Nov avg record low C = 10.1 |Dec avg record low C = 5.9 |year avg record low C = 3.5 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 294.6 | Feb precipitation mm = 289.2 | Mar precipitation mm = 387.0 | Apr precipitation mm = 405.5 | May precipitation mm = 444.1 | Jun precipitation mm = 860.3 | Jul precipitation mm = 362.4 | Aug precipitation mm = 256.5 | Sep precipitation mm = 450.7 | Oct precipitation mm = 309.9 | Nov precipitation mm = 309.6 | Dec precipitation mm = 281.8 | year precipitation mm = 4651.7 | Jan mean C = 11.8 | Feb mean C = 12.3 | Mar mean C = 14.6 | Apr mean C = 17.8 | May mean C = 21.0 | Jun mean C = 23.7 | Jul mean C = 27.0 | Aug mean C = 27.5 | Sep mean C = 25.7 | Oct mean C = 22.2 | Nov mean C = 18.2 | Dec mean C = 13.9 | year mean C = 19.6 | Jan high C = 14.7 | Feb high C = 15.5 | Mar high C = 18.0 | Apr high C = 21.4 | May high C = 24.5 | Jun high C = 26.9 | Jul high C = 30.5 | Aug high C = 30.9 | Sep high C = 28.9 | Oct high C = 25.2 | Nov high C = 21.2 | Dec high C = 16.8 | year high C = 22.9 | Jan low C = 8.9 | Feb low C = 9.2 | Mar low C = 11.3 | Apr low C = 14.2 | May low C = 17.5 | Jun low C = 21.0 | Jul low C = 23.9 | Aug low C = 24.6 | Sep low C = 22.8 | Oct low C = 19.4 | Nov low C = 15.2 | Dec low C = 11.0 | year low C = 16.6 | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 68 | Mar humidity = 69 | Apr humidity = 71 | May humidity = 76 | Jun humidity = 85 | Jul humidity = 83 | Aug humidity = 82 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 74 | Nov humidity = 71 | Dec humidity = 69 | year humidity = 75 | Jan sun = 74.9 | Feb sun = 83.2 | Mar sun = 117.9 | Apr sun = 146.2 | May sun = 152.7 | Jun sun = 100.0 | Jul sun = 209.9 | Aug sun = 201.3 | Sep sun = 139.8 | Oct sun = 115.9 | Nov sun = 97.3 | Dec sun = 78.8 | year sun = 1515.8 | Jan snow cm = 0 | Feb snow cm = 0 | Mar snow cm = 0 | Apr snow cm = 0 | May snow cm = 0 | Jun snow cm = 0 | Jul snow cm = 0 | Aug snow cm = 0 | Sep snow cm = 0 | Oct snow cm = 0 | Nov snow cm = 0 | Dec snow cm = 0 | year snow cm = 0 | unit precipitation days = 0.5 mm | Jan precipitation days = 17.2 | Feb precipitation days = 15.2 | Mar precipitation days = 16.2 | Apr precipitation days = 13.5 | May precipitation days = 13.7 | Jun precipitation days = 19.6 | Jul precipitation days = 12.5 | Aug precipitation days = 14.6 | Sep precipitation days = 15.5 | Oct precipitation days = 12.8 | Nov precipitation days = 12.8 | Dec precipitation days = 15.8 | year precipitation days = 179.3 | source 1 = Japan Meteorological Agency<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/index.php?prec_no=88&block_no=47836&year=&month=&day=&view= | script-title=ja:気象庁 / 平年値(年・月ごとの値) | publisher = [[Japan Meteorological Agency]] | access-date = 19 May 2021}}</ref> }} <div style="width: 80%;"></div> {{Graph:Weather monthly history | table=Ncei.noaa.gov/weather/Yakushima.tab | title=Yakushima temperature }} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} 2i8la2iawzdlkm2apsu7o0329dqzo8i 1061826 1061825 2026-11-06T04:10:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061826 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ယခုရှိမကျွန်းတွင် ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက လူများနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၆ ရာစုခေတ် တရုတ်ပြည် ဆုအိခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် ကျွန်းအကြောင်းကို အစောဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းစာပေဖြစ်သည့် "ရှောခု နိဟွန်းဂိ" တွင် ၇၀၂ စီအီး ရက်စွဲဖြင့် ယခုရှိမကျွန်းသည် ရှေးခေတ် တနဲပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ==လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး== ယခုရှိမကျွန်း၏ လူဦးရေသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ၂၄,၀၁၀ ဦး ရှိခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ လူဦးရေသည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေသည် ၁၂,၀၅၃ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=The Ancient Forest on Japan's Yakushima Island {{!}} Lindblad Expeditions |url=https://www.expeditions.com/expedition-stories/stories/the-ancient-forest-on-japans-yakushima-island |access-date=1 April 2026 |website=expeditions.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=General Information |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/e-tourism/e-village/ |access-date=27 April 2025 |website=Yakushima Town}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်း၏ စီးပွားရေးသည် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် သစ်ထွက်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့ခြင်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်နှင့် လိမ္မော်သီစိုက်ပျိုး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း လက်ရှိကာလတွင် အဓိပဝင်ငွေရရှိသည့် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်လာကြသည်။{{citation needed|date=November 2020}} ==ရာသီဥတု== ယခုရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီတွင် ပူ၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရွာသွန်းမှုသည် များပြားပြီး တစ်လချင်းစီတွင် အနည်းဆုံး ၂၅၀ မီလီမီတာ (၉.၈ လက်မ) ရွာသွန်းသည်။ အများဆုံးရွာသွန်းမှုအဖြစ် ဇွန်လတစ်လတည်းတွင်ပင် ၇၇၃ မီလီမီတာ (၃၀.၄ လက်မ) အထိ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ယခုရှိမသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစိုစွတ်ဆုံးနေရာများထဲမှ တစ်ခု ဖစ်သည်။ နှစ်ပတ်လည် မိုးရွာသွန်းမှုသည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးဒေသများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး ၄၀၀၀ မီလီမီတာ မှ ၁၀၀၀၀ မီလီမီတာအထိ ရှိသည်။ ဆောင်းဦးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီတို့တွင် ခြောက်သွေ့သည့် ကာလများ ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Japan Climate Charts Index |url=https://climate-charts.com/Countries/JAPAN.html |access-date=2026-05-27 |website=Climate Charts |language=en}}</ref> {{Weather box | location = Yakushima (1991–2020 normals, extremes 1937–present) | single line = Y | metric first = Y | Jan record high C = 25.3 | Feb record high C = 26.1 | Mar record high C = 29.6 | Apr record high C = 30.7 | May record high C = 31.9 | Jun record high C = 34.8 | Jul record high C = 35.2 | Aug record high C = 35.4 | Sep record high C = 34.7 | Oct record high C = 31.9 | Nov record high C = 32.2 | Dec record high C = 26.6 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 0.7 | Mar record low C = 1.5 | Apr record low C = 4.5 | May record low C = 10.1 | Jun record low C = 13.7 | Jul record low C = 18.3 | Aug record low C = 19.6 | Sep record low C = 15.2 | Oct record low C = 9.1 | Nov record low C = 5.6 | Dec record low C = 2.2 |Jan avg record high C = 21.2 |Feb avg record high C = 22.2 |Mar avg record high C = 24.2 |Apr avg record high C = 26.0 |May avg record high C = 28.6 |Jun avg record high C = 32.0 |Jul avg record high C = 33.1 |Aug avg record high C = 33.2 |Sep avg record high C = 31.6 |Oct avg record high C = 29.0 |Nov avg record high C = 25.9 |Dec avg record high C = 22.4 |year avg record high C = 33.9 |Jan avg record low C = 4.3 |Feb avg record low C = 4.7 |Mar avg record low C = 6.0 |Apr avg record low C = 9.0 |May avg record low C = 12.9 |Jun avg record low C = 16.8 |Jul avg record low C = 21.5 |Aug avg record low C = 22.1 |Sep avg record low C = 19.2 |Oct avg record low C = 14.7 |Nov avg record low C = 10.1 |Dec avg record low C = 5.9 |year avg record low C = 3.5 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 294.6 | Feb precipitation mm = 289.2 | Mar precipitation mm = 387.0 | Apr precipitation mm = 405.5 | May precipitation mm = 444.1 | Jun precipitation mm = 860.3 | Jul precipitation mm = 362.4 | Aug precipitation mm = 256.5 | Sep precipitation mm = 450.7 | Oct precipitation mm = 309.9 | Nov precipitation mm = 309.6 | Dec precipitation mm = 281.8 | year precipitation mm = 4651.7 | Jan mean C = 11.8 | Feb mean C = 12.3 | Mar mean C = 14.6 | Apr mean C = 17.8 | May mean C = 21.0 | Jun mean C = 23.7 | Jul mean C = 27.0 | Aug mean C = 27.5 | Sep mean C = 25.7 | Oct mean C = 22.2 | Nov mean C = 18.2 | Dec mean C = 13.9 | year mean C = 19.6 | Jan high C = 14.7 | Feb high C = 15.5 | Mar high C = 18.0 | Apr high C = 21.4 | May high C = 24.5 | Jun high C = 26.9 | Jul high C = 30.5 | Aug high C = 30.9 | Sep high C = 28.9 | Oct high C = 25.2 | Nov high C = 21.2 | Dec high C = 16.8 | year high C = 22.9 | Jan low C = 8.9 | Feb low C = 9.2 | Mar low C = 11.3 | Apr low C = 14.2 | May low C = 17.5 | Jun low C = 21.0 | Jul low C = 23.9 | Aug low C = 24.6 | Sep low C = 22.8 | Oct low C = 19.4 | Nov low C = 15.2 | Dec low C = 11.0 | year low C = 16.6 | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 68 | Mar humidity = 69 | Apr humidity = 71 | May humidity = 76 | Jun humidity = 85 | Jul humidity = 83 | Aug humidity = 82 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 74 | Nov humidity = 71 | Dec humidity = 69 | year humidity = 75 | Jan sun = 74.9 | Feb sun = 83.2 | Mar sun = 117.9 | Apr sun = 146.2 | May sun = 152.7 | Jun sun = 100.0 | Jul sun = 209.9 | Aug sun = 201.3 | Sep sun = 139.8 | Oct sun = 115.9 | Nov sun = 97.3 | Dec sun = 78.8 | year sun = 1515.8 | Jan snow cm = 0 | Feb snow cm = 0 | Mar snow cm = 0 | Apr snow cm = 0 | May snow cm = 0 | Jun snow cm = 0 | Jul snow cm = 0 | Aug snow cm = 0 | Sep snow cm = 0 | Oct snow cm = 0 | Nov snow cm = 0 | Dec snow cm = 0 | year snow cm = 0 | unit precipitation days = 0.5 mm | Jan precipitation days = 17.2 | Feb precipitation days = 15.2 | Mar precipitation days = 16.2 | Apr precipitation days = 13.5 | May precipitation days = 13.7 | Jun precipitation days = 19.6 | Jul precipitation days = 12.5 | Aug precipitation days = 14.6 | Sep precipitation days = 15.5 | Oct precipitation days = 12.8 | Nov precipitation days = 12.8 | Dec precipitation days = 15.8 | year precipitation days = 179.3 | source 1 = Japan Meteorological Agency<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/index.php?prec_no=88&block_no=47836&year=&month=&day=&view= | script-title=ja:気象庁 / 平年値(年・月ごとの値) | publisher = [[Japan Meteorological Agency]] | access-date = 19 May 2021}}</ref> }} <div style="width: 80%;"></div> {{Graph:Weather monthly history | table=Ncei.noaa.gov/weather/Yakushima.tab | title=Yakushima temperature }} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]] c66trpwexdwcubs1rgujgjvyws0vxyt 1061827 1061826 2026-11-06T04:10:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061827 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ယခုရှိမကျွန်းတွင် ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက လူများနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၆ ရာစုခေတ် တရုတ်ပြည် ဆုအိခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် ကျွန်းအကြောင်းကို အစောဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းစာပေဖြစ်သည့် "ရှောခု နိဟွန်းဂိ" တွင် ၇၀၂ စီအီး ရက်စွဲဖြင့် ယခုရှိမကျွန်းသည် ရှေးခေတ် တနဲပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ==လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး== ယခုရှိမကျွန်း၏ လူဦးရေသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ၂၄,၀၁၀ ဦး ရှိခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ လူဦးရေသည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေသည် ၁၂,၀၅၃ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=The Ancient Forest on Japan's Yakushima Island {{!}} Lindblad Expeditions |url=https://www.expeditions.com/expedition-stories/stories/the-ancient-forest-on-japans-yakushima-island |access-date=1 April 2026 |website=expeditions.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=General Information |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/e-tourism/e-village/ |access-date=27 April 2025 |website=Yakushima Town}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်း၏ စီးပွားရေးသည် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် သစ်ထွက်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့ခြင်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်နှင့် လိမ္မော်သီစိုက်ပျိုး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း လက်ရှိကာလတွင် အဓိပဝင်ငွေရရှိသည့် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်လာကြသည်။{{citation needed|date=November 2020}} ==ရာသီဥတု== ယခုရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီတွင် ပူ၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရွာသွန်းမှုသည် များပြားပြီး တစ်လချင်းစီတွင် အနည်းဆုံး ၂၅၀ မီလီမီတာ (၉.၈ လက်မ) ရွာသွန်းသည်။ အများဆုံးရွာသွန်းမှုအဖြစ် ဇွန်လတစ်လတည်းတွင်ပင် ၇၇၃ မီလီမီတာ (၃၀.၄ လက်မ) အထိ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ယခုရှိမသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစိုစွတ်ဆုံးနေရာများထဲမှ တစ်ခု ဖစ်သည်။ နှစ်ပတ်လည် မိုးရွာသွန်းမှုသည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးဒေသများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး ၄၀၀၀ မီလီမီတာ မှ ၁၀၀၀၀ မီလီမီတာအထိ ရှိသည်။ ဆောင်းဦးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီတို့တွင် ခြောက်သွေ့သည့် ကာလများ ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Japan Climate Charts Index |url=https://climate-charts.com/Countries/JAPAN.html |access-date=2026-05-27 |website=Climate Charts |language=en}}</ref> {{Weather box | location = Yakushima (1991–2020 normals, extremes 1937–present) | single line = Y | metric first = Y | Jan record high C = 25.3 | Feb record high C = 26.1 | Mar record high C = 29.6 | Apr record high C = 30.7 | May record high C = 31.9 | Jun record high C = 34.8 | Jul record high C = 35.2 | Aug record high C = 35.4 | Sep record high C = 34.7 | Oct record high C = 31.9 | Nov record high C = 32.2 | Dec record high C = 26.6 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 0.7 | Mar record low C = 1.5 | Apr record low C = 4.5 | May record low C = 10.1 | Jun record low C = 13.7 | Jul record low C = 18.3 | Aug record low C = 19.6 | Sep record low C = 15.2 | Oct record low C = 9.1 | Nov record low C = 5.6 | Dec record low C = 2.2 |Jan avg record high C = 21.2 |Feb avg record high C = 22.2 |Mar avg record high C = 24.2 |Apr avg record high C = 26.0 |May avg record high C = 28.6 |Jun avg record high C = 32.0 |Jul avg record high C = 33.1 |Aug avg record high C = 33.2 |Sep avg record high C = 31.6 |Oct avg record high C = 29.0 |Nov avg record high C = 25.9 |Dec avg record high C = 22.4 |year avg record high C = 33.9 |Jan avg record low C = 4.3 |Feb avg record low C = 4.7 |Mar avg record low C = 6.0 |Apr avg record low C = 9.0 |May avg record low C = 12.9 |Jun avg record low C = 16.8 |Jul avg record low C = 21.5 |Aug avg record low C = 22.1 |Sep avg record low C = 19.2 |Oct avg record low C = 14.7 |Nov avg record low C = 10.1 |Dec avg record low C = 5.9 |year avg record low C = 3.5 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 294.6 | Feb precipitation mm = 289.2 | Mar precipitation mm = 387.0 | Apr precipitation mm = 405.5 | May precipitation mm = 444.1 | Jun precipitation mm = 860.3 | Jul precipitation mm = 362.4 | Aug precipitation mm = 256.5 | Sep precipitation mm = 450.7 | Oct precipitation mm = 309.9 | Nov precipitation mm = 309.6 | Dec precipitation mm = 281.8 | year precipitation mm = 4651.7 | Jan mean C = 11.8 | Feb mean C = 12.3 | Mar mean C = 14.6 | Apr mean C = 17.8 | May mean C = 21.0 | Jun mean C = 23.7 | Jul mean C = 27.0 | Aug mean C = 27.5 | Sep mean C = 25.7 | Oct mean C = 22.2 | Nov mean C = 18.2 | Dec mean C = 13.9 | year mean C = 19.6 | Jan high C = 14.7 | Feb high C = 15.5 | Mar high C = 18.0 | Apr high C = 21.4 | May high C = 24.5 | Jun high C = 26.9 | Jul high C = 30.5 | Aug high C = 30.9 | Sep high C = 28.9 | Oct high C = 25.2 | Nov high C = 21.2 | Dec high C = 16.8 | year high C = 22.9 | Jan low C = 8.9 | Feb low C = 9.2 | Mar low C = 11.3 | Apr low C = 14.2 | May low C = 17.5 | Jun low C = 21.0 | Jul low C = 23.9 | Aug low C = 24.6 | Sep low C = 22.8 | Oct low C = 19.4 | Nov low C = 15.2 | Dec low C = 11.0 | year low C = 16.6 | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 68 | Mar humidity = 69 | Apr humidity = 71 | May humidity = 76 | Jun humidity = 85 | Jul humidity = 83 | Aug humidity = 82 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 74 | Nov humidity = 71 | Dec humidity = 69 | year humidity = 75 | Jan sun = 74.9 | Feb sun = 83.2 | Mar sun = 117.9 | Apr sun = 146.2 | May sun = 152.7 | Jun sun = 100.0 | Jul sun = 209.9 | Aug sun = 201.3 | Sep sun = 139.8 | Oct sun = 115.9 | Nov sun = 97.3 | Dec sun = 78.8 | year sun = 1515.8 | Jan snow cm = 0 | Feb snow cm = 0 | Mar snow cm = 0 | Apr snow cm = 0 | May snow cm = 0 | Jun snow cm = 0 | Jul snow cm = 0 | Aug snow cm = 0 | Sep snow cm = 0 | Oct snow cm = 0 | Nov snow cm = 0 | Dec snow cm = 0 | year snow cm = 0 | unit precipitation days = 0.5 mm | Jan precipitation days = 17.2 | Feb precipitation days = 15.2 | Mar precipitation days = 16.2 | Apr precipitation days = 13.5 | May precipitation days = 13.7 | Jun precipitation days = 19.6 | Jul precipitation days = 12.5 | Aug precipitation days = 14.6 | Sep precipitation days = 15.5 | Oct precipitation days = 12.8 | Nov precipitation days = 12.8 | Dec precipitation days = 15.8 | year precipitation days = 179.3 | source 1 = Japan Meteorological Agency<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/index.php?prec_no=88&block_no=47836&year=&month=&day=&view= | script-title=ja:気象庁 / 平年値(年・月ごとの値) | publisher = [[Japan Meteorological Agency]] | access-date = 19 May 2021}}</ref> }} <div style="width: 80%;"></div> {{Graph:Weather monthly history | table=Ncei.noaa.gov/weather/Yakushima.tab | title=Yakushima temperature }} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] gfp76sutb6nl9grywlanezpq6lukugj 1061828 1061827 2026-11-06T04:11:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061828 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ယခုရှိမကျွန်းတွင် ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက လူများနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၆ ရာစုခေတ် တရုတ်ပြည် ဆုအိခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် ကျွန်းအကြောင်းကို အစောဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းစာပေဖြစ်သည့် "ရှောခု နိဟွန်းဂိ" တွင် ၇၀၂ စီအီး ရက်စွဲဖြင့် ယခုရှိမကျွန်းသည် ရှေးခေတ် တနဲပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ==လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး== ယခုရှိမကျွန်း၏ လူဦးရေသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ၂၄,၀၁၀ ဦး ရှိခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ လူဦးရေသည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေသည် ၁၂,၀၅၃ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=The Ancient Forest on Japan's Yakushima Island {{!}} Lindblad Expeditions |url=https://www.expeditions.com/expedition-stories/stories/the-ancient-forest-on-japans-yakushima-island |access-date=1 April 2026 |website=expeditions.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=General Information |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/e-tourism/e-village/ |access-date=27 April 2025 |website=Yakushima Town}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်း၏ စီးပွားရေးသည် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် သစ်ထွက်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့ခြင်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်နှင့် လိမ္မော်သီစိုက်ပျိုး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း လက်ရှိကာလတွင် အဓိပဝင်ငွေရရှိသည့် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်လာကြသည်။{{citation needed|date=November 2020}} ==ရာသီဥတု== ယခုရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီတွင် ပူ၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရွာသွန်းမှုသည် များပြားပြီး တစ်လချင်းစီတွင် အနည်းဆုံး ၂၅၀ မီလီမီတာ (၉.၈ လက်မ) ရွာသွန်းသည်။ အများဆုံးရွာသွန်းမှုအဖြစ် ဇွန်လတစ်လတည်းတွင်ပင် ၇၇၃ မီလီမီတာ (၃၀.၄ လက်မ) အထိ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ယခုရှိမသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစိုစွတ်ဆုံးနေရာများထဲမှ တစ်ခု ဖစ်သည်။ နှစ်ပတ်လည် မိုးရွာသွန်းမှုသည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးဒေသများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး ၄၀၀၀ မီလီမီတာ မှ ၁၀၀၀၀ မီလီမီတာအထိ ရှိသည်။ ဆောင်းဦးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီတို့တွင် ခြောက်သွေ့သည့် ကာလများ ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Japan Climate Charts Index |url=https://climate-charts.com/Countries/JAPAN.html |access-date=2026-05-27 |website=Climate Charts |language=en}}</ref> {{Weather box | location = Yakushima (1991–2020 normals, extremes 1937–present) | single line = Y | metric first = Y | Jan record high C = 25.3 | Feb record high C = 26.1 | Mar record high C = 29.6 | Apr record high C = 30.7 | May record high C = 31.9 | Jun record high C = 34.8 | Jul record high C = 35.2 | Aug record high C = 35.4 | Sep record high C = 34.7 | Oct record high C = 31.9 | Nov record high C = 32.2 | Dec record high C = 26.6 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 0.7 | Mar record low C = 1.5 | Apr record low C = 4.5 | May record low C = 10.1 | Jun record low C = 13.7 | Jul record low C = 18.3 | Aug record low C = 19.6 | Sep record low C = 15.2 | Oct record low C = 9.1 | Nov record low C = 5.6 | Dec record low C = 2.2 |Jan avg record high C = 21.2 |Feb avg record high C = 22.2 |Mar avg record high C = 24.2 |Apr avg record high C = 26.0 |May avg record high C = 28.6 |Jun avg record high C = 32.0 |Jul avg record high C = 33.1 |Aug avg record high C = 33.2 |Sep avg record high C = 31.6 |Oct avg record high C = 29.0 |Nov avg record high C = 25.9 |Dec avg record high C = 22.4 |year avg record high C = 33.9 |Jan avg record low C = 4.3 |Feb avg record low C = 4.7 |Mar avg record low C = 6.0 |Apr avg record low C = 9.0 |May avg record low C = 12.9 |Jun avg record low C = 16.8 |Jul avg record low C = 21.5 |Aug avg record low C = 22.1 |Sep avg record low C = 19.2 |Oct avg record low C = 14.7 |Nov avg record low C = 10.1 |Dec avg record low C = 5.9 |year avg record low C = 3.5 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 294.6 | Feb precipitation mm = 289.2 | Mar precipitation mm = 387.0 | Apr precipitation mm = 405.5 | May precipitation mm = 444.1 | Jun precipitation mm = 860.3 | Jul precipitation mm = 362.4 | Aug precipitation mm = 256.5 | Sep precipitation mm = 450.7 | Oct precipitation mm = 309.9 | Nov precipitation mm = 309.6 | Dec precipitation mm = 281.8 | year precipitation mm = 4651.7 | Jan mean C = 11.8 | Feb mean C = 12.3 | Mar mean C = 14.6 | Apr mean C = 17.8 | May mean C = 21.0 | Jun mean C = 23.7 | Jul mean C = 27.0 | Aug mean C = 27.5 | Sep mean C = 25.7 | Oct mean C = 22.2 | Nov mean C = 18.2 | Dec mean C = 13.9 | year mean C = 19.6 | Jan high C = 14.7 | Feb high C = 15.5 | Mar high C = 18.0 | Apr high C = 21.4 | May high C = 24.5 | Jun high C = 26.9 | Jul high C = 30.5 | Aug high C = 30.9 | Sep high C = 28.9 | Oct high C = 25.2 | Nov high C = 21.2 | Dec high C = 16.8 | year high C = 22.9 | Jan low C = 8.9 | Feb low C = 9.2 | Mar low C = 11.3 | Apr low C = 14.2 | May low C = 17.5 | Jun low C = 21.0 | Jul low C = 23.9 | Aug low C = 24.6 | Sep low C = 22.8 | Oct low C = 19.4 | Nov low C = 15.2 | Dec low C = 11.0 | year low C = 16.6 | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 68 | Mar humidity = 69 | Apr humidity = 71 | May humidity = 76 | Jun humidity = 85 | Jul humidity = 83 | Aug humidity = 82 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 74 | Nov humidity = 71 | Dec humidity = 69 | year humidity = 75 | Jan sun = 74.9 | Feb sun = 83.2 | Mar sun = 117.9 | Apr sun = 146.2 | May sun = 152.7 | Jun sun = 100.0 | Jul sun = 209.9 | Aug sun = 201.3 | Sep sun = 139.8 | Oct sun = 115.9 | Nov sun = 97.3 | Dec sun = 78.8 | year sun = 1515.8 | Jan snow cm = 0 | Feb snow cm = 0 | Mar snow cm = 0 | Apr snow cm = 0 | May snow cm = 0 | Jun snow cm = 0 | Jul snow cm = 0 | Aug snow cm = 0 | Sep snow cm = 0 | Oct snow cm = 0 | Nov snow cm = 0 | Dec snow cm = 0 | year snow cm = 0 | unit precipitation days = 0.5 mm | Jan precipitation days = 17.2 | Feb precipitation days = 15.2 | Mar precipitation days = 16.2 | Apr precipitation days = 13.5 | May precipitation days = 13.7 | Jun precipitation days = 19.6 | Jul precipitation days = 12.5 | Aug precipitation days = 14.6 | Sep precipitation days = 15.5 | Oct precipitation days = 12.8 | Nov precipitation days = 12.8 | Dec precipitation days = 15.8 | year precipitation days = 179.3 | source 1 = Japan Meteorological Agency<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/index.php?prec_no=88&block_no=47836&year=&month=&day=&view= | script-title=ja:気象庁 / 平年値(年・月ごとの値) | publisher = [[Japan Meteorological Agency]] | access-date = 19 May 2021}}</ref> }} <div style="width: 80%;"></div> {{Graph:Weather monthly history | table=Ncei.noaa.gov/weather/Yakushima.tab | title=Yakushima temperature }} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] 5vsgu922eqv37oo0z4440a98kojrzmk 1061830 1061828 2026-11-06T04:11:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061830 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ယခုရှိမကျွန်းတွင် ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက လူများနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၆ ရာစုခေတ် တရုတ်ပြည် ဆုအိခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် ကျွန်းအကြောင်းကို အစောဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းစာပေဖြစ်သည့် "ရှောခု နိဟွန်းဂိ" တွင် ၇၀၂ စီအီး ရက်စွဲဖြင့် ယခုရှိမကျွန်းသည် ရှေးခေတ် တနဲပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ==လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး== ယခုရှိမကျွန်း၏ လူဦးရေသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ၂၄,၀၁၀ ဦး ရှိခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ လူဦးရေသည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေသည် ၁၂,၀၅၃ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=The Ancient Forest on Japan's Yakushima Island {{!}} Lindblad Expeditions |url=https://www.expeditions.com/expedition-stories/stories/the-ancient-forest-on-japans-yakushima-island |access-date=1 April 2026 |website=expeditions.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=General Information |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/e-tourism/e-village/ |access-date=27 April 2025 |website=Yakushima Town}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်း၏ စီးပွားရေးသည် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် သစ်ထွက်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့ခြင်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်နှင့် လိမ္မော်သီစိုက်ပျိုး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း လက်ရှိကာလတွင် အဓိပဝင်ငွေရရှိသည့် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်လာကြသည်။{{citation needed|date=November 2020}} ==ရာသီဥတု== ယခုရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီတွင် ပူ၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရွာသွန်းမှုသည် များပြားပြီး တစ်လချင်းစီတွင် အနည်းဆုံး ၂၅၀ မီလီမီတာ (၉.၈ လက်မ) ရွာသွန်းသည်။ အများဆုံးရွာသွန်းမှုအဖြစ် ဇွန်လတစ်လတည်းတွင်ပင် ၇၇၃ မီလီမီတာ (၃၀.၄ လက်မ) အထိ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ယခုရှိမသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစိုစွတ်ဆုံးနေရာများထဲမှ တစ်ခု ဖစ်သည်။ နှစ်ပတ်လည် မိုးရွာသွန်းမှုသည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးဒေသများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး ၄၀၀၀ မီလီမီတာ မှ ၁၀၀၀၀ မီလီမီတာအထိ ရှိသည်။ ဆောင်းဦးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီတို့တွင် ခြောက်သွေ့သည့် ကာလများ ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Japan Climate Charts Index |url=https://climate-charts.com/Countries/JAPAN.html |access-date=2026-05-27 |website=Climate Charts |language=en}}</ref> {{Weather box | location = Yakushima (1991–2020 normals, extremes 1937–present) | single line = Y | metric first = Y | Jan record high C = 25.3 | Feb record high C = 26.1 | Mar record high C = 29.6 | Apr record high C = 30.7 | May record high C = 31.9 | Jun record high C = 34.8 | Jul record high C = 35.2 | Aug record high C = 35.4 | Sep record high C = 34.7 | Oct record high C = 31.9 | Nov record high C = 32.2 | Dec record high C = 26.6 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 0.7 | Mar record low C = 1.5 | Apr record low C = 4.5 | May record low C = 10.1 | Jun record low C = 13.7 | Jul record low C = 18.3 | Aug record low C = 19.6 | Sep record low C = 15.2 | Oct record low C = 9.1 | Nov record low C = 5.6 | Dec record low C = 2.2 |Jan avg record high C = 21.2 |Feb avg record high C = 22.2 |Mar avg record high C = 24.2 |Apr avg record high C = 26.0 |May avg record high C = 28.6 |Jun avg record high C = 32.0 |Jul avg record high C = 33.1 |Aug avg record high C = 33.2 |Sep avg record high C = 31.6 |Oct avg record high C = 29.0 |Nov avg record high C = 25.9 |Dec avg record high C = 22.4 |year avg record high C = 33.9 |Jan avg record low C = 4.3 |Feb avg record low C = 4.7 |Mar avg record low C = 6.0 |Apr avg record low C = 9.0 |May avg record low C = 12.9 |Jun avg record low C = 16.8 |Jul avg record low C = 21.5 |Aug avg record low C = 22.1 |Sep avg record low C = 19.2 |Oct avg record low C = 14.7 |Nov avg record low C = 10.1 |Dec avg record low C = 5.9 |year avg record low C = 3.5 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 294.6 | Feb precipitation mm = 289.2 | Mar precipitation mm = 387.0 | Apr precipitation mm = 405.5 | May precipitation mm = 444.1 | Jun precipitation mm = 860.3 | Jul precipitation mm = 362.4 | Aug precipitation mm = 256.5 | Sep precipitation mm = 450.7 | Oct precipitation mm = 309.9 | Nov precipitation mm = 309.6 | Dec precipitation mm = 281.8 | year precipitation mm = 4651.7 | Jan mean C = 11.8 | Feb mean C = 12.3 | Mar mean C = 14.6 | Apr mean C = 17.8 | May mean C = 21.0 | Jun mean C = 23.7 | Jul mean C = 27.0 | Aug mean C = 27.5 | Sep mean C = 25.7 | Oct mean C = 22.2 | Nov mean C = 18.2 | Dec mean C = 13.9 | year mean C = 19.6 | Jan high C = 14.7 | Feb high C = 15.5 | Mar high C = 18.0 | Apr high C = 21.4 | May high C = 24.5 | Jun high C = 26.9 | Jul high C = 30.5 | Aug high C = 30.9 | Sep high C = 28.9 | Oct high C = 25.2 | Nov high C = 21.2 | Dec high C = 16.8 | year high C = 22.9 | Jan low C = 8.9 | Feb low C = 9.2 | Mar low C = 11.3 | Apr low C = 14.2 | May low C = 17.5 | Jun low C = 21.0 | Jul low C = 23.9 | Aug low C = 24.6 | Sep low C = 22.8 | Oct low C = 19.4 | Nov low C = 15.2 | Dec low C = 11.0 | year low C = 16.6 | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 68 | Mar humidity = 69 | Apr humidity = 71 | May humidity = 76 | Jun humidity = 85 | Jul humidity = 83 | Aug humidity = 82 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 74 | Nov humidity = 71 | Dec humidity = 69 | year humidity = 75 | Jan sun = 74.9 | Feb sun = 83.2 | Mar sun = 117.9 | Apr sun = 146.2 | May sun = 152.7 | Jun sun = 100.0 | Jul sun = 209.9 | Aug sun = 201.3 | Sep sun = 139.8 | Oct sun = 115.9 | Nov sun = 97.3 | Dec sun = 78.8 | year sun = 1515.8 | Jan snow cm = 0 | Feb snow cm = 0 | Mar snow cm = 0 | Apr snow cm = 0 | May snow cm = 0 | Jun snow cm = 0 | Jul snow cm = 0 | Aug snow cm = 0 | Sep snow cm = 0 | Oct snow cm = 0 | Nov snow cm = 0 | Dec snow cm = 0 | year snow cm = 0 | unit precipitation days = 0.5 mm | Jan precipitation days = 17.2 | Feb precipitation days = 15.2 | Mar precipitation days = 16.2 | Apr precipitation days = 13.5 | May precipitation days = 13.7 | Jun precipitation days = 19.6 | Jul precipitation days = 12.5 | Aug precipitation days = 14.6 | Sep precipitation days = 15.5 | Oct precipitation days = 12.8 | Nov precipitation days = 12.8 | Dec precipitation days = 15.8 | year precipitation days = 179.3 | source 1 = Japan Meteorological Agency<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/index.php?prec_no=88&block_no=47836&year=&month=&day=&view= | script-title=ja:気象庁 / 平年値(年・月ごとの値) | publisher = [[Japan Meteorological Agency]] | access-date = 19 May 2021}}</ref> }} <div style="width: 80%;"></div> {{Graph:Weather monthly history | table=Ncei.noaa.gov/weather/Yakushima.tab | title=Yakushima temperature }} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]] 1g4j03seumjrhsq7yieddhtp78uoss7 1061831 1061830 2026-11-06T04:11:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061831 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ယခုရှိမကျွန်းတွင် ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက လူများနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၆ ရာစုခေတ် တရုတ်ပြည် ဆုအိခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် ကျွန်းအကြောင်းကို အစောဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းစာပေဖြစ်သည့် "ရှောခု နိဟွန်းဂိ" တွင် ၇၀၂ စီအီး ရက်စွဲဖြင့် ယခုရှိမကျွန်းသည် ရှေးခေတ် တနဲပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ==လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး== ယခုရှိမကျွန်း၏ လူဦးရေသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ၂၄,၀၁၀ ဦး ရှိခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ လူဦးရေသည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေသည် ၁၂,၀၅၃ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=The Ancient Forest on Japan's Yakushima Island {{!}} Lindblad Expeditions |url=https://www.expeditions.com/expedition-stories/stories/the-ancient-forest-on-japans-yakushima-island |access-date=1 April 2026 |website=expeditions.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=General Information |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/e-tourism/e-village/ |access-date=27 April 2025 |website=Yakushima Town}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်း၏ စီးပွားရေးသည် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် သစ်ထွက်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့ခြင်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်နှင့် လိမ္မော်သီစိုက်ပျိုး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း လက်ရှိကာလတွင် အဓိပဝင်ငွေရရှိသည့် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်လာကြသည်။{{citation needed|date=November 2020}} ==ရာသီဥတု== ယခုရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီတွင် ပူ၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရွာသွန်းမှုသည် များပြားပြီး တစ်လချင်းစီတွင် အနည်းဆုံး ၂၅၀ မီလီမီတာ (၉.၈ လက်မ) ရွာသွန်းသည်။ အများဆုံးရွာသွန်းမှုအဖြစ် ဇွန်လတစ်လတည်းတွင်ပင် ၇၇၃ မီလီမီတာ (၃၀.၄ လက်မ) အထိ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ယခုရှိမသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစိုစွတ်ဆုံးနေရာများထဲမှ တစ်ခု ဖစ်သည်။ နှစ်ပတ်လည် မိုးရွာသွန်းမှုသည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးဒေသများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး ၄၀၀၀ မီလီမီတာ မှ ၁၀၀၀၀ မီလီမီတာအထိ ရှိသည်။ ဆောင်းဦးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီတို့တွင် ခြောက်သွေ့သည့် ကာလများ ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Japan Climate Charts Index |url=https://climate-charts.com/Countries/JAPAN.html |access-date=2026-05-27 |website=Climate Charts |language=en}}</ref> {{Weather box | location = Yakushima (1991–2020 normals, extremes 1937–present) | single line = Y | metric first = Y | Jan record high C = 25.3 | Feb record high C = 26.1 | Mar record high C = 29.6 | Apr record high C = 30.7 | May record high C = 31.9 | Jun record high C = 34.8 | Jul record high C = 35.2 | Aug record high C = 35.4 | Sep record high C = 34.7 | Oct record high C = 31.9 | Nov record high C = 32.2 | Dec record high C = 26.6 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 0.7 | Mar record low C = 1.5 | Apr record low C = 4.5 | May record low C = 10.1 | Jun record low C = 13.7 | Jul record low C = 18.3 | Aug record low C = 19.6 | Sep record low C = 15.2 | Oct record low C = 9.1 | Nov record low C = 5.6 | Dec record low C = 2.2 |Jan avg record high C = 21.2 |Feb avg record high C = 22.2 |Mar avg record high C = 24.2 |Apr avg record high C = 26.0 |May avg record high C = 28.6 |Jun avg record high C = 32.0 |Jul avg record high C = 33.1 |Aug avg record high C = 33.2 |Sep avg record high C = 31.6 |Oct avg record high C = 29.0 |Nov avg record high C = 25.9 |Dec avg record high C = 22.4 |year avg record high C = 33.9 |Jan avg record low C = 4.3 |Feb avg record low C = 4.7 |Mar avg record low C = 6.0 |Apr avg record low C = 9.0 |May avg record low C = 12.9 |Jun avg record low C = 16.8 |Jul avg record low C = 21.5 |Aug avg record low C = 22.1 |Sep avg record low C = 19.2 |Oct avg record low C = 14.7 |Nov avg record low C = 10.1 |Dec avg record low C = 5.9 |year avg record low C = 3.5 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 294.6 | Feb precipitation mm = 289.2 | Mar precipitation mm = 387.0 | Apr precipitation mm = 405.5 | May precipitation mm = 444.1 | Jun precipitation mm = 860.3 | Jul precipitation mm = 362.4 | Aug precipitation mm = 256.5 | Sep precipitation mm = 450.7 | Oct precipitation mm = 309.9 | Nov precipitation mm = 309.6 | Dec precipitation mm = 281.8 | year precipitation mm = 4651.7 | Jan mean C = 11.8 | Feb mean C = 12.3 | Mar mean C = 14.6 | Apr mean C = 17.8 | May mean C = 21.0 | Jun mean C = 23.7 | Jul mean C = 27.0 | Aug mean C = 27.5 | Sep mean C = 25.7 | Oct mean C = 22.2 | Nov mean C = 18.2 | Dec mean C = 13.9 | year mean C = 19.6 | Jan high C = 14.7 | Feb high C = 15.5 | Mar high C = 18.0 | Apr high C = 21.4 | May high C = 24.5 | Jun high C = 26.9 | Jul high C = 30.5 | Aug high C = 30.9 | Sep high C = 28.9 | Oct high C = 25.2 | Nov high C = 21.2 | Dec high C = 16.8 | year high C = 22.9 | Jan low C = 8.9 | Feb low C = 9.2 | Mar low C = 11.3 | Apr low C = 14.2 | May low C = 17.5 | Jun low C = 21.0 | Jul low C = 23.9 | Aug low C = 24.6 | Sep low C = 22.8 | Oct low C = 19.4 | Nov low C = 15.2 | Dec low C = 11.0 | year low C = 16.6 | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 68 | Mar humidity = 69 | Apr humidity = 71 | May humidity = 76 | Jun humidity = 85 | Jul humidity = 83 | Aug humidity = 82 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 74 | Nov humidity = 71 | Dec humidity = 69 | year humidity = 75 | Jan sun = 74.9 | Feb sun = 83.2 | Mar sun = 117.9 | Apr sun = 146.2 | May sun = 152.7 | Jun sun = 100.0 | Jul sun = 209.9 | Aug sun = 201.3 | Sep sun = 139.8 | Oct sun = 115.9 | Nov sun = 97.3 | Dec sun = 78.8 | year sun = 1515.8 | Jan snow cm = 0 | Feb snow cm = 0 | Mar snow cm = 0 | Apr snow cm = 0 | May snow cm = 0 | Jun snow cm = 0 | Jul snow cm = 0 | Aug snow cm = 0 | Sep snow cm = 0 | Oct snow cm = 0 | Nov snow cm = 0 | Dec snow cm = 0 | year snow cm = 0 | unit precipitation days = 0.5 mm | Jan precipitation days = 17.2 | Feb precipitation days = 15.2 | Mar precipitation days = 16.2 | Apr precipitation days = 13.5 | May precipitation days = 13.7 | Jun precipitation days = 19.6 | Jul precipitation days = 12.5 | Aug precipitation days = 14.6 | Sep precipitation days = 15.5 | Oct precipitation days = 12.8 | Nov precipitation days = 12.8 | Dec precipitation days = 15.8 | year precipitation days = 179.3 | source 1 = Japan Meteorological Agency<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/index.php?prec_no=88&block_no=47836&year=&month=&day=&view= | script-title=ja:気象庁 / 平年値(年・月ごとの値) | publisher = [[Japan Meteorological Agency]] | access-date = 19 May 2021}}</ref> }} <div style="width: 80%;"></div> {{Graph:Weather monthly history | table=Ncei.noaa.gov/weather/Yakushima.tab | title=Yakushima temperature }} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] bg1aczrozairbf880m8vdasd4z1yuat 1061833 1061831 2026-11-06T04:12:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061833 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ယခုရှိမကျွန်းတွင် ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက လူများနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၆ ရာစုခေတ် တရုတ်ပြည် ဆုအိခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် ကျွန်းအကြောင်းကို အစောဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းစာပေဖြစ်သည့် "ရှောခု နိဟွန်းဂိ" တွင် ၇၀၂ စီအီး ရက်စွဲဖြင့် ယခုရှိမကျွန်းသည် ရှေးခေတ် တနဲပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ==လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး== ယခုရှိမကျွန်း၏ လူဦးရေသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ၂၄,၀၁၀ ဦး ရှိခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ လူဦးရေသည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေသည် ၁၂,၀၅၃ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=The Ancient Forest on Japan's Yakushima Island {{!}} Lindblad Expeditions |url=https://www.expeditions.com/expedition-stories/stories/the-ancient-forest-on-japans-yakushima-island |access-date=1 April 2026 |website=expeditions.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=General Information |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/e-tourism/e-village/ |access-date=27 April 2025 |website=Yakushima Town}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်း၏ စီးပွားရေးသည် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် သစ်ထွက်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့ခြင်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်နှင့် လိမ္မော်သီစိုက်ပျိုး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း လက်ရှိကာလတွင် အဓိပဝင်ငွေရရှိသည့် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်လာကြသည်။{{citation needed|date=November 2020}} ==ရာသီဥတု== ယခုရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီတွင် ပူ၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရွာသွန်းမှုသည် များပြားပြီး တစ်လချင်းစီတွင် အနည်းဆုံး ၂၅၀ မီလီမီတာ (၉.၈ လက်မ) ရွာသွန်းသည်။ အများဆုံးရွာသွန်းမှုအဖြစ် ဇွန်လတစ်လတည်းတွင်ပင် ၇၇၃ မီလီမီတာ (၃၀.၄ လက်မ) အထိ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ယခုရှိမသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစိုစွတ်ဆုံးနေရာများထဲမှ တစ်ခု ဖစ်သည်။ နှစ်ပတ်လည် မိုးရွာသွန်းမှုသည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးဒေသများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး ၄၀၀၀ မီလီမီတာ မှ ၁၀၀၀၀ မီလီမီတာအထိ ရှိသည်။ ဆောင်းဦးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီတို့တွင် ခြောက်သွေ့သည့် ကာလများ ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Japan Climate Charts Index |url=https://climate-charts.com/Countries/JAPAN.html |access-date=2026-05-27 |website=Climate Charts |language=en}}</ref> {{Weather box | location = Yakushima (1991–2020 normals, extremes 1937–present) | single line = Y | metric first = Y | Jan record high C = 25.3 | Feb record high C = 26.1 | Mar record high C = 29.6 | Apr record high C = 30.7 | May record high C = 31.9 | Jun record high C = 34.8 | Jul record high C = 35.2 | Aug record high C = 35.4 | Sep record high C = 34.7 | Oct record high C = 31.9 | Nov record high C = 32.2 | Dec record high C = 26.6 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 0.7 | Mar record low C = 1.5 | Apr record low C = 4.5 | May record low C = 10.1 | Jun record low C = 13.7 | Jul record low C = 18.3 | Aug record low C = 19.6 | Sep record low C = 15.2 | Oct record low C = 9.1 | Nov record low C = 5.6 | Dec record low C = 2.2 |Jan avg record high C = 21.2 |Feb avg record high C = 22.2 |Mar avg record high C = 24.2 |Apr avg record high C = 26.0 |May avg record high C = 28.6 |Jun avg record high C = 32.0 |Jul avg record high C = 33.1 |Aug avg record high C = 33.2 |Sep avg record high C = 31.6 |Oct avg record high C = 29.0 |Nov avg record high C = 25.9 |Dec avg record high C = 22.4 |year avg record high C = 33.9 |Jan avg record low C = 4.3 |Feb avg record low C = 4.7 |Mar avg record low C = 6.0 |Apr avg record low C = 9.0 |May avg record low C = 12.9 |Jun avg record low C = 16.8 |Jul avg record low C = 21.5 |Aug avg record low C = 22.1 |Sep avg record low C = 19.2 |Oct avg record low C = 14.7 |Nov avg record low C = 10.1 |Dec avg record low C = 5.9 |year avg record low C = 3.5 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 294.6 | Feb precipitation mm = 289.2 | Mar precipitation mm = 387.0 | Apr precipitation mm = 405.5 | May precipitation mm = 444.1 | Jun precipitation mm = 860.3 | Jul precipitation mm = 362.4 | Aug precipitation mm = 256.5 | Sep precipitation mm = 450.7 | Oct precipitation mm = 309.9 | Nov precipitation mm = 309.6 | Dec precipitation mm = 281.8 | year precipitation mm = 4651.7 | Jan mean C = 11.8 | Feb mean C = 12.3 | Mar mean C = 14.6 | Apr mean C = 17.8 | May mean C = 21.0 | Jun mean C = 23.7 | Jul mean C = 27.0 | Aug mean C = 27.5 | Sep mean C = 25.7 | Oct mean C = 22.2 | Nov mean C = 18.2 | Dec mean C = 13.9 | year mean C = 19.6 | Jan high C = 14.7 | Feb high C = 15.5 | Mar high C = 18.0 | Apr high C = 21.4 | May high C = 24.5 | Jun high C = 26.9 | Jul high C = 30.5 | Aug high C = 30.9 | Sep high C = 28.9 | Oct high C = 25.2 | Nov high C = 21.2 | Dec high C = 16.8 | year high C = 22.9 | Jan low C = 8.9 | Feb low C = 9.2 | Mar low C = 11.3 | Apr low C = 14.2 | May low C = 17.5 | Jun low C = 21.0 | Jul low C = 23.9 | Aug low C = 24.6 | Sep low C = 22.8 | Oct low C = 19.4 | Nov low C = 15.2 | Dec low C = 11.0 | year low C = 16.6 | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 68 | Mar humidity = 69 | Apr humidity = 71 | May humidity = 76 | Jun humidity = 85 | Jul humidity = 83 | Aug humidity = 82 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 74 | Nov humidity = 71 | Dec humidity = 69 | year humidity = 75 | Jan sun = 74.9 | Feb sun = 83.2 | Mar sun = 117.9 | Apr sun = 146.2 | May sun = 152.7 | Jun sun = 100.0 | Jul sun = 209.9 | Aug sun = 201.3 | Sep sun = 139.8 | Oct sun = 115.9 | Nov sun = 97.3 | Dec sun = 78.8 | year sun = 1515.8 | Jan snow cm = 0 | Feb snow cm = 0 | Mar snow cm = 0 | Apr snow cm = 0 | May snow cm = 0 | Jun snow cm = 0 | Jul snow cm = 0 | Aug snow cm = 0 | Sep snow cm = 0 | Oct snow cm = 0 | Nov snow cm = 0 | Dec snow cm = 0 | year snow cm = 0 | unit precipitation days = 0.5 mm | Jan precipitation days = 17.2 | Feb precipitation days = 15.2 | Mar precipitation days = 16.2 | Apr precipitation days = 13.5 | May precipitation days = 13.7 | Jun precipitation days = 19.6 | Jul precipitation days = 12.5 | Aug precipitation days = 14.6 | Sep precipitation days = 15.5 | Oct precipitation days = 12.8 | Nov precipitation days = 12.8 | Dec precipitation days = 15.8 | year precipitation days = 179.3 | source 1 = Japan Meteorological Agency<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/index.php?prec_no=88&block_no=47836&year=&month=&day=&view= | script-title=ja:気象庁 / 平年値(年・月ごとの値) | publisher = [[Japan Meteorological Agency]] | access-date = 19 May 2021}}</ref> }} <div style="width: 80%;"></div> {{Graph:Weather monthly history | table=Ncei.noaa.gov/weather/Yakushima.tab | title=Yakushima temperature }} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] fekahb9r72htzo300fp70pgsynt635u 1061835 1061833 2026-11-06T04:15:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရာသီဥတု */ 1061835 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ယခုရှိမကျွန်းတွင် ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက လူများနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၆ ရာစုခေတ် တရုတ်ပြည် ဆုအိခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် ကျွန်းအကြောင်းကို အစောဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းစာပေဖြစ်သည့် "ရှောခု နိဟွန်းဂိ" တွင် ၇၀၂ စီအီး ရက်စွဲဖြင့် ယခုရှိမကျွန်းသည် ရှေးခေတ် တနဲပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ==လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး== ယခုရှိမကျွန်း၏ လူဦးရေသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ၂၄,၀၁၀ ဦး ရှိခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ လူဦးရေသည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေသည် ၁၂,၀၅၃ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=The Ancient Forest on Japan's Yakushima Island {{!}} Lindblad Expeditions |url=https://www.expeditions.com/expedition-stories/stories/the-ancient-forest-on-japans-yakushima-island |access-date=1 April 2026 |website=expeditions.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=General Information |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/e-tourism/e-village/ |access-date=27 April 2025 |website=Yakushima Town}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်း၏ စီးပွားရေးသည် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် သစ်ထွက်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့ခြင်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်နှင့် လိမ္မော်သီစိုက်ပျိုး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း လက်ရှိကာလတွင် အဓိပဝင်ငွေရရှိသည့် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်လာကြသည်။{{citation needed|date=November 2020}} ==ရာသီဥတု== ယခုရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီတွင် ပူ၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရွာသွန်းမှုသည် များပြားပြီး တစ်လချင်းစီတွင် အနည်းဆုံး ၂၅၀ မီလီမီတာ (၉.၈ လက်မ) ရွာသွန်းသည်။ အများဆုံးရွာသွန်းမှုအဖြစ် ဇွန်လတစ်လတည်းတွင်ပင် ၇၇၃ မီလီမီတာ (၃၀.၄ လက်မ) အထိ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ယခုရှိမသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစိုစွတ်ဆုံးနေရာများထဲမှ တစ်ခု ဖစ်သည်။ နှစ်ပတ်လည် မိုးရွာသွန်းမှုသည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးဒေသများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး ၄၀၀၀ မီလီမီတာ မှ ၁၀၀၀၀ မီလီမီတာအထိ ရှိသည်။ ဆောင်းဦးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီတို့တွင် ခြောက်သွေ့သည့် ကာလများ ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Japan Climate Charts Index |url=https://climate-charts.com/Countries/JAPAN.html |access-date=2026-05-27 |website=Climate Charts |language=en}}</ref> {{Weather box | location = ယခုရှိမ (1991–2020 normals, extremes 1937–present) | single line = Y | metric first = Y | Jan record high C = 25.3 | Feb record high C = 26.1 | Mar record high C = 29.6 | Apr record high C = 30.7 | May record high C = 31.9 | Jun record high C = 34.8 | Jul record high C = 35.2 | Aug record high C = 35.4 | Sep record high C = 34.7 | Oct record high C = 31.9 | Nov record high C = 32.2 | Dec record high C = 26.6 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 0.7 | Mar record low C = 1.5 | Apr record low C = 4.5 | May record low C = 10.1 | Jun record low C = 13.7 | Jul record low C = 18.3 | Aug record low C = 19.6 | Sep record low C = 15.2 | Oct record low C = 9.1 | Nov record low C = 5.6 | Dec record low C = 2.2 |Jan avg record high C = 21.2 |Feb avg record high C = 22.2 |Mar avg record high C = 24.2 |Apr avg record high C = 26.0 |May avg record high C = 28.6 |Jun avg record high C = 32.0 |Jul avg record high C = 33.1 |Aug avg record high C = 33.2 |Sep avg record high C = 31.6 |Oct avg record high C = 29.0 |Nov avg record high C = 25.9 |Dec avg record high C = 22.4 |year avg record high C = 33.9 |Jan avg record low C = 4.3 |Feb avg record low C = 4.7 |Mar avg record low C = 6.0 |Apr avg record low C = 9.0 |May avg record low C = 12.9 |Jun avg record low C = 16.8 |Jul avg record low C = 21.5 |Aug avg record low C = 22.1 |Sep avg record low C = 19.2 |Oct avg record low C = 14.7 |Nov avg record low C = 10.1 |Dec avg record low C = 5.9 |year avg record low C = 3.5 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 294.6 | Feb precipitation mm = 289.2 | Mar precipitation mm = 387.0 | Apr precipitation mm = 405.5 | May precipitation mm = 444.1 | Jun precipitation mm = 860.3 | Jul precipitation mm = 362.4 | Aug precipitation mm = 256.5 | Sep precipitation mm = 450.7 | Oct precipitation mm = 309.9 | Nov precipitation mm = 309.6 | Dec precipitation mm = 281.8 | year precipitation mm = 4651.7 | Jan mean C = 11.8 | Feb mean C = 12.3 | Mar mean C = 14.6 | Apr mean C = 17.8 | May mean C = 21.0 | Jun mean C = 23.7 | Jul mean C = 27.0 | Aug mean C = 27.5 | Sep mean C = 25.7 | Oct mean C = 22.2 | Nov mean C = 18.2 | Dec mean C = 13.9 | year mean C = 19.6 | Jan high C = 14.7 | Feb high C = 15.5 | Mar high C = 18.0 | Apr high C = 21.4 | May high C = 24.5 | Jun high C = 26.9 | Jul high C = 30.5 | Aug high C = 30.9 | Sep high C = 28.9 | Oct high C = 25.2 | Nov high C = 21.2 | Dec high C = 16.8 | year high C = 22.9 | Jan low C = 8.9 | Feb low C = 9.2 | Mar low C = 11.3 | Apr low C = 14.2 | May low C = 17.5 | Jun low C = 21.0 | Jul low C = 23.9 | Aug low C = 24.6 | Sep low C = 22.8 | Oct low C = 19.4 | Nov low C = 15.2 | Dec low C = 11.0 | year low C = 16.6 | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 68 | Mar humidity = 69 | Apr humidity = 71 | May humidity = 76 | Jun humidity = 85 | Jul humidity = 83 | Aug humidity = 82 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 74 | Nov humidity = 71 | Dec humidity = 69 | year humidity = 75 | Jan sun = 74.9 | Feb sun = 83.2 | Mar sun = 117.9 | Apr sun = 146.2 | May sun = 152.7 | Jun sun = 100.0 | Jul sun = 209.9 | Aug sun = 201.3 | Sep sun = 139.8 | Oct sun = 115.9 | Nov sun = 97.3 | Dec sun = 78.8 | year sun = 1515.8 | Jan snow cm = 0 | Feb snow cm = 0 | Mar snow cm = 0 | Apr snow cm = 0 | May snow cm = 0 | Jun snow cm = 0 | Jul snow cm = 0 | Aug snow cm = 0 | Sep snow cm = 0 | Oct snow cm = 0 | Nov snow cm = 0 | Dec snow cm = 0 | year snow cm = 0 | unit precipitation days = 0.5 mm | Jan precipitation days = 17.2 | Feb precipitation days = 15.2 | Mar precipitation days = 16.2 | Apr precipitation days = 13.5 | May precipitation days = 13.7 | Jun precipitation days = 19.6 | Jul precipitation days = 12.5 | Aug precipitation days = 14.6 | Sep precipitation days = 15.5 | Oct precipitation days = 12.8 | Nov precipitation days = 12.8 | Dec precipitation days = 15.8 | year precipitation days = 179.3 | source 1 = Japan Meteorological Agency<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/index.php?prec_no=88&block_no=47836&year=&month=&day=&view= | script-title=ja:気象庁 / 平年値(年・月ごとの値) | publisher = [[Japan Meteorological Agency]] | access-date = 19 May 2021}}</ref> }} <div style="width: 80%;"></div> {{Graph:Weather monthly history | table=Ncei.noaa.gov/weather/Yakushima.tab | title=Yakushima temperature }} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] btn3of1mhr8gl2fkdra9z8t58zexg1i 1061836 1061835 2026-11-06T04:15:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */ 1061836 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ယခုရှိမကျွန်းတွင် ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက လူများနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၆ ရာစုခေတ် တရုတ်ပြည် ဆုအိခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် ကျွန်းအကြောင်းကို အစောဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းစာပေဖြစ်သည့် "ရှောခု နိဟွန်းဂိ" တွင် ၇၀၂ စီအီး ရက်စွဲဖြင့် ယခုရှိမကျွန်းသည် ရှေးခေတ် တနဲပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ==လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး== ယခုရှိမကျွန်း၏ လူဦးရေသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ၂၄,၀၁၀ ဦး ရှိခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ လူဦးရေသည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေသည် ၁၂,၀၅၃ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=The Ancient Forest on Japan's Yakushima Island {{!}} Lindblad Expeditions |url=https://www.expeditions.com/expedition-stories/stories/the-ancient-forest-on-japans-yakushima-island |access-date=1 April 2026 |website=expeditions.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=General Information |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/e-tourism/e-village/ |access-date=27 April 2025 |website=Yakushima Town}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်း၏ စီးပွားရေးသည် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် သစ်ထွက်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့ခြင်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်နှင့် လိမ္မော်သီစိုက်ပျိုး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း လက်ရှိကာလတွင် အဓိပဝင်ငွေရရှိသည့် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်လာကြသည်။{{citation needed|date=November 2020}} ==ရာသီဥတု== ယခုရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီတွင် ပူ၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရွာသွန်းမှုသည် များပြားပြီး တစ်လချင်းစီတွင် အနည်းဆုံး ၂၅၀ မီလီမီတာ (၉.၈ လက်မ) ရွာသွန်းသည်။ အများဆုံးရွာသွန်းမှုအဖြစ် ဇွန်လတစ်လတည်းတွင်ပင် ၇၇၃ မီလီမီတာ (၃၀.၄ လက်မ) အထိ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ယခုရှိမသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစိုစွတ်ဆုံးနေရာများထဲမှ တစ်ခု ဖစ်သည်။ နှစ်ပတ်လည် မိုးရွာသွန်းမှုသည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးဒေသများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး ၄၀၀၀ မီလီမီတာ မှ ၁၀၀၀၀ မီလီမီတာအထိ ရှိသည်။ ဆောင်းဦးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီတို့တွင် ခြောက်သွေ့သည့် ကာလများ ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Japan Climate Charts Index |url=https://climate-charts.com/Countries/JAPAN.html |access-date=2026-05-27 |website=Climate Charts |language=en}}</ref> {{Weather box | location = ယခုရှိမ (1991–2020 normals, extremes 1937–present) | single line = Y | metric first = Y | Jan record high C = 25.3 | Feb record high C = 26.1 | Mar record high C = 29.6 | Apr record high C = 30.7 | May record high C = 31.9 | Jun record high C = 34.8 | Jul record high C = 35.2 | Aug record high C = 35.4 | Sep record high C = 34.7 | Oct record high C = 31.9 | Nov record high C = 32.2 | Dec record high C = 26.6 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 0.7 | Mar record low C = 1.5 | Apr record low C = 4.5 | May record low C = 10.1 | Jun record low C = 13.7 | Jul record low C = 18.3 | Aug record low C = 19.6 | Sep record low C = 15.2 | Oct record low C = 9.1 | Nov record low C = 5.6 | Dec record low C = 2.2 |Jan avg record high C = 21.2 |Feb avg record high C = 22.2 |Mar avg record high C = 24.2 |Apr avg record high C = 26.0 |May avg record high C = 28.6 |Jun avg record high C = 32.0 |Jul avg record high C = 33.1 |Aug avg record high C = 33.2 |Sep avg record high C = 31.6 |Oct avg record high C = 29.0 |Nov avg record high C = 25.9 |Dec avg record high C = 22.4 |year avg record high C = 33.9 |Jan avg record low C = 4.3 |Feb avg record low C = 4.7 |Mar avg record low C = 6.0 |Apr avg record low C = 9.0 |May avg record low C = 12.9 |Jun avg record low C = 16.8 |Jul avg record low C = 21.5 |Aug avg record low C = 22.1 |Sep avg record low C = 19.2 |Oct avg record low C = 14.7 |Nov avg record low C = 10.1 |Dec avg record low C = 5.9 |year avg record low C = 3.5 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 294.6 | Feb precipitation mm = 289.2 | Mar precipitation mm = 387.0 | Apr precipitation mm = 405.5 | May precipitation mm = 444.1 | Jun precipitation mm = 860.3 | Jul precipitation mm = 362.4 | Aug precipitation mm = 256.5 | Sep precipitation mm = 450.7 | Oct precipitation mm = 309.9 | Nov precipitation mm = 309.6 | Dec precipitation mm = 281.8 | year precipitation mm = 4651.7 | Jan mean C = 11.8 | Feb mean C = 12.3 | Mar mean C = 14.6 | Apr mean C = 17.8 | May mean C = 21.0 | Jun mean C = 23.7 | Jul mean C = 27.0 | Aug mean C = 27.5 | Sep mean C = 25.7 | Oct mean C = 22.2 | Nov mean C = 18.2 | Dec mean C = 13.9 | year mean C = 19.6 | Jan high C = 14.7 | Feb high C = 15.5 | Mar high C = 18.0 | Apr high C = 21.4 | May high C = 24.5 | Jun high C = 26.9 | Jul high C = 30.5 | Aug high C = 30.9 | Sep high C = 28.9 | Oct high C = 25.2 | Nov high C = 21.2 | Dec high C = 16.8 | year high C = 22.9 | Jan low C = 8.9 | Feb low C = 9.2 | Mar low C = 11.3 | Apr low C = 14.2 | May low C = 17.5 | Jun low C = 21.0 | Jul low C = 23.9 | Aug low C = 24.6 | Sep low C = 22.8 | Oct low C = 19.4 | Nov low C = 15.2 | Dec low C = 11.0 | year low C = 16.6 | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 68 | Mar humidity = 69 | Apr humidity = 71 | May humidity = 76 | Jun humidity = 85 | Jul humidity = 83 | Aug humidity = 82 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 74 | Nov humidity = 71 | Dec humidity = 69 | year humidity = 75 | Jan sun = 74.9 | Feb sun = 83.2 | Mar sun = 117.9 | Apr sun = 146.2 | May sun = 152.7 | Jun sun = 100.0 | Jul sun = 209.9 | Aug sun = 201.3 | Sep sun = 139.8 | Oct sun = 115.9 | Nov sun = 97.3 | Dec sun = 78.8 | year sun = 1515.8 | Jan snow cm = 0 | Feb snow cm = 0 | Mar snow cm = 0 | Apr snow cm = 0 | May snow cm = 0 | Jun snow cm = 0 | Jul snow cm = 0 | Aug snow cm = 0 | Sep snow cm = 0 | Oct snow cm = 0 | Nov snow cm = 0 | Dec snow cm = 0 | year snow cm = 0 | unit precipitation days = 0.5 mm | Jan precipitation days = 17.2 | Feb precipitation days = 15.2 | Mar precipitation days = 16.2 | Apr precipitation days = 13.5 | May precipitation days = 13.7 | Jun precipitation days = 19.6 | Jul precipitation days = 12.5 | Aug precipitation days = 14.6 | Sep precipitation days = 15.5 | Oct precipitation days = 12.8 | Nov precipitation days = 12.8 | Dec precipitation days = 15.8 | year precipitation days = 179.3 | source 1 = Japan Meteorological Agency<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/index.php?prec_no=88&block_no=47836&year=&month=&day=&view= | script-title=ja:気象庁 / 平年値(年・月ごとの値) | publisher = [[Japan Meteorological Agency]] | access-date = 19 May 2021}}</ref> }} <div style="width: 80%;"></div> {{Graph:Weather monthly history | table=Ncei.noaa.gov/weather/Yakushima.tab | title=Yakushima temperature }} ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] htcqhpqxs9bilapcbpxytlk435c8pbr 1061837 1061836 2026-11-06T04:15:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး */ 1061837 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ မိယနိုအုရဒခဲ (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် နဂတဒခဲ (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ယခုရှိမကျွန်းတွင် ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက လူများနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၆ ရာစုခေတ် တရုတ်ပြည် ဆုအိခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် ကျွန်းအကြောင်းကို အစောဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းစာပေဖြစ်သည့် "ရှောခု နိဟွန်းဂိ" တွင် ၇၀၂ စီအီး ရက်စွဲဖြင့် ယခုရှိမကျွန်းသည် ရှေးခေတ် တနဲပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ==လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး== ယခုရှိမကျွန်း၏ လူဦးရေသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ၂၄,၀၁၀ ဦး ရှိခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ လူဦးရေသည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေသည် ၁၂,၀၅၃ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=The Ancient Forest on Japan's Yakushima Island {{!}} Lindblad Expeditions |url=https://www.expeditions.com/expedition-stories/stories/the-ancient-forest-on-japans-yakushima-island |access-date=1 April 2026 |website=expeditions.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=General Information |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/e-tourism/e-village/ |access-date=27 April 2025 |website=Yakushima Town}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်း၏ စီးပွားရေးသည် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် သစ်ထွက်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့ခြင်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်နှင့် လိမ္မော်သီစိုက်ပျိုး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း လက်ရှိကာလတွင် အဓိပဝင်ငွေရရှိသည့် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်လာကြသည်။{{citation needed|date=November 2020}} ==ရာသီဥတု== ယခုရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီတွင် ပူ၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရွာသွန်းမှုသည် များပြားပြီး တစ်လချင်းစီတွင် အနည်းဆုံး ၂၅၀ မီလီမီတာ (၉.၈ လက်မ) ရွာသွန်းသည်။ အများဆုံးရွာသွန်းမှုအဖြစ် ဇွန်လတစ်လတည်းတွင်ပင် ၇၇၃ မီလီမီတာ (၃၀.၄ လက်မ) အထိ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ယခုရှိမသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစိုစွတ်ဆုံးနေရာများထဲမှ တစ်ခု ဖစ်သည်။ နှစ်ပတ်လည် မိုးရွာသွန်းမှုသည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးဒေသများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး ၄၀၀၀ မီလီမီတာ မှ ၁၀၀၀၀ မီလီမီတာအထိ ရှိသည်။ ဆောင်းဦးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီတို့တွင် ခြောက်သွေ့သည့် ကာလများ ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Japan Climate Charts Index |url=https://climate-charts.com/Countries/JAPAN.html |access-date=2026-05-27 |website=Climate Charts |language=en}}</ref> {{Weather box | location = ယခုရှိမ (1991–2020 normals, extremes 1937–present) | single line = Y | metric first = Y | Jan record high C = 25.3 | Feb record high C = 26.1 | Mar record high C = 29.6 | Apr record high C = 30.7 | May record high C = 31.9 | Jun record high C = 34.8 | Jul record high C = 35.2 | Aug record high C = 35.4 | Sep record high C = 34.7 | Oct record high C = 31.9 | Nov record high C = 32.2 | Dec record high C = 26.6 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 0.7 | Mar record low C = 1.5 | Apr record low C = 4.5 | May record low C = 10.1 | Jun record low C = 13.7 | Jul record low C = 18.3 | Aug record low C = 19.6 | Sep record low C = 15.2 | Oct record low C = 9.1 | Nov record low C = 5.6 | Dec record low C = 2.2 |Jan avg record high C = 21.2 |Feb avg record high C = 22.2 |Mar avg record high C = 24.2 |Apr avg record high C = 26.0 |May avg record high C = 28.6 |Jun avg record high C = 32.0 |Jul avg record high C = 33.1 |Aug avg record high C = 33.2 |Sep avg record high C = 31.6 |Oct avg record high C = 29.0 |Nov avg record high C = 25.9 |Dec avg record high C = 22.4 |year avg record high C = 33.9 |Jan avg record low C = 4.3 |Feb avg record low C = 4.7 |Mar avg record low C = 6.0 |Apr avg record low C = 9.0 |May avg record low C = 12.9 |Jun avg record low C = 16.8 |Jul avg record low C = 21.5 |Aug avg record low C = 22.1 |Sep avg record low C = 19.2 |Oct avg record low C = 14.7 |Nov avg record low C = 10.1 |Dec avg record low C = 5.9 |year avg record low C = 3.5 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 294.6 | Feb precipitation mm = 289.2 | Mar precipitation mm = 387.0 | Apr precipitation mm = 405.5 | May precipitation mm = 444.1 | Jun precipitation mm = 860.3 | Jul precipitation mm = 362.4 | Aug precipitation mm = 256.5 | Sep precipitation mm = 450.7 | Oct precipitation mm = 309.9 | Nov precipitation mm = 309.6 | Dec precipitation mm = 281.8 | year precipitation mm = 4651.7 | Jan mean C = 11.8 | Feb mean C = 12.3 | Mar mean C = 14.6 | Apr mean C = 17.8 | May mean C = 21.0 | Jun mean C = 23.7 | Jul mean C = 27.0 | Aug mean C = 27.5 | Sep mean C = 25.7 | Oct mean C = 22.2 | Nov mean C = 18.2 | Dec mean C = 13.9 | year mean C = 19.6 | Jan high C = 14.7 | Feb high C = 15.5 | Mar high C = 18.0 | Apr high C = 21.4 | May high C = 24.5 | Jun high C = 26.9 | Jul high C = 30.5 | Aug high C = 30.9 | Sep high C = 28.9 | Oct high C = 25.2 | Nov high C = 21.2 | Dec high C = 16.8 | year high C = 22.9 | Jan low C = 8.9 | Feb low C = 9.2 | Mar low C = 11.3 | Apr low C = 14.2 | May low C = 17.5 | Jun low C = 21.0 | Jul low C = 23.9 | Aug low C = 24.6 | Sep low C = 22.8 | Oct low C = 19.4 | Nov low C = 15.2 | Dec low C = 11.0 | year low C = 16.6 | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 68 | Mar humidity = 69 | Apr humidity = 71 | May humidity = 76 | Jun humidity = 85 | Jul humidity = 83 | Aug humidity = 82 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 74 | Nov humidity = 71 | Dec humidity = 69 | year humidity = 75 | Jan sun = 74.9 | Feb sun = 83.2 | Mar sun = 117.9 | Apr sun = 146.2 | May sun = 152.7 | Jun sun = 100.0 | Jul sun = 209.9 | Aug sun = 201.3 | Sep sun = 139.8 | Oct sun = 115.9 | Nov sun = 97.3 | Dec sun = 78.8 | year sun = 1515.8 | Jan snow cm = 0 | Feb snow cm = 0 | Mar snow cm = 0 | Apr snow cm = 0 | May snow cm = 0 | Jun snow cm = 0 | Jul snow cm = 0 | Aug snow cm = 0 | Sep snow cm = 0 | Oct snow cm = 0 | Nov snow cm = 0 | Dec snow cm = 0 | year snow cm = 0 | unit precipitation days = 0.5 mm | Jan precipitation days = 17.2 | Feb precipitation days = 15.2 | Mar precipitation days = 16.2 | Apr precipitation days = 13.5 | May precipitation days = 13.7 | Jun precipitation days = 19.6 | Jul precipitation days = 12.5 | Aug precipitation days = 14.6 | Sep precipitation days = 15.5 | Oct precipitation days = 12.8 | Nov precipitation days = 12.8 | Dec precipitation days = 15.8 | year precipitation days = 179.3 | source 1 = Japan Meteorological Agency<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/index.php?prec_no=88&block_no=47836&year=&month=&day=&view= | script-title=ja:気象庁 / 平年値(年・月ごとの値) | publisher = [[Japan Meteorological Agency]] | access-date = 19 May 2021}}</ref> }} <div style="width: 80%;"></div> {{Graph:Weather monthly history | table=Ncei.noaa.gov/weather/Yakushima.tab | title=Yakushima temperature }} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] btn3of1mhr8gl2fkdra9z8t58zexg1i 1061838 1061837 2026-11-06T04:16:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1061838 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ယခုရှိမ | image = Yakushima.jpg | native_name = {{langx|ja|屋久島}} | native_name_link = | image_caption = ယခုရှိမကျွန်း၏ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံ | image_size = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{coord|30|20|38|N|130|31|26|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Japan#Japan Kagoshima Prefecture | pushpin_relief = 1 | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တည်နေရာ (မြောက်ပိုင်းကျွန်းစုနှင့်အတူ တွေ့ရပုံ) | archipelago = [[ရူးခယူးကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 504.88 | length_km = | width_km = | coastline_km = | highest_mount = [[မိယနိုအုရတောင်]] | elevation_m = 1936 | country = {{JAP}} | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]] | population = 11,698 | population_as_of = 2022 | density_km2 = 26.1 | ethnic_groups = [[ဂျပန်လူမျိုး]] | additional_info = | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | ID = 662 | year = 1993 | criteria = Natural: vii, ix | area = {{cvt|10,747|ha}} }} {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_offname = Yakushima Nagata-hama | designation1_date = 8 November 2005 | designation1_number = 1559<ref>{{Cite web|title=Yakushima Nagata-hama|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1559|access-date=25 April 2018}}</ref>}} }} '''ယခုရှိမ''' (屋久島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၅၀၄.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၉၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၁,၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီ၊ ကားဖယ်ရီ သို့မဟုတ် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းသည် [[ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ယခုရှိမမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနီးတွင် [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ|ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမကျွန်း]] ရှိသည်။ ကျွန်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် "ယခုရှိမအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ယခုရှိမကျွန်း၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုသည် ရေအားဖြင့်ထုတ်လုပ်မှု ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ခဲ့သည်။ ပိုလျှံနေသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို [[ခဂိုရှိမတက္ကသိုလ်]]၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဂတ်ထုတ်လုပ်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်ဒါကုမ္ပဏီ၏ ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာဆဲယာဉ် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် စမ်းသပ်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ== ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၁၈,၉၅၈ ဟက်တာ (၄၆,၈၅၀ ဧက) ကို ယူနက်စကို လူသားများနှင့် ဇီဝနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/biores.asp?code=JPN+04&mode=all |title=Biosphere Reserve Information – Yakushima |publisher=[[UNESCO]] |access-date=29 April 2011}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "နဂတ - ဟမ" ရှိ စိမ့်မြေ ၁၀ ဟက်တာ (၂၅ ဧက) ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရေဝပ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/npr/ramsar_wetland/pamph/yakushima_33.pdf |title=Ramsar Sites in Japan – Yakushima Nagata-hama |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011}}</ref> ယခုရှိမကျွန်းသည် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် loggerhead sea turtle များ ဥများဥရာအကြီးဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="Park">{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |title=Introducing places of interest: Kirishima-Yaku National Park |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=24 March 2011 |archive-date=23 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323021316/http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/parks/kirishima_2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bes.or.jp/english/parks/kirishima.html |title=Kirishima-Yaku National Park |publisher=Natural Parks Foundation |access-date=24 March 2011}}</ref> ကျွန်းရှိ တမူထူးခြားသည့် အပူပိုင်းရှေးခေတ်သစ်တောများသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းက သဘာဝကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Yakushima Relief Map, SRTM.jpg|thumb|left|150px|မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ]] [[File:Osumi Islands Map Japan.png|thumb|အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ မြေပုံ]] ယခုရှိမကျွန်းသည် ကျူးရှူးကျွန်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အိုးဆုမိကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၆၁.၃ ကီလိုမီတာ (၃၈.၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ခဂိုရှိမခမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၃၅ ကီလိုမီတာ (၇၃ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမရေလက်ကြား (တနဲဂရှိမ ခိုင်းခယော) သည် အနီးအနားရှိ တနဲဂရှိမကျွန်းနှင့် ယခုရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တနဲဂရှိမကျွန်းတွင် ဂျပန်အာကာသစင်တာ ရှိသည်။ ယခုရှိမကျွန်းမှ တနဲဂရှိမကျွန်းရှိ ဒုံးပျံပစ်ွှတ်မှုများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။{{citation needed|date=May 2025}} ကျွန်း၏ အောက်ခံကျောက်သားသည် နှမ်းဖတ်ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လှုပ်ရှားနေသည့်မီးတောင် မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/indepth/scenic/worldheritage/c_12_yakushima.html|title=World Heritage Sites in Japan|website=jnto.go.jp}}</ref> ဧရိယာ ၅၀၄.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉၄.၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ ကျွန်း၏ အဝန်းသည် ၈၉ ကီလိုမီတာ (၅၅ မိုင်) နှ်င့ အချင်း ၂၈ ကီလိုမီတာ (၁၇ မိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်များမှာ [[မိယနိုအုရတောင်|မိယနိုအုရဒခဲ]] (宮之浦岳) (၁၉၃၅ မီတာ, ၆၃၄၈ ပေ)နှင့် [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတဒခဲ]] (永田岳) (၁၈၈၆ မီတာ, ၆၁၈၈ ပေ) တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုရှိမကျွန်းတွင် မီတာ ၁၀၀၀ ကျော် (၃၃၀၀ ပေ) မြင့်သည့် အခြားသော တောင်ထိပ် ၃၀ ခု ရှိသ်ည။ ကျွန်းတွင် များစွာသော ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း) ရှိသည်။{{citation needed|date=May 2025}} ===အခြေချနေထိုင်မှု=== ကျွန်းပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်သူများသည် ယခုရှိမကျွန်း၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အန်းဘိုးမြို့ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိယနိုအုရမြို့ဆိပ်ကမ်းများ ရှိသည်။ ထိုဆိပ်ကမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ယခုရှိမလေဆိပ် တည်ရှိသည်။ အခြားသော နေထိုင်သူများသည် ကမ်းခြေရွာများဖြစ်ကြသည့် အိုနိုအအိဒ၊ ဟိရအုချိ၊ ခုရိအို၊ နဂတနှင့် တောတွင်းရွာတစ်ခုဖြစ်သည့် ခိုဆုဂိမနိရွာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Yakushima Town |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/ |access-date=4 March 2026}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Yakushima Mitake.jpg|ယခုရှိမ မိတခဲ၊ [[မိယနိုအုရတောင်]], [[နဂတတောင် (ဂျပန်)|နဂတတောင်]]နှင့် ခုရိအိုတောင် Anbo River 03.jpg|အန်းဘိုမြစ် Ooko Falls 03.jpg|အိုးခိုရေတံခွန် Senpiro Fall Yakushima 01.jpg|ဆန်းပိရိုရေတံခွန် Yakushima Botanical Research Park - Yakushima839.jpg|တိုရိခိနိုတခိ ရေတံခွန် </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ယခုရှိမကျွန်းတွင် ဂျောမွန်းခေတ်ကတည်းက လူများနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၆ ရာစုခေတ် တရုတ်ပြည် ဆုအိခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် ကျွန်းအကြောင်းကို အစောဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းစာပေဖြစ်သည့် "ရှောခု နိဟွန်းဂိ" တွင် ၇၀၂ စီအီး ရက်စွဲဖြင့် ယခုရှိမကျွန်းသည် ရှေးခေတ် တနဲပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ==လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး== ယခုရှိမကျွန်း၏ လူဦးရေသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ၂၄,၀၁၀ ဦး ရှိခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ လူဦးရေသည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေသည် ၁၂,၀၅၃ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=The Ancient Forest on Japan's Yakushima Island {{!}} Lindblad Expeditions |url=https://www.expeditions.com/expedition-stories/stories/the-ancient-forest-on-japans-yakushima-island |access-date=1 April 2026 |website=expeditions.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=General Information |url=https://www.town.yakushima.kagoshima.jp/en/e-tourism/e-village/ |access-date=27 April 2025 |website=Yakushima Town}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်း၏ စီးပွားရေးသည် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် သစ်ထွက်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့ခြင်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်နှင့် လိမ္မော်သီစိုက်ပျိုး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း လက်ရှိကာလတွင် အဓိပဝင်ငွေရရှိသည့် လုပ်ငန်းများ ဖြစ်လာကြသည်။{{citation needed|date=November 2020}} ==ရာသီဥတု== ယခုရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီတွင် ပူ၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရွာသွန်းမှုသည် များပြားပြီး တစ်လချင်းစီတွင် အနည်းဆုံး ၂၅၀ မီလီမီတာ (၉.၈ လက်မ) ရွာသွန်းသည်။ အများဆုံးရွာသွန်းမှုအဖြစ် ဇွန်လတစ်လတည်းတွင်ပင် ၇၇၃ မီလီမီတာ (၃၀.၄ လက်မ) အထိ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ယခုရှိမသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစိုစွတ်ဆုံးနေရာများထဲမှ တစ်ခု ဖစ်သည်။ နှစ်ပတ်လည် မိုးရွာသွန်းမှုသည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးဒေသများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး ၄၀၀၀ မီလီမီတာ မှ ၁၀၀၀၀ မီလီမီတာအထိ ရှိသည်။ ဆောင်းဦးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီတို့တွင် ခြောက်သွေ့သည့် ကာလများ ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Japan Climate Charts Index |url=https://climate-charts.com/Countries/JAPAN.html |access-date=2026-05-27 |website=Climate Charts |language=en}}</ref> {{Weather box | location = ယခုရှိမ (1991–2020 normals, extremes 1937–present) | single line = Y | metric first = Y | Jan record high C = 25.3 | Feb record high C = 26.1 | Mar record high C = 29.6 | Apr record high C = 30.7 | May record high C = 31.9 | Jun record high C = 34.8 | Jul record high C = 35.2 | Aug record high C = 35.4 | Sep record high C = 34.7 | Oct record high C = 31.9 | Nov record high C = 32.2 | Dec record high C = 26.6 | Jan record low C = 1.0 | Feb record low C = 0.7 | Mar record low C = 1.5 | Apr record low C = 4.5 | May record low C = 10.1 | Jun record low C = 13.7 | Jul record low C = 18.3 | Aug record low C = 19.6 | Sep record low C = 15.2 | Oct record low C = 9.1 | Nov record low C = 5.6 | Dec record low C = 2.2 |Jan avg record high C = 21.2 |Feb avg record high C = 22.2 |Mar avg record high C = 24.2 |Apr avg record high C = 26.0 |May avg record high C = 28.6 |Jun avg record high C = 32.0 |Jul avg record high C = 33.1 |Aug avg record high C = 33.2 |Sep avg record high C = 31.6 |Oct avg record high C = 29.0 |Nov avg record high C = 25.9 |Dec avg record high C = 22.4 |year avg record high C = 33.9 |Jan avg record low C = 4.3 |Feb avg record low C = 4.7 |Mar avg record low C = 6.0 |Apr avg record low C = 9.0 |May avg record low C = 12.9 |Jun avg record low C = 16.8 |Jul avg record low C = 21.5 |Aug avg record low C = 22.1 |Sep avg record low C = 19.2 |Oct avg record low C = 14.7 |Nov avg record low C = 10.1 |Dec avg record low C = 5.9 |year avg record low C = 3.5 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 294.6 | Feb precipitation mm = 289.2 | Mar precipitation mm = 387.0 | Apr precipitation mm = 405.5 | May precipitation mm = 444.1 | Jun precipitation mm = 860.3 | Jul precipitation mm = 362.4 | Aug precipitation mm = 256.5 | Sep precipitation mm = 450.7 | Oct precipitation mm = 309.9 | Nov precipitation mm = 309.6 | Dec precipitation mm = 281.8 | year precipitation mm = 4651.7 | Jan mean C = 11.8 | Feb mean C = 12.3 | Mar mean C = 14.6 | Apr mean C = 17.8 | May mean C = 21.0 | Jun mean C = 23.7 | Jul mean C = 27.0 | Aug mean C = 27.5 | Sep mean C = 25.7 | Oct mean C = 22.2 | Nov mean C = 18.2 | Dec mean C = 13.9 | year mean C = 19.6 | Jan high C = 14.7 | Feb high C = 15.5 | Mar high C = 18.0 | Apr high C = 21.4 | May high C = 24.5 | Jun high C = 26.9 | Jul high C = 30.5 | Aug high C = 30.9 | Sep high C = 28.9 | Oct high C = 25.2 | Nov high C = 21.2 | Dec high C = 16.8 | year high C = 22.9 | Jan low C = 8.9 | Feb low C = 9.2 | Mar low C = 11.3 | Apr low C = 14.2 | May low C = 17.5 | Jun low C = 21.0 | Jul low C = 23.9 | Aug low C = 24.6 | Sep low C = 22.8 | Oct low C = 19.4 | Nov low C = 15.2 | Dec low C = 11.0 | year low C = 16.6 | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 68 | Mar humidity = 69 | Apr humidity = 71 | May humidity = 76 | Jun humidity = 85 | Jul humidity = 83 | Aug humidity = 82 | Sep humidity = 81 | Oct humidity = 74 | Nov humidity = 71 | Dec humidity = 69 | year humidity = 75 | Jan sun = 74.9 | Feb sun = 83.2 | Mar sun = 117.9 | Apr sun = 146.2 | May sun = 152.7 | Jun sun = 100.0 | Jul sun = 209.9 | Aug sun = 201.3 | Sep sun = 139.8 | Oct sun = 115.9 | Nov sun = 97.3 | Dec sun = 78.8 | year sun = 1515.8 | Jan snow cm = 0 | Feb snow cm = 0 | Mar snow cm = 0 | Apr snow cm = 0 | May snow cm = 0 | Jun snow cm = 0 | Jul snow cm = 0 | Aug snow cm = 0 | Sep snow cm = 0 | Oct snow cm = 0 | Nov snow cm = 0 | Dec snow cm = 0 | year snow cm = 0 | unit precipitation days = 0.5 mm | Jan precipitation days = 17.2 | Feb precipitation days = 15.2 | Mar precipitation days = 16.2 | Apr precipitation days = 13.5 | May precipitation days = 13.7 | Jun precipitation days = 19.6 | Jul precipitation days = 12.5 | Aug precipitation days = 14.6 | Sep precipitation days = 15.5 | Oct precipitation days = 12.8 | Nov precipitation days = 12.8 | Dec precipitation days = 15.8 | year precipitation days = 179.3 | source 1 = Japan Meteorological Agency<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/index.php?prec_no=88&block_no=47836&year=&month=&day=&view= | script-title=ja:気象庁 / 平年値(年・月ごとの値) | publisher = [[Japan Meteorological Agency]] | access-date = 19 May 2021}}</ref> }} <div style="width: 80%;"></div> {{Graph:Weather monthly history | table=Ncei.noaa.gov/weather/Yakushima.tab | title=Yakushima temperature }} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * {{commonscat-inline}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] 81uao202l6dh8cl7l20rilo9ahy1ul9 3 293716 1061725 2026-11-05T12:20:43Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061725 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-58932-93 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၀၊ ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 53hmjihebr0czive0in4noiy4zhs5cl 3 293718 1061740 2026-11-05T15:21:02Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061740 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-58592-40 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၁၊ ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 64wo6ympnx634r67k5aqfbdktup4am6 0 293720 1061769 2026-11-05T21:25:41Z Kyaw Myo Aung 103978 [[လီဆူ-လိုလို ဘာသာစကားများ]] စာမျက်နှာကို [[လီဆိုအစ်ရှ် ဘာသာစကား]] သို့ Kyaw Myo Aungက ရွှေ့ခဲ့သည် 1061769 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[လီဆိုအစ်ရှ် ဘာသာစကား]] q5bzkph4kjljys8qp60v3tlx5zruo7n 2 293721 1061777 2026-11-05T22:11:06Z Kyaw Myo Aung 103978 "Wikipedia Editor" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061777 wikitext text/x-wiki Wikipedia Editor ptg27ic66jolgn2q94ryhjyufy5muij 828 293722 1061788 2026-11-06T03:16:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "return { name = 'Kagoshima Prefecture', top = 32.32, bottom = 26.80, left = 128.32, right = 131.3, image = 'Kagoshima géolocalisation.svg', image1 = 'Kagoshima géolocalisation relief.svg' }" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061788 Scribunto text/plain return { name = 'Kagoshima Prefecture', top = 32.32, bottom = 26.80, left = 128.32, right = 131.3, image = 'Kagoshima géolocalisation.svg', image1 = 'Kagoshima géolocalisation relief.svg' } n5go745860m09l15rhpsukf61wo8jxc 100 293723 1061798 2026-11-06T03:28:57Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=11|day=6|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061798 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=11|day=6|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} g2kqymuev7s4niv1n6cagly08w0i76z 0 293724 1061800 2026-11-06T03:31:41Z Zawzawaungthwin 100038 လစ်လပ်လျက်ရှိသော လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာများ အတွက် '''ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ''' ကို ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၄ ရက် တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ လစ်လပ်နေရာ ၅၅ ခုရှိပြီး [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]တွင် ၅ နေရာ၊ 1061800 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox election | election_name = မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၂၇ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ | country = မြန်မာနိုင်ငံ | type = parliamentary | ongoing = no | previous_election = အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ | previous_year = ၂၀၂၅-၂၀၂၆ | next_election = - | next_year = - | seats_for_election =[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ၃၄ နေရာ<br />[[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ၅ နေရာ<br /> ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် ၁၆ နေရာ | election_date = ၄ ဧပြီ ၂၀၂၇ |image1 = |leader1 = [[ခင်ရီ]] |leader_since1 = |party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |leaders_seat1 = |last_election1 = |seats_before1 = ၂၅၄ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / ၁၃၅ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] |seats1 = |seats_after1 = '''၂၅၇ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / ၁၃၅ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]]''' |seat_change1 = {{increase}}၃ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / {{steady}} [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] |popular_vote1 = |percentage1 = |swing1 = |image2 = |leader2 = - |leader_since2 = |party2 = - |leaders_seat2 = |last_election2 = |seats_before2 = - [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / - [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] |seats2 = |seats_after2 = '''- [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / -[[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]]''' |seat_change2 = {{steady}} [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / {{increase}}၁ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] |popular_vote2 = |percentage2 = |swing2 = |title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] |posttitle = ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] |before_election = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |before_party = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာချုပ်(ငြိမ်း)]] |after_election = - |after_party = - }} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} လစ်လပ်လျက်ရှိသော လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာများ အတွက် '''ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ''' ကို ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၄ ရက် တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ လစ်လပ်နေရာ ၅၅ ခုရှိပြီး [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]တွင် ၅ နေရာ၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တွင် ၃၄ နေရာ၊ [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]]တွင် ၁၆ နေရာတို့ ဖြစ်သည်။ယင်းနေရာတို့သည် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ နိုင်ငံရေးရာထူး ထမ်းဆောင်ခြင်းအပါအဝင် ယခင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ တွင် မကျင်းပဖြစ်ခဲ့သည့် လစ်လပ်နေရာများ ရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပမည့်နေ့ရက်သတ်မှတ်ကြေညာ |url=http://moi.gov.mm/announcements/90228 |access-date=2026-11-06 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ}}{{DEFAULTSORT:ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]] lbrdmyy5gcfar1fjdhyz74wkzdxbd4v 1061829 1061800 2026-11-06T04:11:23Z Zawzawaungthwin 100038 အချက်အလက်များ ထည့်သွင်းခြင်း 1061829 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox election | election_name = မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၂၇ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ | country = မြန်မာနိုင်ငံ | type = parliamentary | ongoing = yes | previous_election = မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ | previous_year = ၂၀၂၅-၂၀၂၆ | next_election = - | next_year = - | seats_for_election = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ၃၄ နေရာ<br />[[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ၅ နေရာ<br /> [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော်]] ၁၆ နေရာ | election_date = ၄ ဧပြီ ၂၀၂၇ | image1 = | leader1 = [[ခင်ရီ]] | leader_since1 = | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | leaders_seat1 = | last_election1 = | seats_before1 = ၂၃၁ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / ၁၀၈ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / ၃၇၉ [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]] | seats1 = | seats_after1 = '''၂၃၁ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / ၁၀၈ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / ၃၇၉ [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]]''' | seat_change1 = {{steady}} [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / {{steady}} [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / {{steady}} [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]] | popular_vote1 = | percentage1 = | swing1 = | image2 = | leader2 = - | leader_since2 = | party2 = - | leaders_seat2 = | last_election2 = | seats_before2 = - [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / - [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / - [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]] | seats2 = | seats_after2 = '''- [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / - [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / - [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]]''' | seat_change2 = {{steady}} [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / {{steady}} [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / {{steady}} [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]] | popular_vote2 = | percentage2 = | swing2 = | title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | posttitle = ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | before_election = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | before_party = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာချုပ်(ငြိမ်း)]] | after_election = - | after_party = - }} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} လစ်လပ်လျက်ရှိသော လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာများ အတွက် '''ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ''' ကို ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၄ ရက် တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ လစ်လပ်နေရာ ၅၅ ခုရှိပြီး [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]တွင် ၅ နေရာ၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တွင် ၃၄ နေရာ၊ [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]]တွင် ၁၆ နေရာတို့ ဖြစ်သည်။ယင်းနေရာတို့သည် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ နိုင်ငံရေးရာထူး ထမ်းဆောင်ခြင်းအပါအဝင် ယခင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ တွင် မကျင်းပဖြစ်ခဲ့သည့် လစ်လပ်နေရာများ ရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပမည့်နေ့ရက်သတ်မှတ်ကြေညာ |url=http://moi.gov.mm/announcements/90228 |access-date=2026-11-06 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == အချိန်နှင့် နေ့ရက်ကြေညာခြင်း == ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင်ကျင်းပမည့် ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်များအား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်‌ ရက်စွဲပါ ကြေညာချက်အမှတ် (၆၈ /၂၀၂၆)ဖြင့် သတ်မှတ်ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ယင်းမဲဆန္ဒနယ်မြေ သတ်မှတ်ထုတ်ပြန်ချက်များနှင့် လွှတ်တော်အလိုက်မဲဆန္ဒနယ်များတွင် ကျင်းပမည့် နယ်မြေများစာရင်းအသေးစိတ်ကိုပါ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရုံး Website ဖြစ်သည့် www.uec.gov.mm တွင် ထည့်သွင်းကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၇ ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်များအား ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ကြေညာ |url=http://moi.gov.mm/announcements/90239 |access-date=2026-11-06 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲစနစ် == ဤကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ သည် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် ( FPTP ) ဖြင့် လစ်လပ် မဲဆန္ဒနယ်အားလုံးကို ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ == ပြည်သူ့လွှတ်တော် == {| class="wikitable sortable" !အမှတ် !မဲဆန္ဒနယ် !တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !ယခင်ပါတီ !ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပါတီ !ယခင် ကိုယ်စားလှယ် !လစ်လပ်အကြောင်းရင်း !ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် !မှတ်ချက် |- | ၁ | [[တွန်းဇံမြို့နယ်|တွန်းဇံ]] | [[ချင်းပြည်နယ်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂ | [[ဖလမ်းမြို့နယ်|ဖလမ်း]] | [[ချင်းပြည်နယ်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃ | ထီးချိုင့် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၄ | ဗန်းမောက် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၅ | အင်းတော် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၆ | ကောလင်း | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၇ | ပုလဲ | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၈ | ယင်းမာပင် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၉ | တန့်ဆည် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၀ | မြိတ် | [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၁ | ညောင်လေးပင် | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၂ | ပေါက်ခေါင်း | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၃ | ပန်းတောင်း | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၄ | ချောက် | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၅ | မင်းဘူး | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၆ | ပြင်ဦးလွင် | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၇ | မိတ္ထီလာ | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၈ | နွားထိုးကြီး | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၉ | စဉ့်ကူး | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၀ | မိုးကုတ် | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၁ | ကျိုက်မရော | [[မွန်ပြည်နယ်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၂ | မရမ်းကုန်း | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၃ | ရွှေပြည်သာ | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၄ | လှည်းကူး | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၅ | တာမွေ | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၆ | ကိုကိုးကျွန်း | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၇ | လှိုင်သာယာ (အနောက်ပိုင်း) | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၈ | ကျောက်မဲ | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၉ | မိုင်းဖြတ် | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၀ | မိုင်းပန် | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၁ | မအူပင် | [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၂ | ဇမ္ဗူသီရိ | [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၃ | ဒက္ခိဏသီရိ | [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၄ | ဥတ္တရသီရိ | [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |} == အမျိုးသားလွှတ်တော် == {| class="wikitable sortable" !အမှတ် !မဲဆန္ဒနယ် !တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !ယခင်ပါတီ !ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပါတီ !ယခင် ကိုယ်စားလှယ် !လစ်လပ်အကြောင်းရင်း !ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် !မှတ်ချက် |- | ၁ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၅) | [[ကချင်ပြည်နယ်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၃) | [[ချင်းပြည်နယ်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၄) | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၄ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၅) | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၅ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၆) | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |} == ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ == {| class="wikitable sortable" !အမှတ် !မဲဆန္ဒနယ် !တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !ယခင်ပါတီ !ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပါတီ !ယခင် ကိုယ်စားလှယ် !လစ်လပ်အကြောင်းရင်း !ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် !မှတ်ချက် |- | ၁ | တွန်းဇံမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ချင်းပြည်နယ်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂ | ဖလမ်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ချင်းပြည်နယ်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃ | ထီးချိုင့်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၄ | ဗန်းမောက်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၅ | အင်းတော်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၆ | ကောလင်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၇ | ပုလဲမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၈ | ယင်းမာပင်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၉ | တန့်ဆည်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၀ | ရွှေဘိုမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၁ | ဇီးကုန်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၂ | သဲကုန်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၃ | နွားထိုးကြီးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၄ | စဉ့်ကူးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၅ | မိုးကုတ်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၆ | ရေကြည်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |} == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ}}{{DEFAULTSORT:ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]] 2zw2ccexlu0j93oahda28sg08n67r5i 1061875 1061829 2026-11-06T05:02:39Z Zawzawaungthwin 100038 အချက်အလက်များ ထည့်သွင်းခြင်း 1061875 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၂၇ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ | country = မြန်မာနိုင်ငံ | type = parliamentary | ongoing = yes | previous_election = မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ | previous_year = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆]] | next_election = - | next_year = - | seats_for_election = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ၃၄ နေရာ<br />[[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ၅ နေရာ<br /> [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော်]] ၁၆ နေရာ | election_date = ၄ ဧပြီ ၂၀၂၇ | image1 = | leader1 = [[ခင်ရီ]] | leader_since1 = | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | leaders_seat1 = | last_election1 = | seats_before1 = ၂၃၁ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / ၁၀၈ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / ၃၇၉ [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]] | seats1 = | seats_after1 = '''၂၃၁ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / ၁၀၈ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / ၃၇၉ [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]]''' | seat_change1 = {{steady}} [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / {{steady}} [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / {{steady}} [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]] | popular_vote1 = | percentage1 = | swing1 = | image2 = | leader2 = - | leader_since2 = | party2 = - | leaders_seat2 = | last_election2 = | seats_before2 = - [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / - [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / - [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]] | seats2 = | seats_after2 = '''- [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / - [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / - [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]]''' | seat_change2 = {{steady}} [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / {{steady}} [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / {{steady}} [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]] | popular_vote2 = | percentage2 = | swing2 = | title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | posttitle = ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | before_election = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | before_party = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာချုပ်(ငြိမ်း)]] | after_election = - | after_party = - }} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} လစ်လပ်လျက်ရှိသော လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာများ အတွက် '''ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ''' ကို ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၄ ရက် တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ လစ်လပ်နေရာ ၅၅ ခုရှိပြီး [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]တွင် ၅ နေရာ၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တွင် ၃၄ နေရာ၊ [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]]တွင် ၁၆ နေရာတို့ ဖြစ်သည်။ယင်းနေရာတို့သည် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ နိုင်ငံရေးရာထူး ထမ်းဆောင်ခြင်းအပါအဝင် ယခင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ တွင် မကျင်းပဖြစ်ခဲ့သည့် လစ်လပ်နေရာများ ရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပမည့်နေ့ရက်သတ်မှတ်ကြေညာ |url=http://moi.gov.mm/announcements/90228 |access-date=2026-11-06 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == အချိန်နှင့် နေ့ရက်ကြေညာခြင်း == ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင်ကျင်းပမည့် ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်များအား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်‌ ရက်စွဲပါ ကြေညာချက်အမှတ် (၆၈ /၂၀၂၆)ဖြင့် သတ်မှတ်ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ယင်းမဲဆန္ဒနယ်မြေ သတ်မှတ်ထုတ်ပြန်ချက်များနှင့် လွှတ်တော်အလိုက်မဲဆန္ဒနယ်များတွင် ကျင်းပမည့် နယ်မြေများစာရင်းအသေးစိတ်ကိုပါ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရုံး Website ဖြစ်သည့် www.uec.gov.mm တွင် ထည့်သွင်းကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၇ ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်များအား ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ကြေညာ |url=http://moi.gov.mm/announcements/90239 |access-date=2026-11-06 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲစနစ် == ဤကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ သည် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် ( FPTP ) ဖြင့် လစ်လပ် မဲဆန္ဒနယ်အားလုံးကို ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ == ပြည်သူ့လွှတ်တော် == {| class="wikitable sortable" !အမှတ် !မဲဆန္ဒနယ် !တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !ယခင်ပါတီ !ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပါတီ !ယခင် ကိုယ်စားလှယ် !လစ်လပ်အကြောင်းရင်း !ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် !မှတ်ချက် |- | ၁ | [[တွန်းဇံမြို့နယ်|တွန်းဇံ]] | [[ချင်းပြည်နယ်]] |မရှိ | |မရှိပါ |[[တွန်းဇံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တွန်းဇံတိုက်ပွဲ]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂ | [[ဖလမ်းမြို့နယ်|ဖလမ်း]] | [[ချင်းပြည်နယ်]] |မရှိ | |မရှိပါ |[[ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်းတိုက်ပွဲ]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃ | [[ထီးချိုင့်မြို့နယ်|ထီးချိုင့်]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၄ | [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်|ဗန်းမောက်]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၅ | [[အင်းတော်မြို့နယ်|အင်းတော်]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |[[အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|အင်းတော်တိုက်ပွဲ]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၆ | [[ကောလင်းမြို့နယ်|ကောလင်း]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၇ | [[ပုလဲမြို့နယ်|ပုလဲ]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၈ | [[ယင်းမာပင်မြို့နယ်|ယင်းမာပင်]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၉ | [[တန့်ဆည်မြို့နယ်|တန့်ဆည်]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၀ | [[မြိတ်မြို့နယ်|မြိတ်]] | [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[လင်းအောင်|ဦးလင်းအောင်]] |[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေး]]ဒုဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၁ | [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ညောင်လေးပင်]] | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |Dr[[သန့်ဇော်လွင်]] |[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူကယ်ပြန်]]ဒုဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၂ | [[ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်|ပေါက်ခေါင်း]] | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] |[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမကျေး]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၃ | [[ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ပန်းတောင်း]] | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] |[[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စွမ်း]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၄ | [[ချောက်မြို့နယ်|ချောက်]] | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |ဦးရဲတင့် |[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြား]]ဒုဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၅ | [[မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်|မင်းဘူး]] | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] |[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံး]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၆ | [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်|ပြင်ဦးလွင်]] | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] |[[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၇ | [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်|မိတ္ထီလာ]] | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |Dr[[မောင်သင်း]] |[[လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|လူငယ်]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၈ | [[နွားထိုးကြီးမြို့နယ်|နွားထိုးကြီး]] | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၉ | [[စဉ့်ကူးမြို့နယ်|စဉ့်ကူး]] | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |[[စဉ့်ကူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|စဥ့်ကူးတိုက်ပွဲ]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၀ | [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]] | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |[[မိုးကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|မိုးကုတ်တိုက်ပွဲ]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၁ | [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်|ကျိုက်မရော]] | [[မွန်ပြည်နယ်]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]] |[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်]]ဒုဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၂ | [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်|မရမ်းကုန်း]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |Dr[[သက်ခိုင်ဝင်း]] |[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်း]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၃ | [[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်|ရွှေပြည်သာ]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[စန်းစန်းနွယ်|ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်]] |[[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီး]]ဒုဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၄ | [[လှည်းကူးမြို့နယ်|လှည်းကူး]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] |[[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန|ယဥ်/ဟိုတယ်]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၅ | [[တာမွေမြို့နယ်|တာမွေ]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးကူး]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၆ | [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်|ကိုကိုးကျွန်း]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ညိုစော|ဦးညိုစော]] |ဒုသမ္မတ(၁) | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၇ | [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်|လှိုင်သာယာ]] (အနောက်ပိုင်း) | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] |[[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|စီနိုင်ခြားစီး]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၈ | [[ကျောက်မဲမြို့နယ်|ကျောက်မဲ]] | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |မရှိ | |မရှိပါ |[[ကျောက်မဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|ကျောက်မဲတိုက်ပွဲ]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၉ | [[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်|မိုင်းဖြတ်]] | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]] |[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လဝက]]ဒုဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၀ | [[မိုင်းပန်မြို့နယ်|မိုင်းပန်]] | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |ဦးဖြိုးဇော်စိုး |[[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန|ယဥ်/ဟိုတယ်]]ဒုဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၁ | [[မအူပင်မြို့နယ်|မအူပင်]] | [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ကံမြင့်သန်း|ဦးကံမြင့်သန်း]] |[[နေပြည်တော်ကောင်စီ|နေပြည်တော်ဝန်]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၂ | [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်|ဇမ္ဗူသီရိ]] | [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] |[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၃ | [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်|ဒက္ခိဏသီရိ]] | [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[မြတ်ဟိန်း|ဦးမြတ်ဟိန်း]] |အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၄ | [[ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်|ဥတ္တရသီရိ]] | [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] |[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံး]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |} == အမျိုးသားလွှတ်တော် == {| class="wikitable sortable" !အမှတ် !မဲဆန္ဒနယ် !တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !ယခင်ပါတီ !ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပါတီ !ယခင် ကိုယ်စားလှယ် !လစ်လပ်အကြောင်းရင်း !ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် !မှတ်ချက် |- | ၁ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၅) | [[ကချင်ပြည်နယ်]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ဒွဲဘူ|ဒေါ်ဒွဲဘူ]] | [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၃) | [[ချင်းပြည်နယ်]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၄) | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] |[[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကာ]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၄ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၅) | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |ဒေါ်ခင်ရွှေမြင့် | - | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၅ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၆) | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] |[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာ]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |} == ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ == {| class="wikitable sortable" !အမှတ် !မဲဆန္ဒနယ် !တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !ယခင်ပါတီ !ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပါတီ !ယခင် ကိုယ်စားလှယ် !လစ်လပ်အကြောင်းရင်း !ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် !မှတ်ချက် |- | ၁ | တွန်းဇံမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ချင်းပြည်နယ်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂ | ဖလမ်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ချင်းပြည်နယ်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃ | ထီးချိုင့်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၄ | ဗန်းမောက်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၅ | အင်းတော်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၆ | ကောလင်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၇ | ပုလဲမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၈ | ယင်းမာပင်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၉ | တန့်ဆည်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၀ | ရွှေဘိုမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၁ | ဇီးကုန်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၂ | သဲကုန်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၃ | နွားထိုးကြီးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၄ | စဉ့်ကူးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၅ | မိုးကုတ်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၆ | ရေကြည်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |} == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ}}{{DEFAULTSORT:ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]] 5owoufdg042h7imuqrmpza25wa64ka2 1061923 1061875 2026-11-06T08:02:56Z Salai Rungtoi 22844 ဖြည့်စွက်ရေးသား 1061923 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၂၇ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ | country = မြန်မာနိုင်ငံ | type = parliamentary | ongoing = yes | previous_election = မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ | previous_year = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆]] | next_election = - | next_year = - | seats_for_election = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ၃၄ နေရာ<br />[[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ၅ နေရာ<br /> [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော်]] ၁၆ နေရာ | election_date = ၄ ဧပြီ ၂၀၂၇ | image1 = | leader1 = [[ခင်ရီ]] | leader_since1 = | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | leaders_seat1 = | last_election1 = | seats_before1 = ၂၃၁ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]] / ၁၀၈ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]] / ၃၇၉ [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်/တိုင်း]] | seats1 = | seats_after1 = '''၂၃၁ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / ၁၀၈ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / ၃၇၉ [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]]''' | seat_change1 = {{steady}} [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / {{steady}} [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / {{steady}} [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]] | popular_vote1 = | percentage1 = | swing1 = | image2 = | leader2 = - | leader_since2 = | party2 = - | leaders_seat2 = | last_election2 = | seats_before2 = - [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / - [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / - [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]] | seats2 = | seats_after2 = '''- [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / - [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / - [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]]''' | seat_change2 = {{steady}} [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / {{steady}} [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / {{steady}} [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]] | popular_vote2 = | percentage2 = | swing2 = | title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | posttitle = ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | before_election = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | before_party = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာချုပ်(ငြိမ်း)]] | after_election = - | after_party = - }} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} '''၂၀၂၇ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ'''ကို လစ်လပ်လျက်ရှိသော လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာများ အတွက် ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၄ ရက် တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်လွှတ်တော် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ဧပြီလ ကျင်းပမည် |url=https://burmese.dvb.no/post/527020 |access-date=2026-11-06 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> လစ်လပ်သော မဲဆန္ဒနယ် ၅၅ ခုရှိပြီး [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]တွင် ၅ နေရာ၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တွင် ၃၄ နေရာ၊ [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]]တွင် ၁၆ နေရာတို့ ဖြစ်သည်။ ယင်းနေရာတို့သည် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ နိုင်ငံရေးရာထူး ထမ်းဆောင်ခြင်းအပါအဝင် ယခင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မကျင်းပဖြစ်ခဲ့သည့် လစ်လပ်နေရာများ ရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပမည့်နေ့ရက်သတ်မှတ်ကြေညာ |url=http://moi.gov.mm/announcements/90228 |access-date=2026-11-06 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အချိန်နှင့် နေ့ရက်ကြေညာခြင်း === [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင်ကျင်းပမည့် ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်များအား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်‌ ရက်စွဲပါ ကြေညာချက်အမှတ် (၆၈ /၂၀၂၆)ဖြင့် သတ်မှတ်ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ယင်းမဲဆန္ဒနယ်မြေ သတ်မှတ်ထုတ်ပြန်ချက်များနှင့် လွှတ်တော်အလိုက်မဲဆန္ဒနယ်များတွင် ကျင်းပမည့် နယ်မြေများစာရင်းအသေးစိတ်ကိုပါ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရုံး Website ဖြစ်သည့် www.uec.gov.mm တွင် ထည့်သွင်းကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၇ ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်များအား ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ကြေညာ |url=http://moi.gov.mm/announcements/90239 |access-date=2026-11-06 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲစနစ် == ဤကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲသည် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ်]] (FPTP) ဖြင့် လစ်လပ် မဲဆန္ဒနယ်အားလုံးကို ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-11-06 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် သားဖြစ်သူနဲ့ဖုန်းပြောခဲ့တာကို‌လွှတ်တော်မှာထည့်ဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm3ell19z52xt |access-date=2026-11-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ပြည်သူ့လွှတ်တော် == {| class="wikitable sortable" !အမှတ် !မဲဆန္ဒနယ် !တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !ယခင်ပါတီ !ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပါတီ !ယခင် ကိုယ်စားလှယ် !လစ်လပ်အကြောင်းရင်း !ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် !မှတ်ချက် |- | ၁ | [[တွန်းဇံမြို့နယ်|တွန်းဇံ]] | [[ချင်းပြည်နယ်]] |မရှိ | |မရှိပါ |[[တွန်းဇံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တွန်းဇံတိုက်ပွဲ]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂ | [[ဖလမ်းမြို့နယ်|ဖလမ်း]] | [[ချင်းပြည်နယ်]] |မရှိ | |မရှိပါ |[[ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်းတိုက်ပွဲ]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃ | [[ထီးချိုင့်မြို့နယ်|ထီးချိုင့်]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၄ | [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်|ဗန်းမောက်]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၅ | [[အင်းတော်မြို့နယ်|အင်းတော်]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |[[အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|အင်းတော်တိုက်ပွဲ]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၆ | [[ကောလင်းမြို့နယ်|ကောလင်း]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၇ | [[ပုလဲမြို့နယ်|ပုလဲ]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၈ | [[ယင်းမာပင်မြို့နယ်|ယင်းမာပင်]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၉ | [[တန့်ဆည်မြို့နယ်|တန့်ဆည်]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၀ | [[မြိတ်မြို့နယ်|မြိတ်]] | [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[လင်းအောင်|ဦးလင်းအောင်]] |[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေး]]ဒုဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၁ | [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ညောင်လေးပင်]] | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |Dr[[သန့်ဇော်လွင်]] |[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူကယ်ပြန်]]ဒုဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၂ | [[ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်|ပေါက်ခေါင်း]] | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] |[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမကျေး]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၃ | [[ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ပန်းတောင်း]] | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] |[[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စွမ်း]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၄ | [[ချောက်မြို့နယ်|ချောက်]] | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |ဦးရဲတင့် |[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြား]]ဒုဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၅ | [[မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်|မင်းဘူး]] | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] |[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံး]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၆ | [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်|ပြင်ဦးလွင်]] | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] |[[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၇ | [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်|မိတ္ထီလာ]] | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |Dr[[မောင်သင်း]] |[[လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|လူငယ်]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၈ | [[နွားထိုးကြီးမြို့နယ်|နွားထိုးကြီး]] | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၉ | [[စဉ့်ကူးမြို့နယ်|စဉ့်ကူး]] | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |[[စဉ့်ကူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|စဥ့်ကူးတိုက်ပွဲ]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၀ | [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]] | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |မရှိ | |မရှိပါ |[[မိုးကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|မိုးကုတ်တိုက်ပွဲ]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၁ | [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်|ကျိုက်မရော]] | [[မွန်ပြည်နယ်]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]] |[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်]]ဒုဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၂ | [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်|မရမ်းကုန်း]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |Dr[[သက်ခိုင်ဝင်း]] |[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်း]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၃ | [[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်|ရွှေပြည်သာ]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[စန်းစန်းနွယ်|ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်]] |[[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီး]]ဒုဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၄ | [[လှည်းကူးမြို့နယ်|လှည်းကူး]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] |[[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန|ယဥ်/ဟိုတယ်]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၅ | [[တာမွေမြို့နယ်|တာမွေ]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးကူး]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၆ | [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်|ကိုကိုးကျွန်း]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ညိုစော|ဦးညိုစော]] |ဒုသမ္မတ(၁) | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၇ | [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်|လှိုင်သာယာ]] (အနောက်ပိုင်း) | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] |[[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|စီနိုင်ခြားစီး]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၈ | [[ကျောက်မဲမြို့နယ်|ကျောက်မဲ]] | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |မရှိ | |မရှိပါ |[[ကျောက်မဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|ကျောက်မဲတိုက်ပွဲ]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂၉ | [[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်|မိုင်းဖြတ်]] | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]] |[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လဝက]]ဒုဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၀ | [[မိုင်းပန်မြို့နယ်|မိုင်းပန်]] | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |ဦးဖြိုးဇော်စိုး |[[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန|ယဥ်/ဟိုတယ်]]ဒုဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၁ | [[မအူပင်မြို့နယ်|မအူပင်]] | [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ကံမြင့်သန်း|ဦးကံမြင့်သန်း]] |[[နေပြည်တော်ကောင်စီ|နေပြည်တော်ဝန်]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၂ | [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်|ဇမ္ဗူသီရိ]] | [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] |[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၃ | [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်|ဒက္ခိဏသီရိ]] | [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[မြတ်ဟိန်း|ဦးမြတ်ဟိန်း]] |အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃၄ | [[ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်|ဥတ္တရသီရိ]] | [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] |[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံး]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |} == အမျိုးသားလွှတ်တော် == {| class="wikitable sortable" !အမှတ် !မဲဆန္ဒနယ် !တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !ယခင်ပါတီ !ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပါတီ !ယခင် ကိုယ်စားလှယ် !လစ်လပ်အကြောင်းရင်း !ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် !မှတ်ချက် |- | ၁ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၅) | [[ကချင်ပြည်နယ်]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ဒွဲဘူ|ဒေါ်ဒွဲဘူ]] | [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၃) | [[ချင်းပြည်နယ်]] |မရှိ | |မရှိပါ |မတည်ငြိမ်မှု | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၄) | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] |[[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကာ]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၄ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၅) | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |ဒေါ်ခင်ရွှေမြင့် | - | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၅ | မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၆) | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | |[[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] |[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာ]]ဝန် | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |} == ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ == {| class="wikitable sortable" !အမှတ် !မဲဆန္ဒနယ် !တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !ယခင်ပါတီ !ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပါတီ !ယခင် ကိုယ်စားလှယ် !လစ်လပ်အကြောင်းရင်း !ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် !မှတ်ချက် |- | ၁ | တွန်းဇံမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ချင်းပြည်နယ်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၂ | ဖလမ်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ချင်းပြည်နယ်]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၃ | ထီးချိုင့်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၄ | ဗန်းမောက်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၅ | အင်းတော်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၆ | ကောလင်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၇ | ပုလဲမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၈ | ယင်းမာပင်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၉ | တန့်ဆည်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၀ | ရွှေဘိုမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၁ | ဇီးကုန်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၂ | သဲကုန်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၃ | နွားထိုးကြီးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၄ | စဉ့်ကူးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၅ | မိုးကုတ်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |- | ၁၆ | ရေကြည်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် | [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] | | | | | | FPTP မဲဆန္ဒနယ် |} == ဖတ်ရှုရန် == * [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ}}{{DEFAULTSORT:ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]] 0yf1yaz34f4n9qj704075jvbwmf52w4 14 293725 1061832 2026-11-06T04:12:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မြို့များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061832 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မြို့များ]] iuoof0c02o104rzb66wmzlw1j0cqzj1 14 293726 1061834 2026-11-06T04:13:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061834 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] eo6x82hgkp29v0hrofmjlinfwnhwsos 3 293727 1061840 2026-11-06T04:22:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061840 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-59147-07 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၂၊ ၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 8klpak2txca92sho2wny7dhjvru1a3f 3 293728 1061841 2026-11-06T04:22:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061841 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-58822-86 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၂၊ ၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) lyolyt7ao1tvsb4i0ccsnw5sjf05l3u 0 293729 1061842 2026-11-06T04:25:00Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' (薩南諸島, ဆဆွတ်နန်း ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ပိုင် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းစုသည် ရူးခယူးကျွန်းစ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061842 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' (薩南諸島, ဆဆွတ်နန်း ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ပိုင် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပါဝင်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုတစ်ခုလုံးကို [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ကျွန်းစုတွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==ပင်မကျွန်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ကိုးကား== {{reflist}} i0934imtq64dxclciwk4qc1foygbd0h 1061843 1061842 2026-11-06T04:25:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061843 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' (薩南諸島, ဆဆွတ်နန်း ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ပိုင် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပါဝင်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုတစ်ခုလုံးကို [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ကျွန်းစုတွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==ပင်မကျွန်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] nc9lpz7ofzid9ltd673md7ujpp37slb 1061844 1061843 2026-11-06T04:25:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရူးခယူးကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061844 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' (薩南諸島, ဆဆွတ်နန်း ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ပိုင် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပါဝင်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုတစ်ခုလုံးကို [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ကျွန်းစုတွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==ပင်မကျွန်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] okshtw9sxob531kqblug0v81v47wk8v 1061845 1061844 2026-11-06T04:25:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061845 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' (薩南諸島, ဆဆွတ်နန်း ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ပိုင် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပါဝင်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုတစ်ခုလုံးကို [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ကျွန်းစုတွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==ပင်မကျွန်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] 9t3psr0ca77nhciup1gin2ifp5hh42i 1061847 1061845 2026-11-06T04:26:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061847 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' (薩南諸島, ဆဆွတ်နန်း ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ပိုင် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပါဝင်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုတစ်ခုလုံးကို [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ကျွန်းစုတွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==ပင်မကျွန်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] 1qak17qu1aqjjrpkp5wemfyzqkce3cw 1061848 1061847 2026-11-06T04:26:42Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061848 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' (薩南諸島, ဆဆွတ်နန်း ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ပိုင် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပါဝင်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုတစ်ခုလုံးကို [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ကျွန်းစုတွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==ပင်မကျွန်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]] o1z9jax5e1ucykvdgmhwgjufobxss6b 1061856 1061848 2026-11-06T04:30:51Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပင်မကျွန်းများ */ 1061856 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' (薩南諸島, ဆဆွတ်နန်း ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ပိုင် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပါဝင်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုတစ်ခုလုံးကို [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ကျွန်းစုတွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==အဓိကကျွန်းများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]] 7p6ftmcccpzjf6l048pr75xj51i9ovx 1061859 1061856 2026-11-06T04:34:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အဓိကကျွန်းများ */ 1061859 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' (薩南諸島, ဆဆွတ်နန်း ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ပိုင် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပါဝင်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုတစ်ခုလုံးကို [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ကျွန်းစုတွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==အဓိကကျွန်းများ== * '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' ** '''[[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]''': *** [[တနဲဂရှိမ]]၊ [[ယခုရှိမ]]၊ [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ]]၊ [[မဂဲရှိမ]] - ဤကျွန်းများသည် ကျွန်းစု၏ မြောက်နှင့် အရှေ့ဘက်အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ *** [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[အိအိုးဂျိမ (ခဂိုရှိမ)|အိအိုးဂျိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]] - ဤကျွန်းများသည် ကျွန်းစု၏ မြောက်နှင့် အနောက်ဘက်အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ ** '''[[တိုခရကျွန်းစု]]''' ( ''ရှိချိတိုး''): [[Kuchi-no-shima]], [[Naka-no-shima (Kagoshima)|Naka-no-shima]], [[Gajajima]], [[Suwanose-jima]], [[Akuseki-jima]], [[Tairajima]], [[Kodakarajima|Kodakara-jima]], [[Takara-jima]] ** '''[[အမမိကျွန်းစု]]''': [[Amami Ōshima]], [[Kikaigashima]], [[Kakeromajima]], [[Yoroshima]], [[Ukejima|Ukeshima]], [[Tokunoshima]], [[Okinoerabujima]], [[Yoronjima]] ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]] 5lnjwsfiilc398m0teasy2ty4zvrxj1 1061860 1061859 2026-11-06T04:35:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */ 1061860 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' (薩南諸島, ဆဆွတ်နန်း ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ပိုင် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပါဝင်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုတစ်ခုလုံးကို [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ကျွန်းစုတွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==အဓိကကျွန်းများ== * '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' ** '''[[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]''': *** [[တနဲဂရှိမ]]၊ [[ယခုရှိမ]]၊ [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ]]၊ [[မဂဲရှိမ]] - ဤကျွန်းများသည် ကျွန်းစု၏ မြောက်နှင့် အရှေ့ဘက်အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ *** [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[အိအိုးဂျိမ (ခဂိုရှိမ)|အိအိုးဂျိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]] - ဤကျွန်းများသည် ကျွန်းစု၏ မြောက်နှင့် အနောက်ဘက်အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ ** '''[[တိုခရကျွန်းစု]]''' ( ''ရှိချိတိုး''): [[Kuchi-no-shima]], [[Naka-no-shima (Kagoshima)|Naka-no-shima]], [[Gajajima]], [[Suwanose-jima]], [[Akuseki-jima]], [[Tairajima]], [[Kodakarajima|Kodakara-jima]], [[Takara-jima]] ** '''[[အမမိကျွန်းစု]]''': [[Amami Ōshima]], [[Kikaigashima]], [[Kakeromajima]], [[Yoroshima]], [[Ukejima|Ukeshima]], [[Tokunoshima]], [[Okinoerabujima]], [[Yoronjima]] ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]] ebkske4v26hktbn2shnf133jiqedkn9 1061888 1061860 2026-11-06T07:02:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အဓိကကျွန်းများ */ 1061888 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' (薩南諸島, ဆဆွတ်နန်း ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ပိုင် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပါဝင်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုတစ်ခုလုံးကို [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ကျွန်းစုတွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==အဓိကကျွန်းများ== * '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' ** '''[[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]''': *** [[တနဲဂရှိမ]]၊ [[ယခုရှိမ]]၊ [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ]]၊ [[မဂဲရှိမ]] - ဤကျွန်းများသည် ကျွန်းစု၏ မြောက်နှင့် အရှေ့ဘက်အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ *** [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[အိအိုးဂျိမ (ခဂိုရှိမ)|အိအိုးဂျိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]] - ဤကျွန်းများသည် ကျွန်းစု၏ မြောက်နှင့် အနောက်ဘက်အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ ** '''[[တိုခရကျွန်းစု]]''' ( ''ရှိချိတိုး''): [[ခုချိနိုရှိမ]]၊ [[နခနိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|နခနိုရှိမ]]၊ [[ဂဂျဂျိမ]]၊ [[ဆုဝနိုဆဲဂျိမ]]၊ [[အခုဆဲခိဂျိမ]]၊ [[တိုင်းရဂျိမ]]၊ [[ခိုဒခရဂျိမ]]၊ [[တခရဂျိမ]] ** '''[[အမမိကျွန်းစု]]''': [[အမမိ အိုးရှိမ]], [[ခိခိုင်းဂရှိမ]], [[ခခဲရိုမဂျိမ]], [[ယောရိုရှိမ]], [[အုခဲဂျိမ]], [[တိုခုနိုရှိမ]], [[အိုခိနိုအဲရဘုဂျိမ]], [[ယောရွန်းဂျိမ]] ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]] gd3070hio848k5ch13o3odslwg2iiy6 1061889 1061888 2026-11-06T07:03:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1061889 wikitext text/x-wiki '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' (薩南諸島, ဆဆွတ်နန်း ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ပိုင် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပါဝင်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုတစ်ခုလုံးကို [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ကျွန်းစုတွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==အဓိကကျွန်းများ== * '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' ** '''[[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]''': *** [[တနဲဂရှိမ]]၊ [[ယခုရှိမ]]၊ [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ]]၊ [[မဂဲရှိမ]] - ဤကျွန်းများသည် ကျွန်းစု၏ မြောက်နှင့် အရှေ့ဘက်အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ *** [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[အိအိုးဂျိမ (ခဂိုရှိမ)|အိအိုးဂျိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]] - ဤကျွန်းများသည် ကျွန်းစု၏ မြောက်နှင့် အနောက်ဘက်အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ ** '''[[တိုခရကျွန်းစု]]''' ( ''ရှိချိတိုး''): [[ခုချိနိုရှိမ]]၊ [[နခနိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|နခနိုရှိမ]]၊ [[ဂဂျဂျိမ]]၊ [[ဆုဝနိုဆဲဂျိမ]]၊ [[အခုဆဲခိဂျိမ]]၊ [[တိုင်းရဂျိမ]]၊ [[ခိုဒခရဂျိမ]]၊ [[တခရဂျိမ]] ** '''[[အမမိကျွန်းစု]]''': [[အမမိ အိုးရှိမ]], [[ခိခိုင်းဂရှိမ]], [[ခခဲရိုမဂျိမ]], [[ယောရိုရှိမ]], [[အုခဲဂျိမ]], [[တိုခုနိုရှိမ]], [[အိုခိနိုအဲရဘုဂျိမ]], [[ယောရွန်းဂျိမ]] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]] i1p4e6cd6gxi1ro9revdsw9sha3bure 1061890 1061889 2026-11-06T07:05:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1061890 wikitext text/x-wiki [[File:Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png|210px|thumb|ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု - ပုံထဲတွင် [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]၊ [[တိုခရကျွန်းစု]]နှင့် [[အမမိကျွန်းစု]]တို့လည်း ပါဝင်သည်။]] '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' (薩南諸島, ဆဆွတ်နန်း ရှောတိုး<ref>''Teikoku's Complete Atlas of Japan'', Teikoku-Shoin Co., Ltd, Tokyo, {{ISBN|4-8071-0004-1}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ပိုင် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပါဝင်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုတစ်ခုလုံးကို [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ကျွန်းစုတွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==အဓိကကျွန်းများ== * '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' ** '''[[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]''': *** [[တနဲဂရှိမ]]၊ [[ယခုရှိမ]]၊ [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ]]၊ [[မဂဲရှိမ]] - ဤကျွန်းများသည် ကျွန်းစု၏ မြောက်နှင့် အရှေ့ဘက်အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ *** [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[အိအိုးဂျိမ (ခဂိုရှိမ)|အိအိုးဂျိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]] - ဤကျွန်းများသည် ကျွန်းစု၏ မြောက်နှင့် အနောက်ဘက်အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ ** '''[[တိုခရကျွန်းစု]]''' ( ''ရှိချိတိုး''): [[ခုချိနိုရှိမ]]၊ [[နခနိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|နခနိုရှိမ]]၊ [[ဂဂျဂျိမ]]၊ [[ဆုဝနိုဆဲဂျိမ]]၊ [[အခုဆဲခိဂျိမ]]၊ [[တိုင်းရဂျိမ]]၊ [[ခိုဒခရဂျိမ]]၊ [[တခရဂျိမ]] ** '''[[အမမိကျွန်းစု]]''': [[အမမိ အိုးရှိမ]], [[ခိခိုင်းဂရှိမ]], [[ခခဲရိုမဂျိမ]], [[ယောရိုရှိမ]], [[အုခဲဂျိမ]], [[တိုခုနိုရှိမ]], [[အိုခိနိုအဲရဘုဂျိမ]], [[ယောရွန်းဂျိမ]] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]] rckdzid6mqhnh18lptazj6y5huq1ccw 1061892 1061890 2026-11-06T07:05:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1061892 wikitext text/x-wiki [[File:Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png|210px|thumb|ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု - ပုံထဲတွင် [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]၊ [[တိုခရကျွန်းစု]]နှင့် [[အမမိကျွန်းစု]]တို့လည်း ပါဝင်သည်။]] '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' (薩南諸島, ဆဆွတ်နန်း ရှောတိုး<ref>''Teikoku's Complete Atlas of Japan'', Teikoku-Shoin Co., Ltd, Tokyo, {{ISBN|4-8071-0004-1}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ပိုင် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပါဝင်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုတစ်ခုလုံးကို [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ကျွန်းစုတွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ဦးခန့် နေထိုင်ကြသည်။ ==အဓိကကျွန်းများ== * '''ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု''' ** '''[[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]''': *** [[တနဲဂရှိမ]]၊ [[ယခုရှိမ]]၊ [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ]]၊ [[မဂဲရှိမ]] - ဤကျွန်းများသည် ကျွန်းစု၏ မြောက်နှင့် အရှေ့ဘက်အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ *** [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[အိအိုးဂျိမ (ခဂိုရှိမ)|အိအိုးဂျိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]] - ဤကျွန်းများသည် ကျွန်းစု၏ မြောက်နှင့် အနောက်ဘက်အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ ** '''[[တိုခရကျွန်းစု]]''' ( ''ရှိချိတိုး''): [[ခုချိနိုရှိမ]]၊ [[နခနိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|နခနိုရှိမ]]၊ [[ဂဂျဂျိမ]]၊ [[ဆုဝနိုဆဲဂျိမ]]၊ [[အခုဆဲခိဂျိမ]]၊ [[တိုင်းရဂျိမ]]၊ [[ခိုဒခရဂျိမ]]၊ [[တခရဂျိမ]] ** '''[[အမမိကျွန်းစု]]''': [[အမမိ အိုးရှိမ]], [[ခိခိုင်းဂရှိမ]], [[ခခဲရိုမဂျိမ]], [[ယောရိုရှိမ]], [[အုခဲဂျိမ]], [[တိုခုနိုရှိမ]], [[အိုခိနိုအဲရဘုဂျိမ]], [[ယောရွန်းဂျိမ]] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|29|30|N|129|30|E|type:isle_source:kolossus-cswiki|display=title}} [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]] awhuhd5l2o3fawzdm8g9yvanc930bs6 14 293730 1061849 2026-11-06T04:27:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061849 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] jneo7oc2qd07f381inyuatvsdmqju2k 14 293731 1061852 2026-11-06T04:28:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061852 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] jneo7oc2qd07f381inyuatvsdmqju2k 1061853 1061852 2026-11-06T04:28:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရူးခယူးကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061853 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] 7x4aovp720no7k87n83iizuzgf74n9i 100 293732 1061876 2026-11-06T05:13:28Z Salai Rungtoi 22844 " {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}} [[၂၀၂၆]] ခုနှစ်၊ [[ဒီဇင်ဘာ]]သည် ယခုလက်ရှိ သာမန်နှစ်၏ ဒွါဒသမြောက်လ ဖြစ်သည်။ [[အင်္ဂါနေ့]]တ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061876 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}} [[၂၀၂၆]] ခုနှစ်၊ [[ဒီဇင်ဘာ]]သည် ယခုလက်ရှိ သာမန်နှစ်၏ ဒွါဒသမြောက်လ ဖြစ်သည်။ [[အင်္ဂါနေ့]]တွင် စတင်ခဲ့သော ဤလသည် ရက်ပေါင်း ၃၁ ကြာပြီးနောက် [[ကြာသပတေးနေ့]]တွင် ကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သည်။ == [[မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ]] == <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; margin: 0 -5px;"> <div style="flex: 100 1 200px; margin: 0 5px;"> {{မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/Month Inclusion|၂၀၂၆ ဒီဇင်ဘာ}} </div> <div style="flex: 1 100 250px; margin: 0 5px;"> {{မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၆/ပြက္ခဒိန်}} {{မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/Sidebar}} </div> </div> {{commons category|December 2026}} {{events by month links|year=2026|prefix=Portal:Current events/}} [[ကဏ္ဍ:ဒီဇင်ဘာ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] sd6egwnoyzzvxy7erfc7e3q4k1kmnwr 100 293733 1061877 2026-11-06T05:14:36Z Salai Rungtoi 22844 "{{#invoke:current events calendar|main|year=2026|month=12}}<noinclude> [[Category:လက်ရှိဖြစ်ရပ် ပြက္ခဒိန်များ]] </noinclude>" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061877 wikitext text/x-wiki {{#invoke:current events calendar|main|year=2026|month=12}}<noinclude> [[Category:လက်ရှိဖြစ်ရပ် ပြက္ခဒိန်များ]] </noinclude> i60v7pfhtci9nogvn27ecc8yf5kjjqi 3 293734 1061880 2026-11-06T05:22:32Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061880 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-58939-22 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၂၂၊ ၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) g5i1nw7q3a8uqnap7a5j3x335j6peh2 0 293735 1061893 2026-11-06T07:10:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "{{Infobox islands | name = အိုးဆုမိကျွန်းစု | native_name = 大隅諸島<br>အိုးဆုမိ ရှောတိုး | nickname = <!-- or nickname --> | image = Osumi-Islands-Tanegashima-Japan.png | image_size = | image_cap..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061893 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိုးဆုမိကျွန်းစု | native_name = 大隅諸島<br>အိုးဆုမိ ရှောတိုး | nickname = <!-- or nickname --> | image = Osumi-Islands-Tanegashima-Japan.png | image_size = | image_caption = အိုးဆုမိကျွန်းစု | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ | location = | coordinates = {{Coord|30|34|26|N|130|58|52|E|display=inline|type:isle}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 9 | major_islands = | area_km2 = 1030 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]] | country_admin_divisions_1 = [[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]<br>[[Nakatane, Kagoshima|Nakatane]]<br>[[Minamitane, Kagoshima|Minamitane]]<br>[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]<br>[[Mishima, Kagoshima|Mishima]] | demonym = | population = 46,500 | population_as_of = 2010 | population_footnotes = | density_km1 = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]]<br>[[Ryukyuan people|Ryukyuan]] | website = | additional_info = }} '''အိုးဆုမိကျွန်းစု''' (大隅諸島, အိုးဆုမိ ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် မြောက်ဘက်အစွန်းဆုံးရှိ ကျွန်းအုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤကျွန်းစုသည် [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၏ တောင်ဘက်ဆုံးမှ [[ယခုရှိမ]]အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုကို ဂျပန်နိုင်ငံ၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ကျွန်းများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ကိုးကား== {{reflist}} 308kh8qdum4hlfggg85ca2tnjtiousd 1061894 1061893 2026-11-06T07:11:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1061894 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိုးဆုမိကျွန်းစု | native_name = 大隅諸島<br>အိုးဆုမိ ရှောတိုး | nickname = <!-- or nickname --> | image = Osumi-Islands-Tanegashima-Japan.png | image_size = | image_caption = အိုးဆုမိကျွန်းစု | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ | location = | coordinates = {{Coord|30|34|26|N|130|58|52|E|display=inline|type:isle}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 9 | major_islands = | area_km2 = 1030 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]] | country_admin_divisions_1 = [[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]<br>[[Nakatane, Kagoshima|Nakatane]]<br>[[Minamitane, Kagoshima|Minamitane]]<br>[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]<br>[[Mishima, Kagoshima|Mishima]] | demonym = | population = 46,500 | population_as_of = 2010 | population_footnotes = | density_km1 = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]]<br>[[Ryukyuan people|Ryukyuan]] | website = | additional_info = }} '''အိုးဆုမိကျွန်းစု''' (大隅諸島, အိုးဆုမိ ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် မြောက်ဘက်အစွန်းဆုံးရှိ ကျွန်းအုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤကျွန်းစုသည် [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၏ တောင်ဘက်ဆုံးမှ [[ယခုရှိမ]]အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုကို ဂျပန်နိုင်ငံ၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ကျွန်းများ== ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Osumi Islands }} * [http://www.jnto.go.jp/eng/location/rtg/pdf/pg-708.pdf Geography of the Ōsumi Islands] * [http://www.jaxa.jp/about/centers/tnsc/index_e.html about TNSC spacecenter] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ကိုးကား== {{reflist}} ehaka1ngcybfdp16b47moal8tqy1kof 1061895 1061894 2026-11-06T07:11:42Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */ 1061895 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိုးဆုမိကျွန်းစု | native_name = 大隅諸島<br>အိုးဆုမိ ရှောတိုး | nickname = <!-- or nickname --> | image = Osumi-Islands-Tanegashima-Japan.png | image_size = | image_caption = အိုးဆုမိကျွန်းစု | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ | location = | coordinates = {{Coord|30|34|26|N|130|58|52|E|display=inline|type:isle}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 9 | major_islands = | area_km2 = 1030 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]] | country_admin_divisions_1 = [[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]<br>[[Nakatane, Kagoshima|Nakatane]]<br>[[Minamitane, Kagoshima|Minamitane]]<br>[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]<br>[[Mishima, Kagoshima|Mishima]] | demonym = | population = 46,500 | population_as_of = 2010 | population_footnotes = | density_km1 = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]]<br>[[Ryukyuan people|Ryukyuan]] | website = | additional_info = }} '''အိုးဆုမိကျွန်းစု''' (大隅諸島, အိုးဆုမိ ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် မြောက်ဘက်အစွန်းဆုံးရှိ ကျွန်းအုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤကျွန်းစုသည် [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၏ တောင်ဘက်ဆုံးမှ [[ယခုရှိမ]]အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုကို ဂျပန်နိုင်ငံ၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ကျွန်းများ== ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Osumi Islands }} * [http://www.jnto.go.jp/eng/location/rtg/pdf/pg-708.pdf Geography of the Ōsumi Islands] * [http://www.jaxa.jp/about/centers/tnsc/index_e.html about TNSC spacecenter] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} hghczdu8kafk3oqmr8pkjfweykl73qj 1061896 1061895 2026-11-06T07:11:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061896 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိုးဆုမိကျွန်းစု | native_name = 大隅諸島<br>အိုးဆုမိ ရှောတိုး | nickname = <!-- or nickname --> | image = Osumi-Islands-Tanegashima-Japan.png | image_size = | image_caption = အိုးဆုမိကျွန်းစု | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ | location = | coordinates = {{Coord|30|34|26|N|130|58|52|E|display=inline|type:isle}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 9 | major_islands = | area_km2 = 1030 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]] | country_admin_divisions_1 = [[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]<br>[[Nakatane, Kagoshima|Nakatane]]<br>[[Minamitane, Kagoshima|Minamitane]]<br>[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]<br>[[Mishima, Kagoshima|Mishima]] | demonym = | population = 46,500 | population_as_of = 2010 | population_footnotes = | density_km1 = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]]<br>[[Ryukyuan people|Ryukyuan]] | website = | additional_info = }} '''အိုးဆုမိကျွန်းစု''' (大隅諸島, အိုးဆုမိ ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် မြောက်ဘက်အစွန်းဆုံးရှိ ကျွန်းအုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤကျွန်းစုသည် [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၏ တောင်ဘက်ဆုံးမှ [[ယခုရှိမ]]အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုကို ဂျပန်နိုင်ငံ၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ကျွန်းများ== ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Osumi Islands }} * [http://www.jnto.go.jp/eng/location/rtg/pdf/pg-708.pdf Geography of the Ōsumi Islands] * [http://www.jaxa.jp/about/centers/tnsc/index_e.html about TNSC spacecenter] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] mfi25decorhvmqe85gzzgda0qpg0i82 1061897 1061896 2026-11-06T07:12:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061897 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိုးဆုမိကျွန်းစု | native_name = 大隅諸島<br>အိုးဆုမိ ရှောတိုး | nickname = <!-- or nickname --> | image = Osumi-Islands-Tanegashima-Japan.png | image_size = | image_caption = အိုးဆုမိကျွန်းစု | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ | location = | coordinates = {{Coord|30|34|26|N|130|58|52|E|display=inline|type:isle}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 9 | major_islands = | area_km2 = 1030 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]] | country_admin_divisions_1 = [[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]<br>[[Nakatane, Kagoshima|Nakatane]]<br>[[Minamitane, Kagoshima|Minamitane]]<br>[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]<br>[[Mishima, Kagoshima|Mishima]] | demonym = | population = 46,500 | population_as_of = 2010 | population_footnotes = | density_km1 = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]]<br>[[Ryukyuan people|Ryukyuan]] | website = | additional_info = }} '''အိုးဆုမိကျွန်းစု''' (大隅諸島, အိုးဆုမိ ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် မြောက်ဘက်အစွန်းဆုံးရှိ ကျွန်းအုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤကျွန်းစုသည် [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၏ တောင်ဘက်ဆုံးမှ [[ယခုရှိမ]]အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုကို ဂျပန်နိုင်ငံ၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ကျွန်းများ== ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Osumi Islands }} * [http://www.jnto.go.jp/eng/location/rtg/pdf/pg-708.pdf Geography of the Ōsumi Islands] * [http://www.jaxa.jp/about/centers/tnsc/index_e.html about TNSC spacecenter] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] 4f91kuznr1hoar9djlk6li5irns2gcj 1061898 1061897 2026-11-06T07:12:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061898 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိုးဆုမိကျွန်းစု | native_name = 大隅諸島<br>အိုးဆုမိ ရှောတိုး | nickname = <!-- or nickname --> | image = Osumi-Islands-Tanegashima-Japan.png | image_size = | image_caption = အိုးဆုမိကျွန်းစု | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ | location = | coordinates = {{Coord|30|34|26|N|130|58|52|E|display=inline|type:isle}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 9 | major_islands = | area_km2 = 1030 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]] | country_admin_divisions_1 = [[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]<br>[[Nakatane, Kagoshima|Nakatane]]<br>[[Minamitane, Kagoshima|Minamitane]]<br>[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]<br>[[Mishima, Kagoshima|Mishima]] | demonym = | population = 46,500 | population_as_of = 2010 | population_footnotes = | density_km1 = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]]<br>[[Ryukyuan people|Ryukyuan]] | website = | additional_info = }} '''အိုးဆုမိကျွန်းစု''' (大隅諸島, အိုးဆုမိ ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် မြောက်ဘက်အစွန်းဆုံးရှိ ကျွန်းအုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤကျွန်းစုသည် [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၏ တောင်ဘက်ဆုံးမှ [[ယခုရှိမ]]အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုကို ဂျပန်နိုင်ငံ၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ကျွန်းများ== ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Osumi Islands }} * [http://www.jnto.go.jp/eng/location/rtg/pdf/pg-708.pdf Geography of the Ōsumi Islands] * [http://www.jaxa.jp/about/centers/tnsc/index_e.html about TNSC spacecenter] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] pnka0s9v583n9vo70j680gbgqtlw4la 1061900 1061898 2026-11-06T07:12:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061900 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိုးဆုမိကျွန်းစု | native_name = 大隅諸島<br>အိုးဆုမိ ရှောတိုး | nickname = <!-- or nickname --> | image = Osumi-Islands-Tanegashima-Japan.png | image_size = | image_caption = အိုးဆုမိကျွန်းစု | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ | location = | coordinates = {{Coord|30|34|26|N|130|58|52|E|display=inline|type:isle}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 9 | major_islands = | area_km2 = 1030 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]] | country_admin_divisions_1 = [[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]<br>[[Nakatane, Kagoshima|Nakatane]]<br>[[Minamitane, Kagoshima|Minamitane]]<br>[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]<br>[[Mishima, Kagoshima|Mishima]] | demonym = | population = 46,500 | population_as_of = 2010 | population_footnotes = | density_km1 = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]]<br>[[Ryukyuan people|Ryukyuan]] | website = | additional_info = }} '''အိုးဆုမိကျွန်းစု''' (大隅諸島, အိုးဆုမိ ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် မြောက်ဘက်အစွန်းဆုံးရှိ ကျွန်းအုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤကျွန်းစုသည် [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၏ တောင်ဘက်ဆုံးမှ [[ယခုရှိမ]]အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုကို ဂျပန်နိုင်ငံ၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ကျွန်းများ== ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Osumi Islands }} * [http://www.jnto.go.jp/eng/location/rtg/pdf/pg-708.pdf Geography of the Ōsumi Islands] * [http://www.jaxa.jp/about/centers/tnsc/index_e.html about TNSC spacecenter] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] 18c7gw4bcudmf4sdyzzewkwr1xfm7xh 1061901 1061900 2026-11-06T07:12:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061901 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိုးဆုမိကျွန်းစု | native_name = 大隅諸島<br>အိုးဆုမိ ရှောတိုး | nickname = <!-- or nickname --> | image = Osumi-Islands-Tanegashima-Japan.png | image_size = | image_caption = အိုးဆုမိကျွန်းစု | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ | location = | coordinates = {{Coord|30|34|26|N|130|58|52|E|display=inline|type:isle}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 9 | major_islands = | area_km2 = 1030 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]] | country_admin_divisions_1 = [[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]<br>[[Nakatane, Kagoshima|Nakatane]]<br>[[Minamitane, Kagoshima|Minamitane]]<br>[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]<br>[[Mishima, Kagoshima|Mishima]] | demonym = | population = 46,500 | population_as_of = 2010 | population_footnotes = | density_km1 = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]]<br>[[Ryukyuan people|Ryukyuan]] | website = | additional_info = }} '''အိုးဆုမိကျွန်းစု''' (大隅諸島, အိုးဆုမိ ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် မြောက်ဘက်အစွန်းဆုံးရှိ ကျွန်းအုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤကျွန်းစုသည် [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၏ တောင်ဘက်ဆုံးမှ [[ယခုရှိမ]]အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုကို ဂျပန်နိုင်ငံ၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ကျွန်းများ== ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Osumi Islands }} * [http://www.jnto.go.jp/eng/location/rtg/pdf/pg-708.pdf Geography of the Ōsumi Islands] * [http://www.jaxa.jp/about/centers/tnsc/index_e.html about TNSC spacecenter] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]] evniicfe4dafzoboyajyzm2u9yrd5xn 1061903 1061901 2026-11-06T07:15:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1061903 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိုးဆုမိကျွန်းစု | native_name = 大隅諸島<br>အိုးဆုမိ ရှောတိုး | nickname = <!-- or nickname --> | image = Osumi-Islands-Tanegashima-Japan.png | image_size = | image_caption = အိုးဆုမိကျွန်းစု | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ | location = | coordinates = {{Coord|30|34|26|N|130|58|52|E|display=inline|type:isle}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 9 | major_islands = | area_km2 = 1030 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]] | country_admin_divisions_1 = [[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]<br>[[Nakatane, Kagoshima|Nakatane]]<br>[[Minamitane, Kagoshima|Minamitane]]<br>[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]<br>[[Mishima, Kagoshima|Mishima]] | demonym = | population = 46,500 | population_as_of = 2010 | population_footnotes = | density_km1 = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]]<br>[[Ryukyuan people|Ryukyuan]] | website = | additional_info = }} '''အိုးဆုမိကျွန်းစု''' (大隅諸島, အိုးဆုမိ ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် မြောက်ဘက်အစွန်းဆုံးရှိ ကျွန်းအုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤကျွန်းစုသည် [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၏ တောင်ဘက်ဆုံးမှ [[ယခုရှိမ]]အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုကို ဂျပန်နိုင်ငံ၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိုးဆုမိကျွန်းစုသည် မူလက မီးတောင်ကျွန်းများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ကျွန်းစု၏ စုစုပေါင်းဧရိယာသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၀၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်းစုတွင် မိယနိုအုရဒခဲသည် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ ၁၉၃၅ မီတာ (၆၃၄၈ ပေ) မြင့်သည်။ ဤတောင်သည် ယခုရှိမတွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုရှိသည်။ နွေရာသီတွင် အလွန်နွေးထွေးပြီး ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးမြသည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးရွာသွန်းမှု မြင့်မားသည်။ မေလ၊ ဇွန်လနှင့် စက်တင်ဘာလတို့သည် မိုးရွာသွန်းမှု အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ကျွန်းများ== ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Osumi Islands }} * [http://www.jnto.go.jp/eng/location/rtg/pdf/pg-708.pdf Geography of the Ōsumi Islands] * [http://www.jaxa.jp/about/centers/tnsc/index_e.html about TNSC spacecenter] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]] 12uxc0drlvtv1z9p5sv3t7js1o9dnyk 1061904 1061903 2026-11-06T07:17:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး */ 1061904 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိုးဆုမိကျွန်းစု | native_name = 大隅諸島<br>အိုးဆုမိ ရှောတိုး | nickname = <!-- or nickname --> | image = Osumi-Islands-Tanegashima-Japan.png | image_size = | image_caption = အိုးဆုမိကျွန်းစု | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ | location = | coordinates = {{Coord|30|34|26|N|130|58|52|E|display=inline|type:isle}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 9 | major_islands = | area_km2 = 1030 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]] | country_admin_divisions_1 = [[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]<br>[[Nakatane, Kagoshima|Nakatane]]<br>[[Minamitane, Kagoshima|Minamitane]]<br>[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]<br>[[Mishima, Kagoshima|Mishima]] | demonym = | population = 46,500 | population_as_of = 2010 | population_footnotes = | density_km1 = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]]<br>[[Ryukyuan people|Ryukyuan]] | website = | additional_info = }} '''အိုးဆုမိကျွန်းစု''' (大隅諸島, အိုးဆုမိ ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် မြောက်ဘက်အစွန်းဆုံးရှိ ကျွန်းအုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤကျွန်းစုသည် [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၏ တောင်ဘက်ဆုံးမှ [[ယခုရှိမ]]အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုကို ဂျပန်နိုင်ငံ၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိုးဆုမိကျွန်းစုသည် မူလက မီးတောင်ကျွန်းများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ကျွန်းစု၏ စုစုပေါင်းဧရိယာသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၀၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်းစုတွင် မိယနိုအုရဒခဲသည် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ ၁၉၃၅ မီတာ (၆၃၄၈ ပေ) မြင့်သည်။ ဤတောင်သည် ယခုရှိမတွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုရှိသည်။ နွေရာသီတွင် အလွန်နွေးထွေးပြီး ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးမြသည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးရွာသွန်းမှု မြင့်မားသည်။ မေလ၊ ဇွန်လနှင့် စက်တင်ဘာလတို့သည် မိုးရွာသွန်းမှု အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် [[တနဲဂရှိမလေဆိပ်သစ်]]နှင့် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]တို့ ရှိသည်။ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[အမမိကျွန်းစု]]များသို့ ပုံမှန်ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် ရေယာဉ်ဝန်ဆောင်မှုများလည်း ရှိသည်။ ==ကျွန်းများ== ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Osumi Islands }} * [http://www.jnto.go.jp/eng/location/rtg/pdf/pg-708.pdf Geography of the Ōsumi Islands] * [http://www.jaxa.jp/about/centers/tnsc/index_e.html about TNSC spacecenter] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]] 3s5j3ywigpbl1ayz24iw6oc79ppgc7r 1061905 1061904 2026-11-06T07:17:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1061905 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိုးဆုမိကျွန်းစု | native_name = 大隅諸島<br>အိုးဆုမိ ရှောတိုး | nickname = <!-- or nickname --> | image = Osumi-Islands-Tanegashima-Japan.png | image_size = | image_caption = အိုးဆုမိကျွန်းစု | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ | location = | coordinates = {{Coord|30|34|26|N|130|58|52|E|display=inline|type:isle}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 9 | major_islands = | area_km2 = 1030 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]] | country_admin_divisions_1 = [[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]<br>[[Nakatane, Kagoshima|Nakatane]]<br>[[Minamitane, Kagoshima|Minamitane]]<br>[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]<br>[[Mishima, Kagoshima|Mishima]] | demonym = | population = 46,500 | population_as_of = 2010 | population_footnotes = | density_km1 = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]]<br>[[Ryukyuan people|Ryukyuan]] | website = | additional_info = }} '''အိုးဆုမိကျွန်းစု''' (大隅諸島, အိုးဆုမိ ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် မြောက်ဘက်အစွန်းဆုံးရှိ ကျွန်းအုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤကျွန်းစုသည် [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၏ တောင်ဘက်ဆုံးမှ [[ယခုရှိမ]]အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုကို ဂျပန်နိုင်ငံ၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိုးဆုမိကျွန်းစုသည် မူလက မီးတောင်ကျွန်းများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ကျွန်းစု၏ စုစုပေါင်းဧရိယာသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၀၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်းစုတွင် [[မိယနိုအုရတောင်|မိယနိုအုရဒခဲ]]သည် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ ၁၉၃၅ မီတာ (၆၃၄၈ ပေ) မြင့်သည်။ ဤတောင်သည် [[ယခုရှိမ]]တွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုရှိသည်။ နွေရာသီတွင် အလွန်နွေးထွေးပြီး ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးမြသည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးရွာသွန်းမှု မြင့်မားသည်။ မေလ၊ ဇွန်လနှင့် စက်တင်ဘာလတို့သည် မိုးရွာသွန်းမှု အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် [[တနဲဂရှိမလေဆိပ်သစ်]]နှင့် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]တို့ ရှိသည်။ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[အမမိကျွန်းစု]]များသို့ ပုံမှန်ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် ရေယာဉ်ဝန်ဆောင်မှုများလည်း ရှိသည်။ ==ကျွန်းများ== ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Osumi Islands }} * [http://www.jnto.go.jp/eng/location/rtg/pdf/pg-708.pdf Geography of the Ōsumi Islands] * [http://www.jaxa.jp/about/centers/tnsc/index_e.html about TNSC spacecenter] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]] ccw54zg3cfsm6m5qrmdut2gdre2eoye 1061907 1061905 2026-11-06T07:19:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကျွန်းများ */ 1061907 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိုးဆုမိကျွန်းစု | native_name = 大隅諸島<br>အိုးဆုမိ ရှောတိုး | nickname = <!-- or nickname --> | image = Osumi-Islands-Tanegashima-Japan.png | image_size = | image_caption = အိုးဆုမိကျွန်းစု | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ | location = | coordinates = {{Coord|30|34|26|N|130|58|52|E|display=inline|type:isle}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 9 | major_islands = | area_km2 = 1030 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]] | country_admin_divisions_1 = [[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]<br>[[Nakatane, Kagoshima|Nakatane]]<br>[[Minamitane, Kagoshima|Minamitane]]<br>[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]<br>[[Mishima, Kagoshima|Mishima]] | demonym = | population = 46,500 | population_as_of = 2010 | population_footnotes = | density_km1 = | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]]<br>[[Ryukyuan people|Ryukyuan]] | website = | additional_info = }} '''အိုးဆုမိကျွန်းစု''' (大隅諸島, အိုးဆုမိ ရှောတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် မြောက်ဘက်အစွန်းဆုံးရှိ ကျွန်းအုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤကျွန်းစုသည် [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၏ တောင်ဘက်ဆုံးမှ [[ယခုရှိမ]]အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုကို ဂျပန်နိုင်ငံ၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိုးဆုမိကျွန်းစုသည် မူလက မီးတောင်ကျွန်းများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ကျွန်းစု၏ စုစုပေါင်းဧရိယာသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၀၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကျွန်းစုတွင် [[မိယနိုအုရတောင်|မိယနိုအုရဒခဲ]]သည် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ ၁၉၃၅ မီတာ (၆၃၄၈ ပေ) မြင့်သည်။ ဤတောင်သည် [[ယခုရှိမ]]တွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုရှိသည်။ နွေရာသီတွင် အလွန်နွေးထွေးပြီး ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးမြသည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးရွာသွန်းမှု မြင့်မားသည်။ မေလ၊ ဇွန်လနှင့် စက်တင်ဘာလတို့သည် မိုးရွာသွန်းမှု အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် [[တနဲဂရှိမလေဆိပ်သစ်]]နှင့် [[ယခုရှိမလေဆိပ်]]တို့ ရှိသည်။ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]နှင့် [[အမမိကျွန်းစု]]များသို့ ပုံမှန်ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် ရေယာဉ်ဝန်ဆောင်မှုများလည်း ရှိသည်။ ==ကျွန်းများ== {| class="wikitable sortable" |- ! class="unsortable" | ရုပ်ပုံ || အမည် || class="unsortable" | ခန်းဂျိ || ဧရိယာ<br />စတုရန်းကီလိုမီတာ || လူဦးရေ || အမြင့်ဆုံးအမှတ်<br />[m] || တောင်ထိပ် || ကိုဩဒိနိတ် |- |[[File:Yakushima.jpg|50px]] | [[ယခုရှိမ]] | {{lang|ja|屋久島}} | style="text-align:right;"| 504.88 | style="text-align:right;"| 11,698 | style="text-align:right;"| 1935 | [[မိယနိုအုရတောင်|မိယနိုအုရဒခဲ]] | {{Coord|30|21|31|N|130|31|43|E|display=inline|type:isle|name=Yakushima}} |- | [[File:Tanegashima_ISS048.jpg|50px]] | [[တနဲဂရှိမ]] | {{lang|ja|種子島}} | style="text-align:right;"| 444.99 | style="text-align:right;"| 33,000 | style="text-align:right;"| 282.0 | | {{Coord|30|34|26|N|130|58|52|E|display=inline|type:isle|name=Tanegashima}} |- | [[File:Kuchinoerabujima island from Mt.Nagatadake.jpg|50px]] | [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ]] | {{lang|ja|口永良部島}} | style="text-align:right;"| 38.04 | style="text-align:right;"| 147 | style="text-align:right;"| 657 |ဖုရုဒခဲ | {{Coord|30|28|N|131|11|E|display=inline|type:isle|name= Kuchinoerabu-jima }} |- | [[File:Mage Island East side.JPG|50px]] | [[Mageshima]] | {{lang|ja|馬毛島}} | style="text-align:right;"| 8.2 | style="text-align:right;"| – | style="text-align:right;"| 71.7 |Takenokoshi | {{Coord|30|44|29.9|N|130|51|16.9|E|display=inline|type:isle|name=Mageshima}} |- | [[File:Kuroshima of Kagoshima.jpg|50px]] | [[Kuroshima (Kagoshima)|Kuroshima]] | {{lang|ja|黒島}} | style="text-align:right;"| 15.37 | style="text-align:right;"| 199 | style="text-align:right;"| 621.9 | Yaguradake | {{Coord|30|50|5.6|N|129|57|20.7|E|display=inline|type:isle|name=Kuroshima}} |- | [[File:Iojima Kagoshima Japan.jpg|50px]] | [[Iōjima (Kagoshima)|Iōjima]] | {{lang|ja|硫黄島}} | style="text-align:right;"| 11.65 | style="text-align:right;"| 142 | style="text-align:right;"| 703.7 | Iōdake | {{Coord|30|47|27|N|130|17|46|E|display=inline|type:isle|name= Iōjima }} |- | [[File:Takeshima_Island_Kagoshima_Prefecture_Aerial_photograph.1977.jpg|50px]] | [[Takeshima (Kagoshima)|Takeshima]] | {{lang|ja|竹島}} | style="text-align:right;"| 4.2 | style="text-align:right;"| 78 | style="text-align:right;"| 220.0 | Magomeyama | {{Coord|30|48|50|N|130|25|2.1|E|display=inline|type:isle|name=Takeshima}} |- | [[File:Showa-iwojima of the volcanic island Aerial Photograph.jpg|50px]] | [[Shōwa Iōjima]] | {{lang|ja|昭和硫黄島}} | style="text-align:right;"| 0.07 | style="text-align:right;"| – | style="text-align:right;"| 24 | | {{Coord| 30|48|15|N|130|20|30|E |display=inline|type:isle|name= Shōwa Iōjima }} |- | [[File:Den-Shima island Aerial Photograph.jpg|50px]] | [[Denshima]] | {{lang|ja|デン島}} | style="text-align:right;"| 0.001 | style="text-align:right;"| - | style="text-align:right;"| 58 | |{{Coord|30|45|02|N|130|06|07|E|display=inline|type:isle|name= Denshima}} |- class="sortbottom" | colspan="8" | {{GeoGroup|article= Ōsumi Islands }} |} ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Osumi Islands }} * [http://www.jnto.go.jp/eng/location/rtg/pdf/pg-708.pdf Geography of the Ōsumi Islands] * [http://www.jaxa.jp/about/centers/tnsc/index_e.html about TNSC spacecenter] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းစုများ]] g103bc4dgh9cqti8kyzi4a445w9vh13 0 293736 1061908 2026-11-06T07:25:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''တိုခရကျွန်းစု''' (吐噶喇列島, တိုခရ ရက်တိုး) သည် [[နန်းဆဲကျွန်းစု]]အတွင်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤကျွန်းစုသည် ရ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1061908 wikitext text/x-wiki '''တိုခရကျွန်းစု''' (吐噶喇列島, တိုခရ ရက်တိုး) သည် [[နန်းဆဲကျွန်းစု]]အတွင်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]အတွင်း တည်ရှိသည့် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 0oeb32r7spsr6xyi9fvxeiznbnutlob 1061910 1061908 2026-11-06T07:27:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1061910 wikitext text/x-wiki '''တိုခရကျွန်းစု''' (吐噶喇列島, တိုခရ ရက်တိုး) သည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု|နန်းဆဲကျွန်းစု]]အတွင်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]အတွင်း တည်ရှိသည့် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} oqrhvpkxtlimepmw36foohggeaq5lgg 1061911 1061910 2026-11-06T07:27:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1061911 wikitext text/x-wiki '''တိုခရကျွန်းစု''' (吐噶喇列島, တိုခရ ရက်တိုး) သည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု|နန်းဆဲကျွန်းစု]]အတွင်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]အတွင်း တည်ရှိသည့် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} d21ierdgsdy9oyjpd7ctflwxoqo8juf 1061912 1061911 2026-11-06T07:28:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1061912 wikitext text/x-wiki '''တိုခရကျွန်းစု''' (吐噶喇列島, တိုခရ ရက်တိုး) သည် [[နန်းဆဲကျွန်းစု]]အတွင်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]အတွင်း တည်ရှိသည့် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} l3042ygpkh2w31l4y6c6gf2ftopo58l 1061913 1061912 2026-11-06T07:29:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1061913 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = တိုခရကျွန်းစု | native_name = 吐噶喇列島 (トカラ列島), ''တိုခရ ရက်တိုး'' | nickname = <!-- or nickname --> | image = Akusekijima.jpg | image_size = | image_caption = Akusekijima, 2007 | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ။ တိုခရကျွန်းစုသည် ယခုရှိမနှင့် အမမိ အိုးရှိမတို့၏ အလယ်တွင် ရှိသည်။ | location = | coordinates = {{coord|29.9667|N|129.917|E|type:adm1st_scale:3000000|display=inline,title}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 12 | major_islands = | area_km2 = 101.35 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | Country_heading = | country = [[Japan]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[Toshima, Kagoshima|Toshima]] | country_capital = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_1 = | country_1_admin_divisions_title = | country_1_admin_divisions = | country_1_admin_divisions_title_1 = | country_1_admin_divisions_1 = | country_1_admin_divisions_title_2 = | country_1_admin_divisions_2 = | country_1_capital_city = | country_1_largest_city = | country_1_largest_city_population = | country_1_leader_title = | country_1_leader_name = | demonym = | population = 664 | population_as_of = 2025 | population_footnotes = | density_km2 = 6.39 | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]] | website = | additional_info = }} '''တိုခရကျွန်းစု''' (吐噶喇列島, တိုခရ ရက်တိုး) သည် [[နန်းဆဲကျွန်းစု]]အတွင်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]အတွင်း တည်ရှိသည့် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 59p18r97oltxlywmzwrjg5ob25w8y08 1061914 1061913 2026-11-06T07:30:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */ 1061914 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = တိုခရကျွန်းစု | native_name = 吐噶喇列島 (トカラ列島), ''တိုခရ ရက်တိုး'' | nickname = <!-- or nickname --> | image = Akusekijima.jpg | image_size = | image_caption = Akusekijima, 2007 | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ။ တိုခရကျွန်းစုသည် ယခုရှိမနှင့် အမမိ အိုးရှိမတို့၏ အလယ်တွင် ရှိသည်။ | location = | coordinates = {{coord|29.9667|N|129.917|E|type:adm1st_scale:3000000|display=inline,title}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 12 | major_islands = | area_km2 = 101.35 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | Country_heading = | country = [[Japan]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[Toshima, Kagoshima|Toshima]] | country_capital = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_1 = | country_1_admin_divisions_title = | country_1_admin_divisions = | country_1_admin_divisions_title_1 = | country_1_admin_divisions_1 = | country_1_admin_divisions_title_2 = | country_1_admin_divisions_2 = | country_1_capital_city = | country_1_largest_city = | country_1_largest_city_population = | country_1_leader_title = | country_1_leader_name = | demonym = | population = 664 | population_as_of = 2025 | population_footnotes = | density_km2 = 6.39 | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]] | website = | additional_info = }} '''တိုခရကျွန်းစု''' (吐噶喇列島, တိုခရ ရက်တိုး) သည် [[နန်းဆဲကျွန်းစု]]အတွင်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]အတွင်း တည်ရှိသည့် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 4ji8wblqm6kh765h5fxvsqpjer9q2bh 1061915 1061914 2026-11-06T07:30:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1061915 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = တိုခရကျွန်းစု | native_name = 吐噶喇列島 (トカラ列島), ''တိုခရ ရက်တိုး'' | nickname = <!-- or nickname --> | image = Akusekijima.jpg | image_size = | image_caption = Akusekijima, 2007 | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ။ တိုခရကျွန်းစုသည် ယခုရှိမနှင့် အမမိ အိုးရှိမတို့၏ အလယ်တွင် ရှိသည်။ | location = | coordinates = {{coord|29.9667|N|129.917|E|type:adm1st_scale:3000000|display=inline,title}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 12 | major_islands = | area_km2 = 101.35 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | Country_heading = | country = [[Japan]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[Toshima, Kagoshima|Toshima]] | country_capital = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_1 = | country_1_admin_divisions_title = | country_1_admin_divisions = | country_1_admin_divisions_title_1 = | country_1_admin_divisions_1 = | country_1_admin_divisions_title_2 = | country_1_admin_divisions_2 = | country_1_capital_city = | country_1_largest_city = | country_1_largest_city_population = | country_1_leader_title = | country_1_leader_name = | demonym = | population = 664 | population_as_of = 2025 | population_footnotes = | density_km2 = 6.39 | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]] | website = | additional_info = }} '''တိုခရကျွန်းစု''' (吐噶喇列島, တိုခရ ရက်တိုး) သည် [[နန်းဆဲကျွန်းစု]]အတွင်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]အတွင်း တည်ရှိသည့် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Tokara Islands}} * {{Wikivoyage inline}} * [http://www.tokara.jp/ Official website in Japanese] * [http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/japan/txu-oclc-6900707-nh52-11.jpg Topographic Map 1:250.000] ==ကိုးကား== {{reflist}} q0cpxbn3x6hwc85li12qym8rvwgqizh 1061916 1061915 2026-11-06T07:30:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:တိုခရကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061916 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = တိုခရကျွန်းစု | native_name = 吐噶喇列島 (トカラ列島), ''တိုခရ ရက်တိုး'' | nickname = <!-- or nickname --> | image = Akusekijima.jpg | image_size = | image_caption = Akusekijima, 2007 | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ။ တိုခရကျွန်းစုသည် ယခုရှိမနှင့် အမမိ အိုးရှိမတို့၏ အလယ်တွင် ရှိသည်။ | location = | coordinates = {{coord|29.9667|N|129.917|E|type:adm1st_scale:3000000|display=inline,title}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 12 | major_islands = | area_km2 = 101.35 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | Country_heading = | country = [[Japan]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[Toshima, Kagoshima|Toshima]] | country_capital = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_1 = | country_1_admin_divisions_title = | country_1_admin_divisions = | country_1_admin_divisions_title_1 = | country_1_admin_divisions_1 = | country_1_admin_divisions_title_2 = | country_1_admin_divisions_2 = | country_1_capital_city = | country_1_largest_city = | country_1_largest_city_population = | country_1_leader_title = | country_1_leader_name = | demonym = | population = 664 | population_as_of = 2025 | population_footnotes = | density_km2 = 6.39 | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]] | website = | additional_info = }} '''တိုခရကျွန်းစု''' (吐噶喇列島, တိုခရ ရက်တိုး) သည် [[နန်းဆဲကျွန်းစု]]အတွင်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]အတွင်း တည်ရှိသည့် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Tokara Islands}} * {{Wikivoyage inline}} * [http://www.tokara.jp/ Official website in Japanese] * [http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/japan/txu-oclc-6900707-nh52-11.jpg Topographic Map 1:250.000] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] 3o61w0ui5kelzwwyq4o6smibkzhtsd2 1061917 1061916 2026-11-06T07:31:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရူးခယူးကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061917 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = တိုခရကျွန်းစု | native_name = 吐噶喇列島 (トカラ列島), ''တိုခရ ရက်တိုး'' | nickname = <!-- or nickname --> | image = Akusekijima.jpg | image_size = | image_caption = Akusekijima, 2007 | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ။ တိုခရကျွန်းစုသည် ယခုရှိမနှင့် အမမိ အိုးရှိမတို့၏ အလယ်တွင် ရှိသည်။ | location = | coordinates = {{coord|29.9667|N|129.917|E|type:adm1st_scale:3000000|display=inline,title}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 12 | major_islands = | area_km2 = 101.35 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | Country_heading = | country = [[Japan]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[Toshima, Kagoshima|Toshima]] | country_capital = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_1 = | country_1_admin_divisions_title = | country_1_admin_divisions = | country_1_admin_divisions_title_1 = | country_1_admin_divisions_1 = | country_1_admin_divisions_title_2 = | country_1_admin_divisions_2 = | country_1_capital_city = | country_1_largest_city = | country_1_largest_city_population = | country_1_leader_title = | country_1_leader_name = | demonym = | population = 664 | population_as_of = 2025 | population_footnotes = | density_km2 = 6.39 | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]] | website = | additional_info = }} '''တိုခရကျွန်းစု''' (吐噶喇列島, တိုခရ ရက်တိုး) သည် [[နန်းဆဲကျွန်းစု]]အတွင်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]အတွင်း တည်ရှိသည့် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Tokara Islands}} * {{Wikivoyage inline}} * [http://www.tokara.jp/ Official website in Japanese] * [http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/japan/txu-oclc-6900707-nh52-11.jpg Topographic Map 1:250.000] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] qx9qec74ceo49znsdpy90m8g2f9bnvf 1061918 1061917 2026-11-06T07:31:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061918 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = တိုခရကျွန်းစု | native_name = 吐噶喇列島 (トカラ列島), ''တိုခရ ရက်တိုး'' | nickname = <!-- or nickname --> | image = Akusekijima.jpg | image_size = | image_caption = Akusekijima, 2007 | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ။ တိုခရကျွန်းစုသည် ယခုရှိမနှင့် အမမိ အိုးရှိမတို့၏ အလယ်တွင် ရှိသည်။ | location = | coordinates = {{coord|29.9667|N|129.917|E|type:adm1st_scale:3000000|display=inline,title}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 12 | major_islands = | area_km2 = 101.35 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | Country_heading = | country = [[Japan]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[Toshima, Kagoshima|Toshima]] | country_capital = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_1 = | country_1_admin_divisions_title = | country_1_admin_divisions = | country_1_admin_divisions_title_1 = | country_1_admin_divisions_1 = | country_1_admin_divisions_title_2 = | country_1_admin_divisions_2 = | country_1_capital_city = | country_1_largest_city = | country_1_largest_city_population = | country_1_leader_title = | country_1_leader_name = | demonym = | population = 664 | population_as_of = 2025 | population_footnotes = | density_km2 = 6.39 | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]] | website = | additional_info = }} '''တိုခရကျွန်းစု''' (吐噶喇列島, တိုခရ ရက်တိုး) သည် [[နန်းဆဲကျွန်းစု]]အတွင်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]အတွင်း တည်ရှိသည့် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Tokara Islands}} * {{Wikivoyage inline}} * [http://www.tokara.jp/ Official website in Japanese] * [http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/japan/txu-oclc-6900707-nh52-11.jpg Topographic Map 1:250.000] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] 4kt3obkuwscgzngtp9ljd0d96sxg32k 1061919 1061918 2026-11-06T07:31:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061919 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = တိုခရကျွန်းစု | native_name = 吐噶喇列島 (トカラ列島), ''တိုခရ ရက်တိုး'' | nickname = <!-- or nickname --> | image = Akusekijima.jpg | image_size = | image_caption = Akusekijima, 2007 | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ။ တိုခရကျွန်းစုသည် ယခုရှိမနှင့် အမမိ အိုးရှိမတို့၏ အလယ်တွင် ရှိသည်။ | location = | coordinates = {{coord|29.9667|N|129.917|E|type:adm1st_scale:3000000|display=inline,title}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 12 | major_islands = | area_km2 = 101.35 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | Country_heading = | country = [[Japan]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[Toshima, Kagoshima|Toshima]] | country_capital = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_1 = | country_1_admin_divisions_title = | country_1_admin_divisions = | country_1_admin_divisions_title_1 = | country_1_admin_divisions_1 = | country_1_admin_divisions_title_2 = | country_1_admin_divisions_2 = | country_1_capital_city = | country_1_largest_city = | country_1_largest_city_population = | country_1_leader_title = | country_1_leader_name = | demonym = | population = 664 | population_as_of = 2025 | population_footnotes = | density_km2 = 6.39 | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]] | website = | additional_info = }} '''တိုခရကျွန်းစု''' (吐噶喇列島, တိုခရ ရက်တိုး) သည် [[နန်းဆဲကျွန်းစု]]အတွင်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]အတွင်း တည်ရှိသည့် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Tokara Islands}} * {{Wikivoyage inline}} * [http://www.tokara.jp/ Official website in Japanese] * [http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/japan/txu-oclc-6900707-nh52-11.jpg Topographic Map 1:250.000] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] glzfis07nu62hhf1p4sk663969y77cs 1061920 1061919 2026-11-06T07:31:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1061920 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = တိုခရကျွန်းစု | native_name = 吐噶喇列島 (トカラ列島), ''တိုခရ ရက်တိုး'' | nickname = <!-- or nickname --> | image = Akusekijima.jpg | image_size = | image_caption = Akusekijima, 2007 | image_alt = | image_map = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png | map_caption = ခဂိုရှိမခရိုင်တွင်း မြေပုံ။ တိုခရကျွန်းစုသည် ယခုရှိမနှင့် အမမိ အိုးရှိမတို့၏ အလယ်တွင် ရှိသည်။ | location = | coordinates = {{coord|29.9667|N|129.917|E|type:adm1st_scale:3000000|display=inline,title}} | archipelago = | waterbody = [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]] | total_islands = 12 | major_islands = | area_km2 = 101.35 | area_footnotes = | rank = | length_mi = <!-- or length ft --> | length_footnotes = | width_mi = <!-- or width ft --> | width_footnotes = | coastline_mi = <!-- or coastline ft --> | coastline_footnotes = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | highest_mount = <!--name--> | Country_heading = | country = [[Japan]] | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[Toshima, Kagoshima|Toshima]] | country_capital = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_1 = | country_1_admin_divisions_title = | country_1_admin_divisions = | country_1_admin_divisions_title_1 = | country_1_admin_divisions_1 = | country_1_admin_divisions_title_2 = | country_1_admin_divisions_2 = | country_1_capital_city = | country_1_largest_city = | country_1_largest_city_population = | country_1_leader_title = | country_1_leader_name = | demonym = | population = 664 | population_as_of = 2025 | population_footnotes = | density_km2 = 6.39 | density_footnotes = | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]] | website = | additional_info = }} '''တိုခရကျွန်းစု''' (吐噶喇列島, တိုခရ ရက်တိုး) သည် [[နန်းဆဲကျွန်းစု]]အတွင်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤကျွန်းစုသည် [[ရူးခယူးကျွန်းစု]]အတွင်း တည်ရှိသည့် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Tokara Islands}} * {{Wikivoyage inline}} * [http://www.tokara.jp/ Official website in Japanese] * [http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/japan/txu-oclc-6900707-nh52-11.jpg Topographic Map 1:250.000] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ရူးခယူးကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]] 176u3pnla7aemqx8znmyyavc738oa3m 3 293738 1061927 2026-11-06T09:22:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061927 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-58918-06 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၂၂၊ ၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 9elhgvoausna6tmln89olw81j9790de 3 293739 1061928 2026-11-06T09:23:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061928 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-58837-35 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၂၃၊ ၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) d2oy8y6ctu3m7du34ev2up719m5fl7e 3 293740 1061931 2026-11-06T10:23:13Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1061931 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-58924-74 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၃၊ ၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) mkvsdaqu40z5w84g296d8zfqy8e3c6f