တမ်းပလိတ်:သတင်းများ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="my">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီကီပီးဒီးယား</sitename>
    <dbname>mywiki</dbname>
    <base>https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မီဒီယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">အထူး</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">အသုံးပြုသူ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီကီပီးဒီးယား</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဖိုင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဖိုင် ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">တမ်းပလိတ်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">အကူအညီ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">အကူအညီ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">မုခ်ဝ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">စာမူကြမ်း</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မော်ဂျူး</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:သတင်းများ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2722</id>
    <revision>
      <id>1062561</id>
      <parentid>1061881</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1062561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4620" sha1="msmovoqomd7izdq4hifa6mwjwe63drm" xml:space="preserve">{{သတင်းများ/ပုံ
| image   = Leopardus_tilcayo_(5x3_cropped).jpg
| width   = 
| caption = မျိုးစိတ်သစ် တယ်ကာယိုကြောင်
| title   = 
| alt     = 
| link    = 
| border  = no &lt;!-- only set if image has a light background --&gt;
| caption align = left
}}
*&lt;!--နိုဝင်ဘာ ၅--&gt;[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇|'''ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ''']] ကျင်းပမည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
*&lt;!--စက်တင်ဘာ ၂၉--&gt; [[ကျောက်တော်မြို့]]ရှိ [[ကစ္ဆပနဒီ|ကစ္ဆပနဒီတံတား]]ဝန်းကျင်နှင့် အိန္ဒိယဈေးကို '''[[ကျောက်တော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လေကြောင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု]]'''ကြောင့် အရပ်သား ၅၀ ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက်သေဆုံးကာ ထိခိုက်သူ ၆၀ နီးပါးရှိကြောင်း [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သတင်းထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
*&lt;!--စက်တင်ဘာ ၂၈--&gt; [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]၊ [[လောင်းလုံးမြို့နယ်]]နှင့် [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]တို့တွင် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုကြောင့် '''[[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ ရေကြီးမှု|တောင်ပြိုကျမှုများနှင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများ]]''' ဖြစ်ပွားကာ သေဆုံးသူ (၃၂) ဦးအထိ ရှိလာသည်။
*&lt;!--စက်တင်ဘာ ၁၉--&gt; ကျားကြောင်မျိုးစိတ်သစ်ဖြစ်သော '''[[တယ်ကာယိုကြောင်]]''' ''(ဘေးပုံ)'' အား တရားဝင် ဖော်ထုတ်အသိအမှတ်ပြုလိုက်ပြီဖြစ်သည်။
* '''[[နန်စီ ဂရေးစ် ရိုမန် အာကာသ တယ်လီစကုပ်|နန်စီဂရေးစ်ရိုမန် အာကာသတယ်လီစကုပ်]]'''ကို [[နာဆာ]]က နေနှင့်ကမ္ဘာကြားရှိ ပတ်လမ်းသို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ 


'''[[၂၀၂၆|ဖြစ်ပွားနေဆဲ]]''': [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ([[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အချိန်မှတ်တမ်းများ]])၊ [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] ([[၂၀၂၆ လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ |လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ]])၊ [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း| ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲ]] 

'''[[၂၀၂၆|လတ်တလောကွယ်လွန်သူများ]]''': [[ပတ်ထရစ် စတျူးဝပ်]]၊ [[ချမ်းမြေ့ဆရာတော်]]၊ [[ကိုင်ဇာ]]၊ [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ [[ကြည်အေး (စာရေးဆရာမ)|ကြည်အေး]]

&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>msmovoqomd7izdq4hifa6mwjwe63drm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062638</id>
      <parentid>1062561</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T03:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[User talk:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1062561|1062561]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် အကြောင်းက ဆရာမကြည်အေးက ၂၀၁၆ ခုနှစ်ကတည်းက ကွယ်လွန်ပါပြီ။ လတ်တလေကွယ်လွန်သူများက လတ်တလော ၂၀၂၆ ခုနှစ်ကွယ်လွန်သူများသာ ထည့်သွင်းရပါသည်</comment>
      <origin>1062638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4539" sha1="76rc8h05sfdlh19q1wq38u02ypc2orn" xml:space="preserve">{{သတင်းများ/ပုံ
| image   = Leopardus_tilcayo_(5x3_cropped).jpg
| width   = 
| caption = မျိုးစိတ်သစ် တယ်ကာယိုကြောင်
| title   = 
| alt     = 
| link    = 
| border  = no &lt;!-- only set if image has a light background --&gt;
| caption align = left
}}
*&lt;!--နိုဝင်ဘာ ၅--&gt;[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇|'''ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ''']] ကျင်းပမည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
*&lt;!--စက်တင်ဘာ ၂၉--&gt; [[ကျောက်တော်မြို့]]ရှိ [[ကစ္ဆပနဒီ|ကစ္ဆပနဒီတံတား]]ဝန်းကျင်နှင့် အိန္ဒိယဈေးကို '''[[ကျောက်တော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လေကြောင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု]]'''ကြောင့် အရပ်သား ၅၀ ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက်သေဆုံးကာ ထိခိုက်သူ ၆၀ နီးပါးရှိကြောင်း [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သတင်းထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
*&lt;!--စက်တင်ဘာ ၂၈--&gt; [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]၊ [[လောင်းလုံးမြို့နယ်]]နှင့် [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]တို့တွင် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုကြောင့် '''[[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ ရေကြီးမှု|တောင်ပြိုကျမှုများနှင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများ]]''' ဖြစ်ပွားကာ သေဆုံးသူ (၃၂) ဦးအထိ ရှိလာသည်။
*&lt;!--စက်တင်ဘာ ၁၉--&gt; ကျားကြောင်မျိုးစိတ်သစ်ဖြစ်သော '''[[တယ်ကာယိုကြောင်]]''' ''(ဘေးပုံ)'' အား တရားဝင် ဖော်ထုတ်အသိအမှတ်ပြုလိုက်ပြီဖြစ်သည်။
* '''[[နန်စီ ဂရေးစ် ရိုမန် အာကာသ တယ်လီစကုပ်|နန်စီဂရေးစ်ရိုမန် အာကာသတယ်လီစကုပ်]]'''ကို [[နာဆာ]]က နေနှင့်ကမ္ဘာကြားရှိ ပတ်လမ်းသို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ 


'''[[၂၀၂၆|ဖြစ်ပွားနေဆဲ]]''': [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ([[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အချိန်မှတ်တမ်းများ]])၊ [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] ([[၂၀၂၆ လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ |လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ]])၊ [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း| ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲ]] 

'''[[၂၀၂၆|လတ်တလောကွယ်လွန်သူများ]]''': [[ပတ်ထရစ် စတျူးဝပ်]]၊ [[ချမ်းမြေ့ဆရာတော်]]၊ [[ကိုင်ဇာ]]၊ [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]

&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>76rc8h05sfdlh19q1wq38u02ypc2orn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝီကီပီးဒီးယား:Community Portal</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3834</id>
    <revision>
      <id>1062639</id>
      <parentid>1056936</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T03:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>21591</id>
      </contributor>
      <comment>/* Article guidance feature is ready to be set up for your Wikipedia */ အပိုင်းသစ်</comment>
      <origin>1062639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22847" sha1="p2ol8fhfkcw4bfkvwg33kvqu695gsxj" xml:space="preserve">{{archives
  |auto= short
}}


== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၂၁၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

 ၂၁:၀၁၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]])  ၀၀:၅၈၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])  ၁၇:၁၄၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ဆွေးနွေး]])&lt;/bdi&gt;  ၁၇:၁၁၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]])  ၁၃:၂၉၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])   ၁၂:၂၄၊ ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]]  ၁၅:၁၆၊ ၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31067455 --&gt;

== Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist ==
''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)''

Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary.

The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the  Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].&lt;br/&gt;
Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes.

Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]])  sent via [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၂၈၊ ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=31142775 --&gt;

== Article guidance feature is ready to be set up for your Wikipedia ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello Wikipedians,

Apologies, this message is not in your language. {{int:Please-translate}}.

I'm writing on behalf of the Language and Product Localization team. The Article guidance feature is ready to be enabled on your Wikipedia. Administrators and interface administrators can turn on the feature through the &lt;code&gt;Special:CommunityConfiguration/ArticleGuidance&lt;/code&gt; to expose it for editors to use it. 

'''Background information'''

[[mw:Article guidance|Article guidance]] guides contributors when they start a new article, so they don't meet an empty page. It provides a start-up content structure for writing a particular topic at every stage of the article, as well as advice, community practices, and source recommendations. The feature is designed so that communities can fully customize that guidance shown to editors is the most relevant for their wikis and specific topics. We collaborated with a few communities to build and test the feature. Through their feedback and experiments, we improved the feature and validated that articles created through this workflow survive better on Wikipedia.

'''Setting up the feature'''

To ensure that this feature works as intended, you should do the following:
* [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:MessageGroupStats&amp;language=fi&amp;group=ext-articleguidance Translate the user interface] on translatewiki.net
* Create pages called outlines: These pages contain all the editing guidelines tailored for specific article topics that the feature will use. The guidance that editors see depends on the outlines available on your wiki. See [[simple:Wikipedia:Article Guidance|outlines examples in Simple English Wikipedia]] and the [[mw:Article guidance/How to create an outline|How to create an outline]] guide to learn and create outlines. A generic outline can also be created; this generic outline can be the fallback for all topics when no topic-specific outlines exist.
* We have also created a guide for administrators – [[mw:Article guidance/Community Configuration|Article guidance/Community Configuration]] – with instructions on the pre-configuration tasks. We recommend reading it before changing the settings in Community Configuration.

'''Our request'''

We encourage experienced editors to complete the above tasks and work with an admin to enable it. Please join the [https://discord.gg/R59wcJFuh outline creation support Discord server] to ask questions about outlines and get the help you need. Go to [[mw:Talk:Article guidance|this talk page]] to ask the team questions about this feature.
We look forward to seeing it used in your Wiki and the impact it will have on the number of created articles that survive in this Wikipedia. Thank you!
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt;  ၀၃:၃၀၊ ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox/AG_dark_launch_message_list_1&amp;oldid=31275344 --&gt;</text>
      <sha1>p2ol8fhfkcw4bfkvwg33kvqu695gsxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပြည်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4569</id>
    <revision>
      <id>1062565</id>
      <parentid>885567</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* အင်္ဂလိပ်ခေတ် */</comment>
      <origin>1062565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26884" sha1="qq2vvrj557qkmdcz1hitvmse7jh301x" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>qq2vvrj557qkmdcz1hitvmse7jh301x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062566</id>
      <parentid>1062565</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထင်ရှားကျော်ကြား */</comment>
      <origin>1062566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26957" sha1="k6q7j3r06unswa51jiuox7zhbzul3j0" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ===

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>k6q7j3r06unswa51jiuox7zhbzul3j0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062567</id>
      <parentid>1062566</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း */</comment>
      <origin>1062567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27068" sha1="ggedxe7tdglxn0wfxffgfc9udt74llc" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ===

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== ဘောဘောကြီးဘုရား ===


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>ggedxe7tdglxn0wfxffgfc9udt74llc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062568</id>
      <parentid>1062567</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:38:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဘောဘောကြီးဘုရား */</comment>
      <origin>1062568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27123" sha1="q6t5rqt2lgj3812gs6xd45gs1h3kw3i" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ===

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== ဘောဘောကြီးဘုရား ===

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>q6t5rqt2lgj3812gs6xd45gs1h3kw3i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062569</id>
      <parentid>1062568</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:39:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* လူပုဂ္ဂိုလ်များ */</comment>
      <origin>1062569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27213" sha1="gmvkynkw1o5ygiuv36whc26pu0rdnhz" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ===

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== ဘောဘောကြီးဘုရား ===

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

==== ခေတ္တရာတမာချို ====

==== ပြည်လှဖေ ====


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>gmvkynkw1o5ygiuv36whc26pu0rdnhz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062570</id>
      <parentid>1062569</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:39:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပြည်လှဖေ */</comment>
      <origin>1062570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27251" sha1="tfzya9z01h3gxiul9t7yzejnj3dl8yt" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ===

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== ဘောဘောကြီးဘုရား ===

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

==== ခေတ္တရာတမာချို ====

==== ပြည်လှဖေ ====
ပြည်သိမ်းဆွေ


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>tfzya9z01h3gxiul9t7yzejnj3dl8yt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062571</id>
      <parentid>1062570</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:41:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ခေတ္တရာတမာချို */</comment>
      <origin>1062571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27323" sha1="ko9tynk6mdqvtf9i23i7qwv5r0aprff" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ===

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== ဘောဘောကြီးဘုရား ===

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

==== ခေတ္တရာတမာချို ====
ခေတ္တရာသောင်း

ခေတ္တရာအေး

==== ပြည်လှဖေ ====
ပြည်သိမ်းဆွေ


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>ko9tynk6mdqvtf9i23i7qwv5r0aprff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062572</id>
      <parentid>1062571</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:44:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပြည်လှဖေ */</comment>
      <origin>1062572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27445" sha1="2yn2sots2wazpldhfviosee90fwix0j" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ===

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== ဘောဘောကြီးဘုရား ===

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

==== ခေတ္တရာတမာချို ====
ခေတ္တရာသောင်း

ခေတ္တရာအေး

==== ပြည်လှဖေ ====
ပြည်သိမ်းဆွေ

=== အစားအသောက် ===
ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>2yn2sots2wazpldhfviosee90fwix0j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062573</id>
      <parentid>1062572</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:45:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* အစားအသောက် */</comment>
      <origin>1062573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27495" sha1="9nvfdq7jdm0e18wmkxgftow8deib7wx" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ===

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== ဘောဘောကြီးဘုရား ===

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

==== ခေတ္တရာတမာချို ====
ခေတ္တရာသောင်း

ခေတ္တရာအေး

==== ပြည်လှဖေ ====
ပြည်သိမ်းဆွေ

=== အစားအသောက် ===
ပြည်စိန်ပန်းသုပ်

ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>9nvfdq7jdm0e18wmkxgftow8deib7wx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062574</id>
      <parentid>1062573</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပြည်လှဖေ */</comment>
      <origin>1062574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27584" sha1="l1h8pk4hvk3pps7fsrcnhzkaqf07qer" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ===

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== ဘောဘောကြီးဘုရား ===

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

==== ခေတ္တရာတမာချို ====
ခေတ္တရာသောင်း

ခေတ္တရာအေး

==== ပြည်လှဖေ ====
ပြည်သိမ်းဆွေ

ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း

=== အစားအသောက် ===
ပြည်စိန်ပန်းသုပ်

ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>l1h8pk4hvk3pps7fsrcnhzkaqf07qer</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062576</id>
      <parentid>1062574</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ခေတ္တရာတမာချို */</comment>
      <origin>1062576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27642" sha1="5js0hsj3iucmq2exrisivh8todub5p2" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ===

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== ဘောဘောကြီးဘုရား ===

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

==== ခေတ္တရာတမာချို ====
ခေတ္တရာသောင်း

ခေတ္တရာအေး

တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း

==== ပြည်လှဖေ ====
ပြည်သိမ်းဆွေ

ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း

=== အစားအသောက် ===
ပြည်စိန်ပန်းသုပ်

ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>5js0hsj3iucmq2exrisivh8todub5p2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062577</id>
      <parentid>1062576</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ခေတ္တရာတမာချို */</comment>
      <origin>1062577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27721" sha1="d44hccpjp15jnfaccwss3720xnafb2i" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ===

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== ဘောဘောကြီးဘုရား ===

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

==== ခေတ္တရာတမာချို ====
ခေတ္တရာသောင်း

ခေတ္တရာအေး

ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ

တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း

==== ပြည်လှဖေ ====
ပြည်သိမ်းဆွေ

ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း

=== အစားအသောက် ===
ပြည်စိန်ပန်းသုပ်

ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>d44hccpjp15jnfaccwss3720xnafb2i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062578</id>
      <parentid>1062577</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ခေတ္တရာတမာချို */</comment>
      <origin>1062578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27798" sha1="knr7xtys99oicv25v3tb07k376n0jwd" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ===

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== ဘောဘောကြီးဘုရား ===

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

==== ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော် ====
ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး

ခေတ္တရာအေး

ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ

တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း

==== ပြည်လှဖေ ====
ပြည်သိမ်းဆွေ

ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း

=== အစားအသောက် ===
ပြည်စိန်ပန်းသုပ်

ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>knr7xtys99oicv25v3tb07k376n0jwd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062579</id>
      <parentid>1062578</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပြည်လှဖေ */</comment>
      <origin>1062579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27848" sha1="3qi1uwb9qge81jbxyymms8ds4nlb0d7" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ===

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== ဘောဘောကြီးဘုရား ===

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

==== ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော် ====
ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး

ခေတ္တရာအေး

ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ

တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း

==== ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော် ====
ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး

ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း

=== အစားအသောက် ===
ပြည်စိန်ပန်းသုပ်

ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>3qi1uwb9qge81jbxyymms8ds4nlb0d7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062580</id>
      <parentid>1062579</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:58:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း */</comment>
      <origin>1062580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27827" sha1="1hjdcicwuoz0zs2fh9kphuxow6sple5" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== အဆောက်အအုံများ ===

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== ဘောဘောကြီးဘုရား ===

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

==== ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော် ====
ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး

ခေတ္တရာအေး

ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ

တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း

==== ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော် ====
ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး

ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း

=== အစားအသောက် ===
ပြည်စိန်ပန်းသုပ်

ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>1hjdcicwuoz0zs2fh9kphuxow6sple5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062581</id>
      <parentid>1062580</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:59:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* အဆောက်အအုံများ */</comment>
      <origin>1062581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27985" sha1="f61jyxcihxrxrv272ygvid1iu66xrs9" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== အဆောက်အအုံများ ===
ဘောဘောကြီးဘုရား

သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း

ရွှေဆံတော်ဘုရား

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== ဘောဘောကြီးဘုရား ===

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

==== ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော် ====
ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး

ခေတ္တရာအေး

ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ

တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း

==== ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော် ====
ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး

ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း

=== အစားအသောက် ===
ပြည်စိန်ပန်းသုပ်

ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>f61jyxcihxrxrv272ygvid1iu66xrs9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062582</id>
      <parentid>1062581</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:59:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဘောဘောကြီးဘုရား */</comment>
      <origin>1062582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27930" sha1="dljfiu7rk09rlev7usukfntwh7hxja3" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== အဆောက်အအုံများ ===
ဘောဘောကြီးဘုရား

သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း

ရွှေဆံတော်ဘုရား

=== ရွှေဆံတော်ဘုရား ===

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

==== ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော် ====
ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး

ခေတ္တရာအေး

ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ

တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း

==== ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော် ====
ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး

ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း

=== အစားအသောက် ===
ပြည်စိန်ပန်းသုပ်

ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>dljfiu7rk09rlev7usukfntwh7hxja3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062583</id>
      <parentid>1062582</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရွှေဆံတော်ဘုရား */</comment>
      <origin>1062583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27875" sha1="jb1jkcdvrfd2o28y3m40wyrmysbg9fs" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== အဆောက်အအုံများ ===
ဘောဘောကြီးဘုရား

သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း

ရွှေဆံတော်ဘုရား

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

==== ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော် ====
ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး

ခေတ္တရာအေး

ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ

တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း

==== ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော် ====
ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး

ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း

=== အစားအသောက် ===
ပြည်စိန်ပန်းသုပ်

ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>jb1jkcdvrfd2o28y3m40wyrmysbg9fs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062584</id>
      <parentid>1062583</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:01:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော် */</comment>
      <origin>1062584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27866" sha1="arbvc2ldjj26yjj05kwdko4hcamc3vc" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== အဆောက်အအုံများ ===
ဘောဘောကြီးဘုရား

သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း

ရွှေဆံတော်ဘုရား

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော်

ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး

ခေတ္တရာအေး

ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ

တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း

==== ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော် ====
ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး

ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း

=== အစားအသောက် ===
ပြည်စိန်ပန်းသုပ်

ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>arbvc2ldjj26yjj05kwdko4hcamc3vc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062585</id>
      <parentid>1062584</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော် */</comment>
      <origin>1062585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27857" sha1="re2douxmevlnkk4vgtu2ga4d8duzubl" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== အဆောက်အအုံများ ===
ဘောဘောကြီးဘုရား

သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း

ရွှေဆံတော်ဘုရား

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော်

ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး

ခေတ္တရာအေး

ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ

တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း

ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော်

ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး

ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း

=== အစားအသောက် ===
ပြည်စိန်ပန်းသုပ်

ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>re2douxmevlnkk4vgtu2ga4d8duzubl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062587</id>
      <parentid>1062585</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:04:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* အဆောက်အအုံများ */</comment>
      <origin>1062587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27978" sha1="0q0bx5220vm9j76pkuqxkdtwzofq0le" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== အဆောက်အအုံများ ===
ဘောဘောကြီးဘုရား

သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း

ရွှေဆံတော်ဘုရား

=== ပွဲလမ်းများ ===
ညံရိုးပူဇော်ပွဲ

မီးနင်းပွဲ

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော်

ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး

ခေတ္တရာအေး

ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ

တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း

ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော်

ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး

ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း

=== အစားအသောက် ===
ပြည်စိန်ပန်းသုပ်

ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>0q0bx5220vm9j76pkuqxkdtwzofq0le</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062588</id>
      <parentid>1062587</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:08:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* လူပုဂ္ဂိုလ်များ */</comment>
      <origin>1062588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28050" sha1="3ekz5t1jxulb7lv6s8po8rteewtrj0g" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== ထင်ရှားကျော်ကြား ==

=== အဆောက်အအုံများ ===
ဘောဘောကြီးဘုရား

သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း

ရွှေဆံတော်ဘုရား

=== ပွဲလမ်းများ ===
ညံရိုးပူဇော်ပွဲ

မီးနင်းပွဲ

=== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ===

ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော်

ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး

ခေတ္တရာအေး

ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ

တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း

ပြည်နဝဒေးကြီး၊ စာဆိုတော်

ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော်

ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး

ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း

=== အစားအသောက် ===
ပြည်စိန်ပန်းသုပ်

ပြည်ထမင်းသုပ်

ပြည်ပလာတာသုပ်


== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>3ekz5t1jxulb7lv6s8po8rteewtrj0g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062589</id>
      <parentid>1062588</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:09:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kyaw Myo Aung</username>
        <id>103978</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ထင်ရှားကျော်ကြား */ သဒ္ဒါပြင်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27883" sha1="rvgzb49r01vr2qe3dr7gjckh7ku810a" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== အထင်ကရနေရာများ ==
* [[သရေခေတ္တရာ|သရေခေတ္တရာပျူမြို့ဟောင်း]]
* [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)]]
* [[ဘောဘောကြီးစေတီတော်]]
== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ==
*ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော်
*[[အေး၊ ခေတ္တရာ]]
*ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး
*ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ
*တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း
*ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော်
*ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး
*ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း
== အစားအစာများ ===
*ပြည်စိန်ပန်းသုပ်
*ပြည်ထမင်းသုပ်
*ပြည်ပလာတာသုပ်

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>rvgzb49r01vr2qe3dr7gjckh7ku810a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062595</id>
      <parentid>1062589</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:13:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရည်ညွှန်းကိုးကား */</comment>
      <origin>1062595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27934" sha1="8udepbv2pqwzhzgpuajy86xwuq1sbaa" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== အထင်ကရနေရာများ ==
* [[သရေခေတ္တရာ|သရေခေတ္တရာပျူမြို့ဟောင်း]]
* [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)]]
* [[ဘောဘောကြီးစေတီတော်]]
== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ==
*ခင်ဝမ်း၊ အဆိုတော်
*ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော်
*[[အေး၊ ခေတ္တရာ]]
*ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး
*ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ
*တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း
*ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော်
*ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး
*ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း
== အစားအစာများ ===
*ပြည်စိန်ပန်းသုပ်
*ပြည်ထမင်းသုပ်
*ပြည်ပလာတာသုပ်

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>8udepbv2pqwzhzgpuajy86xwuq1sbaa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062596</id>
      <parentid>1062595</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:20:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* လူပုဂ္ဂိုလ်များ */</comment>
      <origin>1062596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28264" sha1="k6p9998zgarn6983lwzw58rhssbnq93" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== အထင်ကရနေရာများ ==
* [[သရေခေတ္တရာ|သရေခေတ္တရာပျူမြို့ဟောင်း]]
* [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)]]
* [[ဘောဘောကြီးစေတီတော်]]
== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ==
*ကျော်ထင်၊ သူရ၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ သတ္တမမြောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်၊ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်
*ခင်ဝမ်း၊ အဆိုတော်
*ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော်
*[[အေး၊ ခေတ္တရာ]]
*ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး
*ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ
*တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း
*ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော်
*ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး
*ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း
== အစားအစာများ ===
*ပြည်စိန်ပန်းသုပ်
*ပြည်ထမင်းသုပ်
*ပြည်ပလာတာသုပ်

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>k6p9998zgarn6983lwzw58rhssbnq93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062597</id>
      <parentid>1062596</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:21:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* လူပုဂ္ဂိုလ်များ */</comment>
      <origin>1062597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28307" sha1="7py9y7wz54ptj8w2ph7hv2nyca06zh6" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== အထင်ကရနေရာများ ==
* [[သရေခေတ္တရာ|သရေခေတ္တရာပျူမြို့ဟောင်း]]
* [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)]]
* [[ဘောဘောကြီးစေတီတော်]]
== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ==
*ကျော်ထင်၊ သူရ၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ သတ္တမမြောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်၊ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး
*ခင်ဝမ်း၊ အဆိုတော်
*ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော်
*[[အေး၊ ခေတ္တရာ]]
*ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး
*ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ
*တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း
*ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော်
*ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး
*ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း
== အစားအစာများ ===
*ပြည်စိန်ပန်းသုပ်
*ပြည်ထမင်းသုပ်
*ပြည်ပလာတာသုပ်

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>7py9y7wz54ptj8w2ph7hv2nyca06zh6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062598</id>
      <parentid>1062597</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* လူပုဂ္ဂိုလ်များ */</comment>
      <origin>1062598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28401" sha1="kgbw6yu0lu4qhm7fkza5uy0qvs9ion7" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== အထင်ကရနေရာများ ==
* [[သရေခေတ္တရာ|သရေခေတ္တရာပျူမြို့ဟောင်း]]
* [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)]]
* [[ဘောဘောကြီးစေတီတော်]]
== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ==
*ကျော်ထင်၊ သူရ၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ သတ္တမမြောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်၊ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး
*ခင်ဝမ်း၊ အဆိုတော်
*ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော်
*[[အေး၊ ခေတ္တရာ]]
*ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး
*ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ
*တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း
*ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော်
*ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး
*ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း
*သင့်နော်၊ စာရေးဆရာ စာနယ်ဇင်းသမား
== အစားအစာများ ===
*ပြည်စိန်ပန်းသုပ်
*ပြည်ထမင်းသုပ်
*ပြည်ပလာတာသုပ်

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>kgbw6yu0lu4qhm7fkza5uy0qvs9ion7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062599</id>
      <parentid>1062598</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:32:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* လူပုဂ္ဂိုလ်များ */</comment>
      <origin>1062599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28550" sha1="93ljeu1jbkfv7wjxfss5m1fmj3l4xah" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== အထင်ကရနေရာများ ==
* [[သရေခေတ္တရာ|သရေခေတ္တရာပျူမြို့ဟောင်း]]
* [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)]]
* [[ဘောဘောကြီးစေတီတော်]]
== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ==
*ကျော်ထင်၊ သူရ၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ သတ္တမမြောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်၊ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး
*ခင်ဝမ်း၊ အဆိုတော်
*ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော်
*[[အေး၊ ခေတ္တရာ]]
*ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး
*စောဆ၊ ဒေါ်၊ ပထမဆုံး ဆေးပညာ F.R.C.S. ဘွဲ့ရ မြန်မာအမျိုးသမီး 
*ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ
*တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း
*ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော်
*ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး
*ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း
*သင့်နော်၊ စာရေးဆရာ စာနယ်ဇင်းသမား
== အစားအစာများ ===
*ပြည်စိန်ပန်းသုပ်
*ပြည်ထမင်းသုပ်
*ပြည်ပလာတာသုပ်

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>93ljeu1jbkfv7wjxfss5m1fmj3l4xah</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062601</id>
      <parentid>1062599</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* လူပုဂ္ဂိုလ်များ */</comment>
      <origin>1062601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28686" sha1="iyw56r7r38yxtvuw7wrno2uahkir1uk" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== အထင်ကရနေရာများ ==
* [[သရေခေတ္တရာ|သရေခေတ္တရာပျူမြို့ဟောင်း]]
* [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)]]
* [[ဘောဘောကြီးစေတီတော်]]
== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ==
*ကျော်ထင်၊ သူရ၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ သတ္တမမြောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်၊ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး
*ခင်ဝမ်း၊ အဆိုတော်
*ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော်
*[[အေး၊ ခေတ္တရာ]]
*ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး
*စောဆ၊ ဒေါ်၊ ပထမဆုံး ဆေးပညာ F.R.C.S. ဘွဲ့ရ မြန်မာအမျိုးသမီး 
*ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ
*တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း
*ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော်
*ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး
*ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း
*သုခမိန်လှိုင် (သိဒ္ဓတ္တလှိုင်) တေးရေးဆရာ ကဗျာဆရာ
*သင့်နော်၊ စာရေးဆရာ စာနယ်ဇင်းသမား
== အစားအစာများ ===
*ပြည်စိန်ပန်းသုပ်
*ပြည်ထမင်းသုပ်
*ပြည်ပလာတာသုပ်

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>iyw56r7r38yxtvuw7wrno2uahkir1uk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062602</id>
      <parentid>1062601</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:40:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* လူပုဂ္ဂိုလ်များ */</comment>
      <origin>1062602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28730" sha1="e5j85cci7orirbu6wb6qy1oudesj3vr" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== အထင်ကရနေရာများ ==
* [[သရေခေတ္တရာ|သရေခေတ္တရာပျူမြို့ဟောင်း]]
* [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)]]
* [[ဘောဘောကြီးစေတီတော်]]
== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ==
*ကျော်ထင်၊ သူရ၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ သတ္တမမြောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်၊ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး
*ခင်ဝမ်း၊ အဆိုတော်
*ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော်
*[[အေး၊ ခေတ္တရာ]]
*ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး
*စတုရင်္ဂဗလအမတ်
*စောဆ၊ ဒေါ်၊ ပထမဆုံး ဆေးပညာ F.R.C.S. ဘွဲ့ရ မြန်မာအမျိုးသမီး 
*ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ
*တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း
*ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော်
*ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး
*ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း
*သုခမိန်လှိုင် (သိဒ္ဓတ္တလှိုင်) တေးရေးဆရာ ကဗျာဆရာ
*သင့်နော်၊ စာရေးဆရာ စာနယ်ဇင်းသမား
== အစားအစာများ ===
*ပြည်စိန်ပန်းသုပ်
*ပြည်ထမင်းသုပ်
*ပြည်ပလာတာသုပ်

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>e5j85cci7orirbu6wb6qy1oudesj3vr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062603</id>
      <parentid>1062602</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* အစားအစာများ = */</comment>
      <origin>1062603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28728" sha1="am5odiy3mha8xe1xxgnreizuovv0nh2" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== အထင်ကရနေရာများ ==
* [[သရေခေတ္တရာ|သရေခေတ္တရာပျူမြို့ဟောင်း]]
* [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)]]
* [[ဘောဘောကြီးစေတီတော်]]
== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ==
*ကျော်ထင်၊ သူရ၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ သတ္တမမြောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်၊ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး
*ခင်ဝမ်း၊ အဆိုတော်
*ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော်
*[[အေး၊ ခေတ္တရာ]]
*ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး
*စတုရင်္ဂဗလအမတ်
*စောဆ၊ ဒေါ်၊ ပထမဆုံး ဆေးပညာ F.R.C.S. ဘွဲ့ရ မြန်မာအမျိုးသမီး 
*ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ
*တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း
*ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော်
*ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး
*ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း
*သုခမိန်လှိုင် (သိဒ္ဓတ္တလှိုင်) တေးရေးဆရာ ကဗျာဆရာ
*သင့်နော်၊ စာရေးဆရာ စာနယ်ဇင်းသမား
== အစားအစာများ==
*ပြည်စိန်ပန်းသုပ်
*ပြည်ထမင်းသုပ်
*ပြည်ပလာတာသုပ်

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>am5odiy3mha8xe1xxgnreizuovv0nh2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062604</id>
      <parentid>1062603</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:53:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58822-86</username>
        <id>150449</id>
      </contributor>
      <comment>/* လူပုဂ္ဂိုလ်များ */</comment>
      <origin>1062604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28750" sha1="co0fiw18s9se388m67libqrhhp67zxs" xml:space="preserve"> {{copyedit}}
{{refimprove}}
{{Infobox settlement
| name = ပြည်မြို့
| other_name = Prome
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline = File:My hometown, Pyay.jpg
| image_caption = ပြည်မြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]
| image_map = 
| map_caption = 
| subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_name1 = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[ပြည်မြို့နယ်]]
| area_total_km2 = ၃၄.၄၈
| population = 
| population_as_of = ၂၀၁၄
| population_density_km2 = auto
| population_total = ၁၃၄,၈၆၁
| coordinates_region = MM
| latNS = N
| latd = 18
| latm = 49
| lats = 01
| longEW = E
| longd = 95
| longm = 13
| longs = 05
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +7
| website = 
}}
[[File:Senes-in-Burma-45.jpg|right|thumb|250px|ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။]]
'''ပြည်မြို့'''သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ စတုတ္ထမြောက်မြစ်ကျဉ်း တည်ရှိရာမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၏ အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ကားလမ်း (၁၇၉) မိုင်၊ မီးရထားလမ်း(၁၆၁) မိုင်ရှည်လျားပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဆုံးမြို့လမ်းဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှ တဆင့် မကွေးတိုင်းကိုဖြတ်၍ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုဂံစသောဒေသ များသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူး [[နဝဒေးတံတား]]ကို ဖြတ်၍ ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ဥသျှစ်ပင်မြို့တို့ကိုဖြတ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် နိုင်သဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်သော မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရေလမ်းအားဖြင့် ရန်ကုန်မှ ၂၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်နှင့်အမျှစီးပွားရေး အချက်အချာ ကျရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော မီးရထားလမ်းအဖြစ် ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းအား ၁၈၇၇၊မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဖေါက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၆၁ မိုင်ရှည်လျားပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ၁, ၁၇၅, ၃၀ဝ၀ ကုန်ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင်ဖော်ပြထားသည်။ (ရန်ကုန်၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မြစ်ကြီးနား၊ လားရှိုး၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမ၊ မော်လမြိုင် တို့သို့ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။) ပြည်မြို့ မြူနီစပါယ်အဖွဲ့အား ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလိပ်တို့က စတင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အထိမ်းအမှတ်မြင်းစီးကျောက်ရုပ် တည်ရှိပြီး ကြေးရုပ်အဖြစ် အမှတ်မှားတတ်ကြသည်။ ပညာရေးအခြေအနေအားဖြင့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(၅)ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ ရှေးမဆွကပင်တည်ရှိခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]အပါအဝင် ပြည်တက္ကသိုလ်(ယခင်ပြည်ကောလိပ်)၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပြည်)]](ယခင်အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်)တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောရှေးဟောင်း [[ပျူ]] မြို့တော်[[သရေခေတ္တရာ]]မြို့ဟောင်းမှာ ပြည်မြို့ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိသည်။

ပြည်မြို့သည်ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနယ်နိမိတ်တွင်းရှိသည်ဖြစ်သော်လည်းသီးသန့်ယဉ်ကျေးမှူ၊သမိုင်းကြောင်းတို့နှင့်ရပ်တည်သောမြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

ပြည်မြို့၏  စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ 34.48 စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ပြည်မြို့ရှိသော နေရာတွင် မည်သည့်ခုနှစ်မှစ၍ မည်သူကမှ မြို့တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းတိကျခိုင်မာသော မှတ်တမ်းမရှိပေ။
ဘုရားသမိုင်းများတွင်မူ ဂေါတမဘုရားရှိစဉ်အခါကပင် သီရိခေတ္တဆိုသော မင်းသားဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်းဖော်
ပြပါရှိလေသည်။

=== စကားလုံးဆင်းသက်ပုံ သမိုင်း ===
သီရိခေတ္တမင်းနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည် မြို့သစ်အမည်ကို နဝါဝါသီ ဟုပေးခဲ့ကြောင်း ပြည်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း
ရှိ ဖိုးဦးတောင် ဘုရားသမိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ နောင်သောအခါ သီရိခေတ္တမင်းသား နှင့် အပေါင်းအပါတို့သည် ရသေ့၊ရဟန်း
ပြုကြပြီး ထို နဝါဝါသီအရပ်သည် စစ်မက်အပေါင်းမှ ပြီးပြေငြိမ်းအေးရာ အရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြေမြို့ ဟုသမုတ်ခဲ့ကြောင်း
ထိုဘုရားသမိုင်းတွင် ပါရှိသည်။

ပွင့်လှသိမ်ကုန်း ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက်အရလည်း ပြည်မြို့သည် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သော သရေခေတ္တရာ
မြို့မတိုင်မှီကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်မြို့အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်လျင် ရသေ့ရဟန်း ပြုကြလေ့
ရှိကြောင်း၊ ပြည်မြို့တွင် ရသေ့ပေါင်း ၂၀ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသောကြောင့် ရသေ့မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မိန့်ကြားဖူးပါသည်။

ပျူတို့နေထိုင်ခဲ့သော မြို့တော်ဟောင်း သရေခေတ္တရာမြို့ သည်ပြည်မြို့အတွင်း ရှိမှော်ဇာအရပ်တွင်တည်ရှိလေသည်။
သရေခေတ္တရာမြို့ကြီး ပျက်စီးပြီးနောက် ကျွင်းကျန်ရစ်သော ပျူလူမျိုးအုပ်စုငယ်များသည် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းနေရာမှ
တစတစနှင့် ယခု ဧရာဝတီမြစ်အနီး ပြည်မြို့တည်ရှိရာ ရွှေဆံတော်ဘုရားတဝှိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ နေရာသစ်
တွင်လူနေထူထပ်ခဲ့ရာမှ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပျူလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော
ကြောင့် ပျူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပြည်မြို့ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အချို့မှတ်တမ်းများတွင်ပါရှိလေသည်။
မည်သို့ပင်ဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်စေ ဘုရားသမိုင်းများနှင့် ရာဇဝင်များအရ ပြည်မြို့သည် သမိုင်းမှတ်တမ်းများ တိတိကျကျ
မရှိမှီကာလကပင် တည်ရှိနေခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းမှတ်ယူနိုင်ပေသည်။

=== ပြည်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်း ===
ပြည်မြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် နန်းတက်သော [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ သီဟသူ
ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ကိုစနစ်တကျ စတင်၍တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သစ်တပ်၊မြေမြို့၊အုတ်မြို့
ဟူ၍ ၃ ထပ်ဖြင့် မြို့တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့သည် ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ဘုရင်ငယ်များ၊ မြို့စားများ
အုပ်ချုပ်သော မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။

=== သမိုင်းခေတ်အဆက်ဆက် ===
အင်းဝခေတ်တွင် ပြည်မြို့သည် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ [[အင်းဝ]]ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်
တို့သည် ပြည်မြို့ဝန်းကျင်အား စစ်မြေပြင်အရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စစ်ပြေငြိမ်းရာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးပေသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ပြည်မြို့ကိုစားပြီး လကျာ်ပျံချီဘွဲ့ဖြင့်အင်းဝဖက်မှနေကာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီမွန်တပ်များ ကို ကြံကြံခံခဲ့သူမှာ မွန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် တရဖျားဖြစ်သည်။၎င်းမှာ ရာဇာဓိရာဇ်အား စီးချင်းထိုးကာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည့် ဗျဉ်းနွဲ့ (မပစ်နွဲ့)နှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူလည်းဖြစ်သည်။
အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ် နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းအထိ ပြည်မြို့တွင် သီဟသူမှ အစပြုကာ မြို့စား သို့မဟုတ် ဘုရင်ငယ်
အုပ်စိုးသူများ မင်းဆက်ပေါင်း(၂၇) ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အုပ်စိုးသူ ပဒေသရာဇ်တို့၏ အာဏာစွမ်း
ပြနိုင်ကြရန်၊ စစ်မက်များဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်သာ အချိန်တော်တော်များများ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်ငယ်များနှင့် အင်းဝ ဖြစ်ပွား
သောတိုက်ပွဲများ၊ ရှမ်းတို့နှင့် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူဘုရင် [[တပင်ရွှေထီး]] နှင့်ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲများ၊ တောင်ငူနှင့်
ရခိုင်တို့ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများသည် ပြည်မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အရပ်ဒေသတို့တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် မွန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့ကို [[အလောင်းဘုရား]] ဦးအောင်ဇေယျမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆
ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်မြို့သည် မြို့စား သို့မဟုတ် မြို့ဝန်တို့အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသအဖြစ်
ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီမြစ် နံဘေးတွင်တည်ရှိသောကြောင့် ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာဒေသ အဖြစ်
တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြန်သည်။

==== ပြည်မြို့ဝန်အဆက်ဆက် ====
# နန္ဒရာဇသင်္ကြန်
# မင်းရဲ မင်းလှကျော်စွာ (ဦးပသီ)
# မင်းလှရာဇာ (ဦးကျော်လှ)
# သတိုးရာဇာ (ဦးကောင်းပုံ)
# မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်
# သတိုးရာဇာ
# နေမျိုးဇေယသင်္ခယာ
# မင်း‌ကြီး ဇေယသူ (ဦးသာဝ)
# မဟာမင်းလှရာဇာ
# သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ (ဦးရွှေမှုံသီ)
# မင်းလှစည်သူ
# သီဟပတေ့
# မဟာမင်းလှစည်သူ (ဦးကွန်းသောင်)
# မင်းလှရာဇာ
# မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော် (ဦးမှုံ)&lt;ref&gt;{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၉၁|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃}}&lt;/ref&gt;

=== ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ကျူးကျော်စစ်ပွဲများ ===
ဘကြီးတော် ဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ပထမအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင် ပြည်မြို့သည် စစ်တလင်း
အဖြစ်ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား ပဒေသရာဇ်များ၏ အာဏာလုတိုက်ပွဲများ မဟုတ်တော့ပဲ
တိုင်းတပါး သားတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ပွဲများကို ခုခံရသော စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း(၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့အား အင်္ဂလိပ်တို့က လာရောက်တိုက်ခိုက်သောကြောင့်
အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာနန္ဒသင်္ကြန်နှင့် မင်းကြီး မဟာဥဇနာ တို့သည် ပြည်မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ်
ကင်းဘဲလ် ကပြည်မြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ပြည်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်တို့အား နတ်တော်လတွင် မြန်မာတပ်များက စစ်ကြောင်း ၃ ကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
သမိုင်းဝင် [[ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိနေရာမှ အင်္ဂလိပ်တပ်များက မဟာနေမျိုး၏တပ်များ နဝင်းချောင်း သင်ပန်းအရပ်
တွင် တပ်ချနားနေစဉ် ဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် မဟာနေမျိုး နှင့် မောက်မယ်စော်ဘွား
တို့ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်းတလင်း၊ နတ်ပုတီးမှော်၊ ဖိုးဦးတောင် နှင့် စင်္ကြံကျွန်းအရပ်တို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာတပ်များ
ကိုရေကြောင်းမှ နေ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များ မြေထဲမြို့အထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။

အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒုတိယအကြိမ်ကျူးကျော်စစ်တွင်လည်း မြန်မာတပ်များသည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ပြည်မြို့သည်လည်း စစ်တလင်းနယ်မြေ ပြန်လည်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ [[ပုဂံမင်း]] အား [[မင်းတုန်းမင်း]] သား
နှင့် [[ကနောင်မင်းသား]]တို့က ပုန်ကန်ခြားနားနေချိန် ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတပ်များအား မင်းနေပြည်တော်ကို ကာကွယ်ရန်
ပြန်လည်ခေါ်ယူလိုက်သည်။ အခုအခံ နည်းပါးသွားသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက မြေထဲမြို့(အောင်လံမြို့) အထိ တက်ရောက်
သိမ်းပိုက် တပ်စွဲလိုက်ကြသည်။

=== အင်္ဂလိပ်ခေတ် ===
ပြည်မြို့အား ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင်
ပြည်မြို့တွင် အကြီးအကျယ် မြေငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင်လည်း မြို့သည်မီးအကြီးအကျယ်လောင်ပြီးနောက်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မီးလောင်ပြင်ပေါ်တွင် စနစ်တကျ မြို့ကွက်ချကာ ပြည်မြို့အားပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ
တွင် ရပ်ကွက်ကြီးများသတ်မှတ်၍ မြို့ကွက်ရိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နဝင်းရပ်ကွက်၊ အေ့ရှဘက်တွင် ရဘဲရပ်ကွက်
တောင်ဘက်တွင် ဆင်စုရပ်ကွက်နှင့် မြို့လယ်တွင် ရွှေကူရပ်ကွက်နှင့် ဆံတော်ရပ်ကွက်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ရှည်လျားသော ကမ်းနားလမ်းမကြီးကိုလည်း မြို့တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်တိုင်အောင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အပြိုင်ဖေါက်လုပ်
ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅&lt;/ref&gt;

အင်္ဂလိပ်ခေတ်မှ မှတ်တမ်းများအရ ပြည်မြို့၏လူဦးရေမှာ
* ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ၃၁၁၅၇
* ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ၂၈၈၁၃
* ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ၃၀ဝ၂၂
* ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ၂၇၃၇၅
ဟူ၍ အသီးသီးရှိခဲ့သည်။

== အထင်ကရနေရာများ ==
* [[သရေခေတ္တရာ|သရေခေတ္တရာပျူမြို့ဟောင်း]]
* [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပြည်)]]
* [[ဘောဘောကြီးစေတီတော်]]
== လူပုဂ္ဂိုလ်များ ==
*ကျော်ထင်၊ သူရ၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ သတ္တမမြောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်၊ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး
*ခင်ဝမ်း၊ အဆိုတော်
*ခေတ္တရာတမာချို၊ အဆိုတော်
*[[အေး၊ ခေတ္တရာ]]၊ တေးရေး
*ခေတ္တရာသောင်း၊ အငြိမ့်မင်းသမီး
*စတုရင်္ဂဗလအမတ်
*စောဆ၊ ဒေါ်၊ ပထမဆုံး ဆေးပညာ F.R.C.S. ဘွဲ့ရ မြန်မာအမျိုးသမီး 
*ညီပု၊ ဦး၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ
*တင်မောင်၊ ဦး၊ အေဝမ်း
*ပြည်လှဖေ၊ အဆိုတော်
*ပြည်သိမ်းဆွေ၊ တေးရေး
*ဘညွန့်၊ ဦး၊ မြန်မာ့အဆွေ၊ အေဝမ်း
*သုခမိန်လှိုင် (သိဒ္ဓတ္တလှိုင်) တေးရေးဆရာ ကဗျာဆရာ
*သင့်နော်၊ စာရေးဆရာ စာနယ်ဇင်းသမား
== အစားအစာများ==
*ပြည်စိန်ပန်းသုပ်
*ပြည်ထမင်းသုပ်
*ပြည်ပလာတာသုပ်

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{reflist}}

{{ပဲခူးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>co0fiw18s9se388m67libqrhhp67zxs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (နည်းပညာ)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>9992</id>
    <revision>
      <id>1062672</id>
      <parentid>1061254</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T10:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>21591</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-46 */ အပိုင်းသစ်</comment>
      <origin>1062672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260634" sha1="096mzrfiwl5j3vwpq4ofqsaq3tv1jtf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ခေါင်းစီး|နည်းပညာ|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်၏ '''နည်းပညာ''' အခန်းသည် '''ဝီကီပီးဒီးယား''' ''အကြောင်း'' နည်းပညာဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးရန် ဖြစ်သည်။ ဝီကီဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ သတင်းပို့ရန်နှင့် အင်္ဂါရပ်အသစ်များ တောင်းဆိုရန်များကို [[mw:Phabricator|Phabricator]] တွင် ပြုလုပ်ပါ ( [[mw:How to report a bug|ဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ သတင်းပို့နည်း]] ကို ကြည့်ပါ)။
&lt;!-- All of the text for this top section is found at template:Villagepumppages --&gt;
မီဒီယာဝီကီ (MediaWiki) ဆိုင်ရာ အထွေထွေ မေးခွန်းများအတွက် [[mw:Project:Support desk|မီဒီယာဝီကီ အကူအညီ စားပွဲ]] သို့ သွားပါ။
|center=&lt;div id=&quot;villagepumpfaq&quot; style=&quot;padding-right: 30px; text-align: center; margin: 0 auto;&quot;&gt;{{FAQ|see also=[[Wikipedia:FAQ/Technical]]|style=margin: 0 auto; width: 85%;|collapsed=yes}}&lt;/div&gt;
|3=WP:VPT|4=WP:VP/T|5=WP:TECHPUMP|6=WP:PUMPTECH}}&lt;!--

--&gt;__NEWSECTIONLINK__&lt;!--

--&gt;
__TOC__
{{anchor|below_toc}}
{{clear}}&lt;!--

ကဏ္ဍကို စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးသို့ ကျေးဇူးပြု၍ မရွှေ့ပါနှင့်။ စာမျက်နှာ မော်ကွန်းထိန်းသိမ်းရာတွင် ပါဝင်သွားနိုင်၍ ဖြစ်သည်။

--&gt;[[&lt;!-- OK --&gt;Category:ဝီကီပီးဒီးယား လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]


&lt;/noinclude&gt;&lt;!--

မေးခွန်းအသစ်များကို ကျေးဇူးပြု၍ စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးတွင် ရေးသားပါ။ မေးခွန်းမေးမြန်းရန် အလွယ်ကူဆုံးနည်းလမ်းမှာ စာမျက်နှာအပေါ်ဖက်နားရှိ &quot;ဆွေးနွေးချက်အသစ်&quot; ကိုနှိပ်နိုင်ပါသည်။

--&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support &quot;map&quot; as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၉:၃၃၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29907192 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] 
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]

'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: &lt;code dir=ltr&gt;https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/&lt;/code&gt;) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၂၀:၂၉၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29943403 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the &quot;prevent this user from editing their own talk page&quot; is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]

'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, &lt;code&gt;account_type&lt;/code&gt;, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the &lt;code&gt;createaccount&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;autocreateaccount&lt;/code&gt; actions. As part of this change, the variable &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; has been renamed to &lt;code&gt;account_name&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;upload.wikimedia.org/…&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၂၁:၁၇၊ ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29969530 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The &quot;{{int:pageinfo-toolboxlink}}&quot; feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]

'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]

'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၇:၄၃၊ ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30000986 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] 
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic &quot;magic links&quot; for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;{{#isbn}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|&lt;code&gt;w:kaj:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|&lt;code&gt;w:ppl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. 

'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၂၃:၃၀၊ ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30026671 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]

'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#siteNotice { display: none; }&lt;/code&gt; to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the &quot;view new changes since…&quot; button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]

'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၉:၁၆၊ ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30086330 --&gt;

== Reference Previews – experiment ==

Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this.

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Problem ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the &lt;sup&gt;a b&lt;/sup&gt; (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Assumption ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Idea ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision.

When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the &quot;x&quot; or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list.

&lt;gallery heights=&quot;275&quot; widths=&quot;250&quot;&gt;
File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version
File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker'''
&lt;/gallery&gt;

When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list.

&lt;gallery heights=&quot;275&quot; widths=&quot;250&quot;&gt;
File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker'''
File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview'''
File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview'''
&lt;/gallery&gt;

By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Experiment ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews.

We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၁၃၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)

:As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&amp;diff=prev&amp;oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၃၀၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new &quot;Edit full page&quot; button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered &quot;beta&quot; on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:skin-theme-description&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag&lt;/code&gt; to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], &lt;code dir=ltr&gt;ext.globalwatchlist.rebuild&lt;/code&gt;, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၉:၀၃၊ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30119102 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.

'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no &lt;code dir=ltr&gt;uselang=&lt;/code&gt; URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust &amp; Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]

'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၇:၅၁၊ ၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30137798 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).

'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]

'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၈:၅၂၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30213008 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.lib&lt;/code&gt; modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.switch&lt;/code&gt; hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၉:၃၅၊ ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30260505 --&gt;

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]])&lt;/bdi&gt;  ၁၁:၁၅၊ ၁၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|&quot;Log in with passkey&quot; button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.

'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&amp;oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]

* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]

'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၆:၅၀၊ ၂၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30268305 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၉:၂၅၊ ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]])  ၁၇:၀၉၊ ၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29905755 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၆:၁၈၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=query&amp;meta=notifications&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၅:၁၈၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30380527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest &quot;Liquid Glass&quot; visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias.
* An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]].
* On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857]

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The &lt;code&gt;mirrors.wikimedia.org&lt;/code&gt; service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707]
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; directly, please update them to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;file&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;filerevision&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741]
* Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&amp;title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၅:၀၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30432763 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၈:၀၅၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available.
'''Updates for editors'''
* The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]].
* The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909]
* From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the &quot;Translate to English&quot; dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] 
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as &quot;changes 3&quot; instead of &quot;3 changes&quot; in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091]
'''Updates for technical contributors'''
* The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၂၀:၄၃၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30498077 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward.

'''Updates for editors'''
* The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks.
* The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui.input&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၉:၂၀၊ ၁၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30524429 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၂၀:၂၁၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] 

'''Updates for editors'''
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis.
* After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723]

'''Updates for technical contributors'''
* The legacy CSS classes &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; have been replaced with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၂၁:၅၂၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30584502 --&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
== Survey (proposed direction for Wishlist) ==
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}.

You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]])  ၀၃:၀၇၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:기나ㅏㄴ@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&amp;oldid=30604233 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month.
* The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed &quot;Community&quot; tab and a personalized &quot;For You&quot; tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၂၁:၀၈၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30613639 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၂၁:၂၉၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use &lt;code&gt;class=notpageimage&lt;/code&gt; excluding it from thumbnail previews, or &lt;code&gt;class=noviewer&lt;/code&gt; excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. 
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class=&quot;wikitable&quot;|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding &lt;code dir=ltr&gt;data-sort-order=&quot;desc&quot;&lt;/code&gt; to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page.
* Wikis that wish to replace the &quot;indefinitely&quot; button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change.
* The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited.
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server].
* The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4).
* Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၆:၄၈၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30689604 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration.

'''Updates for editors'''
* The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902]
* Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting next week, abuse filters that are set to &quot;require CAPTCHA verification&quot; will begin to also affect users with the &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595]
* Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox].
* The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၃:၀၄၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30722494 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to &quot;Create account&quot; and &quot;Log in&quot; actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220]
* After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292]
* An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; behaves when used to exclude results. Previously, using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၁:၄၇၊ ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30744833 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769]

'''Updates for technical contributors'''
* In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;src&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute and SVG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;srcset&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute.
* The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၃:၅၆၊ ၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30773578 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis.
* The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916]

'''Updates for technical contributors'''
* Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778]
* To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၆:၁၀၊ ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30804401 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]].
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation.

'''Updates for technical contributors'''
* On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, &quot;media-limit-reached&quot;, will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၀၅:၄၅၊ ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30836091 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077]
* DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), templates (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), HTML and parser tags (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), and magic words (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews.
* The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201]

'''Updates for technical contributors'''
* After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-helpusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-help&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet3&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604]
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533]
* From now on, wikis can restrict editing in the &quot;User&quot; namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၈:၄၈၊ ၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30856308 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&amp;uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518]
* The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-readinglists&amp;filter=&amp;action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia.
* Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326]

'''Updates for technical contributors'''
* The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698]
* The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၉:၄၅၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30872536 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692]

'''Updates for technical contributors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting &quot;{{int:Mw-math-mathjax}}&quot; in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001]
* Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;cldsort=timestamp&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၂၀:၄၄၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30901051 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC.

'''Updates for editors'''
* [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTSHORTPAGE__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;w:bol:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921]
* Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640]

'''Updates for technical contributors'''
* Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၂၁:၀၂၊ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30922806 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783]
* In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448]

'''Updates for technical contributors'''
* User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#uic:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Userlinks}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466]
* Due to user security and privacy risks, we have disabled access to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs when specifically using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs can still be accessed and used without &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Specified user page URLs (e.g. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;User:Myusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) can still be used with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386]
* Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;librsvg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 2.60 and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ImageMagick&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၂၀:၄၄၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30961208 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks.

'''Updates for editors'''
* The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28.
* At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors.
* Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;onlyredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;withredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;incategory:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;intitle:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;insource:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089]
* The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;deepcat&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859]

'''Updates for technical contributors'''
* The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465]
* The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&amp;title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service.

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၂၀:၅၂၊ ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30990659 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the &quot;[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]&quot; option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback.
* The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&amp;sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&amp;project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549]
* A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users.
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; instead of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:0&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704]
*  All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116]
'''Updates for technical contributors'''
* Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option, as gadgets are always loaded through &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၈:၄၃၊ ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31008437 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-38&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]].

'''Updates for editors'''
* The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]].
* The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a &quot;read more&quot; button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks.
* All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၅:၃၀၊ ၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31039826 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-39&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]

'''Updates for editors'''
* The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551]
* For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|&quot;Suggestion mode&quot; Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing &quot;experimental&quot; edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]].
* The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe.
* A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]].
* The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias.
* After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659]

'''Updates for technical contributors'''
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;formatversion=2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၁:၅၅၊ ၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31085309 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-40&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013]
* Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769]
* An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058]

* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]].
* Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Draft:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]].
* A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section.
* New magic words &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].  For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual.
* On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၀:၄၈၊ ၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31092225 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-41&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January.

'''Updates for editors'''
* Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations.
* Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading.
* Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847]
* Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. 
* A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/api/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/w/rest.php/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

 ၁၈:၅၁၊ ၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31098825 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-42&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ref name=&quot;Miller2026-1&quot; /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304]

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs.
* The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077]
* [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]].
* Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075]

'''Updates for technical contributors'''
* There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response.

'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၀၇:၃၈၊ ၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31142468 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-43&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* To measure the impact of incorporating some [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#November 2025: Ideas and feedback|community-requested features]] on logged-out reader retention, a test for [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing|Image Carousel]] will be pushed to logged-out readers. With the Image Carousel feature, readers browse community-uploaded images, selected by editors as relevant to specific articles. The test starts on November 20.
* An experimental notice will be pushed to 0.5% of logged-out mobile readers who come to English Wikipedia from Google, asking them to add Wikipedia as a [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/preferred-sources/ Google Preferred Source]. The test is to see if this notice increases reader retention and encourages people who use Google Search to visit Wikipedia more often. It will run from October 15–29 and will be assessed for its impact on retention and referrals.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[quarry:|Quarry]] returned an “Access denied” error when users tried to run SQL queries, preventing queries from running normally, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T440966]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Cog-icon-grey.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Due to a long-standing bug, applications that use the [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For_Developers|OAuth 2]] client credentials flow to act on their owners’ behalf are treated as if they are logged out. This will be fixed for new applications registered on or after Monday, October 19. Some affected applications need to re-register. [https://phabricator.wikimedia.org/T420297]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.1|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* A proposal to hold the Wikimedia Hackathon every three years, with regional hackathons in between, [[mw:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|has been shared]]. It explores making the event more accessible to technical communities in different regions. Share your feedback on the proposal’s [[mw:Talk:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|talk page]] before November 6.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၄:၃၇၊ ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31178499 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-44&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* An experiment launched on September 29 is testing [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Experience/Reading_recommendations|article recommendations]] for new account holders who also identify as readers. By suggesting articles to read, similar to recommendations in the Wikipedia app for logged-in readers, the experiment aims to encourage new account holders to read and return to the website regularly, with the goal of increasing internal referrals by 1%. See the related [[m:Community Wishlist/W505|Community Wishlist]] proposal.
* Several Wikimedia services were taken offline last week because of a [https://www.php.net/archive/2026.php#2026-10-20-1 security vulnerability in PHP]. This is because they need to be updated before they are safe to put back online. This is not a problem just for the Wikimedia movement but affects a lot of websites. You can follow updates on [[wikitech:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community|Wikitech]]. Cloud VPS and Toolforge will take longer to bring back online. This is to make sure that applications which run on Cloud VPS or Toolforge are not affected. Tool developers can see updates and more information on the [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/cloud-announce.lists.wikimedia.org/ Cloud-announce mailing list]. [https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-tools-and-services/][https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-cloud-services/]
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Last week we shared]] that to measure the impact of incorporating some community-requested features on logged-out reader retention, a test for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Carousel]] feature would be pushed to logged-out readers. Due to an issue, we will be restarting the test, but it will be live on October 26, not November 20 as initially announced.

'''Updates for editors'''
* A new [[wikitech:KAPOW|bot detection system]] to better identify automated traffic that disguises itself as human visitors, is coming to the Wikimedia wikis. This might cause sudden changes to visitor statistics starting from 26 October, going back to 20 June 2026.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] which renders musical notation inside wiki pages, has been temporarily disabled on all wikis due to a security issue. Affected pages will display a notice instead of musical scores, but the underlying code remains intact. No action is needed from editors, and a fix is in progress. A separate announcement will follow when the extension is re-enabled. Read more on [[phab:T441579|Phabricator]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where CodeMirror syntax highlighter appears to have been enabled in error for existing editors has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T441308]

'''Updates for technical contributors'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, October 28 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1793199600 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T439703]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.2|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Scholarship and sponsorship applications for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] will close on Friday, October 30th. Submit your application [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ through Pretix] before the deadline!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၈:၅၅၊ ၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31199592 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-45&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/45|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Many Wikimedia tools were taken offline last week because of a [[:w:PHP2Shell|security vulnerability in PHP]]. This affected many websites worldwide. [[m:Special:MyLanguage/Toolforge|Toolforge]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Cloud Services|Cloud VPS]] have been back up since October 22. Many important tools have been gradually restored. Some tools need the respective volunteer maintainers to restart them. Others still need to upgrade to a patched PHP version. Some tools were using older versions of PHP which are not supported by the recent security patches. They will require maintainers to upgrade to a more recent version. This might require additional effort. You can follow the work [[:wikitech:Talk:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community#Exceptions|on Wikitech]].

'''Updates for editors'''
* A new optional search experiment is running in the Wikipedia Android and iOS apps for Arabic, French, and Japanese Wikipedias. Participating readers can search inside articles and open quoted passages directly in their source articles, no answers or summaries are generated. This is the first of four experiments in [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information%20Retrieval/Phase%202|Phase 2 of Semantic Search]]. It began on October 22 and runs for 20 days. Feedback is welcome on the project’s [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Readers/Information%20Retrieval/Phase%202|discussion page]].
* The [[m:Special:MyLanguage/Future_Audiences|Future Audiences]] team is planning to bring [[m:Special:MyLanguage/Future_Audiences/Share_card|Share Cards]] to Wikipedia on mobile. This feature gives users the option to share a visually appealing card with friends, based on the article they are reading. The card contains the article’s title, image, opening text, and related attribution, and links back to the article for full reading. Editors are invited to try out this feature by adding &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;?useformat=mobile&amp;sharecard=1&lt;/code&gt; to any article URL from October 29 to November 8. Share any thoughts on the [[m:Talk:Future_Audiences/Share_card| project talk page]] and report any bugs on [[phab:T439161|Phabricator]]. 
* The default renderer for math formulas will change on November 2. After the change, the server sends the formula as MathML, and your browser uses MathJax to show it. This is the last step towards the Mathoid/RESTBase deprecation process, for sustainability and security reasons. You can [[w:en:Wikipedia:WikiProject Mathematics/MathFormattingBugs|ask questions or report problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T375238]
* Do you have an idea for a new feature, or a bug that needs fixing? [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Submit your suggestion for the community wish list by November 8!]]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.3|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၄:၂၂၊ ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31236748 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-46&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/46|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikipedia Apps team is preparing to launch Year in Review in early December. Year in Review gives app users a personalized recap of how they read and engaged with Wikipedia throughout the year. The team is looking for volunteers to help make it available in as many languages as possible. Translators can contribute through [https://translatewiki.net/ translatewiki.net]. For [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&amp;action=translate&amp;group=out-wikimedia-mobile-wikipedia-android-strings&amp;filter=%21translated Android], search for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;yir&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; under the &quot;Untranslated&quot; tab, and for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&amp;action=translate&amp;group=out-wikimedia-mobile-wikipedia-ios&amp;filter=%21translated&amp;optional=1 iOS], search for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;year-in-review&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; under the &quot;Untranslated&quot; tab.
*  The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature that helps editors create articles that follow a Wikipedia’s policies, is now available on all Wikipedias. Administrators and interface admins can configure and expose it for editors to use via [[Special:CommunityConfiguration/ArticleGuidance]]. A [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Community Configuration|configuration guide is available]]. Visit [[mw:Talk:Article guidance|the project talk page]] to ask any questions.

'''Updates for editors'''
* Following the release of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to all Wikipedias in September, logged-in users will soon be able to [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#October/November 2026: Custom collections and call to action|organize articles saved in their lists into customizable categories]]. This will enable readers to create collections and revisit saved articles based on their interests, potentially encouraging frequent visits to Wikipedia. The update will roll out to all Wikipedia users between November 9 and 16.
* The Wikipedia Apps team is preparing to launch the first of two notification experiments for English Wikipedia readers on Android who have opted in to notifications. The three-week experiment will send notifications suggesting personalized Discover reading lists which are collections of Wikipedia articles recommended based on articles the reader has previously viewed. The goal is to understand whether these recommendations help readers discover relevant content and encourage them to return to the app. No action is required, and users can manage their notification preferences in the app settings. [[mw:Wikimedia Apps/Team/Notifications|Learn more and share feedback]].
* A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] was causing the page to fail to load for users who have unseen changes on Wikimedia Commons. The bug has now been fixed. If you temporarily removed &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;commons.wikimedia.org&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; from your personal [[m:Special:GlobalWatchlistSettings|Global Watchlist settings]] due to the bug, you can restore it there. [https://phabricator.wikimedia.org/T439203]
* A new Beta feature called &quot;Home&quot; will be [[mw:Special:MyLanguage/Home/Deployment|deployed to 10 Wikipedias]] for a limited test. This new feature aims to replace &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:Homepage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for newcomers, with additional modules planned for the future to improve upon the current experience. If you want to participate in the test, please [[mw:Talk:Home|sign up]]. &quot;Home&quot; will be released to all users later this month.
* On English and Russian Wikipedias, [[m:User:Alaexis/Source Verifier|Source Verification]] is now available as an experimental Suggestion for experienced editors within [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion_Mode|Suggestion Mode]]. It uses an LLM hosted on [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing|LiftWing]] to try to check whether a cited source supports the claim it’s attached to. To try it out, please [[phab:T426359|see these testing instructions]]. If you are at another language Wikipedia and your community is interested in trying it out, please [[m:User talk:Alaexis/Source Verifier|express your interest]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where dates passed as blank parameters to functions in wikitext were incorrectly interpreted using the month-day-year format instead of the day-month-year format, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T403884]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting on 1 December 2026, hCaptcha will be required for edits made via the API by non-autoconfirmed users. If your tool, gadget, or user script makes edits on behalf of newcomer users, [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/hCaptcha#November 2026: Completing hCaptcha rollout|see how to update it]].
*  [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2026 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations close on 22 November 2026.
* Toolforge has introduced two new beta features. &quot;Toolforge alerts&quot; send email notifications when a tool becomes unavailable, returns errors, or restarts frequently. &quot;Extended logging&quot; makes it easier to investigate problems by providing logs for events such as job creation, deletion, and deployment failures through the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;toolforge logs&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; command. Both features are opt-in and help tool maintainers become aware of and resolve problems with their tools more quickly. Maintainers can [[wikitech:Help:Toolforge/Alerts|enable alerts]] and learn how to [[wikitech:Help:Toolforge/Running_jobs#Toolforge_logs|access extended logs]]. They are also encouraged to try the features and [[wikitech:Help:Cloud_Services_communication|provide feedback]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.4|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* A proposal to change how we currently organize the Wikimedia Hackathon [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|has been shared]]. It explores making the event more accessible to technical communities in different regions. Share your feedback on the proposal’s [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|talk page]]; the deadline has been extended to November 13th.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt;  ၁၀:၃၃၊ ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31249348 --&gt;</text>
      <sha1>096mzrfiwl5j3vwpq4ofqsaq3tv1jtf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17193</id>
    <revision>
      <id>1062607</id>
      <parentid>1048884</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T19:16:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-59332-93</username>
        <id>150568</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1062607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24046" sha1="tgbdanhfttv3yjdnvsruh86t78g0jz1" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့
|native_name = မြို့ရွှေကျွန်း
|other_name = 
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = {{flag|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မင်းဘူးခရိုင်|မင်းဘူး]]
|subdivision_type3 =  [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ဆင်​​ဖြူကျွန်းမြို့နယ်|ဆင်ဖြူကျွန်း]]
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|20.6641996868|94.6929049089|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ်
|website =
}}
'''[[ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့]]'''သည် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[မင်းဘူးခရိုင်]]၊ [[ဆင်​ဖြူကျွန်းမြို့နယ်]]ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.mdn.gov.mm/my/chngphuuknmiun-mask-campaign-pulup|title=ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့၌ Mask Campaign ပြုလုပ်|accessdate=5 June 2023|archivedate=5 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230605031804/https://www.mdn.gov.mm/my/chngphuuknmiun-mask-campaign-pulup}}&lt;/ref&gt; မင်းဘူးမြို့ မြောက်ဘက် ၄၅ မိုင်ခန့်အကွာ  [[ဧရာဝတီမြစ်]]နှင့်စလင်းချောင်းခေါ် [[ဆင်ဖြူကျွန်းချောင်း]]တို့ တွေ့ဆုံရာတွင် တည်ရှိသ​ည့် ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သည်။ အလောင်းစည်သူမင်းလက်ထက်ရခိုင်းမင်းမျိုးလက်ယာမင်းနန် ကအသနားခံခြေတော်၀ပ်ဆင်းကာ တေ ရာင်းပန်အကူအညီ‌တောင်းခံ သဖြင့် ပုန်ကန်ခြားနား၍ ရခိုင်းနန်းကိုဓမ္မစံနေသော မင်းဘီးလူးအား သွားရောက်နှိမ်နှင်းရာတွင် လမ်းခရီးတွင် တပ်နားစဉ် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ ရတနာဆင်ဖြူသည် ဧရာ၀မြစ်လယ် ကျွန်းကြီးတွင် မထပဲ ငြိမ်သပ်စွာသွားရောက်ဝပ်သဖြင့် ဘုရားတည်၍ ဆင်ဖြူဝပ်သော ကျွန်းမြေမဟာဖြစ်သောကြောင့် ဆင်ဖြူကျွန်းဟုတွင်သည်။ ရှေးမြန်မာဘုရင်များလက်ထက်နှင့် အထူးသဖြင့် ဘကြီးတော်(မြန်မာ ၁၁၈၁-၁၁၉၉) လက်ထက် တို့တွင် [[ဆင်ဖြူတော်|ဆင်ဖြူ]]များရရှိရာဒေသဖြစ်၍၊ ဆင်ဖြူကျွန်းဟု ပိုမို ကျော်ကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)&lt;/ref&gt;

ဆင်ဖြူကျွန်း ၏ အရှေ့ဘက်၌ ဧရာဝတီမြစ်၊ အနောက်ဘက်၌ စလင်းချောင်းခေါ် ဆင်ဖြူကျွန်းချောင်း တည်ရှိသည်။ချောင်းသည်  ဆင်ဖြူးကျွန်နယ်တချောရစ်ခွေစီးဆင်းကာတောင်ဘက်အနောက်ဘက်မှမြောက်ဘက်အထိကွေ့ဝိုက်‌ကာအရှေ့ဘက်ဧရာ၀တီမြစ်အတွင်းသို့စီး၀င်သည်။ ဆင်ဖြူကျွန်း တောင်ဘက် မြန်မာဘုရင်များလက်ထက် သမိုင်းဝင်အရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည့် ယမ်းဖိုကုန်းတည်ရှိခဲ့ပေသည်။ ၎င်းဒေသမှတစ်ဆင့် အမ်းတောင်ကြားလမ်းသို့ကျော်ဖြတ်ကာ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ သွားနိုင်သည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့သည် ရှေးဘုရင်လက်ထက်က ရေတပ်သစ်တပ်တည်ရှိရာ ကင်းမြို့ဖြစ်ပြီး စစ်ရေးအရအရေးပါရာဒေသ ဖြစ်ခဲ့သည်။ စစ်ကြီးမဟာဗန္ဓုလစစ်စခန်းချခဲရာဒေသဖြစ်ပြီး ရခိုင်ဒေသကိုထိန်းချုပ်သည့် စစ်စခန်းမြို့ဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ရှိ ကျည်တော်စု၊ကြည်စု၊ တပ်ပြင်၊ မြင်ခေါင်း၊ ယမ်းဖိုကုန်း၊ ဒိုင်းဒေါင်းကုန်းစသည်တို့သည် မဟာဗန္ဓုလစစ်သူကြီး ဆင်ဖြူကျွန်း တွင်စစ်စခန်းချရင်း အမည်တွင်ခဲ့သည့် ရပ်ကွက်ရွာများဖြစ်သည်။

==မြို့ဖွဲ့စည်းပုံ==
ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ ကို ရှေးယခင် က ခြောက်သွေးခြောက်ရပ်ကွက်ဖြင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သုံးပင်တောင်ရပ်၊ သုံးပင်မြောက်ရပ်၊ ပျံ့လွင့်ရပ်၊ ပရိက္ခရာရပ်၊ ပိုးအရှေ့ရပ်၊ ပိုးအနောက်ရပ် တို့ဖြင့်ဖွဲစည်းထားသည်။ သိုသော်ယခုအခါ
ဆင်ဖြူကျွန်း  မြို့ကို မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်၉ခု သူကြီးပိုင်နယ်၅၂ရွာ ကျေးရွာပေါင်း၁၁၆ရွာဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။

ယခုအခါတိုးချဲ့ရပ်ကွက်များအဖြစ် အမှတ်(၁)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် သုံးပင်တောင်(ပိုးသည် ပြည်စိုး သပြေ)၊ သုံးပင်မြောက်၊ အမှတ်(၂)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် ပျံ့လွင့်၊ ပရိက္ခရာ၊ အမှတ်(၃)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် ပိုးအရှေ့၊ ပိုးအနောက်၊ အမှတ်(၄)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် သစ္စာမြိုင်၊ သရက်တော၊ ရွာသစ်၊ ပရပိုက်တန်း၊ ယမ်းဖိုကုန်း၊ သရက်ချဉ်၊ သီးကုန်း၊ ဇောင်ချမ်းကုန်း၊ အမှတ်(၅)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် မ/ရှားတော၊ အုတ်ဖို၊ မင်းကုန်း၊ သာယာကုန်း၊ စိတ္တူ၊ ပြည်တော်သာရပ်၊ အမှတ်(၆)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင်၊ နွယ်တမယ်ရပ်၊ ဆုတ်လေဦးချောင်းဖြူရပ်၊ အမှတ်(၇)ရပ်ကွက်တွင် ဆုံကုန်း ရေနံစု ကျက်ဟင်းခါးကျွန်း အမှတ်(၈)ရပ်ကွက်တွင်စွန်းကျွန်းညို အမှတ်(၉)ရပ်ကွက်တွင် မိုးဝန်း ဒိုင်ဂေါင်းကုန်း
စသည်ဖြင့် ရပ်ကွက်ကြီး (၉) ရပ်ကွက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ စွန်းကျွန်းညိုရပ်ကွက်သည်ဆင်ဖြူကျွန်မြို့အတွက်ရေးပါသောဧရာဝတီမြစ်ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သည်။ ဆုံကုန်းရပ်ကွက်သည်လဲယွန်းထည်၊ဖန်စီရွှေချခြင်း၊ပန်းပုကနုတ်စသည့်အတက်ပညာရှင်များရှိရမြို့၏အားထားရာရပ်ကွက်တစ်ဖြစ်သည်။

==နယ်နိမိတ်==
မြို့တောင်ဘက်တွင်[[စလင်းမြို့]]
အရှေ့ဘက်တွင်[[ဧရာဝတီမြစ်]][[ချောက်မြို့နယ်]]မြောက်ဘက်တွင်[[ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်]]အနောက်ဘက်တွင်[[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]][[ဆောမြို့နယ်]]တို့တည်ရှိသည်။

===အစိုးရရုံးများဌာနများ===
*မြို့အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၊
*ရပ်ကွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး၉ခု၊
*ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး၅၂ခု
*သစ်တောရုံး၊
*ဆက်သွယ်ရေးရုံး၊
*မြို့စည်ပင်သာယာရေးရုံး
*စာတိုက်ရုံး၊
*မြို့ နယ်မြေရဲစခန်း၊
*မြို့ နယ်မြေမီးသတ်ဌာန၊
*မြို့နယ်အလုပ်သမားကုန်တင်ကုန်ချရုံး၊
*မြို့နယ်လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာရုံး၊
*မြို့နယ်စက်မှုလယ်ယာဦးစီးဌာန
*စ်ိုက်ပျိုးရေးရုံး၊
*ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊
*မိခင်နှင့်ကလေးကျန်းမာရေးဌာန၊
*အောက်စီဂျင်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံ
*ဝါကြိတ်စက်
*ကြက်ခြေနီအသင်း စသည်တို့တည်ရှိသည်။

==ပညာရေး==
===အထက်တန်း===
* [[အ.ထ.က (၁) ဆင်ဖြူကျွန်း]]
* အထက(၂)ဆင်ဖြူကျွန်း (ပြည်စိုးကုန်းကျောင်း)
* အထက်တန်းကျောင်း၅ ကျောင်း
* အထက်တန်းကျောင်းခွဲ ၇ ကျောင်း
* မူလတန်းကျောင်းပေါင်း ၆၂ ကျောင်း

== စီးပွားရေး ==
အဓိက စီးပွားရေးမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ ဆည်ရေသောက်လယ်မြေများ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စပါးနှင့် ပဲမျိုးစုံ စိုက်ကြသည်။ ကိုင်းကျွန်းတို့တွင် မြေပဲ၊ ငရုတ်၊ ပဲမျိုးစုံ စိုက်ကြသည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းမှ အာလူး၊ငရုတ်၊ ကြက်သွန်နှင့် ရှားစေးတို့မှာ နာမည်ကြီးသည်။ အာလူးသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရှမ်းဒေသနှင့်ဆင်ဖြူကျွန်းဒေသတွင်သာစိုက်ပျိုးကြသည်။

===စားသောက်ဖွယ်ရာများ===
ဆင်ဖြူကျွန်းဝက်အူတောင့်၊ဆင်ဖြူကျွန်းမုန့်ဩဇာ ဆင်ဖြူကျွန်း ပဲချောင်း အာလူးကြော် အုန်းကရေကရာတို့သည်နာမည်ကျော်ဒေသထွက်စားစရာများဖြစ်သည်။

== လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ==
ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့သို့ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် စလင်းချောင်းတို့မှ လှေ၊ သင်္ဘောတို့ဖြင့် ရေလမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ မင်းဘူး-ဆင်ဖြူကျွန်း-ဆိပ်​ဖြူလမ်း ဆင်ဖြူကျွန်း-ငဖဲလမ်း ဆ​င်ဖြူကျွန်း-စေတုတ္တရာလမ်းစသည့်ကုန်းလမ်းအားဖြင့် သွားလာနိုင်သော မြို့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စာတိုက်၊အစိုးရဆက်သွယ်ရေး ရုံး ပုဂ္ဂလိကဆက်သွယ်ရေးရုံး ဘဏ်များ ရှိ၍လည်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းသောမြို့လည်းဖြစ်သည်။

===တံတားများ===
#([[နွယ်တမယ်တံတား|နွယ်တမယ်တံတား ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့]])
#ဆင်ဖြူကျွန်မြောက်ဘက်ခြမ်းကိုယ်ထူကိုယ်ထတံတား(နတ်စင် မြောက်ရှားတော)
#ဖောင်တော်ဦးတံတား(ဖောင်တော်ဦးတောင်ကျချောင်း)
#မီးရထားတံတား
#ကန်တော်ချောင်းကူးတံတား

#ထင်ရှားသော နေရာဒေသများ 
*ရှင်ပင်ဆုတောင်းပြည့်ဘုရားကြီး
*မဟာပါဒင်္ဂစက်တော်ရာဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်မုနိမဟာရံသီဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်မဟာစေတီလှဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်မြကျောက်ဆည်ဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်ဘုန်းပွင့်ဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်ချမ်းသာကြီးဘုရား
*ပဥ္စလောဟာပြည်တော်ပြန်အာရုံခံဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်ငါးမျက်နှာဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်ဖောင်တော်ဦးဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်လေးမျက်နှာဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်ဗုပ္ပါရုံဘုရား
*ရှင်ပင်ဘုန်းမြင့်ဘုရား
*နှီးဘုရား
*ရှင်ပင်ကြံတိုင်းအောင်ဘုရား
*ကပ်ကျော်ဘုရား
*လောကမာရဇိန်ဘုရား
*လောကသရဖူမြတ်စွာဘုရား
*ရှင်ပင်မြတ်ရှင်တော်ပွင့်ဘုရား
*​ကျက်ဆူးဘုရား
*ဖောင်ချည်တိုင်ဘုရား
*ဆုတ်လေဦးဘုရား
*ရှင်ပင်ကြက်ရိုးတောင်စေတီတော်မြတ်
*ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား(သရက်ချဉ်ရပ်)
*ဆန္ဒပြည့်စေတီ

===စာသင်တိုက်များ===
*မဟာဝိဇယာရာမပါဠိတက္ကသိုလ်စာင်တိုက်
*မင်္ဂလာမဟာဝိသုတာရာမစာသင်တိုက်
*ဗုဒ္ဓဓီတာသီလရှင်စာသင်တိုက်

===ရိပ်သာများ===
*မိုးကုတ်ရိပ်သာ
*ဆုံကုန်းရှမ်းဝိပဿနာရိပ်သာ
*မဟာစည်ရိပ်သာ

===ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ===
*မဲထီးရွှေကျောင်းတော်ကြီး
*မြေရှည်အုတ်ကျောင်းတိုက်
*ရေမိန်တောင်ကျောင်း
*ရေမိန်မြောက်ကျောင်း
*ရာကျော်ကျောင်းတောင်ကြီး
*လေးထပ်ကျောင်း(ကျောင်းကုန်း)
*လေးထပ်ကျောင်း(ရွာသစ်)
*မြသီတာကျောင်း
*ဘကဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း
*ဆုတောင်းပြည့်ကျောင်း
*မဟာစည်ကျောင်း
*အုတ်ကျောင်း
*သရက်ချဉ်ကျောင်း
*နိဿရည်းကျောင်း


===ပန်းခြံ===
*အာဇာနည်ပန်းခြံ
*လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်း
}}

==ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသူများ==
*ဆင်ဖြူကျွန်းဆရာတော် ဦး[[ဓမ္မသာရ ]](မိုးကုတ်ဝိပဿနာ နာယကချုပ်ဆရာတော်)
*ဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တ[[ဉာဏိန္ဒ]] (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု နိုင်ငံတော်သံဃ မဟာနာယက ဒုဥက္ကဋ္ဌ)
*ဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တ[[ပညာဇောတ]] (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ နိုင်ငံတော်ဗဟိုဝန်ဆောင်နိုင်ငံတော်ဩဝါဒစရိယဆရာတော်)
*ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တ[[နောဓိဉာဏ]] (အဂ္ဂမဟာဂဏဝါစကပဏ္ဍိတ/သီရိပျံချီ/ဒုပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်
*ဓမ္မဝီရဒေါက်တာတေဇနိယ (အရဟံဖောင်ဒေးရှင်းဗဟို)
*[[အောင်ဗလ|ယောက်ျားမင်းသမီးမယ် အောင်ဗလ]]
*[[ကျပင်း ဆရာဖီး]]
*[[သင်၊ ဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်း​]]
*[[ဆင်ဖြူကျွန်း အောင်သိန်း]] (စာပေဆုများရှင် တသက်တာစာပေဆုရှင်)
*[[နန္ဒစိုး|နန္ဒာစိုး]] (ဆင်ဖြူကျွန်း) (စာပေဆုများရှင်)
*[[မြေဇာ (ကာတွန်း)|ကာတွန်းမြေဇာ]]
*[[ကာတွန်းရွှေမင်းသား]]
*[[တင်ဝင်း၊ မ (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာမတင်ဝင်း (ပညာရေးတက္ကသိုလ်)]]
*ပန်တျာအေးလွင် (ဆင်ဖြူကျွန်း)စာပေဗိမာန်စာပေဆုရ
*ဦး[[ပုလဲစိန်]] (ဇာက်မင်းသားအသံပညာရှင်)
*[[နိုင်လင်း]] (အသံဇာက်လမ်းဇာတ်ညွှန်းတေးသံရှင်)
*[[သျှင်မ]] (ဝတ္ထုစာရေးဆရာမ)
*[[ခင်မြဇင်]] (အမျိုးသားစာပေဆုရှင်)
*[[ဆင်ဖြူကျွန်း သန်းထွန်း]] (အမျိုးသားစာပေဆုရှင်)
*မင်းတခေတ် (လူငယ်စာရေးဆရာဒါရိုက်တာ)
*တေးရေး[[စောဝေလင်း]] (&quot;ဧရာဝတီက မခင်နှင်းဆီ&quot; သီချင်းရေးသားသူ)
*[[ဆင်မ]] (ဟာသသရုပ်ဆောင်)
*ဆိုင်းဆရာ ဦးတင်မောင်
*စိန်ဗိုလ်ညွန့် (ဆိုင်းဆရာ)
*ပန်းချီလှဘုန်းအောင်
*ဇော်ဇော်ဝေ (ဆင်ဖြူကျွန်း)(ဓာတ်ပုံဆုများရှင်)
*တင်မိုးလွင် (ဆင်ဖြူကျွန်း) (ကဗျာဆရာ
*ဧဒင်နန္ဒာ (ဆင်ဖြူကျွန်း) (စာရေးဆရာ)

မင်းကြီး[[ဗိုလ်ဥတ္တမ]]၊ [[ဗိုလ်ဗျိုင်းကြီး]] [[ဗိုလ်ဗျိုင်းလေး]] [[မြတောင်ဗိုလ်]] ဗိုလ်ဆေးနီ၊ ဗိုလ်ကြာလန်းစသည့် နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်များ၏နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးသမိုင်း([[ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]) မှာ စာတင်သင့်သည် ရှေးခေတ်ဘုရင်များလက်ထက်တွင် ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့သည် စစ်ရေးအရအရေးပါသော​ရေတပ် သစ်တပ်ရှိရာမြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;

{{မကွေးတိုင်း}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]

{{Magway-geo-stub}}</text>
      <sha1>tgbdanhfttv3yjdnvsruh86t78g0jz1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062610</id>
      <parentid>1062607</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T00:42:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>အကိုးအကားမပါရှိသည့် ပြင်ဆင်မှု။</comment>
      <origin>1062610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22908" sha1="kt0bb7bjyi37ejgnn6pch8jd60zfwv4" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့
|native_name = မြို့ရွှေကျွန်း
|other_name = 
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = {{flag|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[မင်းဘူးခရိုင်|မင်းဘူး]]
|subdivision_type3 =  [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ဆင်​​ဖြူကျွန်းမြို့နယ်|ဆင်ဖြူကျွန်း]]
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
|area_total_km2 = 
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates = {{Coord|20.6641996868|94.6929049089|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ်
|website =
}}
'''[[ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့]]'''သည် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[မင်းဘူးခရိုင်]]၊ [[ဆင်​ဖြူကျွန်းမြို့နယ်]]ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.mdn.gov.mm/my/chngphuuknmiun-mask-campaign-pulup|title=ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့၌ Mask Campaign ပြုလုပ်|accessdate=5 June 2023|archivedate=5 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230605031804/https://www.mdn.gov.mm/my/chngphuuknmiun-mask-campaign-pulup}}&lt;/ref&gt; မင်းဘူးမြို့ မြောက်ဘက် ၄၅ မိုင်ခန့်အကွာ  [[ဧရာဝတီမြစ်]]နှင့် [[ဆင်ဖြူကျွန်းချောင်း]]တို့ တွေ့ဆုံရာတွင် တည်ရှိသ​ည့် ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သည်။ အလောင်းစည်သူမင်းလက်ထက် ရခိုင်ဘုရင်ပုန်ကန်၍ သွားရောက်နှိမ်နှင်းရာတွင် ရတနာဆင်ဖြူဝပ်သဖြင့် ဘုရားတည်၍ ဆင်ဖြူဝပ်သော ကျွန်းမြေမဟာဖြစ်သောကြောင့် ဆင်ဖြူကျွန်းဟုတွင်သည်။ ရှေးမြန်မာဘုရင်များလက်ထက်နှင့် အထူးသဖြင့် ဘကြီးတော်(မြန်မာ ၁၁၈၁-၁၁၉၉) လက်ထက် တို့တွင် [[ဆင်ဖြူတော်|ဆင်ဖြူ]]များရရှိရာဒေသဖြစ်၍၊ ဆင်ဖြူကျွန်းဟု ပိုမို ကျော်ကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)&lt;/ref&gt;

ဆင်ဖြူကျွန်း ၏ အရှေ့ဘက်၌ ဧရာဝတီမြစ်၊ အနောက်ဘက်၌ ချောင်း တည်ရှိသည်။ ဆင်ဖြူကျွန်း တောင်ဘက် မြန်မာဘုရင်များလက်ထက် သမိုင်းဝင်အရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည့် ယမ်းဖိုကုန်းတည်ရှိခဲ့ပေသည်။ ၎င်းဒေသမှတစ်ဆင့် အမ်းတောင်ကြားလမ်းသို့ကျော်ဖြတ်ကာ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ သွားနိုင်သည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့သည် ရှေးဘုရင်လက်ထက်က ရေတပ်သစ်တပ်တည်ရှိရာ ကင်းမြို့ဖြစ်ပြီး စစ်ရေးအရအရေးပါရာဒေသ ဖြစ်ခဲ့သည်။ စစ်ကြီးမဟာဗန္ဓုလစစ်စခန်းချခဲရာဒေသဖြစ်ပြီး ရခိုင်ဒေသကိုထိန်းချုပ်သည့် စစ်စခန်းမြို့ဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ရှိ ကျည်တော်စု၊ကြည်စု၊ တပ်ပြင်၊ မြင်ခေါင်း၊ ယမ်းဖိုကုန်း၊ ဒိုင်းဒေါင်းကုန်းစသည်တို့သည် မဟာဗန္ဓုလစစ်သူကြီး ဆင်ဖြူကျွန်း တွင်စစ်စခန်းချရင်း အမည်တွင်ခဲ့သည့် ရပ်ကွက်ရွာများဖြစ်သည်။

==မြို့ဖွဲ့စည်းပုံ==
ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ ကို ရှေးယခင် က ခြောက်သွေးခြောက်ရပ်ကွက်ဖြင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သုံးပင်တောင်ရပ်၊ သုံးပင်မြောက်ရပ်၊ ပျံ့လွင့်ရပ်၊ ပရိက္ခရာရပ်၊ ပိုးအရှေ့ရပ်၊ ပိုးအနောက်ရပ် တို့ဖြင့်ဖွဲစည်းထားသည်။ သိုသော်ယခုအခါ
ဆင်ဖြူကျွန်း  မြို့ကို မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်၉ခု သူကြီးပိုင်နယ်၅၂ရွာ ကျေးရွာပေါင်း၁၁၆ရွာဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။

ယခုအခါတိုးချဲ့ရပ်ကွက်များအဖြစ် အမှတ်(၁)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် သုံးပင်တောင်(ပိုးသည် ပြည်စိုး သပြေ)၊ သုံးပင်မြောက်၊ အမှတ်(၂)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် ပျံ့လွင့်၊ ပရိက္ခရာ၊ အမှတ်(၃)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် ပိုးအရှေ့၊ ပိုးအနောက်၊ အမှတ်(၄)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် သစ္စာမြိုင်၊ သရက်တော၊ ရွာသစ်၊ ပရပိုက်တန်း၊ ယမ်းဖိုကုန်း၊ သရက်ချဉ်၊ သီးကုန်း၊ ဇောင်ချမ်းကုန်း၊ အမှတ်(၅)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် မ/ရှားတော၊ အုတ်ဖို၊ မင်းကုန်း၊ သာယာကုန်း၊ စိတ္တူ၊ ပြည်တော်သာရပ်၊ အမှတ်(၆)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင်၊ နွယ်တမယ်ရပ်၊ ဆုတ်လေဦးချောင်းဖြူရပ်၊ အမှတ်(၇)ရပ်ကွက်တွင် ဆုံကုန်း ရေနံစု ကျက်ဟင်းခါးကျွန်း အမှတ်(၈)ရပ်ကွက်တွင်စွန်းကျွန်းညို အမှတ်(၉)ရပ်ကွက်တွင် မိုးဝန်း ဒိုင်ဂေါင်းကုန်း
စသည်ဖြင့် ရပ်ကွက်ကြီး (၉) ရပ်ကွက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ စွန်းကျွန်းညိုရပ်ကွက်သည်ဆင်ဖြူကျွန်မြို့အတွက်ရေးပါသောဧရာဝတီမြစ်ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သည်။ ဆုံကုန်းရပ်ကွက်သည်လဲယွန်းထည်၊ဖန်စီရွှေချခြင်း၊ပန်းပုကနုတ်စသည့်အတက်ပညာရှင်များရှိရမြို့၏အားထားရာရပ်ကွက်တစ်ဖြစ်သည်။

==နယ်နိမိတ်==
မြို့တောင်ဘက်တွင်[[စလင်းမြို့]]
အရှေ့ဘက်တွင်[[ဧရာဝတီမြစ်]][[ချောက်မြို့နယ်]]မြောက်ဘက်တွင်[[ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်]]အနောက်ဘက်တွင်[[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]][[ဆောမြို့နယ်]]တို့တည်ရှိသည်။

===အစိုးရရုံးများဌာနများ===
*မြို့အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၊
*ရပ်ကွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး၉ခု၊
*ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး၅၂ခု
*သစ်တောရုံး၊
*ဆက်သွယ်ရေးရုံး၊
*မြို့စည်ပင်သာယာရေးရုံး
*စာတိုက်ရုံး၊
*မြို့ နယ်မြေရဲစခန်း၊
*မြို့ နယ်မြေမီးသတ်ဌာန၊
*မြို့နယ်အလုပ်သမားကုန်တင်ကုန်ချရုံး၊
*မြို့နယ်လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာရုံး၊
*မြို့နယ်စက်မှုလယ်ယာဦးစီးဌာန
*စ်ိုက်ပျိုးရေးရုံး၊
*ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊
*မိခင်နှင့်ကလေးကျန်းမာရေးဌာန၊
*အောက်စီဂျင်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံ
*ဝါကြိတ်စက်
*ကြက်ခြေနီအသင်း စသည်တို့တည်ရှိသည်။

==ပညာရေး==
===အထက်တန်း===
* [[အ.ထ.က (၁) ဆင်ဖြူကျွန်း]]
* အထက(၂)ဆင်ဖြူကျွန်း (ပြည်စိုးကုန်းကျောင်း)
* အထက်တန်းကျောင်း၅ ကျောင်း
* အထက်တန်းကျောင်းခွဲ ၇ ကျောင်း
* မူလတန်းကျောင်းပေါင်း ၆၂ ကျောင်း

== စီးပွားရေး ==
အဓိက စီးပွားရေးမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ ဆည်ရေသောက်လယ်မြေများ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စပါးနှင့် ပဲမျိုးစုံ စိုက်ကြသည်။ ကိုင်းကျွန်းတို့တွင် မြေပဲ၊ ငရုတ်၊ ပဲမျိုးစုံ စိုက်ကြသည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းမှ အာလူး၊ငရုတ်၊ ကြက်သွန်နှင့် ရှားစေးတို့မှာ နာမည်ကြီးသည်။ အာလူးသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရှမ်းဒေသနှင့်ဆင်ဖြူကျွန်းဒေသတွင်သာစိုက်ပျိုးကြသည်။

===စားသောက်ဖွယ်ရာများ===
ဆင်ဖြူကျွန်းဝက်အူတောင့်၊ဆင်ဖြူကျွန်းမုန့်ဩဇာ ဆင်ဖြူကျွန်း ပဲချောင်း အာလူးကြော် အုန်းကရေကရာတို့သည်နာမည်ကျော်ဒေသထွက်စားစရာများဖြစ်သည်။

== လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ==
ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့သို့ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် စလင်းချောင်းတို့မှ လှေ၊ သင်္ဘောတို့ဖြင့် ရေလမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ မင်းဘူး-ဆင်ဖြူကျွန်း-ဆိပ်​ဖြူလမ်း ဆင်ဖြူကျွန်း-ငဖဲလမ်း ဆ​င်ဖြူကျွန်း-စေတုတ္တရာလမ်းစသည့်ကုန်းလမ်းအားဖြင့် သွားလာနိုင်သော မြို့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စာတိုက်၊အစိုးရဆက်သွယ်ရေး ရုံး ပုဂ္ဂလိကဆက်သွယ်ရေးရုံး ဘဏ်များ ရှိ၍လည်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းသောမြို့လည်းဖြစ်သည်။

===တံတားများ===
#([[နွယ်တမယ်တံတား|နွယ်တမယ်တံတား ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့]])
#ဆင်ဖြူကျွန်မြောက်ဘက်ခြမ်းကိုယ်ထူကိုယ်ထတံတား(နတ်စင် မြောက်ရှားတော)
#ဖောင်တော်ဦးတံတား(ဖောင်တော်ဦးတောင်ကျချောင်း)
#မီးရထားတံတား
#ကန်တော်ချောင်းကူးတံတား

#ထင်ရှားသော နေရာဒေသများ 
*ရှင်ပင်ဆုတောင်းပြည့်ဘုရားကြီး
*မဟာပါဒင်္ဂစက်တော်ရာဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်မုနိမဟာရံသီဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်မဟာစေတီလှဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်မြကျောက်ဆည်ဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်ဘုန်းပွင့်ဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်ချမ်းသာကြီးဘုရား
*ပဥ္စလောဟာပြည်တော်ပြန်အာရုံခံဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်ငါးမျက်နှာဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်ဖောင်တော်ဦးဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်လေးမျက်နှာဘုရားကြီး
*ရှင်ပင်ဗုပ္ပါရုံဘုရား
*ရှင်ပင်ဘုန်းမြင့်ဘုရား
*နှီးဘုရား
*ရှင်ပင်ကြံတိုင်းအောင်ဘုရား
*ကပ်ကျော်ဘုရား
*လောကမာရဇိန်ဘုရား
*လောကသရဖူမြတ်စွာဘုရား
*ရှင်ပင်မြတ်ရှင်တော်ပွင့်ဘုရား
*​ကျက်ဆူးဘုရား
*ဖောင်ချည်တိုင်ဘုရား
*ဆုတ်လေဦးဘုရား
*ရှင်ပင်ကြက်ရိုးတောင်စေတီတော်မြတ်
*ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား(သရက်ချဉ်ရပ်)
*ဆန္ဒပြည့်စေတီ

===စာသင်တိုက်များ===
*မဟာဝိဇယာရာမပါဠိတက္ကသိုလ်စာင်တိုက်
*မင်္ဂလာမဟာဝိသုတာရာမစာသင်တိုက်
*ဗုဒ္ဓဓီတာသီလရှင်စာသင်တိုက်

===ရိပ်သာများ===
*မိုးကုတ်ရိပ်သာ
*ဆုံကုန်းရှမ်းဝိပဿနာရိပ်သာ
*မဟာစည်ရိပ်သာ

===ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ===
*မဲထီးရွှေကျောင်းတော်ကြီး
*မြေရှည်အုတ်ကျောင်းတိုက်
*ရေမိန်တောင်ကျောင်း
*ရေမိန်မြောက်ကျောင်း
*ရာကျော်ကျောင်းတောင်ကြီး
*လေးထပ်ကျောင်း(ကျောင်းကုန်း)
*လေးထပ်ကျောင်း(ရွာသစ်)
*မြသီတာကျောင်း
*ဘကဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း
*ဆုတောင်းပြည့်ကျောင်း
*မဟာစည်ကျောင်း
*အုတ်ကျောင်း
*သရက်ချဉ်ကျောင်း
*နိဿရည်းကျောင်း


===ပန်းခြံ===
*အာဇာနည်ပန်းခြံ
*လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်း
}}

==ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသူများ==
*ဆင်ဖြူကျွန်းဆရာတော် ဦး[[ဓမ္မသာရ ]](မိုးကုတ်ဝိပဿနာ နာယကချုပ်ဆရာတော်)
*ဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တ[[ဉာဏိန္ဒ]] (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု နိုင်ငံတော်သံဃ မဟာနာယက ဒုဥက္ကဋ္ဌ)
*ဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တ[[ပညာဇောတ]] (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ နိုင်ငံတော်ဗဟိုဝန်ဆောင်နိုင်ငံတော်ဩဝါဒစရိယဆရာတော်)
*ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တ[[နောဓိဉာဏ]] (အဂ္ဂမဟာဂဏဝါစကပဏ္ဍိတ/သီရိပျံချီ/ဒုပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်
*ဓမ္မဝီရဒေါက်တာတေဇနိယ (အရဟံဖောင်ဒေးရှင်းဗဟို)
*[[အောင်ဗလ|ယောက်ျားမင်းသမီးမယ် အောင်ဗလ]]
*[[ကျပင်း ဆရာဖီး]]
*[[သင်၊ ဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်း​]]
*[[ဆင်ဖြူကျွန်း အောင်သိန်း]] (စာပေဆုများရှင် တသက်တာစာပေဆုရှင်)
*[[နန္ဒစိုး|နန္ဒာစိုး]] (ဆင်ဖြူကျွန်း) (စာပေဆုများရှင်)
*[[မြေဇာ (ကာတွန်း)|ကာတွန်းမြေဇာ]]
*[[ကာတွန်းရွှေမင်းသား]]
*[[တင်ဝင်း၊ မ (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာမတင်ဝင်း (ပညာရေးတက္ကသိုလ်)]]
*ပန်တျာအေးလွင် (ဆင်ဖြူကျွန်း)စာပေဗိမာန်စာပေဆုရ
*ဦး[[ပုလဲစိန်]] (ဇာက်မင်းသားအသံပညာရှင်)
*[[နိုင်လင်း]] (အသံဇာက်လမ်းဇာတ်ညွှန်းတေးသံရှင်)
*[[သျှင်မ]] (ဝတ္ထုစာရေးဆရာမ)
*[[ခင်မြဇင်]] (အမျိုးသားစာပေဆုရှင်)
*[[ဆင်ဖြူကျွန်း သန်းထွန်း]] (အမျိုးသားစာပေဆုရှင်)
*မင်းတခေတ် (လူငယ်စာရေးဆရာဒါရိုက်တာ)
*တေးရေး[[စောဝေလင်း]] (&quot;ဧရာဝတီက မခင်နှင်းဆီ&quot; သီချင်းရေးသားသူ)
*[[ဆင်မ]] (ဟာသသရုပ်ဆောင်)
*ဆိုင်းဆရာ ဦးတင်မောင်
*စိန်ဗိုလ်ညွန့် (ဆိုင်းဆရာ)
*ပန်းချီလှဘုန်းအောင်
*ဇော်ဇော်ဝေ (ဆင်ဖြူကျွန်း)(ဓာတ်ပုံဆုများရှင်)
*တင်မိုးလွင် (ဆင်ဖြူကျွန်း) (ကဗျာဆရာ
*ဧဒင်နန္ဒာ (ဆင်ဖြူကျွန်း) (စာရေးဆရာ)

မင်းကြီး[[ဗိုလ်ဥတ္တမ]]၊ [[ဗိုလ်ဗျိုင်းကြီး]] [[ဗိုလ်ဗျိုင်းလေး]] [[မြတောင်ဗိုလ်]] ဗိုလ်ဆေးနီ၊ ဗိုလ်ကြာလန်းစသည့် နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်များ၏နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးသမိုင်း([[ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]) မှာ စာတင်သင့်သည် ရှေးခေတ်ဘုရင်များလက်ထက်တွင် ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့သည် စစ်ရေးအရအရေးပါသော​ရေတပ် သစ်တပ်ရှိရာမြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;

{{မကွေးတိုင်း}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]

{{Magway-geo-stub}}</text>
      <sha1>kt0bb7bjyi37ejgnn6pch8jd60zfwv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြစ်သားမြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18045</id>
    <revision>
      <id>1062645</id>
      <parentid>884768</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:05:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* အထင်ကရ ပုဂ္ဂိုလ်များ */</comment>
      <origin>1062645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8855" sha1="oi81m8sume1v7r6ve8h6hh4rsmpwshp" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = မြစ်သားမြို့
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြစ်သားမြို့တည်နေရာ
|image_skyline =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type       = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name       ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1      =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1      = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_type2      = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2      = [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[မြစ်သားမြို့နယ်]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = ၁၈,၂၇၈
|population_as_of = မတ် ၂၀၁၇
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;detail&quot;/&gt;
|population_density_km2 = auto
|coordinates            = {{coord|21|25|N|96|8|E|region:MM|display=inline,title}}
|elevation_ft = ၃၀၅
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}
'''မြစ်သားမြို့'''သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] [[မြစ်သားမြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]၏ တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်အကွာတွင် ရန်ကုန် - မန္တလေး ကားလမ်းတို့ဆုံရာ [[ပန်းလောင်မြစ်]]၏ အထက်ဆုံးဆည်ဖြစ်သော [[ကင်းတားဆည်]]မှ ခွဲထွက်လာသော ပြောင်းပြာ မြောင်းမတော် အဆုံး၌ တည်ရှိသည်။ ထိုမြောင်းမတော်ကြောင့် တောင်သူလယ်သမားများ စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင် စားသောက်နိုင်ကြသည်။

ရန်ကုန် - မန္တလေး မီးရထားလမ်းသည် မြစ်သားမြို့ကို ဖြတ်သွားသဖြင့် မြို့နယ်ကို အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဟူ၍ နှစ်ပိုင်း ခြားထားသကဲ့သို့ရှိနေ၏။ မြစ်သားမြို့တွင် အိမ်ခြေ ၃၉၃၃ ရှိပြီး လူဦးရေမှာ ၁၈,၂၇၈ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;detail&quot;/&gt;

မီးရထားလမ်း အရှေ့ဘက်ရှိ မြစ်သားမြို့နယ်မှာ မိုးအလွန်ပါးသော အရပ်ဖြစ်သော်လည်း ပန်းလောင်မြစ်မှ ရေသွယ်မြောင်းများဖြင့် ကောက်ပဲသီးနှံပင်များကို စိုက်ပျိုးနိုင်ကြသည်။ ထိုအပိုင်းမှာ မြေညီရပ်ဖြစ်၍ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ရှိသည်။ မီးရထားလမ်း အနောက်ဘက် အပိုင်းတွင်ကား စမုန်မြစ်နှင့် စမာတူးမြောင်းတို့မှ ရေရသည်။

မြစ်သားမြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ တောင်နှင့်မြောက် ၁ မိုင် ၂ ဖာလုံခန့်၊ အရှေ့နှင့် အနောက် ၆ ဖာလုံခန့်ရှိ၍မြေပြန့်အရပ်ဖြစ်၏။ ပန်းလောင်မြစ်သည် ပတ်ဝိုက်ကာ အရှေ့တောင်မှ အနောက်မြောက်သို့ စီးဆင်းသွားသည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်အလျောက် အစိုးရရုံးများ၊ ဆေးရုံ၊ အထက်တန်းကျောင်း၊ ဆန်စက်များ စသည်တို့ ရှိသည်။ မြို့လယ် အရှေ့ဖျား၌ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး တည်ခဲ့သည်ဟုဆိုသော ရွှေမုဋ္ဌောစေတီတော်ကြီး တည်ရှိ၏။ နှစ်စဉ် တပို့တွဲ လဆန်း ၈ ရက်နေ့မှ လပြည့်ကျော် ၂ ရက်နေ့အထိ ဘုရားပွဲတော် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိလေသည်။ မြစ်သားမှ [[မြင်းခြံမြို့|မြင်းခြံ]]သို့ မော်တော်ကားလမ်းရှိ၍ ၅၃ မိုင်ဝေးသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
မြစ်သားမြို့တည်နေရာဒေသသည် [[အနော်ရထာမင်း]]မတိုင်မီကတည်းက လူနေထိုင်မှု ရှိခဲ့ပြီး [[လယ်တွင်း ဆယ့်တစ်ခရိုင်|လယ်တွင်း ၁၁ ခရိုင်]]ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ် ရှေးမင်းများလက်ထက်က မြို့အမည်ကို မ္လစ်သာ ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ တငြိမ့်ငြိမ့် စီးဆင်းလျက်ရှိသော ပန်းလောင်မြစ်ကမ်းကို အမှီပြု၍ တည်ထားခြင်းကြောင့် &quot;သာယာသည့် မြို့ဆိပ်ကမ်း&quot; အနေဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;detail&quot;/&gt;

အနော်ရထာမင်းသည် ပန်းလောင်မြစ်နှင့် [[ဇော်ဂျီမြစ်]]ကို အခြေခံ၍ ဆည်များ တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ပန်းလောင်မြစ်တွင် ကျီးမည်းဆည်တည်ဆောက်မည့် နေရာကို လက်ဆန့်တန်းညွှန်ပြ၍ မြစ်ကိုသားပြသည်ကို အစွဲပြု၍ &quot;မြစ်သား&quot; ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။&lt;ref name=&quot;detail&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.mdyregion.gov.mm/images/pdf/myittha.pdf|title=မြစ်သားမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|date=အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|accessdate=၂၁ မတ် ၂၀၁၈}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;

== အထင်ကရ ပုဂ္ဂိုလ်များ ==

* [[ခင်ညွန့်ရည်]] - မြန်မာသံအဆိုတော်
* [[လှသိန်း]]၊ ဦး - [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;


&lt;br /&gt;
{{မန္တလေးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
&lt;br /&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>oi81m8sume1v7r6ve8h6hh4rsmpwshp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062651</id>
      <parentid>1062645</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:32:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* အထင်ကရ ပုဂ္ဂိုလ်များ */</comment>
      <origin>1062651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8997" sha1="l7ut4ns5wwpx1bgdjoex9u71zakp8kp" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = မြစ်သားမြို့
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြစ်သားမြို့တည်နေရာ
|image_skyline =
|image_map = 
|map_caption = 
|subdivision_type       = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name       ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1      =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1      = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_type2      = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2      = [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[မြစ်သားမြို့နယ်]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population = ၁၈,၂၇၈
|population_as_of = မတ် ၂၀၁၇
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;detail&quot;/&gt;
|population_density_km2 = auto
|coordinates            = {{coord|21|25|N|96|8|E|region:MM|display=inline,title}}
|elevation_ft = ၃၀၅
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}
'''မြစ်သားမြို့'''သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] [[မြစ်သားမြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ကျောက်ဆည်မြို့]]၏ တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်အကွာတွင် ရန်ကုန် - မန္တလေး ကားလမ်းတို့ဆုံရာ [[ပန်းလောင်မြစ်]]၏ အထက်ဆုံးဆည်ဖြစ်သော [[ကင်းတားဆည်]]မှ ခွဲထွက်လာသော ပြောင်းပြာ မြောင်းမတော် အဆုံး၌ တည်ရှိသည်။ ထိုမြောင်းမတော်ကြောင့် တောင်သူလယ်သမားများ စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင် စားသောက်နိုင်ကြသည်။

ရန်ကုန် - မန္တလေး မီးရထားလမ်းသည် မြစ်သားမြို့ကို ဖြတ်သွားသဖြင့် မြို့နယ်ကို အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဟူ၍ နှစ်ပိုင်း ခြားထားသကဲ့သို့ရှိနေ၏။ မြစ်သားမြို့တွင် အိမ်ခြေ ၃၉၃၃ ရှိပြီး လူဦးရေမှာ ၁၈,၂၇၈ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;detail&quot;/&gt;

မီးရထားလမ်း အရှေ့ဘက်ရှိ မြစ်သားမြို့နယ်မှာ မိုးအလွန်ပါးသော အရပ်ဖြစ်သော်လည်း ပန်းလောင်မြစ်မှ ရေသွယ်မြောင်းများဖြင့် ကောက်ပဲသီးနှံပင်များကို စိုက်ပျိုးနိုင်ကြသည်။ ထိုအပိုင်းမှာ မြေညီရပ်ဖြစ်၍ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ရှိသည်။ မီးရထားလမ်း အနောက်ဘက် အပိုင်းတွင်ကား စမုန်မြစ်နှင့် စမာတူးမြောင်းတို့မှ ရေရသည်။

မြစ်သားမြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ တောင်နှင့်မြောက် ၁ မိုင် ၂ ဖာလုံခန့်၊ အရှေ့နှင့် အနောက် ၆ ဖာလုံခန့်ရှိ၍မြေပြန့်အရပ်ဖြစ်၏။ ပန်းလောင်မြစ်သည် ပတ်ဝိုက်ကာ အရှေ့တောင်မှ အနောက်မြောက်သို့ စီးဆင်းသွားသည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်အလျောက် အစိုးရရုံးများ၊ ဆေးရုံ၊ အထက်တန်းကျောင်း၊ ဆန်စက်များ စသည်တို့ ရှိသည်။ မြို့လယ် အရှေ့ဖျား၌ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး တည်ခဲ့သည်ဟုဆိုသော ရွှေမုဋ္ဌောစေတီတော်ကြီး တည်ရှိ၏။ နှစ်စဉ် တပို့တွဲ လဆန်း ၈ ရက်နေ့မှ လပြည့်ကျော် ၂ ရက်နေ့အထိ ဘုရားပွဲတော် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိလေသည်။ မြစ်သားမှ [[မြင်းခြံမြို့|မြင်းခြံ]]သို့ မော်တော်ကားလမ်းရှိ၍ ၅၃ မိုင်ဝေးသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
မြစ်သားမြို့တည်နေရာဒေသသည် [[အနော်ရထာမင်း]]မတိုင်မီကတည်းက လူနေထိုင်မှု ရှိခဲ့ပြီး [[လယ်တွင်း ဆယ့်တစ်ခရိုင်|လယ်တွင်း ၁၁ ခရိုင်]]ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ် ရှေးမင်းများလက်ထက်က မြို့အမည်ကို မ္လစ်သာ ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ တငြိမ့်ငြိမ့် စီးဆင်းလျက်ရှိသော ပန်းလောင်မြစ်ကမ်းကို အမှီပြု၍ တည်ထားခြင်းကြောင့် &quot;သာယာသည့် မြို့ဆိပ်ကမ်း&quot; အနေဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;detail&quot;/&gt;

အနော်ရထာမင်းသည် ပန်းလောင်မြစ်နှင့် [[ဇော်ဂျီမြစ်]]ကို အခြေခံ၍ ဆည်များ တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ပန်းလောင်မြစ်တွင် ကျီးမည်းဆည်တည်ဆောက်မည့် နေရာကို လက်ဆန့်တန်းညွှန်ပြ၍ မြစ်ကိုသားပြသည်ကို အစွဲပြု၍ &quot;မြစ်သား&quot; ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။&lt;ref name=&quot;detail&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.mdyregion.gov.mm/images/pdf/myittha.pdf|title=မြစ်သားမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|date=အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|accessdate=၂၁ မတ် ၂၀၁၈}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;

== အထင်ကရ ပုဂ္ဂိုလ်များ ==

* [[ခင်ညွန့်ရည်]] - မြန်မာသံအဆိုတော်
* [[ခင်သက်တင်]]၊ ဒေါ်၊ စည်သူဘွဲ့ရ လူမှုရေးဆောင်ရွက်သူ
* [[လှသိန်း]]၊ ဦး - [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;


&lt;br /&gt;
{{မန္တလေးတိုင်း}}
{{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}}
&lt;br /&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]]
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>l7ut4ns5wwpx1bgdjoex9u71zakp8kp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြစ်သားမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52891</id>
    <revision>
      <id>1062652</id>
      <parentid>742073</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထင်ရှားသောနေရာများ */</comment>
      <origin>1062652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12211" sha1="03rjo6523tf4odfaf9p6qn1exu9l4o3" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name = မြစ်သားမြို့နယ်
|pushpin_map = Burma
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ မြို့နယ်]]
|image_skyline =Myittha Township.jpg
|caption= ရန်ကုန် - မန္တ​လေးလမ်း
|image_map = File:Myittha tsp in Kyaukse district.svg
|map_caption = ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်|ကျောက်ဆည်]]
|subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|subdivision_name3 = [[မြစ်သားမြို့]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population_total = ၁၉၅,၅၇၀ &lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၈|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_density_km2 =
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 21
|latm = 25
|lats = 
|longEW = E
|longd = 96
|longm = 8
|longs = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6:30
|website =
}}

'''မြစ်သားမြို့နယ်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[မြစ်သားမြို့]] ဖြစ်သည်။ မြစ်သားမြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း ၆ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၂၇ ခုပါဝင်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အမည်ကို ပုဂံခေတ်၊ အနော်ရထာမင်းက သမုတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီကပင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး လယ်တွင်း ၁၁ခရိုင်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။

ပုဂံခေတ်မင်းများလက်ထက်တွင် ဤဒေသကို မ္လစ်သာဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ တငြိမ့်ငြိမ့်စီးနေသော ပန်းလောင်မြစ်ကမ်းကို မှီ၍တည်ထားသဖြင့် '''သာယာသည့်မြို့ဆိပ်ကမ်း'''အနေဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ကိုအခြေခံ၍ ဆည်များတည်ဆောက်ပြီး လယ်ယာ၈သိန်းပြုစုခဲ့ရာ ပန်းလောင်မြစ်တွင်နောက်ဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော ကျီးမည်းဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာကို လက်ဆန့်တန်းညွှန်ပြ၍ မြစ်ကိုသားပြသည်ကိုအစွဲပြုကာ မြစ်သားဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myt&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mdyregion.gov.mm/images/pdf/myittha.pdf|title=မြစ်သားမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;
==ပထဝီဝင်အနေအထား==
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၀၉မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၃၃မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၆မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၂၃မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ မိုင်၂၀၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၇.၅မိုင်ရှိပြီး ၃၄၂.၆၃စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။&lt;ref name=myt/&gt; 
===နယ်နိမိတ်===
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာငံမြို့နယ်၊အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊နွားထိုးကြီးမြို့နယ်အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။

===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်===
ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် အနိမ့်ဆုံး၃၀၅ပေ၊ အမြင့်ဆုံး ၃၅၉၀ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ ပြန့်ပြူးသောမြေမျက်နှာပြင်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် ပန်းလောင်မြစ်က အရှေ့မှအနောက်၊ စမုံမြစ်သည် တောင်မှမြောက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။

==လူဦးရေ==
မြစ်သားမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်းနှင့်ချင်း လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်၊ဟိန္ဒူ ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၀.၀၀၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။&lt;ref name=myt/&gt;
==စီးပွားရေး==
မြစ်သားမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ ပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် စပါး၊ငရုတ်၊ကြက်သွန်၊ကုလားပဲများဖြစ်ကာ ရန်ကုန်နှင့်မန္တလေးမြို့များသို့ အများဆုံးတင်ပို့ရောင်းချသည်။ တပ်မတော် ဝါကြိတ်စက်ရုံ၊အမှတ်(၇) အထည်စက်ရုံ၊ကင်းတားရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတို့တည်ရှိသည်။ အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅ခုကျော်ရှိသည်။&lt;ref name=myt/&gt;
===ဈေးများ===
*မြစ်သားဈေး
*ကူမဲဈေး
*ရေဝန်းဈေး
*သပြေတောင်းဈေး
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းသည် ၁၄မိုင်ခန့်ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းသည်လည်း ဤမြို့နယ်အတွင်းဖြတ်သန်းသွားသည်။
==ပညာရေး==
===အခြေခံပညာ===
====အထက====
အထက်တန်းကျောင်း ၄ကျောင်းရှိသည်။
*အထက မြစ်သား
*အထက (Myoma)
*အထက ကူမဲ
*အထက ဒါးရဲကောင်း
*အထက ရွာခိုင်ကြီး
====အထက(ခွဲ)/အလက====

*အလက (ထ(ခွဲ)) လမ်းခွ
*အလက (ထ(ခွဲ)) သာလွန်
*အလက (ထ(ခွဲ)) သစ်တက္ကုန်း
*အလက (ထ(ခွဲ)) သပြေတော
*အလက (ထ(ခွဲ)) မိုင်းမော
*အလက (ထ(ခွဲ)) နွားရှာရိုး
*အလက (ထ(ခွဲ)) ကျောက်ဆောက်
*အလက ရစ်ကန်
*အလက ပျော်ရွာ
*အလက (ထ(ခွဲ))မင်းဝန်
*အလက လွန်ကျော်
*အလက မင်းလယ်
====အမက====
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ)၊မူလတန်း (ခွဲ)  ၁၆၄ကျောင်းရှိသည်။
==ကျန်းမာရေး==
===ဆေးရုံများ===
*မြစ်သား
*ကူမဲ
*မိုင်းမော
*ရွာခိုင်ကြီး
*မင်းဝန်
==ထင်ရှားသောနေရာများ==
မြစ်သားမြို့နယ်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုဖြစ်သော [[ပြက္ခရွေတောင်]]တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ပင်လယ်(မိုင်းမော) မြို့ဟောင်း မြို့ရိုးဧရိယာလည်း တည်ရှိသည်။ ကင်းတားဆည် တမံ မှာလည်း မြစ်သား

== ကိုးကား ==
{{reflist}}


{{မန္တလေးတိုင်း}}
{{မြစ်သားမြို့နယ်}}

[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ]]</text>
      <sha1>03rjo6523tf4odfaf9p6qn1exu9l4o3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062653</id>
      <parentid>1062652</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထင်ရှားသောနေရာများ */</comment>
      <origin>1062653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12309" sha1="3c3nqty8r6tbpa03po2djysxkf7kpan" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name = မြစ်သားမြို့နယ်
|pushpin_map = Burma
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ မြို့နယ်]]
|image_skyline =Myittha Township.jpg
|caption= ရန်ကုန် - မန္တ​လေးလမ်း
|image_map = File:Myittha tsp in Kyaukse district.svg
|map_caption = ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်|ကျောက်ဆည်]]
|subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|subdivision_name3 = [[မြစ်သားမြို့]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population_total = ၁၉၅,၅၇၀ &lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၈|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_density_km2 =
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 21
|latm = 25
|lats = 
|longEW = E
|longd = 96
|longm = 8
|longs = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6:30
|website =
}}

'''မြစ်သားမြို့နယ်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[မြစ်သားမြို့]] ဖြစ်သည်။ မြစ်သားမြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း ၆ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၂၇ ခုပါဝင်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အမည်ကို ပုဂံခေတ်၊ အနော်ရထာမင်းက သမုတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီကပင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး လယ်တွင်း ၁၁ခရိုင်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။

ပုဂံခေတ်မင်းများလက်ထက်တွင် ဤဒေသကို မ္လစ်သာဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ တငြိမ့်ငြိမ့်စီးနေသော ပန်းလောင်မြစ်ကမ်းကို မှီ၍တည်ထားသဖြင့် '''သာယာသည့်မြို့ဆိပ်ကမ်း'''အနေဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ကိုအခြေခံ၍ ဆည်များတည်ဆောက်ပြီး လယ်ယာ၈သိန်းပြုစုခဲ့ရာ ပန်းလောင်မြစ်တွင်နောက်ဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော ကျီးမည်းဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာကို လက်ဆန့်တန်းညွှန်ပြ၍ မြစ်ကိုသားပြသည်ကိုအစွဲပြုကာ မြစ်သားဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myt&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mdyregion.gov.mm/images/pdf/myittha.pdf|title=မြစ်သားမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;
==ပထဝီဝင်အနေအထား==
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၀၉မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၃၃မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၆မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၂၃မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ မိုင်၂၀၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၇.၅မိုင်ရှိပြီး ၃၄၂.၆၃စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။&lt;ref name=myt/&gt; 
===နယ်နိမိတ်===
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာငံမြို့နယ်၊အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊နွားထိုးကြီးမြို့နယ်အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။

===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်===
ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် အနိမ့်ဆုံး၃၀၅ပေ၊ အမြင့်ဆုံး ၃၅၉၀ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ ပြန့်ပြူးသောမြေမျက်နှာပြင်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် ပန်းလောင်မြစ်က အရှေ့မှအနောက်၊ စမုံမြစ်သည် တောင်မှမြောက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။

==လူဦးရေ==
မြစ်သားမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်းနှင့်ချင်း လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်၊ဟိန္ဒူ ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၀.၀၀၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။&lt;ref name=myt/&gt;
==စီးပွားရေး==
မြစ်သားမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ ပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် စပါး၊ငရုတ်၊ကြက်သွန်၊ကုလားပဲများဖြစ်ကာ ရန်ကုန်နှင့်မန္တလေးမြို့များသို့ အများဆုံးတင်ပို့ရောင်းချသည်။ တပ်မတော် ဝါကြိတ်စက်ရုံ၊အမှတ်(၇) အထည်စက်ရုံ၊ကင်းတားရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတို့တည်ရှိသည်။ အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅ခုကျော်ရှိသည်။&lt;ref name=myt/&gt;
===ဈေးများ===
*မြစ်သားဈေး
*ကူမဲဈေး
*ရေဝန်းဈေး
*သပြေတောင်းဈေး
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းသည် ၁၄မိုင်ခန့်ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းသည်လည်း ဤမြို့နယ်အတွင်းဖြတ်သန်းသွားသည်။
==ပညာရေး==
===အခြေခံပညာ===
====အထက====
အထက်တန်းကျောင်း ၄ကျောင်းရှိသည်။
*အထက မြစ်သား
*အထက (Myoma)
*အထက ကူမဲ
*အထက ဒါးရဲကောင်း
*အထက ရွာခိုင်ကြီး
====အထက(ခွဲ)/အလက====

*အလက (ထ(ခွဲ)) လမ်းခွ
*အလက (ထ(ခွဲ)) သာလွန်
*အလက (ထ(ခွဲ)) သစ်တက္ကုန်း
*အလက (ထ(ခွဲ)) သပြေတော
*အလက (ထ(ခွဲ)) မိုင်းမော
*အလက (ထ(ခွဲ)) နွားရှာရိုး
*အလက (ထ(ခွဲ)) ကျောက်ဆောက်
*အလက ရစ်ကန်
*အလက ပျော်ရွာ
*အလက (ထ(ခွဲ))မင်းဝန်
*အလက လွန်ကျော်
*အလက မင်းလယ်
====အမက====
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ)၊မူလတန်း (ခွဲ)  ၁၆၄ကျောင်းရှိသည်။
==ကျန်းမာရေး==
===ဆေးရုံများ===
*မြစ်သား
*ကူမဲ
*မိုင်းမော
*ရွာခိုင်ကြီး
*မင်းဝန်
==ထင်ရှားသောနေရာများ==
မြစ်သားမြို့နယ်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုဖြစ်သော [[ပြက္ခရွေတောင်]]တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ပင်လယ်(မိုင်းမော) မြို့ဟောင်း မြို့ရိုးဧရိယာလည်း တည်ရှိသည်။ ကင်းတားဆည်၏ တမံ မှာလည်း မြစ်သားမြို့နယ် အတွင်း ကျရောက်တည်ရှိသည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}


{{မန္တလေးတိုင်း}}
{{မြစ်သားမြို့နယ်}}

[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ]]</text>
      <sha1>3c3nqty8r6tbpa03po2djysxkf7kpan</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062654</id>
      <parentid>1062653</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထင်ရှားသောနေရာများ */</comment>
      <origin>1062654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12432" sha1="kj3x70224aptpb1e3gsl95zvd2sfig2" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name = မြစ်သားမြို့နယ်
|pushpin_map = Burma
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ မြို့နယ်]]
|image_skyline =Myittha Township.jpg
|caption= ရန်ကုန် - မန္တ​လေးလမ်း
|image_map = File:Myittha tsp in Kyaukse district.svg
|map_caption = ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်|ကျောက်ဆည်]]
|subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|subdivision_name3 = [[မြစ်သားမြို့]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population_total = ၁၉၅,၅၇၀ &lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၈|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_density_km2 =
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 21
|latm = 25
|lats = 
|longEW = E
|longd = 96
|longm = 8
|longs = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6:30
|website =
}}

'''မြစ်သားမြို့နယ်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[မြစ်သားမြို့]] ဖြစ်သည်။ မြစ်သားမြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း ၆ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၂၇ ခုပါဝင်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အမည်ကို ပုဂံခေတ်၊ အနော်ရထာမင်းက သမုတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီကပင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး လယ်တွင်း ၁၁ခရိုင်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။

ပုဂံခေတ်မင်းများလက်ထက်တွင် ဤဒေသကို မ္လစ်သာဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ တငြိမ့်ငြိမ့်စီးနေသော ပန်းလောင်မြစ်ကမ်းကို မှီ၍တည်ထားသဖြင့် '''သာယာသည့်မြို့ဆိပ်ကမ်း'''အနေဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ကိုအခြေခံ၍ ဆည်များတည်ဆောက်ပြီး လယ်ယာ၈သိန်းပြုစုခဲ့ရာ ပန်းလောင်မြစ်တွင်နောက်ဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော ကျီးမည်းဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာကို လက်ဆန့်တန်းညွှန်ပြ၍ မြစ်ကိုသားပြသည်ကိုအစွဲပြုကာ မြစ်သားဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myt&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mdyregion.gov.mm/images/pdf/myittha.pdf|title=မြစ်သားမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;
==ပထဝီဝင်အနေအထား==
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၀၉မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၃၃မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၆မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၂၃မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ မိုင်၂၀၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၇.၅မိုင်ရှိပြီး ၃၄၂.၆၃စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။&lt;ref name=myt/&gt; 
===နယ်နိမိတ်===
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာငံမြို့နယ်၊အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊နွားထိုးကြီးမြို့နယ်အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။

===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်===
ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် အနိမ့်ဆုံး၃၀၅ပေ၊ အမြင့်ဆုံး ၃၅၉၀ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ ပြန့်ပြူးသောမြေမျက်နှာပြင်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် ပန်းလောင်မြစ်က အရှေ့မှအနောက်၊ စမုံမြစ်သည် တောင်မှမြောက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။

==လူဦးရေ==
မြစ်သားမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်းနှင့်ချင်း လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်၊ဟိန္ဒူ ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၀.၀၀၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။&lt;ref name=myt/&gt;
==စီးပွားရေး==
မြစ်သားမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ ပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် စပါး၊ငရုတ်၊ကြက်သွန်၊ကုလားပဲများဖြစ်ကာ ရန်ကုန်နှင့်မန္တလေးမြို့များသို့ အများဆုံးတင်ပို့ရောင်းချသည်။ တပ်မတော် ဝါကြိတ်စက်ရုံ၊အမှတ်(၇) အထည်စက်ရုံ၊ကင်းတားရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတို့တည်ရှိသည်။ အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅ခုကျော်ရှိသည်။&lt;ref name=myt/&gt;
===ဈေးများ===
*မြစ်သားဈေး
*ကူမဲဈေး
*ရေဝန်းဈေး
*သပြေတောင်းဈေး
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းသည် ၁၄မိုင်ခန့်ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းသည်လည်း ဤမြို့နယ်အတွင်းဖြတ်သန်းသွားသည်။
==ပညာရေး==
===အခြေခံပညာ===
====အထက====
အထက်တန်းကျောင်း ၄ကျောင်းရှိသည်။
*အထက မြစ်သား
*အထက (Myoma)
*အထက ကူမဲ
*အထက ဒါးရဲကောင်း
*အထက ရွာခိုင်ကြီး
====အထက(ခွဲ)/အလက====

*အလက (ထ(ခွဲ)) လမ်းခွ
*အလက (ထ(ခွဲ)) သာလွန်
*အလက (ထ(ခွဲ)) သစ်တက္ကုန်း
*အလက (ထ(ခွဲ)) သပြေတော
*အလက (ထ(ခွဲ)) မိုင်းမော
*အလက (ထ(ခွဲ)) နွားရှာရိုး
*အလက (ထ(ခွဲ)) ကျောက်ဆောက်
*အလက ရစ်ကန်
*အလက ပျော်ရွာ
*အလက (ထ(ခွဲ))မင်းဝန်
*အလက လွန်ကျော်
*အလက မင်းလယ်
====အမက====
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ)၊မူလတန်း (ခွဲ)  ၁၆၄ကျောင်းရှိသည်။
==ကျန်းမာရေး==
===ဆေးရုံများ===
*မြစ်သား
*ကူမဲ
*မိုင်းမော
*ရွာခိုင်ကြီး
*မင်းဝန်
==ထင်ရှားသောနေရာများ==
မြစ်သားမြို့နယ်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုဖြစ်သော [[ပြက္ခရွေတောင်]]တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ပင်လယ်(မိုင်းမော) မြို့ဟောင်း မြို့ရိုးဧရိယာလည်း တည်ရှိသည်။ ကင်းတားဆည်၏ ဆည်ရေပြင်မှာ ရွာငံမြို့နယ်အတွင်း ကျရောင်ပြီး တမံ မှာမူ မြစ်သားမြို့နယ် အတွင်း ကျရောက်တည်ရှိသည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}


{{မန္တလေးတိုင်း}}
{{မြစ်သားမြို့နယ်}}

[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ]]</text>
      <sha1>kj3x70224aptpb1e3gsl95zvd2sfig2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062655</id>
      <parentid>1062654</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:37:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထင်ရှားသောနေရာများ */</comment>
      <origin>1062655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12567" sha1="jvigk3i6fwn083785isrqfce0rj65cf" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name = မြစ်သားမြို့နယ်
|pushpin_map = Burma
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ မြို့နယ်]]
|image_skyline =Myittha Township.jpg
|caption= ရန်ကုန် - မန္တ​လေးလမ်း
|image_map = File:Myittha tsp in Kyaukse district.svg
|map_caption = ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်|ကျောက်ဆည်]]
|subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|subdivision_name3 = [[မြစ်သားမြို့]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population_total = ၁၉၅,၅၇၀ &lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၈|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_density_km2 =
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 21
|latm = 25
|lats = 
|longEW = E
|longd = 96
|longm = 8
|longs = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6:30
|website =
}}

'''မြစ်သားမြို့နယ်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[မြစ်သားမြို့]] ဖြစ်သည်။ မြစ်သားမြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း ၆ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၂၇ ခုပါဝင်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အမည်ကို ပုဂံခေတ်၊ အနော်ရထာမင်းက သမုတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီကပင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး လယ်တွင်း ၁၁ခရိုင်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။

ပုဂံခေတ်မင်းများလက်ထက်တွင် ဤဒေသကို မ္လစ်သာဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ တငြိမ့်ငြိမ့်စီးနေသော ပန်းလောင်မြစ်ကမ်းကို မှီ၍တည်ထားသဖြင့် '''သာယာသည့်မြို့ဆိပ်ကမ်း'''အနေဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ကိုအခြေခံ၍ ဆည်များတည်ဆောက်ပြီး လယ်ယာ၈သိန်းပြုစုခဲ့ရာ ပန်းလောင်မြစ်တွင်နောက်ဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော ကျီးမည်းဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာကို လက်ဆန့်တန်းညွှန်ပြ၍ မြစ်ကိုသားပြသည်ကိုအစွဲပြုကာ မြစ်သားဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myt&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mdyregion.gov.mm/images/pdf/myittha.pdf|title=မြစ်သားမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;
==ပထဝီဝင်အနေအထား==
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၀၉မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၃၃မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၆မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၂၃မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ မိုင်၂၀၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၇.၅မိုင်ရှိပြီး ၃၄၂.၆၃စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။&lt;ref name=myt/&gt; 
===နယ်နိမိတ်===
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာငံမြို့နယ်၊အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊နွားထိုးကြီးမြို့နယ်အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။

===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်===
ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် အနိမ့်ဆုံး၃၀၅ပေ၊ အမြင့်ဆုံး ၃၅၉၀ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ ပြန့်ပြူးသောမြေမျက်နှာပြင်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် ပန်းလောင်မြစ်က အရှေ့မှအနောက်၊ စမုံမြစ်သည် တောင်မှမြောက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။

==လူဦးရေ==
မြစ်သားမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်းနှင့်ချင်း လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်၊ဟိန္ဒူ ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၀.၀၀၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။&lt;ref name=myt/&gt;
==စီးပွားရေး==
မြစ်သားမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ ပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် စပါး၊ငရုတ်၊ကြက်သွန်၊ကုလားပဲများဖြစ်ကာ ရန်ကုန်နှင့်မန္တလေးမြို့များသို့ အများဆုံးတင်ပို့ရောင်းချသည်။ တပ်မတော် ဝါကြိတ်စက်ရုံ၊အမှတ်(၇) အထည်စက်ရုံ၊ကင်းတားရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတို့တည်ရှိသည်။ အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅ခုကျော်ရှိသည်။&lt;ref name=myt/&gt;
===ဈေးများ===
*မြစ်သားဈေး
*ကူမဲဈေး
*ရေဝန်းဈေး
*သပြေတောင်းဈေး
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းသည် ၁၄မိုင်ခန့်ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းသည်လည်း ဤမြို့နယ်အတွင်းဖြတ်သန်းသွားသည်။
==ပညာရေး==
===အခြေခံပညာ===
====အထက====
အထက်တန်းကျောင်း ၄ကျောင်းရှိသည်။
*အထက မြစ်သား
*အထက (Myoma)
*အထက ကူမဲ
*အထက ဒါးရဲကောင်း
*အထက ရွာခိုင်ကြီး
====အထက(ခွဲ)/အလက====

*အလက (ထ(ခွဲ)) လမ်းခွ
*အလက (ထ(ခွဲ)) သာလွန်
*အလက (ထ(ခွဲ)) သစ်တက္ကုန်း
*အလက (ထ(ခွဲ)) သပြေတော
*အလက (ထ(ခွဲ)) မိုင်းမော
*အလက (ထ(ခွဲ)) နွားရှာရိုး
*အလက (ထ(ခွဲ)) ကျောက်ဆောက်
*အလက ရစ်ကန်
*အလက ပျော်ရွာ
*အလက (ထ(ခွဲ))မင်းဝန်
*အလက လွန်ကျော်
*အလက မင်းလယ်
====အမက====
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ)၊မူလတန်း (ခွဲ)  ၁၆၄ကျောင်းရှိသည်။
==ကျန်းမာရေး==
===ဆေးရုံများ===
*မြစ်သား
*ကူမဲ
*မိုင်းမော
*ရွာခိုင်ကြီး
*မင်းဝန်
==ထင်ရှားသောနေရာများ==
မြစ်သားမြို့နယ်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုဖြစ်သော [[ပြက္ခရွေတောင်]]တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ပင်လယ်(မိုင်းမော) မြို့ဟောင်း မြို့ရိုးဧရိယာလည်း တည်ရှိသည်။ အနော်ရထာမင်း၏ ထန်းလုံးဆည်နေရာတွင် တည်ဆောက်သည့် ကင်းတားဆည်၏ ဆည်ရေပြင်မှာ ရွာငံမြို့နယ်အတွင်း ကျရောင်ပြီး တမံ မှာမူ မြစ်သားမြို့နယ် အတွင်း ကျရောက်တည်ရှိသည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}


{{မန္တလေးတိုင်း}}
{{မြစ်သားမြို့နယ်}}

[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ]]</text>
      <sha1>jvigk3i6fwn083785isrqfce0rj65cf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062657</id>
      <parentid>1062655</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:39:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထင်ရှားသောနေရာများ */</comment>
      <origin>1062657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12638" sha1="17jwpupzlh78e28226zbmspaxug914s" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name = မြစ်သားမြို့နယ်
|pushpin_map = Burma
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ မြို့နယ်]]
|image_skyline =Myittha Township.jpg
|caption= ရန်ကုန် - မန္တ​လေးလမ်း
|image_map = File:Myittha tsp in Kyaukse district.svg
|map_caption = ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်|ကျောက်ဆည်]]
|subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|subdivision_name3 = [[မြစ်သားမြို့]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population_total = ၁၉၅,၅၇၀ &lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၈|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_density_km2 =
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 21
|latm = 25
|lats = 
|longEW = E
|longd = 96
|longm = 8
|longs = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6:30
|website =
}}

'''မြစ်သားမြို့နယ်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[မြစ်သားမြို့]] ဖြစ်သည်။ မြစ်သားမြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း ၆ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၂၇ ခုပါဝင်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အမည်ကို ပုဂံခေတ်၊ အနော်ရထာမင်းက သမုတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီကပင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး လယ်တွင်း ၁၁ခရိုင်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။

ပုဂံခေတ်မင်းများလက်ထက်တွင် ဤဒေသကို မ္လစ်သာဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ တငြိမ့်ငြိမ့်စီးနေသော ပန်းလောင်မြစ်ကမ်းကို မှီ၍တည်ထားသဖြင့် '''သာယာသည့်မြို့ဆိပ်ကမ်း'''အနေဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ကိုအခြေခံ၍ ဆည်များတည်ဆောက်ပြီး လယ်ယာ၈သိန်းပြုစုခဲ့ရာ ပန်းလောင်မြစ်တွင်နောက်ဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော ကျီးမည်းဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာကို လက်ဆန့်တန်းညွှန်ပြ၍ မြစ်ကိုသားပြသည်ကိုအစွဲပြုကာ မြစ်သားဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myt&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mdyregion.gov.mm/images/pdf/myittha.pdf|title=မြစ်သားမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;
==ပထဝီဝင်အနေအထား==
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၀၉မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၃၃မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၆မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၂၃မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ မိုင်၂၀၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၇.၅မိုင်ရှိပြီး ၃၄၂.၆၃စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။&lt;ref name=myt/&gt; 
===နယ်နိမိတ်===
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာငံမြို့နယ်၊အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊နွားထိုးကြီးမြို့နယ်အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။

===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်===
ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် အနိမ့်ဆုံး၃၀၅ပေ၊ အမြင့်ဆုံး ၃၅၉၀ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ ပြန့်ပြူးသောမြေမျက်နှာပြင်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် ပန်းလောင်မြစ်က အရှေ့မှအနောက်၊ စမုံမြစ်သည် တောင်မှမြောက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။

==လူဦးရေ==
မြစ်သားမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်းနှင့်ချင်း လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်၊ဟိန္ဒူ ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၀.၀၀၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။&lt;ref name=myt/&gt;
==စီးပွားရေး==
မြစ်သားမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ ပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် စပါး၊ငရုတ်၊ကြက်သွန်၊ကုလားပဲများဖြစ်ကာ ရန်ကုန်နှင့်မန္တလေးမြို့များသို့ အများဆုံးတင်ပို့ရောင်းချသည်။ တပ်မတော် ဝါကြိတ်စက်ရုံ၊အမှတ်(၇) အထည်စက်ရုံ၊ကင်းတားရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတို့တည်ရှိသည်။ အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅ခုကျော်ရှိသည်။&lt;ref name=myt/&gt;
===ဈေးများ===
*မြစ်သားဈေး
*ကူမဲဈေး
*ရေဝန်းဈေး
*သပြေတောင်းဈေး
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းသည် ၁၄မိုင်ခန့်ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းသည်လည်း ဤမြို့နယ်အတွင်းဖြတ်သန်းသွားသည်။
==ပညာရေး==
===အခြေခံပညာ===
====အထက====
အထက်တန်းကျောင်း ၄ကျောင်းရှိသည်။
*အထက မြစ်သား
*အထက (Myoma)
*အထက ကူမဲ
*အထက ဒါးရဲကောင်း
*အထက ရွာခိုင်ကြီး
====အထက(ခွဲ)/အလက====

*အလက (ထ(ခွဲ)) လမ်းခွ
*အလက (ထ(ခွဲ)) သာလွန်
*အလက (ထ(ခွဲ)) သစ်တက္ကုန်း
*အလက (ထ(ခွဲ)) သပြေတော
*အလက (ထ(ခွဲ)) မိုင်းမော
*အလက (ထ(ခွဲ)) နွားရှာရိုး
*အလက (ထ(ခွဲ)) ကျောက်ဆောက်
*အလက ရစ်ကန်
*အလက ပျော်ရွာ
*အလက (ထ(ခွဲ))မင်းဝန်
*အလက လွန်ကျော်
*အလက မင်းလယ်
====အမက====
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ)၊မူလတန်း (ခွဲ)  ၁၆၄ကျောင်းရှိသည်။
==ကျန်းမာရေး==
===ဆေးရုံများ===
*မြစ်သား
*ကူမဲ
*မိုင်းမော
*ရွာခိုင်ကြီး
*မင်းဝန်
==ထင်ရှားသောနေရာများ==
မြစ်သားမြို့နယ်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုဖြစ်သော [[ပြက္ခရွေတောင်]]တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ပင်လယ်(မိုင်းမော) မြို့ဟောင်း မြို့ရိုးဧရိယာလည်း တည်ရှိသည်။ [[အနော်ရထာ|အနော်ရထာမင်း]]၏ ထန်းလုံးဆည်နေရာတွင် တည်ဆောက်သည့် [[ကင်းတား တာတမံ|ကင်းတားဆည်]]၏ ဆည်ရေပြင်မှာ ရွာငံမြို့နယ်အတွင်း ကျရောက်ပြီး တမံ မှာမူ မြစ်သားမြို့နယ် အတွင်း ကျရောက်တည်ရှိသည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}


{{မန္တလေးတိုင်း}}
{{မြစ်သားမြို့နယ်}}

[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ]]</text>
      <sha1>17jwpupzlh78e28226zbmspaxug914s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062658</id>
      <parentid>1062657</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထင်ရှားသောနေရာများ */</comment>
      <origin>1062658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12666" sha1="j1r5io7xc99wzpohejl1bvk0zmb8rp2" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name = မြစ်သားမြို့နယ်
|pushpin_map = Burma
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ မြို့နယ်]]
|image_skyline =Myittha Township.jpg
|caption= ရန်ကုန် - မန္တ​လေးလမ်း
|image_map = File:Myittha tsp in Kyaukse district.svg
|map_caption = ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်|ကျောက်ဆည်]]
|subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|subdivision_name3 = [[မြစ်သားမြို့]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population_total = ၁၉၅,၅၇၀ &lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၈|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_density_km2 =
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 21
|latm = 25
|lats = 
|longEW = E
|longd = 96
|longm = 8
|longs = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6:30
|website =
}}

'''မြစ်သားမြို့နယ်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[မြစ်သားမြို့]] ဖြစ်သည်။ မြစ်သားမြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း ၆ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၂၇ ခုပါဝင်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အမည်ကို ပုဂံခေတ်၊ အနော်ရထာမင်းက သမုတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီကပင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး လယ်တွင်း ၁၁ခရိုင်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။

ပုဂံခေတ်မင်းများလက်ထက်တွင် ဤဒေသကို မ္လစ်သာဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ တငြိမ့်ငြိမ့်စီးနေသော ပန်းလောင်မြစ်ကမ်းကို မှီ၍တည်ထားသဖြင့် '''သာယာသည့်မြို့ဆိပ်ကမ်း'''အနေဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ကိုအခြေခံ၍ ဆည်များတည်ဆောက်ပြီး လယ်ယာ၈သိန်းပြုစုခဲ့ရာ ပန်းလောင်မြစ်တွင်နောက်ဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော ကျီးမည်းဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာကို လက်ဆန့်တန်းညွှန်ပြ၍ မြစ်ကိုသားပြသည်ကိုအစွဲပြုကာ မြစ်သားဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myt&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mdyregion.gov.mm/images/pdf/myittha.pdf|title=မြစ်သားမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;
==ပထဝီဝင်အနေအထား==
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၀၉မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၃၃မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၆မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၂၃မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ မိုင်၂၀၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၇.၅မိုင်ရှိပြီး ၃၄၂.၆၃စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။&lt;ref name=myt/&gt; 
===နယ်နိမိတ်===
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာငံမြို့နယ်၊အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊နွားထိုးကြီးမြို့နယ်အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။

===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်===
ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် အနိမ့်ဆုံး၃၀၅ပေ၊ အမြင့်ဆုံး ၃၅၉၀ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ ပြန့်ပြူးသောမြေမျက်နှာပြင်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် ပန်းလောင်မြစ်က အရှေ့မှအနောက်၊ စမုံမြစ်သည် တောင်မှမြောက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။

==လူဦးရေ==
မြစ်သားမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်းနှင့်ချင်း လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်၊ဟိန္ဒူ ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၀.၀၀၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။&lt;ref name=myt/&gt;
==စီးပွားရေး==
မြစ်သားမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ ပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် စပါး၊ငရုတ်၊ကြက်သွန်၊ကုလားပဲများဖြစ်ကာ ရန်ကုန်နှင့်မန္တလေးမြို့များသို့ အများဆုံးတင်ပို့ရောင်းချသည်။ တပ်မတော် ဝါကြိတ်စက်ရုံ၊အမှတ်(၇) အထည်စက်ရုံ၊ကင်းတားရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတို့တည်ရှိသည်။ အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅ခုကျော်ရှိသည်။&lt;ref name=myt/&gt;
===ဈေးများ===
*မြစ်သားဈေး
*ကူမဲဈေး
*ရေဝန်းဈေး
*သပြေတောင်းဈေး
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းသည် ၁၄မိုင်ခန့်ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းသည်လည်း ဤမြို့နယ်အတွင်းဖြတ်သန်းသွားသည်။
==ပညာရေး==
===အခြေခံပညာ===
====အထက====
အထက်တန်းကျောင်း ၄ကျောင်းရှိသည်။
*အထက မြစ်သား
*အထက (Myoma)
*အထက ကူမဲ
*အထက ဒါးရဲကောင်း
*အထက ရွာခိုင်ကြီး
====အထက(ခွဲ)/အလက====

*အလက (ထ(ခွဲ)) လမ်းခွ
*အလက (ထ(ခွဲ)) သာလွန်
*အလက (ထ(ခွဲ)) သစ်တက္ကုန်း
*အလက (ထ(ခွဲ)) သပြေတော
*အလက (ထ(ခွဲ)) မိုင်းမော
*အလက (ထ(ခွဲ)) နွားရှာရိုး
*အလက (ထ(ခွဲ)) ကျောက်ဆောက်
*အလက ရစ်ကန်
*အလက ပျော်ရွာ
*အလက (ထ(ခွဲ))မင်းဝန်
*အလက လွန်ကျော်
*အလက မင်းလယ်
====အမက====
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ)၊မူလတန်း (ခွဲ)  ၁၆၄ကျောင်းရှိသည်။
==ကျန်းမာရေး==
===ဆေးရုံများ===
*မြစ်သား
*ကူမဲ
*မိုင်းမော
*ရွာခိုင်ကြီး
*မင်းဝန်
==ထင်ရှားသောနေရာများ==
မြစ်သားမြို့နယ်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုဖြစ်သော [[ပြက္ခရွေတောင်]]တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ပင်လယ်(မိုင်းမော) မြို့ဟောင်း မြို့ရိုးဧရိယာလည်း တည်ရှိသည်။ [[အနော်ရထာ|အနော်ရထာမင်း]]၏ [[ပုဂံခေတ်]]ထန်းလုံးဆည်နေရာတွင် တည်ဆောက်သည့် [[ကင်းတား တာတမံ|ကင်းတားဆည်]]၏ ဆည်ရေပြင်မှာ ရွာငံမြို့နယ်အတွင်း ကျရောက်ပြီး တမံ မှာမူ မြစ်သားမြို့နယ် အတွင်း ကျရောက်တည်ရှိသည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}


{{မန္တလေးတိုင်း}}
{{မြစ်သားမြို့နယ်}}

[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ]]</text>
      <sha1>j1r5io7xc99wzpohejl1bvk0zmb8rp2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062660</id>
      <parentid>1062658</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:44:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထင်ရှားသောနေရာများ */</comment>
      <origin>1062660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12804" sha1="7qehy7fmvqt7gppgk1ii5s3grzbfc6p" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name = မြစ်သားမြို့နယ်
|pushpin_map = Burma
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ မြို့နယ်]]
|image_skyline =Myittha Township.jpg
|caption= ရန်ကုန် - မန္တ​လေးလမ်း
|image_map = File:Myittha tsp in Kyaukse district.svg
|map_caption = ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်|ကျောက်ဆည်]]
|subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|subdivision_name3 = [[မြစ်သားမြို့]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population_total = ၁၉၅,၅၇၀ &lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၈|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_density_km2 =
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 21
|latm = 25
|lats = 
|longEW = E
|longd = 96
|longm = 8
|longs = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6:30
|website =
}}

'''မြစ်သားမြို့နယ်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[မြစ်သားမြို့]] ဖြစ်သည်။ မြစ်သားမြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း ၆ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၂၇ ခုပါဝင်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အမည်ကို ပုဂံခေတ်၊ အနော်ရထာမင်းက သမုတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီကပင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး လယ်တွင်း ၁၁ခရိုင်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။

ပုဂံခေတ်မင်းများလက်ထက်တွင် ဤဒေသကို မ္လစ်သာဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ တငြိမ့်ငြိမ့်စီးနေသော ပန်းလောင်မြစ်ကမ်းကို မှီ၍တည်ထားသဖြင့် '''သာယာသည့်မြို့ဆိပ်ကမ်း'''အနေဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ကိုအခြေခံ၍ ဆည်များတည်ဆောက်ပြီး လယ်ယာ၈သိန်းပြုစုခဲ့ရာ ပန်းလောင်မြစ်တွင်နောက်ဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော ကျီးမည်းဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာကို လက်ဆန့်တန်းညွှန်ပြ၍ မြစ်ကိုသားပြသည်ကိုအစွဲပြုကာ မြစ်သားဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myt&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mdyregion.gov.mm/images/pdf/myittha.pdf|title=မြစ်သားမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;
==ပထဝီဝင်အနေအထား==
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၀၉မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၃၃မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၆မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၂၃မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ မိုင်၂၀၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၇.၅မိုင်ရှိပြီး ၃၄၂.၆၃စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။&lt;ref name=myt/&gt; 
===နယ်နိမိတ်===
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာငံမြို့နယ်၊အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊နွားထိုးကြီးမြို့နယ်အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။

===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်===
ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် အနိမ့်ဆုံး၃၀၅ပေ၊ အမြင့်ဆုံး ၃၅၉၀ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ ပြန့်ပြူးသောမြေမျက်နှာပြင်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် ပန်းလောင်မြစ်က အရှေ့မှအနောက်၊ စမုံမြစ်သည် တောင်မှမြောက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။

==လူဦးရေ==
မြစ်သားမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်းနှင့်ချင်း လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်၊ဟိန္ဒူ ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၀.၀၀၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။&lt;ref name=myt/&gt;
==စီးပွားရေး==
မြစ်သားမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ ပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် စပါး၊ငရုတ်၊ကြက်သွန်၊ကုလားပဲများဖြစ်ကာ ရန်ကုန်နှင့်မန္တလေးမြို့များသို့ အများဆုံးတင်ပို့ရောင်းချသည်။ တပ်မတော် ဝါကြိတ်စက်ရုံ၊အမှတ်(၇) အထည်စက်ရုံ၊ကင်းတားရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတို့တည်ရှိသည်။ အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅ခုကျော်ရှိသည်။&lt;ref name=myt/&gt;
===ဈေးများ===
*မြစ်သားဈေး
*ကူမဲဈေး
*ရေဝန်းဈေး
*သပြေတောင်းဈေး
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းသည် ၁၄မိုင်ခန့်ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းသည်လည်း ဤမြို့နယ်အတွင်းဖြတ်သန်းသွားသည်။
==ပညာရေး==
===အခြေခံပညာ===
====အထက====
အထက်တန်းကျောင်း ၄ကျောင်းရှိသည်။
*အထက မြစ်သား
*အထက (Myoma)
*အထက ကူမဲ
*အထက ဒါးရဲကောင်း
*အထက ရွာခိုင်ကြီး
====အထက(ခွဲ)/အလက====

*အလက (ထ(ခွဲ)) လမ်းခွ
*အလက (ထ(ခွဲ)) သာလွန်
*အလက (ထ(ခွဲ)) သစ်တက္ကုန်း
*အလက (ထ(ခွဲ)) သပြေတော
*အလက (ထ(ခွဲ)) မိုင်းမော
*အလက (ထ(ခွဲ)) နွားရှာရိုး
*အလက (ထ(ခွဲ)) ကျောက်ဆောက်
*အလက ရစ်ကန်
*အလက ပျော်ရွာ
*အလက (ထ(ခွဲ))မင်းဝန်
*အလက လွန်ကျော်
*အလက မင်းလယ်
====အမက====
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ)၊မူလတန်း (ခွဲ)  ၁၆၄ကျောင်းရှိသည်။
==ကျန်းမာရေး==
===ဆေးရုံများ===
*မြစ်သား
*ကူမဲ
*မိုင်းမော
*ရွာခိုင်ကြီး
*မင်းဝန်
==ထင်ရှားသောနေရာများ==
မြစ်သားမြို့နယ်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုဖြစ်သော [[ပြက္ခရွေတောင်]]တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ပင်လယ်(မိုင်းမော) မြို့ဟောင်း မြို့ရိုးဧရိယာလည်း တည်ရှိသည်။ [[အနော်ရထာ|အနော်ရထာမင်း]]၏ [[ပုဂံခေတ်]]ထန်းလုံးဆည်နေရာတွင် တည်ဆောက်သည့် [[ကင်းတား တာတမံ|ကင်းတားဆည်]]၏ ဆည်ရေပြင်မှာ ရွာငံမြို့နယ်အတွင်း ကျရောက်ပြီး တမံ မှာမူ မြစ်သားမြို့နယ် အတွင်း ကျရောက်တည်ရှိသည်။  ကင်းတားဆည် သည် ကျောက်ခေတ်လူသားတို့ နေထိုင်ခဲ့ရာ 

== ကိုးကား ==
{{reflist}}


{{မန္တလေးတိုင်း}}
{{မြစ်သားမြို့နယ်}}

[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ]]</text>
      <sha1>7qehy7fmvqt7gppgk1ii5s3grzbfc6p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062661</id>
      <parentid>1062660</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:45:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထင်ရှားသောနေရာများ */</comment>
      <origin>1062661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12960" sha1="33696i672ziyxolze327t1h52oem8yi" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name = မြစ်သားမြို့နယ်
|pushpin_map = Burma
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ မြို့နယ်]]
|image_skyline =Myittha Township.jpg
|caption= ရန်ကုန် - မန္တ​လေးလမ်း
|image_map = File:Myittha tsp in Kyaukse district.svg
|map_caption = ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်|ကျောက်ဆည်]]
|subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|subdivision_name3 = [[မြစ်သားမြို့]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population_total = ၁၉၅,၅၇၀ &lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၈|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_density_km2 =
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 21
|latm = 25
|lats = 
|longEW = E
|longd = 96
|longm = 8
|longs = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6:30
|website =
}}

'''မြစ်သားမြို့နယ်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[မြစ်သားမြို့]] ဖြစ်သည်။ မြစ်သားမြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း ၆ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၂၇ ခုပါဝင်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အမည်ကို ပုဂံခေတ်၊ အနော်ရထာမင်းက သမုတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီကပင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး လယ်တွင်း ၁၁ခရိုင်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။

ပုဂံခေတ်မင်းများလက်ထက်တွင် ဤဒေသကို မ္လစ်သာဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ တငြိမ့်ငြိမ့်စီးနေသော ပန်းလောင်မြစ်ကမ်းကို မှီ၍တည်ထားသဖြင့် '''သာယာသည့်မြို့ဆိပ်ကမ်း'''အနေဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ကိုအခြေခံ၍ ဆည်များတည်ဆောက်ပြီး လယ်ယာ၈သိန်းပြုစုခဲ့ရာ ပန်းလောင်မြစ်တွင်နောက်ဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော ကျီးမည်းဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာကို လက်ဆန့်တန်းညွှန်ပြ၍ မြစ်ကိုသားပြသည်ကိုအစွဲပြုကာ မြစ်သားဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myt&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mdyregion.gov.mm/images/pdf/myittha.pdf|title=မြစ်သားမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;
==ပထဝီဝင်အနေအထား==
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၀၉မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၃၃မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၆မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၂၃မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ မိုင်၂၀၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၇.၅မိုင်ရှိပြီး ၃၄၂.၆၃စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။&lt;ref name=myt/&gt; 
===နယ်နိမိတ်===
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာငံမြို့နယ်၊အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊နွားထိုးကြီးမြို့နယ်အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။

===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်===
ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် အနိမ့်ဆုံး၃၀၅ပေ၊ အမြင့်ဆုံး ၃၅၉၀ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ ပြန့်ပြူးသောမြေမျက်နှာပြင်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် ပန်းလောင်မြစ်က အရှေ့မှအနောက်၊ စမုံမြစ်သည် တောင်မှမြောက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။

==လူဦးရေ==
မြစ်သားမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်းနှင့်ချင်း လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်၊ဟိန္ဒူ ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၀.၀၀၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။&lt;ref name=myt/&gt;
==စီးပွားရေး==
မြစ်သားမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ ပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် စပါး၊ငရုတ်၊ကြက်သွန်၊ကုလားပဲများဖြစ်ကာ ရန်ကုန်နှင့်မန္တလေးမြို့များသို့ အများဆုံးတင်ပို့ရောင်းချသည်။ တပ်မတော် ဝါကြိတ်စက်ရုံ၊အမှတ်(၇) အထည်စက်ရုံ၊ကင်းတားရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတို့တည်ရှိသည်။ အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅ခုကျော်ရှိသည်။&lt;ref name=myt/&gt;
===ဈေးများ===
*မြစ်သားဈေး
*ကူမဲဈေး
*ရေဝန်းဈေး
*သပြေတောင်းဈေး
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းသည် ၁၄မိုင်ခန့်ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းသည်လည်း ဤမြို့နယ်အတွင်းဖြတ်သန်းသွားသည်။
==ပညာရေး==
===အခြေခံပညာ===
====အထက====
အထက်တန်းကျောင်း ၄ကျောင်းရှိသည်။
*အထက မြစ်သား
*အထက (Myoma)
*အထက ကူမဲ
*အထက ဒါးရဲကောင်း
*အထက ရွာခိုင်ကြီး
====အထက(ခွဲ)/အလက====

*အလက (ထ(ခွဲ)) လမ်းခွ
*အလက (ထ(ခွဲ)) သာလွန်
*အလက (ထ(ခွဲ)) သစ်တက္ကုန်း
*အလက (ထ(ခွဲ)) သပြေတော
*အလက (ထ(ခွဲ)) မိုင်းမော
*အလက (ထ(ခွဲ)) နွားရှာရိုး
*အလက (ထ(ခွဲ)) ကျောက်ဆောက်
*အလက ရစ်ကန်
*အလက ပျော်ရွာ
*အလက (ထ(ခွဲ))မင်းဝန်
*အလက လွန်ကျော်
*အလက မင်းလယ်
====အမက====
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ)၊မူလတန်း (ခွဲ)  ၁၆၄ကျောင်းရှိသည်။
==ကျန်းမာရေး==
===ဆေးရုံများ===
*မြစ်သား
*ကူမဲ
*မိုင်းမော
*ရွာခိုင်ကြီး
*မင်းဝန်
==ထင်ရှားသောနေရာများ==
မြစ်သားမြို့နယ်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုဖြစ်သော [[ပြက္ခရွေတောင်]]တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ပင်လယ်(မိုင်းမော) မြို့ဟောင်း မြို့ရိုးဧရိယာလည်း တည်ရှိသည်။ [[အနော်ရထာ|အနော်ရထာမင်း]]၏ [[ပုဂံခေတ်]]ထန်းလုံးဆည်နေရာတွင် တည်ဆောက်သည့် [[ကင်းတား တာတမံ|ကင်းတားဆည်]]၏ ဆည်ရေပြင်မှာ ရွာငံမြို့နယ်အတွင်း ကျရောက်ပြီး တမံ မှာမူ မြစ်သားမြို့နယ် အတွင်း ကျရောက်တည်ရှိသည်။  ကင်းတားဆည် သည် ကျောက်ခေတ်လူသားတို့ နေထိုင်ခဲ့ရာ [[ဗဒလင်းဂူ|ပြဒါးလင်းလိုဏ်ဂူ]] သို့ ဝင်ရာလမ်းလည်း ဖြစ်သည်။ 

== ကိုးကား ==
{{reflist}}


{{မန္တလေးတိုင်း}}
{{မြစ်သားမြို့နယ်}}

[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ]]</text>
      <sha1>33696i672ziyxolze327t1h52oem8yi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062662</id>
      <parentid>1062661</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:47:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <origin>1062662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12963" sha1="352r7u6mrk63poe012mtfc6ubb8yv8z" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name = မြစ်သားမြို့နယ်
|pushpin_map = Burma
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ မြို့နယ်]]
|image_skyline =Myittha Township.jpg
|caption= ရန်ကုန် - မန္တ​လေးလမ်း
|image_map = File:Myittha tsp in Kyaukse district.svg
|map_caption = ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်|ကျောက်ဆည်]]
|subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
|subdivision_name3 = [[မြစ်သားမြို့]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 = 
|population_total = ၁၉၅,၅၇၀ &lt;ref&gt;{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၈|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 25, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;
|population_as_of = ၂၀၁၄
|population_density_km2 =
|coordinates_region = MM
|latNS = N
|latd = 21
|latm = 25
|lats = 
|longEW = E
|longd = 96
|longm = 8
|longs = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6:30
|website =
}}

'''မြစ်သားမြို့နယ်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[မြစ်သားမြို့]] ဖြစ်သည်။ မြစ်သားမြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း ၆ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၂၇ ရွာပါဝင်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အမည်ကို ပုဂံခေတ်၊ အနော်ရထာမင်းက သမုတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီကပင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး လယ်တွင်း ၁၁ခရိုင်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။

ပုဂံခေတ်မင်းများလက်ထက်တွင် ဤဒေသကို မ္လစ်သာဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ တငြိမ့်ငြိမ့်စီးနေသော ပန်းလောင်မြစ်ကမ်းကို မှီ၍တည်ထားသဖြင့် '''သာယာသည့်မြို့ဆိပ်ကမ်း'''အနေဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ကိုအခြေခံ၍ ဆည်များတည်ဆောက်ပြီး လယ်ယာ၈သိန်းပြုစုခဲ့ရာ ပန်းလောင်မြစ်တွင်နောက်ဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော ကျီးမည်းဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာကို လက်ဆန့်တန်းညွှန်ပြ၍ မြစ်ကိုသားပြသည်ကိုအစွဲပြုကာ မြစ်သားဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myt&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mdyregion.gov.mm/images/pdf/myittha.pdf|title=မြစ်သားမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;
==ပထဝီဝင်အနေအထား==
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၀၉မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၃၃မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၆မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၂၃မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ မိုင်၂၀၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၇.၅မိုင်ရှိပြီး ၃၄၂.၆၃စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။&lt;ref name=myt/&gt; 
===နယ်နိမိတ်===
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာငံမြို့နယ်၊အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊နွားထိုးကြီးမြို့နယ်အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။

===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်===
ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် အနိမ့်ဆုံး၃၀၅ပေ၊ အမြင့်ဆုံး ၃၅၉၀ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ ပြန့်ပြူးသောမြေမျက်နှာပြင်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် ပန်းလောင်မြစ်က အရှေ့မှအနောက်၊ စမုံမြစ်သည် တောင်မှမြောက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။

==လူဦးရေ==
မြစ်သားမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်းနှင့်ချင်း လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်၊ဟိန္ဒူ ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၀.၀၀၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။&lt;ref name=myt/&gt;
==စီးပွားရေး==
မြစ်သားမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ ပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် စပါး၊ငရုတ်၊ကြက်သွန်၊ကုလားပဲများဖြစ်ကာ ရန်ကုန်နှင့်မန္တလေးမြို့များသို့ အများဆုံးတင်ပို့ရောင်းချသည်။ တပ်မတော် ဝါကြိတ်စက်ရုံ၊အမှတ်(၇) အထည်စက်ရုံ၊ကင်းတားရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတို့တည်ရှိသည်။ အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅ခုကျော်ရှိသည်။&lt;ref name=myt/&gt;
===ဈေးများ===
*မြစ်သားဈေး
*ကူမဲဈေး
*ရေဝန်းဈေး
*သပြေတောင်းဈေး
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းသည် ၁၄မိုင်ခန့်ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းသည်လည်း ဤမြို့နယ်အတွင်းဖြတ်သန်းသွားသည်။
==ပညာရေး==
===အခြေခံပညာ===
====အထက====
အထက်တန်းကျောင်း ၄ကျောင်းရှိသည်။
*အထက မြစ်သား
*အထက (Myoma)
*အထက ကူမဲ
*အထက ဒါးရဲကောင်း
*အထက ရွာခိုင်ကြီး
====အထက(ခွဲ)/အလက====

*အလက (ထ(ခွဲ)) လမ်းခွ
*အလက (ထ(ခွဲ)) သာလွန်
*အလက (ထ(ခွဲ)) သစ်တက္ကုန်း
*အလက (ထ(ခွဲ)) သပြေတော
*အလက (ထ(ခွဲ)) မိုင်းမော
*အလက (ထ(ခွဲ)) နွားရှာရိုး
*အလက (ထ(ခွဲ)) ကျောက်ဆောက်
*အလက ရစ်ကန်
*အလက ပျော်ရွာ
*အလက (ထ(ခွဲ))မင်းဝန်
*အလက လွန်ကျော်
*အလက မင်းလယ်
====အမက====
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ)၊မူလတန်း (ခွဲ)  ၁၆၄ကျောင်းရှိသည်။
==ကျန်းမာရေး==
===ဆေးရုံများ===
*မြစ်သား
*ကူမဲ
*မိုင်းမော
*ရွာခိုင်ကြီး
*မင်းဝန်
==ထင်ရှားသောနေရာများ==
မြစ်သားမြို့နယ်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုဖြစ်သော [[ပြက္ခရွေတောင်]]တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ပင်လယ်(မိုင်းမော) မြို့ဟောင်း မြို့ရိုးဧရိယာလည်း တည်ရှိသည်။ [[အနော်ရထာ|အနော်ရထာမင်း]]၏ [[ပုဂံခေတ်]]ထန်းလုံးဆည်နေရာတွင် တည်ဆောက်သည့် [[ကင်းတား တာတမံ|ကင်းတားဆည်]]၏ ဆည်ရေပြင်မှာ ရွာငံမြို့နယ်အတွင်း ကျရောက်ပြီး တမံ မှာမူ မြစ်သားမြို့နယ် အတွင်း ကျရောက်တည်ရှိသည်။  ကင်းတားဆည် သည် ကျောက်ခေတ်လူသားတို့ နေထိုင်ခဲ့ရာ [[ဗဒလင်းဂူ|ပြဒါးလင်းလိုဏ်ဂူ]] သို့ ဝင်ရာလမ်းလည်း ဖြစ်သည်။ 

== ကိုးကား ==
{{reflist}}


{{မန္တလေးတိုင်း}}
{{မြစ်သားမြို့နယ်}}

[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ]]</text>
      <sha1>352r7u6mrk63poe012mtfc6ubb8yv8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99770</id>
    <revision>
      <id>1062545</id>
      <parentid>438968</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခါဂိုရှီးမား]] စာမျက်နှာကို [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်: ခရိုင်အမည် ပြင်ဆင်သည်။</comment>
      <origin>438968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="937" sha1="kk1wubpnlu89f1gcftdtmk9aso7zxzv" xml:space="preserve">''' ဆဲတိုအုချိမြို့ ''' (瀬戸内町'' ဆဲတိုအုချိ − ချေား '' ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခါဂိုရှီးမားခရိုင်]]၊ အိုးရှိမတိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။

၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၉၃၇၉ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၃၉.၁ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၂၃၉.၉၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>kk1wubpnlu89f1gcftdtmk9aso7zxzv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062553</id>
      <parentid>1062545</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:30:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="913" sha1="2r2scgefkudaqwl89ym7br5czyj2mm1" xml:space="preserve">''' ဆဲတိုအုချိမြို့ ''' (瀬戸内町'' ဆဲတိုအုချိ − ချော '' ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ အိုးရှိမဒေသတွင် တည်ရှိသည်။

၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၉၃၇၉ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၃၉.၁ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၂၃၉.၉၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>2r2scgefkudaqwl89ym7br5czyj2mm1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062554</id>
      <parentid>1062553</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:31:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5549" sha1="ti2ndpcrr9cugumqc9wrkn4mkzp6p3c" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
| name                    = ဆဲတိုအုချိမြို့
| native_name             = {{nobold|瀬戸内町}}
| native_name_lang        = ja
| type                    = [[Towns of Japan|Town]]
&lt;!-- images, nickname, motto --&gt;
| image                   = Koniya.jpg
| image_size              = 
| alt                     = 
| caption                 = Central Koniya Port
| image_flag              = Flag of Setouchi, Kagoshima.svg
| flag_alt                = 
| image_seal              =  Emblem of Setouchi, Kagoshima.svg
| seal_alt                = 
| image_shield            = 
| shield_alt              = 
| image_blank_emblem      = 
| nickname                = 
| motto                   = 
&lt;!-- maps and coordinates --&gt;
| image_map               = Setouchi in Kagoshima Prefecture Ja.svg
| map_alt                 = 
| map_caption             = Location of Setouchi in [[Kagoshima Prefecture]]
| pushpin_map             = Japan
| pushpin_label_position  = &lt;!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --&gt;
| pushpin_alt             = 
| pushpin_caption         = &amp;nbsp;
| coordinates             = {{coord|28|16|31|N|129|15|48|E|region:JP|display=inline,title}}
| coor_pinpoint           = &lt;!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --&gt;
| coordinates_footnotes   = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
&lt;!-- location --&gt;
| subdivision_type        = Country
| subdivision_name        = Japan
| subdivision_type1       = [[List of regions of Japan|Region]]
| subdivision_name1       = [[Kyushu]] ([[Amami Islands]])
| subdivision_type2       = [[Prefectures of Japan|Prefecture]]
| subdivision_name2       = [[Kagoshima Prefecture]]
| subdivision_type3       = [[Districts of Japan|District]]
| subdivision_name3       = [[Ōshima District, Kagoshima|Ōshima]]
&lt;!-- established --&gt;
| established_title       = &lt;!-- Settled --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
&lt;!-- seat, smaller parts --&gt;
| seat_type               = &lt;!-- defaults to: Seat --&gt;
| seat                    = 
&lt;!-- government type, leaders --&gt;
| government_footnotes    = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| leader_party            = 
| leader_title            = -Mayor
| leader_name             = Katsuomi Fusa
| leader_title1           = 
| leader_name1            = &lt;!-- etc., up to leader_title4 / leader_name4 --&gt;
&lt;!-- display settings  --&gt;
| total_type              = &lt;!-- to set a non-standard label for total area and population rows --&gt;
| unit_pref               = &lt;!-- enter: Imperial, to display imperial before metric --&gt;
&lt;!-- area --&gt;
| area_magnitude          = &lt;!-- use only to set a special wikilink --&gt;
| area_footnotes          = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| area_total_km2          = 239.92
| area_land_km2           = 
| area_water_km2          = 
| area_water_percent      = 
| area_note               = 
&lt;!-- elevation --&gt;
| elevation_footnotes     = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| elevation_m             = 
&lt;!-- population --&gt;
| population_footnotes    = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| population_total        = 8,546
| population_as_of        = October 1, 2020
| population_density_km2  = 35.62
| population_est          = 
| pop_est_as_of           = 
| population_demonym      = &lt;!-- demonym, ie. Liverpudlian for someone from Liverpool --&gt;
| population_note         = 
&lt;!-- time zone(s) --&gt;
| time_zone1              = [[Japan Standard Time]]
| utc_offset1             = +9
| time_zone1_DST          = 
| utc_offset1_DST         = 
&lt;!-- postal codes, area code --&gt;
| postal_code_type        = 
| postal_code             = 
| area_code_type          = &lt;!-- defaults to: Area code(s) --&gt;
| area_code               = 
&lt;!-- blank fields (section 1) --&gt;
| custom_label_sec1       = Phone&amp;nbsp;number
| custom_data_sec1        = 0997-72-1111
| custom_label1_sec1      = Address
| custom_data1_sec1       = 23, Koniya aza Funatsu, Setouchi-chō, Kagoshima-ken 894-1592
&lt;!-- blank fields (section 2) --&gt;
| custom_label_sec2       = [[Köppen climate classification|Climate]]
| custom_data_sec2        = [[Humid subtropical climate|Cfa]]
&lt;!-- website, footnotes --&gt;
| website                 = {{URL| http://www.amami-setouchi.org/}}
| footnotes               = 
| module                  = {{Infobox place symbols| embedded=yes
 | tree = [[Banyan]] and [[Cycas revoluta|sago cycad]]
 | flower = [[Hibiscus]]
 | bird = 
 | flowering_tree = 
 | butterfly = 
 | fish = 
 | other_symbols = 
}}
}}

''' ဆဲတိုအုချိမြို့ ''' (瀬戸内町'' ဆဲတိုအုချိ − ချော '' ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ အိုးရှိမဒေသတွင် တည်ရှိသည်။

၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၉၃၇၉ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၃၉.၁ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၂၃၉.၉၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>ti2ndpcrr9cugumqc9wrkn4mkzp6p3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထိုးမုန့်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140650</id>
    <revision>
      <id>1062659</id>
      <parentid>790311</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cyrilvondaedric</username>
        <id>150579</id>
      </contributor>
      <comment>Infobox photo: replace with a CC BY-SA 4.0 photo of fried coconut htoe mont from Myint Myint Khin (Mandalay). Disclosure: uploaded on behalf of Myint Myint Khin, the copyright holder; VRT permission pending.</comment>
      <origin>1062659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5615" sha1="tk6btgvczyhssf9796wan74wn1co0ld" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = ထိုးမုန့်
| image = Myint Myint Khin fried coconut htoe mont.jpg
| image_size =
| image_alt =
| caption = အုန်းကြော်ထိုးမုန့်
| alternate_name = 
| type = အချိုပွဲ (''မုန့်'')
| course = 
| country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| region = [[အရှေ့တောင်အာရှ]]
| national_cuisine = [[မြန်မာ့ အစားအစာ|မြန်မာ]]
| creator = &lt;!-- or | creators = --&gt;
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| served = 
| main_ingredient = ကောက်ညှင်းဆန်၊ စပျစ်သီးခြောက်၊ သီဟိုဠ်စေ့၊ အုန်းသီး
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 100 g
| calories = 
| calories_ref =
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = [[မုန့်ကုလားမဲ]]၊ [[ပုသိမ်ဟလဝါ]]
| cookbook =
| other = 
}}

'''ထိုးမုန့်''' သည် မြန်မာ့ရိုးရာ အချိုပွဲ စားစရာမုန့်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုးမုန့်ကို [[ကောက်ညှင်း]]ဆန်အပါအဝင် စပျစ်သီးခြောက်၊ သီဟိုဠ်စေ့၊ အုန်းသီးကြော်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mmtimes.com/special-features/229-travel-2016/23777-in-mandalay-go-for-the-food.html|title=In Mandalay, go for the food|date=2016-11-18|website=The Myanmar Times|access-date=2019-11-15|archive-date=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115060930/https://www.mmtimes.com/special-features/229-travel-2016/23777-in-mandalay-go-for-the-food.html}}&lt;/ref&gt; ထိုးမုန့်နှင့် အလားတူသော မြန်မာ့ရိုးရာ အခြားမုန့်များမှာ [[မုန့်ကုလားမဲ]]နှင့် [[ပုသိမ်ဟလဝါ]]တို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://myawady.net.mm/index.php/news/localnews/item/10607-2017-12-04-09-47-15|title=မြန်မာ့အစား အစာ|website=မြဝတီ|lang=my|access-date=2019-11-15|accessdate=3 September 2020|archivedate=13 November 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191113052017/http://myawady.net.mm/index.php/news/localnews/item/10607-2017-12-04-09-47-15}}&lt;/ref&gt; ထိုးမုန့်ကို [[မန္တလေးမြို့]]မှ အဓိကပြုလုပ်ပြီး မန္တလေးမြို့၏ ထင်ရှားသော လက်ဆောင်မုန့်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://myanmar.mmtimes.com/national-news/mandalay-upper-myanmar/mandalay-neighbours/12796-2014-12-05-10-27-02.html|title=ခင်မင်ရပါသော မန္တလေးသူ မန္တလေးသားများ|date=2014-12-05|website=The Myanmar Times|access-date=2019-11-15|archive-date=30 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201230001639/https://myanmar.mmtimes.com/national-news/mandalay-upper-myanmar/mandalay-neighbours/12796-2014-12-05-10-27-02.html}}&lt;/ref&gt;

==ဇာစ်မြစ်==
[[မြေဒူးမင်း]]ခေါ် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]]သည် အယုဒ္ဓယကို အောင်မြင်သောအခါ ယင်းမှ လက်မှုပညာသည်များ ပါလာခဲ့ရာ ရွှေပန်းထိုးခြင်းအတတ်သာမက မုန့်ပဲသရေစာလုပ်နည်း အတတ်ပညာများပါ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုးမုန့်၊ ဆနွင်းမကင်း၊ မာဆကပ် ကဲ့သို့သော မန္တလေးမှ နာမည်ကြီးမုန့်များသည် အယုဒ္ဓယဇာစ်မြစ်များဖြစ်၍ မန္တလေး၏ မြက်ဖျားရပ်ခေါ်သော ရပ်ကွက်မှ စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ မြက်ဖျားရပ်သည် အယုဒ္ဓယသားများ အခြေချခဲ့သောနေရာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုးမုန့် ဇာစ်မြစ်မှာ အယုဒ္ဓယဖြစ်၍ ထိုးမုန့်အစမှာ မြက်ဖျားရပ်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ယခုအခါ ထိုးမုန့်မှာ မြန်မာ့သရေစာအဖြစ် လုံးလုံးလျားလျားပြောင်းလဲသွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |author=Hsue Hgnet (translated by Yay Chan (Mandalay))|url=https://www.worldcat.org/title/straight-lines-of-mandalay/oclc/54372317|date=January 2003 |title=The Straight Lines of Mandalay |location=Mandalay |langue=English|publisher=Kyipwarye Books House|pages=164-165 |oclc= 54372317}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

{{မြန်မာအစားအသောက်}}


[[Category:အချိုပွဲများ]]
[[Category:မြန်မာ အစားအသောက်]]

{{Myanmar-cuisine-stub}}</text>
      <sha1>tk6btgvczyhssf9796wan74wn1co0ld</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062663</id>
      <parentid>1062659</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:51:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ကြော်ငြာဆန်သောပုံအား ပယ်ဖျက်ခဲ့ခြင်း</comment>
      <origin>1062663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5571" sha1="pono8w0cjf05v42ioil576wiokuytoa" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = ထိုးမုန့်
| image = 
| image_size =
| image_alt =
| caption = အုန်းကြော်ထိုးမုန့်
| alternate_name = 
| type = အချိုပွဲ (''မုန့်'')
| course = 
| country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| region = [[အရှေ့တောင်အာရှ]]
| national_cuisine = [[မြန်မာ့ အစားအစာ|မြန်မာ]]
| creator = &lt;!-- or | creators = --&gt;
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| served = 
| main_ingredient = ကောက်ညှင်းဆန်၊ စပျစ်သီးခြောက်၊ သီဟိုဠ်စေ့၊ အုန်းသီး
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 100 g
| calories = 
| calories_ref =
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = [[မုန့်ကုလားမဲ]]၊ [[ပုသိမ်ဟလဝါ]]
| cookbook =
| other = 
}}

'''ထိုးမုန့်''' သည် မြန်မာ့ရိုးရာ အချိုပွဲ စားစရာမုန့်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုးမုန့်ကို [[ကောက်ညှင်း]]ဆန်အပါအဝင် စပျစ်သီးခြောက်၊ သီဟိုဠ်စေ့၊ အုန်းသီးကြော်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mmtimes.com/special-features/229-travel-2016/23777-in-mandalay-go-for-the-food.html|title=In Mandalay, go for the food|date=2016-11-18|website=The Myanmar Times|access-date=2019-11-15|archive-date=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115060930/https://www.mmtimes.com/special-features/229-travel-2016/23777-in-mandalay-go-for-the-food.html}}&lt;/ref&gt; ထိုးမုန့်နှင့် အလားတူသော မြန်မာ့ရိုးရာ အခြားမုန့်များမှာ [[မုန့်ကုလားမဲ]]နှင့် [[ပုသိမ်ဟလဝါ]]တို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://myawady.net.mm/index.php/news/localnews/item/10607-2017-12-04-09-47-15|title=မြန်မာ့အစား အစာ|website=မြဝတီ|lang=my|access-date=2019-11-15|accessdate=3 September 2020|archivedate=13 November 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191113052017/http://myawady.net.mm/index.php/news/localnews/item/10607-2017-12-04-09-47-15}}&lt;/ref&gt; ထိုးမုန့်ကို [[မန္တလေးမြို့]]မှ အဓိကပြုလုပ်ပြီး မန္တလေးမြို့၏ ထင်ရှားသော လက်ဆောင်မုန့်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://myanmar.mmtimes.com/national-news/mandalay-upper-myanmar/mandalay-neighbours/12796-2014-12-05-10-27-02.html|title=ခင်မင်ရပါသော မန္တလေးသူ မန္တလေးသားများ|date=2014-12-05|website=The Myanmar Times|access-date=2019-11-15|archive-date=30 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201230001639/https://myanmar.mmtimes.com/national-news/mandalay-upper-myanmar/mandalay-neighbours/12796-2014-12-05-10-27-02.html}}&lt;/ref&gt;

==ဇာစ်မြစ်==
[[မြေဒူးမင်း]]ခေါ် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]]သည် အယုဒ္ဓယကို အောင်မြင်သောအခါ ယင်းမှ လက်မှုပညာသည်များ ပါလာခဲ့ရာ ရွှေပန်းထိုးခြင်းအတတ်သာမက မုန့်ပဲသရေစာလုပ်နည်း အတတ်ပညာများပါ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုးမုန့်၊ ဆနွင်းမကင်း၊ မာဆကပ် ကဲ့သို့သော မန္တလေးမှ နာမည်ကြီးမုန့်များသည် အယုဒ္ဓယဇာစ်မြစ်များဖြစ်၍ မန္တလေး၏ မြက်ဖျားရပ်ခေါ်သော ရပ်ကွက်မှ စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ မြက်ဖျားရပ်သည် အယုဒ္ဓယသားများ အခြေချခဲ့သောနေရာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုးမုန့် ဇာစ်မြစ်မှာ အယုဒ္ဓယဖြစ်၍ ထိုးမုန့်အစမှာ မြက်ဖျားရပ်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ယခုအခါ ထိုးမုန့်မှာ မြန်မာ့သရေစာအဖြစ် လုံးလုံးလျားလျားပြောင်းလဲသွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |author=Hsue Hgnet (translated by Yay Chan (Mandalay))|url=https://www.worldcat.org/title/straight-lines-of-mandalay/oclc/54372317|date=January 2003 |title=The Straight Lines of Mandalay |location=Mandalay |langue=English|publisher=Kyipwarye Books House|pages=164-165 |oclc= 54372317}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

{{မြန်မာအစားအသောက်}}


[[Category:အချိုပွဲများ]]
[[Category:မြန်မာ အစားအသောက်]]

{{Myanmar-cuisine-stub}}</text>
      <sha1>pono8w0cjf05v42ioil576wiokuytoa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ညောင်ပင်လယ်ရွာ၊ ကနီမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184561</id>
    <revision>
      <id>1062678</id>
      <parentid>977061</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T10:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1062678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3971" sha1="825wjv79wxpdgmdkhe4ow5a7mx22ya3" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ညောင်ပင်လယ်
|official_name = ညောင်ပင်လယ်ရွာ
|native_name = 
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 =  {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ယင်းမာပင်ခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကနီမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = တောင်ပေါက်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3268508911133|94.6507873535156|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ညောင်ပင်လယ်ရွာ''' ({{Lang-en|Nyaungpinlel}})သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ယင်းမာပင်ခရိုင်]]၊ [[ကနီမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၇၇၁ ဖြစ်သည်။   &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=25 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
ကနီမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်လယ်ရွာကို စစ်တပ်က ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ဒေသခံအရပ်သား ရှစ်ဦး သေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကနီမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲသဖြင့် ဒေသခံ ၈ ဦး သေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/112179 |access-date=2026-11-09 |website=DVB Burmese |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ညောင်ပင်လယ်
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကနီမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကနီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Sagaing-geo-stub}}</text>
      <sha1>825wjv79wxpdgmdkhe4ow5a7mx22ya3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အိခဲဒကန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200605</id>
    <revision>
      <id>1062629</id>
      <parentid>633609</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T01:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5881" sha1="g9z71pdv6sd7uwrf4i7m3w2kqo19zen" xml:space="preserve">{{Infobox lake
| name = အိခဲဒကန်
| image = Lake Ikeda (152624734).jpg
| caption = [[ခိုင်းမွန်တောင်]]နှင့်အတူ တွေ့ရသည့် အိခဲဒကန်
| image_bathymetry = 
| caption_bathymetry = 
| location = [[Kyūshū]] island
| coords = {{coord|31|14|N|130|34|E|region:JP-46_type:waterbody|display=inline,title}}
| type = [[caldera lake]]
| inflow = 
| outflow = 
| catchment = {{convert|41|km2|abbr=on}}
| basin_countries = Japan
| length = 
| width = 
| area = {{convert|11|km2|abbr=on}}
| depth = {{convert|135|m|abbr=on}}
| max-depth = {{convert|233|m|abbr=on}}
| volume = {{convert|1.47|km3|acre.ft|abbr=on}}
| residence_time = 1.7 years
| shore = {{convert|15.1|km|abbr=on}}
| elevation = 
| islands = 
| cities = 
&lt;!--      Map      --&gt;
| pushpin_map             = Japan
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = Location of Lake Ikeda in Japan.
| pushpin_map_caption     = 
&lt;!--   Below       --&gt;  
| website            = 
| reference          = 
}}

'''အိခဲဒကန်'''  (池田湖, Ikeda-ko) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျူးရှူးကျွန်း (Kyūshū )၊  ခဂိုရှိမမြို့၏တောင်ဘက် ၄၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည့် မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျူးရှူးကျွန်းတွင် အကြီးဆုံးကန်ဖြစ်သည်။ Issie ဟု အမည်ရသည့် မွန်းစတားတစ်ကောင်ကို ဤရေကန်တွင် မြင်တွေ့ရသည်ဟု ဒဏ္ဍာရီများ၌ဆိုကြသဖြင့်  အထင်ရှားဆုံးကန်လည်း ဖြစ်သည်။ ရေကန်၏ မျက်နှာပြင်ဧရိယာသည် ၁၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး ကမ်းခြေအလျားသည် ၁၅ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Jnto&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.jnto.go.jp/eng/ttp/sg/10-MajorDestinations/MediumIndex/09-Kyushu.html |title=Major Destinations in Japan - Kyushu Island |publisher=www.jnto.go.jp |accessdate=2008-05-21 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080108133817/http://www.jnto.go.jp/eng/ttp/sg/10-MajorDestinations/MediumIndex/09-Kyushu.html |archivedate=2008-01-08 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ILEC&quot;/&gt;

==ယိုယွင်းလာခြင်း==
ကန်ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုသည် ကန်၏ ရေအရည်အသွေး ကျဆင်းမှုအား ၁၉၅၅ ခုနှစ်ကတည်းက ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အခြားသော အကြောင်းတရားများတွင်လည်း ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် စတင်၍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည့် စိုက်ပျိုးမြေလယ်ကွင်းများနှင့် အိမ်ထောင်စုများအတွက် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဆည်မြောင်းစီမံကိန်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆည်မြောင်းပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် ကန်၏ အနီးရှိ မြစ်သုံးခုရှိ ရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဆည်မြောင်းစနစ်ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်ကတည်းက ကန်၏ရေအရည်အသွေးမြင့်မားတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန် ရည်ရွယ်ကာ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ်များကတည်းကပင် ကန်၏ ဖောက်ထွင်းမြင်နိင်မှုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နံပါတ် ၇ အဆင့်ရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါ ဖောက်ထွင်းမြင်နိုင်မှုသည် ၂၆.၈ မီတာမှ ခန့်မှန်းခြေ ၅ မီတာအထိ ကျဆင်းသွားပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Jnto&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ILEC&quot;/&gt;

==တိရစ္ဆာန်များ==
[[File:Eel from Lake Ikeda (152623607).jpg|thumb|left|100px|Eel from Lake Ikeda]]

==ဒဏ္ဍာရီ==
အိခဲဒကန်သည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိဒေသများ၏ရှင်တိုဘာသာအတွက် အရေးပါသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူသားများ၏ မူလရင်းမြစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် ကန်တွင် ရိုးရာဘာသာရေးဆိုင်ရာများကို ကျင်းပကြသည်။

==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/091_ikeda_and_yamagawa.pdf Ikeda and Yamagawa: National catalogue of the active volcanoes in Japan] - Japan Meteorological Agency
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/K26.html Ikeda] - Geological Survey of Japan

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]]</text>
      <sha1>g9z71pdv6sd7uwrf4i7m3w2kqo19zen</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062630</id>
      <parentid>1062629</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T01:26:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* တိရစ္ဆာန်များ */</comment>
      <origin>1062630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5920" sha1="f3omkjodq31rvdnq79e5td6dfeujm16" xml:space="preserve">{{Infobox lake
| name = အိခဲဒကန်
| image = Lake Ikeda (152624734).jpg
| caption = [[ခိုင်းမွန်တောင်]]နှင့်အတူ တွေ့ရသည့် အိခဲဒကန်
| image_bathymetry = 
| caption_bathymetry = 
| location = [[Kyūshū]] island
| coords = {{coord|31|14|N|130|34|E|region:JP-46_type:waterbody|display=inline,title}}
| type = [[caldera lake]]
| inflow = 
| outflow = 
| catchment = {{convert|41|km2|abbr=on}}
| basin_countries = Japan
| length = 
| width = 
| area = {{convert|11|km2|abbr=on}}
| depth = {{convert|135|m|abbr=on}}
| max-depth = {{convert|233|m|abbr=on}}
| volume = {{convert|1.47|km3|acre.ft|abbr=on}}
| residence_time = 1.7 years
| shore = {{convert|15.1|km|abbr=on}}
| elevation = 
| islands = 
| cities = 
&lt;!--      Map      --&gt;
| pushpin_map             = Japan
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = Location of Lake Ikeda in Japan.
| pushpin_map_caption     = 
&lt;!--   Below       --&gt;  
| website            = 
| reference          = 
}}

'''အိခဲဒကန်'''  (池田湖, Ikeda-ko) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျူးရှူးကျွန်း (Kyūshū )၊  ခဂိုရှိမမြို့၏တောင်ဘက် ၄၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည့် မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျူးရှူးကျွန်းတွင် အကြီးဆုံးကန်ဖြစ်သည်။ Issie ဟု အမည်ရသည့် မွန်းစတားတစ်ကောင်ကို ဤရေကန်တွင် မြင်တွေ့ရသည်ဟု ဒဏ္ဍာရီများ၌ဆိုကြသဖြင့်  အထင်ရှားဆုံးကန်လည်း ဖြစ်သည်။ ရေကန်၏ မျက်နှာပြင်ဧရိယာသည် ၁၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး ကမ်းခြေအလျားသည် ၁၅ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Jnto&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.jnto.go.jp/eng/ttp/sg/10-MajorDestinations/MediumIndex/09-Kyushu.html |title=Major Destinations in Japan - Kyushu Island |publisher=www.jnto.go.jp |accessdate=2008-05-21 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080108133817/http://www.jnto.go.jp/eng/ttp/sg/10-MajorDestinations/MediumIndex/09-Kyushu.html |archivedate=2008-01-08 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ILEC&quot;/&gt;

==ယိုယွင်းလာခြင်း==
ကန်ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုသည် ကန်၏ ရေအရည်အသွေး ကျဆင်းမှုအား ၁၉၅၅ ခုနှစ်ကတည်းက ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အခြားသော အကြောင်းတရားများတွင်လည်း ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် စတင်၍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည့် စိုက်ပျိုးမြေလယ်ကွင်းများနှင့် အိမ်ထောင်စုများအတွက် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဆည်မြောင်းစီမံကိန်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆည်မြောင်းပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် ကန်၏ အနီးရှိ မြစ်သုံးခုရှိ ရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဆည်မြောင်းစနစ်ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်ကတည်းက ကန်၏ရေအရည်အသွေးမြင့်မားတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန် ရည်ရွယ်ကာ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ်များကတည်းကပင် ကန်၏ ဖောက်ထွင်းမြင်နိင်မှုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နံပါတ် ၇ အဆင့်ရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါ ဖောက်ထွင်းမြင်နိုင်မှုသည် ၂၆.၈ မီတာမှ ခန့်မှန်းခြေ ၅ မီတာအထိ ကျဆင်းသွားပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Jnto&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ILEC&quot;/&gt;

==တိရစ္ဆာန်များ==
[[File:Eel from Lake Ikeda (152623607).jpg|thumb|left|100px|အိခဲဒကန်ရှိ ငါးရှဉ့်]]

==ဒဏ္ဍာရီ==
အိခဲဒကန်သည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိဒေသများ၏ရှင်တိုဘာသာအတွက် အရေးပါသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူသားများ၏ မူလရင်းမြစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် ကန်တွင် ရိုးရာဘာသာရေးဆိုင်ရာများကို ကျင်းပကြသည်။

==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/091_ikeda_and_yamagawa.pdf Ikeda and Yamagawa: National catalogue of the active volcanoes in Japan] - Japan Meteorological Agency
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/K26.html Ikeda] - Geological Survey of Japan

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]]</text>
      <sha1>f3omkjodq31rvdnq79e5td6dfeujm16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရစ်ချက်​တော်ဘုရားမြတ်ကြီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223825</id>
    <revision>
      <id>1062506</id>
      <parentid>1061946</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T12:28:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-59116-03</username>
        <id>150502</id>
      </contributor>
      <origin>1062506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5333" sha1="qg6ua9ot8ue5bn9ruhsbvcbu70tr0ae" xml:space="preserve">{{notability|biography}}
၁၈၈၅ခုနှစ်ကပြီးဆုံးခဲ့သည့် မြန်မာဘုရင်စနစ်ကို ဆက်ခံ​သော မင်း​ဆွေမင်းမျိုးများ၏ ပဉ္စမမြောက် အကြီးအကဲ ဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာဘုရင်[[သီပေါမင်း]]နှင့်  မိဖုရားခေါင်ကြီး [[စုဖုရားလတ်|စုဘုရားလတ်]]တို့၏ မြစ်တော်မင်းသားတစ်ပါး&lt;ref&gt; ကုန်းဘောင်ဆက်မောင်နှများအသင်းမှ ကန်တော့ခံမင်းသား&lt;/ref&gt;ဖြစ်ပါသည်။ [[တော်ဘုရား|တော်ဘုရားမင်းသား]] ကံတော်ကုန်အပြီးတွင် ​ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီးမှာ အကြီးအကဲဖြစ်လာသည်။
{{Infobox person
| honorific_prefix = မင်းသား
| name        =  ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီး
| image       = 
| alt         = 
| caption     = 
| birth_name  =မောင်ထွန်းကျော် 
| other_names = 
| birth_date  = {{Birth date|၁၉၄၅|၅|၁၄}}
| birth_place =  [[ရန်ကုန်မြို့]], [[ကိုလိုနီခေတ်|ဗြိတိသျှဘားမား]]
| residence   = [[ရန်ကုန်မြို့]], [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| death_date  = ၂၀၂၁ ဇူလိုင် ၂၀ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ည ၈:၃၅မိနစ်။
| death_place = (၉)လမ်း၊ ၁၄/၁- ရပ်ကွက်၊တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး။
| death_cause = 
| resting_place = 
| nationality = 
| ethnicity = မြန်မာ
| religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ
|known_for=မင်း​ဆွေမင်းမျိုးများ၏ အကြီးအကဲ
| occupation = 
| parents = [[တော်ဘုရား]] &lt;br&gt; [[ ထိပ်စုကြီးဘုရား]]
| spouse =  ထိပ်စုဘုရားထွေး
| children = မောင်အောင်နိုင်
| grandchildren = မပွင့်ဖြူသော်၊ မောင်ဥက္ကာ၊ မပွင့်ဖြူသွယ်
| relatives   = {{plainlist|
*[[သီပေါမင်း]] {{small|(ဘိုး​တော်)}}
*[[စုဖုရားလတ်]] {{small|(ဘွား​တော်)}}
*[[တော်ဘုရားကြီး]] {{small|(ဦးရီးတော်)}}
* [[ဒေးဗစ်​တော်ဘုရားမြတ်]] (ညီတော်)
* အက်ဝက်​တော်ဘုရားမြတ်ငယ် (ညီတော်)
* ဂျိုးဆက်​တော်ဘုရားမြတ်​အေး  (ညီတော်)
​*ပေါ်​တော်ဘုရားမြတ်သိုက် (ညီတော်)
*[[အန်းမဲရီစုဘုရား​လေ]]း (နှမတော်)
*[[ရို့စ်မဲရီစုဘုရားနိုင်]] (နှမတော်)
}}
| alma_mater = 
| awards = 
| url = 
|predecessor=တော်ဘုရား}}

== ဘဝဇာတ်ကြောင်း ==
ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီးကို ခမည်းတော် [[တော်ဘုရား|တော်ဘုရားမင်းသား]]နှင့် မယ်တော် ထိပ်စုကြီးဘုရား မင်းသမီးတို့မှ ၁၉၄၅ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဦးလွင်အိမ်တော်၌ ဖွားမြင်တော်မူသည်။ 

== ဆက်ခံသူ ==
၁၉၆၂ တွင် တော်ဘုရားမြတ်ကြီး(‌ခ)ဦးထွန်းကျော်နှင့် [[ထိပ်စုဖုရားထွေး|ထိပ်စုဘုရားထွေး]] လက်ဆက်သည်။ ထိပ်စုဘုရားထွေးမှာ စတုတ္ထသမီးတော် [[မြတ်ဖုရားက​လေး|အရှင်ထိပ်စုမြတ်ဖုရားကလေး]]နှင့် ကိုကိုနိုင်တို့၏ သမီးတော်ဖြစ်သည်။ သားတော် မောင်အောင်နိုင် ကို ဖွားမြင်သည်။ ထိုသားတော်သည် မင်းမျိုးအကြီးအကဲ ဆဋ္ဌမမြောက်ဆက်ခံသူဖြစ်ပါသည်။

==ကိုးကား==
[[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၄၅ မွေးဖွားသူများ]]
[[Category:မြန်မာ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ]]</text>
      <sha1>qg6ua9ot8ue5bn9ruhsbvcbu70tr0ae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကိန်းအုံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247618</id>
    <revision>
      <id>1062609</id>
      <parentid>1061002</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T21:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>tightening refs</comment>
      <origin>1062609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79723" sha1="azgvdpm952amqertqknz14ya5b0yc4n" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ|သင်္ချာတွင်]] ကိန်းအုံ (matrix) သည် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; အတန်းများနှင့် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; တိုင်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော စတုဂံပုံစံ အစီအစဉ်ချထားမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။

&lt;math&gt;\begin{pmatrix}
a_{11}&amp;\dots&amp;a_{1n}\\
\dots&amp;\dots&amp;\dots\\
a_{m1}&amp;\dots&amp;a_{mn}\\
\end{pmatrix}&lt;/math&gt;

၎င်း၏ [[အစုဝင်]] (entry) &lt;math&gt;a_{ij}&lt;/math&gt; များသည် မည်သည့် [[အစု]] (set) &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; တွင်မဆို ပါဝင်နိုင်သည်။ အဆိုပါ ညီမျှခြင်းကို &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ &lt;math&gt;m \times n&lt;/math&gt; အတိုင်းအတာရှိသော ကိန်းအုံ သို့မဟုတ် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] (dimension) &lt;math&gt;m \times n&lt;/math&gt; ရှိသော ကိန်းအုံဟု ခေါ်ဆိုသည်။ &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) တစ်ခုခုအပေါ်ရှိ &lt;math&gt;m \times n&lt;/math&gt; အတိုင်းအတာရှိသော ကိန်းအုံများအားလုံးပါဝင်သည့် အစုကို &lt;math&gt;\mathrm{M}_{m,n}(K)&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;M_{m \times n}(K)&lt;/math&gt; ဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;m=n&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ၎င်းကို အစီအစဉ် (order) &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ရှိသော စတုရန်းကိန်းအုံ (square matrix) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ အစီအစဉ် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ရှိသော စတုရန်းကိန်းအုံများအားလုံးပါဝင်သည့် အစုကို &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။&lt;ref name=&quot;EoM-Matrix&quot;&gt;{{cite encyclopedia |title=Matrix |author=D. A. Suprunenko |encyclopedia=Encyclopedia of Mathematics |url=https://encyclopediaofmath.org/wiki/Matrix |access-date=2026-11-08}}&lt;/ref&gt;

ကိန်းအုံများအတွက် အခြားသော ဖော်ပြနိုင်သည့် [[သင်္ချာဆိုင်ရာ သင်္ကေတများစာရင်း|သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း]]  (mathematical notation) များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

&lt;math&gt;\begin{bmatrix}
a_{11} &amp; \dots &amp; a_{1n}\\
\dots  &amp; \dots &amp; \dots \\
a_{m1} &amp; \dots &amp; a_{mn}
\end{bmatrix}&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;\begin{Vmatrix}
a_{11} &amp; \dots &amp; a_{1n}\\
\dots  &amp; \dots &amp; \dots \\
a_{m1} &amp; \dots &amp; a_{mn}
\end{Vmatrix}&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;(a_{ij})&lt;/math&gt;

အရေးကြီးဆုံးသော အခြေအနေများတွင် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; ၏ နေရာ၌ [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]] (real numbers) ၏ [[ဖီးလ်ဒ်]] (field)၊ [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ]] (complex numbers) ၏ ဖီးလ်ဒ်၊ အလိုရှိရာ ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု၊ ပိုလီနိုမီရယ်များ (polynomials) ၏ ကွင်း၊ [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (integers) ၏ ကွင်း၊ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (functions) ၏ ကွင်း သို့မဟုတ် အလိုရှိရာ [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ|ဖက်စပ်ရ]] ကွင်း (associative ring) တစ်ခုခုက ပါဝင်သည်။ &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော အပေါင်း (addition) နှင့် မြှောက်ခြင်း (multiplication) တွက်ချက်မှုများသည် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ကိန်းအုံများဆီသို့ သဘာဝကျစွာ ကူးပြောင်းသက်ရောက်သွားသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ကိန်းအုံ ကဲကုလပ် (matrix calculus) ဆီသို့ ဦးတည်သွားစေသည်။ ၎င်းကဲကုလပ်သည် ကိန်းအုံများ သီအိုရီ (theory of matrices) ၏ အဓိကလေ့လာရမည့် အကြောင်းအရာ ဖြစ်သည်။

ကိန်းအုံဆိုင်ရာ သဘောတရားသည် ၁၉ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် ဒဗလျူ ဟာမီတန် နှင့် အေ ကေးလီ တို့၏ လေ့လာစူးစမ်းမှုများမှတစ်ဆင့် ပထမဆုံး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ကိန်းအုံများ သီအိုရီရှိ အခြေခံကျသော ရလဒ်များကို ကေ ဗိုင်ယာရှထရပ်စ်၊ စီ ဂျော်ဒန် နှင့် ဂျီ ဖရိုဘီးနီးယပ်စ် တို့က ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ အိုင် အေ လာပို-ဒါနီလက်ဗ်စကီး သည် ကိန်းအုံ ကိန်းရှင် (matrix variable) အများအပြားပါဝင်သော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ဖန်ရှင်များ (analytic functions) ၏ သီအိုရီကို တိုးတက်စေခဲ့ပြီး ၎င်းကို မျဉ်းဖြောင့် ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်းများ (linear differential equations) စနစ်များ လေ့လာရာတွင် အသုံးချခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;EoM-Matrix&quot; /&gt;

[[File:Arthur Cayley.jpg|175px|thumb|right|အာသာ ကေးလီ]]
[[File:Sir_William_Rowan_Hamilton,_head-and-shoulders_portrait,_facing_slightly_right_LCCN90713420_(cropped).jpg|175px|thumb|right|ဝီလီယံ ရိုဝမ် ဟာမီတန်]]
[[File:Camille Jordan 4.jpg|175px|thumb|right|ကာမီ ဂျော်ဒန်]]
[[File:GeorgFrobenius_(cropped).jpg|thumb|175px|ဖာဒီနန် ဂျော့ချ် ဖရိုဘီးနီးယပ်စ်]]
[[File:Karl Weierstrass.jpg|right|thumb|175px|ကားလ် ဗိုင်ယာရှထရပ်စ်]]

== ကိန်းအုံများနှင့် တွက်ချက်မှုများ (Operations with matrices) ==
*&lt;math&gt;K&lt;/math&gt; သည် [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ|ဖက်စပ်ရ]] [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ပါစေ။ ပြီးနောက် &lt;math&gt;A=(a_{ij}),\; B=(b_{ij})\in \mathrm{M}_{m,n}(K)&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါစေ။ ထို့နောက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; ကိန်းအုံများ၏ ပေါင်းလဒ်သည် &lt;math&gt;A+B = (a_{ij}+b_{ij})&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;A+B\in\mathrm{M}_{m,n}(K)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်မှာ ထင်ရှားပြီး သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် ပေါင်းခြင်းသည် [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (associative property) နှင့် [[ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (commutative property) တို့ ပြည့်စုံသည်။ &lt;math&gt;\mathrm{M}_{m,n}(K)&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ သုည ကိန်းအုံ (null matrix) ဆိုသည်မှာ အစုဝင်များအားလုံး သုညဖြစ်နေသော ကိန်းအုံ &lt;math&gt;0&lt;/math&gt; ကို ဆိုလိုသည်။ မည်သည့် &lt;math&gt;A\in\mathrm{M}_{m,n}(K)&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;A+0=0+A=A&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

*&lt;math&gt;A=(a_{ij})\in\mathrm{M}_{m,k}(K)&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B=(b_{ij})\in\mathrm{M}_{k,n}(K)&lt;/math&gt; တို့ ဖြစ်ပါစေ။ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; ကိန်းအုံနှစ်ခု၏ မြှောက်လဒ် (product) ကို &lt;math&gt;c_{\mu,\nu} = \sum_{j=1}^k a_{\mu j}b_{j\nu}&lt;/math&gt; ဖြစ်သော &lt;math&gt;AB=(c_{\mu,\nu})\in\mathrm{M}_{m,n}(K)&lt;/math&gt; စည်းမျဉ်းဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; ၏ အစုဝင်နှစ်ခု၏ မြှောက်လဒ်ကို အမြဲတမ်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်ပြီး &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; အတွင်း၌ပင် ပါဝင်သည်။ ကိန်းအုံများ မြှောက်ခြင်းသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;A\in\mathrm{M}_{m,k}(K)&lt;/math&gt;၊ &lt;math&gt;B\in\mathrm{M}_{k,n}(K)&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;C\in\mathrm{M}_{n,p}(K)&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;(AB)C = A(BC)&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;ABC\in\mathrm{M}_{m,p}(K)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမ (distributive law) သည်လည်း မှန်ကန်သည်။ &lt;math&gt;A\in\mathrm{M}_{m,n}(K)&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B,C\in\mathrm{M}_{n,m}(K)&lt;/math&gt; တို့အတွက် &lt;math&gt;A(B+C)=AB+AC&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;(B+C)A=BA+CA&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;EoM-Matrix&quot; /&gt;

*သီးခြားအားဖြင့် အဆိုပါ ဖြန့်ဝေခြင်းနိယာမသည် &lt;math&gt;A,B,C\in\mathrm{M}_{n}(K)&lt;/math&gt; အတွက်လည်း မှန်ကန်သည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;\mathrm{M}_{n}(K)&lt;/math&gt; သည် ဖက်စပ်ရ ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; သည် အသေးအဖွဲမဟုတ်သော ထပ်တူရပါသော ကွင်း (unital ring) တစ်ခုဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;n \ge 2&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; တွင် ကိန်းအုံများ မြှောက်ခြင်းသည် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိပေ။ &lt;math&gt;AB\ne BA&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် &lt;math&gt;A,B\in\mathrm{M}_{n}(K)&lt;/math&gt; ကိန်းအုံများ တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;n \ge 2&lt;/math&gt; ဖြစ်သော သုညမဟုတ်သည့် ကွင်း &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; တိုင်းအတွက် &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; တွင် သုညစားကိန်းများ (zero-divisors) အမြဲတမ်း ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် &lt;math&gt;AB = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်စေသည့် သုညမဟုတ်သော ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

*အကယ်၍ &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; သည် ထပ်တူရပါသော ကွင်းတစ်ခုဖြစ်ပါက အိုင်ဒီးလ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; ၏ နှစ်ဖက် အိုင်ဒီးလ် (two-sided ideal) တိုင်းသည် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; ၏ နှစ်ဖက် အိုင်ဒီးလ် &lt;math&gt;J&lt;/math&gt; တစ်ခုခုအတွက် &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(J)&lt;/math&gt; ပုံစံဖြင့် တည်ရှိသည်။ ၎င်းအပြင် &lt;math&gt;S&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; ၏ ကွင်းပိုင်း (subring) တစ်ခုဖြစ်ပါက &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(S)&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; ၏ ကွင်းပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။

*&lt;math&gt;\alpha\in K&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;A=(a_{ij})\in\mathrm{M}_{m,n}(K)&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါစေ။ ၎င်း &lt;math&gt;\alpha&lt;/math&gt; အစုဝင်သည် ကိန်းတစ်ခု သို့မဟုတ် [[စကေလာ]] (scalar) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ကိန်းအုံကို &lt;math&gt;\alpha&lt;/math&gt; ဖြင့် မြှောက်သော မြှောက်လဒ်သည် &lt;math&gt;\alpha A= (\alpha a_{ij})&lt;/math&gt; ကိန်းအုံ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် &lt;math&gt;(\alpha+\beta)A = \alpha A+\beta A&lt;/math&gt;၊ &lt;math&gt;\alpha(\beta A)=(\alpha\beta)A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\alpha (A+B) = \alpha A+\alpha B&lt;/math&gt; တို့ ဖြစ်ကြသည်။

*&lt;math&gt;K&lt;/math&gt; ကို ထပ်တူရပါရှိသော ကွင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပါစို့။ &lt;math&gt;e_{ij}&lt;/math&gt; ကိန်းအုံကို &lt;math&gt;\mathrm{M}_{m,n}(K)&lt;/math&gt; ၏ အစုဝင်အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားပြီး ၎င်း၏ သုညမဟုတ်သော တစ်ခုတည်းသော အစုဝင်နေရာမှာ နေရာ &lt;math&gt;(i,j)&lt;/math&gt; ဖြစ်ကာ တန်ဖိုး ၁ နှင့် ညီမျှသည်။ ဤတွင် &lt;math&gt;1\le i\le m&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;1\le j\le n&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ မည်သည့် &lt;math&gt;A=(a_{ij})\in \mathrm{M}_{m,n}(K)&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;A=\sum_{i=1}^m\sum_{j=1}^n a_{ij}e_{ij}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; သည် [[ဖီးလ်ဒ်]]တစ်ခုဖြစ်ပါက &lt;math&gt;\mathrm{M}_{m,n}(K)&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ အတိုင်းအတာ &lt;math&gt;nm&lt;/math&gt; ပါဝင်သော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;e_{ij}&lt;/math&gt; ကိန်းအုံများသည် ဤရပ်ဝန်းအတွင်း အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။

*&lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ကိန်းအုံ၏ ထရေ့စ် (trace) ကို &lt;math&gt;\operatorname{tr}(A)&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြပြီး ၎င်းသည် ပင်မဒိုင်ယာဂွန်နယ်ပေါ်ရှိ အစုဝင်များအားလုံး၏ ပေါင်းလဒ်ဖြစ်သည်။ [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ &lt;math&gt;n \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံများဖြစ်သော &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; တို့အတွက် &lt;math&gt;\operatorname{tr}(AB) = \operatorname{tr}(BA)&lt;/math&gt; ဟူသော ဂုဏ်သတ္တိ မှန်ကန်သည်။ 

*ခရိုနက်ကာ မြှောက်လဒ် (Kronecker product) သို့မဟုတ် တန်ဆာ မြှောက်လဒ် (tensor product) ကိုလည်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;r \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;s \times m&lt;/math&gt; ကိန်းအုံဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ခရိုနက်ကာ မြှောက်လဒ်ကို &lt;math&gt;A \otimes B&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ၎င်းသည် &lt;math&gt;rs \times nm&lt;/math&gt; အတိုင်းအတာရှိသော အကွက် ကိန်းအုံ (block matrix) ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ နေရာ &lt;math&gt;i, j&lt;/math&gt; ရှိ အကွက်သည် &lt;math&gt;a_{ij}B&lt;/math&gt; ကိန်းအုံဖြစ်သည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; တို့သည် [[စတုရန်းကိန်းအုံ|စတုရန်းကိန်းအုံများ]] ဖြစ်ကြပါက ၎င်းတို့၏ ထရေ့စ်သည် &lt;math&gt;\operatorname{tr}(A \otimes B) = \operatorname{tr}(A)\operatorname{tr}(B)&lt;/math&gt; ဟူသော ဆက်သွယ်ချက်ကို ပြည့်စုံစေသည်။

== အထူးပုံစံရှိ ကိန်းအုံများ (Special types of matrices) ==
*အကယ်၍ &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; သည် ထပ်တူရ (identity) ပါရှိသော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]တစ်ခုဖြစ်ပါက &lt;math&gt;\mathrm{E}_n&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;I&lt;/math&gt; ဟုခေါ်သော ထပ်တူရကိန်းအုံ (identity matrix) သည် &lt;math&gt;\mathrm{M}_{n}(K)&lt;/math&gt; ကွင်း၏ [[အစုဝင်|ထပ်တူရအစုဝင်]] (identity element) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကိန်းအုံ၏ ပင်မဒိုင်ယာဂွန်နယ်ပေါ်ရှိ အစုဝင်များသည် ၁ ဖြစ်ပြီး ကျန်နေရာများတွင် သုညများသာ ရှိသည်။ &lt;math&gt;\mathrm{M}_{n}(K)&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ မည်သည့် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;\mathrm{E}_n A = A\mathrm{E}_n = A&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

*&lt;math&gt;n \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံတစ်ခု၏ ဒိုင်ယာဂွန်နယ် အစုဝင်များအားလုံးသည် သီးသန့် အစုဝင် &lt;math&gt;a \in K&lt;/math&gt; နှင့်ညီမျှပြီး ဒိုင်ယာဂွန်နယ်မဟုတ်သော အစုဝင်များအားလုံး သုညဖြစ်နေပါက ၎င်းကို [[စကေလာ]] ကိန်းအုံ (scalar matrix) ဟု ခေါ်သည်။ စကေလာ ကိန်းအုံများအစုသည် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; နှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဖြစ်သော]] (isomorphic) &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; ၏ ကွင်းပိုင်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; သည် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) ဖြစ်ပါက စကေလာ ကိန်းအုံများသည် &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းနှင့် ဖလှယ်၍ရသည်။ ထိုအခါ &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; ၏ ဗဟို (center) သည် စကေလာ ကိန်းအုံများ အစုသာလျှင် ဖြစ်လာသည်။

*ပင်မဒိုင်ယာဂွန်နယ်၏ အောက်ဘက် သို့မဟုတ် အထက်ဘက်တွင်သာ အစုဝင်များ သုညဖြစ်နေသော ကိန်းအုံများကို တြိဂံပုံ ကိန်းအုံများ (triangular matrices) ဟု ခေါ်သည်။ အထက်တြိဂံပုံ ကိန်းအုံများနှင့် အောက်တြိဂံပုံ ကိန်းအုံများသည် အသီးသီး &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; ၏ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းပိုင်း]]တစ်ခုစီကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။

*&lt;math&gt;A=(a_{ij})\in \mathrm{M}_{m,n}(K)&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါစေ။ &lt;math&gt;a_{ij}^T = a_{ji}&lt;/math&gt; ဖြစ်သော &lt;math&gt;A^T = (a_{ij})^T\in \mathrm{M}_{n,m}(K)&lt;/math&gt; ကိန်းအုံကို &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ ထရန်စပို့စ် (transpose) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းအတွက် အခြားသုံးနိုင်သော သင်္ကေတများမှာ &lt;math&gt;{}^tA&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;A'&lt;/math&gt; တို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မူလကိန်းအုံ၏ အတန်းများနှင့် တိုင်များကို အချင်းချင်း ဖလှယ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ရရှိသည်။ &lt;math&gt;A=(a_{ij})\in \mathrm{M}_{m,n}(\mathbb{C})&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါစေ။ &lt;math&gt;\bar a_{ij}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;a_{ij}&lt;/math&gt; ၏ [[ကိန်းထွေး]] ကွန်ဂျူဂိတ် (complex conjugate) ဖြစ်သည့်တိုင်အောင် &lt;math&gt;\bar A = (\bar a_{ij})&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်ဟု ခေါ်သည်။ &lt;math&gt;A\in\mathrm{M}_n(\mathbb{C})&lt;/math&gt; ဖြစ်သည့်နေရာတွင် &lt;math&gt;A^* = {\bar A}^T&lt;/math&gt; ကိန်းအုံကို &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ ဟာမီရှန် ကွန်ဂျူဂိတ် (Hermitian conjugate) ဟု ခေါ်သည်။

*လက်တွေ့အသုံးချမှုများတွင် အသုံးပြုသော ကိန်းအုံများစွာကို အထူးအမည်များ ပေးထားသည်။ &lt;math&gt;A^T = A&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ၎င်းကို အချိုးညီ ကိန်းအုံ (symmetric matrix) ဟု ခေါ်သည်။ &lt;math&gt;A^T = -A&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် တိမ်းစောင်းအချိုးညီ ကိန်းအုံ (skew-symmetric matrix) ဟု ခေါ်သည်။ &lt;math&gt;A^T = A^{-1}&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ထောင့်မှန်ကျ ကိန်းအုံ (orthogonal matrix) ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;A^* = A&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် ဟာမီရှန် ကိန်းအုံ (Hermitian matrix) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး &lt;math&gt;A^* = A^{-1}&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ယူနစ်တရီ ကိန်းအုံ (unitary matrix) ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;A^*A = A A^*&lt;/math&gt; ညီမျှခြင်းပြည့်စုံပါက ၎င်းကို ပုံမှန် ကိန်းအုံ (normal matrix) ဟု ခေါ်သည်။ အချို့သော [[ကိန်းပြည့်]]တစ်ခုအတွက် &lt;math&gt;(A-\mathrm{E}_n)^n = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ၎င်းသည် ယူနီပိုတန့် ကိန်းအုံ (unipotent matrix) ဖြစ်သည်။ ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A = (a_{ij})\in \mathrm{M}_n(\mathbb{R})&lt;/math&gt; ၏ အစုဝင်တိုင်း &lt;math&gt;a_{ij}\ge0&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး တိုင်တိုင်းအတွက် အတန်းများ၏ပေါင်းလဒ်သည် ၁ ဖြစ်ပါက စတော့ကတ်စတစ် ကိန်းအုံ (stochastic matrix) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းအပြင် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;A^T&lt;/math&gt; တို့ နှစ်ခုစလုံး စတော့ကတ်စတစ် ဖြစ်ပါက နှစ်ထပ် စတော့ကတ်စတစ် ကိန်းအုံ (doubly-stochastic matrix) ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ အစုဝင်တိုင်းသည် သုည သို့မဟုတ် တစ် သာဖြစ်ပါက &lt;math&gt;(0,1)&lt;/math&gt;-ကိန်းအုံ ((0,1)-matrix) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။

*&lt;math&gt;m_\mu&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;n_\nu&lt;/math&gt; တို့သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့နောက် &lt;math&gt;m=m_1+\dots+m_k&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;n=n_1+\dots+n_l&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါစေ။ သို့ဆိုလျှင် &lt;math&gt;A\in \mathrm{M}_{m,n}(K)&lt;/math&gt; ကိန်းအုံကို အစုဝင်များအဖြစ် &lt;math&gt;A_{\mu\nu}\in \mathrm{M}_{m_\mu,n_\nu}(K)&lt;/math&gt; ကိန်းအုံငယ်များ ပါဝင်သော အကွက် ကိန်းအုံအဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;B\in \mathrm{M}_{n,p}(K)&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;p=p_1+\dots+p_t&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;p_i&gt;0&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါစေ။ &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; ကိုလည်း ၎င်းနည်းတူ အကွက်များဖြင့် ရေးသားပါက ၎င်းတို့၏ မြှောက်လဒ် &lt;math&gt;AB=C&lt;/math&gt; သည်လည်း အကွက်များ၏ မြှောက်လဒ်စည်းမျဉ်းအတိုင်း ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းသွားမည်ဖြစ်သည်။ ဒိုင်ယာဂွန်နယ်တစ်လျှောက်တွင်သာ သုညမဟုတ်သော အကွက် ကိန်းအုံများ ရှိနေပါက ၎င်းကို ဒိုင်ယာဂွန်နယ်ပုံစံ အကွက် (block diagonal) ဟု ခေါ်သည်။

== အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုးများနှင့် ပြောင်းပြန်များ (Determinants and inverses) ==
[[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] &lt;math&gt;R&lt;/math&gt; တစ်ခုအပေါ်ရှိ &lt;math&gt;n \times n&lt;/math&gt; အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး (determinant) [[ဖန်ရှင်]]သည် မျဉ်းဖြောင့်အစုံ (multilinear) ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် &lt;math&gt;\mathrm{M}_{n \times n}(R)&lt;/math&gt; ၏ တိုင်များအပေါ်တွင် အလှည့်ကျ ပုံစံ (alternating form) ရှိပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံအတွက် &lt;math&gt;\det(I) = 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ 
လိုက်ဘ်နစ်ဇ် (Leibniz) ၏ ပုံသေနည်းအရ &lt;math&gt;M_n(R)&lt;/math&gt; အတွက် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး ဖန်ရှင်ကို &lt;math&gt;\det(A) = \sum_{\sigma \in S_n} \epsilon(\sigma) a_{\sigma(1)1} \dots a_{\sigma(n)n}&lt;/math&gt; ဖြင့် ပေးထားသည်။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;S_n&lt;/math&gt; သည် ပါမြူတေးရှင်းအပြည့် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (symmetric group) ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\epsilon(\sigma)&lt;/math&gt; သည် ပါမြူတေးရှင်း &lt;math&gt;\sigma&lt;/math&gt; ၏ လက္ခဏာဖြစ်သည်။

အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုးသည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (multiplicativity) နှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် &lt;math&gt;\det(AB) = \det(A)\det(B)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ကိန်းအုံတစ်ခုနှင့် ၎င်း၏ ထရန်စပို့စ်တို့သည် တူညီသော အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုးကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;\det(A) = \det(A^T)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုးသည် အတန်းများအပေါ်တွင်လည်း မျဉ်းဖြောင့်အစုံဖြစ်ပြီး အလှည့်ကျဖြစ်သည်ကို ပြသသည်။

&lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ &lt;math&gt;ij&lt;/math&gt;-တွဲဖက်မြှောက်ဖော်ကိန်း (cofactor) သည် &lt;math&gt;(-1)^{i+j} \det(A_{ij})&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဤတွင် &lt;math&gt;A_{ij}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ &lt;math&gt;i&lt;/math&gt; ခုမြောက် အတန်းနှင့် &lt;math&gt;j&lt;/math&gt; ခုမြောက် တိုင်တို့ကို ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းဖြင့် ရရှိလာသော &lt;math&gt;(n-1) \times (n-1)&lt;/math&gt; မိုင်နာ (minor) ဖြစ်သည်။ အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုးကို မည်သည့်အတန်း သို့မဟုတ် တိုင်တစ်လျှောက်တွင်မဆို တွဲဖက်မြှောက်ဖော်ကိန်း ဖြန့်ထုတ်ချက် (cofactor expansion) အသုံးပြု၍ တွက်ချက်နိုင်သည်။ 

ကရာမာ၏ စည်းမျဉ်း (Cramer's rule) အရ &lt;math&gt;A_1, \dots, A_n&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ တိုင်များဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;B = \beta_1 A_1 + \dots + \beta_n A_n&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;\beta_i \det(A) = \det(A_1, \dots, A_{i-1}, B, A_{i+1}, \dots, A_n)&lt;/math&gt; ဟူသော ဆက်သွယ်ချက်ကို ရရှိသည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;R&lt;/math&gt; သည် အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း (integral domain) တစ်ခုဖြစ်ပါက &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ တိုင်များ သို့မဟုတ် အတန်းများသည် &lt;math&gt;R&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ မှီခိုသော (linearly dependent) အစုဖြစ်မှသာလျှင် &lt;math&gt;\det(A) = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်မည်။

[[ဖီးလ်ဒ်]]တစ်ခုအပေါ်ရှိ &lt;math&gt;m \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;Ax = 0&lt;/math&gt; မှ &lt;math&gt;x = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်ခြင်းကိုသာ သက်ရောက်စေပါက ၎င်းကိန်းအုံကို ဆင်ဂူလာမဟုတ်သော (nonsingular) ကိန်းအုံဟု ခေါ်သည်။ စတုရန်းကိန်းအုံများအတွက်မူ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) ဂုဏ်သတ္တိရှိမှသာလျှင် ၎င်းသည် ဆင်ဂူလာမဟုတ်သော ကိန်းအုံ ဖြစ်သည်။ ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;M_n(R)&lt;/math&gt; အတွင်း ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော ယူနစ် (unit) တစ်ခုဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ &lt;math&gt;\det(A)&lt;/math&gt; သည် ကွင်း &lt;math&gt;R&lt;/math&gt; တွင်းရှိ ယူနစ်တစ်ခု ဖြစ်နေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

ပြောင်းပြန်အတွက် တွဲဖက်မြှောက်ဖော်ကိန်း ပုံသေနည်းအရ &lt;math&gt;AB = BA = (\det(A))I&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; သည် တွဲဖက်မြှောက်ဖော်ကိန်း ကိန်းအုံ၏ ထရန်စပို့စ် ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;\det(A)&lt;/math&gt; သည် ယူနစ်တစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်း၏ပြောင်းပြန်ကို &lt;math&gt;A^{-1} = \frac{1}{\det(A)} B&lt;/math&gt; ဟူ၍ ရရှိနိုင်သည်။ ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအပေါ်ရှိ &lt;math&gt;n \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ကို အတန်း တွက်ချက်မှုများ (row operations) မှတစ်ဆင့် &lt;math&gt;n \times n&lt;/math&gt; [[ထပ်တူရကိန်းအုံ]]အဖြစ်သို့ လျှော့ချနိုင်မှသာလျှင် ၎င်းတွင် ပြောင်းပြန်တစ်ခု တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ ပြောင်းပြန်ကို &lt;math&gt;(A \mid I)&lt;/math&gt; ဟူသော ပူးတွဲကိန်းအုံကို &lt;math&gt;(I \mid A^{-1})&lt;/math&gt; အဖြစ်သို့ လျှော့ချတွက်ချက်ခြင်းဖြင့် ရှာဖွေနိုင်သည်။

[[ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာ အစုဝင်|ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာဒိုမိန်း]] (integral domain) သို့မဟုတ် [[ဖီးလ်ဒ်]]တစ်ခုအပေါ်ရှိ မည်သည့်ကိန်းအုံတွင်မဆို မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ အမှီအခိုကင်းသော (linearly independent) အတန်းများ၏ အများဆုံးအရေအတွက်ဖြစ်သည့် အတန်း အဆင့် (row rank) သည် ၎င်း၏ တိုင် အဆင့် (column rank) နှင့် အမြဲတမ်း ညီမျှသည်။ အကယ်၍ ကိန်းအုံတစ်ခုကို အခြားတစ်ခုသို့ အတန်းများကို အချင်းချင်းဖလှယ်ခြင်း၊ အတန်းတစ်ခု၏ ဆတိုးကိန်းကို အခြားတစ်ခုသို့ ပေါင်းထည့်ခြင်းနှင့် အတန်းတစ်ခုကို သုညမဟုတ်သော ယူနစ်တစ်ခုဖြင့် မြှောက်ခြင်းစသည့် အခြေခံ အတန်း တွက်ချက်မှုများမှတစ်ဆင့် ပြောင်းလဲနိုင်ပါက ထိုကိန်းအုံနှစ်ခုကို အတန်း ထပ်တူညီမှု (row equivalence) ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာဒိုမိန်း သို့မဟုတ် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအပေါ်တွင် အတန်း ထပ်တူညီသော ကိန်းအုံများသည် တူညီသည့် အတန်း အဆင့်ကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။

ကိန်းအုံတစ်ခုရှိ မည်သည့်အတန်းတွင်မဆို ပထမဆုံး သုညမဟုတ်သော အစုဝင်သည် ပီဗော့ အစုဝင် (pivot element) ဖြစ်သော ၁ ဖြစ်နေပြီး ထိုတိုင်အတွင်းရှိ အခြားအစုဝင်များအားလုံး သုညဖြစ်နေကာ အတန်းတစ်ခုစီရှိ အစပိုင်း သုညအရေအတွက်များသည် တိကျစွာ အစဉ်လိုက် တိုးသော (strictly increasing) အခြေအနေတွင် ရှိနေပါက ၎င်းကိန်းအုံကို လျှော့ချထားသော အတန်းအဆင့်ပုံစံ (reduced row echelon form) ဟု ခေါ်သည်။ ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအပေါ်ရှိ ကိန်းအုံတိုင်းကို အခြေခံ အတန်း တွက်ချက်မှုများမှတစ်ဆင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော လျှော့ချထားသော အတန်းအဆင့်ပုံစံတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ကိန်းအုံတစ်ခု၏ အဆင့်သည် ၎င်း၏ လျှော့ချထားသော အတန်းအဆင့်ပုံစံအတွင်းရှိ သုညမဟုတ်သော အတန်းအရေအတွက်နှင့် ညီမျှသည်။

== မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများနှင့် ကိန်းအုံများ (Linear transformations and matrices) ==
[[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]အဆုံးရှိသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (finite-dimensional vector space) များကြားရှိ မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း (linear transformation) &lt;math&gt;\varphi: V \to W&lt;/math&gt; တစ်ခုကို &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; တို့၏ ရွေးချယ်ထားသော အစီအစဉ်ကျ အခြေအစုများဖြစ်သည့် &lt;math&gt;\mathcal{B}&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\mathcal{E}&lt;/math&gt; တို့ကို အခြေခံ၍ &lt;math&gt;m \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံတစ်ခုအဖြစ် တိကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;EoM-Matrix&quot; /&gt;

မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ ကိန်းအုံနှင့် ဆက်စပ်ပေးသော ပုံဖော်မှုသည် ဗက်တာရပ်ဝန်း [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) &lt;math&gt;\operatorname{Hom}_F(V, W) \cong M_{m \times n}(F)&lt;/math&gt; ကို ပေးစွမ်းသည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;V=W&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်နှစ်ခုစလုံးအတွက် တူညီသော [[အခြေအစု]] (basis) ကို အသုံးပြုပါက အဆိုပါ ပုံဖော်မှုသည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် &lt;math&gt;\operatorname{Hom}_F(V, V) \cong M_n(F)&lt;/math&gt; ဖြစ်လာသည်။ ကိန်းအုံများ မြှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်သည် မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition) ကို ပြီးပြည့်စုံစွာ ထင်ဟပ်စေသည်။

မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း &lt;math&gt;\varphi&lt;/math&gt; ၏ အဆင့်သည် ၎င်းကို ကိုယ်စားပြုသော ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ တိုင် အဆင့်နှင့် ညီမျှသည်။ &lt;math&gt;\varphi&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) ၏ အတိုင်းအတာသည် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ လျှော့ချထားသော အတန်းအဆင့်ပုံစံအတွင်းရှိ သုညမဟုတ်သော အတန်းအရေအတွက် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲ မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း (dual linear transformation) &lt;math&gt;\varphi^*&lt;/math&gt; ၏ ကိန်းအုံသည် &lt;math&gt;\varphi&lt;/math&gt; ကိန်းအုံ၏ ထရန်စပို့စ် ဖြစ်သည်။ ဤသဘောတရားများသည် ဒွန်တွဲရပ်ဝန်း (dual space) များနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။

ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော &lt;math&gt;P&lt;/math&gt; ကိန်းအုံတစ်ခု တည်ရှိပြီး &lt;math&gt;P^{-1}AP = B&lt;/math&gt; ညီမျှခြင်း မှန်ကန်ပါက &lt;math&gt;n \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံနှစ်ခုဖြစ်သည့် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; တို့ကို ဆင်တူသော (similar) ကိန်းအုံများဟု သတ်မှတ်သည်။ မတူညီသော အခြေအစုများကို အသုံးပြုထားသော်လည်း တိကျစွာ တူညီသော မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုတည်းကို ကိုယ်စားပြုနေသော ကိန်းအုံများသည် အချင်းချင်း ဆင်တူကြသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်တွင် &lt;math&gt;P&lt;/math&gt; သည် အခြေပြောင်းလဲခြင်း (change of basis) ကိန်းအုံအဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ ဆင်တူခြင်းဆိုသည်မှာ ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် (equivalence relation) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆင်တူသော ကိန်းအုံများသည် တူညီသည့် အတန်း အဆင့်နှင့် တိုင် အဆင့်တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။

== ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ၊ ထရေ့စ်နှင့် ဝိသေသ ပိုလီနိုမီရယ် (Eigenvalues, trace, and characteristic polynomial) ==
အကယ်၍ &lt;math&gt;n \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် &lt;math&gt;Av = \lambda v&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် ကိုယ်ပိုင်ဗက်တာ (eigenvector) ဖြစ်သည့် သုညမဟုတ်သော &lt;math&gt;n \times 1&lt;/math&gt; ကော်လံ[[ဗက်တာ]] &lt;math&gt;v&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိပါက &lt;math&gt;\lambda \in F&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ [[ကိုယ်ပိုင်ဗက်တာနှင့် ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး|ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး]] (eigenvalue) ဟု ခေါ်သည်။ ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; နှင့် သက်ဆိုင်သော &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ ကိုယ်ပိုင်ရပ်ဝန်း (eigenspace) ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;Av = \lambda v&lt;/math&gt; ပြည့်စုံစေသည့် &lt;math&gt;v&lt;/math&gt; ဗက်တာများအားလုံး၏ အစုဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;EoM-Matrix&quot; /&gt;

ကိန်းရင်းအားလုံးပါဖီးလ်ဒ် (splitting field) တစ်ခုတွင် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အထပ်ထပ်ပါဝင်မှု (algebraic multiplicity) အပါအဝင် ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပါက &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ ထရေ့စ် &lt;math&gt;\operatorname{tr}(A)&lt;/math&gt; သည် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများအားလုံး၏ ပေါင်းလဒ်နှင့် ညီမျှသည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး &lt;math&gt;\det(A)&lt;/math&gt; သည် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများအားလုံး၏ မြှောက်လဒ်နှင့် တူညီသည်။ ဆင်တူသော ကိန်းအုံများသည် တူညီသော ထရေ့စ်နှင့် တူညီသော အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုးတို့ကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;\operatorname{tr}(P^{-1}AP) = \operatorname{tr}(A)&lt;/math&gt; ဟူသော မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ (invariance) မှန်ကန်သည်။

&lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ ဝိသေသ ပိုလီနိုမီရယ် (characteristic polynomial) သည် &lt;math&gt;c_A(x) = \det(xI - A)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဒီဂရီ &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ရှိသော မိုးနစ် ပိုလီနိုမီရယ် (monic polynomial) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းပိုလီနိုမီရယ်၏ ကိန်းသေကိန်း (constant term) သည် &lt;math&gt;(-1)^n \det(A)&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;x^{n-1}&lt;/math&gt; ၏ မြှောက်ဖော်ကိန်းသည် &lt;math&gt;-\operatorname{tr}(A)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ အငယ်ဆုံး ပိုလီနိုမီရယ် (minimal polynomial) &lt;math&gt;m_A(x)&lt;/math&gt; သည် သုည ကိန်းအုံအဖြစ် &lt;math&gt;m_A(A) = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်စေသော အငယ်ဆုံး ဒီဂရီရှိသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့် မိုးနစ် ပိုလီနိုမီရယ် ဖြစ်သည်။

ကေးလီ-ဟာမီတန် သီအိုရမ် (Cayley-Hamilton Theorem) အရ အငယ်ဆုံး ပိုလီနိုမီရယ် &lt;math&gt;m_A(x)&lt;/math&gt; သည် ဝိသေသ ပိုလီနိုမီရယ် &lt;math&gt;c_A(x)&lt;/math&gt; ကို စား၍ပြတ်သည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကိန်းအုံတစ်ခုသည် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင် ဝိသေသ ပိုလီနိုမီရယ်ကို အမြဲတမ်း ပြည့်စုံစေသဖြင့် &lt;math&gt;c_A(A) = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ကိန်းအုံတစ်ခု၏ အငယ်ဆုံး ပိုလီနိုမီရယ်နှင့် ဝိသေသ ပိုလီနိုမီရယ်တို့သည် ထပ်နေသော အရေအတွက် ကွာခြားနိုင်သော်လည်း တိကျစွာ တူညီသော ကိန်းရင်း (root) များကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။

အကွက် ဒိုင်ယာဂွန်နယ် ကိန်းအုံတစ်ခု၏ ဝိသေသ ပိုလီနိုမီရယ်သည် ၎င်း၏ အကွက်များ၏ ဝိသေသ ပိုလီနိုမီရယ်များအားလုံး၏ မြှောက်လဒ်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အငယ်ဆုံး ပိုလီနိုမီရယ်မှာမူ အကွက်များ၏ အငယ်ဆုံး ပိုလီနိုမီရယ်များအားလုံး၏ အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း (least common multiple) ဖြစ်သည်။

== ပုံမှန်ပုံစံများ (Canonical forms) ==
မည်သည့် မိုးနစ် ပိုလီနိုမီရယ် &lt;math&gt;a(x) = x^k + b_{k-1}x^{k-1} + \dots + b_1x + b_0&lt;/math&gt; အတွက်မဆို ၎င်း၏ အဖော်ကိန်းအုံ (companion matrix) ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;k \times k&lt;/math&gt; အတိုင်းအတာရှိ ကိန်းအုံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ပင်မဒိုင်ယာဂွန်နယ်အောက်ရှိ မျဉ်း (subdiagonal) တစ်လျှောက်တွင် ၁ များရှိပြီး နောက်ဆုံးတိုင်တွင် မြှောက်ဖော်ကိန်းများ၏ အနုတ်တန်ဖိုးများ (&lt;math&gt;-b_0, -b_1, \dots, -b_{k-1}&lt;/math&gt;) ရှိကာ ကျန်နေရာအားလုံးတွင် သုညများသာ ရှိသည်။ ၎င်းကိန်းအုံ၏ ဝိသေသ ပိုလီနိုမီရယ်နှင့် အငယ်ဆုံး ပိုလီနိုမီရယ် နှစ်ခုစလုံးသည် &lt;math&gt;a(x)&lt;/math&gt; ပင်ဖြစ်သည်။

[[ဖီးလ်ဒ်]] &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ မည်သည့် &lt;math&gt;n \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; မဆိုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အကွက် ဒိုင်ယာဂွန်နယ် ကိန်းအုံတစ်ခုနှင့် ဆင်တူဖြစ်သည်။ ၎င်းအကွက်များသည် မိုးနစ် ပိုလီနိုမီရယ်များဖြစ်သော &lt;math&gt;a_1(x), a_2(x), \dots, a_m(x)&lt;/math&gt; တို့၏ အဖော်ကိန်းအုံများဖြစ်ကြပြီး &lt;math&gt;a_1(x) \mid a_2(x) \mid \dots \mid a_m(x)&lt;/math&gt; ဟူသော ဆက်သွယ်ချက်ရှိသည်။ ဤပိုလီနိုမီရယ်များကို &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ မပြောင်းလဲသော ဆခွဲကိန်းများ (invariant factors) ဟု ခေါ်သည်။ ကိန်းအုံနှစ်ခုသည် တူညီသော ရာရှင်နယ် ပုံမှန်ပုံစံ (rational canonical form) ရှိမှသာလျှင် အချင်းချင်း ဆင်တူကြသည်။ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ ရာရှင်နယ် ပုံမှန်ပုံစံသည် ဖီးလ်ဒ်အပေါ်တွင် မူတည်ခြင်းမရှိပေ။ ၎င်းကို &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် တွက်ချက်သည်ဖြစ်စေ၊ &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ပါဝင်သော ပိုမိုကြီးမားသည့် တိုးချဲ့ချက် (extension field) &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် တွက်ချက်သည်ဖြစ်စေ ပုံစံတူညီနေမည်ဖြစ်သည်။

အရွယ်အစား &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; နှင့် ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; ရှိသော ဂျော်ဒန် အကွက် (Jordan block) သို့မဟုတ် အခြေခံ ဂျော်ဒန် ကိန်းအုံ (elementary Jordan matrix) သည် ပင်မဒိုင်ယာဂွန်နယ်ပေါ်တွင် &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; ရှိပြီး ပင်မဒိုင်ယာဂွန်နယ်အထက်ရှိ မျဉ်း (superdiagonal) ပေါ်တွင် ၁ များရှိသော &lt;math&gt;k \times k&lt;/math&gt; ကိန်းအုံဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအတွင်း ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများအားလုံး ပါဝင်နေပါက ၎င်း &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် ဂျော်ဒန် အကွက်များကို အကွက်များအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသော အကွက် ဒိုင်ယာဂွန်နယ် ကိန်းအုံတစ်ခုနှင့် ဆင်တူဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဂျော်ဒန် ပုံမှန်ပုံစံ (Jordan canonical form) ဟု ခေါ်ပြီး အကွက်များ၏ အစီအစဉ်မှလွဲ၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဖြစ်တည်သည်။

ဖီးလ်ဒ် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် ကိန်းအုံတစ်ခု၏ အငယ်ဆုံး ပိုလီနိုမီရယ်သည် &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; အတွင်း သီးခြား မျဉ်းဖြောင့်ဆခွဲကိန်းများ (distinct linear factors) အဖြစ်သို့ ပြိုကွဲနိုင်မှသာလျှင် ၎င်းသည် ဒိုင်ယာဂွန်နယ် ကိန်းအုံတစ်ခုနှင့် ဆင်တူဖြစ်မည်။ ဒိုင်ယာဂွန်နယ် ကိန်းအုံနှစ်ခုသည် ၎င်းတို့၏ ဒိုင်ယာဂွန်နယ် အစုဝင်များ တူညီမှသာလျှင် အချင်းချင်း ဆင်တူကြသည်။

== ကိန်းအုံ ထပ်ကိန်းတင်ဖန်ရှင်များနှင့် ကဲကုလပ် (Matrix exponentials and calculus) ==
ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (norm) ကို &lt;math&gt;||A|| = \sum_{i,j} |a_{ij}|&lt;/math&gt; အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် အစုဝင်များအားလုံး၏ ပကတိတန်ဖိုးများ (absolute values) ပေါင်းလဒ်ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ ကိန်းအုံ ထပ်ကိန်းတင် [[ဖန်ရှင်]] (matrix exponential) ကို &lt;math&gt;\exp(A)&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;e^A&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြပြီး ၎င်းကို [[စုဆုံသော ကိန်းစဉ်တန်း|စုဆုံသော ပါဝါကိန်းစဉ်တန်း]] (convergent power series) &lt;math&gt;\exp(A) = I + A + \frac{A^2}{2!} + \frac{A^3}{3!} + \dots&lt;/math&gt; ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။

အကယ်၍ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; တို့သည် ဖလှယ်၍ရသော ကိန်းအုံများဖြစ်ပါက &lt;math&gt;\exp(A + B) = \exp(A)\exp(B)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ဆင်ဂူလာမဟုတ်သော ကိန်းအုံ &lt;math&gt;P&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;\exp(P A P^{-1}) = P \exp(A) P^{-1}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;\det(\exp(A)) = e^{\operatorname{tr}(A)}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=DLMF §1.2(vi): The Matrix Exponential and the Exponential of the Trace |url=https://dlmf.nist.gov/1.2#vi |publisher=National Institute of Standards and Technology |access-date=2026-11-08}}&lt;/ref&gt; &lt;math&gt;\exp(A)&lt;/math&gt; သည် အမြဲတမ်း ဆင်ဂူလာမဟုတ်သော ကိန်းအုံဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ပြောင်းပြန်သည် &lt;math&gt;\exp(-A)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ကိန်းအုံ ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;\exp(At)&lt;/math&gt; သည် ပထမအဆင့် မျဉ်းဖြောင့် ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်းများ စနစ် &lt;math&gt;y' = Ay&lt;/math&gt; အတွက် အခြေခံ ကိန်းအုံ (fundamental matrix) အဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။

ဝိသေသတန်ဖိုး သုညဖြစ်သော ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအပေါ်ရှိ &lt;math&gt;n \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\operatorname{tr}(A^k) = 0&lt;/math&gt; အမြဲတမ်းဖြစ်နေမှသာလျှင် သုညဖြစ်နိုင်စွမ်းရှိသော (nilpotent) ကိန်းအုံ ဖြစ်မည်။ မည်သည့် သုညဖြစ်နိုင်စွမ်းရှိသော ကိန်းအုံမဆိုသည် တိကျသော အထက်တြိဂံပုံ ကိန်းအုံတစ်ခုနှင့် ဆင်တူဖြစ်သည်။

== ကိန်းအုံ ကွင်းများနှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (Matrix rings and algebras) ==
[[အစားကွင်း]] (division ring) &lt;math&gt;\Delta&lt;/math&gt; ထဲမှ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]ပါဝင်သော &lt;math&gt;n \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံများ၏ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]ကို &lt;math&gt;M_n(\Delta)&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ &lt;math&gt;M_n(\Delta)&lt;/math&gt; ၏ နှစ်ဖက် အိုင်ဒီးလ်များမှာ &lt;math&gt;0&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;M_n(\Delta)&lt;/math&gt; ကိုယ်တိုင်သာလျှင် ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို ရိုးရှင်းသော ကွင်း (simple ring) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကိန်းအုံကွင်း &lt;math&gt;M_n(\Delta)&lt;/math&gt; ၏ ဗဟိုတွင် &lt;math&gt;\alpha I&lt;/math&gt; ပုံစံရှိ စကေလာ ကိန်းအုံများ သီးသန့်ပါဝင်ပြီး &lt;math&gt;\alpha&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\Delta&lt;/math&gt; ၏ ဗဟိုထဲမှ အစုဝင်ဖြစ်သည်။

ဝက်ဒါဘန်း၏ သီအိုရမ် (Wedderburn's theorem) အရ အငယ်ဆုံး အခြေအနေနှင့် ပြည့်စုံသော (Artinian ring) မည်သည့် ဆီမီးရိုးရှင်းသော ကွင်း (semisimple ring) မဆိုသည် အစားကွင်းများအပေါ်ရှိ ကိန်းအုံကွင်းများ၏ တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (direct product) များနှင့် အိုင်ဆိုမော်ဖစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;M_{n_1}(\Delta_1) \times \dots \times M_{n_r}(\Delta_r)&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Abstract Algebra, Chapter 13, Artin–Wedderburn theorem |author=Romyar Sharifi |url=https://math.ucla.edu/~sharifi/notes/algebra-ch13.html |publisher=University of California, Los Angeles |access-date=2026-11-08}}&lt;/ref&gt;

အကယ်၍ &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုဖြစ်ပါက ကိန်းအုံ အက္ခရာသင်္ချာ &lt;math&gt;M_n(F)&lt;/math&gt; သည် ဗဟိုရိုးရှင်း အက္ခရာသင်္ချာ (central simple algebra) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗဟိုရိုးရှင်း အက္ခရာသင်္ချာ နှစ်ခုကို ဝက်ဒါဘန်း၏ သီအိုရမ်ပါ အစားကွင်း အစိတ်အပိုင်းများ အိုင်ဆိုမော်ဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့ကို ဆင်တူသည်ဟု ယူဆသည်။

== အုပ်စု ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု သီအိုရီရှိ ကိန်းအုံများ (Matrices in group representation theory) ==
အဆုံးရှိ[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (finite group) &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ကိန်းအုံ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (matrix representation) ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; မှ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော &lt;math&gt;n \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံများအုပ်စု &lt;math&gt;GL_n(F)&lt;/math&gt; ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အဆိုပါ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] (injective) ပုံဖော်မှုဖြစ်ပါက ထိုကိန်းအုံ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုကို သစ္စာရှိသော (faithful) ဖော်ပြမှုဟု ခေါ်သည်။

ကိန်းအုံ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု &lt;math&gt;\phi&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ စရိုက်လက္ခဏာ [[ဖန်ရှင်]] (character) သည် &lt;math&gt;\chi(g) = \operatorname{tr}(\phi(g))&lt;/math&gt; ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Representation Theory, sections 1.1 and 2.1 |author=Tammo tom Dieck |url=https://www.uni-math.gwdg.de/tammo/rep.pdf |publisher=University of Göttingen |date=2009 |access-date=2026-11-08}}&lt;/ref&gt; ကိန်းအုံ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု နှစ်ခုသည် ပုံသေသတ်မှတ်ထားသော အခြေပြောင်းလဲခြင်း (change of basis) တစ်ခုကြောင့် ကွာခြားနေပါက၊ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;\phi_2(g) = P \phi_1(g) P^{-1}&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကို ထပ်တူညီသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ ထပ်တူညီသော ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများသည် တိကျစွာ တူညီသော စရိုက်လက္ခဏာ ဖန်ရှင်ကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။

ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုတစ်ခုသည် အထက်အကွက် တြိဂံပုံစံရှိ ကိန်းအုံများအားလုံးပါဝင်သော ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုတစ်ခုနှင့် ဆင်တူဖြစ်ပါက ၎င်းကို လျှော့ချ၍ရသည်ဟု ခေါ်သည်။ အကယ်၍ ၎င်းသည် အကွက် ဒိုင်ယာဂွန်နယ်ပုံစံ ကိန်းအုံများပါဝင်သော ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုတစ်ခုနှင့် ဆင်တူဖြစ်ပါက ၎င်းကို ခွဲခြမ်း၍ရသော (decomposable) ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုဟု ခေါ်ဆိုသည်။

== ကိန်းအုံ အုပ်စုများ (Matrix groups) ==
[[ဖီးလ်ဒ်]] &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]ပါဝင်သော ဆင်ဂူလာမဟုတ်သည့် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော &lt;math&gt;n \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံများအားလုံးကို ကိန်းအုံများ မြှောက်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်အောက်တွင် [[ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု]] (general linear group) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားပြီး &lt;math&gt;GL_n(F)&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် အစုဝင် &lt;math&gt;q&lt;/math&gt; ခု ပါဝင်သော [[အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ်]] (finite field) တစ်ခုဖြစ်ပါက ဤ[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]၏ အစီအစဉ် (order) သည် &lt;math&gt;|GL_n(F)| = (q^n - 1)(q^n - q)(q^n - q^2) \dots (q^n - q^{n-1})&lt;/math&gt; နှင့် ညီမျှသည်။

အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး ၁ နှင့်ညီမျှသော ကိန်းအုံများအားလုံး ပါဝင်သည့် &lt;math&gt;GL_n(F)&lt;/math&gt; ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) ကို အထူး မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု (special linear group) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး &lt;math&gt;SL_n(F)&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ 

== ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းအုံများ (Polynomial matrices) ==
&lt;math&gt;K&lt;/math&gt; သည် [[ဖီးလ်ဒ်]]တစ်ခုဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;K[x]&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; မှ မြှောက်ဖော်ကိန်း (coefficient) များပါဝင်သော ကိန်းရှင် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ပိုလီနိုမီရယ်များအားလုံး၏ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ပါစေ။ &lt;math&gt;K[x]&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ကိန်းအုံတစ်ခုကို ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းအုံ (polynomial matrix) ဟု ခေါ်သည်။ &lt;math&gt;M_n(K[x])&lt;/math&gt; ကွင်း၏ အစုဝင်များအတွက် အောက်ပါ အခြေခံ တွက်ချက်မှုများ (elementary operations) ကို မိတ်ဆက်ပေးထားသည်။ ၁) ကိန်းအုံတစ်ခု၏ အတန်း သို့မဟုတ် တိုင်တစ်ခုကို သုညမဟုတ်သော ဖီးလ်ဒ် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; ၏ [[အစုဝင်]]တစ်ခုဖြင့် မြှောက်ခြင်း။ နှင့် ၂) ပေးထားသော ကိန်းအုံ၏ အတန်းတစ်ခုကို &lt;math&gt;K[x]&lt;/math&gt; ထဲမှ ပိုလီနိုမီရယ်တစ်ခုဖြင့် မြှောက်ပြီးနောက် အခြားအတန်းတစ်ခုသို့ ပေါင်းထည့်ခြင်း။ တိုင်များအတွက်လည်း ဤနည်းအတိုင်း ပေါင်းထည့်နိုင်သည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; မှ အဆုံးရှိသော အကြိမ်အရေအတွက်ပါဝင်သည့် အခြေခံ တွက်ချက်မှုများမှတစ်ဆင့် ရရှိနိုင်ပါက &lt;math&gt;A,B\in\mathrm{M}_n(K[x])&lt;/math&gt; ကိန်းအုံနှစ်ခုကို ထပ်တူညီသော ကိန်းအုံများ (equivalent matrices) &lt;math&gt;(A\sim B)&lt;/math&gt; ဟု ခေါ်သည်။

&lt;math&gt;N=\operatorname{diag}[f_1(x),\dots,f_r(x),0,\dots,0]\in M_n(K[x])&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါစေ။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;f_i(x)\ne 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;j&gt;i&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;f_j(x)&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;f_i(x)&lt;/math&gt; ဖြင့် စား၍ရသည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;f_i(x)&lt;/math&gt; ပါ ဦးဆောင်ကိန်း (leading term) ၏ မြှောက်ဖော်ကိန်းသည် ၁ နှင့် ညီမျှသည်။ ဤအခြေအနေများပြည့်စုံပါက &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ကို ပုံမှန် ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းအုံ (canonical polynomial matrix) ဟု ခေါ်သည်။ &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(K[x])&lt;/math&gt; ကွင်းရှိ အစုဝင်များ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား (equivalence class) တိုင်းတွင် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ပုံမှန် ကိန်းအုံတစ်ခု ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;EoM-Matrix&quot; /&gt; 

&lt;math&gt;N=\operatorname{diag}[f_1(x),\dots,f_r(x),0,\dots,0]&lt;/math&gt; သည် ပုံမှန် ကိန်းအုံတစ်ခုဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;A\sim N&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;f_1(x),\dots,f_r(x)&lt;/math&gt; ပိုလီနိုမီရယ်များကို &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ မပြောင်းလဲသော ဆခွဲကိန်းများ (invariant factors) ဟု ခေါ်သည်။ ကိန်း &lt;math&gt;r&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ အဆင့်နှင့် တူညီသည်။ &lt;math&gt;A\sim E_n&lt;/math&gt; ဖြစ်မှသာလျှင် &lt;math&gt;A\in \mathrm{M}_n(K[x])&lt;/math&gt; ကိန်းအုံသည် &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(K[x])&lt;/math&gt; အတွင်း ပြောင်းပြန်တစ်ခုရှိသည်။ အဆိုပါ နောက်ဆုံးအခြေအနေသည် &lt;math&gt;\det A \in K\setminus 0&lt;/math&gt; ဖြစ်ခြင်းနှင့် အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီသည်။ ၎င်းအပြင် &lt;math&gt;P,Q\in \mathrm{M}_n(K[x])&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;P\sim Q\sim E_n&lt;/math&gt; ဖြစ်သော &lt;math&gt;B=PAQ&lt;/math&gt; ညီမျှခြင်း ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ &lt;math&gt;A,B\in \mathrm{M}_n(K[x])&lt;/math&gt; ကိန်းအုံနှစ်ခု ထပ်တူညီခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

&lt;math&gt;A\in \mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါစေ။ &lt;math&gt;x\mathrm{E}_n - A\in \mathrm{M}_n(K[x])&lt;/math&gt; ကိန်းအုံကို &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ ဝိသေသလက္ခဏာ ကိန်းအုံ (characteristic matrix) ဟု ခေါ်ပြီး &lt;math&gt;\det(x\mathrm{E}_n-A)&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ ဝိသေသ ပိုလီနိုမီရယ်ဟု ခေါ်သည်။ &lt;math&gt;f(x)=\alpha_0+\alpha_1x+\cdots+\alpha_{n-1}x^{n-1}+x^n\in K[x]&lt;/math&gt; ပုံစံရှိ ပိုလီနိုမီရယ်တိုင်းအတွက် &lt;math&gt;\det(x\mathrm{E}_n-A) = f(x)&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် &lt;math&gt;F\in \mathrm{M}_n(K[x])&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၎င်းမှာ အောက်ပါ &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ကိန်းအုံ ဖြစ်သည်။

&lt;math&gt;F=\begin{pmatrix} 0 &amp; 0 &amp;\dots&amp; 0 &amp; -\alpha_0\\ 1 &amp; 0 &amp;\dots&amp; 0 &amp; -\alpha_1\\ 0 &amp; 1 &amp;\dots&amp; 0 &amp; -\alpha_2\\ \ddots&amp;\ddots&amp;\ddots&amp;\vdots&amp;\vdots\\ 0 &amp; 0 &amp;\dots&amp; 1 &amp; -\alpha_{n-1}\\ \end{pmatrix}&lt;/math&gt;

ဆင်တူသော ကိန်းအုံနှစ်ခု၏ ဝိသေသ ပိုလီနိုမီရယ်များသည် ထပ်တူကျကြသည်။ သို့သော်လည်း ကိန်းအုံနှစ်ခုသည် ဝိသေသ ပိုလီနိုမီရယ်များ တူညီနေရုံမျှဖြင့် ၎င်းတို့နှစ်ခု ဆင်တူသည်ဟု အတိအကျ မဆိုနိုင်ပေ။ ဆင်တူခြင်းအတွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုမှာ &lt;math&gt;A,B\in \mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; ကိန်းအုံနှစ်ခု ဆင်တူဖြစ်ရန် [[ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ|လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ]] (if and only if) သည် ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းအုံများဖြစ်သော &lt;math&gt;x\mathrm{E}_n-A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;x\mathrm{E}_n-B&lt;/math&gt; တို့ ထပ်တူညီခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ပေးထားသော ဝိသေသ ပိုလီနိုမီရယ် &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; တစ်ခုရှိသည့် &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; ထဲမှ ကိန်းအုံများအားလုံးပါဝင်သော အစုကို ဆင်တူသော ကိန်းအုံများ၏ အဆုံးရှိ အတန်းအစားအရေအတွက်တစ်ခုအဖြစ် [[အစုပိုင်း]]များ ခွဲခြားနိုင်သည်။ &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; တွင် &lt;math&gt;K[x]&lt;/math&gt; အတွင်း ထပ်နေသော ဆခွဲကိန်းများ (multiple factors) မပါရှိမှသာလျှင် ဤအစုသည် အတန်းအစားတစ်ခုတည်းအဖြစ်သို့ လျော့ကျသွားမည်ဖြစ်သည်။

&lt;math&gt;A \in \mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; ကိန်းအုံ၏ အငယ်ဆုံး ပိုလီနိုမီရယ်သည် &lt;math&gt;\frac{\det(x\mathrm{E}_n -A)}{d_{n-1}(x)}&lt;/math&gt; နှင့် ညီမျှသည်။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;d_{n-1}(x)&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;x\mathrm{E}_n-A&lt;/math&gt; ကိန်းအုံရှိ အစီအစဉ် &lt;math&gt;n-1&lt;/math&gt; ၏ [[မိုင်နာ]]များအနက် အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း (greatest common divisor) ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အငယ်ဆုံး ပိုလီနိုမီရယ်သည် &lt;math&gt;K[x]&lt;/math&gt; ကွင်းအတွင်းရှိ မတူညီသော မျဉ်းဖြောင့် ဆခွဲကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ်တစ်ခုဖြစ်မှသာလျှင် &lt;math&gt;A\in \mathrm{M}_n(K)&lt;/math&gt; ကိန်းအုံသည် ဖီးလ်ဒ် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ဒိုင်ယာဂွန်နယ် ကိန်းအုံတစ်ခုနှင့် ဆင်တူဖြစ်မည်။

အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ပုံမှန် ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းအုံများဆိုင်ရာ ရလဒ်သည် ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် ဒိုမိန်း (principal ideal domain) များအပေါ်ရှိ ကိန်းအုံများဆီသို့ သဘာဝကျစွာ ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်မှုတစ်ခု ရှိသည်။ &lt;math&gt;i=1,\dots,r-1&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;d_i&lt;/math&gt; အား &lt;math&gt;d_{i+1}&lt;/math&gt; ဖြင့် စား၍ပြတ်သော ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် ဒိုမိန်း &lt;math&gt;R&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ &lt;math&gt;\operatorname{diag}[d_1,\dots,d_r,0,\dots,0]&lt;/math&gt; ပုံစံရှိ &lt;math&gt;m \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ကို စမစ် ပုံမှန်ပုံစံ (Smith canonical form) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် ဒိုမိန်း &lt;math&gt;R&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ မည်သည့်ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; မဆိုသည် စမစ် ပုံမှန်ပုံစံရှိ ကိန်းအုံတစ်ခုနှင့် ထပ်တူညီသည်။ ထိုသို့ဆိုလိုခြင်းမှာ &lt;math&gt;\mathrm{M}_m(R)&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\mathrm{M}_n(R)&lt;/math&gt; အသီးသီးတို့တွင် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော &lt;math&gt;m \times m&lt;/math&gt; ကိန်းအုံ &lt;math&gt;P&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;n \times n&lt;/math&gt; ကိန်းအုံ &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; တို့ တည်ရှိပြီး ၎င်းတို့ကြောင့် &lt;math&gt;PAQ&lt;/math&gt; သည် စမစ် ပုံမှန်ပုံစံဖြစ်နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
* {{Citation |last=Bellman |first=R. |title=Introduction to matrix analysis |publisher=McGraw-Hill |date=1970 |mr=0258847 |zbl=0216.06101}}
* {{Citation |last=Bourbaki |first=N. |title=Elements of mathematics. Algebra: Algebraic structures. Linear algebra |volume=1 |publisher=Addison-Wesley |date=1974 |at=Chapt. 1; 2 |others=Translated from French |mr=0354207}}
* {{Citation |last1=Dummit |first1=D. S. |last2=Foote |first2=R. M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publisher=Wiley |date=2004}}
* {{Citation |last=Gantmacher |first=F. R. |title=The theory of matrices |volume=1 |edition=reprint |publisher=Chelsea |date=1977 |others=Translated from Russian}}
* {{Citation |last=Kostrikin |first=A. I. |title=Introduction to algebra |publisher=Springer |date=1982 |others=Translated from Russian |mr=0661256 |zbl=0482.00001}}
* {{Citation |last=Kurosh |first=A. G. |title=Higher algebra |publisher=MIR |date=1972 |others=Translated from Russian |zbl=0237.13001}}
* {{Citation |last=Lancaster |first=P. |title=Theory of matrices |publisher=Acad. Press |date=1969 |mr=0245579 |zbl=0186.05301}}
* {{Citation |last=Mal'tsev |first=A. I. |title=Foundations of linear algebra |publisher=Freeman |date=1963 |others=Translated from Russian}}
* {{Citation |last1=Marcus |first1=M. |last2=Minc |first2=H. |title=A survey of matrix theory and matrix inequalities |publisher=Allyn &amp; Bacon |date=1964 |mr=0162808 |zbl=0126.02404}}
* {{Citation |last1=Mishina |first1=A. P. |last2=Proskuryakov |first2=I. V. |title=Higher algebra: linear algebra, polynomials, general algebra |publisher=Pergamon |date=1965 |others=Translated from Russian by Ann Swinfen |mr=0184948 |zbl=0132.25004}}
* {{Citation |last1=Tyshkevich |first1=R. I. |last2=Fedenko |first2=A. S. |title=Linear algebra and analytic geometry |publisher=Вышэйшая школа |publication-place=Minsk |edition=2nd |date=1976 |language=ru}}
* {{Citation |last=Voevodin |first=V. V. |title=Algèbre linéaire |publisher=MIR |date=1976 |language=fr |others=Translated from Russian}}

[[ကဏ္ဍ:မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ]]</text>
      <sha1>azgvdpm952amqertqknz14ya5b0yc4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကုန်းဘောင်- ဟံသာဝတီစစ်ပွဲများ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251930</id>
    <revision>
      <id>1062667</id>
      <parentid>1036385</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T09:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <origin>1062667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22537" sha1="crsbka12trkrhsewwvydjzqeme97c6m" xml:space="preserve">{{Short description|၁၇၅၂–၁၇၅၇ ခုနှစ် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကုန်းဘောင်-ဟံသာဝတီ စစ်ပွဲ}}
{{Infobox military conflict
| conflict          = ကုန်းဘောင်–ဟံသာဝတီ စစ်ပွဲ
| partof            = [[မြန်မာ့တပ်မတော် သမိုင်းကြောင်း#ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်ခေတ် စစ်ပွဲများ]]
| image             = Konbaung-hanthawaddy-war-1755-1757.png
| image_size        = 300
| caption           = ကုန်းဘောင်တပ်မတော်၏ အောက်မြန်မာပြည် ကျူးကျော်စစ်ဆင်နွှဲမှု (၁၇၅၅–၁၇၅၇)
| date              = ၂၀ ဧပြီ ၁၇၅၂ – ၆ မေ ၁၇၅၇
| place             = [[အထက်မြန်မာပြည်]] နှင့် [[အောက်မြန်မာပြည်]]
| result            = ကုန်းဘောင်မင်းဆက် က ပြတ်ပြတ်သားသား အောင်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;br /&gt;ပြန်လည်ထူထောင်ထားသော ဟံသာဝတီနေပြည်တော် ပျက်သုဉ်းခဲ့သည်။&lt;br /&gt;ကုန်းဘောင်အင်ပါယာသည် အောက်မြန်မာပြည်နှင့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီကျွန်းဆွယ်]]အထိ နယ်မြေသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
| combatant1        = {{flag|Konbaung Dynasty}} ([[ကုန်းဘောင်ခေတ်]])
| combatant2        = [[File:Golden Hintar flag of Burma.svg|border|23px]] [[ဟံသာဝတီ]] (ပဲခူး)&lt;br /&gt;[[File:Drapeau du régiment de la Compagnie des Indes en 1756.png|20px]] [[ပြင်သစ် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ]]
| commander1        = {{flagicon|Konbaung Dynasty}} [[အလောင်းမင်းတရား]]&lt;br /&gt;{{flagicon|Konbaung Dynasty|war}} [[နောင်တော်ကြီးမင်း]]&lt;br /&gt;{{flagicon|Konbaung Dynasty|war}} [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]]&lt;br /&gt;{{flagicon|Konbaung Dynasty|war}} [[မင်းလှမင်းခေါင်ကျော်]]{{KIA}}
| commander2        = [[File:Golden Hintar flag of Burma.svg|border|23px]] [[ဗညားဒလ]]&lt;br /&gt;[[File:Golden Hintar flag of Burma.svg|border|23px]] မဟာဥပရာဇာ&lt;br /&gt;[[File:Golden Hintar flag of Burma.svg|border|23px]] [[တလပန်း (စစ်သူကြီး)|စစ်သူကြီး တလပန်း]]&lt;br /&gt;[[File:Golden Hintar flag of Burma.svg|border|23px]] တောင်ငူငွေခွန်မှူး&lt;br /&gt;{{flagicon|France}} [[စီယာ ဒီ ဘရူနို]]{{KIA}}
| strength1         = ~၅,၀၀၀ (၁၇၅၂)&lt;br /&gt;၂၀,၀၀၀ (၁၇၅၃)&lt;br /&gt;၃၀,၀၀၀+ (၁७၅၄–၁၇၅၇)
| strength2         = ၁၀,၀၀၀ (၁၇၅၂)&lt;br /&gt;~၇,၀၀၀ (၁၇၅၃)&lt;br /&gt;၂၀,၀၀၀ (၁७၅၄–၁၇၅၇)
| casualties1       = မသိရ
| casualties2       = မသိရသော်လည်း အကျအဆုံး များပြား
}}

'''ကုန်းဘောင်-ဟံသာဝတီစစ်ပွဲ''' သည် အထက်မြန်မာပြည်ရှိ [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]နှင့် အောက်မြန်မာပြည်တွင် ပြန်လည်ထူထောင်ထားသော [[ဟံသာဝတီ]] (မွန်) နေပြည်တော်တို့အကြား ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၇၅၂ ခုနှစ်မှ ၁၇၅၇ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ပွဲဖြစ်သည်။ ယင်းစစ်ပွဲသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဗမာ-မွန် စစ်ပွဲများအနက် နောက်ဆုံးစစ်ပွဲဖြစ်ပြီး အောက်မြန်မာပြည်တွင် မွန်လူမျိုးတို့ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သီးခြားအချုပ်အခြာအာဏာဖြင့် ကြီးစိုးခဲ့မှုကို အဆုံးသတ်စေခဲ့သော အလှည့်အပြောင်း စစ်ပွဲကြီးလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;KonbaungYazawin&quot;&gt;''ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး'' (အစအဆုံး)။&lt;/ref&gt;

== စစ်ပွဲဖြစ်ပွားရသည့် သမိုင်းနောက်ခံ နှင့် အင်းဝကျဆုံးခြင်း ==
၁၈ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် အထက်မြန်မာပြည် အင်းဝနေပြည်တော်ကို ဗဟိုပြုသည့် [[ညောင်ရမ်းခေတ်|ညောင်ရမ်းမင်းဆက် (တောင်ငူမင်းဆက်နှောင်းပိုင်း)]]၏ နှောင်းပိုင်းဘုရင်များသည် အုပ်ချုပ်ရေးညံ့ဖျင်းခြင်း၊ ကသည်းမြင်းသည်များနှင့် တရုတ်ဓားပြများ၏ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လုယက်ခြင်းတို့ကို မကာကွယ်နိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် အာဏာစက်အလွန်ယိုင်နဲ့နေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Lieberman&quot;&gt;Lieberman, Victor B. (1984). ''Burmese Administrative Cycles: An Anarchy and Conquest, c. 1580–1760''. Princeton University Press. pp. 210–215.&lt;/ref&gt; ဤအခြေအနေတွင် မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်းရှိ မွန်လူမျိုးများသည် တော်လှန်ပုန်ကန်ကာ ၁၇၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]]၌ ဟံသာဝတီနေပြည်တော်သစ် (တတိယ ဟံသာဝတီခေတ်) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Harvey&quot;&gt;Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma''. London: Longmans, Green and Co. p. 211.&lt;/ref&gt; ဟံသာဝတီမွန်တပ်မတော်သည် တဖြည်းဖြည်း မြောက်ဘက်သို့ ဆန်တက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ [[၁၇၅၂]] ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် အင်းဝမြို့တော်ကြီးကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သော [[ဟံသာဝတီရောက်မင်း]]ကို ဖမ်းဆီးကာ ညောင်ရမ်းမင်းဆက်ကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Kala&quot;&gt;မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ညောင်ရမ်းဆက်)။&lt;/ref&gt;

== ကုန်းဘောင်မင်းဆက် တည်ထောင်ခြင်းနှင့် အလောင်းမင်းတရား၏ ပေါ်ပေါက်လာမှု ==
အင်းဝကျဆုံးပြီးနောက် မွန်ဗိုလ်မှူး ဥပရာဇာသည် စစ်ဗျူဟာအရ အမှားအယွင်းပြုကာ မှူးမတ်အချို့နှင့် မွန်တပ်သားအနည်းငယ်ကိုသာ အင်းဝတွင် စောင့်ကြပ်စေခဲ့ပြီး ကျန်ရှိသော ဒေသခံရွာသူကြီးများကို ဟံသာဝတီသို့ သစ္စာခံရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Harvey&quot; /&gt; ထိုစဉ် အင်းဝမြောက်ဘက် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်းရှိ မုဆိုးဖိုရွာ၏ ရွာသူကြီးဖြစ်သော [[အလောင်းမင်းတရား|ဦးအောင်ဇေယျ]] သည် မွန်တို့၏ သစ္စာခံရန် တောင်းဆိုမှုကို ပြတ်သားစွာ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;MaungMaungTin&quot;&gt;မောင်မောင်တင်၊ ဦး။ (၁၉၆၇)။ ''ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး'' (ပထမတွဲ)။ ရန်ကုန်: လယ်တီမဏ္ဍိုင်ပုံနှိပ်တိုက်။ စာ-၁၈–၂၅။&lt;/ref&gt;

ဦးအောင်ဇေယျသည် ရွာသူရွာသားများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ကျေးရွာပေါင်း (၄၆) ရွာမှ လူအင်အားများကို စည်းရုံးကာ မုဆိုးဖိုရွာတွင် သစ်တုံးခံတပ် အခိုင်အမာဆောက်လုပ်ပြီး မွန်တို့၏ ကျူးကျော်မှုကို ခုခံရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် မိမိကိုယ်ကို ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသော &quot;အလောင်းမင်းတရား&quot; ဟု ဘွဲ့အမည်ခံယူကာ ဧကရာဇ်မင်းအဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး ကုန်းဘောင်ကုန်းမြေကို အစွဲပြုကာ [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] (သက္ကရာဇ် ၁၁၁၄ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၁၇၅၂ ခုနှစ်) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Phayre&quot;&gt;Phayre, Sir Arthur P. (1883). ''History of Burma''. London: Trübner &amp; Co. pp. 150–153.&lt;/ref&gt;

== စစ်ပရိယာရ် ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် စစ်ဗျူဟာများ ==
မြန်မာတို့၏ ဘိုးဘေးများနှင့် အလောင်းမင်းတရား ဦးအောင်ဇေယျတို့သည် စစ်ပရိယာရ်နှင့် စစ်မဟာဗျူဟာမြောက် ထောင်ချောက်ဆင်ခြင်း၊ ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ခြင်း အတတ်ပညာတို့တွင် အလွန်ကြွယ်ဝပြောင်မြောက်လှသည်။ မုဆိုးဖိုခံတပ်သို့ လာရောက်တိုက်ခိုက်သော ဟံသာဝတီမွန်တပ်များကို တောတောင်ရေမြေ သဘာဝအတားအဆီးများကို အသုံးချကာ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ရန်သူ့ထောက်လှမ်းရေးနှင့် ရိက္ခာလမ်းကြောင်းများကို ကြိုတင်ဖြတ်တောက်ခြင်းစသည့် စစ်ပရိယာရ်များဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် အပြတ်အသတ် ခြေမှုန်းပြခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ စစ်ရေးခေါင်းဆောင်မှု စွမ်းရည်ထက်မြက်ပုံကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်မှ မြန်မာလူမျိုးခေါင်းဆောင်များနှင့် တပ်သားများ ၎င်း၏အောက်သို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်ခိုလှုံလာကြသည်။&lt;ref name=&quot;MaungMaungTin&quot; /&gt;

== စစ်ရေးအလှည့်အပြောင်းနှင့် တောင်ပိုင်းထိုးစစ် ==
[[၁၇၅၃]] ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် အလောင်းမင်းတရားသည် ဟံသာဝတီတပ်များ၏ ခံစစ်ကြောင်း အားနည်းချက်ကို စူးစမ်းကာ လျှပ်တပြက် စစ်ဆင်ရေးဖြင့် မွန်တို့လက်အောက်သို့ ကျရောက်နေသော အင်းဝမြို့တော်ဟောင်းကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Lieberman&quot; /&gt; [[၁၇၅၄]] ခုနှစ်တွင် မွန်တို့က အင်းဝကို ပြန်လည်ရရှိရန် ကုန်းရေနှစ်ဖက်ညှပ်၍ အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ဆန်တက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း အလောင်းမင်းတရားနှင့် ၎င်း၏သားတော်များဖြစ်ကြသည့် နောင်တော်ကြီး၊ ဆင်ဖြူရှင်တို့က ရန်သူ့တပ်ဦးကို ထိန်းချုပ်ကာ အပြန်အလှန် စိတ္တဗေဒစစ်ဆင်ရေးနှင့် ထိုးစစ်ဆင်မှုများဖြင့် အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်ခြေမှုန်းနိုင်ခဲ့သဖြင့် အထက်မြန်မာပြည်တစ်ခုလုံးကို ကုန်းဘောင်မင်းဆက်အောက်သို့ အပိုင်သိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Phayre&quot; /&gt;

အထက်မြန်မာပြည်တွင် အခြေခိုင်ပြီးနောက် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် &quot;ခံစစ်မှ ထိုးစစ်&quot; သို့ ကူးပြောင်းသည့် စစ်ဗျူဟာအတိုင်း အောက်မြန်မာပြည်သို့ စစ်မျက်နှာဖွင့်ခဲ့ပြီး ပြည်မြို့နှင့် ဟင်္သာတတို့ကို လျင်မြန်စွာ စီးနင်းသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [[၁၇၅၅]] ခုနှစ်တွင် ဒဂုံမြို့ကို ဗျူဟာမြောက် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ကာ &quot;ရန်ကုန်&quot; (ရန်ငြိမ်းရာမြေ) ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Harvey&quot; /&gt; ထို့နောက် ပြင်သစ်တို့ နောက်ကွယ်မှ လက်နက်ကူညီနေသည့် မွန်တို့၏ အချက်အချာ ပင်လယ်ထွက်ပေါက် [[သန်လျင်]]ခံတပ်ကို တိုက်ရိုက်မတိုက်ဘဲ ၁၄ လကြာ စိတ်ရှည်စွာ ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ကာ ရိက္ခာဖြတ်တောက်သည့် တိုက်ကွက်ကို သုံးခဲ့ပြီး [[၁၇၅၆]] ခုနှစ်တွင် &quot;ရဲထွန်းတပ်&quot; အသေခံရဲမက်များဖြင့် တက်ရောက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် မွန်တို့၏ ဗဟိုချက်မဖြစ်သော ပဲခူးဟံသာဝတီ မြို့တော်ကြီးကို ဝိုင်းရံကာ စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးပရိယာယ်များကို အကွက်ကျကျ ပေါင်းစပ်လျက် [[၁၇၅၇]] ခုနှစ်၊ မေလတွင် အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;MaungMaungTin&quot; /&gt;

== သမိုင်းဝင် အမွေအနှစ်နှင့် ရလဒ် ==
မုဆိုးဖိုရွာသူကြီး ဦးအောင်ဇေယျသည် သာမန်အရပ်သားဘဝမှထကာ တိုင်းပြည်အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ဖြစ်နေမှုကို စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး မဟာဗျူဟာမြောက် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့ပြီး ရွှေဘို၏ သမိုင်းဝင်အမည် (၅) မျိုးဖြစ်သော မုဆိုးဖို၊ ကုန်းဘောင်၊ ရန်ကြီးအောင်၊ အယုဇ္ဈပူရ၊ ရတနာသိင်္ဃ အနက် မူလကုန်းမြေမြင့်ကို အစွဲပြုကာ &quot;ကုန်းဘောင်မင်းဆက်&quot; ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ 

ဤမင်းဆက်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အင်အားအကြီးဆုံးနှင့် နယ်မြေအကျယ်ပြန့်ဆုံး စစ်အင်ပါယာတစ်ခုဖြစ်သည့် &quot;တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်&quot; အဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ပြီး၊ ၁၈၈၅ ခုနှစ် [[သီပေါမင်း]]လက်ထက် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲအထိ နှစ်ပေါင်း ၁၃၃ နှစ်တိုင်တိုင် မြန်မာနိုင်ငံကို အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စိုးမိုးနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Lieberman&quot; /&gt;

== စစ်ပွဲအပြီးသတ်ခြင်းနှင့် ရလဒ် ==
၁၆ နှစ်မျှသာ သက်တမ်းရှည်ခဲ့သော ပြန်လည်ထူထောင်ထားသည့် ဟံသာဝတီတောင်ပိုင်းနိုင်ငံတော်သည် ၁၇၅၇ ခုနှစ် မေလတွင် ၎င်း၏မြို့တော် ဟံသာဝတီ (ပဲခူး) ကို ကုန်းဘောင်တပ်များက သိမ်းပိုက်ဖျက်ဆီးလိုက်ပြီးနောက် အပြီးသတ် ပျက်သုဉ်းသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;KonbaungYazawin&quot;/&gt; ပြန့်ကျဲသွားသော မွန်တော်လှန်ရေးအင်အားစုများသည် တနင်္သာရီကျွန်းဆွယ် (ယနေ့ မွန်ပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး) ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာကာ ပြောက်ကျားစစ်ဆင်နွှဲခဲ့ကြသော်လည်း ကုန်းဘောင်တပ်မတော်က ဆက်လက်နှိမ်နင်းခဲ့သဖြင့် ၁၇၆၅ ခုနှစ်တွင် တစ်ခွင်လုံးကို ကုန်းဘောင်အင်ပါယာအောက် သွတ်သွင်းနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Encyclopaedia&quot;/&gt;

ဤစစ်ပွဲသည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ပြတ်ပြတ်သားသား အောင်နိုင်ခဲ့သော စစ်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် မြောက်ဘက်မှ ဗမာလူမျိုးအများအပြားသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းသို့ ရောက်သောအခါ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ပေါင်းစည်းခြင်းနှင့် လူမျိုးအချင်းချင်း ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းတို့ကြောင့် မွန်လူဦးရေသည် အောက်မြန်မာပြည်တွင် လူနည်းစုအဆင့်သို့ တဖြည်းဖြည်း လျော့ကျသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;NyoMya&quot;/&gt;

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

== အခြားကြည့်ရန် ==
* [[အလောင်းမင်းတရား]]
* [[မွန်-ဗမာ စစ်ပွဲများ]]
* [[ရန်ကုန်သမိုင်း]]

{{ကုန်းဘောင်ခေတ်}}

[[Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သော စစ်ပွဲများ]]
[[Category:၁၈ ရာစု မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ပွဲများ]]</text>
      <sha1>crsbka12trkrhsewwvydjzqeme97c6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခင်ညွန့်ရည်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266751</id>
    <revision>
      <id>1062646</id>
      <parentid>1050834</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:08:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* သီဆိုခဲ့သောသီချင်းများ နှင့် တေးစုများ */</comment>
      <origin>1062646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12051" sha1="7yh7657b4krajzglcs1v2r0ygkvooty" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name                = ခင်ညွန့်ရည်
| image               = 
| image_size          = 
| landscape           = &lt;!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --&gt;
| alt                 = 
| caption             = 
| background          = solo_singer
| birth_name          = 
| native_name         = 
| native_name_lang    =
| alias               = 
| birth_date          = {{birth date|1951|01|7}}
| birth_place         = [[မြစ်သားမြို့]] ၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
| origin              = 
| death_date          = {{death date and age|2025|02|20|1951|01|7}} 
| death_place         = [[ရန်ကုန်မြို့]]
| genre               = 
| occupation          = အဆိုတော်
| instrument          = တေးသံရှင်
| years_active        = 
| label               = 
| associated_acts     = 
| website             = 
| notable_instruments = 
}}

'''ခင်ညွန့်ရည်''' (၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၁-၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅) သည် မြန်မာသံ အမျိုးသမီးတေးသံရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ချစ်အရိပ် တေးသီချင်းဖြင့်    မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် စတင်လူသိများ ထင်ရှားအောင်မြင်လာသူဖြစ်သည်။သူသည် ဆန်းသစ်လာသည့် မြန်မာသံများကို ကြိုဆိုတတ်သူ၊ ရှေးမူအတိုင်းလာသည့် မြန်မာသံများကိုလည်း မပစ်ပယ်တတ်သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%AC-%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%82%94%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94/|title=မြန်မာသံဆိုတာ သူ့ရေစီးနဲ့သူ အမြဲတမ်းရှင်သန် နေမှာပါပဲ- မြန်မာသံ တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်|work=Popular Journal|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇|archive-date=28 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250928122112/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%AC-%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%82%94%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ယင်းအပြင် အညာသူ တစ်ဦး အဖြစ် မိမိကိုယ်ကို ပြောဆို ဂုဏ်ယူတတ်သည့် တေးသံရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။

== ဘဝအစ ==
မန္တလေးတိုင်း၊ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊[[မြစ်သားမြို့]] တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးငြိမ်းရ+ မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်တင်လှ တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။မွေးချင်း ၈ဦး အနက် သတ္တမမြောက် သမီးဖြစ်သည်။မြန်မာသံကို ချစ်မြတ်နိုးသူ အညာသူ ခင်ညွန့်ရည် သည် ၁၉၈၀ခုနှစ် ဝန်းကျင်ကာလကစပြီး မြန်မာ့ဂီတလောကထဲသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာသည်။ [[ချစ်ဆွေ၊ စန္ဒရား|စန္ဒရားချစ်ဆွေ]] ၏ ချစ်အရိပ် သီချင်းဖြင့် ပထမဦးဆုံး ဓာတ်ပြားရသည်။စတူဒီယိုခေတ်ကာလ မြန်မာသံ ပထမဦးဆုံး မိုးမခတေးစီးရီး ဖြင့် လူပိုသိ စပေါက် ခဲ့သည်။ထိုတေးစီးရီးကို [[လွစ္စလမ်း]] နေ မဟာနန္ဒာမောင်မျိုးဝင်းက ငွေကြးစိုက်ထုတ်စီးရီးသွင်းကာ ကုမုဒြာတေးသံသွင်းက ဖြန့်ချိပေးခဲ့သည်။  ထိုကာလသည် ကက်ဆက်ခွေခေတ်ဦးကာလလည်းဖြစ်ရာ မြန်မာသံ သီးသန့်သီဆိုသူ တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်သည် ကက်ဆက်ခွေပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အထိ ထွက်ရှိခဲ့သည်။တေးရေးဆရာ အလွမ်းသီချင်းရေးတဲ့မောင်ကျော်ဇော ရေးသည့် သီချင်းစာသား၊စန္ဒရား [[တင်ဝင်းလှိုင်]] ၏ သံစဉ်များနှင့် တွဲဖက်ခြင်းကြောင့်လည်း သီဆိုတေးသီချင်းများမှာ ပိုမိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ခင်ညွန့်ရည်သည် ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို အရှိန်တန့်ခြင်းမရှိ၊အနိမ့်အမြင့် အတက်အကျမရှိဘဲ ခံခဲ့ရသည်။ထိုထဲ ဗိုလ်ရှုသဘင်၊ ပါတော်မူ၊အာရှသူရဲကောင်း ဗိုလ်အောင်ဆန်း၊ ဇာတိမာန် နှင့် သုံးရောင်ခြယ် စသည့် အမျိုးသားရေးတေးသီချင်းများသည် လူပိုသိများသည်။ ချစ်အရိပ်၊ ဆောင်းအမီ၊ တိမ်ပလီ နွေနှောင်း၊ လက်ပံပွင့်ကောက် အရောက်လာမယ်၊ နှင်းဆီမလေး ချစ်ပုံပြင်၊ ပန်းနဲ့ပေါက်တာလည်းနာချင်တယ် အစရှိသည့်   တေးသီချင်းများ သီဆိုမှုကလည်း ပရိသတ်၏ နှစ်ခြိုက်အားပေးမှု ရရှိခဲ့သည်။သူသည်  အလွမ်းသီချင်း‌ရေးသည့် တေးရေး မောင်ကျော်ဇော ၏ တေးသီချင်းများကို အများစု သီဆိုတတ်သည်။

== ဘဝနိဂုံး ==
သူသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းကစပြီး ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသည်။၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂၉ရက်က ရန်ကုန်မြို့၌ ပြုလုပ်သည့် သူ နှင့် အလွမ်းသီချင်း‌ရေးသည့် တေးရေး မောင်ကျော်ဇော တို့၏ ဂီတဂုဏ်ပြုပွဲသို့ ကိုယ်တိုင် နောက်ဆုံးတက်ရောက်ခဲ့ပြီး  ထိုဂုဏ်ပြုပွဲတွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် သီချင်းတစ်ပုဒ်လုံးကိုပင် အပြည့်အဝမသီဆိုတော့ဘဲ ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://zannewsmyanmarentertainmentnews.wordpress.com/2024/06/26/%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1/|title=တေးရေး အလွမ်းသီချင်း‌ရေးတဲ့ မောင်ကျော် ဇောနှင့် တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်တို့အား ဂီတ ဂုဏ်ပြုပွဲကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဗဟန်း မြို့နယ်ရှိ M 3 FOOD CENTER တွင် ကျင်းပ|work=zannewsmyanmarentertainmentnews|access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၉ မေ ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; နောက်ပိုင်းတွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ရက် ည ၁၁ နာရီ ၅မိနစ် တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ အဆုတ်ကင်ဆာဝေဒနာဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/300469|title=ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည့် မြန်မာသံအဆိုတော် ခင်ညွန့်ရီ၏ နာရေးအား ရေဝေးသုသာန်တွင် ပြုလုပ်မည်|work=Eleven Media Group|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ }}&lt;/ref&gt;

== ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ ==
သူသည် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးထွန်းထွန်း နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားသည်။  ပိုးအိဖြူ (ခ) တေးသံရှင် အိုပြည့်ရှင် မှာ ၎င်း၏ သမီးဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-8tnX80HJZE|title= ဂန္ထဝင်တေးသံရှင်ကြီး ခင်ညွန့်ရည်ရဲ့ ကျန်းမာရေးအကြောင်းတစေ့တစောင်း|work=MT News|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၃၀ မေ ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt;

== သီဆိုခဲ့သောသီချင်းများ နှင့် တေးစုများ ==
{{columns-list|
#ချစ်အရိပ် သီချင်း
#စိန်စီထားသောအလွမ်းများ တေးစု
#ဆောင်းအမီ တေးစု
#ဇာတိမာန် တေးစု
#ဇာတိမာန် (၂) တေးစု
#တမိုးသစ်ပြီလွမ်းစေတီ တေးစု ( ၁၉၉၁ )
#နှင်းကိုပြန်လွှတ်လိုက်ပါ တေးစု
#ပန်းဆယ်ပွင့်နှလုံးသားအိမ် ‌ေးစု
#ပန်းပန်လျက်ပါ တေးစု
#မိုးမခအလွမ်း တေးစု
#ရေမြေဆုံးစေတော့ တေးစု
#ရှေးခေတ်ပုဂံပြည် နှင့် ကဗျာသီချင်းများ တေးစု
#သို့ ... မိုးရိပ်ဧည့်သည် တေးစု
#ဟိုး ... ဝေးဝေးက နှင်း တေးစု
}}

== ကိုးကား ==

{{lifetime|၁၉၅၁|၂၀၂၅ }}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]]</text>
      <sha1>7yh7657b4krajzglcs1v2r0ygkvooty</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062647</id>
      <parentid>1062646</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:09:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* သီဆိုခဲ့သောသီချင်းများ နှင့် တေးစုများ */</comment>
      <origin>1062647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12216" sha1="6dqolvnz4vbphztedd6srt4dcgf0fc5" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name                = ခင်ညွန့်ရည်
| image               = 
| image_size          = 
| landscape           = &lt;!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --&gt;
| alt                 = 
| caption             = 
| background          = solo_singer
| birth_name          = 
| native_name         = 
| native_name_lang    =
| alias               = 
| birth_date          = {{birth date|1951|01|7}}
| birth_place         = [[မြစ်သားမြို့]] ၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
| origin              = 
| death_date          = {{death date and age|2025|02|20|1951|01|7}} 
| death_place         = [[ရန်ကုန်မြို့]]
| genre               = 
| occupation          = အဆိုတော်
| instrument          = တေးသံရှင်
| years_active        = 
| label               = 
| associated_acts     = 
| website             = 
| notable_instruments = 
}}

'''ခင်ညွန့်ရည်''' (၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၁-၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅) သည် မြန်မာသံ အမျိုးသမီးတေးသံရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ချစ်အရိပ် တေးသီချင်းဖြင့်    မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် စတင်လူသိများ ထင်ရှားအောင်မြင်လာသူဖြစ်သည်။သူသည် ဆန်းသစ်လာသည့် မြန်မာသံများကို ကြိုဆိုတတ်သူ၊ ရှေးမူအတိုင်းလာသည့် မြန်မာသံများကိုလည်း မပစ်ပယ်တတ်သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%AC-%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%82%94%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94/|title=မြန်မာသံဆိုတာ သူ့ရေစီးနဲ့သူ အမြဲတမ်းရှင်သန် နေမှာပါပဲ- မြန်မာသံ တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်|work=Popular Journal|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇|archive-date=28 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250928122112/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%AC-%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%82%94%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ယင်းအပြင် အညာသူ တစ်ဦး အဖြစ် မိမိကိုယ်ကို ပြောဆို ဂုဏ်ယူတတ်သည့် တေးသံရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။

== ဘဝအစ ==
မန္တလေးတိုင်း၊ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊[[မြစ်သားမြို့]] တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးငြိမ်းရ+ မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်တင်လှ တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။မွေးချင်း ၈ဦး အနက် သတ္တမမြောက် သမီးဖြစ်သည်။မြန်မာသံကို ချစ်မြတ်နိုးသူ အညာသူ ခင်ညွန့်ရည် သည် ၁၉၈၀ခုနှစ် ဝန်းကျင်ကာလကစပြီး မြန်မာ့ဂီတလောကထဲသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာသည်။ [[ချစ်ဆွေ၊ စန္ဒရား|စန္ဒရားချစ်ဆွေ]] ၏ ချစ်အရိပ် သီချင်းဖြင့် ပထမဦးဆုံး ဓာတ်ပြားရသည်။စတူဒီယိုခေတ်ကာလ မြန်မာသံ ပထမဦးဆုံး မိုးမခတေးစီးရီး ဖြင့် လူပိုသိ စပေါက် ခဲ့သည်။ထိုတေးစီးရီးကို [[လွစ္စလမ်း]] နေ မဟာနန္ဒာမောင်မျိုးဝင်းက ငွေကြးစိုက်ထုတ်စီးရီးသွင်းကာ ကုမုဒြာတေးသံသွင်းက ဖြန့်ချိပေးခဲ့သည်။  ထိုကာလသည် ကက်ဆက်ခွေခေတ်ဦးကာလလည်းဖြစ်ရာ မြန်မာသံ သီးသန့်သီဆိုသူ တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်သည် ကက်ဆက်ခွေပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အထိ ထွက်ရှိခဲ့သည်။တေးရေးဆရာ အလွမ်းသီချင်းရေးတဲ့မောင်ကျော်ဇော ရေးသည့် သီချင်းစာသား၊စန္ဒရား [[တင်ဝင်းလှိုင်]] ၏ သံစဉ်များနှင့် တွဲဖက်ခြင်းကြောင့်လည်း သီဆိုတေးသီချင်းများမှာ ပိုမိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ခင်ညွန့်ရည်သည် ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို အရှိန်တန့်ခြင်းမရှိ၊အနိမ့်အမြင့် အတက်အကျမရှိဘဲ ခံခဲ့ရသည်။ထိုထဲ ဗိုလ်ရှုသဘင်၊ ပါတော်မူ၊အာရှသူရဲကောင်း ဗိုလ်အောင်ဆန်း၊ ဇာတိမာန် နှင့် သုံးရောင်ခြယ် စသည့် အမျိုးသားရေးတေးသီချင်းများသည် လူပိုသိများသည်။ ချစ်အရိပ်၊ ဆောင်းအမီ၊ တိမ်ပလီ နွေနှောင်း၊ လက်ပံပွင့်ကောက် အရောက်လာမယ်၊ နှင်းဆီမလေး ချစ်ပုံပြင်၊ ပန်းနဲ့ပေါက်တာလည်းနာချင်တယ် အစရှိသည့်   တေးသီချင်းများ သီဆိုမှုကလည်း ပရိသတ်၏ နှစ်ခြိုက်အားပေးမှု ရရှိခဲ့သည်။သူသည်  အလွမ်းသီချင်း‌ရေးသည့် တေးရေး မောင်ကျော်ဇော ၏ တေးသီချင်းများကို အများစု သီဆိုတတ်သည်။

== ဘဝနိဂုံး ==
သူသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းကစပြီး ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသည်။၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂၉ရက်က ရန်ကုန်မြို့၌ ပြုလုပ်သည့် သူ နှင့် အလွမ်းသီချင်း‌ရေးသည့် တေးရေး မောင်ကျော်ဇော တို့၏ ဂီတဂုဏ်ပြုပွဲသို့ ကိုယ်တိုင် နောက်ဆုံးတက်ရောက်ခဲ့ပြီး  ထိုဂုဏ်ပြုပွဲတွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် သီချင်းတစ်ပုဒ်လုံးကိုပင် အပြည့်အဝမသီဆိုတော့ဘဲ ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://zannewsmyanmarentertainmentnews.wordpress.com/2024/06/26/%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1/|title=တေးရေး အလွမ်းသီချင်း‌ရေးတဲ့ မောင်ကျော် ဇောနှင့် တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်တို့အား ဂီတ ဂုဏ်ပြုပွဲကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဗဟန်း မြို့နယ်ရှိ M 3 FOOD CENTER တွင် ကျင်းပ|work=zannewsmyanmarentertainmentnews|access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၉ မေ ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; နောက်ပိုင်းတွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ရက် ည ၁၁ နာရီ ၅မိနစ် တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ အဆုတ်ကင်ဆာဝေဒနာဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/300469|title=ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည့် မြန်မာသံအဆိုတော် ခင်ညွန့်ရီ၏ နာရေးအား ရေဝေးသုသာန်တွင် ပြုလုပ်မည်|work=Eleven Media Group|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ }}&lt;/ref&gt;

== ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ ==
သူသည် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးထွန်းထွန်း နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားသည်။  ပိုးအိဖြူ (ခ) တေးသံရှင် အိုပြည့်ရှင် မှာ ၎င်း၏ သမီးဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-8tnX80HJZE|title= ဂန္ထဝင်တေးသံရှင်ကြီး ခင်ညွန့်ရည်ရဲ့ ကျန်းမာရေးအကြောင်းတစေ့တစောင်း|work=MT News|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၃၀ မေ ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt;

== သီဆိုခဲ့သောသီချင်းများ နှင့် တေးစုများ ==
{{columns-list|#ချစ်အရိပ် သီချင်း
#စိန်စီထားသောအလွမ်းများ တေးစု
#ဆောင်းအမီ တေးစု
#ဇာတိမာန် တေးစု
#ဇာတိမာန် (၂) တေးစု
#တမိုးသစ်ပြီလွမ်းစေတီ တေးစု ( ၁၉၉၁ )
#နှင်းကိုပြန်လွှတ်လိုက်ပါ တေးစု
#ပန်းဆယ်ပွင့်နှလုံးသားအိမ် တေးစု
#ပန်းပန်လျက်ပါ တေးစု
#ပန်းပန်လျက်ပါ နှင့် အနှစ် ၂၀ သမင်လည်ပြန်တေးများ တေးစု (၁၉၈၇)
#မိုးမခအလွမ်း တေးစု
#ရေမြေဆုံးစေတော့ တေးစု
#ရှေးခေတ်ပုဂံပြည် နှင့် ကဗျာသီချင်းများ တေးစု
#သို့ ... မိုးရိပ်ဧည့်သည် တေးစု
#ဟိုး ... ဝေးဝေးက နှင်း တေးစု
}}

== ကိုးကား ==

{{lifetime|၁၉၅၁|၂၀၂၅ }}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]]</text>
      <sha1>6dqolvnz4vbphztedd6srt4dcgf0fc5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062648</id>
      <parentid>1062647</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* သီဆိုခဲ့သောသီချင်းများ နှင့် တေးစုများ */</comment>
      <origin>1062648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12387" sha1="aq28hshjahsrj2jwbidq69hho279c2x" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name                = ခင်ညွန့်ရည်
| image               = 
| image_size          = 
| landscape           = &lt;!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --&gt;
| alt                 = 
| caption             = 
| background          = solo_singer
| birth_name          = 
| native_name         = 
| native_name_lang    =
| alias               = 
| birth_date          = {{birth date|1951|01|7}}
| birth_place         = [[မြစ်သားမြို့]] ၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
| origin              = 
| death_date          = {{death date and age|2025|02|20|1951|01|7}} 
| death_place         = [[ရန်ကုန်မြို့]]
| genre               = 
| occupation          = အဆိုတော်
| instrument          = တေးသံရှင်
| years_active        = 
| label               = 
| associated_acts     = 
| website             = 
| notable_instruments = 
}}

'''ခင်ညွန့်ရည်''' (၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၁-၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅) သည် မြန်မာသံ အမျိုးသမီးတေးသံရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ချစ်အရိပ် တေးသီချင်းဖြင့်    မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် စတင်လူသိများ ထင်ရှားအောင်မြင်လာသူဖြစ်သည်။သူသည် ဆန်းသစ်လာသည့် မြန်မာသံများကို ကြိုဆိုတတ်သူ၊ ရှေးမူအတိုင်းလာသည့် မြန်မာသံများကိုလည်း မပစ်ပယ်တတ်သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%AC-%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%82%94%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94/|title=မြန်မာသံဆိုတာ သူ့ရေစီးနဲ့သူ အမြဲတမ်းရှင်သန် နေမှာပါပဲ- မြန်မာသံ တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်|work=Popular Journal|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇|archive-date=28 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250928122112/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%AC-%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%82%94%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ယင်းအပြင် အညာသူ တစ်ဦး အဖြစ် မိမိကိုယ်ကို ပြောဆို ဂုဏ်ယူတတ်သည့် တေးသံရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။

== ဘဝအစ ==
မန္တလေးတိုင်း၊ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊[[မြစ်သားမြို့]] တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးငြိမ်းရ+ မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်တင်လှ တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။မွေးချင်း ၈ဦး အနက် သတ္တမမြောက် သမီးဖြစ်သည်။မြန်မာသံကို ချစ်မြတ်နိုးသူ အညာသူ ခင်ညွန့်ရည် သည် ၁၉၈၀ခုနှစ် ဝန်းကျင်ကာလကစပြီး မြန်မာ့ဂီတလောကထဲသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာသည်။ [[ချစ်ဆွေ၊ စန္ဒရား|စန္ဒရားချစ်ဆွေ]] ၏ ချစ်အရိပ် သီချင်းဖြင့် ပထမဦးဆုံး ဓာတ်ပြားရသည်။စတူဒီယိုခေတ်ကာလ မြန်မာသံ ပထမဦးဆုံး မိုးမခတေးစီးရီး ဖြင့် လူပိုသိ စပေါက် ခဲ့သည်။ထိုတေးစီးရီးကို [[လွစ္စလမ်း]] နေ မဟာနန္ဒာမောင်မျိုးဝင်းက ငွေကြးစိုက်ထုတ်စီးရီးသွင်းကာ ကုမုဒြာတေးသံသွင်းက ဖြန့်ချိပေးခဲ့သည်။  ထိုကာလသည် ကက်ဆက်ခွေခေတ်ဦးကာလလည်းဖြစ်ရာ မြန်မာသံ သီးသန့်သီဆိုသူ တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်သည် ကက်ဆက်ခွေပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အထိ ထွက်ရှိခဲ့သည်။တေးရေးဆရာ အလွမ်းသီချင်းရေးတဲ့မောင်ကျော်ဇော ရေးသည့် သီချင်းစာသား၊စန္ဒရား [[တင်ဝင်းလှိုင်]] ၏ သံစဉ်များနှင့် တွဲဖက်ခြင်းကြောင့်လည်း သီဆိုတေးသီချင်းများမှာ ပိုမိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ခင်ညွန့်ရည်သည် ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို အရှိန်တန့်ခြင်းမရှိ၊အနိမ့်အမြင့် အတက်အကျမရှိဘဲ ခံခဲ့ရသည်။ထိုထဲ ဗိုလ်ရှုသဘင်၊ ပါတော်မူ၊အာရှသူရဲကောင်း ဗိုလ်အောင်ဆန်း၊ ဇာတိမာန် နှင့် သုံးရောင်ခြယ် စသည့် အမျိုးသားရေးတေးသီချင်းများသည် လူပိုသိများသည်။ ချစ်အရိပ်၊ ဆောင်းအမီ၊ တိမ်ပလီ နွေနှောင်း၊ လက်ပံပွင့်ကောက် အရောက်လာမယ်၊ နှင်းဆီမလေး ချစ်ပုံပြင်၊ ပန်းနဲ့ပေါက်တာလည်းနာချင်တယ် အစရှိသည့်   တေးသီချင်းများ သီဆိုမှုကလည်း ပရိသတ်၏ နှစ်ခြိုက်အားပေးမှု ရရှိခဲ့သည်။သူသည်  အလွမ်းသီချင်း‌ရေးသည့် တေးရေး မောင်ကျော်ဇော ၏ တေးသီချင်းများကို အများစု သီဆိုတတ်သည်။

== ဘဝနိဂုံး ==
သူသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းကစပြီး ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသည်။၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂၉ရက်က ရန်ကုန်မြို့၌ ပြုလုပ်သည့် သူ နှင့် အလွမ်းသီချင်း‌ရေးသည့် တေးရေး မောင်ကျော်ဇော တို့၏ ဂီတဂုဏ်ပြုပွဲသို့ ကိုယ်တိုင် နောက်ဆုံးတက်ရောက်ခဲ့ပြီး  ထိုဂုဏ်ပြုပွဲတွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် သီချင်းတစ်ပုဒ်လုံးကိုပင် အပြည့်အဝမသီဆိုတော့ဘဲ ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://zannewsmyanmarentertainmentnews.wordpress.com/2024/06/26/%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1/|title=တေးရေး အလွမ်းသီချင်း‌ရေးတဲ့ မောင်ကျော် ဇောနှင့် တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်တို့အား ဂီတ ဂုဏ်ပြုပွဲကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဗဟန်း မြို့နယ်ရှိ M 3 FOOD CENTER တွင် ကျင်းပ|work=zannewsmyanmarentertainmentnews|access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၉ မေ ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; နောက်ပိုင်းတွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ရက် ည ၁၁ နာရီ ၅မိနစ် တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ အဆုတ်ကင်ဆာဝေဒနာဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/300469|title=ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည့် မြန်မာသံအဆိုတော် ခင်ညွန့်ရီ၏ နာရေးအား ရေဝေးသုသာန်တွင် ပြုလုပ်မည်|work=Eleven Media Group|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ }}&lt;/ref&gt;

== ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ ==
သူသည် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးထွန်းထွန်း နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားသည်။  ပိုးအိဖြူ (ခ) တေးသံရှင် အိုပြည့်ရှင် မှာ ၎င်း၏ သမီးဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-8tnX80HJZE|title= ဂန္ထဝင်တေးသံရှင်ကြီး ခင်ညွန့်ရည်ရဲ့ ကျန်းမာရေးအကြောင်းတစေ့တစောင်း|work=MT News|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၃၀ မေ ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt;

== သီဆိုခဲ့သောသီချင်းများ နှင့် တေးစုများ ==
{{columns-list|#ကမ္ဘာကုန်ကျယ်သရွေ့ဝယ်နှင့်ပန်းဆယ်ပွင့်ဒုတိယတွဲ တေးစု (၁၉၈၆)
#ချစ်အရိပ် သီချင်း
#စိန်စီထားသောအလွမ်းများ တေးစု
#ဆောင်းအမီ တေးစု
#ဇာတိမာန် တေးစု
#ဇာတိမာန် (၂) တေးစု
#တမိုးသစ်ပြီလွမ်းစေတီ တေးစု ( ၁၉၉၁ )
#နှင်းကိုပြန်လွှတ်လိုက်ပါ တေးစု
#ပန်းဆယ်ပွင့်နှလုံးသားအိမ် တေးစု
#ပန်းပန်လျက်ပါ တေးစု
#ပန်းပန်လျက်ပါ နှင့် အနှစ် ၂၀ သမင်လည်ပြန်တေးများ တေးစု (၁၉၈၇)
#မိုးမခအလွမ်း တေးစု
#ရေမြေဆုံးစေတော့ တေးစု
#ရှေးခေတ်ပုဂံပြည် နှင့် ကဗျာသီချင်းများ တေးစု
#သို့ ... မိုးရိပ်ဧည့်သည် တေးစု
#ဟိုး ... ဝေးဝေးက နှင်း တေးစု
}}

== ကိုးကား ==

{{lifetime|၁၉၅၁|၂၀၂၅ }}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]]</text>
      <sha1>aq28hshjahsrj2jwbidq69hho279c2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062649</id>
      <parentid>1062648</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* သီဆိုခဲ့သောသီချင်းများ နှင့် တေးစုများ */</comment>
      <origin>1062649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12504" sha1="p1a4obv4j1v8gnvp7et82q2jj0ilesx" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name                = ခင်ညွန့်ရည်
| image               = 
| image_size          = 
| landscape           = &lt;!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --&gt;
| alt                 = 
| caption             = 
| background          = solo_singer
| birth_name          = 
| native_name         = 
| native_name_lang    =
| alias               = 
| birth_date          = {{birth date|1951|01|7}}
| birth_place         = [[မြစ်သားမြို့]] ၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
| origin              = 
| death_date          = {{death date and age|2025|02|20|1951|01|7}} 
| death_place         = [[ရန်ကုန်မြို့]]
| genre               = 
| occupation          = အဆိုတော်
| instrument          = တေးသံရှင်
| years_active        = 
| label               = 
| associated_acts     = 
| website             = 
| notable_instruments = 
}}

'''ခင်ညွန့်ရည်''' (၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၁-၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅) သည် မြန်မာသံ အမျိုးသမီးတေးသံရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ချစ်အရိပ် တေးသီချင်းဖြင့်    မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် စတင်လူသိများ ထင်ရှားအောင်မြင်လာသူဖြစ်သည်။သူသည် ဆန်းသစ်လာသည့် မြန်မာသံများကို ကြိုဆိုတတ်သူ၊ ရှေးမူအတိုင်းလာသည့် မြန်မာသံများကိုလည်း မပစ်ပယ်တတ်သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%AC-%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%82%94%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94/|title=မြန်မာသံဆိုတာ သူ့ရေစီးနဲ့သူ အမြဲတမ်းရှင်သန် နေမှာပါပဲ- မြန်မာသံ တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်|work=Popular Journal|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇|archive-date=28 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250928122112/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%AC-%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%82%94%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ယင်းအပြင် အညာသူ တစ်ဦး အဖြစ် မိမိကိုယ်ကို ပြောဆို ဂုဏ်ယူတတ်သည့် တေးသံရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။

== ဘဝအစ ==
မန္တလေးတိုင်း၊ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊[[မြစ်သားမြို့]] တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးငြိမ်းရ+ မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်တင်လှ တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။မွေးချင်း ၈ဦး အနက် သတ္တမမြောက် သမီးဖြစ်သည်။မြန်မာသံကို ချစ်မြတ်နိုးသူ အညာသူ ခင်ညွန့်ရည် သည် ၁၉၈၀ခုနှစ် ဝန်းကျင်ကာလကစပြီး မြန်မာ့ဂီတလောကထဲသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာသည်။ [[ချစ်ဆွေ၊ စန္ဒရား|စန္ဒရားချစ်ဆွေ]] ၏ ချစ်အရိပ် သီချင်းဖြင့် ပထမဦးဆုံး ဓာတ်ပြားရသည်။စတူဒီယိုခေတ်ကာလ မြန်မာသံ ပထမဦးဆုံး မိုးမခတေးစီးရီး ဖြင့် လူပိုသိ စပေါက် ခဲ့သည်။ထိုတေးစီးရီးကို [[လွစ္စလမ်း]] နေ မဟာနန္ဒာမောင်မျိုးဝင်းက ငွေကြးစိုက်ထုတ်စီးရီးသွင်းကာ ကုမုဒြာတေးသံသွင်းက ဖြန့်ချိပေးခဲ့သည်။  ထိုကာလသည် ကက်ဆက်ခွေခေတ်ဦးကာလလည်းဖြစ်ရာ မြန်မာသံ သီးသန့်သီဆိုသူ တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်သည် ကက်ဆက်ခွေပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အထိ ထွက်ရှိခဲ့သည်။တေးရေးဆရာ အလွမ်းသီချင်းရေးတဲ့မောင်ကျော်ဇော ရေးသည့် သီချင်းစာသား၊စန္ဒရား [[တင်ဝင်းလှိုင်]] ၏ သံစဉ်များနှင့် တွဲဖက်ခြင်းကြောင့်လည်း သီဆိုတေးသီချင်းများမှာ ပိုမိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ခင်ညွန့်ရည်သည် ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို အရှိန်တန့်ခြင်းမရှိ၊အနိမ့်အမြင့် အတက်အကျမရှိဘဲ ခံခဲ့ရသည်။ထိုထဲ ဗိုလ်ရှုသဘင်၊ ပါတော်မူ၊အာရှသူရဲကောင်း ဗိုလ်အောင်ဆန်း၊ ဇာတိမာန် နှင့် သုံးရောင်ခြယ် စသည့် အမျိုးသားရေးတေးသီချင်းများသည် လူပိုသိများသည်။ ချစ်အရိပ်၊ ဆောင်းအမီ၊ တိမ်ပလီ နွေနှောင်း၊ လက်ပံပွင့်ကောက် အရောက်လာမယ်၊ နှင်းဆီမလေး ချစ်ပုံပြင်၊ ပန်းနဲ့ပေါက်တာလည်းနာချင်တယ် အစရှိသည့်   တေးသီချင်းများ သီဆိုမှုကလည်း ပရိသတ်၏ နှစ်ခြိုက်အားပေးမှု ရရှိခဲ့သည်။သူသည်  အလွမ်းသီချင်း‌ရေးသည့် တေးရေး မောင်ကျော်ဇော ၏ တေးသီချင်းများကို အများစု သီဆိုတတ်သည်။

== ဘဝနိဂုံး ==
သူသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းကစပြီး ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသည်။၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂၉ရက်က ရန်ကုန်မြို့၌ ပြုလုပ်သည့် သူ နှင့် အလွမ်းသီချင်း‌ရေးသည့် တေးရေး မောင်ကျော်ဇော တို့၏ ဂီတဂုဏ်ပြုပွဲသို့ ကိုယ်တိုင် နောက်ဆုံးတက်ရောက်ခဲ့ပြီး  ထိုဂုဏ်ပြုပွဲတွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် သီချင်းတစ်ပုဒ်လုံးကိုပင် အပြည့်အဝမသီဆိုတော့ဘဲ ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://zannewsmyanmarentertainmentnews.wordpress.com/2024/06/26/%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1/|title=တေးရေး အလွမ်းသီချင်း‌ရေးတဲ့ မောင်ကျော် ဇောနှင့် တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်တို့အား ဂီတ ဂုဏ်ပြုပွဲကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဗဟန်း မြို့နယ်ရှိ M 3 FOOD CENTER တွင် ကျင်းပ|work=zannewsmyanmarentertainmentnews|access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၉ မေ ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; နောက်ပိုင်းတွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ရက် ည ၁၁ နာရီ ၅မိနစ် တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ အဆုတ်ကင်ဆာဝေဒနာဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/300469|title=ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည့် မြန်မာသံအဆိုတော် ခင်ညွန့်ရီ၏ နာရေးအား ရေဝေးသုသာန်တွင် ပြုလုပ်မည်|work=Eleven Media Group|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ }}&lt;/ref&gt;

== ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ ==
သူသည် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးထွန်းထွန်း နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားသည်။  ပိုးအိဖြူ (ခ) တေးသံရှင် အိုပြည့်ရှင် မှာ ၎င်း၏ သမီးဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-8tnX80HJZE|title= ဂန္ထဝင်တေးသံရှင်ကြီး ခင်ညွန့်ရည်ရဲ့ ကျန်းမာရေးအကြောင်းတစေ့တစောင်း|work=MT News|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၃၀ မေ ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt;

== သီဆိုခဲ့သောသီချင်းများ နှင့် တေးစုများ ==
{{columns-list|#ကမ္ဘာကုန်ကျယ်သရွေ့ဝယ်နှင့်ပန်းဆယ်ပွင့်ဒုတိယတွဲ တေးစု (၁၉၈၆)
#ချစ်အရိပ် သီချင်း
#စိန်စီထားသောအလွမ်းများ တေးစု
#ဆောင်းအမီ တေးစု
#ဆောင်းအမီ အကောင်းဆုံးတေးများ တေးစု ( ၂၀၀၀ )
#ဇာတိမာန် တေးစု
#ဇာတိမာန် (၂) တေးစု
#တမိုးသစ်ပြီလွမ်းစေတီ တေးစု ( ၁၉၉၁ )
#နှင်းကိုပြန်လွှတ်လိုက်ပါ တေးစု
#ပန်းဆယ်ပွင့်နှလုံးသားအိမ် တေးစု
#ပန်းပန်လျက်ပါ တေးစု
#ပန်းပန်လျက်ပါ နှင့် အနှစ် ၂၀ သမင်လည်ပြန်တေးများ တေးစု (၁၉၈၇)
#မိုးမခအလွမ်း တေးစု
#ရေမြေဆုံးစေတော့ တေးစု
#ရှေးခေတ်ပုဂံပြည် နှင့် ကဗျာသီချင်းများ တေးစု
#သို့ ... မိုးရိပ်ဧည့်သည် တေးစု
#ဟိုး ... ဝေးဝေးက နှင်း တေးစု
}}

== ကိုးကား ==

{{lifetime|၁၉၅၁|၂၀၂၅ }}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]]</text>
      <sha1>p1a4obv4j1v8gnvp7et82q2jj0ilesx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062650</id>
      <parentid>1062649</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58932-93</username>
        <id>150422</id>
      </contributor>
      <comment>/* သီဆိုခဲ့သောသီချင်းများ နှင့် တေးစုများ */</comment>
      <origin>1062650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13128" sha1="rmuk3l5plpq2nqdcjoqimuzuyire7db" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name                = ခင်ညွန့်ရည်
| image               = 
| image_size          = 
| landscape           = &lt;!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --&gt;
| alt                 = 
| caption             = 
| background          = solo_singer
| birth_name          = 
| native_name         = 
| native_name_lang    =
| alias               = 
| birth_date          = {{birth date|1951|01|7}}
| birth_place         = [[မြစ်သားမြို့]] ၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
| origin              = 
| death_date          = {{death date and age|2025|02|20|1951|01|7}} 
| death_place         = [[ရန်ကုန်မြို့]]
| genre               = 
| occupation          = အဆိုတော်
| instrument          = တေးသံရှင်
| years_active        = 
| label               = 
| associated_acts     = 
| website             = 
| notable_instruments = 
}}

'''ခင်ညွန့်ရည်''' (၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၁-၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅) သည် မြန်မာသံ အမျိုးသမီးတေးသံရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ချစ်အရိပ် တေးသီချင်းဖြင့်    မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် စတင်လူသိများ ထင်ရှားအောင်မြင်လာသူဖြစ်သည်။သူသည် ဆန်းသစ်လာသည့် မြန်မာသံများကို ကြိုဆိုတတ်သူ၊ ရှေးမူအတိုင်းလာသည့် မြန်မာသံများကိုလည်း မပစ်ပယ်တတ်သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%AC-%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%82%94%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94/|title=မြန်မာသံဆိုတာ သူ့ရေစီးနဲ့သူ အမြဲတမ်းရှင်သန် နေမှာပါပဲ- မြန်မာသံ တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်|work=Popular Journal|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇|archive-date=28 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250928122112/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%AC-%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%82%94%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ယင်းအပြင် အညာသူ တစ်ဦး အဖြစ် မိမိကိုယ်ကို ပြောဆို ဂုဏ်ယူတတ်သည့် တေးသံရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။

== ဘဝအစ ==
မန္တလေးတိုင်း၊ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊[[မြစ်သားမြို့]] တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးငြိမ်းရ+ မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်တင်လှ တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။မွေးချင်း ၈ဦး အနက် သတ္တမမြောက် သမီးဖြစ်သည်။မြန်မာသံကို ချစ်မြတ်နိုးသူ အညာသူ ခင်ညွန့်ရည် သည် ၁၉၈၀ခုနှစ် ဝန်းကျင်ကာလကစပြီး မြန်မာ့ဂီတလောကထဲသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာသည်။ [[ချစ်ဆွေ၊ စန္ဒရား|စန္ဒရားချစ်ဆွေ]] ၏ ချစ်အရိပ် သီချင်းဖြင့် ပထမဦးဆုံး ဓာတ်ပြားရသည်။စတူဒီယိုခေတ်ကာလ မြန်မာသံ ပထမဦးဆုံး မိုးမခတေးစီးရီး ဖြင့် လူပိုသိ စပေါက် ခဲ့သည်။ထိုတေးစီးရီးကို [[လွစ္စလမ်း]] နေ မဟာနန္ဒာမောင်မျိုးဝင်းက ငွေကြးစိုက်ထုတ်စီးရီးသွင်းကာ ကုမုဒြာတေးသံသွင်းက ဖြန့်ချိပေးခဲ့သည်။  ထိုကာလသည် ကက်ဆက်ခွေခေတ်ဦးကာလလည်းဖြစ်ရာ မြန်မာသံ သီးသန့်သီဆိုသူ တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်သည် ကက်ဆက်ခွေပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အထိ ထွက်ရှိခဲ့သည်။တေးရေးဆရာ အလွမ်းသီချင်းရေးတဲ့မောင်ကျော်ဇော ရေးသည့် သီချင်းစာသား၊စန္ဒရား [[တင်ဝင်းလှိုင်]] ၏ သံစဉ်များနှင့် တွဲဖက်ခြင်းကြောင့်လည်း သီဆိုတေးသီချင်းများမှာ ပိုမိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ခင်ညွန့်ရည်သည် ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို အရှိန်တန့်ခြင်းမရှိ၊အနိမ့်အမြင့် အတက်အကျမရှိဘဲ ခံခဲ့ရသည်။ထိုထဲ ဗိုလ်ရှုသဘင်၊ ပါတော်မူ၊အာရှသူရဲကောင်း ဗိုလ်အောင်ဆန်း၊ ဇာတိမာန် နှင့် သုံးရောင်ခြယ် စသည့် အမျိုးသားရေးတေးသီချင်းများသည် လူပိုသိများသည်။ ချစ်အရိပ်၊ ဆောင်းအမီ၊ တိမ်ပလီ နွေနှောင်း၊ လက်ပံပွင့်ကောက် အရောက်လာမယ်၊ နှင်းဆီမလေး ချစ်ပုံပြင်၊ ပန်းနဲ့ပေါက်တာလည်းနာချင်တယ် အစရှိသည့်   တေးသီချင်းများ သီဆိုမှုကလည်း ပရိသတ်၏ နှစ်ခြိုက်အားပေးမှု ရရှိခဲ့သည်။သူသည်  အလွမ်းသီချင်း‌ရေးသည့် တေးရေး မောင်ကျော်ဇော ၏ တေးသီချင်းများကို အများစု သီဆိုတတ်သည်။

== ဘဝနိဂုံး ==
သူသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းကစပြီး ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသည်။၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂၉ရက်က ရန်ကုန်မြို့၌ ပြုလုပ်သည့် သူ နှင့် အလွမ်းသီချင်း‌ရေးသည့် တေးရေး မောင်ကျော်ဇော တို့၏ ဂီတဂုဏ်ပြုပွဲသို့ ကိုယ်တိုင် နောက်ဆုံးတက်ရောက်ခဲ့ပြီး  ထိုဂုဏ်ပြုပွဲတွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် သီချင်းတစ်ပုဒ်လုံးကိုပင် အပြည့်အဝမသီဆိုတော့ဘဲ ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://zannewsmyanmarentertainmentnews.wordpress.com/2024/06/26/%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1/|title=တေးရေး အလွမ်းသီချင်း‌ရေးတဲ့ မောင်ကျော် ဇောနှင့် တေးသံရှင် ခင်ညွန့်ရည်တို့အား ဂီတ ဂုဏ်ပြုပွဲကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဗဟန်း မြို့နယ်ရှိ M 3 FOOD CENTER တွင် ကျင်းပ|work=zannewsmyanmarentertainmentnews|access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၉ မေ ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; နောက်ပိုင်းတွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ရက် ည ၁၁ နာရီ ၅မိနစ် တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ အဆုတ်ကင်ဆာဝေဒနာဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/300469|title=ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည့် မြန်မာသံအဆိုတော် ခင်ညွန့်ရီ၏ နာရေးအား ရေဝေးသုသာန်တွင် ပြုလုပ်မည်|work=Eleven Media Group|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ }}&lt;/ref&gt;

== ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ ==
သူသည် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးထွန်းထွန်း နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားသည်။  ပိုးအိဖြူ (ခ) တေးသံရှင် အိုပြည့်ရှင် မှာ ၎င်း၏ သမီးဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-8tnX80HJZE|title= ဂန္ထဝင်တေးသံရှင်ကြီး ခင်ညွန့်ရည်ရဲ့ ကျန်းမာရေးအကြောင်းတစေ့တစောင်း|work=MT News|access-date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၃၀ မေ ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt;

== သီဆိုခဲ့သောသီချင်းများ နှင့် တေးစုများ ==
{{columns-list|#ကိုသန်းလှိုင်သို့အလွမ်းမပြေ ချစ်လိုလျက်နဲ့ဝေး တေးစု ( ၁၉၈၇ )
#ကမ္ဘာကုန်ကျယ်သရွေ့ဝယ်နှင့်ပန်းဆယ်ပွင့်ဒုတိယတွဲ တေးစု (၁၉၈၆)
#ကျေးလက်ပေါ်ကငွေလမင်း တေးစု ( ၂၀၁၁ )
#ချစ်အဘိဓါန် တေးစု (၁၉၉၅)
#ချစ်အရိပ် သီချင်း
#စိန်စီထားသောအလွမ်းများ တေးစု
#ဆောင်းအမီ တေးစု
#ဆောင်းအမီ အကောင်းဆုံးတေးများ တေးစု ( ၂၀၀၀ )
#ဇာတိမာန် တေးစု
#ဇာတိမာန် (၂) တေးစု
#တမိုးသစ်ပြီလွမ်းစေတီ တေးစု ( ၁၉၉၁ )
#နှင်းကိုပြန်လွှတ်လိုက်ပါ တေးစု
#ပန်းဆယ်ပွင့်နှလုံးသားအိမ် တေးစု ( ၁၉၈၆ )
#ပန်းပန်လျက်ပါ တေးစု
#ပန်းပန်လျက်ပါ နှင့် အနှစ် ၂၀ သမင်လည်ပြန်တေးများ တေးစု (၁၉၈၇)
#မိုးမခအလွမ်း တေးစု ( ၁၉၈၃ )
#မျက်ရည်စိမ်း တေးစု
#မေတ္တာမွန်ဖြင့်အောင်နိုင်သူ - ကိုသန်းလှိုင်အလွမ်းမပြေအမှတ် (၂) တေးစု (၁၉၉၀)
#ရေမြေဆုံးစေတော့ တေးစု
#ရှေးခေတ်ပုဂံပြည် နှင့် ကဗျာသီချင်းများ တေးစု
#သို့ ... မိုးရိပ်ဧည့်သည် တေးစု
#ဟိုး ... ဝေးဝေးက နှင်း တေးစု
}}

== ကိုးကား ==

{{lifetime|၁၉၅၁|၂၀၂၅ }}
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]]</text>
      <sha1>rmuk3l5plpq2nqdcjoqimuzuyire7db</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ (တောင်ငူ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290648</id>
    <revision>
      <id>1062616</id>
      <parentid>1049226</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T00:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ]] စာမျက်နှာကို [[အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ (တောင်ငူ)]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1049226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="906" sha1="7fwfkpz5bfuwrib0xm3s52ikbynpfl2" xml:space="preserve">'''အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ ၁၉ ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၁၇၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/taungoo-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[Category:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]]


{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>7fwfkpz5bfuwrib0xm3s52ikbynpfl2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291392</id>
    <revision>
      <id>1062606</id>
      <parentid>1052176</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T17:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kyaw Myo Aung</username>
        <id>103978</id>
      </contributor>
      <comment>/* ==ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် အား မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် အဆိုပြုထားခြင်း== */ အပိုင်းသစ်</comment>
      <origin>1062606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13658" sha1="hi9mwkh131io1c0ryhznxztwhot057b" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Prince Min Paing ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၂:၀၅၊ ၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

== [[:ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်]] အား [[Wikipedia:Criteria for speedy deletion|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်]] အဆိုပြုထားခြင်း ==
[[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]]
{{Quote box|quote=&lt;p&gt;ဤသည်မှာ သင် ပထမဆုံး ဖန်တီးသော ဆောင်းပါးဖြစ်ပါက [[WP:Your first article|သင်၏ ပထမဆုံး ဆောင်းပါးအား ရေးသားနည်း လမ်းညွှန်]]ကို ဖတ်ရှုပေးပါ။&lt;/p&gt;&lt;!---&lt;p&gt;You may want to consider using the [[Wikipedia:Article wizard|Article Wizard]] to help you create articles.&lt;/p&gt; ---&gt;|width=20%|align=right}}
[[:ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်]] စာမျက်နှာအား ဝီကီပီးဒီးယားမှ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် အဆိုပြုထားပါသည်။ ဤသည်မှာ [[Wikipedia:မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ#A7|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက် အပိုင်း A7]] အရ ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဆောင်းပါးသည် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၊ တိရစ္ဆာန် တစ်ကောင်ချင်း၊ အဖွဲ့အစည်း (တီးဝိုင်းအဖွဲ့၊ ကလပ်၊ ကုမ္ပဏီ စသည်)၊ ဝက်ဘ်အကြောင်းအရာ၊ သို့မဟုတ် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအကြောင်းဖြစ်ပြီး၊ အကြောင်းအရာသည် ထင်ရှားကျော်ကြားခြင်း သို့မဟုတ် အရေးပါခြင်းကို လက်ခံနိုင်လောက်အောင် ပြသနိုင်ခြင်း မရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ [[Wikipedia:မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ#ဆောင်းပါးများ|မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ]]ဖြင့် ဤသို့သော ဆောင်းပါးများသည် အချိန်မရွေး ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရနိုင်သည်။ ကျေးဇူးပြု၍  [[WP:N|မည်သည့်အချက်များအား ထင်ရှားအရေးပါမှုအဖြစ် လက်ခံသည်]]ဆိုခြင်းအား ဖတ်ရှုပါ။ 

အကယ်၍ သင့်အနေဖြင့် ဤစာမျက်နှာသည် ဤအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖျက်ရန် မသင့်ဟု ယူဆပါက၊ [[:ညီမင်းညို|စာမျက်နှာသို့ သွားရောက်ကာ]] &quot;ဤမဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ရန်&quot;ကို နှိပ်ပြီး '''အဆိုပြုခြင်းကို ကန့်ကွက်နိုင်သည်'''။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ရှင်းပြနိုင်မည့် အခွင့်အရေး ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စာမျက်နှာတစ်ခုသည် မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန် သတ်မှတ်ခံရပြီးပါက စာမျက်နှာကို ချက်ခြင်း ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ မဆိုင်းမတွ ဖျက်ရန် သတိပေးချက်ကို သင်ကိုယ်တိုင် မဖယ်ရှားပါနှင့်။ အကယ်၍ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ပစ်ပြီးဖြစ်ပြီး ဖျက်ပစ်ခံလိုက်ရသော အချက်အလက်များအား နောင်တွင် ကိုးကားရန် ပြန်လည်အလိုရှိပါက ကျေးဇူးပြု၍ ဖျက်ပစ်လိုက်သော စီမံခန့်ခွဲသူ (အက်ဒမင်)အား ဆက်သွယ်ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Kyaw Myo Aung|Kyaw Myo Aung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kyaw Myo Aung|ဆွေးနွေး]])  ၁၇:၃၂၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>hi9mwkh131io1c0ryhznxztwhot057b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293724</id>
    <revision>
      <id>1062656</id>
      <parentid>1061923</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T05:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>အချက်အလက်များ ထည့်သွင်းခြင်း</comment>
      <origin>1062656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34004" sha1="2ihhf3sd9azqmtwayt53mjds3id94ne" xml:space="preserve">{{Infobox election
| election_name      = မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၂၇ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ
| country            = မြန်မာနိုင်ငံ
| type               = parliamentary
| ongoing            = yes
| previous_election  = မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆
| previous_year      = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆]]
| next_election      = -
| next_year          = -
| seats_for_election = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ၃၄ နေရာ&lt;br /&gt;[[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ၅ နေရာ&lt;br /&gt; [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော်]] ၁၆ နေရာ
| election_date      = ၄ ဧပြီ ၂၀၂၇

| image1             = 
| leader1            = [[ခင်ရီ]]
| leader_since1      = 
| party1             = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
| leaders_seat1      = 
| last_election1     = 
| seats_before1      = ၂၃၁ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]] / ၁၀၈ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]] / ၃၇၉ [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်/တိုင်း]]
| seats1             = 
| seats_after1       = '''၂၃၁ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / ၁၀၈ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / ၃၇၉ [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]]'''
| seat_change1       = {{steady}} [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / {{steady}} [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / {{steady}} [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]]
| popular_vote1      = 
| percentage1        = 
| swing1             = 

| image2             = 
| leader2            = -
| leader_since2      = 
| party2             = -
| leaders_seat2      = 
| last_election2     = 
| seats_before2      = - [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / - [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / - [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]]
| seats2             = 
| seats_after2       = '''- [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / - [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / - [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]]'''
| seat_change2       = {{steady}} [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|R]] / {{steady}} [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|N]] / {{steady}} [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|S]]
| popular_vote2      = 
| percentage2        = 
| swing2             = 

| title              = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]]
| posttitle          = ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]]
| before_election    = [[မင်းအောင်လှိုင်]]
| before_party       = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာချုပ်(ငြိမ်း)]]
| after_election     = -
| after_party        = -
}}
{{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}}
'''၂၀၂၇ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ'''ကို လစ်လပ်လျက်ရှိသော လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာများ အတွက် ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၄ ရက် တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်လွှတ်တော် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ဧပြီလ ကျင်းပမည် |url=https://burmese.dvb.no/post/527020 |access-date=2026-11-06 |website=DVB Burmese |language=my}}&lt;/ref&gt; လစ်လပ်သော မဲဆန္ဒနယ် ၅၅ ခုရှိပြီး [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]တွင် ၅ နေရာ၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တွင် ၃၄ နေရာ၊ [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ]]တွင် ၁၆ နေရာတို့ ဖြစ်သည်။ ယင်းနေရာတို့သည်  လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ နိုင်ငံရေးရာထူး ထမ်းဆောင်ခြင်းအပါအဝင် ယခင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မကျင်းပဖြစ်ခဲ့သည့်  လစ်လပ်နေရာများ ရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပမည့်နေ့ရက်သတ်မှတ်ကြေညာ |url=http://moi.gov.mm/announcements/90228 |access-date=2026-11-06 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==

=== အချိန်နှင့် နေ့ရက်ကြေညာခြင်း ===
[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင်ကျင်းပမည့် ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်များအား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်‌ ရက်စွဲပါ ကြေညာချက်အမှတ် (၆၈ /၂၀၂၆)ဖြင့် သတ်မှတ်ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ယင်းမဲဆန္ဒနယ်မြေ သတ်မှတ်ထုတ်ပြန်ချက်များနှင့် လွှတ်တော်အလိုက်မဲဆန္ဒနယ်များတွင် ကျင်းပမည့် နယ်မြေများစာရင်းအသေးစိတ်ကိုပါ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရုံး Website ဖြစ်သည့် www.uec.gov.mm တွင် ထည့်သွင်းကြေညာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=၂၀၂၇ ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်များအား ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ကြေညာ |url=http://moi.gov.mm/announcements/90239 |access-date=2026-11-06 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ရွေးကောက်ပွဲစနစ် ==
ဤကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲသည် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ်]] (FPTP) ဖြင့် လစ်လပ် မဲဆန္ဒနယ်အားလုံးကို ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-11-06 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် သားဖြစ်သူနဲ့ဖုန်းပြောခဲ့တာကို‌လွှတ်တော်မှာထည့်ဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm3ell19z52xt |access-date=2026-11-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ပြည်သူ့လွှတ်တော် ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!အမှတ်
!မဲဆန္ဒနယ်
!တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်
!ယခင်ပါတီ
!ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပါတီ
!ယခင် ကိုယ်စားလှယ်
!လစ်လပ်အကြောင်းရင်း
!ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ်
!မှတ်ချက်
|-
| ၁
| [[တွန်းဇံမြို့နယ်|တွန်းဇံ]]
| [[ချင်းပြည်နယ်]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|[[တွန်းဇံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တွန်းဇံတိုက်ပွဲ]]
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၂
| [[ဖလမ်းမြို့နယ်|ဖလမ်း]]
| [[ချင်းပြည်နယ်]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|[[ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်းတိုက်ပွဲ]]
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၃
| [[ထီးချိုင့်မြို့နယ်|ထီးချိုင့်]]
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၄
| [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်|ဗန်းမောက်]]
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၅
| [[အင်းတော်မြို့နယ်|အင်းတော်]]
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|[[အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|အင်းတော်တိုက်ပွဲ]]
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၆
| [[ကောလင်းမြို့နယ်|ကောလင်း]]
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၇
| [[ပုလဲမြို့နယ်|ပုလဲ]]
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၈
| [[ယင်းမာပင်မြို့နယ်|ယင်းမာပင်]]
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၉
| [[တန့်ဆည်မြို့နယ်|တန့်ဆည်]]
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၀
| [[မြိတ်မြို့နယ်|မြိတ်]]
| [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[လင်းအောင်|ဦးလင်းအောင်]]
|[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေး]]ဒုဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၁
| [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ညောင်လေးပင်]]
| [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|Dr[[သန့်ဇော်လွင်]]
|[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူကယ်ပြန်]]ဒုဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၂
| [[ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်|ပေါက်ခေါင်း]]
| [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]]
|[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမကျေး]]ဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၃
| [[ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ပန်းတောင်း]]
| [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]]
|[[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စွမ်း]]ဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၄
| [[ချောက်မြို့နယ်|ချောက်]]
| [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|ဦးရဲတင့်
|[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြား]]ဒုဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၅
| [[မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်|မင်းဘူး]]
| [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]]
|[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံး]]ဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၆
| [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်|ပြင်ဦးလွင်]]
| [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]]
|[[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်]]ဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၇
| [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်|မိတ္ထီလာ]]
| [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|Dr[[မောင်သင်း]]
|[[လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|လူငယ်]]ဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၈
| [[နွားထိုးကြီးမြို့နယ်|နွားထိုးကြီး]]
| [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၉
| [[စဉ့်ကူးမြို့နယ်|စဉ့်ကူး]]
| [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|[[စဉ့်ကူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|စဥ့်ကူးတိုက်ပွဲ]]
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၂၀
| [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]
| [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|[[မိုးကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|မိုးကုတ်တိုက်ပွဲ]]
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၂၁
| [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်|ကျိုက်မရော]]
| [[မွန်ပြည်နယ်]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]]
|[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်]]ဒုဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၂၂
| [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်|မရမ်းကုန်း]]
| [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|Dr[[သက်ခိုင်ဝင်း]]
|[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်း]]ဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၂၃
| [[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်|ရွှေပြည်သာ]]
| [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[စန်းစန်းနွယ်|ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်]]
|[[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီး]]ဒုဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၂၄
| [[လှည်းကူးမြို့နယ်|လှည်းကူး]]
| [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]]
|[[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန|ယဥ်/ဟိုတယ်]]ဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၂၅
| [[တာမွေမြို့နယ်|တာမွေ]]
| [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]]
|[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးကူး]]ဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၂၆
| [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်|ကိုကိုးကျွန်း]]
| [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[ညိုစော|ဦးညိုစော]]
|ဒုသမ္မတ(၁)
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၂၇
| [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်|လှိုင်သာယာ]] (အနောက်ပိုင်း)
| [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]]
|[[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|စီနိုင်ခြားစီး]]ဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၂၈
| [[ကျောက်မဲမြို့နယ်|ကျောက်မဲ]]
| [[ရှမ်းပြည်နယ်]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|[[ကျောက်မဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|ကျောက်မဲတိုက်ပွဲ]]
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၂၉
| [[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်|မိုင်းဖြတ်]]
| [[ရှမ်းပြည်နယ်]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]]
|[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လဝက]]ဒုဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၃၀
| [[မိုင်းပန်မြို့နယ်|မိုင်းပန်]]
| [[ရှမ်းပြည်နယ်]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|ဦးဖြိုးဇော်စိုး
|[[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန|ယဥ်/ဟိုတယ်]]ဒုဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၃၁
| [[မအူပင်မြို့နယ်|မအူပင်]]
| [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[ကံမြင့်သန်း|ဦးကံမြင့်သန်း]]
|[[နေပြည်တော်ကောင်စီ|နေပြည်တော်ဝန်]]
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၃၂
| [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်|ဇမ္ဗူသီရိ]]
| [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]]
|[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား]]ဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၃၃
| [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်|ဒက္ခိဏသီရိ]]
| [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[မြတ်ဟိန်း|ဦးမြတ်ဟိန်း]]
|အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၃၄
| [[ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်|ဥတ္တရသီရိ]]
| [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]]
|[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံး]]ဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|}

== အမျိုးသားလွှတ်တော် ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!အမှတ်
!မဲဆန္ဒနယ်
!တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်
!ယခင်ပါတီ
!ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပါတီ
!ယခင် ကိုယ်စားလှယ်
!လစ်လပ်အကြောင်းရင်း
!ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ်
!မှတ်ချက်
|-
| ၁
| မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၅)
| [[ကချင်ပြည်နယ်]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[ဒွဲဘူ|ဒေါ်ဒွဲဘူ]]
| [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] 
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၂
| မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၃)
| [[ချင်းပြည်နယ်]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၃
| မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၄)
| [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]]
|[[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကာ]]ဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၄
| မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၅)
| [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|ဒေါ်ခင်ရွှေမြင့်
| -
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၅
| မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၆)
| [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]]
|[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာ]]ဝန်
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|}

== ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!အမှတ်
!မဲဆန္ဒနယ်
!တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်
!ယခင်ပါတီ
!ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပါတီ
!ယခင် ကိုယ်စားလှယ်
!လစ်လပ်အကြောင်းရင်း
!ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ်
!မှတ်ချက်
|-
| ၁
| တွန်းဇံမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[ချင်းပြည်နယ်]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၂
| ဖလမ်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[ချင်းပြည်နယ်]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၃
| ထီးချိုင့်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၄
| ဗန်းမောက်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၅
| အင်းတော်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၆
| ကောလင်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၇
| ပုလဲမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၈
| ယင်းမာပင်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၉
| တန့်ဆည်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၀
| ရွှေဘိုမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|ဒေါက်တာသောင်းနိုင်
| -
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၁
| ဇီးကုန်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|ဦးဉာဏ်ဝင်း
| -
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၂
| သဲကုန်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|ဦးအုန်းသွင်
| -
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၃
| နွားထိုးကြီးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|မတည်ငြိမ်မှု
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၄
| စဉ့်ကူးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|[[စဉ့်ကူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|စဥ့်ကူးတိုက်ပွဲ]]
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၅
| မိုးကုတ်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
|မရှိ
|
|မရှိပါ
|[[မိုးကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|မိုးကုတ်တိုက်ပွဲ]]
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|-
| ၁၆
| ရေကြည်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်
| [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]
|[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]]
|
|[[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးတင်မောင်ဝင်း]]
|[[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ရာထူးဝန်ဥက္ကဋ္ဌ]]
|
| FPTP မဲဆန္ဒနယ်
|}


== ဖတ်ရှုရန် ==

* [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]
* [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]
* [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;

{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ}}{{DEFAULTSORT:ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]]</text>
      <sha1>2ihhf3sd9azqmtwayt53mjds3id94ne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၇</title>
    <ns>100</ns>
    <id>293757</id>
    <revision>
      <id>1062679</id>
      <parentid>1062219</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T10:44:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <origin>1062679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1161" sha1="e1bdtvqrjryt09zmapyvobzfeh1j8b8" xml:space="preserve">{{Current events|year=2026|month=11|day=7|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;

'''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ'''
*[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
**[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]၊ [[အညာ စစ်မြေပြင်]]
***[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကနီမြို့နယ်]]၊ [[ညောင်ပင်လယ်ရွာ၊ ကနီမြို့နယ်|ညောင်ပင်လယ်ရွာ]]ကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ဒေသခံအရပ်သား ရှစ်ဦး သေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ [https://burmese.dvb.no/post/112179 (DVB)]

&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>e1bdtvqrjryt09zmapyvobzfeh1j8b8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ယဆုမန်းဒခဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293779</id>
    <revision>
      <id>1062507</id>
      <parentid>1062456</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:37:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7744" sha1="0epoj0jwrczp4z429ezz7xljfuhp2nk" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ယဆုမန်းဒခဲ
| image = 安満岳.jpg
| image_size = 
| image_caption = [[ဟိရဒိုမြို့၊ နဂဆခိ]]မှ မြင်ရသည့် ယဆုမန်းဒခဲတောင်
| pushpin_map = Japan#Japan Nagasaki Prefecture
| location = [[ဟိရဒိုကျွန်း]], [[နဂဆခိခရိုင်]]
| country = [[Japan]]
| coordinates = {{coord|33|20|12|N|129|27|57|E|type:mountain|display=inline,title}}
| native_name = {{native name|ja|安満岳}}
| native_name_lang = 
| easiest_route = 
| embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
 |child    = yes
 |part_of  = [[နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများn]]
 |ID       = 1495-002
 |year     = 2018
 |criteria = Cultural: iii
}}
| elevation_m = 534
| type = [[Mesa]]
}}&lt;!--&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |url-status=live |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=90 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;--&gt;

ယဆုမန်းဒခဲ (安満岳) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် ကျွန်းတွင် ပျံ့နှံ့လာသည့်အခါတွင် ဤတောင်သည်လည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ယဆွတ်မန်းဒခဲကို မဲဆ (mesa) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ တောင်သည် သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် ဝက်သစ်ချပင်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ တောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများသည် &quot;ဆခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၅၃၄ မီတာ (၁၇၅၂ ပေ) မြင့်ပြီး ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ယဆွတ်မန်းဒခဲတောင်တွင် များပြားစွာသော မျိုးရင်းသမင်များဖြစ်သည့် ဆိခသမင် (Sika deer) များ နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။ သို့သော်လည်း ဒေသခံများနှင့် အမေရိကန်စစ်တပ်သားများ၏ အမဲလိုက်မှုကြောင့် အရေအတွက် ကျဆင်းခဲ့ရသည်။ တောင်၏ အလယ်ဗဟိုအနီးတွင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးဇုန်သတ်မှတ်ကာ သမင်များကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်ထားသည်။ ဆိခသမင်များကို ခရိုင်၏ သဘာဝအမွေအနှစ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် ဟိရဒိုကျွန်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၇၁၈ ခုနှစ်တွင် တောင်၏ မူလနတ်ကျောင်းဖြစ်သည့် ဟခုဆန်း - ဟိမဲနတ်ကျောင်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပျက်စီးသွားခဲ့သဖြင့် လက်ရှိကာလတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ တောင်၏ မျက်နှာစာဘက် ချည်းကပ်လမ်းသည် အဲဒိုခေတ်ကတည်းက ရှိခဲ့သည့် ကျောက်တုံးများဖြင့် လမ်းခင်းထားသည်။ ဤလမ်းသည် တောင်ပေါ်သို့ အဓိက တက်ရောက်နိုင်သည့် လမ်းဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ဤလမ်းသည် &quot;ကျူးရှူးသဘာဝလမ်း&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျူးရှူးသဘာဝလမ်းသည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ၂၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၀၀ မိုင်) ရှည်သည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်ကာ ကျူးရှူးကျွန်းကို ပတ်လည်ဝန်းရံထားသည့် လမ်းဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို တားမြစ်လိုက်သည့်အချိန်တွင် များစွာသော ကွယ်ဝှက်နေသည့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များသည် တောင်ကို အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝတ်ပြုနေရာများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တောင်သို့ လာရောက်လည်ပတ်သူဦးရေသည် တစ်လလျှင် အကြမ်းဖျင်း ၁၀၀ ခန့် ရှိခဲ့သည်။

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>0epoj0jwrczp4z429ezz7xljfuhp2nk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062508</id>
      <parentid>1062507</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8282" sha1="7bjaybfrokl63uw4ksmtjfchfhm555q" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ယဆုမန်းဒခဲ
| image = 安満岳.jpg
| image_size = 
| image_caption = [[ဟိရဒိုမြို့၊ နဂဆခိ]]မှ မြင်ရသည့် ယဆုမန်းဒခဲတောင်
| pushpin_map = Japan#Japan Nagasaki Prefecture
| location = [[ဟိရဒိုကျွန်း]], [[နဂဆခိခရိုင်]]
| country = [[Japan]]
| coordinates = {{coord|33|20|12|N|129|27|57|E|type:mountain|display=inline,title}}
| native_name = {{native name|ja|安満岳}}
| native_name_lang = 
| easiest_route = 
| embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
 |child    = yes
 |part_of  = [[နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများn]]
 |ID       = 1495-002
 |year     = 2018
 |criteria = Cultural: iii
}}
| elevation_m = 534
| type = [[Mesa]]
}}&lt;!--&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |url-status=live |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=90 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;--&gt;

ယဆုမန်းဒခဲ (安満岳) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် ကျွန်းတွင် ပျံ့နှံ့လာသည့်အခါတွင် ဤတောင်သည်လည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=28 |format=pdf}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/en/list/1495/multiple=1&amp;unique_number=2216 |access-date=2021-12-26 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt; 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ယဆွတ်မန်းဒခဲကို မဲဆ (mesa) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ တောင်သည် သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် ဝက်သစ်ချပင်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ တောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများသည် &quot;ဆခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၅၃၄ မီတာ (၁၇၅၂ ပေ) မြင့်ပြီး ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ယဆွတ်မန်းဒခဲတောင်တွင် များပြားစွာသော မျိုးရင်းသမင်များဖြစ်သည့် ဆိခသမင် (Sika deer) များ နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။ သို့သော်လည်း ဒေသခံများနှင့် အမေရိကန်စစ်တပ်သားများ၏ အမဲလိုက်မှုကြောင့် အရေအတွက် ကျဆင်းခဲ့ရသည်။ တောင်၏ အလယ်ဗဟိုအနီးတွင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးဇုန်သတ်မှတ်ကာ သမင်များကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်ထားသည်။ ဆိခသမင်များကို ခရိုင်၏ သဘာဝအမွေအနှစ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် ဟိရဒိုကျွန်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၇၁၈ ခုနှစ်တွင် တောင်၏ မူလနတ်ကျောင်းဖြစ်သည့် ဟခုဆန်း - ဟိမဲနတ်ကျောင်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပျက်စီးသွားခဲ့သဖြင့် လက်ရှိကာလတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ တောင်၏ မျက်နှာစာဘက် ချည်းကပ်လမ်းသည် အဲဒိုခေတ်ကတည်းက ရှိခဲ့သည့် ကျောက်တုံးများဖြင့် လမ်းခင်းထားသည်။ ဤလမ်းသည် တောင်ပေါ်သို့ အဓိက တက်ရောက်နိုင်သည့် လမ်းဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ဤလမ်းသည် &quot;ကျူးရှူးသဘာဝလမ်း&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျူးရှူးသဘာဝလမ်းသည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ၂၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၀၀ မိုင်) ရှည်သည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်ကာ ကျူးရှူးကျွန်းကို ပတ်လည်ဝန်းရံထားသည့် လမ်းဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို တားမြစ်လိုက်သည့်အချိန်တွင် များစွာသော ကွယ်ဝှက်နေသည့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များသည် တောင်ကို အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝတ်ပြုနေရာများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တောင်သို့ လာရောက်လည်ပတ်သူဦးရေသည် တစ်လလျှင် အကြမ်းဖျင်း ၁၀၀ ခန့် ရှိခဲ့သည်။

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>7bjaybfrokl63uw4ksmtjfchfhm555q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062509</id>
      <parentid>1062508</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:39:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပထဝီသွင်ပြင် */</comment>
      <origin>1062509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9964" sha1="4rt9wkdlh0oexf14cnsqzarnqgddvi4" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ယဆုမန်းဒခဲ
| image = 安満岳.jpg
| image_size = 
| image_caption = [[ဟိရဒိုမြို့၊ နဂဆခိ]]မှ မြင်ရသည့် ယဆုမန်းဒခဲတောင်
| pushpin_map = Japan#Japan Nagasaki Prefecture
| location = [[ဟိရဒိုကျွန်း]], [[နဂဆခိခရိုင်]]
| country = [[Japan]]
| coordinates = {{coord|33|20|12|N|129|27|57|E|type:mountain|display=inline,title}}
| native_name = {{native name|ja|安満岳}}
| native_name_lang = 
| easiest_route = 
| embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
 |child    = yes
 |part_of  = [[နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများn]]
 |ID       = 1495-002
 |year     = 2018
 |criteria = Cultural: iii
}}
| elevation_m = 534
| type = [[Mesa]]
}}&lt;!--&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |url-status=live |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=90 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;--&gt;

ယဆုမန်းဒခဲ (安満岳) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် ကျွန်းတွင် ပျံ့နှံ့လာသည့်အခါတွင် ဤတောင်သည်လည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=28 |format=pdf}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/en/list/1495/multiple=1&amp;unique_number=2216 |access-date=2021-12-26 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt; 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ယဆွတ်မန်းဒခဲကို မဲဆ (mesa) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ တောင်သည် သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် ဝက်သစ်ချပင်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Active Ranger Diary [Kyushu area] _ Yasumandake trekking, Hirado city (アクティブ・レンジャー日記 [九州地区]_平戸市安満岳トレッキング) |url=https://kyushu.env.go.jp/blog/2016/10/post-244.html |access-date=2021-12-26 |website=kyushu.env.go.jp}}&lt;/ref&gt; တောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများသည် &quot;ဆခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၅၃၄ မီတာ (၁၇၅၂ ပေ) မြင့်ပြီး ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ယဆွတ်မန်းဒခဲတောင်တွင် များပြားစွာသော မျိုးရင်းသမင်များဖြစ်သည့် ဆိခသမင် (Sika deer) များ နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=182 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Kasuga Village and Sacred Places in Hirado (Kasuga Village and Mt. Yasumandake) / Village de Kasuga et lieux sacrés à Hirado (Village de Kasuga et Mont Yasumandake) |url=https://www.discover-nagasaki.com/en/sightseeing/62849 |access-date=2021-12-26 |website=【公式】長崎観光/旅行ポータルサイト ながさき旅ネット |language=en}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ဒေသခံများနှင့် အမေရိကန်စစ်တပ်သားများ၏ အမဲလိုက်မှုကြောင့် အရေအတွက် ကျဆင်းခဲ့ရသည်။ တောင်၏ အလယ်ဗဟိုအနီးတွင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးဇုန်သတ်မှတ်ကာ သမင်များကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်ထားသည်။ ဆိခသမင်များကို ခရိုင်၏ သဘာဝအမွေအနှစ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=90 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=安満岳｜魅力あふれる平戸の観光情報 ほっこり Hirado｜長崎県 平戸市（ひらどし）ホームページ |url=https://www.city.hirado.nagasaki.jp/kanko/shizen/shi11.html |access-date=2021-12-26 |website=www.city.hirado.nagasaki.jp}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Deer of Hirado, 平戸のシカ |url=https://www.pref.nagasaki.jp/bunkadb/index.php/view/314 |access-date=2022-01-22 |website=www.pref.nagasaki.jp}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် ဟိရဒိုကျွန်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၇၁၈ ခုနှစ်တွင် တောင်၏ မူလနတ်ကျောင်းဖြစ်သည့် ဟခုဆန်း - ဟိမဲနတ်ကျောင်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပျက်စီးသွားခဲ့သဖြင့် လက်ရှိကာလတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ တောင်၏ မျက်နှာစာဘက် ချည်းကပ်လမ်းသည် အဲဒိုခေတ်ကတည်းက ရှိခဲ့သည့် ကျောက်တုံးများဖြင့် လမ်းခင်းထားသည်။ ဤလမ်းသည် တောင်ပေါ်သို့ အဓိက တက်ရောက်နိုင်သည့် လမ်းဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ဤလမ်းသည် &quot;ကျူးရှူးသဘာဝလမ်း&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျူးရှူးသဘာဝလမ်းသည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ၂၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၀၀ မိုင်) ရှည်သည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်ကာ ကျူးရှူးကျွန်းကို ပတ်လည်ဝန်းရံထားသည့် လမ်းဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို တားမြစ်လိုက်သည့်အချိန်တွင် များစွာသော ကွယ်ဝှက်နေသည့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များသည် တောင်ကို အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝတ်ပြုနေရာများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တောင်သို့ လာရောက်လည်ပတ်သူဦးရေသည် တစ်လလျှင် အကြမ်းဖျင်း ၁၀၀ ခန့် ရှိခဲ့သည်။

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>4rt9wkdlh0oexf14cnsqzarnqgddvi4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062510</id>
      <parentid>1062509</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:42:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1062510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11628" sha1="2okn33mv5qfedqdrab6pa41mbvqm4za" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ယဆုမန်းဒခဲ
| image = 安満岳.jpg
| image_size = 
| image_caption = [[ဟိရဒိုမြို့၊ နဂဆခိ]]မှ မြင်ရသည့် ယဆုမန်းဒခဲတောင်
| pushpin_map = Japan#Japan Nagasaki Prefecture
| location = [[ဟိရဒိုကျွန်း]], [[နဂဆခိခရိုင်]]
| country = [[Japan]]
| coordinates = {{coord|33|20|12|N|129|27|57|E|type:mountain|display=inline,title}}
| native_name = {{native name|ja|安満岳}}
| native_name_lang = 
| easiest_route = 
| embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
 |child    = yes
 |part_of  = [[နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများn]]
 |ID       = 1495-002
 |year     = 2018
 |criteria = Cultural: iii
}}
| elevation_m = 534
| type = [[Mesa]]
}}&lt;!--&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |url-status=live |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=90 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;--&gt;

ယဆုမန်းဒခဲ (安満岳) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် ကျွန်းတွင် ပျံ့နှံ့လာသည့်အခါတွင် ဤတောင်သည်လည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=28 |format=pdf}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/en/list/1495/multiple=1&amp;unique_number=2216 |access-date=2021-12-26 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt; 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ယဆွတ်မန်းဒခဲကို မဲဆ (mesa) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ တောင်သည် သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် ဝက်သစ်ချပင်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Active Ranger Diary [Kyushu area] _ Yasumandake trekking, Hirado city (アクティブ・レンジャー日記 [九州地区]_平戸市安満岳トレッキング) |url=https://kyushu.env.go.jp/blog/2016/10/post-244.html |access-date=2021-12-26 |website=kyushu.env.go.jp}}&lt;/ref&gt; တောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများသည် &quot;ဆခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၅၃၄ မီတာ (၁၇၅၂ ပေ) မြင့်ပြီး ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ယဆွတ်မန်းဒခဲတောင်တွင် များပြားစွာသော မျိုးရင်းသမင်များဖြစ်သည့် ဆိခသမင် (Sika deer) များ နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=182 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Kasuga Village and Sacred Places in Hirado (Kasuga Village and Mt. Yasumandake) / Village de Kasuga et lieux sacrés à Hirado (Village de Kasuga et Mont Yasumandake) |url=https://www.discover-nagasaki.com/en/sightseeing/62849 |access-date=2021-12-26 |website=【公式】長崎観光/旅行ポータルサイト ながさき旅ネット |language=en}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ဒေသခံများနှင့် အမေရိကန်စစ်တပ်သားများ၏ အမဲလိုက်မှုကြောင့် အရေအတွက် ကျဆင်းခဲ့ရသည်။ တောင်၏ အလယ်ဗဟိုအနီးတွင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးဇုန်သတ်မှတ်ကာ သမင်များကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်ထားသည်။ ဆိခသမင်များကို ခရိုင်၏ သဘာဝအမွေအနှစ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=90 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=安満岳｜魅力あふれる平戸の観光情報 ほっこり Hirado｜長崎県 平戸市（ひらどし）ホームページ |url=https://www.city.hirado.nagasaki.jp/kanko/shizen/shi11.html |access-date=2021-12-26 |website=www.city.hirado.nagasaki.jp}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Deer of Hirado, 平戸のシカ |url=https://www.pref.nagasaki.jp/bunkadb/index.php/view/314 |access-date=2022-01-22 |website=www.pref.nagasaki.jp}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် ဟိရဒိုကျွန်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၇၁၈ ခုနှစ်တွင် တောင်၏ မူလနတ်ကျောင်းဖြစ်သည့် ဟခုဆန်း - ဟိမဲနတ်ကျောင်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပျက်စီးသွားခဲ့သဖြင့် လက်ရှိကာလတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ တောင်၏ မျက်နှာစာဘက် ချည်းကပ်လမ်းသည် အဲဒိုခေတ်ကတည်းက ရှိခဲ့သည့် ကျောက်တုံးများဖြင့် လမ်းခင်းထားသည်။ ဤလမ်းသည် တောင်ပေါ်သို့ အဓိက တက်ရောက်နိုင်သည့် လမ်းဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ဤလမ်းသည် &quot;ကျူးရှူးသဘာဝလမ်း&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျူးရှူးသဘာဝလမ်းသည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ၂၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၀၀ မိုင်) ရှည်သည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်ကာ ကျူးရှူးကျွန်းကို ပတ်လည်ဝန်းရံထားသည့် လမ်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mt. Yasumandake「Orasho―kokorotabi」（The Churches and Christian Historical and Cultural Heritage of Nagasaki） |url=http://oratio.jp/p_resource/yasumandake?type=r_en |access-date=2022-01-22 |website=oratio.jp}}&lt;/ref&gt;တောင်ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် [[ယမဘုရှိ]] ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူများ၏ ဘုရားဖူးနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို တားမြစ်လိုက်သည့်အချိန်တွင် များစွာသော ကွယ်ဝှက်နေသည့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များသည် တောင်ကို အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mt. Yasumandake「Orasho―kokorotabi」（The Churches and Christian Historical and Cultural Heritage of Nagasaki） |url=http://oratio.jp/p_resource/yasumandake?type=r_en |access-date=2022-01-22 |website=oratio.jp}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက်တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝတ်ပြုနေရာများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mountain of faith |url=https://oratio.jp/p_column/shinko-no-yama?type=c_en |access-date=2022-01-22 |website=Oratio.jp}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တောင်သို့ လာရောက်လည်ပတ်သူဦးရေသည် တစ်လလျှင် အကြမ်းဖျင်း ၁၀၀ ခန့် ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=113 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;  

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/en/list/1495/ |access-date=2022-01-22 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=123 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>2okn33mv5qfedqdrab6pa41mbvqm4za</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062511</id>
      <parentid>1062510</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11720" sha1="r77rjg6siotk8jgy73hh11c55w7fzxk" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ယဆုမန်းဒခဲ
| image = 安満岳.jpg
| image_size = 
| image_caption = [[ဟိရဒိုမြို့၊ နဂဆခိ]]မှ မြင်ရသည့် ယဆုမန်းဒခဲတောင်
| pushpin_map = Japan#Japan Nagasaki Prefecture
| location = [[ဟိရဒိုကျွန်း]], [[နဂဆခိခရိုင်]]
| country = [[Japan]]
| coordinates = {{coord|33|20|12|N|129|27|57|E|type:mountain|display=inline,title}}
| native_name = {{native name|ja|安満岳}}
| native_name_lang = 
| easiest_route = 
| embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
 |child    = yes
 |part_of  = [[နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများn]]
 |ID       = 1495-002
 |year     = 2018
 |criteria = Cultural: iii
}}
| elevation_m = 534
| type = [[Mesa]]
}}&lt;!--&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |url-status=live |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=90 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;--&gt;

ယဆုမန်းဒခဲ (安満岳) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် ကျွန်းတွင် ပျံ့နှံ့လာသည့်အခါတွင် ဤတောင်သည်လည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=28 |format=pdf}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/en/list/1495/multiple=1&amp;unique_number=2216 |access-date=2021-12-26 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt; 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ယဆွတ်မန်းဒခဲကို မဲဆ (mesa) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ တောင်သည် သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် ဝက်သစ်ချပင်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Active Ranger Diary [Kyushu area] _ Yasumandake trekking, Hirado city (アクティブ・レンジャー日記 [九州地区]_平戸市安満岳トレッキング) |url=https://kyushu.env.go.jp/blog/2016/10/post-244.html |access-date=2021-12-26 |website=kyushu.env.go.jp}}&lt;/ref&gt; တောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများသည် &quot;ဆခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၅၃၄ မီတာ (၁၇၅၂ ပေ) မြင့်ပြီး ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ယဆွတ်မန်းဒခဲတောင်တွင် များပြားစွာသော မျိုးရင်းသမင်များဖြစ်သည့် ဆိခသမင် (Sika deer) များ နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=182 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Kasuga Village and Sacred Places in Hirado (Kasuga Village and Mt. Yasumandake) / Village de Kasuga et lieux sacrés à Hirado (Village de Kasuga et Mont Yasumandake) |url=https://www.discover-nagasaki.com/en/sightseeing/62849 |access-date=2021-12-26 |website=【公式】長崎観光/旅行ポータルサイト ながさき旅ネット |language=en}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ဒေသခံများနှင့် အမေရိကန်စစ်တပ်သားများ၏ အမဲလိုက်မှုကြောင့် အရေအတွက် ကျဆင်းခဲ့ရသည်။ တောင်၏ အလယ်ဗဟိုအနီးတွင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးဇုန်သတ်မှတ်ကာ သမင်များကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်ထားသည်။ ဆိခသမင်များကို ခရိုင်၏ သဘာဝအမွေအနှစ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=90 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=安満岳｜魅力あふれる平戸の観光情報 ほっこり Hirado｜長崎県 平戸市（ひらどし）ホームページ |url=https://www.city.hirado.nagasaki.jp/kanko/shizen/shi11.html |access-date=2021-12-26 |website=www.city.hirado.nagasaki.jp}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Deer of Hirado, 平戸のシカ |url=https://www.pref.nagasaki.jp/bunkadb/index.php/view/314 |access-date=2022-01-22 |website=www.pref.nagasaki.jp}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် ဟိရဒိုကျွန်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၇၁၈ ခုနှစ်တွင် တောင်၏ မူလနတ်ကျောင်းဖြစ်သည့် ဟခုဆန်း - ဟိမဲနတ်ကျောင်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပျက်စီးသွားခဲ့သဖြင့် လက်ရှိကာလတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ တောင်၏ မျက်နှာစာဘက် ချည်းကပ်လမ်းသည် အဲဒိုခေတ်ကတည်းက ရှိခဲ့သည့် ကျောက်တုံးများဖြင့် လမ်းခင်းထားသည်။ ဤလမ်းသည် တောင်ပေါ်သို့ အဓိက တက်ရောက်နိုင်သည့် လမ်းဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ဤလမ်းသည် &quot;ကျူးရှူးသဘာဝလမ်း&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျူးရှူးသဘာဝလမ်းသည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ၂၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၀၀ မိုင်) ရှည်သည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်ကာ ကျူးရှူးကျွန်းကို ပတ်လည်ဝန်းရံထားသည့် လမ်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mt. Yasumandake「Orasho―kokorotabi」（The Churches and Christian Historical and Cultural Heritage of Nagasaki） |url=http://oratio.jp/p_resource/yasumandake?type=r_en |access-date=2022-01-22 |website=oratio.jp}}&lt;/ref&gt;တောင်ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် [[ယမဘုရှိ]] ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူများ၏ ဘုရားဖူးနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို တားမြစ်လိုက်သည့်အချိန်တွင် များစွာသော ကွယ်ဝှက်နေသည့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များသည် တောင်ကို အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mt. Yasumandake「Orasho―kokorotabi」（The Churches and Christian Historical and Cultural Heritage of Nagasaki） |url=http://oratio.jp/p_resource/yasumandake?type=r_en |access-date=2022-01-22 |website=oratio.jp}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက်တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝတ်ပြုနေရာများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mountain of faith |url=https://oratio.jp/p_column/shinko-no-yama?type=c_en |access-date=2022-01-22 |website=Oratio.jp}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တောင်သို့ လာရောက်လည်ပတ်သူဦးရေသည် တစ်လလျှင် အကြမ်းဖျင်း ၁၀၀ ခန့် ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=113 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;  

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/en/list/1495/ |access-date=2022-01-22 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=123 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>r77rjg6siotk8jgy73hh11c55w7fzxk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062512</id>
      <parentid>1062511</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:44:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နဂဆခိခရိုင်ရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11808" sha1="6h6izn06f6lobl13f0knc6lr0ejgqvj" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ယဆုမန်းဒခဲ
| image = 安満岳.jpg
| image_size = 
| image_caption = [[ဟိရဒိုမြို့၊ နဂဆခိ]]မှ မြင်ရသည့် ယဆုမန်းဒခဲတောင်
| pushpin_map = Japan#Japan Nagasaki Prefecture
| location = [[ဟိရဒိုကျွန်း]], [[နဂဆခိခရိုင်]]
| country = [[Japan]]
| coordinates = {{coord|33|20|12|N|129|27|57|E|type:mountain|display=inline,title}}
| native_name = {{native name|ja|安満岳}}
| native_name_lang = 
| easiest_route = 
| embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
 |child    = yes
 |part_of  = [[နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများn]]
 |ID       = 1495-002
 |year     = 2018
 |criteria = Cultural: iii
}}
| elevation_m = 534
| type = [[Mesa]]
}}&lt;!--&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |url-status=live |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=90 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;--&gt;

ယဆုမန်းဒခဲ (安満岳) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် ကျွန်းတွင် ပျံ့နှံ့လာသည့်အခါတွင် ဤတောင်သည်လည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=28 |format=pdf}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/en/list/1495/multiple=1&amp;unique_number=2216 |access-date=2021-12-26 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt; 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ယဆွတ်မန်းဒခဲကို မဲဆ (mesa) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ တောင်သည် သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် ဝက်သစ်ချပင်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Active Ranger Diary [Kyushu area] _ Yasumandake trekking, Hirado city (アクティブ・レンジャー日記 [九州地区]_平戸市安満岳トレッキング) |url=https://kyushu.env.go.jp/blog/2016/10/post-244.html |access-date=2021-12-26 |website=kyushu.env.go.jp}}&lt;/ref&gt; တောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများသည် &quot;ဆခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၅၃၄ မီတာ (၁၇၅၂ ပေ) မြင့်ပြီး ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ယဆွတ်မန်းဒခဲတောင်တွင် များပြားစွာသော မျိုးရင်းသမင်များဖြစ်သည့် ဆိခသမင် (Sika deer) များ နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=182 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Kasuga Village and Sacred Places in Hirado (Kasuga Village and Mt. Yasumandake) / Village de Kasuga et lieux sacrés à Hirado (Village de Kasuga et Mont Yasumandake) |url=https://www.discover-nagasaki.com/en/sightseeing/62849 |access-date=2021-12-26 |website=【公式】長崎観光/旅行ポータルサイト ながさき旅ネット |language=en}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ဒေသခံများနှင့် အမေရိကန်စစ်တပ်သားများ၏ အမဲလိုက်မှုကြောင့် အရေအတွက် ကျဆင်းခဲ့ရသည်။ တောင်၏ အလယ်ဗဟိုအနီးတွင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးဇုန်သတ်မှတ်ကာ သမင်များကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်ထားသည်။ ဆိခသမင်များကို ခရိုင်၏ သဘာဝအမွေအနှစ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=90 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=安満岳｜魅力あふれる平戸の観光情報 ほっこり Hirado｜長崎県 平戸市（ひらどし）ホームページ |url=https://www.city.hirado.nagasaki.jp/kanko/shizen/shi11.html |access-date=2021-12-26 |website=www.city.hirado.nagasaki.jp}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Deer of Hirado, 平戸のシカ |url=https://www.pref.nagasaki.jp/bunkadb/index.php/view/314 |access-date=2022-01-22 |website=www.pref.nagasaki.jp}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် ဟိရဒိုကျွန်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၇၁၈ ခုနှစ်တွင် တောင်၏ မူလနတ်ကျောင်းဖြစ်သည့် ဟခုဆန်း - ဟိမဲနတ်ကျောင်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပျက်စီးသွားခဲ့သဖြင့် လက်ရှိကာလတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ တောင်၏ မျက်နှာစာဘက် ချည်းကပ်လမ်းသည် အဲဒိုခေတ်ကတည်းက ရှိခဲ့သည့် ကျောက်တုံးများဖြင့် လမ်းခင်းထားသည်။ ဤလမ်းသည် တောင်ပေါ်သို့ အဓိက တက်ရောက်နိုင်သည့် လမ်းဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ဤလမ်းသည် &quot;ကျူးရှူးသဘာဝလမ်း&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျူးရှူးသဘာဝလမ်းသည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ၂၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၀၀ မိုင်) ရှည်သည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်ကာ ကျူးရှူးကျွန်းကို ပတ်လည်ဝန်းရံထားသည့် လမ်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mt. Yasumandake「Orasho―kokorotabi」（The Churches and Christian Historical and Cultural Heritage of Nagasaki） |url=http://oratio.jp/p_resource/yasumandake?type=r_en |access-date=2022-01-22 |website=oratio.jp}}&lt;/ref&gt;တောင်ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် [[ယမဘုရှိ]] ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူများ၏ ဘုရားဖူးနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို တားမြစ်လိုက်သည့်အချိန်တွင် များစွာသော ကွယ်ဝှက်နေသည့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များသည် တောင်ကို အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mt. Yasumandake「Orasho―kokorotabi」（The Churches and Christian Historical and Cultural Heritage of Nagasaki） |url=http://oratio.jp/p_resource/yasumandake?type=r_en |access-date=2022-01-22 |website=oratio.jp}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက်တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝတ်ပြုနေရာများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mountain of faith |url=https://oratio.jp/p_column/shinko-no-yama?type=c_en |access-date=2022-01-22 |website=Oratio.jp}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တောင်သို့ လာရောက်လည်ပတ်သူဦးရေသည် တစ်လလျှင် အကြမ်းဖျင်း ၁၀၀ ခန့် ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=113 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;  

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/en/list/1495/ |access-date=2022-01-22 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=123 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:နဂဆခိခရိုင်ရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>6h6izn06f6lobl13f0knc6lr0ejgqvj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062516</id>
      <parentid>1062512</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:47:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */</comment>
      <origin>1062516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11906" sha1="tk0s6litwwf6xiizlbkuzed9nghrc6h" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ယဆုမန်းဒခဲ
| image = 安満岳.jpg
| image_size = 
| image_caption = [[ဟိရဒိုမြို့၊ နဂဆခိ]]မှ မြင်ရသည့် ယဆုမန်းဒခဲတောင်
| pushpin_map = Japan#Japan Nagasaki Prefecture
| location = [[ဟိရဒိုကျွန်း]], [[နဂဆခိခရိုင်]]
| country = [[Japan]]
| coordinates = {{coord|33|20|12|N|129|27|57|E|type:mountain|display=inline,title}}
| native_name = {{native name|ja|安満岳}}
| native_name_lang = 
| easiest_route = 
| embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
 |child    = yes
 |part_of  = [[နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများn]]
 |ID       = 1495-002
 |year     = 2018
 |criteria = Cultural: iii
}}
| elevation_m = 534
| type = [[Mesa]]
}}&lt;!--&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |url-status=live |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=90 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;--&gt;

ယဆုမန်းဒခဲ (安満岳) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် ကျွန်းတွင် ပျံ့နှံ့လာသည့်အခါတွင် ဤတောင်သည်လည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=28 |format=pdf}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/en/list/1495/multiple=1&amp;unique_number=2216 |access-date=2021-12-26 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt; 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ယဆွတ်မန်းဒခဲကို မဲဆ (mesa) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ တောင်သည် သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် ဝက်သစ်ချပင်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Active Ranger Diary [Kyushu area] _ Yasumandake trekking, Hirado city (アクティブ・レンジャー日記 [九州地区]_平戸市安満岳トレッキング) |url=https://kyushu.env.go.jp/blog/2016/10/post-244.html |access-date=2021-12-26 |website=kyushu.env.go.jp}}&lt;/ref&gt; တောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများသည် &quot;ဆခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၅၃၄ မီတာ (၁၇၅၂ ပေ) မြင့်ပြီး ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ယဆွတ်မန်းဒခဲတောင်တွင် များပြားစွာသော မျိုးရင်းသမင်များဖြစ်သည့် ဆိခသမင် (Sika deer) များ နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=182 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Kasuga Village and Sacred Places in Hirado (Kasuga Village and Mt. Yasumandake) / Village de Kasuga et lieux sacrés à Hirado (Village de Kasuga et Mont Yasumandake) |url=https://www.discover-nagasaki.com/en/sightseeing/62849 |access-date=2021-12-26 |website=【公式】長崎観光/旅行ポータルサイト ながさき旅ネット |language=en}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ဒေသခံများနှင့် အမေရိကန်စစ်တပ်သားများ၏ အမဲလိုက်မှုကြောင့် အရေအတွက် ကျဆင်းခဲ့ရသည်။ တောင်၏ အလယ်ဗဟိုအနီးတွင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးဇုန်သတ်မှတ်ကာ သမင်များကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်ထားသည်။ ဆိခသမင်များကို ခရိုင်၏ သဘာဝအမွေအနှစ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=90 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=安満岳｜魅力あふれる平戸の観光情報 ほっこり Hirado｜長崎県 平戸市（ひらどし）ホームページ |url=https://www.city.hirado.nagasaki.jp/kanko/shizen/shi11.html |access-date=2021-12-26 |website=www.city.hirado.nagasaki.jp}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Deer of Hirado, 平戸のシカ |url=https://www.pref.nagasaki.jp/bunkadb/index.php/view/314 |access-date=2022-01-22 |website=www.pref.nagasaki.jp}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် ဟိရဒိုကျွန်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၇၁၈ ခုနှစ်တွင် တောင်၏ မူလနတ်ကျောင်းဖြစ်သည့် ဟခုဆန်း - ဟိမဲနတ်ကျောင်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပျက်စီးသွားခဲ့သဖြင့် လက်ရှိကာလတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ တောင်၏ မျက်နှာစာဘက် ချည်းကပ်လမ်းသည် အဲဒိုခေတ်ကတည်းက ရှိခဲ့သည့် ကျောက်တုံးများဖြင့် လမ်းခင်းထားသည်။ ဤလမ်းသည် တောင်ပေါ်သို့ အဓိက တက်ရောက်နိုင်သည့် လမ်းဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ဤလမ်းသည် &quot;ကျူးရှူးသဘာဝလမ်း&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျူးရှူးသဘာဝလမ်းသည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ၂၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၀၀ မိုင်) ရှည်သည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်ကာ ကျူးရှူးကျွန်းကို ပတ်လည်ဝန်းရံထားသည့် လမ်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mt. Yasumandake「Orasho―kokorotabi」（The Churches and Christian Historical and Cultural Heritage of Nagasaki） |url=http://oratio.jp/p_resource/yasumandake?type=r_en |access-date=2022-01-22 |website=oratio.jp}}&lt;/ref&gt;တောင်ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် [[ယမဘုရှိ]] ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူများ၏ ဘုရားဖူးနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို တားမြစ်လိုက်သည့်အချိန်တွင် များစွာသော ကွယ်ဝှက်နေသည့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များသည် တောင်ကို အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mt. Yasumandake「Orasho―kokorotabi」（The Churches and Christian Historical and Cultural Heritage of Nagasaki） |url=http://oratio.jp/p_resource/yasumandake?type=r_en |access-date=2022-01-22 |website=oratio.jp}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက်တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝတ်ပြုနေရာများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mountain of faith |url=https://oratio.jp/p_column/shinko-no-yama?type=c_en |access-date=2022-01-22 |website=Oratio.jp}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တောင်သို့ လာရောက်လည်ပတ်သူဦးရေသည် တစ်လလျှင် အကြမ်းဖျင်း ၁၀၀ ခန့် ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=113 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;  

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/en/list/1495/ |access-date=2022-01-22 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=123 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:နဂဆခိခရိုင်ရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>tk0s6litwwf6xiizlbkuzed9nghrc6h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062521</id>
      <parentid>1062516</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11987" sha1="axnq9be3hhnwrwpte9ub4s61mbti9o1" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ယဆုမန်းဒခဲ
| image = 安満岳.jpg
| image_size = 
| image_caption = [[ဟိရဒိုမြို့၊ နဂဆခိ]]မှ မြင်ရသည့် ယဆုမန်းဒခဲတောင်
| pushpin_map = Japan#Japan Nagasaki Prefecture
| location = [[ဟိရဒိုကျွန်း]], [[နဂဆခိခရိုင်]]
| country = [[Japan]]
| coordinates = {{coord|33|20|12|N|129|27|57|E|type:mountain|display=inline,title}}
| native_name = {{native name|ja|安満岳}}
| native_name_lang = 
| easiest_route = 
| embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
 |child    = yes
 |part_of  = [[နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများn]]
 |ID       = 1495-002
 |year     = 2018
 |criteria = Cultural: iii
}}
| elevation_m = 534
| type = [[Mesa]]
}}&lt;!--&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |url-status=live |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=90 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;--&gt;

'''ယဆုမန်းဒခဲ''' (安満岳) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟိရဒိုကျွန်း]]တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် [[ရှင်တိုဘာသာ|ရှင်းတိုးဘာသာ]]ဝင်များအတွက် အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]သည် ကျွန်းတွင် ပျံ့နှံ့လာသည့်အခါတွင် ဤတောင်သည်လည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=28 |format=pdf}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/en/list/1495/multiple=1&amp;unique_number=2216 |access-date=2021-12-26 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt; 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ယဆွတ်မန်းဒခဲကို မဲဆ ([[:en:mesa|mesa]]) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ တောင်သည် သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် ဝက်သစ်ချပင်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Active Ranger Diary [Kyushu area] _ Yasumandake trekking, Hirado city (アクティブ・レンジャー日記 [九州地区]_平戸市安満岳トレッキング) |url=https://kyushu.env.go.jp/blog/2016/10/post-244.html |access-date=2021-12-26 |website=kyushu.env.go.jp}}&lt;/ref&gt; တောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများသည် &quot;[[ဆခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်]]&quot; ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၅၃၄ မီတာ (၁၇၅၂ ပေ) မြင့်ပြီး ဟိရဒိုကျွန်းတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ယဆွတ်မန်းဒခဲတောင်တွင် များပြားစွာသော မျိုးရင်းသမင်များဖြစ်သည့် [[ဆိခသမင်]] (Sika deer) များ နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=182 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Kasuga Village and Sacred Places in Hirado (Kasuga Village and Mt. Yasumandake) / Village de Kasuga et lieux sacrés à Hirado (Village de Kasuga et Mont Yasumandake) |url=https://www.discover-nagasaki.com/en/sightseeing/62849 |access-date=2021-12-26 |website=【公式】長崎観光/旅行ポータルサイト ながさき旅ネット |language=en}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ဒေသခံများနှင့် အမေရိကန်စစ်တပ်သားများ၏ အမဲလိုက်မှုကြောင့် အရေအတွက် ကျဆင်းခဲ့ရသည်။ တောင်၏ အလယ်ဗဟိုအနီးတွင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးဇုန်သတ်မှတ်ကာ သမင်များကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်ထားသည်။ ဆိခသမင်များကို ခရိုင်၏ သဘာဝအမွေအနှစ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=90 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=安満岳｜魅力あふれる平戸の観光情報 ほっこり Hirado｜長崎県 平戸市（ひらどし）ホームページ |url=https://www.city.hirado.nagasaki.jp/kanko/shizen/shi11.html |access-date=2021-12-26 |website=www.city.hirado.nagasaki.jp}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Deer of Hirado, 平戸のシカ |url=https://www.pref.nagasaki.jp/bunkadb/index.php/view/314 |access-date=2022-01-22 |website=www.pref.nagasaki.jp}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် ဟိရဒိုကျွန်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာဝင်များအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၇၁၈ ခုနှစ်တွင် တောင်၏ မူလနတ်ကျောင်းဖြစ်သည့် ဟခုဆန်း - ဟိမဲနတ်ကျောင်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပျက်စီးသွားခဲ့သဖြင့် လက်ရှိကာလတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ တောင်၏ မျက်နှာစာဘက် ချည်းကပ်လမ်းသည် အဲဒိုခေတ်ကတည်းက ရှိခဲ့သည့် ကျောက်တုံးများဖြင့် လမ်းခင်းထားသည်။ ဤလမ်းသည် တောင်ပေါ်သို့ အဓိက တက်ရောက်နိုင်သည့် လမ်းဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ဤလမ်းသည် &quot;ကျူးရှူးသဘာဝလမ်း&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျူးရှူးသဘာဝလမ်းသည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ၂၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၀၀ မိုင်) ရှည်သည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်ကာ ကျူးရှူးကျွန်းကို ပတ်လည်ဝန်းရံထားသည့် လမ်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mt. Yasumandake「Orasho―kokorotabi」（The Churches and Christian Historical and Cultural Heritage of Nagasaki） |url=http://oratio.jp/p_resource/yasumandake?type=r_en |access-date=2022-01-22 |website=oratio.jp}}&lt;/ref&gt;တောင်ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် [[ယမဘုရှိ]] ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူများ၏ ဘုရားဖူးနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို တားမြစ်လိုက်သည့်အချိန်တွင် များစွာသော ကွယ်ဝှက်နေသည့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များသည် တောင်ကို အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mt. Yasumandake「Orasho―kokorotabi」（The Churches and Christian Historical and Cultural Heritage of Nagasaki） |url=http://oratio.jp/p_resource/yasumandake?type=r_en |access-date=2022-01-22 |website=oratio.jp}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက်တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝတ်ပြုနေရာများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mountain of faith |url=https://oratio.jp/p_column/shinko-no-yama?type=c_en |access-date=2022-01-22 |website=Oratio.jp}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တောင်သို့ လာရောက်လည်ပတ်သူဦးရေသည် တစ်လလျှင် အကြမ်းဖျင်း ၁၀၀ ခန့် ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=113 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;  

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ယဆွတ်မန်းဒခဲသည် &quot;နဂဆခိခရိုင်ရှိ ဖုံးကွယ်နေသော ခရစ်ယာန်နေရာများ&quot; ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/en/list/1495/ |access-date=2022-01-22 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017 |title=Comprehensive Preservation and Management Plan - Hidden Christian Sites in the Nagasaki Region |url=https://whc.unesco.org/document/160504 |access-date=2021-11-20 |website=Unesco World Heritage Centre |page=123 |format=pdf}}&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:နဂဆခိခရိုင်ရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>axnq9be3hhnwrwpte9ub4s61mbti9o1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရှိရိုယမတောင် (ခဂိုရှိမ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293780</id>
    <revision>
      <id>1062514</id>
      <parentid>1062459</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="887" sha1="pvqjhisoywy522m7swddh66kzqrj44c" xml:space="preserve">ရှိရိုယမတောင်  (城山, ရှိရိုယမ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ ခဂိုရှိမမြို့တွင်ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၀၇ မီတာ ရှိသ်ည။ မူလအမည်သည် &quot;ဆွတ်ရုဂမိနဲ&quot;  (鶴ヶ峯, Tsuru ga mine) ဖြစ်သည်။ တောင်သည် ၁၈၇၇ ခုနှစ် &quot;ရှိရိုယမတိုက်ပွဲ&quot; ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နေရာအဖြစ် ထင်ရှားသည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>pvqjhisoywy522m7swddh66kzqrj44c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062515</id>
      <parentid>1062514</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:47:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="978" sha1="293uf7dphd7oqw6j977ekrckon9x908" xml:space="preserve">ရှိရိုယမတောင်  (城山, ရှိရိုယမ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ ခဂိုရှိမမြို့တွင်ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၀၇ မီတာ ရှိသ်ည။ မူလအမည်သည် &quot;ဆွတ်ရုဂမိနဲ&quot;  (鶴ヶ峯, Tsuru ga mine) ဖြစ်သည်။ တောင်သည် ၁၈၇၇ ခုနှစ် &quot;ရှိရိုယမတိုက်ပွဲ&quot; ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နေရာအဖြစ် ထင်ရှားသည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>293uf7dphd7oqw6j977ekrckon9x908</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062518</id>
      <parentid>1062515</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:50:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1273" sha1="tkpihjyyw0ihnkwsfj5e26yq41zwu83" xml:space="preserve">[[File:Mt.Shiroyama at Kagoshima.jpg|thumb|ရှိရိုယမတောင် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကောင်းကင်မှ မြင်ရပုံ]]
'''ရှိရိုယမတောင်'''  (城山, ရှိရိုယမ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ခဂိုရှိမမြို့]]တွင်ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၀၇ မီတာ ရှိသည်။ မူလအမည်သည် &quot;ဆွတ်ရုဂမိနဲ&quot;  (鶴ヶ峯, Tsuru ga mine) ဖြစ်သည်။ တောင်သည် ၁၈၇၇ ခုနှစ် &quot;[[ရှိရိုယမတိုက်ပွဲ]]&quot; ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နေရာအဖြစ် ထင်ရှားသည်။&lt;ref&gt;[https://www.kagoshima-yokanavi.jp/spot/10002 Kagoshima City Tourism Guide]&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>tkpihjyyw0ihnkwsfj5e26yq41zwu83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062519</id>
      <parentid>1062518</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */</comment>
      <origin>1062519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1371" sha1="tk8p68t36kot7f50p1paqsamotduaqk" xml:space="preserve">[[File:Mt.Shiroyama at Kagoshima.jpg|thumb|ရှိရိုယမတောင် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကောင်းကင်မှ မြင်ရပုံ]]
'''ရှိရိုယမတောင်'''  (城山, ရှိရိုယမ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ခဂိုရှိမမြို့]]တွင်ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၀၇ မီတာ ရှိသည်။ မူလအမည်သည် &quot;ဆွတ်ရုဂမိနဲ&quot;  (鶴ヶ峯, Tsuru ga mine) ဖြစ်သည်။ တောင်သည် ၁၈၇၇ ခုနှစ် &quot;[[ရှိရိုယမတိုက်ပွဲ]]&quot; ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နေရာအဖြစ် ထင်ရှားသည်။&lt;ref&gt;[https://www.kagoshima-yokanavi.jp/spot/10002 Kagoshima City Tourism Guide]&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>tk8p68t36kot7f50p1paqsamotduaqk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062520</id>
      <parentid>1062519</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:51:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1062520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1683" sha1="e6ksrdf92m4gzm1g8av6ptkrj06ooyg" xml:space="preserve">[[File:Mt.Shiroyama at Kagoshima.jpg|thumb|ရှိရိုယမတောင် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကောင်းကင်မှ မြင်ရပုံ]]
'''ရှိရိုယမတောင်'''  (城山, ရှိရိုယမ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ခဂိုရှိမမြို့]]တွင်ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၀၇ မီတာ ရှိသည်။ မူလအမည်သည် &quot;ဆွတ်ရုဂမိနဲ&quot;  (鶴ヶ峯, Tsuru ga mine) ဖြစ်သည်။ တောင်သည် ၁၈၇၇ ခုနှစ် &quot;[[ရှိရိုယမတိုက်ပွဲ]]&quot; ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နေရာအဖြစ် ထင်ရှားသည်။&lt;ref&gt;[https://www.kagoshima-yokanavi.jp/spot/10002 Kagoshima City Tourism Guide]&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{Commonscat|Shiroyama (Shiroyamacho, Kagoshima)}}
*[https://web.archive.org/web/20090527052548/http://www.city.kagoshima.lg.jp/_1010/kanko/2shizen/2-1sizen/0005858.html Mount Shiroyama] Kagoshima city official site (Japanese).

{{coord|31|35|50|N|130|32|59|E|type:mountain_source:kolossus-itwiki|display=title}}
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>e6ksrdf92m4gzm1g8av6ptkrj06ooyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နဂတတောင် (ဂျပန်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293782</id>
    <revision>
      <id>1062522</id>
      <parentid>1062462</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:56:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2586" sha1="p621oobvx44yr8araldm8v6r6kxg0tl" xml:space="preserve">'''နဂတတောင်''' (永田岳, နဂတဒခဲ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ယခုရှိမ|ယခုရှိမကျွန်း]]တွင် ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၈၈၆ မီတာ (၆၁၈၈ ပေ) မြင့်သည်။ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် ယခုရှိမကျွန်းတွင် [[မိယနိုအုရတောင်]]ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အမြင့်ဆုံးတောင်လည်း ဖြစ်သည်။

အိနိုးတခဒ (Inō Tadataka) ၏ [[ယခုရှိမ]]မြေပုံတွင် နဂတတောင်ကို ဂွန်းဂန်းတောင်(権現岳, gongen-dake) အဖြစ် ရည်ညွှန်းထားသည်။ ဒေသခံများသည် နဂတတောင်ထိပ်တွင် ဆောင်းဦးနှင့် နွေဦးရာသီများတွင် ရိုးရာအစဉ်အလာအရ သွားရောက်၍ တစ်နှစ်နှစ်ကြိမ် ဝတ်ပြုဆုတောင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ၁၇၂၂ ခုနှစ်တွင် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် ဟိုခိုရ (Hokora) တစ်ခု၏ တောင်ထိပ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

၁၄၈၀ ခုနှစ်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်း နိချိဇိုး ရှောနင်း (Nichizō Shōnin) သည် နဂတတောင်ထိပ်တွင် ဂူတစ်ခု ပြုလုပ်ကာ တရားအားထုတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ခုနစ်ရက်ကြာ ကြာသုတ္တန် (Lotus Sutra) ကို ရွတ်ဖတ်ခဲ့သည်။ 

တောင်ထိပ်အနီးအနား ဧရိယာသည် ယခုရှိမဝါးမြက်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိသည်။ 
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==</text>
      <sha1>p621oobvx44yr8araldm8v6r6kxg0tl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062523</id>
      <parentid>1062522</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:58:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပြင်ပလင့်များ */</comment>
      <origin>1062523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2611" sha1="7zsxr9per0dah1slxr8z8epixlf5xuj" xml:space="preserve">'''နဂတတောင်''' (永田岳, နဂတဒခဲ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ယခုရှိမ|ယခုရှိမကျွန်း]]တွင် ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၈၈၆ မီတာ (၆၁၈၈ ပေ) မြင့်သည်။ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် ယခုရှိမကျွန်းတွင် [[မိယနိုအုရတောင်]]ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အမြင့်ဆုံးတောင်လည်း ဖြစ်သည်။

အိနိုးတခဒ (Inō Tadataka) ၏ [[ယခုရှိမ]]မြေပုံတွင် နဂတတောင်ကို ဂွန်းဂန်းတောင်(権現岳, gongen-dake) အဖြစ် ရည်ညွှန်းထားသည်။ ဒေသခံများသည် နဂတတောင်ထိပ်တွင် ဆောင်းဦးနှင့် နွေဦးရာသီများတွင် ရိုးရာအစဉ်အလာအရ သွားရောက်၍ တစ်နှစ်နှစ်ကြိမ် ဝတ်ပြုဆုတောင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ၁၇၂၂ ခုနှစ်တွင် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် ဟိုခိုရ (Hokora) တစ်ခု၏ တောင်ထိပ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

၁၄၈၀ ခုနှစ်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်း နိချိဇိုး ရှောနင်း (Nichizō Shōnin) သည် နဂတတောင်ထိပ်တွင် ဂူတစ်ခု ပြုလုပ်ကာ တရားအားထုတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ခုနစ်ရက်ကြာ ကြာသုတ္တန် (Lotus Sutra) ကို ရွတ်ဖတ်ခဲ့သည်။ 

တောင်ထိပ်အနီးအနား ဧရိယာသည် ယခုရှိမဝါးမြက်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိသည်။ 
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]
==ပြင်ပလင့်များ==
* {{commonscat-inline}}

==ကိုးကား==</text>
      <sha1>7zsxr9per0dah1slxr8z8epixlf5xuj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062524</id>
      <parentid>1062523</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2694" sha1="kxcp6iwt788afpaavgeq3yw6huiya4p" xml:space="preserve">'''နဂတတောင်''' (永田岳, နဂတဒခဲ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ယခုရှိမ|ယခုရှိမကျွန်း]]တွင် ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၈၈၆ မီတာ (၆၁၈၈ ပေ) မြင့်သည်။ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် ယခုရှိမကျွန်းတွင် [[မိယနိုအုရတောင်]]ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အမြင့်ဆုံးတောင်လည်း ဖြစ်သည်။

အိနိုးတခဒ (Inō Tadataka) ၏ [[ယခုရှိမ]]မြေပုံတွင် နဂတတောင်ကို ဂွန်းဂန်းတောင်(権現岳, gongen-dake) အဖြစ် ရည်ညွှန်းထားသည်။ ဒေသခံများသည် နဂတတောင်ထိပ်တွင် ဆောင်းဦးနှင့် နွေဦးရာသီများတွင် ရိုးရာအစဉ်အလာအရ သွားရောက်၍ တစ်နှစ်နှစ်ကြိမ် ဝတ်ပြုဆုတောင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ၁၇၂၂ ခုနှစ်တွင် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် ဟိုခိုရ (Hokora) တစ်ခု၏ တောင်ထိပ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

၁၄၈၀ ခုနှစ်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်း နိချိဇိုး ရှောနင်း (Nichizō Shōnin) သည် နဂတတောင်ထိပ်တွင် ဂူတစ်ခု ပြုလုပ်ကာ တရားအားထုတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ခုနစ်ရက်ကြာ ကြာသုတ္တန် (Lotus Sutra) ကို ရွတ်ဖတ်ခဲ့သည်။ 

တောင်ထိပ်အနီးအနား ဧရိယာသည် ယခုရှိမဝါးမြက်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိသည်။ 
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]
==ပြင်ပလင့်များ==
* {{commonscat-inline}}

==ကိုးကား==

[[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]</text>
      <sha1>kxcp6iwt788afpaavgeq3yw6huiya4p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062525</id>
      <parentid>1062524</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2791" sha1="n6rr110gqqejxezmydio97zvyc6jox6" xml:space="preserve">'''နဂတတောင်''' (永田岳, နဂတဒခဲ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ယခုရှိမ|ယခုရှိမကျွန်း]]တွင် ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၈၈၆ မီတာ (၆၁၈၈ ပေ) မြင့်သည်။ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် ယခုရှိမကျွန်းတွင် [[မိယနိုအုရတောင်]]ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အမြင့်ဆုံးတောင်လည်း ဖြစ်သည်။

အိနိုးတခဒ (Inō Tadataka) ၏ [[ယခုရှိမ]]မြေပုံတွင် နဂတတောင်ကို ဂွန်းဂန်းတောင်(権現岳, gongen-dake) အဖြစ် ရည်ညွှန်းထားသည်။ ဒေသခံများသည် နဂတတောင်ထိပ်တွင် ဆောင်းဦးနှင့် နွေဦးရာသီများတွင် ရိုးရာအစဉ်အလာအရ သွားရောက်၍ တစ်နှစ်နှစ်ကြိမ် ဝတ်ပြုဆုတောင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ၁၇၂၂ ခုနှစ်တွင် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် ဟိုခိုရ (Hokora) တစ်ခု၏ တောင်ထိပ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

၁၄၈၀ ခုနှစ်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်း နိချိဇိုး ရှောနင်း (Nichizō Shōnin) သည် နဂတတောင်ထိပ်တွင် ဂူတစ်ခု ပြုလုပ်ကာ တရားအားထုတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ခုနစ်ရက်ကြာ ကြာသုတ္တန် (Lotus Sutra) ကို ရွတ်ဖတ်ခဲ့သည်။ 

တောင်ထိပ်အနီးအနား ဧရိယာသည် ယခုရှိမဝါးမြက်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိသည်။ 
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]
==ပြင်ပလင့်များ==
* {{commonscat-inline}}

==ကိုးကား==

[[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>n6rr110gqqejxezmydio97zvyc6jox6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062526</id>
      <parentid>1062525</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T13:59:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2882" sha1="dky3th3qh4yxsyz6a1qpw5olbqdbiox" xml:space="preserve">'''နဂတတောင်''' (永田岳, နဂတဒခဲ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ယခုရှိမ|ယခုရှိမကျွန်း]]တွင် ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၈၈၆ မီတာ (၆၁၈၈ ပေ) မြင့်သည်။ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် ယခုရှိမကျွန်းတွင် [[မိယနိုအုရတောင်]]ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အမြင့်ဆုံးတောင်လည်း ဖြစ်သည်။

အိနိုးတခဒ (Inō Tadataka) ၏ [[ယခုရှိမ]]မြေပုံတွင် နဂတတောင်ကို ဂွန်းဂန်းတောင်(権現岳, gongen-dake) အဖြစ် ရည်ညွှန်းထားသည်။ ဒေသခံများသည် နဂတတောင်ထိပ်တွင် ဆောင်းဦးနှင့် နွေဦးရာသီများတွင် ရိုးရာအစဉ်အလာအရ သွားရောက်၍ တစ်နှစ်နှစ်ကြိမ် ဝတ်ပြုဆုတောင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ၁၇၂၂ ခုနှစ်တွင် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် ဟိုခိုရ (Hokora) တစ်ခု၏ တောင်ထိပ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

၁၄၈၀ ခုနှစ်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်း နိချိဇိုး ရှောနင်း (Nichizō Shōnin) သည် နဂတတောင်ထိပ်တွင် ဂူတစ်ခု ပြုလုပ်ကာ တရားအားထုတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ခုနစ်ရက်ကြာ ကြာသုတ္တန် (Lotus Sutra) ကို ရွတ်ဖတ်ခဲ့သည်။ 

တောင်ထိပ်အနီးအနား ဧရိယာသည် ယခုရှိမဝါးမြက်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိသည်။ 
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]
==ပြင်ပလင့်များ==
* {{commonscat-inline}}

==ကိုးကား==

[[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>dky3th3qh4yxsyz6a1qpw5olbqdbiox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062527</id>
      <parentid>1062526</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4099" sha1="mn6f1w9grx7gtezn2h2z66bp5ukad31" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = နဂတတောင်
| image = File:永田岳.jpg
| image_size = 
| image_caption = [[မိယနိုအုရတောင်]]မှ မြင်ရသည့် နဂတတောင်
| native_name ={{native name|ja|永田岳}}
| elevation_m = 1,886
| elevation_ref = &lt;ref name=&quot;yakukan&quot;&gt;{{cite web |title=永田岳（奥岳）標高1,886m {{!}} 屋久島の山岳・景勝地【公式】屋久島観光協会 |url=https://yakukan.jp/spot/9653.html |website=屋久島観光協会 |publisher=Yakushima Tourism Association |language=ja |date=28 February 2024}}&lt;/ref&gt;
| prominence =
| listing = [[List of mountains and hills of Japan by height]]
| location = [[Kagoshima Prefecture]], [[Japan]]
| range = 
| coordinates = 
{{Coord|30|20|34.001|N|130|29|33.000|E|region:JP_type:mountain|display=inline,title}}
| topo = 
| type = 
| age =
| volcanic_arc/belt =
| last_eruption =
| first_ascent =
| easiest_route = [[Hiking|Hike]]
}}

'''နဂတတောင်''' (永田岳, နဂတဒခဲ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ယခုရှိမ|ယခုရှိမကျွန်း]]တွင် ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၈၈၆ မီတာ (၆၁၈၈ ပေ) မြင့်သည်။ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် ယခုရှိမကျွန်းတွင် [[မိယနိုအုရတောင်]]ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အမြင့်ဆုံးတောင်လည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;yakukan&quot;/&gt;

အိနိုးတခဒ ([[:en:Inō Tadataka|Inō Tadataka]]) ၏ [[ယခုရှိမ]]မြေပုံတွင် နဂတတောင်ကို ဂွန်းဂန်းတောင်(権現岳, gongen-dake) အဖြစ် ရည်ညွှန်းထားသည်။ ဒေသခံများသည် နဂတတောင်ထိပ်တွင် ဆောင်းဦးနှင့် နွေဦးရာသီများတွင် ရိုးရာအစဉ်အလာအရ သွားရောက်၍ တစ်နှစ်နှစ်ကြိမ် ဝတ်ပြုဆုတောင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ၁၇၂၂ ခုနှစ်တွင် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဟိုခိုရ]] (Hokora) တစ်ခု၏ တောင်ထိပ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Kyoto&quot;&gt;{{cite web |title=大隅国馭謨郡屋久嶋沿海全圖 |url=https://rmda.kulib.kyoto-u.ac.jp/item/rb00014990 |website=rmda.kulib.kyoto-u.ac.jp |publisher=Kyoto University}}&lt;/ref&gt;

၁၄၈၀ ခုနှစ်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်း [[နိချိဇိုး ရှောနင်း]] (Nichizō Shōnin) သည် နဂတတောင်ထိပ်တွင် ဂူတစ်ခု ပြုလုပ်ကာ တရားအားထုတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ခုနစ်ရက်ကြာ ကြာသုတ္တန် (Lotus Sutra) ကို ရွတ်ဖတ်ခဲ့သည်။ 

တောင်ထိပ်အနီးအနား ဧရိယာသည် ယခုရှိမဝါးမြက်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိသည်။ 
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]
==ပြင်ပလင့်များ==
* {{commonscat-inline}}

==ကိုးကား==

[[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>mn6f1w9grx7gtezn2h2z66bp5ukad31</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062528</id>
      <parentid>1062527</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4197" sha1="5q4kowew3llxk8nu65tkiogtp5k8e9h" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = နဂတတောင်
| image = File:永田岳.jpg
| image_size = 
| image_caption = [[မိယနိုအုရတောင်]]မှ မြင်ရသည့် နဂတတောင်
| native_name ={{native name|ja|永田岳}}
| elevation_m = 1,886
| elevation_ref = &lt;ref name=&quot;yakukan&quot;&gt;{{cite web |title=永田岳（奥岳）標高1,886m {{!}} 屋久島の山岳・景勝地【公式】屋久島観光協会 |url=https://yakukan.jp/spot/9653.html |website=屋久島観光協会 |publisher=Yakushima Tourism Association |language=ja |date=28 February 2024}}&lt;/ref&gt;
| prominence =
| listing = [[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]
| location = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]], [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]
| range = 
| coordinates = 
{{Coord|30|20|34.001|N|130|29|33.000|E|region:JP_type:mountain|display=inline,title}}
| topo = 
| type = 
| age =
| volcanic_arc/belt =
| last_eruption =
| first_ascent =
| easiest_route = [[Hiking|Hike]]
}}

'''နဂတတောင်''' (永田岳, နဂတဒခဲ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ယခုရှိမ|ယခုရှိမကျွန်း]]တွင် ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၈၈၆ မီတာ (၆၁၈၈ ပေ) မြင့်သည်။ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် ယခုရှိမကျွန်းတွင် [[မိယနိုအုရတောင်]]ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အမြင့်ဆုံးတောင်လည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;yakukan&quot;/&gt;

အိနိုးတခဒ ([[:en:Inō Tadataka|Inō Tadataka]]) ၏ [[ယခုရှိမ]]မြေပုံတွင် နဂတတောင်ကို ဂွန်းဂန်းတောင်(権現岳, gongen-dake) အဖြစ် ရည်ညွှန်းထားသည်။ ဒေသခံများသည် နဂတတောင်ထိပ်တွင် ဆောင်းဦးနှင့် နွေဦးရာသီများတွင် ရိုးရာအစဉ်အလာအရ သွားရောက်၍ တစ်နှစ်နှစ်ကြိမ် ဝတ်ပြုဆုတောင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ၁၇၂၂ ခုနှစ်တွင် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဟိုခိုရ]] (Hokora) တစ်ခု၏ တောင်ထိပ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Kyoto&quot;&gt;{{cite web |title=大隅国馭謨郡屋久嶋沿海全圖 |url=https://rmda.kulib.kyoto-u.ac.jp/item/rb00014990 |website=rmda.kulib.kyoto-u.ac.jp |publisher=Kyoto University}}&lt;/ref&gt;

၁၄၈၀ ခုနှစ်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်း [[နိချိဇိုး ရှောနင်း]] (Nichizō Shōnin) သည် နဂတတောင်ထိပ်တွင် ဂူတစ်ခု ပြုလုပ်ကာ တရားအားထုတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ခုနစ်ရက်ကြာ ကြာသုတ္တန် (Lotus Sutra) ကို ရွတ်ဖတ်ခဲ့သည်။ 

တောင်ထိပ်အနီးအနား ဧရိယာသည် ယခုရှိမဝါးမြက်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိသည်။ 
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]
==ပြင်ပလင့်များ==
* {{commonscat-inline}}

==ကိုးကား==

[[ကဏ္ဍ:ယခုရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>5q4kowew3llxk8nu65tkiogtp5k8e9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အိုအိခဲတောင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293784</id>
    <revision>
      <id>1062529</id>
      <parentid>1062467</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:05:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1173" sha1="0b2429au605yzne0coua3pooa2019vt" xml:space="preserve">'''အိုအိခဲတောင်'''  (御池岳, အိုအိခဲဂတခဲ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဂခရိုင်]]၊ [[ဟိဂရှိအိုးမိမြို့]]တွင်ရှိသည့် [[ဆုဇုခတောင်တန်း]]တွင် ပါဝင်သည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၂၄၇ မီတာ ရှိသည်။ တောင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ခြမ်းတောင်စောင်းသည် [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[အိနဘဲမြို့]]၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည်။ ဤတောင်သည် ဆုဇုခတောင်တန်းနှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>0b2429au605yzne0coua3pooa2019vt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062530</id>
      <parentid>1062529</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2375" sha1="6ob2bqtluvuxp8892nkcv2xp0joq5kk" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = အိုအိခဲတောင်
| image = Mount_Oike_from_Zudagahira_2011-02-19.jpg
| image_caption = 
| image_size = 220
| elevation_m = 1247
| elevation_ref =&lt;ref name=&quot;kokudo&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MOUNTAIN/mountain.html |title=日本の主な山岳標高（滋賀県の山） |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |accessdate=2011-03-14}}&lt;/ref&gt;
| prominence_m = 
| prominence_ref = 
| pushpin_map = Japan
| map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
| map_size = 250
| pushpin_label_position = left
| location = [[ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်]]
| country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]
| state = [[ရှိဂခရိုင်]]
| state_type = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| city = 
| city1 = 
| range = [[ဆုဇုခတောင်တန်း]]
| coordinates = {{coord|35|10|43|N|136|24|54|E|type:mountain_region:PY_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| range_coordinates = 
| coordinates_ref = &lt;ref name=&quot;kokudo&quot;/&gt;
| topo = 
| type = 
| age = 
| last_eruption = 
| first_ascent = 
| easiest_route =
}}

'''အိုအိခဲတောင်'''  (御池岳, အိုအိခဲဂတခဲ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဂခရိုင်]]၊ [[ဟိဂရှိအိုးမိမြို့]]တွင်ရှိသည့် [[ဆုဇုခတောင်တန်း]]တွင် ပါဝင်သည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၂၄၇ မီတာ ရှိသည်။ တောင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ခြမ်းတောင်စောင်းသည် [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[အိနဘဲမြို့]]၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည်။ ဤတောင်သည် ဆုဇုခတောင်တန်းနှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>6ob2bqtluvuxp8892nkcv2xp0joq5kk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062531</id>
      <parentid>1062530</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:07:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2467" sha1="2aejlrmv6yx84u4s98hmx1nz8l6z0un" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = အိုအိခဲတောင်
| image = Mount_Oike_from_Zudagahira_2011-02-19.jpg
| image_caption = 
| image_size = 220
| elevation_m = 1247
| elevation_ref =&lt;ref name=&quot;kokudo&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MOUNTAIN/mountain.html |title=日本の主な山岳標高（滋賀県の山） |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |accessdate=2011-03-14}}&lt;/ref&gt;
| prominence_m = 
| prominence_ref = 
| pushpin_map = Japan
| map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
| map_size = 250
| pushpin_label_position = left
| location = [[ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်]]
| country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]
| state = [[ရှိဂခရိုင်]]
| state_type = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| city = 
| city1 = 
| range = [[ဆုဇုခတောင်တန်း]]
| coordinates = {{coord|35|10|43|N|136|24|54|E|type:mountain_region:PY_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| range_coordinates = 
| coordinates_ref = &lt;ref name=&quot;kokudo&quot;/&gt;
| topo = 
| type = 
| age = 
| last_eruption = 
| first_ascent = 
| easiest_route =
}}

'''အိုအိခဲတောင်'''  (御池岳, အိုအိခဲဂတခဲ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဂခရိုင်]]၊ [[ဟိဂရှိအိုးမိမြို့]]တွင်ရှိသည့် [[ဆုဇုခတောင်တန်း]]တွင် ပါဝင်သည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၂၄၇ မီတာ ရှိသည်။ တောင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ခြမ်းတောင်စောင်းသည် [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[အိနဘဲမြို့]]၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည်။ ဤတောင်သည် ဆုဇုခတောင်တန်းနှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>2aejlrmv6yx84u4s98hmx1nz8l6z0un</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062532</id>
      <parentid>1062531</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:07:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှိဂခရိုင်ရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2552" sha1="iia029fot9w1fgamnckkpfu1h3de20c" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = အိုအိခဲတောင်
| image = Mount_Oike_from_Zudagahira_2011-02-19.jpg
| image_caption = 
| image_size = 220
| elevation_m = 1247
| elevation_ref =&lt;ref name=&quot;kokudo&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MOUNTAIN/mountain.html |title=日本の主な山岳標高（滋賀県の山） |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |accessdate=2011-03-14}}&lt;/ref&gt;
| prominence_m = 
| prominence_ref = 
| pushpin_map = Japan
| map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
| map_size = 250
| pushpin_label_position = left
| location = [[ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်]]
| country = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]
| state = [[ရှိဂခရိုင်]]
| state_type = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| city = 
| city1 = 
| range = [[ဆုဇုခတောင်တန်း]]
| coordinates = {{coord|35|10|43|N|136|24|54|E|type:mountain_region:PY_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| range_coordinates = 
| coordinates_ref = &lt;ref name=&quot;kokudo&quot;/&gt;
| topo = 
| type = 
| age = 
| last_eruption = 
| first_ascent = 
| easiest_route =
}}

'''အိုအိခဲတောင်'''  (御池岳, အိုအိခဲဂတခဲ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဂခရိုင်]]၊ [[ဟိဂရှိအိုးမိမြို့]]တွင်ရှိသည့် [[ဆုဇုခတောင်တန်း]]တွင် ပါဝင်သည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၂၄၇ မီတာ ရှိသည်။ တောင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ခြမ်းတောင်စောင်းသည် [[မိအဲခရိုင်]]၊ [[အိနဘဲမြို့]]၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည်။ ဤတောင်သည် ဆုဇုခတောင်တန်းနှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>iia029fot9w1fgamnckkpfu1h3de20c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နဆုဂဟရတောင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293785</id>
    <revision>
      <id>1062534</id>
      <parentid>1062468</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2051" sha1="q6134cacgzaqzdqa1jpk7rn8554doz1" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name= နဆုဂဟရတောင်
| image= Koka_Nasugahara01.jpg
| image_caption= 
| image_size= 220
| elevation_m= 769
| elevation_ref= 
| prominence_m= 
| prominence_ref= 
| pushpin_map= Japan
| map_caption= ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
| map_size= 250
| pushpin_label_position= left
| location= [[ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်]]
| country= [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]
| subdivision1_type= [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| subdivision1= {{enum|[[မိအဲခရိုင်]]|[[ရှိဂခရိုင်]]}}
| parent= [[ဆုဇုခတောင်တန်း]]
| coordinates= {{coord|34|52|32|N|136|17|56|E|type:mountain_region:PY_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| range_coordinates= 
| coordinates_ref=&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nasugahara Yama|url=http://www.geonames.org/9637341/nasugahara-yama.html|accessdate= 5 October 2020}}&lt;/ref&gt;
| topo_map= 
| mountain_type= 
| age= 
| last_eruption= 
| first_ascent= 
| easiest_route=
}}

နဆုဂဟရတောင်  (那須ヶ原山, နဆုဂဟရ -ယမ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဂခရိုင်နှင့် မိအဲခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည့် ဆုဇုခတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၇၆၉ မီတာ ရှိသည်။ ဤတောင်သည် &quot;ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Google Maps&quot;&gt;{{Google Maps |url=https://www.google.com/maps/place/Nasugaharayama/@34.8758351,136.2892372,15z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x6003e4b088ba9f1f:0x9737490cbf5ba106!8m2!3d34.8758183!4d136.297992?hl=en |title=Mount Nasugahara |accessdate=October 5, 2020}}&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>q6134cacgzaqzdqa1jpk7rn8554doz1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062535</id>
      <parentid>1062534</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:11:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2143" sha1="0d9zbxvibar3r2089nuz3w8x2xskk85" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name= နဆုဂဟရတောင်
| image= Koka_Nasugahara01.jpg
| image_caption= 
| image_size= 220
| elevation_m= 769
| elevation_ref= 
| prominence_m= 
| prominence_ref= 
| pushpin_map= Japan
| map_caption= ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
| map_size= 250
| pushpin_label_position= left
| location= [[ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်]]
| country= [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]
| subdivision1_type= [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| subdivision1= {{enum|[[မိအဲခရိုင်]]|[[ရှိဂခရိုင်]]}}
| parent= [[ဆုဇုခတောင်တန်း]]
| coordinates= {{coord|34|52|32|N|136|17|56|E|type:mountain_region:PY_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| range_coordinates= 
| coordinates_ref=&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nasugahara Yama|url=http://www.geonames.org/9637341/nasugahara-yama.html|accessdate= 5 October 2020}}&lt;/ref&gt;
| topo_map= 
| mountain_type= 
| age= 
| last_eruption= 
| first_ascent= 
| easiest_route=
}}

နဆုဂဟရတောင်  (那須ヶ原山, နဆုဂဟရ -ယမ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဂခရိုင်နှင့် မိအဲခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည့် ဆုဇုခတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၇၆၉ မီတာ ရှိသည်။ ဤတောင်သည် &quot;ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Google Maps&quot;&gt;{{Google Maps |url=https://www.google.com/maps/place/Nasugaharayama/@34.8758351,136.2892372,15z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x6003e4b088ba9f1f:0x9737490cbf5ba106!8m2!3d34.8758183!4d136.297992?hl=en |title=Mount Nasugahara |accessdate=October 5, 2020}}&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>0d9zbxvibar3r2089nuz3w8x2xskk85</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062536</id>
      <parentid>1062535</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:11:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှိဂခရိုင်ရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2228" sha1="nw5tw7o9wvp14b1ipnk5r669p1ucbht" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name= နဆုဂဟရတောင်
| image= Koka_Nasugahara01.jpg
| image_caption= 
| image_size= 220
| elevation_m= 769
| elevation_ref= 
| prominence_m= 
| prominence_ref= 
| pushpin_map= Japan
| map_caption= ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
| map_size= 250
| pushpin_label_position= left
| location= [[ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်]]
| country= [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]
| subdivision1_type= [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| subdivision1= {{enum|[[မိအဲခရိုင်]]|[[ရှိဂခရိုင်]]}}
| parent= [[ဆုဇုခတောင်တန်း]]
| coordinates= {{coord|34|52|32|N|136|17|56|E|type:mountain_region:PY_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| range_coordinates= 
| coordinates_ref=&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nasugahara Yama|url=http://www.geonames.org/9637341/nasugahara-yama.html|accessdate= 5 October 2020}}&lt;/ref&gt;
| topo_map= 
| mountain_type= 
| age= 
| last_eruption= 
| first_ascent= 
| easiest_route=
}}

နဆုဂဟရတောင်  (那須ヶ原山, နဆုဂဟရ -ယမ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဂခရိုင်နှင့် မိအဲခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည့် ဆုဇုခတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၇၆၉ မီတာ ရှိသည်။ ဤတောင်သည် &quot;ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Google Maps&quot;&gt;{{Google Maps |url=https://www.google.com/maps/place/Nasugaharayama/@34.8758351,136.2892372,15z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x6003e4b088ba9f1f:0x9737490cbf5ba106!8m2!3d34.8758183!4d136.297992?hl=en |title=Mount Nasugahara |accessdate=October 5, 2020}}&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>nw5tw7o9wvp14b1ipnk5r669p1ucbht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062537</id>
      <parentid>1062536</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:12:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မိအဲခရိုင်ရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2313" sha1="28vmcmxwbplxia8xq5fsyqmvmti6atd" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name= နဆုဂဟရတောင်
| image= Koka_Nasugahara01.jpg
| image_caption= 
| image_size= 220
| elevation_m= 769
| elevation_ref= 
| prominence_m= 
| prominence_ref= 
| pushpin_map= Japan
| map_caption= ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
| map_size= 250
| pushpin_label_position= left
| location= [[ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်]]
| country= [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]
| subdivision1_type= [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| subdivision1= {{enum|[[မိအဲခရိုင်]]|[[ရှိဂခရိုင်]]}}
| parent= [[ဆုဇုခတောင်တန်း]]
| coordinates= {{coord|34|52|32|N|136|17|56|E|type:mountain_region:PY_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| range_coordinates= 
| coordinates_ref=&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nasugahara Yama|url=http://www.geonames.org/9637341/nasugahara-yama.html|accessdate= 5 October 2020}}&lt;/ref&gt;
| topo_map= 
| mountain_type= 
| age= 
| last_eruption= 
| first_ascent= 
| easiest_route=
}}

နဆုဂဟရတောင်  (那須ヶ原山, နဆုဂဟရ -ယမ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဂခရိုင်နှင့် မိအဲခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည့် ဆုဇုခတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၇၆၉ မီတာ ရှိသည်။ ဤတောင်သည် &quot;ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Google Maps&quot;&gt;{{Google Maps |url=https://www.google.com/maps/place/Nasugaharayama/@34.8758351,136.2892372,15z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x6003e4b088ba9f1f:0x9737490cbf5ba106!8m2!3d34.8758183!4d136.297992?hl=en |title=Mount Nasugahara |accessdate=October 5, 2020}}&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိအဲခရိုင်ရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>28vmcmxwbplxia8xq5fsyqmvmti6atd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062539</id>
      <parentid>1062537</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:13:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2436" sha1="r9lfoo5h023jl2d6iidmve3t2q75u00" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name= နဆုဂဟရတောင်
| image= Koka_Nasugahara01.jpg
| image_caption= 
| image_size= 220
| elevation_m= 769
| elevation_ref= 
| prominence_m= 
| prominence_ref= 
| pushpin_map= Japan
| map_caption= ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
| map_size= 250
| pushpin_label_position= left
| location= [[ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်]]
| country= [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]
| subdivision1_type= [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| subdivision1= {{enum|[[မိအဲခရိုင်]]|[[ရှိဂခရိုင်]]}}
| parent= [[ဆုဇုခတောင်တန်း]]
| coordinates= {{coord|34|52|32|N|136|17|56|E|type:mountain_region:PY_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| range_coordinates= 
| coordinates_ref=&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nasugahara Yama|url=http://www.geonames.org/9637341/nasugahara-yama.html|accessdate= 5 October 2020}}&lt;/ref&gt;
| topo_map= 
| mountain_type= 
| age= 
| last_eruption= 
| first_ascent= 
| easiest_route=
}}

'''နဆုဂဟရတောင်'''  (那須ヶ原山, နဆုဂဟရ -ယမ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဂခရိုင်]]နှင့် [[မိအဲခရိုင်]]တို့တွင် တည်ရှိသည့် [[ဆုဇုခတောင်တန်း]]တွင် ပါဝင်သည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၇၆၉ မီတာ ရှိသည်။ ဤတောင်သည် &quot;[[ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျ]]ာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Google Maps&quot;&gt;{{Google Maps |url=https://www.google.com/maps/place/Nasugaharayama/@34.8758351,136.2892372,15z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x6003e4b088ba9f1f:0x9737490cbf5ba106!8m2!3d34.8758183!4d136.297992?hl=en |title=Mount Nasugahara |accessdate=October 5, 2020}}&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိအဲခရိုင်ရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>r9lfoo5h023jl2d6iidmve3t2q75u00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293789</id>
    <revision>
      <id>1062555</id>
      <parentid>1062486</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1237" sha1="7p08k7v38xq0389eh069ij2m17d2x72" xml:space="preserve">'''အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း''' (指宿火山群) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်]]ထိပ်တွင် ရှိသည့် မီးတောင်များစွာ စုဝေးနေသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးတောင်ကွင်းကို &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်&quot; သို့မဟုတ် &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်အုပ်စု&quot; ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[အိဘုဆုခိမြို့]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိပြီး &quot;ခိရိရှိမ - ခင်းခိုဝမ်အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
==မြေထုအပူချိန်==
==မြေထုလှုပ်ရှားမှု==
==ဘေးအန္တရာယ်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>7p08k7v38xq0389eh069ij2m17d2x72</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062556</id>
      <parentid>1062555</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:35:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5806" sha1="3gf0o4m5xgjy6w6sx2g88dho8a99gex" xml:space="preserve">{{Infobox landform
| name                   = အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း
| other_name             = Ibusuki Volcano, Ibusuki Volcanic Group
| native_name            = &lt;!--{{Lang|Ja|指宿火山群}}---&gt;
| type                   = [[Volcano|Volcanic area]]
| image                  = Ibusuki Volcano Group Relief Map, SRTM-1.jpg
| image_size             = 260
| alt                    = 
| caption                = Ibusuki volcanic field Relief Map
| pushpin_map            = Japan
| map_width              = 
| map_caption            = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ တည်နေရာ
| pushpin_alt            = 
| pushpin_relief         = yes
| pushpin_label          = 
| pushpin_label_position = top
| map_image              = {{OSM Location map
| coord = {{coord|31.225|130.583}}  &lt;!--latitude/longitude coordinates for map's center --&gt;
| zoom = 11                         &lt;!--zoom 0=whole world, 18=a street.--&gt;
| float = center
| caption =Map of selected volcanic features of the Ibusuki volcanic field.
| map-raw={{Wikipedia:Map data/Ibusuki Volcanic Field}}
| width=260
| height=260
| arcA = &quot;Ikeda&quot;,31.23560,130.561, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcB = &quot;Caldera&quot;,31.2297,130.5547, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcC = &quot;Sendayama&quot;,31.234,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcD = &quot;Kiyomidake&quot;,31.253,130.535,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcE = &quot;Ishimine&quot;,31.267,130.537,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcF = &quot;Karayama&quot;,31.258,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcG = &quot;Ikezoko maar&quot;,31.24,130.608,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcH = &quot;Unagi maar&quot;,31.23,130.616,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcI = &quot;Washio-&quot;,31.216,130.585,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcJ = &quot;dake&quot;,31.21,130.592,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcK = &quot;Nabeshimadake&quot;,31.224,130.53,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcL = &quot;Mizunashi&quot;,31.214,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcM = &quot;maar&quot;,31.206,130.51,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcN = &quot;Kagami&quot;,31.202,130.545,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcO = &quot;maar&quot;,31.196,130.55,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcP = &quot;Tsujinedake&quot;,31.194,130.57,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcQ = &quot;Narikawa&quot;,31.223,130.63,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcR = &quot;maar&quot;,31.217,130.65,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcS = &quot;Yamagawa maar&quot;,31.201,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcT = &quot;Takeyama&quot;,31.179 ,130.611,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcU = &quot;Mount Kaimon&quot;,31.174,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
}}
| mark                   = 
| marker_size            = 
| location               = [[Satsuma Peninsula]]
| coordinates            = {{Coord|31|14|00|N|130|35|00|E|display=inline,title}}
| coordinates_ref        = 
| range                  = 
| part_of                = 
| water_bodies           = [[Kagoshima Bay]], [[Pacific Ocean]]
| elevation_ft           = &lt;!-- or |elevation_m = --&gt;
| elevation_ref          = 
| surface_elevation_ft   = &lt;!-- or |surface_elevation_m = --&gt;
| surface_elevation_ref  = 
| highest_point          = [[Mount Kaimon]]
| highest_elevation      = {{convert|924|m|abbr=on}}
| length                 = 
| width                  = 
| area                   = &lt;!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --&gt;
| depth                  = 
| drop                   = 
| formed_by              = Volcanic action
| geology                = Shimanto supergroup overlaid by volcanic rocks&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;/&gt;
| age                    = [[Holocene]]
| orogeny                = 
| topo                   = 
| operator               = 
| designation            = 
| website                = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
}}
[[File:Ibusuki Volcanoes.jpg|thumb|အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်းကို [[အိခဲဒကန်]] (အလယ်ဝဲဘက်) နှင့် ခိုင်းမွန်းတောင် (လက်ယာဘက်)တို့နှင့်အတူ မြင်ရပုံ]]

'''အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း''' (指宿火山群) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်]]ထိပ်တွင် ရှိသည့် မီးတောင်များစွာ စုဝေးနေသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးတောင်ကွင်းကို &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်&quot; သို့မဟုတ် &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်အုပ်စု&quot; ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[အိဘုဆုခိမြို့]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိပြီး &quot;ခိရိရှိမ - ခင်းခိုဝမ်အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Nishihara2022&quot;&gt;{{cite journal|last1=Nishihara |first1=A. |last2=Geshi |first2=N. |last3=Naruo |first3= H. |year= 2022 |title= Long-term change of the eruption activities of Sakurajima volcano, Japan, inferred from the fallout tephra deposits|journal=Frontiers in Earth Science|volume=10 |at=988373 |doi=10.3389/feart.2022.988373 |bibcode=2022FrEaS..10.8373N |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
==မြေထုအပူချိန်==
==မြေထုလှုပ်ရှားမှု==
==ဘေးအန္တရာယ်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>3gf0o4m5xgjy6w6sx2g88dho8a99gex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062558</id>
      <parentid>1062556</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5904" sha1="3sn6qciombw4ttllo2r9bu1yiyueume" xml:space="preserve">{{Infobox landform
| name                   = အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း
| other_name             = Ibusuki Volcano, Ibusuki Volcanic Group
| native_name            = &lt;!--{{Lang|Ja|指宿火山群}}---&gt;
| type                   = [[Volcano|Volcanic area]]
| image                  = Ibusuki Volcano Group Relief Map, SRTM-1.jpg
| image_size             = 260
| alt                    = 
| caption                = Ibusuki volcanic field Relief Map
| pushpin_map            = Japan
| map_width              = 
| map_caption            = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ တည်နေရာ
| pushpin_alt            = 
| pushpin_relief         = yes
| pushpin_label          = 
| pushpin_label_position = top
| map_image              = {{OSM Location map
| coord = {{coord|31.225|130.583}}  &lt;!--latitude/longitude coordinates for map's center --&gt;
| zoom = 11                         &lt;!--zoom 0=whole world, 18=a street.--&gt;
| float = center
| caption =Map of selected volcanic features of the Ibusuki volcanic field.
| map-raw={{Wikipedia:Map data/Ibusuki Volcanic Field}}
| width=260
| height=260
| arcA = &quot;Ikeda&quot;,31.23560,130.561, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcB = &quot;Caldera&quot;,31.2297,130.5547, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcC = &quot;Sendayama&quot;,31.234,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcD = &quot;Kiyomidake&quot;,31.253,130.535,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcE = &quot;Ishimine&quot;,31.267,130.537,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcF = &quot;Karayama&quot;,31.258,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcG = &quot;Ikezoko maar&quot;,31.24,130.608,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcH = &quot;Unagi maar&quot;,31.23,130.616,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcI = &quot;Washio-&quot;,31.216,130.585,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcJ = &quot;dake&quot;,31.21,130.592,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcK = &quot;Nabeshimadake&quot;,31.224,130.53,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcL = &quot;Mizunashi&quot;,31.214,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcM = &quot;maar&quot;,31.206,130.51,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcN = &quot;Kagami&quot;,31.202,130.545,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcO = &quot;maar&quot;,31.196,130.55,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcP = &quot;Tsujinedake&quot;,31.194,130.57,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcQ = &quot;Narikawa&quot;,31.223,130.63,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcR = &quot;maar&quot;,31.217,130.65,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcS = &quot;Yamagawa maar&quot;,31.201,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcT = &quot;Takeyama&quot;,31.179 ,130.611,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcU = &quot;Mount Kaimon&quot;,31.174,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
}}
| mark                   = 
| marker_size            = 
| location               = [[Satsuma Peninsula]]
| coordinates            = {{Coord|31|14|00|N|130|35|00|E|display=inline,title}}
| coordinates_ref        = 
| range                  = 
| part_of                = 
| water_bodies           = [[Kagoshima Bay]], [[Pacific Ocean]]
| elevation_ft           = &lt;!-- or |elevation_m = --&gt;
| elevation_ref          = 
| surface_elevation_ft   = &lt;!-- or |surface_elevation_m = --&gt;
| surface_elevation_ref  = 
| highest_point          = [[Mount Kaimon]]
| highest_elevation      = {{convert|924|m|abbr=on}}
| length                 = 
| width                  = 
| area                   = &lt;!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --&gt;
| depth                  = 
| drop                   = 
| formed_by              = Volcanic action
| geology                = Shimanto supergroup overlaid by volcanic rocks&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;/&gt;
| age                    = [[Holocene]]
| orogeny                = 
| topo                   = 
| operator               = 
| designation            = 
| website                = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
}}
[[File:Ibusuki Volcanoes.jpg|thumb|အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်းကို [[အိခဲဒကန်]] (အလယ်ဝဲဘက်) နှင့် ခိုင်းမွန်းတောင် (လက်ယာဘက်)တို့နှင့်အတူ မြင်ရပုံ]]

'''အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း''' (指宿火山群) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်]]ထိပ်တွင် ရှိသည့် မီးတောင်များစွာ စုဝေးနေသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးတောင်ကွင်းကို &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်&quot; သို့မဟုတ် &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်အုပ်စု&quot; ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[အိဘုဆုခိမြို့]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိပြီး &quot;ခိရိရှိမ - ခင်းခိုဝမ်အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Nishihara2022&quot;&gt;{{cite journal|last1=Nishihara |first1=A. |last2=Geshi |first2=N. |last3=Naruo |first3= H. |year= 2022 |title= Long-term change of the eruption activities of Sakurajima volcano, Japan, inferred from the fallout tephra deposits|journal=Frontiers in Earth Science|volume=10 |at=988373 |doi=10.3389/feart.2022.988373 |bibcode=2022FrEaS..10.8373N |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
==မြေထုအပူချိန်==
==မြေထုလှုပ်ရှားမှု==
==ဘေးအန္တရာယ်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>3sn6qciombw4ttllo2r9bu1yiyueume</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062559</id>
      <parentid>1062558</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6010" sha1="c91w9cykiqjtedsburfdzgj6shk4wem" xml:space="preserve">{{Infobox landform
| name                   = အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း
| other_name             = Ibusuki Volcano, Ibusuki Volcanic Group
| native_name            = &lt;!--{{Lang|Ja|指宿火山群}}---&gt;
| type                   = [[Volcano|Volcanic area]]
| image                  = Ibusuki Volcano Group Relief Map, SRTM-1.jpg
| image_size             = 260
| alt                    = 
| caption                = Ibusuki volcanic field Relief Map
| pushpin_map            = Japan
| map_width              = 
| map_caption            = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ တည်နေရာ
| pushpin_alt            = 
| pushpin_relief         = yes
| pushpin_label          = 
| pushpin_label_position = top
| map_image              = {{OSM Location map
| coord = {{coord|31.225|130.583}}  &lt;!--latitude/longitude coordinates for map's center --&gt;
| zoom = 11                         &lt;!--zoom 0=whole world, 18=a street.--&gt;
| float = center
| caption =Map of selected volcanic features of the Ibusuki volcanic field.
| map-raw={{Wikipedia:Map data/Ibusuki Volcanic Field}}
| width=260
| height=260
| arcA = &quot;Ikeda&quot;,31.23560,130.561, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcB = &quot;Caldera&quot;,31.2297,130.5547, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcC = &quot;Sendayama&quot;,31.234,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcD = &quot;Kiyomidake&quot;,31.253,130.535,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcE = &quot;Ishimine&quot;,31.267,130.537,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcF = &quot;Karayama&quot;,31.258,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcG = &quot;Ikezoko maar&quot;,31.24,130.608,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcH = &quot;Unagi maar&quot;,31.23,130.616,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcI = &quot;Washio-&quot;,31.216,130.585,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcJ = &quot;dake&quot;,31.21,130.592,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcK = &quot;Nabeshimadake&quot;,31.224,130.53,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcL = &quot;Mizunashi&quot;,31.214,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcM = &quot;maar&quot;,31.206,130.51,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcN = &quot;Kagami&quot;,31.202,130.545,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcO = &quot;maar&quot;,31.196,130.55,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcP = &quot;Tsujinedake&quot;,31.194,130.57,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcQ = &quot;Narikawa&quot;,31.223,130.63,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcR = &quot;maar&quot;,31.217,130.65,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcS = &quot;Yamagawa maar&quot;,31.201,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcT = &quot;Takeyama&quot;,31.179 ,130.611,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcU = &quot;Mount Kaimon&quot;,31.174,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
}}
| mark                   = 
| marker_size            = 
| location               = [[Satsuma Peninsula]]
| coordinates            = {{Coord|31|14|00|N|130|35|00|E|display=inline,title}}
| coordinates_ref        = 
| range                  = 
| part_of                = 
| water_bodies           = [[Kagoshima Bay]], [[Pacific Ocean]]
| elevation_ft           = &lt;!-- or |elevation_m = --&gt;
| elevation_ref          = 
| surface_elevation_ft   = &lt;!-- or |surface_elevation_m = --&gt;
| surface_elevation_ref  = 
| highest_point          = [[Mount Kaimon]]
| highest_elevation      = {{convert|924|m|abbr=on}}
| length                 = 
| width                  = 
| area                   = &lt;!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --&gt;
| depth                  = 
| drop                   = 
| formed_by              = Volcanic action
| geology                = Shimanto supergroup overlaid by volcanic rocks&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;/&gt;
| age                    = [[Holocene]]
| orogeny                = 
| topo                   = 
| operator               = 
| designation            = 
| website                = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
}}
[[File:Ibusuki Volcanoes.jpg|thumb|အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်းကို [[အိခဲဒကန်]] (အလယ်ဝဲဘက်) နှင့် ခိုင်းမွန်းတောင် (လက်ယာဘက်)တို့နှင့်အတူ မြင်ရပုံ]]

'''အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း''' (指宿火山群) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်]]ထိပ်တွင် ရှိသည့် မီးတောင်များစွာ စုဝေးနေသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးတောင်ကွင်းကို &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်&quot; သို့မဟုတ် &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်အုပ်စု&quot; ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[အိဘုဆုခိမြို့]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိပြီး &quot;ခိရိရှိမ - ခင်းခိုဝမ်အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Nishihara2022&quot;&gt;{{cite journal|last1=Nishihara |first1=A. |last2=Geshi |first2=N. |last3=Naruo |first3= H. |year= 2022 |title= Long-term change of the eruption activities of Sakurajima volcano, Japan, inferred from the fallout tephra deposits|journal=Frontiers in Earth Science|volume=10 |at=988373 |doi=10.3389/feart.2022.988373 |bibcode=2022FrEaS..10.8373N |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
==မြေထုအပူချိန်==
==မြေထုလှုပ်ရှားမှု==
==ဘေးအန္တရာယ်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]]</text>
      <sha1>c91w9cykiqjtedsburfdzgj6shk4wem</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062560</id>
      <parentid>1062559</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:37:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6101" sha1="ex9eyqj36o4h41gp2jdub3h3g2k8v9r" xml:space="preserve">{{Infobox landform
| name                   = အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း
| other_name             = Ibusuki Volcano, Ibusuki Volcanic Group
| native_name            = &lt;!--{{Lang|Ja|指宿火山群}}---&gt;
| type                   = [[Volcano|Volcanic area]]
| image                  = Ibusuki Volcano Group Relief Map, SRTM-1.jpg
| image_size             = 260
| alt                    = 
| caption                = Ibusuki volcanic field Relief Map
| pushpin_map            = Japan
| map_width              = 
| map_caption            = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ တည်နေရာ
| pushpin_alt            = 
| pushpin_relief         = yes
| pushpin_label          = 
| pushpin_label_position = top
| map_image              = {{OSM Location map
| coord = {{coord|31.225|130.583}}  &lt;!--latitude/longitude coordinates for map's center --&gt;
| zoom = 11                         &lt;!--zoom 0=whole world, 18=a street.--&gt;
| float = center
| caption =Map of selected volcanic features of the Ibusuki volcanic field.
| map-raw={{Wikipedia:Map data/Ibusuki Volcanic Field}}
| width=260
| height=260
| arcA = &quot;Ikeda&quot;,31.23560,130.561, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcB = &quot;Caldera&quot;,31.2297,130.5547, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcC = &quot;Sendayama&quot;,31.234,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcD = &quot;Kiyomidake&quot;,31.253,130.535,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcE = &quot;Ishimine&quot;,31.267,130.537,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcF = &quot;Karayama&quot;,31.258,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcG = &quot;Ikezoko maar&quot;,31.24,130.608,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcH = &quot;Unagi maar&quot;,31.23,130.616,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcI = &quot;Washio-&quot;,31.216,130.585,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcJ = &quot;dake&quot;,31.21,130.592,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcK = &quot;Nabeshimadake&quot;,31.224,130.53,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcL = &quot;Mizunashi&quot;,31.214,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcM = &quot;maar&quot;,31.206,130.51,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcN = &quot;Kagami&quot;,31.202,130.545,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcO = &quot;maar&quot;,31.196,130.55,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcP = &quot;Tsujinedake&quot;,31.194,130.57,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcQ = &quot;Narikawa&quot;,31.223,130.63,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcR = &quot;maar&quot;,31.217,130.65,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcS = &quot;Yamagawa maar&quot;,31.201,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcT = &quot;Takeyama&quot;,31.179 ,130.611,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcU = &quot;Mount Kaimon&quot;,31.174,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
}}
| mark                   = 
| marker_size            = 
| location               = [[Satsuma Peninsula]]
| coordinates            = {{Coord|31|14|00|N|130|35|00|E|display=inline,title}}
| coordinates_ref        = 
| range                  = 
| part_of                = 
| water_bodies           = [[Kagoshima Bay]], [[Pacific Ocean]]
| elevation_ft           = &lt;!-- or |elevation_m = --&gt;
| elevation_ref          = 
| surface_elevation_ft   = &lt;!-- or |surface_elevation_m = --&gt;
| surface_elevation_ref  = 
| highest_point          = [[Mount Kaimon]]
| highest_elevation      = {{convert|924|m|abbr=on}}
| length                 = 
| width                  = 
| area                   = &lt;!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --&gt;
| depth                  = 
| drop                   = 
| formed_by              = Volcanic action
| geology                = Shimanto supergroup overlaid by volcanic rocks&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;/&gt;
| age                    = [[Holocene]]
| orogeny                = 
| topo                   = 
| operator               = 
| designation            = 
| website                = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
}}
[[File:Ibusuki Volcanoes.jpg|thumb|အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်းကို [[အိခဲဒကန်]] (အလယ်ဝဲဘက်) နှင့် ခိုင်းမွန်းတောင် (လက်ယာဘက်)တို့နှင့်အတူ မြင်ရပုံ]]

'''အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း''' (指宿火山群) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်]]ထိပ်တွင် ရှိသည့် မီးတောင်များစွာ စုဝေးနေသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးတောင်ကွင်းကို &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်&quot; သို့မဟုတ် &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်အုပ်စု&quot; ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[အိဘုဆုခိမြို့]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိပြီး &quot;ခိရိရှိမ - ခင်းခိုဝမ်အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Nishihara2022&quot;&gt;{{cite journal|last1=Nishihara |first1=A. |last2=Geshi |first2=N. |last3=Naruo |first3= H. |year= 2022 |title= Long-term change of the eruption activities of Sakurajima volcano, Japan, inferred from the fallout tephra deposits|journal=Frontiers in Earth Science|volume=10 |at=988373 |doi=10.3389/feart.2022.988373 |bibcode=2022FrEaS..10.8373N |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
==မြေထုအပူချိန်==
==မြေထုလှုပ်ရှားမှု==
==ဘေးအန္တရာယ်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>ex9eyqj36o4h41gp2jdub3h3g2k8v9r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062622</id>
      <parentid>1062560</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T01:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပထဝီသွင်ပြင် */</comment>
      <origin>1062622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10296" sha1="0gkp9bnqbm8fhnu0or8j462p1fcfi2u" xml:space="preserve">{{Infobox landform
| name                   = အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း
| other_name             = Ibusuki Volcano, Ibusuki Volcanic Group
| native_name            = &lt;!--{{Lang|Ja|指宿火山群}}---&gt;
| type                   = [[Volcano|Volcanic area]]
| image                  = Ibusuki Volcano Group Relief Map, SRTM-1.jpg
| image_size             = 260
| alt                    = 
| caption                = Ibusuki volcanic field Relief Map
| pushpin_map            = Japan
| map_width              = 
| map_caption            = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ တည်နေရာ
| pushpin_alt            = 
| pushpin_relief         = yes
| pushpin_label          = 
| pushpin_label_position = top
| map_image              = {{OSM Location map
| coord = {{coord|31.225|130.583}}  &lt;!--latitude/longitude coordinates for map's center --&gt;
| zoom = 11                         &lt;!--zoom 0=whole world, 18=a street.--&gt;
| float = center
| caption =Map of selected volcanic features of the Ibusuki volcanic field.
| map-raw={{Wikipedia:Map data/Ibusuki Volcanic Field}}
| width=260
| height=260
| arcA = &quot;Ikeda&quot;,31.23560,130.561, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcB = &quot;Caldera&quot;,31.2297,130.5547, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcC = &quot;Sendayama&quot;,31.234,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcD = &quot;Kiyomidake&quot;,31.253,130.535,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcE = &quot;Ishimine&quot;,31.267,130.537,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcF = &quot;Karayama&quot;,31.258,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcG = &quot;Ikezoko maar&quot;,31.24,130.608,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcH = &quot;Unagi maar&quot;,31.23,130.616,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcI = &quot;Washio-&quot;,31.216,130.585,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcJ = &quot;dake&quot;,31.21,130.592,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcK = &quot;Nabeshimadake&quot;,31.224,130.53,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcL = &quot;Mizunashi&quot;,31.214,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcM = &quot;maar&quot;,31.206,130.51,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcN = &quot;Kagami&quot;,31.202,130.545,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcO = &quot;maar&quot;,31.196,130.55,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcP = &quot;Tsujinedake&quot;,31.194,130.57,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcQ = &quot;Narikawa&quot;,31.223,130.63,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcR = &quot;maar&quot;,31.217,130.65,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcS = &quot;Yamagawa maar&quot;,31.201,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcT = &quot;Takeyama&quot;,31.179 ,130.611,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcU = &quot;Mount Kaimon&quot;,31.174,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
}}
| mark                   = 
| marker_size            = 
| location               = [[Satsuma Peninsula]]
| coordinates            = {{Coord|31|14|00|N|130|35|00|E|display=inline,title}}
| coordinates_ref        = 
| range                  = 
| part_of                = 
| water_bodies           = [[Kagoshima Bay]], [[Pacific Ocean]]
| elevation_ft           = &lt;!-- or |elevation_m = --&gt;
| elevation_ref          = 
| surface_elevation_ft   = &lt;!-- or |surface_elevation_m = --&gt;
| surface_elevation_ref  = 
| highest_point          = [[Mount Kaimon]]
| highest_elevation      = {{convert|924|m|abbr=on}}
| length                 = 
| width                  = 
| area                   = &lt;!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --&gt;
| depth                  = 
| drop                   = 
| formed_by              = Volcanic action
| geology                = Shimanto supergroup overlaid by volcanic rocks&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;/&gt;
| age                    = [[Holocene]]
| orogeny                = 
| topo                   = 
| operator               = 
| designation            = 
| website                = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
}}
[[File:Ibusuki Volcanoes.jpg|thumb|အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်းကို [[အိခဲဒကန်]] (အလယ်ဝဲဘက်) နှင့် ခိုင်းမွန်းတောင် (လက်ယာဘက်)တို့နှင့်အတူ မြင်ရပုံ]]

'''အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း''' (指宿火山群) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်]]ထိပ်တွင် ရှိသည့် မီးတောင်များစွာ စုဝေးနေသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးတောင်ကွင်းကို &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်&quot; သို့မဟုတ် &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်အုပ်စု&quot; ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[အိဘုဆုခိမြို့]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိပြီး &quot;ခိရိရှိမ - ခင်းခိုဝမ်အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Nishihara2022&quot;&gt;{{cite journal|last1=Nishihara |first1=A. |last2=Geshi |first2=N. |last3=Naruo |first3= H. |year= 2022 |title= Long-term change of the eruption activities of Sakurajima volcano, Japan, inferred from the fallout tephra deposits|journal=Frontiers in Earth Science|volume=10 |at=988373 |doi=10.3389/feart.2022.988373 |bibcode=2022FrEaS..10.8373N |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်းသည် [[အတမီးတောင်ဝ]]၏ အရှေ့ဘက်ဧရိယာတွင် တည်ရှိသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် မီးတောင်ဓာတ်ပစ္စည်း ၅၄ ကုဗကီလိုမီတာ (၁၃ ကုဗမိုင်) ပါဝင်နေသည်။&lt;ref name=Nakamura1980&gt;{{cite journal|first1 =Masato |last1 =Nakamura |title= Possibility of New Volcanic Activity at Ibusuki Volcanic Field, Kyushu, Japan |series= Second Series |journal=Bulletin of the Volcanological Society of Japan |year= 1980 |volume=25 |issue=3 |pages=195–205 |issn=2433-0590|doi=10.18940/kazanc.25.3_195 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/kazanc/25/3/25_KJ00000827455/_article/-char/en }}&lt;/ref&gt; ဤမီးတောင်ကွင်းတွင် မကြာသေးမီက လှုပ်ရှားခဲ့သည့် အောက်ပါမီးတောင်များ ပါဝင်နေသည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*[[Mount Kaimon]] [[stratovolcano]] {{coord|31|10|48|N|130|31|42|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}
**Last erupted in 885 CE&lt;ref name=&quot;Okuno1997&quot;&gt;{{cite journal|last1=Okuno |first1= M. |last2= Nakamura |first2= T. |last3= Kobayashi |first3= T. |year=1997|journal=Radiocarbon |title=AMS 14C Dating of Historic Eruptions of the Kirishima, Sakurajima and Kaimondake Volcanoes, Southern Kyushu, Japan |volume= 40 |issue=2 |pages= 825–832 |doi=10.1017/S0033822200018786 |s2cid= 133569925 |doi-access= free |bibcode= 1997Radcb..40..825O }}&lt;/ref&gt;
*Mizunashi [[maar]] {{coord|31.207660|N|130.546369|E|format=dms |display=inline}}
**Erupted about 2090 BCE&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*Kagami [[maar]] {{coord|31.210523|N|130.550575|E|format=dms |display=inline}}
**Erupted about 2090 BCE&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*Kasagadake [[lava dome]]
**Erupted about 5000 BCE&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*Tsujinodake [[lava dome]] {{coord|31.199166|N|130.587824|E|format=dms |display=inline}}
**Erupted about 6000 BCE&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*Washiodake [[lava dome]] {{coord|31.222759|N|130.595042|E|format=dms |display=inline}}
**Erupted about 10000 BCE&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*Nabeshimadake [[lava dome]] {{coord|31.22|N|130.567|E|format=dms |display=inline}}
**Formed about 2,800 years ago&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;&gt;{{cite journal|first1=Hirohito |last1=Inakura |first2= Hideto |last2=Naruo |first3=Mitsuru |last3=Okuno |first4=Tetsuo |last4=Kobayashi|title= Eruptive History of Ikeda Volcano, Ibusuki Area, Southern Kyushu, Japan|journal=Bulletin of the Volcanological Society of Japan|year= 2014|volume=59 |issue=4 |pages=255–268|issn=0453-4360 |doi=10.18940/kazan.59.4_255 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/kazan/59/4/59_KJ00009747307/_article/-char/en}}&lt;/ref&gt;
*[[Ikeda Caldera]] {{coord|31.24|N|130.56|E|format=dms |display=inline}}
**Present caldera was formed 4800 years ago&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;&gt;{{cite web|access-date=2022-09-19|title=IAVCEI 2013 Scientific Assembly A Guide for Mid-Conference Field Trip |url=https://fdocuments.in/document/2014-1-21-kirishima-sakurajima-and-kaimondake-on-kyushu-and-several-volcanic.html?page=1 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*Kiyomidake [[lava dome]]  {{coord|31.248826|N|130.586216|E|format=dms|display=inline}}
**Erupted about 8000 BCE&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*Karayama [[stratovolcano]] {{coord|31.250327|N|130.596623|E|format=dms|display=inline}}
**Erupted about 23000 BCE&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*Ikezoko [[maar]] {{coord|31.234764|N|130.599107|E|format=dms|display=inline}}
**Last erupted more recently than 4800 years ago&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*[[Lake Unagi|Unagi maar]] {{coord|31.816667|N|130.466667|E|format=dms|display=inline}}
**Last erupted more recently than 4800 years ago&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*Narikawa [[maar]]{{coord|31.206982|N|130.619835|E|format=dms|display=inline}}
**Last erupted more recently than 4800 years ago&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt; 
*Yamagawa [[maar]] {{coord|31.207858|N|130.634899|E|format=dms|display=inline}}
**Last erupted [[pumice]] more recently than 4800 years ago&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;

==မြေထုအပူချိန်==
==မြေထုလှုပ်ရှားမှု==
==ဘေးအန္တရာယ်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>0gkp9bnqbm8fhnu0or8j462p1fcfi2u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062623</id>
      <parentid>1062622</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T01:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပထဝီသွင်ပြင် */</comment>
      <origin>1062623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11826" sha1="mewnk727khd5gpx8uabmbzj3q84aa97" xml:space="preserve">{{Infobox landform
| name                   = အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း
| other_name             = Ibusuki Volcano, Ibusuki Volcanic Group
| native_name            = &lt;!--{{Lang|Ja|指宿火山群}}---&gt;
| type                   = [[Volcano|Volcanic area]]
| image                  = Ibusuki Volcano Group Relief Map, SRTM-1.jpg
| image_size             = 260
| alt                    = 
| caption                = Ibusuki volcanic field Relief Map
| pushpin_map            = Japan
| map_width              = 
| map_caption            = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ တည်နေရာ
| pushpin_alt            = 
| pushpin_relief         = yes
| pushpin_label          = 
| pushpin_label_position = top
| map_image              = {{OSM Location map
| coord = {{coord|31.225|130.583}}  &lt;!--latitude/longitude coordinates for map's center --&gt;
| zoom = 11                         &lt;!--zoom 0=whole world, 18=a street.--&gt;
| float = center
| caption =Map of selected volcanic features of the Ibusuki volcanic field.
| map-raw={{Wikipedia:Map data/Ibusuki Volcanic Field}}
| width=260
| height=260
| arcA = &quot;Ikeda&quot;,31.23560,130.561, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcB = &quot;Caldera&quot;,31.2297,130.5547, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcC = &quot;Sendayama&quot;,31.234,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcD = &quot;Kiyomidake&quot;,31.253,130.535,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcE = &quot;Ishimine&quot;,31.267,130.537,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcF = &quot;Karayama&quot;,31.258,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcG = &quot;Ikezoko maar&quot;,31.24,130.608,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcH = &quot;Unagi maar&quot;,31.23,130.616,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcI = &quot;Washio-&quot;,31.216,130.585,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcJ = &quot;dake&quot;,31.21,130.592,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcK = &quot;Nabeshimadake&quot;,31.224,130.53,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcL = &quot;Mizunashi&quot;,31.214,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcM = &quot;maar&quot;,31.206,130.51,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcN = &quot;Kagami&quot;,31.202,130.545,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcO = &quot;maar&quot;,31.196,130.55,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcP = &quot;Tsujinedake&quot;,31.194,130.57,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcQ = &quot;Narikawa&quot;,31.223,130.63,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcR = &quot;maar&quot;,31.217,130.65,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcS = &quot;Yamagawa maar&quot;,31.201,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcT = &quot;Takeyama&quot;,31.179 ,130.611,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcU = &quot;Mount Kaimon&quot;,31.174,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
}}
| mark                   = 
| marker_size            = 
| location               = [[Satsuma Peninsula]]
| coordinates            = {{Coord|31|14|00|N|130|35|00|E|display=inline,title}}
| coordinates_ref        = 
| range                  = 
| part_of                = 
| water_bodies           = [[Kagoshima Bay]], [[Pacific Ocean]]
| elevation_ft           = &lt;!-- or |elevation_m = --&gt;
| elevation_ref          = 
| surface_elevation_ft   = &lt;!-- or |surface_elevation_m = --&gt;
| surface_elevation_ref  = 
| highest_point          = [[Mount Kaimon]]
| highest_elevation      = {{convert|924|m|abbr=on}}
| length                 = 
| width                  = 
| area                   = &lt;!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --&gt;
| depth                  = 
| drop                   = 
| formed_by              = Volcanic action
| geology                = Shimanto supergroup overlaid by volcanic rocks&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;/&gt;
| age                    = [[Holocene]]
| orogeny                = 
| topo                   = 
| operator               = 
| designation            = 
| website                = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
}}
[[File:Ibusuki Volcanoes.jpg|thumb|အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်းကို [[အိခဲဒကန်]] (အလယ်ဝဲဘက်) နှင့် ခိုင်းမွန်းတောင် (လက်ယာဘက်)တို့နှင့်အတူ မြင်ရပုံ]]

'''အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း''' (指宿火山群) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်]]ထိပ်တွင် ရှိသည့် မီးတောင်များစွာ စုဝေးနေသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးတောင်ကွင်းကို &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်&quot; သို့မဟုတ် &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်အုပ်စု&quot; ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[အိဘုဆုခိမြို့]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိပြီး &quot;ခိရိရှိမ - ခင်းခိုဝမ်အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Nishihara2022&quot;&gt;{{cite journal|last1=Nishihara |first1=A. |last2=Geshi |first2=N. |last3=Naruo |first3= H. |year= 2022 |title= Long-term change of the eruption activities of Sakurajima volcano, Japan, inferred from the fallout tephra deposits|journal=Frontiers in Earth Science|volume=10 |at=988373 |doi=10.3389/feart.2022.988373 |bibcode=2022FrEaS..10.8373N |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်းသည် [[အတမီးတောင်ဝ]]၏ အရှေ့ဘက်ဧရိယာတွင် တည်ရှိသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် မီးတောင်ဓာတ်ပစ္စည်း ၅၄ ကုဗကီလိုမီတာ (၁၃ ကုဗမိုင်) ပါဝင်နေသည်။&lt;ref name=Nakamura1980&gt;{{cite journal|first1 =Masato |last1 =Nakamura |title= Possibility of New Volcanic Activity at Ibusuki Volcanic Field, Kyushu, Japan |series= Second Series |journal=Bulletin of the Volcanological Society of Japan |year= 1980 |volume=25 |issue=3 |pages=195–205 |issn=2433-0590|doi=10.18940/kazanc.25.3_195 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/kazanc/25/3/25_KJ00000827455/_article/-char/en }}&lt;/ref&gt; ဤမီးတောင်ကွင်းတွင် မကြာသေးမီက လှုပ်ရှားခဲ့သည့် အောက်ပါမီးတောင်များ ပါဝင်နေသည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*[[ခိုင်းမွန်တောင်]] {{coord|31|10|48|N|130|31|42|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}
** 885 CE တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Okuno1997&quot;&gt;{{cite journal|last1=Okuno |first1= M. |last2= Nakamura |first2= T. |last3= Kobayashi |first3= T. |year=1997|journal=Radiocarbon |title=AMS 14C Dating of Historic Eruptions of the Kirishima, Sakurajima and Kaimondake Volcanoes, Southern Kyushu, Japan |volume= 40 |issue=2 |pages= 825–832 |doi=10.1017/S0033822200018786 |s2cid= 133569925 |doi-access= free |bibcode= 1997Radcb..40..825O }}&lt;/ref&gt;
*မိဇုနရှိ [[:en:maar]] {{coord|31.207660|N|130.546369|E|format=dms |display=inline}}
**2090 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခဂမိ [[:en:maar]] {{coord|31.210523|N|130.550575|E|format=dms |display=inline}}
**2090 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခဆဂတခဲ [[lava dome]]
**5000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ဆွတ်ဂျိနိုဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.199166|N|130.587824|E|format=dms |display=inline}}
** 6000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ဝရှိအိုဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.222759|N|130.595042|E|format=dms |display=inline}}
** 10000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*နဘဲရှိမဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.22|N|130.567|E|format=dms |display=inline}}
**နှစ်ပေါင်း ၂၈၀၀ မတိုင်မီက ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;&gt;{{cite journal|first1=Hirohito |last1=Inakura |first2= Hideto |last2=Naruo |first3=Mitsuru |last3=Okuno |first4=Tetsuo |last4=Kobayashi|title= Eruptive History of Ikeda Volcano, Ibusuki Area, Southern Kyushu, Japan|journal=Bulletin of the Volcanological Society of Japan|year= 2014|volume=59 |issue=4 |pages=255–268|issn=0453-4360 |doi=10.18940/kazan.59.4_255 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/kazan/59/4/59_KJ00009747307/_article/-char/en}}&lt;/ref&gt;
*[[အိခဲဒမီးတောင်ဝ]] {{coord|31.24|N|130.56|E|format=dms |display=inline}}
**လက်ရှိကာလ မီးတောင်ဝသည် နှစ် ၄၈၀၀ မတိုင်မီက ပေါက်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;&gt;{{cite web|access-date=2022-09-19|title=IAVCEI 2013 Scientific Assembly A Guide for Mid-Conference Field Trip |url=https://fdocuments.in/document/2014-1-21-kirishima-sakurajima-and-kaimondake-on-kyushu-and-several-volcanic.html?page=1 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*ခိယောမိဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]]  {{coord|31.248826|N|130.586216|E|format=dms|display=inline}}
** 8000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခရယမ [[:en:stratovolcano]] {{coord|31.250327|N|130.596623|E|format=dms|display=inline}}
** 23000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*အိခဲဇိုခို [[:en:maar]] {{coord|31.234764|N|130.599107|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*[[အုနဂိကန်]] {{coord|31.816667|N|130.466667|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*နရိခဝ [[:en:maar]]{{coord|31.206982|N|130.619835|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt; 
*ယမဂဝ [[:en:maar]] {{coord|31.207858|N|130.634899|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;

==မြေထုအပူချိန်==
==မြေထုလှုပ်ရှားမှု==
==ဘေးအန္တရာယ်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>mewnk727khd5gpx8uabmbzj3q84aa97</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062624</id>
      <parentid>1062623</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T01:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* မြေထုအပူချိန် */</comment>
      <origin>1062624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12548" sha1="rjw4v0axxdwc2w5wpuqdzc4jqyl36ck" xml:space="preserve">{{Infobox landform
| name                   = အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း
| other_name             = Ibusuki Volcano, Ibusuki Volcanic Group
| native_name            = &lt;!--{{Lang|Ja|指宿火山群}}---&gt;
| type                   = [[Volcano|Volcanic area]]
| image                  = Ibusuki Volcano Group Relief Map, SRTM-1.jpg
| image_size             = 260
| alt                    = 
| caption                = Ibusuki volcanic field Relief Map
| pushpin_map            = Japan
| map_width              = 
| map_caption            = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ တည်နေရာ
| pushpin_alt            = 
| pushpin_relief         = yes
| pushpin_label          = 
| pushpin_label_position = top
| map_image              = {{OSM Location map
| coord = {{coord|31.225|130.583}}  &lt;!--latitude/longitude coordinates for map's center --&gt;
| zoom = 11                         &lt;!--zoom 0=whole world, 18=a street.--&gt;
| float = center
| caption =Map of selected volcanic features of the Ibusuki volcanic field.
| map-raw={{Wikipedia:Map data/Ibusuki Volcanic Field}}
| width=260
| height=260
| arcA = &quot;Ikeda&quot;,31.23560,130.561, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcB = &quot;Caldera&quot;,31.2297,130.5547, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcC = &quot;Sendayama&quot;,31.234,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcD = &quot;Kiyomidake&quot;,31.253,130.535,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcE = &quot;Ishimine&quot;,31.267,130.537,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcF = &quot;Karayama&quot;,31.258,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcG = &quot;Ikezoko maar&quot;,31.24,130.608,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcH = &quot;Unagi maar&quot;,31.23,130.616,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcI = &quot;Washio-&quot;,31.216,130.585,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcJ = &quot;dake&quot;,31.21,130.592,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcK = &quot;Nabeshimadake&quot;,31.224,130.53,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcL = &quot;Mizunashi&quot;,31.214,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcM = &quot;maar&quot;,31.206,130.51,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcN = &quot;Kagami&quot;,31.202,130.545,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcO = &quot;maar&quot;,31.196,130.55,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcP = &quot;Tsujinedake&quot;,31.194,130.57,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcQ = &quot;Narikawa&quot;,31.223,130.63,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcR = &quot;maar&quot;,31.217,130.65,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcS = &quot;Yamagawa maar&quot;,31.201,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcT = &quot;Takeyama&quot;,31.179 ,130.611,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcU = &quot;Mount Kaimon&quot;,31.174,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
}}
| mark                   = 
| marker_size            = 
| location               = [[Satsuma Peninsula]]
| coordinates            = {{Coord|31|14|00|N|130|35|00|E|display=inline,title}}
| coordinates_ref        = 
| range                  = 
| part_of                = 
| water_bodies           = [[Kagoshima Bay]], [[Pacific Ocean]]
| elevation_ft           = &lt;!-- or |elevation_m = --&gt;
| elevation_ref          = 
| surface_elevation_ft   = &lt;!-- or |surface_elevation_m = --&gt;
| surface_elevation_ref  = 
| highest_point          = [[Mount Kaimon]]
| highest_elevation      = {{convert|924|m|abbr=on}}
| length                 = 
| width                  = 
| area                   = &lt;!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --&gt;
| depth                  = 
| drop                   = 
| formed_by              = Volcanic action
| geology                = Shimanto supergroup overlaid by volcanic rocks&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;/&gt;
| age                    = [[Holocene]]
| orogeny                = 
| topo                   = 
| operator               = 
| designation            = 
| website                = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
}}
[[File:Ibusuki Volcanoes.jpg|thumb|အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်းကို [[အိခဲဒကန်]] (အလယ်ဝဲဘက်) နှင့် ခိုင်းမွန်းတောင် (လက်ယာဘက်)တို့နှင့်အတူ မြင်ရပုံ]]

'''အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း''' (指宿火山群) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်]]ထိပ်တွင် ရှိသည့် မီးတောင်များစွာ စုဝေးနေသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးတောင်ကွင်းကို &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်&quot; သို့မဟုတ် &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်အုပ်စု&quot; ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[အိဘုဆုခိမြို့]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိပြီး &quot;ခိရိရှိမ - ခင်းခိုဝမ်အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Nishihara2022&quot;&gt;{{cite journal|last1=Nishihara |first1=A. |last2=Geshi |first2=N. |last3=Naruo |first3= H. |year= 2022 |title= Long-term change of the eruption activities of Sakurajima volcano, Japan, inferred from the fallout tephra deposits|journal=Frontiers in Earth Science|volume=10 |at=988373 |doi=10.3389/feart.2022.988373 |bibcode=2022FrEaS..10.8373N |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်းသည် [[အတမီးတောင်ဝ]]၏ အရှေ့ဘက်ဧရိယာတွင် တည်ရှိသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် မီးတောင်ဓာတ်ပစ္စည်း ၅၄ ကုဗကီလိုမီတာ (၁၃ ကုဗမိုင်) ပါဝင်နေသည်။&lt;ref name=Nakamura1980&gt;{{cite journal|first1 =Masato |last1 =Nakamura |title= Possibility of New Volcanic Activity at Ibusuki Volcanic Field, Kyushu, Japan |series= Second Series |journal=Bulletin of the Volcanological Society of Japan |year= 1980 |volume=25 |issue=3 |pages=195–205 |issn=2433-0590|doi=10.18940/kazanc.25.3_195 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/kazanc/25/3/25_KJ00000827455/_article/-char/en }}&lt;/ref&gt; ဤမီးတောင်ကွင်းတွင် မကြာသေးမီက လှုပ်ရှားခဲ့သည့် အောက်ပါမီးတောင်များ ပါဝင်နေသည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*[[ခိုင်းမွန်တောင်]] {{coord|31|10|48|N|130|31|42|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}
** 885 CE တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Okuno1997&quot;&gt;{{cite journal|last1=Okuno |first1= M. |last2= Nakamura |first2= T. |last3= Kobayashi |first3= T. |year=1997|journal=Radiocarbon |title=AMS 14C Dating of Historic Eruptions of the Kirishima, Sakurajima and Kaimondake Volcanoes, Southern Kyushu, Japan |volume= 40 |issue=2 |pages= 825–832 |doi=10.1017/S0033822200018786 |s2cid= 133569925 |doi-access= free |bibcode= 1997Radcb..40..825O }}&lt;/ref&gt;
*မိဇုနရှိ [[:en:maar]] {{coord|31.207660|N|130.546369|E|format=dms |display=inline}}
**2090 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခဂမိ [[:en:maar]] {{coord|31.210523|N|130.550575|E|format=dms |display=inline}}
**2090 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခဆဂတခဲ [[lava dome]]
**5000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ဆွတ်ဂျိနိုဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.199166|N|130.587824|E|format=dms |display=inline}}
** 6000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ဝရှိအိုဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.222759|N|130.595042|E|format=dms |display=inline}}
** 10000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*နဘဲရှိမဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.22|N|130.567|E|format=dms |display=inline}}
**နှစ်ပေါင်း ၂၈၀၀ မတိုင်မီက ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;&gt;{{cite journal|first1=Hirohito |last1=Inakura |first2= Hideto |last2=Naruo |first3=Mitsuru |last3=Okuno |first4=Tetsuo |last4=Kobayashi|title= Eruptive History of Ikeda Volcano, Ibusuki Area, Southern Kyushu, Japan|journal=Bulletin of the Volcanological Society of Japan|year= 2014|volume=59 |issue=4 |pages=255–268|issn=0453-4360 |doi=10.18940/kazan.59.4_255 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/kazan/59/4/59_KJ00009747307/_article/-char/en}}&lt;/ref&gt;
*[[အိခဲဒမီးတောင်ဝ]] {{coord|31.24|N|130.56|E|format=dms |display=inline}}
**လက်ရှိကာလ မီးတောင်ဝသည် နှစ် ၄၈၀၀ မတိုင်မီက ပေါက်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;&gt;{{cite web|access-date=2022-09-19|title=IAVCEI 2013 Scientific Assembly A Guide for Mid-Conference Field Trip |url=https://fdocuments.in/document/2014-1-21-kirishima-sakurajima-and-kaimondake-on-kyushu-and-several-volcanic.html?page=1 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*ခိယောမိဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]]  {{coord|31.248826|N|130.586216|E|format=dms|display=inline}}
** 8000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခရယမ [[:en:stratovolcano]] {{coord|31.250327|N|130.596623|E|format=dms|display=inline}}
** 23000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*အိခဲဇိုခို [[:en:maar]] {{coord|31.234764|N|130.599107|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*[[အုနဂိကန်]] {{coord|31.816667|N|130.466667|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*နရိခဝ [[:en:maar]]{{coord|31.206982|N|130.619835|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt; 
*ယမဂဝ [[:en:maar]] {{coord|31.207858|N|130.634899|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;

==မြေထုအပူချိန်==
ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားပိုင်းတွင် ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ပတ်လည်အတွင်း ရေပူစမ်း (အွန်းဆန်း) ပေါင်း ၈၀၀ ခန့် ရှိသည်။ ယမဂဝလျှပ်စစ်စွမ်းအင်စက်ရုံသည် မြေအောက်အပူစွမ်းအင်ကို အသုံးပြုကာ ၄၉၀၀ ကီလိုဝပ်ရှိသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။

==မြေထုလှုပ်ရှားမှု==
==ဘေးအန္တရာယ်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>rjw4v0axxdwc2w5wpuqdzc4jqyl36ck</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062625</id>
      <parentid>1062624</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T01:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* မြေထုအပူချိန် */</comment>
      <origin>1062625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12837" sha1="6wc5utylxxqzkpyxzxbhbf970yg3k1a" xml:space="preserve">{{Infobox landform
| name                   = အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း
| other_name             = Ibusuki Volcano, Ibusuki Volcanic Group
| native_name            = &lt;!--{{Lang|Ja|指宿火山群}}---&gt;
| type                   = [[Volcano|Volcanic area]]
| image                  = Ibusuki Volcano Group Relief Map, SRTM-1.jpg
| image_size             = 260
| alt                    = 
| caption                = Ibusuki volcanic field Relief Map
| pushpin_map            = Japan
| map_width              = 
| map_caption            = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ တည်နေရာ
| pushpin_alt            = 
| pushpin_relief         = yes
| pushpin_label          = 
| pushpin_label_position = top
| map_image              = {{OSM Location map
| coord = {{coord|31.225|130.583}}  &lt;!--latitude/longitude coordinates for map's center --&gt;
| zoom = 11                         &lt;!--zoom 0=whole world, 18=a street.--&gt;
| float = center
| caption =Map of selected volcanic features of the Ibusuki volcanic field.
| map-raw={{Wikipedia:Map data/Ibusuki Volcanic Field}}
| width=260
| height=260
| arcA = &quot;Ikeda&quot;,31.23560,130.561, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcB = &quot;Caldera&quot;,31.2297,130.5547, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcC = &quot;Sendayama&quot;,31.234,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcD = &quot;Kiyomidake&quot;,31.253,130.535,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcE = &quot;Ishimine&quot;,31.267,130.537,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcF = &quot;Karayama&quot;,31.258,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcG = &quot;Ikezoko maar&quot;,31.24,130.608,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcH = &quot;Unagi maar&quot;,31.23,130.616,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcI = &quot;Washio-&quot;,31.216,130.585,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcJ = &quot;dake&quot;,31.21,130.592,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcK = &quot;Nabeshimadake&quot;,31.224,130.53,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcL = &quot;Mizunashi&quot;,31.214,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcM = &quot;maar&quot;,31.206,130.51,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcN = &quot;Kagami&quot;,31.202,130.545,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcO = &quot;maar&quot;,31.196,130.55,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcP = &quot;Tsujinedake&quot;,31.194,130.57,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcQ = &quot;Narikawa&quot;,31.223,130.63,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcR = &quot;maar&quot;,31.217,130.65,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcS = &quot;Yamagawa maar&quot;,31.201,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcT = &quot;Takeyama&quot;,31.179 ,130.611,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcU = &quot;Mount Kaimon&quot;,31.174,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
}}
| mark                   = 
| marker_size            = 
| location               = [[Satsuma Peninsula]]
| coordinates            = {{Coord|31|14|00|N|130|35|00|E|display=inline,title}}
| coordinates_ref        = 
| range                  = 
| part_of                = 
| water_bodies           = [[Kagoshima Bay]], [[Pacific Ocean]]
| elevation_ft           = &lt;!-- or |elevation_m = --&gt;
| elevation_ref          = 
| surface_elevation_ft   = &lt;!-- or |surface_elevation_m = --&gt;
| surface_elevation_ref  = 
| highest_point          = [[Mount Kaimon]]
| highest_elevation      = {{convert|924|m|abbr=on}}
| length                 = 
| width                  = 
| area                   = &lt;!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --&gt;
| depth                  = 
| drop                   = 
| formed_by              = Volcanic action
| geology                = Shimanto supergroup overlaid by volcanic rocks&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;/&gt;
| age                    = [[Holocene]]
| orogeny                = 
| topo                   = 
| operator               = 
| designation            = 
| website                = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
}}
[[File:Ibusuki Volcanoes.jpg|thumb|အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်းကို [[အိခဲဒကန်]] (အလယ်ဝဲဘက်) နှင့် ခိုင်းမွန်းတောင် (လက်ယာဘက်)တို့နှင့်အတူ မြင်ရပုံ]]

'''အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း''' (指宿火山群) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်]]ထိပ်တွင် ရှိသည့် မီးတောင်များစွာ စုဝေးနေသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးတောင်ကွင်းကို &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်&quot; သို့မဟုတ် &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်အုပ်စု&quot; ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[အိဘုဆုခိမြို့]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိပြီး &quot;ခိရိရှိမ - ခင်းခိုဝမ်အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Nishihara2022&quot;&gt;{{cite journal|last1=Nishihara |first1=A. |last2=Geshi |first2=N. |last3=Naruo |first3= H. |year= 2022 |title= Long-term change of the eruption activities of Sakurajima volcano, Japan, inferred from the fallout tephra deposits|journal=Frontiers in Earth Science|volume=10 |at=988373 |doi=10.3389/feart.2022.988373 |bibcode=2022FrEaS..10.8373N |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်းသည် [[အတမီးတောင်ဝ]]၏ အရှေ့ဘက်ဧရိယာတွင် တည်ရှိသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် မီးတောင်ဓာတ်ပစ္စည်း ၅၄ ကုဗကီလိုမီတာ (၁၃ ကုဗမိုင်) ပါဝင်နေသည်။&lt;ref name=Nakamura1980&gt;{{cite journal|first1 =Masato |last1 =Nakamura |title= Possibility of New Volcanic Activity at Ibusuki Volcanic Field, Kyushu, Japan |series= Second Series |journal=Bulletin of the Volcanological Society of Japan |year= 1980 |volume=25 |issue=3 |pages=195–205 |issn=2433-0590|doi=10.18940/kazanc.25.3_195 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/kazanc/25/3/25_KJ00000827455/_article/-char/en }}&lt;/ref&gt; ဤမီးတောင်ကွင်းတွင် မကြာသေးမီက လှုပ်ရှားခဲ့သည့် အောက်ပါမီးတောင်များ ပါဝင်နေသည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*[[ခိုင်းမွန်တောင်]] {{coord|31|10|48|N|130|31|42|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}
** 885 CE တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Okuno1997&quot;&gt;{{cite journal|last1=Okuno |first1= M. |last2= Nakamura |first2= T. |last3= Kobayashi |first3= T. |year=1997|journal=Radiocarbon |title=AMS 14C Dating of Historic Eruptions of the Kirishima, Sakurajima and Kaimondake Volcanoes, Southern Kyushu, Japan |volume= 40 |issue=2 |pages= 825–832 |doi=10.1017/S0033822200018786 |s2cid= 133569925 |doi-access= free |bibcode= 1997Radcb..40..825O }}&lt;/ref&gt;
*မိဇုနရှိ [[:en:maar]] {{coord|31.207660|N|130.546369|E|format=dms |display=inline}}
**2090 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခဂမိ [[:en:maar]] {{coord|31.210523|N|130.550575|E|format=dms |display=inline}}
**2090 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခဆဂတခဲ [[lava dome]]
**5000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ဆွတ်ဂျိနိုဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.199166|N|130.587824|E|format=dms |display=inline}}
** 6000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ဝရှိအိုဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.222759|N|130.595042|E|format=dms |display=inline}}
** 10000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*နဘဲရှိမဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.22|N|130.567|E|format=dms |display=inline}}
**နှစ်ပေါင်း ၂၈၀၀ မတိုင်မီက ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;&gt;{{cite journal|first1=Hirohito |last1=Inakura |first2= Hideto |last2=Naruo |first3=Mitsuru |last3=Okuno |first4=Tetsuo |last4=Kobayashi|title= Eruptive History of Ikeda Volcano, Ibusuki Area, Southern Kyushu, Japan|journal=Bulletin of the Volcanological Society of Japan|year= 2014|volume=59 |issue=4 |pages=255–268|issn=0453-4360 |doi=10.18940/kazan.59.4_255 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/kazan/59/4/59_KJ00009747307/_article/-char/en}}&lt;/ref&gt;
*[[အိခဲဒမီးတောင်ဝ]] {{coord|31.24|N|130.56|E|format=dms |display=inline}}
**လက်ရှိကာလ မီးတောင်ဝသည် နှစ် ၄၈၀၀ မတိုင်မီက ပေါက်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;&gt;{{cite web|access-date=2022-09-19|title=IAVCEI 2013 Scientific Assembly A Guide for Mid-Conference Field Trip |url=https://fdocuments.in/document/2014-1-21-kirishima-sakurajima-and-kaimondake-on-kyushu-and-several-volcanic.html?page=1 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*ခိယောမိဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]]  {{coord|31.248826|N|130.586216|E|format=dms|display=inline}}
** 8000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခရယမ [[:en:stratovolcano]] {{coord|31.250327|N|130.596623|E|format=dms|display=inline}}
** 23000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*အိခဲဇိုခို [[:en:maar]] {{coord|31.234764|N|130.599107|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*[[အုနဂိကန်]] {{coord|31.816667|N|130.466667|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*နရိခဝ [[:en:maar]]{{coord|31.206982|N|130.619835|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt; 
*ယမဂဝ [[:en:maar]] {{coord|31.207858|N|130.634899|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;

==မြေထုအပူချိန်==
ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားပိုင်းတွင် ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ပတ်လည်အတွင်း ရေပူစမ်း (အွန်းဆန်း) ပေါင်း ၈၀၀ ခန့် ရှိသည်။ ယမဂဝလျှပ်စစ်စွမ်းအင်စက်ရုံသည် မြေအောက်အပူစွမ်းအင်ကို အသုံးပြုကာ ၄၉၀၀ ကီလိုဝပ်ရှိသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Yamagawa Binary Power Station Geothermal ORC plant in Japan|first1=Saki |last1=Kondo |first2= Hiroshi |last2=Oyama |first3= Shigeto |last3=Yamada|journal=GRC Transactions |volume= 43 |year= 2019 |url=https://publications.mygeoenergynow.org/grc/1034108.pdf}}&lt;/ref&gt;

==မြေထုလှုပ်ရှားမှု==
==ဘေးအန္တရာယ်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>6wc5utylxxqzkpyxzxbhbf970yg3k1a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062626</id>
      <parentid>1062625</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T01:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* မြေထုလှုပ်ရှားမှု */</comment>
      <origin>1062626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12781" sha1="caqmcw1xdj6cnacz6lapd7f8w1vmofc" xml:space="preserve">{{Infobox landform
| name                   = အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း
| other_name             = Ibusuki Volcano, Ibusuki Volcanic Group
| native_name            = &lt;!--{{Lang|Ja|指宿火山群}}---&gt;
| type                   = [[Volcano|Volcanic area]]
| image                  = Ibusuki Volcano Group Relief Map, SRTM-1.jpg
| image_size             = 260
| alt                    = 
| caption                = Ibusuki volcanic field Relief Map
| pushpin_map            = Japan
| map_width              = 
| map_caption            = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ တည်နေရာ
| pushpin_alt            = 
| pushpin_relief         = yes
| pushpin_label          = 
| pushpin_label_position = top
| map_image              = {{OSM Location map
| coord = {{coord|31.225|130.583}}  &lt;!--latitude/longitude coordinates for map's center --&gt;
| zoom = 11                         &lt;!--zoom 0=whole world, 18=a street.--&gt;
| float = center
| caption =Map of selected volcanic features of the Ibusuki volcanic field.
| map-raw={{Wikipedia:Map data/Ibusuki Volcanic Field}}
| width=260
| height=260
| arcA = &quot;Ikeda&quot;,31.23560,130.561, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcB = &quot;Caldera&quot;,31.2297,130.5547, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcC = &quot;Sendayama&quot;,31.234,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcD = &quot;Kiyomidake&quot;,31.253,130.535,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcE = &quot;Ishimine&quot;,31.267,130.537,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcF = &quot;Karayama&quot;,31.258,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcG = &quot;Ikezoko maar&quot;,31.24,130.608,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcH = &quot;Unagi maar&quot;,31.23,130.616,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcI = &quot;Washio-&quot;,31.216,130.585,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcJ = &quot;dake&quot;,31.21,130.592,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcK = &quot;Nabeshimadake&quot;,31.224,130.53,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcL = &quot;Mizunashi&quot;,31.214,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcM = &quot;maar&quot;,31.206,130.51,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcN = &quot;Kagami&quot;,31.202,130.545,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcO = &quot;maar&quot;,31.196,130.55,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcP = &quot;Tsujinedake&quot;,31.194,130.57,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcQ = &quot;Narikawa&quot;,31.223,130.63,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcR = &quot;maar&quot;,31.217,130.65,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcS = &quot;Yamagawa maar&quot;,31.201,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcT = &quot;Takeyama&quot;,31.179 ,130.611,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcU = &quot;Mount Kaimon&quot;,31.174,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
}}
| mark                   = 
| marker_size            = 
| location               = [[Satsuma Peninsula]]
| coordinates            = {{Coord|31|14|00|N|130|35|00|E|display=inline,title}}
| coordinates_ref        = 
| range                  = 
| part_of                = 
| water_bodies           = [[Kagoshima Bay]], [[Pacific Ocean]]
| elevation_ft           = &lt;!-- or |elevation_m = --&gt;
| elevation_ref          = 
| surface_elevation_ft   = &lt;!-- or |surface_elevation_m = --&gt;
| surface_elevation_ref  = 
| highest_point          = [[Mount Kaimon]]
| highest_elevation      = {{convert|924|m|abbr=on}}
| length                 = 
| width                  = 
| area                   = &lt;!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --&gt;
| depth                  = 
| drop                   = 
| formed_by              = Volcanic action
| geology                = Shimanto supergroup overlaid by volcanic rocks&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;/&gt;
| age                    = [[Holocene]]
| orogeny                = 
| topo                   = 
| operator               = 
| designation            = 
| website                = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
}}
[[File:Ibusuki Volcanoes.jpg|thumb|အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်းကို [[အိခဲဒကန်]] (အလယ်ဝဲဘက်) နှင့် ခိုင်းမွန်းတောင် (လက်ယာဘက်)တို့နှင့်အတူ မြင်ရပုံ]]

'''အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း''' (指宿火山群) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်]]ထိပ်တွင် ရှိသည့် မီးတောင်များစွာ စုဝေးနေသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးတောင်ကွင်းကို &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်&quot; သို့မဟုတ် &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်အုပ်စု&quot; ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[အိဘုဆုခိမြို့]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိပြီး &quot;ခိရိရှိမ - ခင်းခိုဝမ်အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Nishihara2022&quot;&gt;{{cite journal|last1=Nishihara |first1=A. |last2=Geshi |first2=N. |last3=Naruo |first3= H. |year= 2022 |title= Long-term change of the eruption activities of Sakurajima volcano, Japan, inferred from the fallout tephra deposits|journal=Frontiers in Earth Science|volume=10 |at=988373 |doi=10.3389/feart.2022.988373 |bibcode=2022FrEaS..10.8373N |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်းသည် [[အတမီးတောင်ဝ]]၏ အရှေ့ဘက်ဧရိယာတွင် တည်ရှိသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် မီးတောင်ဓာတ်ပစ္စည်း ၅၄ ကုဗကီလိုမီတာ (၁၃ ကုဗမိုင်) ပါဝင်နေသည်။&lt;ref name=Nakamura1980&gt;{{cite journal|first1 =Masato |last1 =Nakamura |title= Possibility of New Volcanic Activity at Ibusuki Volcanic Field, Kyushu, Japan |series= Second Series |journal=Bulletin of the Volcanological Society of Japan |year= 1980 |volume=25 |issue=3 |pages=195–205 |issn=2433-0590|doi=10.18940/kazanc.25.3_195 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/kazanc/25/3/25_KJ00000827455/_article/-char/en }}&lt;/ref&gt; ဤမီးတောင်ကွင်းတွင် မကြာသေးမီက လှုပ်ရှားခဲ့သည့် အောက်ပါမီးတောင်များ ပါဝင်နေသည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*[[ခိုင်းမွန်တောင်]] {{coord|31|10|48|N|130|31|42|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}
** 885 CE တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Okuno1997&quot;&gt;{{cite journal|last1=Okuno |first1= M. |last2= Nakamura |first2= T. |last3= Kobayashi |first3= T. |year=1997|journal=Radiocarbon |title=AMS 14C Dating of Historic Eruptions of the Kirishima, Sakurajima and Kaimondake Volcanoes, Southern Kyushu, Japan |volume= 40 |issue=2 |pages= 825–832 |doi=10.1017/S0033822200018786 |s2cid= 133569925 |doi-access= free |bibcode= 1997Radcb..40..825O }}&lt;/ref&gt;
*မိဇုနရှိ [[:en:maar]] {{coord|31.207660|N|130.546369|E|format=dms |display=inline}}
**2090 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခဂမိ [[:en:maar]] {{coord|31.210523|N|130.550575|E|format=dms |display=inline}}
**2090 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခဆဂတခဲ [[lava dome]]
**5000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ဆွတ်ဂျိနိုဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.199166|N|130.587824|E|format=dms |display=inline}}
** 6000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ဝရှိအိုဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.222759|N|130.595042|E|format=dms |display=inline}}
** 10000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*နဘဲရှိမဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.22|N|130.567|E|format=dms |display=inline}}
**နှစ်ပေါင်း ၂၈၀၀ မတိုင်မီက ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;&gt;{{cite journal|first1=Hirohito |last1=Inakura |first2= Hideto |last2=Naruo |first3=Mitsuru |last3=Okuno |first4=Tetsuo |last4=Kobayashi|title= Eruptive History of Ikeda Volcano, Ibusuki Area, Southern Kyushu, Japan|journal=Bulletin of the Volcanological Society of Japan|year= 2014|volume=59 |issue=4 |pages=255–268|issn=0453-4360 |doi=10.18940/kazan.59.4_255 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/kazan/59/4/59_KJ00009747307/_article/-char/en}}&lt;/ref&gt;
*[[အိခဲဒမီးတောင်ဝ]] {{coord|31.24|N|130.56|E|format=dms |display=inline}}
**လက်ရှိကာလ မီးတောင်ဝသည် နှစ် ၄၈၀၀ မတိုင်မီက ပေါက်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;&gt;{{cite web|access-date=2022-09-19|title=IAVCEI 2013 Scientific Assembly A Guide for Mid-Conference Field Trip |url=https://fdocuments.in/document/2014-1-21-kirishima-sakurajima-and-kaimondake-on-kyushu-and-several-volcanic.html?page=1 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*ခိယောမိဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]]  {{coord|31.248826|N|130.586216|E|format=dms|display=inline}}
** 8000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခရယမ [[:en:stratovolcano]] {{coord|31.250327|N|130.596623|E|format=dms|display=inline}}
** 23000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*အိခဲဇိုခို [[:en:maar]] {{coord|31.234764|N|130.599107|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*[[အုနဂိကန်]] {{coord|31.816667|N|130.466667|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*နရိခဝ [[:en:maar]]{{coord|31.206982|N|130.619835|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt; 
*ယမဂဝ [[:en:maar]] {{coord|31.207858|N|130.634899|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;

==မြေထုအပူချိန်==
ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားပိုင်းတွင် ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ပတ်လည်အတွင်း ရေပူစမ်း (အွန်းဆန်း) ပေါင်း ၈၀၀ ခန့် ရှိသည်။ ယမဂဝလျှပ်စစ်စွမ်းအင်စက်ရုံသည် မြေအောက်အပူစွမ်းအင်ကို အသုံးပြုကာ ၄၉၀၀ ကီလိုဝပ်ရှိသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Yamagawa Binary Power Station Geothermal ORC plant in Japan|first1=Saki |last1=Kondo |first2= Hiroshi |last2=Oyama |first3= Shigeto |last3=Yamada|journal=GRC Transactions |volume= 43 |year= 2019 |url=https://publications.mygeoenergynow.org/grc/1034108.pdf}}&lt;/ref&gt;

==ဘေးအန္တရာယ်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>caqmcw1xdj6cnacz6lapd7f8w1vmofc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062627</id>
      <parentid>1062626</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T01:24:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဘေးအန္တရာယ်များ */</comment>
      <origin>1062627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13414" sha1="6x983sxsyny1rl061asgld369knj3s1" xml:space="preserve">{{Infobox landform
| name                   = အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း
| other_name             = Ibusuki Volcano, Ibusuki Volcanic Group
| native_name            = &lt;!--{{Lang|Ja|指宿火山群}}---&gt;
| type                   = [[Volcano|Volcanic area]]
| image                  = Ibusuki Volcano Group Relief Map, SRTM-1.jpg
| image_size             = 260
| alt                    = 
| caption                = Ibusuki volcanic field Relief Map
| pushpin_map            = Japan
| map_width              = 
| map_caption            = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ တည်နေရာ
| pushpin_alt            = 
| pushpin_relief         = yes
| pushpin_label          = 
| pushpin_label_position = top
| map_image              = {{OSM Location map
| coord = {{coord|31.225|130.583}}  &lt;!--latitude/longitude coordinates for map's center --&gt;
| zoom = 11                         &lt;!--zoom 0=whole world, 18=a street.--&gt;
| float = center
| caption =Map of selected volcanic features of the Ibusuki volcanic field.
| map-raw={{Wikipedia:Map data/Ibusuki Volcanic Field}}
| width=260
| height=260
| arcA = &quot;Ikeda&quot;,31.23560,130.561, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcB = &quot;Caldera&quot;,31.2297,130.5547, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcC = &quot;Sendayama&quot;,31.234,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcD = &quot;Kiyomidake&quot;,31.253,130.535,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcE = &quot;Ishimine&quot;,31.267,130.537,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcF = &quot;Karayama&quot;,31.258,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcG = &quot;Ikezoko maar&quot;,31.24,130.608,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcH = &quot;Unagi maar&quot;,31.23,130.616,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcI = &quot;Washio-&quot;,31.216,130.585,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcJ = &quot;dake&quot;,31.21,130.592,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcK = &quot;Nabeshimadake&quot;,31.224,130.53,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcL = &quot;Mizunashi&quot;,31.214,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcM = &quot;maar&quot;,31.206,130.51,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcN = &quot;Kagami&quot;,31.202,130.545,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcO = &quot;maar&quot;,31.196,130.55,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcP = &quot;Tsujinedake&quot;,31.194,130.57,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcQ = &quot;Narikawa&quot;,31.223,130.63,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcR = &quot;maar&quot;,31.217,130.65,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcS = &quot;Yamagawa maar&quot;,31.201,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcT = &quot;Takeyama&quot;,31.179 ,130.611,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcU = &quot;Mount Kaimon&quot;,31.174,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
}}
| mark                   = 
| marker_size            = 
| location               = [[Satsuma Peninsula]]
| coordinates            = {{Coord|31|14|00|N|130|35|00|E|display=inline,title}}
| coordinates_ref        = 
| range                  = 
| part_of                = 
| water_bodies           = [[Kagoshima Bay]], [[Pacific Ocean]]
| elevation_ft           = &lt;!-- or |elevation_m = --&gt;
| elevation_ref          = 
| surface_elevation_ft   = &lt;!-- or |surface_elevation_m = --&gt;
| surface_elevation_ref  = 
| highest_point          = [[Mount Kaimon]]
| highest_elevation      = {{convert|924|m|abbr=on}}
| length                 = 
| width                  = 
| area                   = &lt;!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --&gt;
| depth                  = 
| drop                   = 
| formed_by              = Volcanic action
| geology                = Shimanto supergroup overlaid by volcanic rocks&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;/&gt;
| age                    = [[Holocene]]
| orogeny                = 
| topo                   = 
| operator               = 
| designation            = 
| website                = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
}}
[[File:Ibusuki Volcanoes.jpg|thumb|အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်းကို [[အိခဲဒကန်]] (အလယ်ဝဲဘက်) နှင့် ခိုင်းမွန်းတောင် (လက်ယာဘက်)တို့နှင့်အတူ မြင်ရပုံ]]

'''အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း''' (指宿火山群) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်]]ထိပ်တွင် ရှိသည့် မီးတောင်များစွာ စုဝေးနေသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးတောင်ကွင်းကို &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်&quot; သို့မဟုတ် &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်အုပ်စု&quot; ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[အိဘုဆုခိမြို့]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိပြီး &quot;ခိရိရှိမ - ခင်းခိုဝမ်အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Nishihara2022&quot;&gt;{{cite journal|last1=Nishihara |first1=A. |last2=Geshi |first2=N. |last3=Naruo |first3= H. |year= 2022 |title= Long-term change of the eruption activities of Sakurajima volcano, Japan, inferred from the fallout tephra deposits|journal=Frontiers in Earth Science|volume=10 |at=988373 |doi=10.3389/feart.2022.988373 |bibcode=2022FrEaS..10.8373N |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်းသည် [[အတမီးတောင်ဝ]]၏ အရှေ့ဘက်ဧရိယာတွင် တည်ရှိသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် မီးတောင်ဓာတ်ပစ္စည်း ၅၄ ကုဗကီလိုမီတာ (၁၃ ကုဗမိုင်) ပါဝင်နေသည်။&lt;ref name=Nakamura1980&gt;{{cite journal|first1 =Masato |last1 =Nakamura |title= Possibility of New Volcanic Activity at Ibusuki Volcanic Field, Kyushu, Japan |series= Second Series |journal=Bulletin of the Volcanological Society of Japan |year= 1980 |volume=25 |issue=3 |pages=195–205 |issn=2433-0590|doi=10.18940/kazanc.25.3_195 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/kazanc/25/3/25_KJ00000827455/_article/-char/en }}&lt;/ref&gt; ဤမီးတောင်ကွင်းတွင် မကြာသေးမီက လှုပ်ရှားခဲ့သည့် အောက်ပါမီးတောင်များ ပါဝင်နေသည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*[[ခိုင်းမွန်တောင်]] {{coord|31|10|48|N|130|31|42|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}
** 885 CE တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Okuno1997&quot;&gt;{{cite journal|last1=Okuno |first1= M. |last2= Nakamura |first2= T. |last3= Kobayashi |first3= T. |year=1997|journal=Radiocarbon |title=AMS 14C Dating of Historic Eruptions of the Kirishima, Sakurajima and Kaimondake Volcanoes, Southern Kyushu, Japan |volume= 40 |issue=2 |pages= 825–832 |doi=10.1017/S0033822200018786 |s2cid= 133569925 |doi-access= free |bibcode= 1997Radcb..40..825O }}&lt;/ref&gt;
*မိဇုနရှိ [[:en:maar]] {{coord|31.207660|N|130.546369|E|format=dms |display=inline}}
**2090 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခဂမိ [[:en:maar]] {{coord|31.210523|N|130.550575|E|format=dms |display=inline}}
**2090 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခဆဂတခဲ [[lava dome]]
**5000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ဆွတ်ဂျိနိုဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.199166|N|130.587824|E|format=dms |display=inline}}
** 6000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ဝရှိအိုဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.222759|N|130.595042|E|format=dms |display=inline}}
** 10000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*နဘဲရှိမဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.22|N|130.567|E|format=dms |display=inline}}
**နှစ်ပေါင်း ၂၈၀၀ မတိုင်မီက ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;&gt;{{cite journal|first1=Hirohito |last1=Inakura |first2= Hideto |last2=Naruo |first3=Mitsuru |last3=Okuno |first4=Tetsuo |last4=Kobayashi|title= Eruptive History of Ikeda Volcano, Ibusuki Area, Southern Kyushu, Japan|journal=Bulletin of the Volcanological Society of Japan|year= 2014|volume=59 |issue=4 |pages=255–268|issn=0453-4360 |doi=10.18940/kazan.59.4_255 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/kazan/59/4/59_KJ00009747307/_article/-char/en}}&lt;/ref&gt;
*[[အိခဲဒမီးတောင်ဝ]] {{coord|31.24|N|130.56|E|format=dms |display=inline}}
**လက်ရှိကာလ မီးတောင်ဝသည် နှစ် ၄၈၀၀ မတိုင်မီက ပေါက်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;&gt;{{cite web|access-date=2022-09-19|title=IAVCEI 2013 Scientific Assembly A Guide for Mid-Conference Field Trip |url=https://fdocuments.in/document/2014-1-21-kirishima-sakurajima-and-kaimondake-on-kyushu-and-several-volcanic.html?page=1 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*ခိယောမိဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]]  {{coord|31.248826|N|130.586216|E|format=dms|display=inline}}
** 8000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခရယမ [[:en:stratovolcano]] {{coord|31.250327|N|130.596623|E|format=dms|display=inline}}
** 23000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*အိခဲဇိုခို [[:en:maar]] {{coord|31.234764|N|130.599107|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*[[အုနဂိကန်]] {{coord|31.816667|N|130.466667|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*နရိခဝ [[:en:maar]]{{coord|31.206982|N|130.619835|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt; 
*ယမဂဝ [[:en:maar]] {{coord|31.207858|N|130.634899|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;

==မြေထုအပူချိန်==
ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားပိုင်းတွင် ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ပတ်လည်အတွင်း ရေပူစမ်း (အွန်းဆန်း) ပေါင်း ၈၀၀ ခန့် ရှိသည်။ ယမဂဝလျှပ်စစ်စွမ်းအင်စက်ရုံသည် မြေအောက်အပူစွမ်းအင်ကို အသုံးပြုကာ ၄၉၀၀ ကီလိုဝပ်ရှိသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Yamagawa Binary Power Station Geothermal ORC plant in Japan|first1=Saki |last1=Kondo |first2= Hiroshi |last2=Oyama |first3= Shigeto |last3=Yamada|journal=GRC Transactions |volume= 43 |year= 2019 |url=https://publications.mygeoenergynow.org/grc/1034108.pdf}}&lt;/ref&gt;

==ဘေးအန္တရာယ်များ==
မီးတောင်ကွင်းတွင် မြေထုလှုပ်ရှားမှုများနှင့် မီးတောင်ပေါက်ကွဲနိုင်သည့် အန္တရာယ်များ ရှိသည်။ မီးတောင်အန္တရာယ်သည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၀၀၀ အကြာ လှုပ်ရှားခဲ့သည့် အချိန်ကာလမှ လက်ရှိကာလအထိ ရှိနေပြီး အကြာမြင့်ဆုံး ကာလလည်း ဖြစ်သည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>6x983sxsyny1rl061asgld369knj3s1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062628</id>
      <parentid>1062627</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T01:25:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဘေးအန္တရာယ်များ */</comment>
      <origin>1062628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14163" sha1="5l199og527kxxn2vy6q2bvqoigadpd9" xml:space="preserve">{{Infobox landform
| name                   = အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း
| other_name             = Ibusuki Volcano, Ibusuki Volcanic Group
| native_name            = &lt;!--{{Lang|Ja|指宿火山群}}---&gt;
| type                   = [[Volcano|Volcanic area]]
| image                  = Ibusuki Volcano Group Relief Map, SRTM-1.jpg
| image_size             = 260
| alt                    = 
| caption                = Ibusuki volcanic field Relief Map
| pushpin_map            = Japan
| map_width              = 
| map_caption            = ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ တည်နေရာ
| pushpin_alt            = 
| pushpin_relief         = yes
| pushpin_label          = 
| pushpin_label_position = top
| map_image              = {{OSM Location map
| coord = {{coord|31.225|130.583}}  &lt;!--latitude/longitude coordinates for map's center --&gt;
| zoom = 11                         &lt;!--zoom 0=whole world, 18=a street.--&gt;
| float = center
| caption =Map of selected volcanic features of the Ibusuki volcanic field.
| map-raw={{Wikipedia:Map data/Ibusuki Volcanic Field}}
| width=260
| height=260
| arcA = &quot;Ikeda&quot;,31.23560,130.561, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcB = &quot;Caldera&quot;,31.2297,130.5547, 12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcC = &quot;Sendayama&quot;,31.234,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcD = &quot;Kiyomidake&quot;,31.253,130.535,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcE = &quot;Ishimine&quot;,31.267,130.537,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcF = &quot;Karayama&quot;,31.258,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcG = &quot;Ikezoko maar&quot;,31.24,130.608,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcH = &quot;Unagi maar&quot;,31.23,130.616,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcI = &quot;Washio-&quot;,31.216,130.585,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcJ = &quot;dake&quot;,31.21,130.592,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcK = &quot;Nabeshimadake&quot;,31.224,130.53,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcL = &quot;Mizunashi&quot;,31.214,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcM = &quot;maar&quot;,31.206,130.51,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcN = &quot;Kagami&quot;,31.202,130.545,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcO = &quot;maar&quot;,31.196,130.55,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcP = &quot;Tsujinedake&quot;,31.194,130.57,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcQ = &quot;Narikawa&quot;,31.223,130.63,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcR = &quot;maar&quot;,31.217,130.65,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcS = &quot;Yamagawa maar&quot;,31.201,130.61,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcT = &quot;Takeyama&quot;,31.179 ,130.611,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
| arcU = &quot;Mount Kaimon&quot;,31.174,130.5,12px, #AA1205, 0deg, 0.09, 7.5, 1
}}
| mark                   = 
| marker_size            = 
| location               = [[Satsuma Peninsula]]
| coordinates            = {{Coord|31|14|00|N|130|35|00|E|display=inline,title}}
| coordinates_ref        = 
| range                  = 
| part_of                = 
| water_bodies           = [[Kagoshima Bay]], [[Pacific Ocean]]
| elevation_ft           = &lt;!-- or |elevation_m = --&gt;
| elevation_ref          = 
| surface_elevation_ft   = &lt;!-- or |surface_elevation_m = --&gt;
| surface_elevation_ref  = 
| highest_point          = [[Mount Kaimon]]
| highest_elevation      = {{convert|924|m|abbr=on}}
| length                 = 
| width                  = 
| area                   = &lt;!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --&gt;
| depth                  = 
| drop                   = 
| formed_by              = Volcanic action
| geology                = Shimanto supergroup overlaid by volcanic rocks&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;/&gt;
| age                    = [[Holocene]]
| orogeny                = 
| topo                   = 
| operator               = 
| designation            = 
| website                = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
}}
[[File:Ibusuki Volcanoes.jpg|thumb|အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်းကို [[အိခဲဒကန်]] (အလယ်ဝဲဘက်) နှင့် ခိုင်းမွန်းတောင် (လက်ယာဘက်)တို့နှင့်အတူ မြင်ရပုံ]]

'''အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်း''' (指宿火山群) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်]]ထိပ်တွင် ရှိသည့် မီးတောင်များစွာ စုဝေးနေသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမီးတောင်ကွင်းကို &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်&quot; သို့မဟုတ် &quot;အိဘုဆုခိမီးတောင်အုပ်စု&quot; ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ [[အိဘုဆုခိမြို့]]က စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိပြီး &quot;ခိရိရှိမ - ခင်းခိုဝမ်အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; အတွင်း တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Nishihara2022&quot;&gt;{{cite journal|last1=Nishihara |first1=A. |last2=Geshi |first2=N. |last3=Naruo |first3= H. |year= 2022 |title= Long-term change of the eruption activities of Sakurajima volcano, Japan, inferred from the fallout tephra deposits|journal=Frontiers in Earth Science|volume=10 |at=988373 |doi=10.3389/feart.2022.988373 |bibcode=2022FrEaS..10.8373N |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
အိဘုဆုခိမီးတောင်ကွင်းသည် [[အတမီးတောင်ဝ]]၏ အရှေ့ဘက်ဧရိယာတွင် တည်ရှိသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် မီးတောင်ဓာတ်ပစ္စည်း ၅၄ ကုဗကီလိုမီတာ (၁၃ ကုဗမိုင်) ပါဝင်နေသည်။&lt;ref name=Nakamura1980&gt;{{cite journal|first1 =Masato |last1 =Nakamura |title= Possibility of New Volcanic Activity at Ibusuki Volcanic Field, Kyushu, Japan |series= Second Series |journal=Bulletin of the Volcanological Society of Japan |year= 1980 |volume=25 |issue=3 |pages=195–205 |issn=2433-0590|doi=10.18940/kazanc.25.3_195 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/kazanc/25/3/25_KJ00000827455/_article/-char/en }}&lt;/ref&gt; ဤမီးတောင်ကွင်းတွင် မကြာသေးမီက လှုပ်ရှားခဲ့သည့် အောက်ပါမီးတောင်များ ပါဝင်နေသည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*[[ခိုင်းမွန်တောင်]] {{coord|31|10|48|N|130|31|42|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}
** 885 CE တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Okuno1997&quot;&gt;{{cite journal|last1=Okuno |first1= M. |last2= Nakamura |first2= T. |last3= Kobayashi |first3= T. |year=1997|journal=Radiocarbon |title=AMS 14C Dating of Historic Eruptions of the Kirishima, Sakurajima and Kaimondake Volcanoes, Southern Kyushu, Japan |volume= 40 |issue=2 |pages= 825–832 |doi=10.1017/S0033822200018786 |s2cid= 133569925 |doi-access= free |bibcode= 1997Radcb..40..825O }}&lt;/ref&gt;
*မိဇုနရှိ [[:en:maar]] {{coord|31.207660|N|130.546369|E|format=dms |display=inline}}
**2090 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခဂမိ [[:en:maar]] {{coord|31.210523|N|130.550575|E|format=dms |display=inline}}
**2090 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခဆဂတခဲ [[lava dome]]
**5000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ဆွတ်ဂျိနိုဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.199166|N|130.587824|E|format=dms |display=inline}}
** 6000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ဝရှိအိုဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.222759|N|130.595042|E|format=dms |display=inline}}
** 10000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*နဘဲရှိမဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]] {{coord|31.22|N|130.567|E|format=dms |display=inline}}
**နှစ်ပေါင်း ၂၈၀၀ မတိုင်မီက ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;&gt;{{cite journal|first1=Hirohito |last1=Inakura |first2= Hideto |last2=Naruo |first3=Mitsuru |last3=Okuno |first4=Tetsuo |last4=Kobayashi|title= Eruptive History of Ikeda Volcano, Ibusuki Area, Southern Kyushu, Japan|journal=Bulletin of the Volcanological Society of Japan|year= 2014|volume=59 |issue=4 |pages=255–268|issn=0453-4360 |doi=10.18940/kazan.59.4_255 |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/kazan/59/4/59_KJ00009747307/_article/-char/en}}&lt;/ref&gt;
*[[အိခဲဒမီးတောင်ဝ]] {{coord|31.24|N|130.56|E|format=dms |display=inline}}
**လက်ရှိကာလ မီးတောင်ဝသည် နှစ် ၄၈၀၀ မတိုင်မီက ပေါက်ပေါက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;IAVCEI2013&quot;&gt;{{cite web|access-date=2022-09-19|title=IAVCEI 2013 Scientific Assembly A Guide for Mid-Conference Field Trip |url=https://fdocuments.in/document/2014-1-21-kirishima-sakurajima-and-kaimondake-on-kyushu-and-several-volcanic.html?page=1 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*ခိယောမိဒခဲ [[မီးတောင်ခုံး]]  {{coord|31.248826|N|130.586216|E|format=dms|display=inline}}
** 8000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*ခရယမ [[:en:stratovolcano]] {{coord|31.250327|N|130.596623|E|format=dms|display=inline}}
** 23000 BCE ခန့်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=Nakamura1980/&gt;
*အိခဲဇိုခို [[:en:maar]] {{coord|31.234764|N|130.599107|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*[[အုနဂိကန်]] {{coord|31.816667|N|130.466667|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;
*နရိခဝ [[:en:maar]]{{coord|31.206982|N|130.619835|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt; 
*ယမဂဝ [[:en:maar]] {{coord|31.207858|N|130.634899|E|format=dms|display=inline}}
**လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၈၀၀ အကြာက နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Inakura2014&quot;/&gt;

==မြေထုအပူချိန်==
ဆဆွတ်မကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားပိုင်းတွင် ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ပတ်လည်အတွင်း ရေပူစမ်း (အွန်းဆန်း) ပေါင်း ၈၀၀ ခန့် ရှိသည်။ ယမဂဝလျှပ်စစ်စွမ်းအင်စက်ရုံသည် မြေအောက်အပူစွမ်းအင်ကို အသုံးပြုကာ ၄၉၀၀ ကီလိုဝပ်ရှိသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Yamagawa Binary Power Station Geothermal ORC plant in Japan|first1=Saki |last1=Kondo |first2= Hiroshi |last2=Oyama |first3= Shigeto |last3=Yamada|journal=GRC Transactions |volume= 43 |year= 2019 |url=https://publications.mygeoenergynow.org/grc/1034108.pdf}}&lt;/ref&gt;

==ဘေးအန္တရာယ်များ==
မီးတောင်ကွင်းတွင် မြေထုလှုပ်ရှားမှုများနှင့် မီးတောင်ပေါက်ကွဲနိုင်သည့် အန္တရာယ်များ ရှိသည်။ မီးတောင်အန္တရာယ်သည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၄၀၀၀ အကြာ လှုပ်ရှားခဲ့သည့် အချိန်ကာလမှ လက်ရှိကာလအထိ ရှိနေပြီး အကြာမြင့်ဆုံး ကာလလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|last1 =Opris|first1 =A|last2= Enescu|first2 =B|last3 =Yagi|first3= Y|last4 =Zhuang|first4 =J|title =Triggering and decay characteristics of dynamically activated seismicity in Southwest Japan|journal =Geophysical Journal International|year=2018 |volume =212| issue =2|pages =1010–21|doi =10.1093/gji/ggx456|doi-access =free|hdl =2433/231366|hdl-access =free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|first1=Toshiki |last1=Kakuta |title= LOCAL EARTHQUAKE SWARM OCCURRING IN SOUTH KYUSHU (Japanese) |journal= Journal of Physics of the Earth |year= 1984 |volume= 32 |issue= 3 |pages= 143–160| issn=1884-2305|doi=10.4294/jpe1952.32.143 |url= https://www.jstage.jst.go.jp/article/jpe1952/32/3/32_3_143/_article/-char/ja|doi-access= free }}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>5l199og527kxxn2vy6q2bvqoigadpd9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရှိဇုဂတခဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293790</id>
    <revision>
      <id>1062540</id>
      <parentid>1062487</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2473" sha1="mwwvsgj23v6qe931oms99bfb9hrh8e0" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ရှိဇုဂတခဲ
| other_name = 
| native_name ={{native name|ja|賤ヶ岳}}
| image = Shizugatake seen from the NNE.jpg
| image_size =
| image_caption = 
| elevation_m = 421.13
| elevation_ref =
| location = [[နဂဟမမြို့၊ ရှိဂ|နဂဟမမြို့]], [[ရှိဂခရိုင်]], ဂျပန်
| pushpin_map = Japan#Japan Shiga Prefecture
| range_coordinates = 
| coordinates = {{coord|35|30|22|N|136|11|35|E|type:mountain_region:JP_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| type = 
| age = 
| volcanic_arc = 
| last_eruption = 
}}

'''ရှိဇုဂတခဲ''' ( 賤ヶ岳) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဂခရိုင်]]၊ [[နဂဟမမြို့၊ ရှိဂ|နဂဟမမြို့]]ရှိ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၄၂၁ မီတာ (၁၃၈၁ ပေ) မြင့်သည်။&lt;ref name=&quot;Omi&quot;&gt;{{cite web |url=https://visit-omi.com/poi/article/mt-shizugatake |title=Mt. Shizugatake |work=Visit Omi |date=23 July 2020 |access-date=11 September 2026}}&lt;/ref&gt; ဤတောင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]နှင့် [[ယောဂိုကန်|ယောဂိုရေကန်]]ကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာများကို &quot;[[ဘိဝခိုအမျိုးသားဥယျာဉ်]]&quot; အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ရှိဂဂတခဲဓာတ်လှေကားကို တောင်ခြေတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ohmi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ohmitetudo.co.jp/file/group_oshirase_20190527.pdf |title=賤ヶ岳リフトの譲渡に関するお知らせ |accessdate=11 September 2026 |publisher=Ohmi Railway |language=Japanese}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Omi&quot; /&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် တောင်အနီးတွင် [[ရှိဇုဂတခဲတိုက်ပွဲ]] ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Omi&quot; /&gt;
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>mwwvsgj23v6qe931oms99bfb9hrh8e0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062541</id>
      <parentid>1062540</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:18:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */</comment>
      <origin>1062541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2540" sha1="a62vrbh5hpcieu6t94xk20oci19546n" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ရှိဇုဂတခဲ
| other_name = 
| native_name ={{native name|ja|賤ヶ岳}}
| image = Shizugatake seen from the NNE.jpg
| image_size =
| image_caption = 
| elevation_m = 421.13
| elevation_ref =
| location = [[နဂဟမမြို့၊ ရှိဂ|နဂဟမမြို့]], [[ရှိဂခရိုင်]], ဂျပန်
| pushpin_map = Japan#Japan Shiga Prefecture
| range_coordinates = 
| coordinates = {{coord|35|30|22|N|136|11|35|E|type:mountain_region:JP_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| type = 
| age = 
| volcanic_arc = 
| last_eruption = 
}}

'''ရှိဇုဂတခဲ''' ( 賤ヶ岳) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဂခရိုင်]]၊ [[နဂဟမမြို့၊ ရှိဂ|နဂဟမမြို့]]ရှိ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၄၂၁ မီတာ (၁၃၈၁ ပေ) မြင့်သည်။&lt;ref name=&quot;Omi&quot;&gt;{{cite web |url=https://visit-omi.com/poi/article/mt-shizugatake |title=Mt. Shizugatake |work=Visit Omi |date=23 July 2020 |access-date=11 September 2026}}&lt;/ref&gt; ဤတောင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]နှင့် [[ယောဂိုကန်|ယောဂိုရေကန်]]ကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာများကို &quot;[[ဘိဝခိုအမျိုးသားဥယျာဉ်]]&quot; အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ရှိဂဂတခဲဓာတ်လှေကားကို တောင်ခြေတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ohmi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ohmitetudo.co.jp/file/group_oshirase_20190527.pdf |title=賤ヶ岳リフトの譲渡に関するお知らせ |accessdate=11 September 2026 |publisher=Ohmi Railway |language=Japanese}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Omi&quot; /&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် တောင်အနီးတွင် [[ရှိဇုဂတခဲတိုက်ပွဲ]] ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Omi&quot; /&gt;
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>a62vrbh5hpcieu6t94xk20oci19546n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062542</id>
      <parentid>1062541</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:19:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2632" sha1="68j9dw4abakw3gxk8tmemu4xa1gq1ar" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ရှိဇုဂတခဲ
| other_name = 
| native_name ={{native name|ja|賤ヶ岳}}
| image = Shizugatake seen from the NNE.jpg
| image_size =
| image_caption = 
| elevation_m = 421.13
| elevation_ref =
| location = [[နဂဟမမြို့၊ ရှိဂ|နဂဟမမြို့]], [[ရှိဂခရိုင်]], ဂျပန်
| pushpin_map = Japan#Japan Shiga Prefecture
| range_coordinates = 
| coordinates = {{coord|35|30|22|N|136|11|35|E|type:mountain_region:JP_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| type = 
| age = 
| volcanic_arc = 
| last_eruption = 
}}

'''ရှိဇုဂတခဲ''' ( 賤ヶ岳) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဂခရိုင်]]၊ [[နဂဟမမြို့၊ ရှိဂ|နဂဟမမြို့]]ရှိ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၄၂၁ မီတာ (၁၃၈၁ ပေ) မြင့်သည်။&lt;ref name=&quot;Omi&quot;&gt;{{cite web |url=https://visit-omi.com/poi/article/mt-shizugatake |title=Mt. Shizugatake |work=Visit Omi |date=23 July 2020 |access-date=11 September 2026}}&lt;/ref&gt; ဤတောင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]နှင့် [[ယောဂိုကန်|ယောဂိုရေကန်]]ကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာများကို &quot;[[ဘိဝခိုအမျိုးသားဥယျာဉ်]]&quot; အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ရှိဂဂတခဲဓာတ်လှေကားကို တောင်ခြေတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ohmi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ohmitetudo.co.jp/file/group_oshirase_20190527.pdf |title=賤ヶ岳リフトの譲渡に関するお知らせ |accessdate=11 September 2026 |publisher=Ohmi Railway |language=Japanese}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Omi&quot; /&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် တောင်အနီးတွင် [[ရှိဇုဂတခဲတိုက်ပွဲ]] ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Omi&quot; /&gt;
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>68j9dw4abakw3gxk8tmemu4xa1gq1ar</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062543</id>
      <parentid>1062542</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှိဂခရိုင်ရှိ တောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2717" sha1="r2ez7jpmjje8jafob2u821hr8one4ki" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ရှိဇုဂတခဲ
| other_name = 
| native_name ={{native name|ja|賤ヶ岳}}
| image = Shizugatake seen from the NNE.jpg
| image_size =
| image_caption = 
| elevation_m = 421.13
| elevation_ref =
| location = [[နဂဟမမြို့၊ ရှိဂ|နဂဟမမြို့]], [[ရှိဂခရိုင်]], ဂျပန်
| pushpin_map = Japan#Japan Shiga Prefecture
| range_coordinates = 
| coordinates = {{coord|35|30|22|N|136|11|35|E|type:mountain_region:JP_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| type = 
| age = 
| volcanic_arc = 
| last_eruption = 
}}

'''ရှိဇုဂတခဲ''' ( 賤ヶ岳) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ရှိဂခရိုင်]]၊ [[နဂဟမမြို့၊ ရှိဂ|နဂဟမမြို့]]ရှိ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၄၂၁ မီတာ (၁၃၈၁ ပေ) မြင့်သည်။&lt;ref name=&quot;Omi&quot;&gt;{{cite web |url=https://visit-omi.com/poi/article/mt-shizugatake |title=Mt. Shizugatake |work=Visit Omi |date=23 July 2020 |access-date=11 September 2026}}&lt;/ref&gt; ဤတောင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]နှင့် [[ယောဂိုကန်|ယောဂိုရေကန်]]ကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာများကို &quot;[[ဘိဝခိုအမျိုးသားဥယျာဉ်]]&quot; အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ရှိဂဂတခဲဓာတ်လှေကားကို တောင်ခြေတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ohmi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ohmitetudo.co.jp/file/group_oshirase_20190527.pdf |title=賤ヶ岳リフトの譲渡に関するお知らせ |accessdate=11 September 2026 |publisher=Ohmi Railway |language=Japanese}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Omi&quot; /&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် တောင်အနီးတွင် [[ရှိဇုဂတခဲတိုက်ပွဲ]] ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Omi&quot; /&gt;
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>r2ez7jpmjje8jafob2u821hr8one4ki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခခဲရိုမဂျိမ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293791</id>
    <revision>
      <id>1062544</id>
      <parentid>1062500</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5314" sha1="hid6x0lj0mtm8g8wt5pnzsrdh8x50qe" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = ခခဲရိုမဂျိမ
| image                   = View of Koniya from Kochi-yama.jpg
| image_caption           = [[အမမိအိုးရှိမ]]ရှိ ခိုချိယမမှ မြင်ရသည့် ခခဲရိုမဂျိမ
| image_size              = 
| image_map               = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png
| map_caption             = 
| native_name             = {{Nihongo||加計呂麻島|Xakeroma}}
| native_name_link        = Amami Ōshima language
| nickname                = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{coord|28|07|29|N|129|14|41|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[အမမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 77.39
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 147.5
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 326
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = ခဂိုရှိမခရိုင်
| country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]]
| country_admin_divisions_1 = [[Ōshima District, Kagoshima|Ōshima District]]
| country_admin_divisions_title_2 = [[Towns of Japan|Town]]
| country_admin_divisions_2 = [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]
| population              = 1,600
| population_as_of        = 2013
| density_km2             = 20.67
| ethnic_groups           = [[Ryukyuan people|Ryukyuan]], [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''ခခဲရိုမဂျိမ''' ( 加計呂麻島, ခခဲရိုမတိုး) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျူးရှူးကျွန်းနှင့် အိုခိနဝခရိုင်အကြား အမမိကျွန်းစုတွင် ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမမိကျွန်းစုသည် ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစုတွင် ပါဝင်နေသည့် ကျွန်းစုလည်း ဖြစ်သည်။ ခခဲရိုမဂျိမသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ခန့်မှန်းခြေ ၁၆၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ ဆဲတိုအုချိမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ကျွန်း၏ နေရာအများစုသည် &quot;အမမိ ဂွန်းတိုး အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခခဲရိုမဂျိမသည် အမမိအိုးရှိမကျွန်း၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ မျက်နှာပြင်သည် ချိုင့်ခွက်များ ရှိသည်။ အမမိအိုးရှိမနှင့် ခခဲရိုမဂျိမအကြားတွင် အိုးရှိမရေလက်ကြား ရှိသည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၄၇.၅ ကီလိုမီတာ (၉၁.၇ မိုင်) ရှည်သည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်သည် ၃၁၄ မီတာ (၁၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။ ကျွန်း၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် သန္တာကျောက်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံတည်ရှိသည်။

ကျွန်း၏ ရာသီဥတုသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုရှိသည်။ နွေရာသီတွင် အလွန်နွေးထွေးပြီး ဆောင်းရာသီတွင် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရာသီသည် မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းသို့ တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများ မကြာခဏ တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>hid6x0lj0mtm8g8wt5pnzsrdh8x50qe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062548</id>
      <parentid>1062544</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5461" sha1="6diieivvo152jkr28quu0bop30jdv1g" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = ခခဲရိုမဂျိမ
| image                   = View of Koniya from Kochi-yama.jpg
| image_caption           = [[အမမိအိုးရှိမ]]ရှိ ခိုချိယမမှ မြင်ရသည့် ခခဲရိုမဂျိမ
| image_size              = 
| image_map               = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png
| map_caption             = 
| native_name             = {{Nihongo||加計呂麻島|Xakeroma}}
| native_name_link        = Amami Ōshima language
| nickname                = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{coord|28|07|29|N|129|14|41|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[အမမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 77.39
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 147.5
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 326
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = ခဂိုရှိမခရိုင်
| country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]]
| country_admin_divisions_1 = [[Ōshima District, Kagoshima|Ōshima District]]
| country_admin_divisions_title_2 = [[Towns of Japan|Town]]
| country_admin_divisions_2 = [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]
| population              = 1,600
| population_as_of        = 2013
| density_km2             = 20.67
| ethnic_groups           = [[Ryukyuan people|Ryukyuan]], [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''ခခဲရိုမဂျိမ''' ( 加計呂麻島, ခခဲရိုမတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် [[အိုခိနဝခရိုင်]]အကြား [[အမမိကျွန်းစု]]တွင် ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမမိကျွန်းစုသည် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်နေသည့် ကျွန်းစုလည်း ဖြစ်သည်။ ခခဲရိုမဂျိမသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ခန့်မှန်းခြေ ၁၆၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ကျွန်း၏ နေရာအများစုသည် &quot;အမမိ ဂွန်းတိုး အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခခဲရိုမဂျိမသည် [[အမမိအိုးရှိမ|အမမိအိုးရှိမကျွန်း]]၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ မျက်နှာပြင်သည် ချိုင့်ခွက်များ ရှိသည်။ အမမိအိုးရှိမနှင့် ခခဲရိုမဂျိမအကြားတွင် [[အိုးရှိမရေလက်ကြား]] ရှိသည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၄၇.၅ ကီလိုမီတာ (၉၁.၇ မိုင်) ရှည်သည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်သည် ၃၁၄ မီတာ (၁၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။ ကျွန်း၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် သန္တာကျောက်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံတည်ရှိသည်။

ကျွန်း၏ ရာသီဥတုသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုရှိသည်။ နွေရာသီတွင် အလွန်နွေးထွေးပြီး ဆောင်းရာသီတွင် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရာသီသည် မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းသို့ တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများ မကြာခဏ တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>6diieivvo152jkr28quu0bop30jdv1g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062549</id>
      <parentid>1062548</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */</comment>
      <origin>1062549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5628" sha1="fxa7jrw3t1htvz22dklwzzuejn2z5xb" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = ခခဲရိုမဂျိမ
| image                   = View of Koniya from Kochi-yama.jpg
| image_caption           = [[အမမိအိုးရှိမ]]ရှိ ခိုချိယမမှ မြင်ရသည့် ခခဲရိုမဂျိမ
| image_size              = 
| image_map               = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png
| map_caption             = 
| native_name             = {{Nihongo||加計呂麻島|Xakeroma}}
| native_name_link        = Amami Ōshima language
| nickname                = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{coord|28|07|29|N|129|14|41|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[အမမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 77.39
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 147.5
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 326
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = ခဂိုရှိမခရိုင်
| country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]]
| country_admin_divisions_1 = [[Ōshima District, Kagoshima|Ōshima District]]
| country_admin_divisions_title_2 = [[Towns of Japan|Town]]
| country_admin_divisions_2 = [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]
| population              = 1,600
| population_as_of        = 2013
| density_km2             = 20.67
| ethnic_groups           = [[Ryukyuan people|Ryukyuan]], [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''ခခဲရိုမဂျိမ''' ( 加計呂麻島, ခခဲရိုမတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် [[အိုခိနဝခရိုင်]]အကြား [[အမမိကျွန်းစု]]တွင် ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမမိကျွန်းစုသည် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်နေသည့် ကျွန်းစုလည်း ဖြစ်သည်။ ခခဲရိုမဂျိမသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ခန့်မှန်းခြေ ၁၆၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ကျွန်း၏ နေရာအများစုသည် &quot;အမမိ ဂွန်းတိုး အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခခဲရိုမဂျိမသည် [[အမမိအိုးရှိမ|အမမိအိုးရှိမကျွန်း]]၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ မျက်နှာပြင်သည် ချိုင့်ခွက်များ ရှိသည်။ အမမိအိုးရှိမနှင့် ခခဲရိုမဂျိမအကြားတွင် [[အိုးရှိမရေလက်ကြား]] ရှိသည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၄၇.၅ ကီလိုမီတာ (၉၁.၇ မိုင်) ရှည်သည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်သည် ၃၁၄ မီတာ (၁၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။ ကျွန်း၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် သန္တာကျောက်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံတည်ရှိသည်။

ကျွန်း၏ ရာသီဥတုသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုရှိသည်။ နွေရာသီတွင် အလွန်နွေးထွေးပြီး ဆောင်းရာသီတွင် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရာသီသည် မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းသို့ တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများ မကြာခဏ တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>fxa7jrw3t1htvz22dklwzzuejn2z5xb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062550</id>
      <parentid>1062549</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:28:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အမမိကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5683" sha1="ajzbca9vko4exkz3m010jddohodb4un" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = ခခဲရိုမဂျိမ
| image                   = View of Koniya from Kochi-yama.jpg
| image_caption           = [[အမမိအိုးရှိမ]]ရှိ ခိုချိယမမှ မြင်ရသည့် ခခဲရိုမဂျိမ
| image_size              = 
| image_map               = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png
| map_caption             = 
| native_name             = {{Nihongo||加計呂麻島|Xakeroma}}
| native_name_link        = Amami Ōshima language
| nickname                = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{coord|28|07|29|N|129|14|41|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[အမမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 77.39
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 147.5
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 326
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = ခဂိုရှိမခရိုင်
| country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]]
| country_admin_divisions_1 = [[Ōshima District, Kagoshima|Ōshima District]]
| country_admin_divisions_title_2 = [[Towns of Japan|Town]]
| country_admin_divisions_2 = [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]
| population              = 1,600
| population_as_of        = 2013
| density_km2             = 20.67
| ethnic_groups           = [[Ryukyuan people|Ryukyuan]], [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''ခခဲရိုမဂျိမ''' ( 加計呂麻島, ခခဲရိုမတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် [[အိုခိနဝခရိုင်]]အကြား [[အမမိကျွန်းစု]]တွင် ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမမိကျွန်းစုသည် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်နေသည့် ကျွန်းစုလည်း ဖြစ်သည်။ ခခဲရိုမဂျိမသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ခန့်မှန်းခြေ ၁၆၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ကျွန်း၏ နေရာအများစုသည် &quot;အမမိ ဂွန်းတိုး အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခခဲရိုမဂျိမသည် [[အမမိအိုးရှိမ|အမမိအိုးရှိမကျွန်း]]၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ မျက်နှာပြင်သည် ချိုင့်ခွက်များ ရှိသည်။ အမမိအိုးရှိမနှင့် ခခဲရိုမဂျိမအကြားတွင် [[အိုးရှိမရေလက်ကြား]] ရှိသည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၄၇.၅ ကီလိုမီတာ (၉၁.၇ မိုင်) ရှည်သည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်သည် ၃၁၄ မီတာ (၁၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။ ကျွန်း၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် သန္တာကျောက်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံတည်ရှိသည်။

ကျွန်း၏ ရာသီဥတုသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုရှိသည်။ နွေရာသီတွင် အလွန်နွေးထွေးပြီး ဆောင်းရာသီတွင် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရာသီသည် မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းသို့ တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများ မကြာခဏ တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမမိကျွန်းစု]]</text>
      <sha1>ajzbca9vko4exkz3m010jddohodb4un</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062551</id>
      <parentid>1062550</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5783" sha1="gpnffqyt711ydyw47ae3fiz0dlzwk9s" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = ခခဲရိုမဂျိမ
| image                   = View of Koniya from Kochi-yama.jpg
| image_caption           = [[အမမိအိုးရှိမ]]ရှိ ခိုချိယမမှ မြင်ရသည့် ခခဲရိုမဂျိမ
| image_size              = 
| image_map               = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png
| map_caption             = 
| native_name             = {{Nihongo||加計呂麻島|Xakeroma}}
| native_name_link        = Amami Ōshima language
| nickname                = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{coord|28|07|29|N|129|14|41|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[အမမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 77.39
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 147.5
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 326
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = ခဂိုရှိမခရိုင်
| country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]]
| country_admin_divisions_1 = [[Ōshima District, Kagoshima|Ōshima District]]
| country_admin_divisions_title_2 = [[Towns of Japan|Town]]
| country_admin_divisions_2 = [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]
| population              = 1,600
| population_as_of        = 2013
| density_km2             = 20.67
| ethnic_groups           = [[Ryukyuan people|Ryukyuan]], [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''ခခဲရိုမဂျိမ''' ( 加計呂麻島, ခခဲရိုမတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် [[အိုခိနဝခရိုင်]]အကြား [[အမမိကျွန်းစု]]တွင် ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမမိကျွန်းစုသည် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်နေသည့် ကျွန်းစုလည်း ဖြစ်သည်။ ခခဲရိုမဂျိမသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ခန့်မှန်းခြေ ၁၆၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ကျွန်း၏ နေရာအများစုသည် &quot;အမမိ ဂွန်းတိုး အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခခဲရိုမဂျိမသည် [[အမမိအိုးရှိမ|အမမိအိုးရှိမကျွန်း]]၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ မျက်နှာပြင်သည် ချိုင့်ခွက်များ ရှိသည်။ အမမိအိုးရှိမနှင့် ခခဲရိုမဂျိမအကြားတွင် [[အိုးရှိမရေလက်ကြား]] ရှိသည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၄၇.၅ ကီလိုမီတာ (၉၁.၇ မိုင်) ရှည်သည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်သည် ၃၁၄ မီတာ (၁၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။ ကျွန်း၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် သန္တာကျောက်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံတည်ရှိသည်။

ကျွန်း၏ ရာသီဥတုသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုရှိသည်။ နွေရာသီတွင် အလွန်နွေးထွေးပြီး ဆောင်းရာသီတွင် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရာသီသည် မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းသို့ တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများ မကြာခဏ တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမမိကျွန်းစု]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]</text>
      <sha1>gpnffqyt711ydyw47ae3fiz0dlzwk9s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062631</id>
      <parentid>1062551</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T01:29:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး */</comment>
      <origin>1062631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6180" sha1="2v1vrvq34wjtt4hm0g3s6wm2shjx7ct" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = ခခဲရိုမဂျိမ
| image                   = View of Koniya from Kochi-yama.jpg
| image_caption           = [[အမမိအိုးရှိမ]]ရှိ ခိုချိယမမှ မြင်ရသည့် ခခဲရိုမဂျိမ
| image_size              = 
| image_map               = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png
| map_caption             = 
| native_name             = {{Nihongo||加計呂麻島|Xakeroma}}
| native_name_link        = Amami Ōshima language
| nickname                = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{coord|28|07|29|N|129|14|41|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[အမမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 77.39
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 147.5
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 326
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = ခဂိုရှိမခရိုင်
| country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]]
| country_admin_divisions_1 = [[Ōshima District, Kagoshima|Ōshima District]]
| country_admin_divisions_title_2 = [[Towns of Japan|Town]]
| country_admin_divisions_2 = [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]
| population              = 1,600
| population_as_of        = 2013
| density_km2             = 20.67
| ethnic_groups           = [[Ryukyuan people|Ryukyuan]], [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''ခခဲရိုမဂျိမ''' ( 加計呂麻島, ခခဲရိုမတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် [[အိုခိနဝခရိုင်]]အကြား [[အမမိကျွန်းစု]]တွင် ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမမိကျွန်းစုသည် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်နေသည့် ကျွန်းစုလည်း ဖြစ်သည်။ ခခဲရိုမဂျိမသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ခန့်မှန်းခြေ ၁၆၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ကျွန်း၏ နေရာအများစုသည် &quot;အမမိ ဂွန်းတိုး အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခခဲရိုမဂျိမသည် [[အမမိအိုးရှိမ|အမမိအိုးရှိမကျွန်း]]၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ မျက်နှာပြင်သည် ချိုင့်ခွက်များ ရှိသည်။ အမမိအိုးရှိမနှင့် ခခဲရိုမဂျိမအကြားတွင် [[အိုးရှိမရေလက်ကြား]] ရှိသည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၄၇.၅ ကီလိုမီတာ (၉၁.၇ မိုင်) ရှည်သည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်သည် ၃၁၄ မီတာ (၁၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။ ကျွန်း၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် သန္တာကျောက်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံတည်ရှိသည်။

ကျွန်း၏ ရာသီဥတုသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုရှိသည်။ နွေရာသီတွင် အလွန်နွေးထွေးပြီး ဆောင်းရာသီတွင် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရာသီသည် မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းသို့ တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများ မကြာခဏ တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==

ခခဲရိုမဂျိမနှင့် အမမိအိုးရှိမကို ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှုဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် အိမ်ငယ် အလုံး ၃၀ ရှိသော်လည်း အခြေချနေထိုင်သူ မရှိပေ။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမမိကျွန်းစု]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]</text>
      <sha1>2v1vrvq34wjtt4hm0g3s6wm2shjx7ct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062632</id>
      <parentid>1062631</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T01:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး */</comment>
      <origin>1062632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5989" sha1="pwn14nic34s7qamctug6dtn3st3p4pd" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = ခခဲရိုမဂျိမ
| image                   = View of Koniya from Kochi-yama.jpg
| image_caption           = [[အမမိအိုးရှိမ]]ရှိ ခိုချိယမမှ မြင်ရသည့် ခခဲရိုမဂျိမ
| image_size              = 
| image_map               = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png
| map_caption             = 
| native_name             = {{Nihongo||加計呂麻島|Xakeroma}}
| native_name_link        = Amami Ōshima language
| nickname                = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{coord|28|07|29|N|129|14|41|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[အမမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 77.39
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 147.5
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 326
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = ခဂိုရှိမခရိုင်
| country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]]
| country_admin_divisions_1 = [[Ōshima District, Kagoshima|Ōshima District]]
| country_admin_divisions_title_2 = [[Towns of Japan|Town]]
| country_admin_divisions_2 = [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]
| population              = 1,600
| population_as_of        = 2013
| density_km2             = 20.67
| ethnic_groups           = [[Ryukyuan people|Ryukyuan]], [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''ခခဲရိုမဂျိမ''' ( 加計呂麻島, ခခဲရိုမတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် [[အိုခိနဝခရိုင်]]အကြား [[အမမိကျွန်းစု]]တွင် ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမမိကျွန်းစုသည် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်နေသည့် ကျွန်းစုလည်း ဖြစ်သည်။ ခခဲရိုမဂျိမသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ခန့်မှန်းခြေ ၁၆၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ကျွန်း၏ နေရာအများစုသည် &quot;အမမိ ဂွန်းတိုး အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခခဲရိုမဂျိမသည် [[အမမိအိုးရှိမ|အမမိအိုးရှိမကျွန်း]]၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ မျက်နှာပြင်သည် ချိုင့်ခွက်များ ရှိသည်။ အမမိအိုးရှိမနှင့် ခခဲရိုမဂျိမအကြားတွင် [[အိုးရှိမရေလက်ကြား]] ရှိသည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၄၇.၅ ကီလိုမီတာ (၉၁.၇ မိုင်) ရှည်သည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်သည် ၃၁၄ မီတာ (၁၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။ ကျွန်း၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် သန္တာကျောက်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံတည်ရှိသည်။

ကျွန်း၏ ရာသီဥတုသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုရှိသည်။ နွေရာသီတွင် အလွန်နွေးထွေးပြီး ဆောင်းရာသီတွင် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရာသီသည် မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းသို့ တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများ မကြာခဏ တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
ခခဲရိုမဂျိမနှင့် အမမိအိုးရှိမကို ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှုဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမမိကျွန်းစု]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]</text>
      <sha1>pwn14nic34s7qamctug6dtn3st3p4pd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062668</id>
      <parentid>1062632</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T10:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1062668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7576" sha1="b5xxw1qzuxkrdmh1phuwetn9oq4p3pt" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = ခခဲရိုမဂျိမ
| image                   = View of Koniya from Kochi-yama.jpg
| image_caption           = [[အမမိအိုးရှိမ]]ရှိ ခိုချိယမမှ မြင်ရသည့် ခခဲရိုမဂျိမ
| image_size              = 
| image_map               = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png
| map_caption             = 
| native_name             = {{Nihongo||加計呂麻島|Xakeroma}}
| native_name_link        = Amami Ōshima language
| nickname                = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{coord|28|07|29|N|129|14|41|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[အမမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 77.39
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 147.5
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 326
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = ခဂိုရှိမခရိုင်
| country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]]
| country_admin_divisions_1 = [[Ōshima District, Kagoshima|Ōshima District]]
| country_admin_divisions_title_2 = [[Towns of Japan|Town]]
| country_admin_divisions_2 = [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]
| population              = 1,600
| population_as_of        = 2013
| density_km2             = 20.67
| ethnic_groups           = [[Ryukyuan people|Ryukyuan]], [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''ခခဲရိုမဂျိမ''' ( 加計呂麻島, ခခဲရိုမတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် [[အိုခိနဝခရိုင်]]အကြား [[အမမိကျွန်းစု]]တွင် ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမမိကျွန်းစုသည် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်နေသည့် ကျွန်းစုလည်း ဖြစ်သည်။ ခခဲရိုမဂျိမသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ခန့်မှန်းခြေ ၁၆၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ကျွန်း၏ နေရာအများစုသည် &quot;အမမိ ဂွန်းတိုး အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခခဲရိုမဂျိမသည် [[အမမိအိုးရှိမ|အမမိအိုးရှိမကျွန်း]]၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ မျက်နှာပြင်သည် ချိုင့်ခွက်များ ရှိသည်။ အမမိအိုးရှိမနှင့် ခခဲရိုမဂျိမအကြားတွင် [[အိုးရှိမရေလက်ကြား]] ရှိသည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၄၇.၅ ကီလိုမီတာ (၉၁.၇ မိုင်) ရှည်သည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်သည် ၃၁၄ မီတာ (၁၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။ ကျွန်း၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် သန္တာကျောက်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံတည်ရှိသည်။

ကျွန်း၏ ရာသီဥတုသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုရှိသည်။ နွေရာသီတွင် အလွန်နွေးထွေးပြီး ဆောင်းရာသီတွင် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရာသီသည် မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းသို့ တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများ မကြာခဏ တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
ကျွန်းပေါ်တွင် လူများ အစောဆုံးအခြေချနေထိုင်ခဲ့သည့် မှတ်တမ်းကိုမူ မသိရှိရပေ။ ၁၆၀၉ ခုနှစ်တွင် ဆဆွတ်မအုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေအောက်တွင် ကျွန်းကို ထားရှိအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ မဲဂျိခေတ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကာလပြီးနောက် ကျွန်းကို အိုးဆုမိပြည်နယ်နှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ခဂိုရှိမခရိုင်၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ကျွန်းကို ပြုပြင်မှုများ ပြုလုပ်ကာ ဂျပန်ဘုရင့်တပ်မတော်၏ ခံတပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးနောက်တွင် အမမိကျွန်းစုရှိ အခြားကျွန်းများနှင့်အတူ ခခဲရိုမဂျိမသည်လည်း ၁၉၅၃ ခုနှစ်အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။

==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
ခခဲရိုမဂျိမနှင့် အမမိအိုးရှိမကို ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှုဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမမိကျွန်းစု]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]</text>
      <sha1>b5xxw1qzuxkrdmh1phuwetn9oq4p3pt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062669</id>
      <parentid>1062668</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T10:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1062669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7580" sha1="ifbhxz0cl2z6yxa16uls8q90hmr61bb" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = ခခဲရိုမဂျိမ
| image                   = View of Koniya from Kochi-yama.jpg
| image_caption           = [[အမမိအိုးရှိမ]]ရှိ ခိုချိယမမှ မြင်ရသည့် ခခဲရိုမဂျိမ
| image_size              = 
| image_map               = Satsunan-Islands-Kagoshima-Japan.png
| map_caption             = 
| native_name             = {{Nihongo||加計呂麻島|Xakeroma}}
| native_name_link        = Amami Ōshima language
| nickname                = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{coord|28|07|29|N|129|14|41|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[အမမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 77.39
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 147.5
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 326
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = ခဂိုရှိမခရိုင်
| country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]]
| country_admin_divisions_1 = [[Ōshima District, Kagoshima|Ōshima District]]
| country_admin_divisions_title_2 = [[Towns of Japan|Town]]
| country_admin_divisions_2 = [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]
| population              = 1,600
| population_as_of        = 2013
| density_km2             = 20.67
| ethnic_groups           = [[Ryukyuan people|Ryukyuan]], [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''ခခဲရိုမဂျိမ''' ( 加計呂麻島, ခခဲရိုမတိုး) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]နှင့် [[အိုခိနဝခရိုင်]]အကြား [[အမမိကျွန်းစု]]တွင် ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမမိကျွန်းစုသည် [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်နေသည့် ကျွန်းစုလည်း ဖြစ်သည်။ ခခဲရိုမဂျိမသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ လူဦးရေ ခန့်မှန်းခြေ ၁၆၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ|ဆဲတိုအုချိမြို့]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ကျွန်း၏ နေရာအများစုသည် &quot;အမမိ ဂွန်းတိုး အမျိုးသားဥယျာဉ်&quot; ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခခဲရိုမဂျိမသည် [[အမမိအိုးရှိမ|အမမိအိုးရှိမကျွန်း]]၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ မျက်နှာပြင်သည် ချိုင့်ခွက်များ ရှိသည်။ အမမိအိုးရှိမနှင့် ခခဲရိုမဂျိမအကြားတွင် [[အိုးရှိမရေလက်ကြား]] ရှိသည်။ ကျွန်းသည် ဧရိယာ ၇၇.၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉.၈၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၄၇.၅ ကီလိုမီတာ (၉၁.၇ မိုင်) ရှည်သည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်သည် ၃၁၄ မီတာ (၁၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။ ကျွန်း၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် သန္တာကျောက်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံတည်ရှိသည်။

ကျွန်း၏ ရာသီဥတုသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုရှိသည်။ နွေရာသီတွင် အလွန်နွေးထွေးပြီး ဆောင်းရာသီတွင် သင့်တင့်စွာ အေးသည်။ မိုးရာသီသည် မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းသို့ တိုင်းဖွန်းမုန်တိုင်းများ မကြာခဏ တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
ကျွန်းပေါ်တွင် လူများ အစောဆုံးအခြေချနေထိုင်ခဲ့သည့် မှတ်တမ်းကိုမူ မသိရှိရပေ။ ၁၆၀၉ ခုနှစ်တွင် ဆဆွတ်မအုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေအောက်တွင် ကျွန်းကို ထားရှိအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ မဲဂျိခေတ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကာလပြီးနောက် ကျွန်းကို အိုးဆုမိပြည်နယ်နှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ခဂိုရှိမခရိုင်၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ကျွန်းကို ပြုပြင်မှုများ ပြုလုပ်ကာ ဂျပန်ဘုရင့်တပ်မတော်၏ ခံတပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးနောက်တွင် [[အမမိကျွန်းစု]]ရှိ အခြားကျွန်းများနှင့်အတူ ခခဲရိုမဂျိမသည်လည်း ၁၉၅၃ ခုနှစ်အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။

==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး==
ခခဲရိုမဂျိမနှင့် အမမိအိုးရှိမကို ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှုဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမမိကျွန်းစု]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]</text>
      <sha1>ifbhxz0cl2z6yxa16uls8q90hmr61bb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:နဂဆခိခရိုင်ရှိ တောင်များ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>293793</id>
    <revision>
      <id>1062513</id>
      <timestamp>2026-11-08T13:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="ipwseocdeg0svzqqrdfmye5ctnvzmld" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>ipwseocdeg0svzqqrdfmye5ctnvzmld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ တောင်များ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>293794</id>
    <revision>
      <id>1062517</id>
      <timestamp>2026-11-08T13:48:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="ipwseocdeg0svzqqrdfmye5ctnvzmld" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>ipwseocdeg0svzqqrdfmye5ctnvzmld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရှိဂခရိုင်ရှိ တောင်များ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>293795</id>
    <revision>
      <id>1062533</id>
      <timestamp>2026-11-08T14:08:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="ipwseocdeg0svzqqrdfmye5ctnvzmld" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>ipwseocdeg0svzqqrdfmye5ctnvzmld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:မိအဲခရိုင်ရှိ တောင်များ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>293796</id>
    <revision>
      <id>1062538</id>
      <timestamp>2026-11-08T14:12:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="ipwseocdeg0svzqqrdfmye5ctnvzmld" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]]</text>
      <sha1>ipwseocdeg0svzqqrdfmye5ctnvzmld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခါဂိုရှီးမား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293797</id>
    <revision>
      <id>1062546</id>
      <timestamp>2026-11-08T14:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>[[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခါဂိုရှီးမား]] စာမျက်နှာကို [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်: ခရိုင်အမည် ပြင်ဆင်သည်။</comment>
      <origin>1062546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="cuk32t2g01d768uguh4o8uxym18la82" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]</text>
      <sha1>cuk32t2g01d768uguh4o8uxym18la82</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062547</id>
      <parentid>1062546</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T14:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>[[ဆဲတိုအုချိမြို့၊ ခဂိုရှိမ]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11" sha1="i3ivwgg793ry976qg2ak9jnjk4epd7m" xml:space="preserve">{{db-self}}</text>
      <sha1>i3ivwgg793ry976qg2ak9jnjk4epd7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အမမိကျွန်းစု</title>
    <ns>14</ns>
    <id>293798</id>
    <revision>
      <id>1062552</id>
      <timestamp>2026-11-08T14:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="ibdkb7lilp9f91ouebb5374eg3xki5t" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]</text>
      <sha1>ibdkb7lilp9f91ouebb5374eg3xki5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:Infobox landform</title>
    <ns>10</ns>
    <id>293799</id>
    <revision>
      <id>1062557</id>
      <timestamp>2026-11-08T14:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;&lt;includeonly&gt;{{Infobox | child = {{yesno|{{{embed|}}}}} | templatestyles = Infobox landform/styles.css | bodyclass = ib-landform vcard  &lt;!--** names, type, and transliterations ** --&gt; | above = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;     {{#if:{{{native_name|}}}|&lt;div class=&quot;nickname ib-landfo...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14356" sha1="ke0tbsbunylzl5pl05cnh3y9ldn5gfd" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Infobox
| child = {{yesno|{{{embed|}}}}}
| templatestyles = Infobox landform/styles.css
| bodyclass = ib-landform vcard

&lt;!--** names, type, and transliterations ** --&gt;
| above = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
    {{#if:{{{native_name|}}}|&lt;div class=&quot;nickname ib-landform-native&quot;&gt;{{native name checker|{{{native_name}}}}}&lt;/div&gt;}}{{#if:{{{other_name|}}}|&lt;div class=&quot;nickname ib-landform-other-name&quot;&gt;{{{other_name}}}&lt;/div&gt;}}

| subheader = {{#if:{{{type|}}}|&lt;div class=&quot;category&quot;&gt;{{{type|}}}&lt;/div&gt;|{{main other|[[Category:Pages using Infobox landform with no type]]}}}}

| rowclass1 = mergedtoprow ib-landform-official
| data1 = {{#if:{{{name|}}}|{{{official_name|}}}}}

&lt;!-- ***Image*** --&gt;
| rowclass2 = mergedtoprow
| data2 = {{#if:{{{image|}}}|&lt;!--
  --&gt;{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage&lt;!--
        --&gt;|image={{{image|}}}&lt;!--
        --&gt;|size={{{image_size|}}}|sizedefault=250px&lt;!--
        --&gt;|alt={{{alt|}}}&lt;!--
        --&gt;|title={{if empty|{{{caption|}}}|{{{alt|}}}}}}}&lt;!--
  --&gt;{{#if:{{{{caption|}}}|&lt;div class=&quot;ib-landform-caption&quot;&gt;{{{caption|}}}&lt;/div&gt;}} }}

&lt;!-- ***Map*** --&gt;
| rowclass3 = mergedtoprow
|  data3 = {{#if:{{{map_image|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map_image}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name}}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt;{{{map_caption}}}&lt;/div&gt;}}
}}

&lt;!-- ***Pushpin Map*** --&gt;
| rowclass4 = mergedtoprow
|  data4 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map
   | float = center
   | default_width = 250
   | marksize = 6
   | pushpin_label = {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

| rowclass5 = mergedtoprow
| data5 = {{#invoke:Infobox mapframe
   | autoWithCaption
   | onByDefault = {{#if:{{{map_image|}}}{{{pushpin_map|}}}|no|yes}}
   | mapframe-area_km2 = {{{area_total_km2|}}}
   | mapframe-area_mi2 = {{{area_total_sq_mi|}}}
   | mapframe-area_ha = {{{area_total_ha|}}}
   | mapframe-area_acre = {{{area_total_acre|}}}
   | mapframe-length_km = {{{length_km|}}}
   | mapframe-length_mi = {{{length_mi|}}}
   | mapframe-width_km = {{{width_km|}}}
   | mapframe-width_mi = {{{width_mi|}}}
   | mapframe-frame-width = 250
   | mapframe-marker = natural
   | mapframe-caption = Interactive map of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

&lt;!-- ***Coordinates*** --&gt;
| rowclass7 = {{#if:{{{map_image|}}}{{{pushpin_map|}}}{{{mapframe|}}}|{{#if:{{{grid_ref|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}}}
|  data7 = {{#if:{{{coordinates|}}}
  |Coordinates{{#if:{{{coor_type|}}}|&amp;#32;({{{coor_type|}}})}}: {{#invoke:ISO 3166|geocoordinsert|nocat=true|1={{{coordinates|}}}|country={{{subdivision_name|}}}|subdivision1={{{subdivision_name1|}}}|subdivision2={{{subdivision_name2|}}}|subdivision3={{{subdivision_name3|}}}|type=city{{#if:{{{population_total|}}}|{{#iferror:{{#expr:{{formatnum:{{{population_total}}}|R}}+1}}||({{formatnum:{{replace|{{{population_total}}}|,|}}|R}})}}}} }}{{{coordinates_ref|}}} }}

| rowclass8 = {{#if:{{{map_image|}}}{{{pushpin_map|}}}{{{mapframe|}}}|mergedbottomrow|mergedrow}}
| label8 = {{#if:{{{grid_ref_UK|}}}|[[Ordnance Survey National Grid|Grid&amp;nbsp;position]]|{{#if:{{{grid_ref_Ireland|}}}|[[Irish grid reference system|Grid&amp;nbsp;position]]|{{if empty|{{{grid_name|}}}|Grid&amp;nbsp;position}} }} }}
|  data8 = {{#if:{{{grid_ref_UK|}}}|{{gbm4ibx|{{{grid_ref_UK|}}}|name={{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}|{{#if:{{{grid_ref_Ireland|}}}|{{iem4ibx|{{{grid_ref_Ireland|}}}|name={{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}|{{{grid_ref|}}}}}}}

&lt;!-- ***Location*** --&gt;
| rowclass10 = mergedtoprow
| label10 = Location
|  data10 = {{{location|}}}

| rowclass11 = mergedrow
| label11 = Range
|  data11 = {{{range|}}}

| rowclass12 = mergedrow
| label12 = Part&amp;nbsp;of
|  data12 = {{{part_of|}}}

| rowclass13 = mergedrow
| label13 = Water&amp;nbsp;bodies
|  data13 = {{{water_bodies|}}}

&lt;!--***Formation*** --&gt;
| rowclass15 = mergedtoprow
| label15 = [[Geologic time scale|Age]]
|  data15 = {{{age|}}}

| rowclass16 = {{#if:{{{age|}}}|mergedrow|mergedtoprow|}}
| label16 = Formed&amp;nbsp;by
|  data16 = {{{formed_by|}}}

| rowclass17 = {{#if:{{{age|}}}{{{formed_by|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17  = [[Orogeny]]
|  data17  = {{{orogeny|}}}

| rowclass18 = {{#if:{{{age|}}}{{{formed_by|}}}{{{orogeny|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18  = Geology
|  data18  = {{{geology|}}}

&lt;!-- ***Naming*** --&gt;
| rowclass20 = mergedtoprow
| label20    = [[Etymology]]
| data20     = {{{etymology|}}}

| rowclass21 = {{#if:{{{etymology|}}}|mergedrow|mergedtoprow|}}
| label21    = [[Nickname]]
| data21     = {{{nickname|}}}

| rowclass23 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label23    = {{longitem|Defining authority}}
| data23     = {{{authority|}}}

&lt;!-- ***Operator*** --&gt;
| rowclass25 = mergedtoprow
| label25 = Operator
| data25  = {{{operator|}}}

&lt;!-- ***Geographical characteristics*** --&gt;
&lt;!-- ***Area*** --&gt;
| rowclass27 = mergedtoprow
| header27   = {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}{{{area|}}}{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}
 |{{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&amp;nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}}}
   |&lt;!-- displayed below --&gt;
   |Area&lt;div class=&quot;ib-landform-fn&quot;&gt;{{{area_footnotes|}}}&lt;/div&gt;
  }}
 }}

| rowclass28 = {{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&amp;nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}{{{area|}}}}}|mergedtoprow|mergedrow}}
| label28 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;Total
|  data28 = {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}
 |{{infobox_settlement/areadisp
   |km2  ={{{area_total_km2|}}}
   |ha   ={{{area_total_ha|}}}
   |acre ={{{area_total_acre|}}}
   |sqmi ={{{area_total_sq_mi|}}}
   |dunam={{{area_total_dunam|}}}
   |link ={{#switch:{{{dunam_link|}}}||on|total=on}}
   |pref ={{{unit_pref}}}
   |name ={{{subdivision_name}}}
 }}|{{{area|}}}}}

| rowclass29 = mergedrow
| label29 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;Land
|  data29 = {{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_dunam|}}}
 |{{infobox_settlement/areadisp
   |km2  ={{{area_land_km2|}}}
   |ha   ={{{area_land_ha|}}}
   |acre ={{{area_land_acre|}}}
   |sqmi ={{{area_land_sq_mi|}}}
   |dunam={{{area_land_dunam|}}}
   |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|land|on}}
   |pref ={{{unit_pref}}}
   |name ={{{subdivision_name}}}
 }}}}
| rowclass30 = mergedrow
| label30 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;Water
|  data30 = {{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_dunam|}}}
 |{{infobox_settlement/areadisp
   |km2  ={{{area_water_km2|}}}
   |ha   ={{{area_water_ha|}}}
   |acre ={{{area_water_acre|}}}
   |sqmi ={{{area_water_sq_mi|}}}
   |dunam={{{area_water_dunam|}}}
   |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|water|on}}
   |pref ={{{unit_pref}}}
   |name ={{{subdivision_name}}}
 }} {{#if:{{{area_water_percent|}}}| &amp;nbsp;{{{area_water_percent}}}%}}}}

&lt;!-- ***Dimensions*** --&gt;
| rowclass31 = mergedtoprow
| header31 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}}{{{length|}}}{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}}{{{width|}}}{{{depth_km|}}}{{{depth_mi|}}}{{{depth|}}}{{{drop_km|}}}{{{drop_mi|}}}{{{drop|}}}{{{height_m|}}}{{{height_ft|}}}{{{height|}}}|Dimensions&lt;div class=&quot;ib-landform-fn&quot;&gt;{{{dimensions_footnotes|}}}&lt;/div&gt;}}

| rowclass32 = mergedrow
| label32 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;Length
|  data32 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}}
 | {{infobox_settlement/lengthdisp
      |km  ={{{length_km|}}}
      |mi  ={{{length_mi|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }}|{{{length|}}} }}

| rowclass33 = mergedrow
| label33 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;Width
|  data33 = {{#if:{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}}
 |{{infobox_settlement/lengthdisp
      |km  ={{{width_km|}}}
      |mi  ={{{width_mi|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }}|{{{width|}}} }}

| rowclass34 = mergedrow
| label34 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;Depth
|  data34 = {{#if:{{{depth_km|}}}{{{depth_mi|}}}
 |{{infobox_settlement/lengthdisp
      |km  ={{{depth_km|}}}
      |mi  ={{{depth_mi|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }}|{{{depth|}}} }}

| rowclass35 = mergedrow
| label35 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;Drop
|  data35 = {{#if:{{{drop_km|}}}{{{drop_mi|}}}
 |{{infobox_settlement/lengthdisp
      |km  ={{{drop_km|}}}
      |mi  ={{{drop_mi|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }}|{{{drop|}}} }}

| rowclass36 = mergedrow
| label36 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;Height
| data36 = {{#if:{{{height_m|}}}{{{height_ft|}}}
 |{{infobox_settlement/lengthdisp
      |m  ={{{drop_m|}}}
      |ft  ={{{drop_ft|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }}|{{{height|}}} }}

&lt;!-- ***Elevation*** --&gt;
| rowclass40 = mergedtoprow
| label40 = {{#if:{{{elevation_link|}}}|[[{{{elevation_link|}}}|Elevation]]|Elevation}}
|  data40 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}
 |{{infobox_settlement/lengthdisp
      |m   ={{{elevation_m|}}}
      |ft  ={{{elevation_ft|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }}|{{{elevation|}}} }}{{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}{{{elevation|}}}|&lt;div class=&quot;ib-landform-fn&quot;&gt;{{{elevation_ref|}}}{{#if:{{{elevation_point|}}}|&amp;#32;({{{elevation_point}}})}}&lt;/div&gt;}}

| rowclass41 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}{{{elevation|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label41 = Highest&amp;nbsp;elevation
|  data41 = {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}
 |{{infobox_settlement/lengthdisp
      |m   ={{{elevation_max_m|}}}
      |ft  ={{{elevation_max_ft|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }}|{{{highest_elevation|}}} }}{{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}{{{highest_elevation|}}}|&lt;div class=&quot;ib-landform-fn&quot;&gt;{{{elevation_max_footnotes|}}}{{#if:{{{highest_point|}}}|&amp;#32;({{{highest_point}}})}}&lt;/div&gt;}}

| rowclass42 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}{{{elevation|}}}{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}{{{highest_elevation|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label42 = Surface&amp;nbsp;elevation
|  data42 = {{#if:{{{surface_elevation_m|}}}{{{surface_elevation_ft|}}}
 |{{infobox_settlement/lengthdisp
      |m   ={{{surface_elevation_m|}}}
      |ft  ={{{surface_elevation_ft|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }}|{{{surface_elevation|}}} }}{{#if:{{{surface_elevation_m|}}}{{{surface_elevation_ft|}}}{{{surface_elevation|}}}|&lt;div class=&quot;ib-landform-fn&quot;&gt;{{{surface_elevation_ref|}}}&lt;/div&gt;}}

| rowclass50 = mergedtoprow
| label50  = {{#if:{{{volcanic_zone|}}}
            | Volcanic zone
            | {{#if:{{{volcanic_arc|}}}
              | [[Volcanic arc]]
              | {{#if:{{{volcanic_belt|}}}
                | [[Volcanic belt]]
                | {{#if:{{{volcanic_field|}}}
                  | Volcanic field }}}}}}}}
|  data50   = {{#if:{{{volcanic_zone|}}}
            | {{{volcanic_zone|}}}
            | {{#if:{{{volcanic_arc|}}}
              | {{{volcanic_arc|}}}
              | {{#if:{{{volcanic_belt|}}}
                | {{{volcanic_belt|}}}
                | {{#if:{{{volcanic_field|}}}
                  | {{{volcanic_field}}} }}}}}}}}

| rowclass51 = {{#if:{{{volcanic_zone|}}}{{{volcanic_arc|}}}{{{volcanic_belt|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label51  = Last&amp;nbsp;eruption
|  data51  = {{{last_eruption|}}}

| rowclass52 = mergedtoprow
| label52 = [[Topographic map|Topo&amp;nbsp;map]]
|  data52 = {{{topo|}}}

| rowclass53 = mergedtoprow
| label53 = Designation
|  data53 = {{{designation|}}}

| rowclass60 = mergedtoprow
| label60 = {{{free_label_1|}}}
|  data60 = {{{free_data_1|}}}

| rowclass61 = mergedrow
| label61  = {{{free_label_2|}}}
|  data61   = {{{free_data_2|}}}

| rowclass62 = mergedrow
| label62  = {{{free_label_3|}}}
|  data62   = {{{free_data_3|}}}

| rowclass70 = mergedtoprow
| label70   = Website
|  data70   = {{{website|}}}

|  data80   = {{{embedded|}}}
}}&lt;/includeonly&gt;{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox landform with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox landform]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y|mapframe_args=y|pushpin_map_args=y| age | alt | area | area_footnotes | area_land_acre | area_land_dunam | area_land_ha | area_land_km2 | area_land_sq_mi | area_total_acre | area_total_dunam | area_total_ha | area_total_km2 | area_total_sq_mi | area_water_acre | area_water_dunam | area_water_ha | area_water_km2 | area_water_percent | area_water_sq_mi | authority | caption | coor_type | coordinates | coordinates_ref | depth | depth_km | depth_mi | designation | dimensions_footnotes | drop | drop_ft | drop_km | drop_m | drop_mi | dunam_link | elevation | elevation_ft | elevation_link | elevation_m | elevation_max_footnotes | elevation_max_ft | elevation_max_m | elevation_point | elevation_ref | embed | embedded | etymology | formed_by | free_data_1 | free_data_2 | free_data_3 | free_label_1 | free_label_2 | free_label_3 | geology | grid_name | grid_ref | grid_ref_Ireland | grid_ref_UK | height | height_ft | height_m | highest_elevation | highest_point | image | image_size | last_eruption | length | length_km | length_mi | location | map_alt | map_caption | map_image | mapsize | name | native_name | nickname | official_name | operator | orogeny | other_name | part_of | population_total | range | subdivision_name | subdivision_name1 | subdivision_name2 | subdivision_name3 | surface_elevation | surface_elevation_ft | surface_elevation_m | surface_elevation_ref | topo | total_type | type | unit_pref | volcanic_arc | volcanic_belt | volcanic_field | volcanic_zone | water_bodies | website | width | width_km | width_mi }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;!--
   PLEASE ADD CATEGORIES TO THE /doc SUBPAGE, THANKS
--&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ke0tbsbunylzl5pl05cnh3y9ldn5gfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ:Karen Sa Eh</title>
    <ns>2</ns>
    <id>293800</id>
    <revision>
      <id>1062562</id>
      <timestamp>2026-11-08T15:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Karen Sa Eh</username>
        <id>150557</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;&lt;code&gt;Hello! My name is Karen Sa Eh.  I am Pwo Karen. I live in America. I speak Pwo Karen and Burmese. I am learning English with AI.  I want to write about Pwo Karen language, culture, and history.&lt;/code&gt;&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="206" sha1="apr3z8pkfr1lgyd40x3f1ccu5xovctx" xml:space="preserve">&lt;code&gt;Hello! My name is Karen Sa Eh.

I am Pwo Karen. I live in America.
I speak Pwo Karen and Burmese.
I am learning English with AI.

I want to write about Pwo Karen language, culture, and history.&lt;/code&gt;</text>
      <sha1>apr3z8pkfr1lgyd40x3f1ccu5xovctx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Karen Sa Eh</title>
    <ns>3</ns>
    <id>293801</id>
    <revision>
      <id>1062563</id>
      <timestamp>2026-11-08T15:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1062563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8541" sha1="6vew563kpqv21rheo44r2loimskajw5" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Karen Sa Eh ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၅:၂၈၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>6vew563kpqv21rheo44r2loimskajw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆွေးနွေးချက်:ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်</title>
    <ns>1</ns>
    <id>293802</id>
    <revision>
      <id>1062564</id>
      <timestamp>2026-11-08T15:34:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prince Min Paing</username>
        <id>148011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်''' (ရဟန်းဘွဲ့: '''အရှင်သုဇာတ'''၊ လူဝတ်လဲပြီးနောက်: '''ဦးမောင်ဟန်''') သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းပိုင်း ရတနာပု...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8651" sha1="hbp5qk37hp0afnxm49ou9leq2jn6ehs" xml:space="preserve">'''ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်''' (ရဟန်းဘွဲ့: '''အရှင်သုဇာတ'''၊ လူဝတ်လဲပြီးနောက်: '''ဦးမောင်ဟန်''') သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းပိုင်း ရတနာပုံခေတ် ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်း နန်းတက်စတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နန်းတွင်းအရေးအခင်းများမှ ကင်းလွတ်စေရန် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်း တိတ်တဆိတ် တိမ်းရှောင်ကာ မိတ်သလင်၊ ဖန်ခါးပင်၊ ရေကြည်နှင့် ငါးသိုင်းချောင်းနယ်တစ်ဝိုက်၌ ဘဝနိဂုံးချုပ်သည်အထိ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot;&gt;မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်)။ ''ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)''။ စာမျက်နှာ ၇၁-၇၃။&lt;/ref&gt;

== ဘဝဇာတိနှင့် ဆင်းသက်မှု ==
ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်ကို ကနောင်မင်းသားကြီးနှင့် ကျောက်ပတောင်းမြို့စားသမီး ခင်မြင့် (ခ) ရှင်မြင့် တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် မောင်နှမရင်း ၅ ပါးရှိပြီး အငယ်ဆုံးသားတော် ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် ကနောင်မင်းသားကြီး မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင် အရေးတော်ပုံတွင် ကံတော်ကုန်ပြီးနောက်၊ ဘကြီးတော် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== နန်းတွင်းမှ တိမ်းရှောင်ခြင်း ==
၁၂၄၀ ပြည့်နှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈) တွင် သီပေါမင်း နန်းတက်လာပြီးနောက်ပိုင်း နန်းတွင်းမင်းညီမင်းသားများအား စီရင်သည့် ဘေးအန္တရာယ်မှ လွတ်ကင်းစေရန် ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်သည် ၎င်း၏နောင်တော်များဖြစ်ကြသော ထိပ်တင်ဆွေဝန်း၊ ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့နှင့်အတူ နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရဟန်းဘွဲ့မှာ အရှင်သုဇာတ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

၁၈၈၂ ခုနှစ်ခန့်တွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံအရပ်သို့ နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းမှ ဘုန်းကြီးတစ်ပါး၏ ကပ္ပိယအသွင်ဖြင့် တိတ်တဆိတ် ရုပ်ဖျက်ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ၎င်းနှင့်အတူ နောင်တော်နှစ်ပါး၊ ရှမ်းအနွယ်အမျိုးသမီးများနှင့် ကျွန်ယုံတော် ဦးထီးလတ်တို့ လိုက်ပါခဲ့ကြပြီး ဧရာဝတီတိုင်း၊ ရေကြည်မြို့နယ် ကျောက်ချောင်းရွာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== နောက်ပိုင်းဘဝနှင့် ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ==
နောင်တော်များဖြစ်ကြသည့် ထိပ်တင်ဆွေဝန်းနှင့် ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့သည် လူဝတ်လဲ၍ ဝန်းသိုစော်ဘွားကြီးနှင့်ပူးပေါင်းကာ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်ကို တော်လှန်ရင်း ကံတော်ကုန်ခဲ့ကြပြီးနောက်၊ ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် (အရှင်သုဇာတ) သည် နောင်ရေးအေးစေရန် သီတာကျေးရွာတွင် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဆက်လက်သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လူထွက်ခဲ့ပြီး မိတ်သလင်ရွာသူ မယ်စန္ဒီးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ သမီးတော် မယ်ဆွေလိပ် (ခ) မယ်လိပ်ကလေး တစ်ပါး ဖွားမြင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

သမီးတော် မယ်ဆွေလိပ်ကို မောင်ဘိုးရှင်နှင့် လက်ဆက်စေခဲ့ရာမှ မြေး ၈ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ဒုတိယမြေးတော်ဖြစ်သူ မောင်အောင်ကျော်ဇံကို မျိုးရိုးထိန်းသိမ်းရန် သားအရင်းအဖြစ် ပြန်လည်မွေးစားခဲ့သည်။ မွေးစားသား (မြေးအရင်း) ဖြစ်သူ ဗိုလ်အောင်ကျော်ဇံသည် နောင်တွင် အနောက်ရိုးမ ရခိုင်နယ်စပ်၌ လက်နက်လူသူစုဆောင်းကာ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ကို မြင်းတပ်ဖြင့် ပြောက်ကျားစနစ် တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ်အစိုးရမှ ဆုငွေ ၅၀၀ ကျပ် ထုတ်ကာ ဖမ်းဆီးရလောက်သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကံတော်ကုန်ခြင်း ==
မင်းသားကြီး ဦးမောင်ဟန် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်) သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၇၁ ခုနှစ်ခန့်တွင် အောက်ပြည်၌ပင် ကံတော်ကုန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတည်ထားခဲ့သော မြပုခက်စေတီအနီးတွင် အလောင်းတော်ကို ဂူသွင်း၍ အပေါ်မှ စကြာတံဆိပ်လှည်းဘီးပုံစံ အုတ်နန်းပြာသာဒ် တင်ထားခဲ့ရာ ယနေ့တိုင် ဂူပြိုကြီးအဖြစ် တွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှ ဆင်းသက်လာသော အနွယ်တော်များသည် ရေကြည်၊ ငါးသိုင်းချောင်း၊ ဖန်းခါးပင်၊ မိတ်သလင်နယ်တစ်ဝိုက်တွင် ယနေ့တိုင် ရှိနေကြသည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကိုးကားချက် ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ မင်းသားများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]</text>
      <sha1>hbp5qk37hp0afnxm49ou9leq2jn6ehs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062575</id>
      <parentid>1062564</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T15:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prince Min Paing</username>
        <id>148011</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဘဝဇာတိနှင့် ဆင်းသက်မှု */</comment>
      <origin>1062575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8717" sha1="olk88bhyfzx9zj4fp93tnnvsgqutkef" xml:space="preserve">'''ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်''' (ရဟန်းဘွဲ့: '''အရှင်သုဇာတ'''၊ လူဝတ်လဲပြီးနောက်: '''ဦးမောင်ဟန်''') သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းပိုင်း ရတနာပုံခေတ် ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်း နန်းတက်စတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နန်းတွင်းအရေးအခင်းများမှ ကင်းလွတ်စေရန် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်း တိတ်တဆိတ် တိမ်းရှောင်ကာ မိတ်သလင်၊ ဖန်ခါးပင်၊ ရေကြည်နှင့် ငါးသိုင်းချောင်းနယ်တစ်ဝိုက်၌ ဘဝနိဂုံးချုပ်သည်အထိ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot;&gt;မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်)။ ''ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)''။ စာမျက်နှာ ၇၁-၇၃။&lt;/ref&gt;

== ဘဝဇာတိနှင့် ဆင်းသက်မှု ==
ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်ကို ကနောင်မင်းသားကြီးနှင့် ကျောက်ပတောင်းမြို့စားသမီး ခင်မြင့် (ခ) ရှင်မြင့် တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် မောင်နှမရင်း ၅ ပါးရှိပြီး အငယ်ဆုံးသားတော် ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် ကနောင်မင်းသားကြီး မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင် အရေးတော်ပုံတွင် ကံတော်ကုန်ပြီးနောက်၊ ဘကြီးတော် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;  ၁၅:၅၀၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

== နန်းတွင်းမှ တိမ်းရှောင်ခြင်း ==
၁၂၄၀ ပြည့်နှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈) တွင် သီပေါမင်း နန်းတက်လာပြီးနောက်ပိုင်း နန်းတွင်းမင်းညီမင်းသားများအား စီရင်သည့် ဘေးအန္တရာယ်မှ လွတ်ကင်းစေရန် ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်သည် ၎င်း၏နောင်တော်များဖြစ်ကြသော ထိပ်တင်ဆွေဝန်း၊ ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့နှင့်အတူ နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရဟန်းဘွဲ့မှာ အရှင်သုဇာတ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

၁၈၈၂ ခုနှစ်ခန့်တွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံအရပ်သို့ နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းမှ ဘုန်းကြီးတစ်ပါး၏ ကပ္ပိယအသွင်ဖြင့် တိတ်တဆိတ် ရုပ်ဖျက်ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ၎င်းနှင့်အတူ နောင်တော်နှစ်ပါး၊ ရှမ်းအနွယ်အမျိုးသမီးများနှင့် ကျွန်ယုံတော် ဦးထီးလတ်တို့ လိုက်ပါခဲ့ကြပြီး ဧရာဝတီတိုင်း၊ ရေကြည်မြို့နယ် ကျောက်ချောင်းရွာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== နောက်ပိုင်းဘဝနှင့် ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ==
နောင်တော်များဖြစ်ကြသည့် ထိပ်တင်ဆွေဝန်းနှင့် ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့သည် လူဝတ်လဲ၍ ဝန်းသိုစော်ဘွားကြီးနှင့်ပူးပေါင်းကာ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်ကို တော်လှန်ရင်း ကံတော်ကုန်ခဲ့ကြပြီးနောက်၊ ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် (အရှင်သုဇာတ) သည် နောင်ရေးအေးစေရန် သီတာကျေးရွာတွင် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဆက်လက်သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လူထွက်ခဲ့ပြီး မိတ်သလင်ရွာသူ မယ်စန္ဒီးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ သမီးတော် မယ်ဆွေလိပ် (ခ) မယ်လိပ်ကလေး တစ်ပါး ဖွားမြင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

သမီးတော် မယ်ဆွေလိပ်ကို မောင်ဘိုးရှင်နှင့် လက်ဆက်စေခဲ့ရာမှ မြေး ၈ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ဒုတိယမြေးတော်ဖြစ်သူ မောင်အောင်ကျော်ဇံကို မျိုးရိုးထိန်းသိမ်းရန် သားအရင်းအဖြစ် ပြန်လည်မွေးစားခဲ့သည်။ မွေးစားသား (မြေးအရင်း) ဖြစ်သူ ဗိုလ်အောင်ကျော်ဇံသည် နောင်တွင် အနောက်ရိုးမ ရခိုင်နယ်စပ်၌ လက်နက်လူသူစုဆောင်းကာ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ကို မြင်းတပ်ဖြင့် ပြောက်ကျားစနစ် တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ်အစိုးရမှ ဆုငွေ ၅၀၀ ကျပ် ထုတ်ကာ ဖမ်းဆီးရလောက်သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကံတော်ကုန်ခြင်း ==
မင်းသားကြီး ဦးမောင်ဟန် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်) သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၇၁ ခုနှစ်ခန့်တွင် အောက်ပြည်၌ပင် ကံတော်ကုန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတည်ထားခဲ့သော မြပုခက်စေတီအနီးတွင် အလောင်းတော်ကို ဂူသွင်း၍ အပေါ်မှ စကြာတံဆိပ်လှည်းဘီးပုံစံ အုတ်နန်းပြာသာဒ် တင်ထားခဲ့ရာ ယနေ့တိုင် ဂူပြိုကြီးအဖြစ် တွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှ ဆင်းသက်လာသော အနွယ်တော်များသည် ရေကြည်၊ ငါးသိုင်းချောင်း၊ ဖန်းခါးပင်၊ မိတ်သလင်နယ်တစ်ဝိုက်တွင် ယနေ့တိုင် ရှိနေကြသည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကိုးကားချက် ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ မင်းသားများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]</text>
      <sha1>olk88bhyfzx9zj4fp93tnnvsgqutkef</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062590</id>
      <parentid>1062575</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prince Min Paing</username>
        <id>148011</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဘဝဇာတိနှင့် ဆင်းသက်မှု */</comment>
      <origin>1062590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8693" sha1="fp6z6cjmaug0l3z285ca9r0ul9gellv" xml:space="preserve">'''ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်''' (ရဟန်းဘွဲ့: '''အရှင်သုဇာတ'''၊ လူဝတ်လဲပြီးနောက်: '''ဦးမောင်ဟန်''') သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းပိုင်း ရတနာပုံခေတ် ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်း နန်းတက်စတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နန်းတွင်းအရေးအခင်းများမှ ကင်းလွတ်စေရန် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်း တိတ်တဆိတ် တိမ်းရှောင်ကာ မိတ်သလင်၊ ဖန်ခါးပင်၊ ရေကြည်နှင့် ငါးသိုင်းချောင်းနယ်တစ်ဝိုက်၌ ဘဝနိဂုံးချုပ်သည်အထိ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot;&gt;မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်)။ ''ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)''။ စာမျက်နှာ ၇၁-၇၃။&lt;/ref&gt;

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၀၉၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

== နန်းတွင်းမှ တိမ်းရှောင်ခြင်း ==
၁၂၄၀ ပြည့်နှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈) တွင် သီပေါမင်း နန်းတက်လာပြီးနောက်ပိုင်း နန်းတွင်းမင်းညီမင်းသားများအား စီရင်သည့် ဘေးအန္တရာယ်မှ လွတ်ကင်းစေရန် ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်သည် ၎င်း၏နောင်တော်များဖြစ်ကြသော ထိပ်တင်ဆွေဝန်း၊ ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့နှင့်အတူ နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရဟန်းဘွဲ့မှာ အရှင်သုဇာတ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

၁၈၈၂ ခုနှစ်ခန့်တွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံအရပ်သို့ နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းမှ ဘုန်းကြီးတစ်ပါး၏ ကပ္ပိယအသွင်ဖြင့် တိတ်တဆိတ် ရုပ်ဖျက်ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ၎င်းနှင့်အတူ နောင်တော်နှစ်ပါး၊ ရှမ်းအနွယ်အမျိုးသမီးများနှင့် ကျွန်ယုံတော် ဦးထီးလတ်တို့ လိုက်ပါခဲ့ကြပြီး ဧရာဝတီတိုင်း၊ ရေကြည်မြို့နယ် ကျောက်ချောင်းရွာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== နောက်ပိုင်းဘဝနှင့် ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ==
နောင်တော်များဖြစ်ကြသည့် ထိပ်တင်ဆွေဝန်းနှင့် ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့သည် လူဝတ်လဲ၍ ဝန်းသိုစော်ဘွားကြီးနှင့်ပူးပေါင်းကာ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်ကို တော်လှန်ရင်း ကံတော်ကုန်ခဲ့ကြပြီးနောက်၊ ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် (အရှင်သုဇာတ) သည် နောင်ရေးအေးစေရန် သီတာကျေးရွာတွင် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဆက်လက်သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လူထွက်ခဲ့ပြီး မိတ်သလင်ရွာသူ မယ်စန္ဒီးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ သမီးတော် မယ်ဆွေလိပ် (ခ) မယ်လိပ်ကလေး တစ်ပါး ဖွားမြင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

သမီးတော် မယ်ဆွေလိပ်ကို မောင်ဘိုးရှင်နှင့် လက်ဆက်စေခဲ့ရာမှ မြေး ၈ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ဒုတိယမြေးတော်ဖြစ်သူ မောင်အောင်ကျော်ဇံကို မျိုးရိုးထိန်းသိမ်းရန် သားအရင်းအဖြစ် ပြန်လည်မွေးစားခဲ့သည်။ မွေးစားသား (မြေးအရင်း) ဖြစ်သူ ဗိုလ်အောင်ကျော်ဇံသည် နောင်တွင် အနောက်ရိုးမ ရခိုင်နယ်စပ်၌ လက်နက်လူသူစုဆောင်းကာ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ကို မြင်းတပ်ဖြင့် ပြောက်ကျားစနစ် တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ်အစိုးရမှ ဆုငွေ ၅၀၀ ကျပ် ထုတ်ကာ ဖမ်းဆီးရလောက်သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကံတော်ကုန်ခြင်း ==
မင်းသားကြီး ဦးမောင်ဟန် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်) သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၇၁ ခုနှစ်ခန့်တွင် အောက်ပြည်၌ပင် ကံတော်ကုန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတည်ထားခဲ့သော မြပုခက်စေတီအနီးတွင် အလောင်းတော်ကို ဂူသွင်း၍ အပေါ်မှ စကြာတံဆိပ်လှည်းဘီးပုံစံ အုတ်နန်းပြာသာဒ် တင်ထားခဲ့ရာ ယနေ့တိုင် ဂူပြိုကြီးအဖြစ် တွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှ ဆင်းသက်လာသော အနွယ်တော်များသည် ရေကြည်၊ ငါးသိုင်းချောင်း၊ ဖန်းခါးပင်၊ မိတ်သလင်နယ်တစ်ဝိုက်တွင် ယနေ့တိုင် ရှိနေကြသည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကိုးကားချက် ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ မင်းသားများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]</text>
      <sha1>fp6z6cjmaug0l3z285ca9r0ul9gellv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062591</id>
      <parentid>1062590</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:10:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prince Min Paing</username>
        <id>148011</id>
      </contributor>
      <comment>/* နန်းတွင်းမှ တိမ်းရှောင်ခြင်း */</comment>
      <origin>1062591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7754" sha1="rjfrspq0roz52vv87vrtvbt57jkyn5b" xml:space="preserve">'''ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်''' (ရဟန်းဘွဲ့: '''အရှင်သုဇာတ'''၊ လူဝတ်လဲပြီးနောက်: '''ဦးမောင်ဟန်''') သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းပိုင်း ရတနာပုံခေတ် ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်း နန်းတက်စတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နန်းတွင်းအရေးအခင်းများမှ ကင်းလွတ်စေရန် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်း တိတ်တဆိတ် တိမ်းရှောင်ကာ မိတ်သလင်၊ ဖန်ခါးပင်၊ ရေကြည်နှင့် ငါးသိုင်းချောင်းနယ်တစ်ဝိုက်၌ ဘဝနိဂုံးချုပ်သည်အထိ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot;&gt;မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်)။ ''ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)''။ စာမျက်နှာ ၇၁-၇၃။&lt;/ref&gt;

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၀၉၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၀၉၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

== နောက်ပိုင်းဘဝနှင့် ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ==
နောင်တော်များဖြစ်ကြသည့် ထိပ်တင်ဆွေဝန်းနှင့် ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့သည် လူဝတ်လဲ၍ ဝန်းသိုစော်ဘွားကြီးနှင့်ပူးပေါင်းကာ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်ကို တော်လှန်ရင်း ကံတော်ကုန်ခဲ့ကြပြီးနောက်၊ ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် (အရှင်သုဇာတ) သည် နောင်ရေးအေးစေရန် သီတာကျေးရွာတွင် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဆက်လက်သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လူထွက်ခဲ့ပြီး မိတ်သလင်ရွာသူ မယ်စန္ဒီးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ သမီးတော် မယ်ဆွေလိပ် (ခ) မယ်လိပ်ကလေး တစ်ပါး ဖွားမြင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

သမီးတော် မယ်ဆွေလိပ်ကို မောင်ဘိုးရှင်နှင့် လက်ဆက်စေခဲ့ရာမှ မြေး ၈ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ဒုတိယမြေးတော်ဖြစ်သူ မောင်အောင်ကျော်ဇံကို မျိုးရိုးထိန်းသိမ်းရန် သားအရင်းအဖြစ် ပြန်လည်မွေးစားခဲ့သည်။ မွေးစားသား (မြေးအရင်း) ဖြစ်သူ ဗိုလ်အောင်ကျော်ဇံသည် နောင်တွင် အနောက်ရိုးမ ရခိုင်နယ်စပ်၌ လက်နက်လူသူစုဆောင်းကာ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ကို မြင်းတပ်ဖြင့် ပြောက်ကျားစနစ် တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ်အစိုးရမှ ဆုငွေ ၅၀၀ ကျပ် ထုတ်ကာ ဖမ်းဆီးရလောက်သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကံတော်ကုန်ခြင်း ==
မင်းသားကြီး ဦးမောင်ဟန် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်) သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၇၁ ခုနှစ်ခန့်တွင် အောက်ပြည်၌ပင် ကံတော်ကုန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတည်ထားခဲ့သော မြပုခက်စေတီအနီးတွင် အလောင်းတော်ကို ဂူသွင်း၍ အပေါ်မှ စကြာတံဆိပ်လှည်းဘီးပုံစံ အုတ်နန်းပြာသာဒ် တင်ထားခဲ့ရာ ယနေ့တိုင် ဂူပြိုကြီးအဖြစ် တွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှ ဆင်းသက်လာသော အနွယ်တော်များသည် ရေကြည်၊ ငါးသိုင်းချောင်း၊ ဖန်းခါးပင်၊ မိတ်သလင်နယ်တစ်ဝိုက်တွင် ယနေ့တိုင် ရှိနေကြသည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကိုးကားချက် ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ မင်းသားများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]</text>
      <sha1>rjfrspq0roz52vv87vrtvbt57jkyn5b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062592</id>
      <parentid>1062591</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prince Min Paing</username>
        <id>148011</id>
      </contributor>
      <comment>/* နောက်ပိုင်းဘဝနှင့် ဆွေစဉ်မျိုးဆက် */</comment>
      <origin>1062592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6183" sha1="m2ztys4jltsde07oboiltmslorjpaac" xml:space="preserve">'''ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်''' (ရဟန်းဘွဲ့: '''အရှင်သုဇာတ'''၊ လူဝတ်လဲပြီးနောက်: '''ဦးမောင်ဟန်''') သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းပိုင်း ရတနာပုံခေတ် ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်း နန်းတက်စတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နန်းတွင်းအရေးအခင်းများမှ ကင်းလွတ်စေရန် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်း တိတ်တဆိတ် တိမ်းရှောင်ကာ မိတ်သလင်၊ ဖန်ခါးပင်၊ ရေကြည်နှင့် ငါးသိုင်းချောင်းနယ်တစ်ဝိုက်၌ ဘဝနိဂုံးချုပ်သည်အထိ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot;&gt;မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်)။ ''ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)''။ စာမျက်နှာ ၇၁-၇၃။&lt;/ref&gt;

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၀၉၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၀၉၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၁၀၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

== ကံတော်ကုန်ခြင်း ==
မင်းသားကြီး ဦးမောင်ဟန် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်) သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၇၁ ခုနှစ်ခန့်တွင် အောက်ပြည်၌ပင် ကံတော်ကုန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတည်ထားခဲ့သော မြပုခက်စေတီအနီးတွင် အလောင်းတော်ကို ဂူသွင်း၍ အပေါ်မှ စကြာတံဆိပ်လှည်းဘီးပုံစံ အုတ်နန်းပြာသာဒ် တင်ထားခဲ့ရာ ယနေ့တိုင် ဂူပြိုကြီးအဖြစ် တွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှ ဆင်းသက်လာသော အနွယ်တော်များသည် ရေကြည်၊ ငါးသိုင်းချောင်း၊ ဖန်းခါးပင်၊ မိတ်သလင်နယ်တစ်ဝိုက်တွင် ယနေ့တိုင် ရှိနေကြသည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကိုးကားချက် ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ မင်းသားများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]</text>
      <sha1>m2ztys4jltsde07oboiltmslorjpaac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062593</id>
      <parentid>1062592</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:10:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prince Min Paing</username>
        <id>148011</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကံတော်ကုန်ခြင်း */</comment>
      <origin>1062593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6012" sha1="0hdm51fpgt86q8ziky83a9swu26sjvy" xml:space="preserve">'''ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်''' (ရဟန်းဘွဲ့: '''အရှင်သုဇာတ'''၊ လူဝတ်လဲပြီးနောက်: '''ဦးမောင်ဟန်''') သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းပိုင်း ရတနာပုံခေတ် ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်း နန်းတက်စတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နန်းတွင်းအရေးအခင်းများမှ ကင်းလွတ်စေရန် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်း တိတ်တဆိတ် တိမ်းရှောင်ကာ မိတ်သလင်၊ ဖန်ခါးပင်၊ ရေကြည်နှင့် ငါးသိုင်းချောင်းနယ်တစ်ဝိုက်၌ ဘဝနိဂုံးချုပ်သည်အထိ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot;&gt;မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်)။ ''ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)''။ စာမျက်နှာ ၇၁-၇၃။&lt;/ref&gt;

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၀၉၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၀၉၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၁၀၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၁၀၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

== ကိုးကားချက် ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ မင်းသားများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]</text>
      <sha1>0hdm51fpgt86q8ziky83a9swu26sjvy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062594</id>
      <parentid>1062593</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:10:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prince Min Paing</username>
        <id>148011</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကားချက် */</comment>
      <origin>1062594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6882" sha1="fn6vtfe6if9pqatlhm8hskpgen7j775" xml:space="preserve">'''ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်''' (ရဟန်းဘွဲ့: '''အရှင်သုဇာတ'''၊ လူဝတ်လဲပြီးနောက်: '''ဦးမောင်ဟန်''') သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းပိုင်း ရတနာပုံခေတ် ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်း နန်းတက်စတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နန်းတွင်းအရေးအခင်းများမှ ကင်းလွတ်စေရန် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်း တိတ်တဆိတ် တိမ်းရှောင်ကာ မိတ်သလင်၊ ဖန်ခါးပင်၊ ရေကြည်နှင့် ငါးသိုင်းချောင်းနယ်တစ်ဝိုက်၌ ဘဝနိဂုံးချုပ်သည်အထိ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot;&gt;မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်)။ ''ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)''။ စာမျက်နှာ ၇၁-၇၃။&lt;/ref&gt;

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၀၉၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၀၉၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၁၀၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၁၀၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၁၀၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>fn6vtfe6if9pqatlhm8hskpgen7j775</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062666</id>
      <parentid>1062594</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T09:47:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prince Min Paing</username>
        <id>148011</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း- ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် ၏ အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စာရေးဆရာ ဦးသန်းဆွေ(ထားဝယ်)၏ ကုန်းဘောင်အလွန်(ပေါင်းချုပ်)တွင် အဆက်အနွယ်များကျန်သေးကြောင်းကို တရားဝင် အတည်ပြုရေးသားထားပါသည်။ ထို့ကြောင့် ထိပ်တင်ဆွေဟန်၏ မျိုးဆက် ကျနော့်အနေဖြင့် ဘိုးဘုရား၏ အမှန်တကယ်ရာဇဝင်ကြောင်းအား တင်ထားရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ စိစစ်လိုပါက ထားဝယ်ဦးသန်းဆွေထံကိုလည်းကောင်း၊ ဆွေတော်မျိုးတော်အဖွဲ့ချုပ် အသင်းဝင် ကျနော်၏ဖုန်း 09255725431 သို့ ဆက်သွယ် Comfirm လုပ် ဆွေးနွေးစိစစ်နိုင်ပါသည်ခင်ဗျာ(~~~~) */ အပိုင်းသစ်</comment>
      <origin>1062666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9951" sha1="1qwmzstaqjoi0dlwewvohviskx0t2tg" xml:space="preserve">'''ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်''' (ရဟန်းဘွဲ့: '''အရှင်သုဇာတ'''၊ လူဝတ်လဲပြီးနောက်: '''ဦးမောင်ဟန်''') သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းပိုင်း ရတနာပုံခေတ် ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်း နန်းတက်စတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နန်းတွင်းအရေးအခင်းများမှ ကင်းလွတ်စေရန် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်း တိတ်တဆိတ် တိမ်းရှောင်ကာ မိတ်သလင်၊ ဖန်ခါးပင်၊ ရေကြည်နှင့် ငါးသိုင်းချောင်းနယ်တစ်ဝိုက်၌ ဘဝနိဂုံးချုပ်သည်အထိ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot;&gt;မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်)။ ''ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)''။ စာမျက်နှာ ၇၁-၇၃။&lt;/ref&gt;

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၀၉၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၀၉၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၁၀၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၁၀၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

ဤဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ဆရာကြီး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) ၏ &quot;ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)&quot; စာအုပ် စာမျက်နှာ ၇၁၊ ၇၂၊ ၇၃ ပါ တရားဝင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးသား သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းဝင် ကိုးကားချက် ခိုင်လုံမှုရှိပါသဖြင့် စိစစ်ပေးပါရန် တင်ပြအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၁၀၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)

== ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း- ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် ၏ အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စာရေးဆရာ ဦးသန်းဆွေ(ထားဝယ်)၏ ကုန်းဘောင်အလွန်(ပေါင်းချုပ်)တွင် အဆက်အနွယ်များကျန်သေးကြောင်းကို တရားဝင် အတည်ပြုရေးသားထားပါသည်။ ထို့ကြောင့် ထိပ်တင်ဆွေဟန်၏ မျိုးဆက် ကျနော့်အနေဖြင့် ဘိုးဘုရား၏ အမှန်တကယ်ရာဇဝင်ကြောင်းအား တင်ထားရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ စိစစ်လိုပါက ထားဝယ်ဦးသန်းဆွေထံကိုလည်းကောင်း၊ ဆွေတော်မျိုးတော်အဖွဲ့ချုပ် အသင်းဝင် ကျနော်၏ဖုန်း 09255725431 သို့ ဆက်သွယ် Comfirm လုပ် ဆွေးနွေးစိစစ်နိုင်ပါသည်ခင်ဗျာ([[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၄၇၊ ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)) ==
ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် ၏ အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စာရေးဆရာ ဦးသန်းဆွေ(ထားဝယ်)၏ ကုန်းဘောင်အလွန်(ပေါင်းချုပ်)တွင် အဆက်အနွယ်များကျန်သေးကြောင်းကို တရားဝင် အတည်ပြုရေးသားထားပါသည်။ ထို့ကြောင့် ထိပ်တင်ဆွေဟန်၏ မျိုးဆက် ကျနော့်အနေဖြင့် ဘိုးဘုရား၏ အမှန်တကယ်ရာဇဝင်ကြောင်းအား တင်ထားရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ စိစစ်လိုပါက ထားဝယ်ဦးသန်းဆွေထံကိုလည်းကောင်း၊ ဆွေတော်မျိုးတော်အဖွဲ့ချုပ် အသင်းဝင် ကျနော်၏ဖုန်း 09255725431 သို့ ဆက်သွယ် Comfirm လုပ် ဆွေးနွေးစိစစ်နိုင်ပါသည်ခင်ဗျာ([[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]])  ၀၉:၄၇၊ ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC))</text>
      <sha1>1qwmzstaqjoi0dlwewvohviskx0t2tg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293803</id>
    <revision>
      <id>1062586</id>
      <timestamp>2026-11-08T16:03:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prince Min Paing</username>
        <id>148011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်''' (ရဟန်းဘွဲ့: '''အရှင်သုဇာတ'''၊ လူဝတ်လဲပြီးနောက်: '''ဦးမောင်ဟန်''') သည် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]နှောင်းပိုင်း ရတနာ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9130" sha1="fli5io8kmupxo01zpepq6hly942y7ph" xml:space="preserve">'''ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်''' (ရဟန်းဘွဲ့: '''အရှင်သုဇာတ'''၊ လူဝတ်လဲပြီးနောက်: '''ဦးမောင်ဟန်''') သည် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]နှောင်းပိုင်း [[ရတနာပုံခေတ်]] ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ [[ကနောင်မင်းသားကြီး]]၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ [[သီပေါမင်း]] နန်းတက်စတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော Nန်းတွင်းအရေးအခင်းများမှ ကင်းလွတ်စေရန် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီတိုင်း]]အတွင်း တိတ်တဆိတ် တိမ်းရှောင်ကာ မိတ်သလင်၊ ဖန်းခါးပင်၊ [[ရေကြည်မြို့|ရေကြည်]]နှင့် [[ငါးသိုင်းချောင်းမြို့|ငါးသိုင်းချောင်း]]နယ်တစ်ဝိုက်၌ ဘဝနိဂုံးချုပ်သည်အထိ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot;&gt;မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်)။ ''ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)''။ စာမျက်နှာ ၇၁-၇၃။&lt;/ref&gt;

== ဘဝဇာတိနှင့် ဆင်းသက်မှု ==
ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်ကို [[ကနောင်မင်းသားကြီး]]နှင့် ကျောက်ပတောင်းမြို့စားသမီး ခင်မြင့် (ခ) ရှင်မြင့် တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် မောင်နှမရင်း ၅ ပါးရှိပြီး အငယ်ဆုံးသားတော် ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် ကနောင်မင်းသားကြီး [[မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင် အရေးတော်ပုံ|မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင် အရေးတော်ပုံ]]တွင် ကံတော်ကုန်ပြီးနောက်၊ ဘကြီးတော် [[မင်းတုန်းမင်း]]တရားကြီးက စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== နန်းတွင်းမှ တိမ်းရှောင်ခြင်း ==
၁၂၄၀ ပြည့်နှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈) တွင် [[သီပေါမင်း]] နန်းတက်လာပြီးနောက်ပိုင်း နန်းတွင်းမင်းညီမင်းသားများအား စီရင်သည့် ဘေးအန္တရာယ်မှ လွတ်ကင်းစေရန် ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်သည် ၎င်း၏နောင်တော်များဖြစ်ကြသော ထိပ်တင်ဆွေဝန်း၊ ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့နှင့်အတူ နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရဟန်းဘွဲ့မှာ အရှင်သုဇာတ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

၁၈၈၂ ခုနှစ်ခန့်တွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံအရပ်သို့ နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းမှ ဘုန်းကြီးတစ်ပါး၏ ကပ္ပိယအသွင်ဖြင့် တိတ်တဆိတ် ရုပ်ဖျက်ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ၎င်းနှင့်အတူ နောင်တော်နှစ်ပါး၊ ရှမ်းအနွယ်အမျိုးသမီးများနှင့် ကျွန်ယုံတော် ဦးထီးလတ်တို့ လိုက်ပါခဲ့ကြပြီး [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[ရေကြည်မြို့နယ်]] ကျောက်ချောင်းရွာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== နောက်ပိုင်းဘဝနှင့် ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ==
နောင်တော်များဖြစ်ကြသည့် ထိပ်တင်ဆွေဝန်းနှင့် ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့သည် လူဝတ်လဲ၍ [[ဝန်းသိုစော်ဘွားကြီး]]နှင့်ပူးပေါင်းကာ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်ကို တော်လှန်ရင်း ကံတော်ကုန်ခဲ့ကြပြီးနောက်၊ ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် (အရှင်သုဇာတ) သည် နောင်ရေးအေးစေရန် သီတာကျေးရွာတွင် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဆက်လက်သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လူထွက်ခဲ့ပြီး မိတ်သလင်ရွာသူ မယ်စန္ဒီးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ သမီးတော် မယ်ဆွေလိပ် (ခ) မယ်လိပ်ကလေး တစ်ပါး ဖွားမြင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

သမီးတော် မယ်ဆွေလိပ်ကို မောင်ဘိုးရှင်နှင့် လက်ဆက်စေခဲ့ရာမှ မြေး ၈ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ဒုတိယမြေးတော်ဖြစ်သူ မောင်အောင်ကျော်ဇံကို မျိုးရိုးထိန်းသိမ်းရန် သားအရင်းအဖြစ် ပြန်လည်မွေးစားခဲ့သည်။ မွေးစားသား (မြေးအရင်း) ဖြစ်သူ ဗိုလ်အောင်ကျော်ဇံသည် နောင်တွင် အနောက်ရိုးမ ရခိုင်နယ်စပ်၌ လက်နက်လူသူစုဆောင်းကာ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ကို မြင်းတပ်ဖြင့် ပြောက်ကျားစနစ် တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ်အစိုးရမှ ဆုငွေ ၅၀၀ ကျပ် ထုတ်ကာ ဖမ်းဆီးရလောက်သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကံတော်ကုန်ခြင်း ==
မင်းသားကြီး ဦးမောင်ဟန် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်) သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၇၁ ခုနှစ်ခန့်တွင် အောက်ပြည်၌ပင် ကံတော်ကုန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတည်ထားခဲ့သော မြပုခက်စေတီအနီးတွင် အလောင်းတော်ကို ဂူသွင်း၍ အပေါ်မှ စကြာတံဆိပ်လှည်းဘီးပုံစံ အုတ်နန်းပြာသာဒ် တင်ထားခဲ့ရာ ယနေ့တိုင် ဂူပြိုကြီးအဖြစ် တွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှ ဆင်းသက်လာသော အနွယ်တော်များသည် [[ရေကြည်မြို့|ရေကြည်]]၊ [[ငါးသိုင်းချောင်းမြို့|ငါးသိုင်းချောင်း]]၊ ဖန်းခါးပင်၊ မိတ်သလင်နယ်တစ်ဝိုက်တွင် ယနေ့တိုင် ရှိနေကြသည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကိုးကားချက် ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ မင်းသားများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]</text>
      <sha1>fli5io8kmupxo01zpepq6hly942y7ph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062600</id>
      <parentid>1062586</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T16:36:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kyaw Myo Aung</username>
        <id>103978</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ထင်ရှားအရေးပါမှုကဘာလဲ??</comment>
      <origin>1062600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9155" sha1="0evq7c3ih9zalbgncwi56tdkb46zd0x" xml:space="preserve">{{notability|biography}}
'''ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်''' (ရဟန်းဘွဲ့: '''အရှင်သုဇာတ'''၊ လူဝတ်လဲပြီးနောက်: '''ဦးမောင်ဟန်''') သည် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]နှောင်းပိုင်း [[ရတနာပုံခေတ်]] ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ [[ကနောင်မင်းသားကြီး]]၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ [[သီပေါမင်း]] နန်းတက်စတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော Nန်းတွင်းအရေးအခင်းများမှ ကင်းလွတ်စေရန် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီတိုင်း]]အတွင်း တိတ်တဆိတ် တိမ်းရှောင်ကာ မိတ်သလင်၊ ဖန်းခါးပင်၊ [[ရေကြည်မြို့|ရေကြည်]]နှင့် [[ငါးသိုင်းချောင်းမြို့|ငါးသိုင်းချောင်း]]နယ်တစ်ဝိုက်၌ ဘဝနိဂုံးချုပ်သည်အထိ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot;&gt;မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်)။ ''ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)''။ စာမျက်နှာ ၇၁-၇၃။&lt;/ref&gt;

== ဘဝဇာတိနှင့် ဆင်းသက်မှု ==
ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်ကို [[ကနောင်မင်းသားကြီး]]နှင့် ကျောက်ပတောင်းမြို့စားသမီး ခင်မြင့် (ခ) ရှင်မြင့် တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် မောင်နှမရင်း ၅ ပါးရှိပြီး အငယ်ဆုံးသားတော် ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် ကနောင်မင်းသားကြီး [[မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင် အရေးတော်ပုံ|မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင် အရေးတော်ပုံ]]တွင် ကံတော်ကုန်ပြီးနောက်၊ ဘကြီးတော် [[မင်းတုန်းမင်း]]တရားကြီးက စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== နန်းတွင်းမှ တိမ်းရှောင်ခြင်း ==
၁၂၄၀ ပြည့်နှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈) တွင် [[သီပေါမင်း]] နန်းတက်လာပြီးနောက်ပိုင်း နန်းတွင်းမင်းညီမင်းသားများအား စီရင်သည့် ဘေးအန္တရာယ်မှ လွတ်ကင်းစေရန် ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်သည် ၎င်း၏နောင်တော်များဖြစ်ကြသော ထိပ်တင်ဆွေဝန်း၊ ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့နှင့်အတူ နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရဟန်းဘွဲ့မှာ အရှင်သုဇာတ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

၁၈၈၂ ခုနှစ်ခန့်တွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံအရပ်သို့ နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းမှ ဘုန်းကြီးတစ်ပါး၏ ကပ္ပိယအသွင်ဖြင့် တိတ်တဆိတ် ရုပ်ဖျက်ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ၎င်းနှင့်အတူ နောင်တော်နှစ်ပါး၊ ရှမ်းအနွယ်အမျိုးသမီးများနှင့် ကျွန်ယုံတော် ဦးထီးလတ်တို့ လိုက်ပါခဲ့ကြပြီး [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[ရေကြည်မြို့နယ်]] ကျောက်ချောင်းရွာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== နောက်ပိုင်းဘဝနှင့် ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ==
နောင်တော်များဖြစ်ကြသည့် ထိပ်တင်ဆွေဝန်းနှင့် ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့သည် လူဝတ်လဲ၍ [[ဝန်းသိုစော်ဘွားကြီး]]နှင့်ပူးပေါင်းကာ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်ကို တော်လှန်ရင်း ကံတော်ကုန်ခဲ့ကြပြီးနောက်၊ ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် (အရှင်သုဇာတ) သည် နောင်ရေးအေးစေရန် သီတာကျေးရွာတွင် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဆက်လက်သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လူထွက်ခဲ့ပြီး မိတ်သလင်ရွာသူ မယ်စန္ဒီးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ သမီးတော် မယ်ဆွေလိပ် (ခ) မယ်လိပ်ကလေး တစ်ပါး ဖွားမြင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

သမီးတော် မယ်ဆွေလိပ်ကို မောင်ဘိုးရှင်နှင့် လက်ဆက်စေခဲ့ရာမှ မြေး ၈ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ဒုတိယမြေးတော်ဖြစ်သူ မောင်အောင်ကျော်ဇံကို မျိုးရိုးထိန်းသိမ်းရန် သားအရင်းအဖြစ် ပြန်လည်မွေးစားခဲ့သည်။ မွေးစားသား (မြေးအရင်း) ဖြစ်သူ ဗိုလ်အောင်ကျော်ဇံသည် နောင်တွင် အနောက်ရိုးမ ရခိုင်နယ်စပ်၌ လက်နက်လူသူစုဆောင်းကာ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ကို မြင်းတပ်ဖြင့် ပြောက်ကျားစနစ် တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ်အစိုးရမှ ဆုငွေ ၅၀၀ ကျပ် ထုတ်ကာ ဖမ်းဆီးရလောက်သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကံတော်ကုန်ခြင်း ==
မင်းသားကြီး ဦးမောင်ဟန် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်) သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၇၁ ခုနှစ်ခန့်တွင် အောက်ပြည်၌ပင် ကံတော်ကုန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတည်ထားခဲ့သော မြပုခက်စေတီအနီးတွင် အလောင်းတော်ကို ဂူသွင်း၍ အပေါ်မှ စကြာတံဆိပ်လှည်းဘီးပုံစံ အုတ်နန်းပြာသာဒ် တင်ထားခဲ့ရာ ယနေ့တိုင် ဂူပြိုကြီးအဖြစ် တွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှ ဆင်းသက်လာသော အနွယ်တော်များသည် [[ရေကြည်မြို့|ရေကြည်]]၊ [[ငါးသိုင်းချောင်းမြို့|ငါးသိုင်းချောင်း]]၊ ဖန်းခါးပင်၊ မိတ်သလင်နယ်တစ်ဝိုက်တွင် ယနေ့တိုင် ရှိနေကြသည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကိုးကားချက် ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ မင်းသားများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]</text>
      <sha1>0evq7c3ih9zalbgncwi56tdkb46zd0x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062605</id>
      <parentid>1062600</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T17:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kyaw Myo Aung</username>
        <id>103978</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1062605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9144" sha1="8j4jgh0f6mkuqr4r0h69ohjc2l8u3ag" xml:space="preserve">{{Db-person}}
'''ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်''' (ရဟန်းဘွဲ့: '''အရှင်သုဇာတ'''၊ လူဝတ်လဲပြီးနောက်: '''ဦးမောင်ဟန်''') သည် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]နှောင်းပိုင်း [[ရတနာပုံခေတ်]] ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ [[ကနောင်မင်းသားကြီး]]၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ [[သီပေါမင်း]] နန်းတက်စတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော Nန်းတွင်းအရေးအခင်းများမှ ကင်းလွတ်စေရန် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီတိုင်း]]အတွင်း တိတ်တဆိတ် တိမ်းရှောင်ကာ မိတ်သလင်၊ ဖန်းခါးပင်၊ [[ရေကြည်မြို့|ရေကြည်]]နှင့် [[ငါးသိုင်းချောင်းမြို့|ငါးသိုင်းချောင်း]]နယ်တစ်ဝိုက်၌ ဘဝနိဂုံးချုပ်သည်အထိ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot;&gt;မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်)။ ''ကုန်းဘောင်အလွန် (ပေါင်းချုပ်)''။ စာမျက်နှာ ၇၁-၇၃။&lt;/ref&gt;

== ဘဝဇာတိနှင့် ဆင်းသက်မှု ==
ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်ကို [[ကနောင်မင်းသားကြီး]]နှင့် ကျောက်ပတောင်းမြို့စားသမီး ခင်မြင့် (ခ) ရှင်မြင့် တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် မောင်နှမရင်း ၅ ပါးရှိပြီး အငယ်ဆုံးသားတော် ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် ကနောင်မင်းသားကြီး [[မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင် အရေးတော်ပုံ|မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင် အရေးတော်ပုံ]]တွင် ကံတော်ကုန်ပြီးနောက်၊ ဘကြီးတော် [[မင်းတုန်းမင်း]]တရားကြီးက စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== နန်းတွင်းမှ တိမ်းရှောင်ခြင်း ==
၁၂၄၀ ပြည့်နှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈) တွင် [[သီပေါမင်း]] နန်းတက်လာပြီးနောက်ပိုင်း နန်းတွင်းမင်းညီမင်းသားများအား စီရင်သည့် ဘေးအန္တရာယ်မှ လွတ်ကင်းစေရန် ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်သည် ၎င်း၏နောင်တော်များဖြစ်ကြသော ထိပ်တင်ဆွေဝန်း၊ ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့နှင့်အတူ နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဇာတ်မြှုပ်နေခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရဟန်းဘွဲ့မှာ အရှင်သုဇာတ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

၁၈၈၂ ခုနှစ်ခန့်တွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံအရပ်သို့ နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းမှ ဘုန်းကြီးတစ်ပါး၏ ကပ္ပိယအသွင်ဖြင့် တိတ်တဆိတ် ရုပ်ဖျက်ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ၎င်းနှင့်အတူ နောင်တော်နှစ်ပါး၊ ရှမ်းအနွယ်အမျိုးသမီးများနှင့် ကျွန်ယုံတော် ဦးထီးလတ်တို့ လိုက်ပါခဲ့ကြပြီး [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[ရေကြည်မြို့နယ်]] ကျောက်ချောင်းရွာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== နောက်ပိုင်းဘဝနှင့် ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ==
နောင်တော်များဖြစ်ကြသည့် ထိပ်တင်ဆွေဝန်းနှင့် ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့သည် လူဝတ်လဲ၍ [[ဝန်းသိုစော်ဘွားကြီး]]နှင့်ပူးပေါင်းကာ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်ကို တော်လှန်ရင်း ကံတော်ကုန်ခဲ့ကြပြီးနောက်၊ ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် (အရှင်သုဇာတ) သည် နောင်ရေးအေးစေရန် သီတာကျေးရွာတွင် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ဆက်လက်သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လူထွက်ခဲ့ပြီး မိတ်သလင်ရွာသူ မယ်စန္ဒီးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ သမီးတော် မယ်ဆွေလိပ် (ခ) မယ်လိပ်ကလေး တစ်ပါး ဖွားမြင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

သမီးတော် မယ်ဆွေလိပ်ကို မောင်ဘိုးရှင်နှင့် လက်ဆက်စေခဲ့ရာမှ မြေး ၈ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ဒုတိယမြေးတော်ဖြစ်သူ မောင်အောင်ကျော်ဇံကို မျိုးရိုးထိန်းသိမ်းရန် သားအရင်းအဖြစ် ပြန်လည်မွေးစားခဲ့သည်။ မွေးစားသား (မြေးအရင်း) ဖြစ်သူ ဗိုလ်အောင်ကျော်ဇံသည် နောင်တွင် အနောက်ရိုးမ ရခိုင်နယ်စပ်၌ လက်နက်လူသူစုဆောင်းကာ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ကို မြင်းတပ်ဖြင့် ပြောက်ကျားစနစ် တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ်အစိုးရမှ ဆုငွေ ၅၀၀ ကျပ် ထုတ်ကာ ဖမ်းဆီးရလောက်သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကံတော်ကုန်ခြင်း ==
မင်းသားကြီး ဦးမောင်ဟန် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန်) သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၇၁ ခုနှစ်ခန့်တွင် အောက်ပြည်၌ပင် ကံတော်ကုန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတည်ထားခဲ့သော မြပုခက်စေတီအနီးတွင် အလောင်းတော်ကို ဂူသွင်း၍ အပေါ်မှ စကြာတံဆိပ်လှည်းဘီးပုံစံ အုတ်နန်းပြာသာဒ် တင်ထားခဲ့ရာ ယနေ့တိုင် ဂူပြိုကြီးအဖြစ် တွေ့ရှိနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှ ဆင်းသက်လာသော အနွယ်တော်များသည် [[ရေကြည်မြို့|ရေကြည်]]၊ [[ငါးသိုင်းချောင်းမြို့|ငါးသိုင်းချောင်း]]၊ ဖန်းခါးပင်၊ မိတ်သလင်နယ်တစ်ဝိုက်တွင် ယနေ့တိုင် ရှိနေကြသည်။&lt;ref name=&quot;myaung&quot; /&gt;

== ကိုးကားချက် ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ မင်းသားများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]</text>
      <sha1>8j4jgh0f6mkuqr4r0h69ohjc2l8u3ag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-59332-93</title>
    <ns>3</ns>
    <id>293804</id>
    <revision>
      <id>1062608</id>
      <timestamp>2026-11-08T19:28:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1062608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8549" sha1="ptruvajq3fxt3rvvrk9h5cd3x1m5d5b" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-59332-93 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၉:၂၈၊ ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>ptruvajq3fxt3rvvrk9h5cd3x1m5d5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - အိုးဘိုကျွန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293805</id>
    <revision>
      <id>1062611</id>
      <timestamp>2026-11-09T00:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - အိုးဘိုကျွန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[အိုးဘိုကျွန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|အိုးဘိုကျွန်းရွာ]]ရှ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="891" sha1="0ep4uz3qtm4iji42mf1gdowyvq6u567" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - အိုးဘိုကျွန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[အိုးဘိုကျွန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|အိုးဘိုကျွန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၅၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>0ep4uz3qtm4iji42mf1gdowyvq6u567</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ကျွန်းကြီးကုန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293806</id>
    <revision>
      <id>1062612</id>
      <timestamp>2026-11-09T00:46:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - ကျွန်းကြီးကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ ကျွန်းကြီးကုန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ကျွန်းကြီးကုန်း...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="909" sha1="sou7jh85qe3k14kt5fwnq0q41b8u39h" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - ကျွန်းကြီးကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ကျွန်းကြီးကုန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ကျွန်းကြီးကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၁၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>sou7jh85qe3k14kt5fwnq0q41b8u39h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - မိုးညိုလေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293807</id>
    <revision>
      <id>1062613</id>
      <timestamp>2026-11-09T00:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - မိုးညိုလေး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မိုးညိုလေးရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|မိုးညိုလေးရွာ]]ရှိ အခြေခံပည...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="953" sha1="6so4bbidk9g78uc5jlt575pviwm31be" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - မိုးညိုလေး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မိုးညိုလေးရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|မိုးညိုလေးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၉၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

{{coord|18.300471965129166| 95.3909428700343|format=dms|region:MM|display=inline,title}}
[[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>6so4bbidk9g78uc5jlt575pviwm31be</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ကရင်ချောင်ကုန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293808</id>
    <revision>
      <id>1062614</id>
      <timestamp>2026-11-09T00:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - ကရင်ချောင်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ ကရင်ချောင်းကုန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ကရင်ချောင်းကုန...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1005" sha1="5fz7mhr3kyiqlg8hsq9oq30ir0p685r" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - ကရင်ချောင်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ကရင်ချောင်းကုန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ကရင်ချောင်းကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၅၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

{{coord|18.158714097268597| 95.46707506622442|format=dms|region:MM|display=inline,title}}
[[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>5fz7mhr3kyiqlg8hsq9oq30ir0p685r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က (ခွဲ) တောင်ပိုင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293809</id>
    <revision>
      <id>1062615</id>
      <timestamp>2026-11-09T00:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က (ခွဲ) တောင်ပိုင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မိုးညိုမြို့]]၊ ရွှေဥဒေါင်းရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="852" sha1="mtoqnwgrgkdoq4jhf61wgw8v52ewnfs" xml:space="preserve">'''အ.လ.က (ခွဲ) တောင်ပိုင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မိုးညိုမြို့]]၊ ရွှေဥဒေါင်းရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၃၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>mtoqnwgrgkdoq4jhf61wgw8v52ewnfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293810</id>
    <revision>
      <id>1062617</id>
      <timestamp>2026-11-09T00:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>[[အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ]] စာမျက်နှာကို [[အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ (တောင်ငူ)]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="6vuktt9xughhtd3h4sic01fxo7xac04" xml:space="preserve">#REDIRECT [[အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ (တောင်ငူ)]]</text>
      <sha1>6vuktt9xughhtd3h4sic01fxo7xac04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062618</id>
      <parentid>1062617</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T00:55:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>[[အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ (တောင်ငူ)]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="458" sha1="9pqq6h0oran1fo6y83mxw60adyd9u4l" xml:space="preserve">မြန်မာနိုင်ငံတွင် '''အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ''' အမည်ဖြင့် အောက်ပါအခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲများ ရှိသည်။

*[[အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ (တောင်ငူ)]]
*[[အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ (မိုးညို)]]

{{သံတူကြောင်းကွဲ}}</text>
      <sha1>9pqq6h0oran1fo6y83mxw60adyd9u4l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ (မိုးညို)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293811</id>
    <revision>
      <id>1062619</id>
      <timestamp>2026-11-09T00:57:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မိုးညိုမြို့]]၊ မြို့မရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="912" sha1="acce8ug28qrps5v7oqbd0ckafjlsono" xml:space="preserve">'''အ.လ.က (ခွဲ) မြို့မ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မိုးညိုမြို့]]၊ မြို့မရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၂၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

{{coord|18.030955112695455| 95.52135260102744|format=dms|region:MM|display=inline,title}}
[[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>acce8ug28qrps5v7oqbd0ckafjlsono</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က (ခွဲ) ကျွန်းကလေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293812</id>
    <revision>
      <id>1062620</id>
      <timestamp>2026-11-09T00:59:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က (ခွဲ) ကျွန်းကလေး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မိုးညိုမြို့]]၊ ရွှေပြည်သာရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်း...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="935" sha1="mccfh1vpr4yisk6osy65uthikww4c94" xml:space="preserve">'''အ.လ.က (ခွဲ) ကျွန်းကလေး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မိုးညိုမြို့]]၊ ရွှေပြည်သာရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၉၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

{{coord|18.02501588764096| 95.52482183414726|format=dms|region:MM|display=inline,title}}
[[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>mccfh1vpr4yisk6osy65uthikww4c94</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မော်ဂျူး:OSM Location map</title>
    <ns>828</ns>
    <id>293813</id>
    <revision>
      <id>1062621</id>
      <timestamp>2026-11-09T01:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;require('strict') local delink=require('Module:Delink').delink local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local p = {} local maplist={} local sgNames={} local highlightOption=false local highlightNum local visibleLinks local geoTotalPop = 0 local captionTable = '' local captionTableText = {}  -- This module creates framed maps of a...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062621</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="122251" sha1="8dywjb80a3vcemmlvlpjjd7ovhgj7nz" xml:space="preserve">require('strict')
local delink=require('Module:Delink').delink
local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs
local p = {}
local maplist={}
local sgNames={}
local highlightOption=false
local highlightNum
local visibleLinks
local geoTotalPop = 0
local captionTable = ''
local captionTableText = {}

-- This module creates framed maps of anywhere in the world, at the required scale, and enables annotations, 
-- dots, shapes, lines and other ways to customise the area of the map being shown. It also provides a link
-- to an interactive fullscreen version, which has locator dots instead of annotations and shapes.


-- This is the 2025 successor module to a wiki-markup template version of 2024, which itself was a successor 
-- to the 'Graph'/VEGA driven template that was begun in 2016, until the Vega version was switched off in 2023.

-- This module is called from template {{OSM Location map}}, which uses the same parameter formats as before.

-- In addition it may at some point be possible to use a more concise parameter format using the template {{OSM Location dots}}
-- In general the css output from the two formats will be identical, but the the concise version will allow bits of
-- greater control over some of the settings.

-- see the documentation on the two template pages for details of how to use the mapping features.

-- If language customisation is needed, there are text items below that can be translated. Also see the color table
-- below with details of how to add additional color names to allow localised alternatives.
-- (Translating other language shape-types could be possible, but has not currently been contemplated. 
-- Parameter name translation would be harder but likely to be possible, ideally still retaining compatibility 
-- with template calls already written using English).

-- -------------- the following text variables are used within the template, and can be translated as required ---------------
-- -------------- you may wish to retain the English version as a comment, to keep track of the original phrase --------------
local negativeAnswer={no=1,'0'-1,off=1}
local fullscreenlinktext = 'Click for interactive fullscreen map with links to nearby articles'
local toggletext = 'List of numbered map items:'
local termsOfUse = 'Maps: terms of use'
local aboutOSM = 'About OpenStreetMaps'
local yards = 'yds'
local miles = 'miles'
local metres = 'm'
local km = 'km'
local sqkm = 'sq.km'
local year = 'year'
local notFound = 'not found'
local totalItems = 'Total'
local sumOfDatapoints = 'sum of datapoints'
local numberCol = 'No.' -- abbreviated for top of column of code numbers
local wikidataLink = 'Wikidata page'
    
local shapeList={}             --This sets up the 'factoryDefault' shape group 0
shapeList[&quot;0&quot;]={shapeType=&quot;0&quot;,
  Name=&quot;initialSettings&quot;,
  Parent=&quot;0&quot;,
--sga items for the shape 
  shape=&quot;circle&quot;,
  shapeSize=&quot;12px&quot;,
  shapeColor=&quot;blue&quot;,
  shapeAngle=&quot;0deg&quot;,
--sgb items for border of the shape
  outlineWidth=&quot;0.5px&quot;,
  outlineColor=&quot;darkblue&quot;,
  outlineStyle=&quot;solid&quot;,
--sgc items text settings for labels
  textSZ=&quot;11px&quot;,
  textCL=&quot;darkgrey&quot;,
  textNG=&quot;0deg&quot;,
--sgf further text settings    
  textSP=&quot;0px&quot;,
  textLH=&quot;120%&quot;,
  textOL=&quot;0px&quot;,
  textBG=&quot;transparent&quot;,
--sgd items for dotTag text settings
  tagSize=&quot;10px&quot;,
  tagColor=&quot;white&quot;,
  tagSpacer=&quot;0px&quot;,
  tagAngle=&quot;0deg&quot;,
--sge items for extension line to connect label to dot
  textEW=&quot;0px&quot;,
  textEC=&quot;darkgrey&quot;,
  textES=&quot;solid&quot;
}

local   colorList={}			-- used by colorLookup to catch unsupported colors (eg 'LimeGreen'), to convert to generic version
colorList['green']='hardgreen'	-- it could also be added to to include alternative language equivelants, for a quick solution.
colorList['red']='hardred'		-- colorList ['source'] = target    
colorList['white']='white'		-- converts any color that includes 'source' into its equivelent target
colorList['blue']='hardblue'	-- note, for translation you can add to this list, rather than replace it,  
colorList['brown']='hardbrown'		-- which would mean existing map definitions in english would also still work, alongside translated ones
colorList['grey']='hardgrey'
colorList['gray']='hardgrey'
colorList['purple']='hardpurple'
colorList['orange']='hardorange'
colorList['leaf']='hardleaf'

--for a more thorough translation, you can add all the variants of the colors as further CTB elements and hex values or redirects
local CTB={} -- set up a table of color names (the CTB Color table index) and html hash colorhex values.
CTB[&quot;paleblue&quot;],CTB[&quot;softblue&quot;],CTB[&quot;hardblue&quot;],CTB[&quot;darkblue&quot;]=&quot;#D6E1EC&quot;,&quot;#77A1CB&quot;,&quot;#4B77D6&quot;,&quot;#1c559e&quot;
CTB[&quot;palered&quot;],CTB[&quot;softred&quot;],CTB[&quot;hardred&quot;],CTB[&quot;darkred&quot;] = &quot;#FCC6C0&quot;,&quot;#EC644B&quot;,&quot;#DB3123&quot;,&quot;#AA1205&quot;
CTB[&quot;palegreen&quot;],CTB[&quot;softgreen&quot;],CTB[&quot;hardgreen&quot;],CTB[&quot;darkgreen&quot;]= &quot;#D2F0E5&quot;,&quot;#81AF81&quot;,&quot;#269F46&quot;,&quot;#0b7527&quot;
CTB[&quot;paleleaf&quot;],CTB[&quot;softleaf&quot;],CTB[&quot;hardleaf&quot;],CTB[&quot;darkleaf&quot;]= &quot;#dff5c1&quot;,&quot;#b5e376&quot;,&quot;#8cc244&quot;,&quot;#679c21&quot;
CTB[&quot;palegrey&quot;],CTB[&quot;softgrey&quot;],CTB[&quot;hardgrey&quot;],CTB[&quot;darkgrey&quot;]= &quot;#E8E8D6&quot;,&quot;#AAAA88&quot;,&quot;#777755&quot;,&quot;#444433&quot;
CTB[&quot;palegray&quot;],CTB[&quot;softgray&quot;],CTB[&quot;hardgray&quot;],CTB[&quot;darkgray&quot;]=CTB[&quot;palegrey&quot;],CTB[&quot;softgrey&quot;],CTB[&quot;hardgrey&quot;],CTB[&quot;darkgrey&quot;]
CTB[&quot;palebrown&quot;],CTB[&quot;softbrown&quot;],CTB[&quot;hardbrown&quot;],CTB[&quot;darkbrown&quot;]=&quot;#FAF6ED&quot;,&quot;#CCB56C&quot;,&quot;#AD7F14&quot;,&quot;#754910&quot;
CTB[&quot;palepurple&quot;],CTB[&quot;softpurple&quot;],CTB[&quot;hardpurple&quot;],CTB[&quot;darkpurple&quot;]=&quot;#e0d1e6&quot;,&quot;#c784e0&quot;,&quot;#a029cf&quot;,&quot;#7a05a8&quot;
CTB[&quot;paleorange&quot;],CTB[&quot;softorange&quot;],CTB[&quot;hardorange&quot;],CTB[&quot;darkorange&quot;]=&quot;#ffedc2&quot;,&quot;#ffcf61&quot;,&quot;#EEB533&quot;,&quot;#e39f05&quot;
CTB[&quot;black&quot;],CTB[&quot;white&quot;],CTB[&quot;yellow&quot;]=&quot;#000000&quot;,&quot;#FFFFFF&quot;,&quot;#FAF039&quot;
CTB[&quot;background&quot;],CTB[&quot;paleground&quot;],CTB[&quot;beigeground&quot;]=&quot;#f9f6f2&quot;,&quot;#FEFEFA&quot;,&quot;#F5F5DC&quot;
CTB[&quot;beige&quot;]=CTB[&quot;beigeground&quot;]
CTB[&quot;aqua&quot;],CTB[&quot;teal&quot;],CTB[&quot;fuchsia&quot;] = &quot;#00FFFF&quot;,&quot;#008080&quot;,&quot;#FF00FF&quot;
CTB[&quot;maroon&quot;],CTB[&quot;olive&quot;],CTB[&quot;navy&quot;] = &quot;#800000&quot;,&quot;#808000&quot;,&quot;#000080&quot;
CTB[&quot;lime&quot;],CTB[&quot;limegreen&quot;],CTB[&quot;aquamarine&quot;] = &quot;#00FF00&quot;,&quot;#32CD32&quot;,&quot;#7FFFD4&quot;
CTB[&quot;silver&quot;],CTB[&quot;yellow&quot;],CTB[&quot;orchid&quot;] = &quot;#800000&quot;,&quot;#FFFF00&quot;,&quot;#DA70D6&quot;
CTB[&quot;russet&quot;]=&quot;#B08279&quot;

-- set up a table of predefined clip-paths
local pathshape={}
pathshape.squaredd = &quot;M 19,1.25 l 0,18 -18,0 0,-18 18,0m-1,1 -16,0 0,16 16,0 0,-16m-1,1 0,14 -14,0 0,-14 14,0zm-1,1 -12,0 0,12 12,0 0,-12zm-1,1 0,10 -10,0 0,-10 10,0z&quot;
pathshape.squared =  &quot;M 18,2.5 l 0,15 -15,0 0,-15 15,0m-1,1 -13,0 0,13 13,0 0,-13zm-1,1 0,11 -11,0 0,-11 11,0z&quot;
pathshape.triangledd=&quot;M 0 20,20 20,10 0,0 20ZM1.5 19,10 1.7,18.5 19,1.5 19ZM3 18,17 18,10 3.8,3 18ZM4.5 17,10 5.4,15.4 17, 4.5,17ZM6 16,13.8 16,10 7.4z&quot;
pathshape.triangled =&quot;M1,18 l 18,0 l -9,-18 l -9,18zm1.7,-1.1 l 7.3,-14.6 l 7.3,14.6 l -14.6, 0zm1.7,-1 l 11.0,0 l -5.5,-11 l -5.5,11z&quot;
pathshape.circledd = &quot;M0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm0.8,0a9.2,9.2 0 1,1 18.4,0a9.2,9.2 0 1,1 -18.4,0m1,0a8.2,8.2 0 1,0 16.4,0a8.2,8.2 0 1,0 -16.4,0zm0.8,0a7.2,7.2 0 1,1 14.8,0a7.2,7.2 0 1,1 -14.8,0m1,0 a6.4,6.4 0 1,1 12.8,0a6.4,6.4 0 1,1 -12.8,0z&quot;
pathshape.circled =  &quot;M2.5,10a7.5,7.5 0 1,0 15,0a7.5,7.5 0 1,0 -15,0zm1,0a6.5,6.5 0 1,1 13,0a6.5,6.5 0 1,1 -13,0m0.8,0 a5,5 0 1,1 11.4,0a5,5 0 1,1 -11.4,0&quot;
pathshape.diamond =  &quot;M3,10 l 7,-10 l 7,10 -7,10 -7,-10z&quot;
pathshape.diamondd = &quot;M3,10 l 7,-10 l 7,10 -7,10 -7,-10zm1,0 l 6,8.5 l 6,-8.5 -6,-8.5 -6,8.5zm1,0 l 5,-7 5,7 -5,7 -5,-7z&quot;
pathshape.diamonddd = &quot;M3,10 l 7,-10 l 7,10 -7,10 -7,-10zm0.75,0 l 6.25,9 l 6.25,-9 -6.25,-9 -6.25,9zm0.75,0 l 5.5,-8 5.5,8 -5.5,8 -5.5,-8zm0.75,0 l 4.75,7 l 4.75,-7 -4.75,-7 -4.75,7zm0.75,0 l 4,-6 4,6 -4,6 -4,-6z&quot;
pathshape.crossd = &quot;M3.1,12.5 l4.2,0 l0,4.2 l5,0 l0,-4 l4.2,0 l0,-5 l-4.2,0 l0,-4.2 l-5,0 l0,4.2 l-4.2,0zM2.3,10a7.5,7.5 0 1,0 15,0a7.5,7.5 0 1,0 -15,0zm1,0a6.5,6.5 0 1,1 13,0a6.5,6.5 0 1,1 -13,0z&quot;
pathshape.cross = &quot;M3.1,12.5 l4.2,0 l0,4.2 l5,0 l0,-4 l4.2,0 l0,-5 l-4.2,0 l0,-4.2 l-5,0 l0,4.2 l-4.2,0z&quot;
pathshape.thincross = &quot;M2,12 l6,0 l0,6 l4,0 l0,-6 l6,0 l0,-4 l-6,0 l0,-6 l-4,0 l0,6 l-6,0z&quot;
pathshape.fivepointstar = &quot;M10 0 L12.245 6.91 19.511 6.91 13.633 11.18 15.878 18.09 10 13.82 4.122 18.09 6.367 11.18 0.489 6.91 7.755 6.91Z&quot;
pathshape.fivepointstard = &quot;M10 1.5 L 11.90825 7.3735 18.08435 7.3735 13.08805 11.003 14.9963 16.8765 10 13.247 5.0037 16.8765 6.91195 11.003 1.91565 7.3735 8.09175 7.3735 ZM0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm1.5,0a8.5,8.5 0 1,1 17,0a8.5,8.5 0 1,1 -17,0z&quot;
pathshape.sixpointstar = &quot;M10 0 L12.323 5.977 18.66 5 14.645 10 18.66 15 12.323 14.023 10 20 7.677 14.023 1.34 15 5.355 10 1.34 5 7.677 5.977Z&quot;
pathshape.sixpointstard = &quot;M10 1.5 L 11.97455 6.58045 17.361 5.75 13.94825 10 17.361 14.25 11.97455 13.41955 10 18.5 8.02545 13.41955 2.639 14.25 6.05175 10 2.639 5.75 8.02545 6.58045 ZM0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm1.5,0a8.5,8.5 0 1,1 17,0a8.5,8.5 0 1,1 -17,0z&quot;
pathshape.sevenpointstar = &quot;M10 0 L12.048 5.747 17.818 3.765 14.602 8.95 19.749 12.225 13.69 12.943 14.339 19.01 10 14.72 5.661 19.01 6.31 12.943 0.251 12.225 5.398 8.95 2.182 3.765 7.952 5.747Z&quot;
pathshape.sevenpointstard = &quot;M10 1.5 L11.7408 6.38495 16.6453 4.70025 13.9117 9.1075 18.28665 11.89125 13.1365 12.50155 13.68815 17.6585 10 14.012 6.31185 17.6585 6.8635 12.50155 1.71335 11.89125 6.0883 9.1075 3.3547 4.70025 8.2592 6.38495 ZM0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm1.5,0a8.5,8.5 0 1,1 17,0a8.5,8.5 0 1,1 -17,0z&quot;
pathshape.eightpointstar = &quot;M10 0 L11.88 5.46 17.071 2.929 14.54 8.12 20 10 14.54 11.88 17.071 17.071 11.88 14.54 10 20 8.12 14.54 2.929 17.071 5.46 11.88 0 10 5.46 8.12 2.929 2.929 8.12 5.46Z&quot;
pathshape.eightpointstard = &quot;M10 0 L10 1.5 L11.598 6.141 16.01035 3.98965 13.859 8.402 18.5 10 13.859 11.598 16.01035 16.01035 11.598 13.859 10 18.5 8.402 13.859 3.98965 16.01035 6.141 11.598 1.5 10 6.141 8.402 3.98965 3.98965 8.402 6.141ZM0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm1.5,0a8.5,8.5 0 1,1 17,0a8.5,8.5 0 1,1 -17,0z&quot;
pathshape.ring=&quot;M2.6,9.5a7.5,7.5 0 1,0 15,0a7.5,7.5 0 1,0 -15,0zm1,0a6.5,6.5 0 1,1 13,0a6.5,6.5 0 1,1 -13,0z&quot;
pathshape.semicircle = &quot;M0,5 C0,18.3,20,18.3,20,5 L 0,5z&quot;
pathshape.arrowhead = &quot;M 10,10.2 l 10,2.8 -2,-3 2,-3 -10,2.8 -0.2,0.2z&quot;
pathshape.boxd=pathshape.squared 
pathshape.boxdd=pathshape.squaredd
pathshape.ellipsed=pathshape.circled 
pathshape.ellipsedd=pathshape.circledd 

local msg={}
local function debugmsg(txt)
	table.insert(msg,txt)
end
local pmsg={}
local function previewMsg(txt)
	table.insert(pmsg,txt)
end

local function colorLookup(color)
  for c,l in pairs(colorList) do
    if string.find(color,c) then return l end
  end
  return color
end

local function getColor (color,chk)
    local c
    local opacity=&quot;100&quot;
    if not color or color=='' then color='hardgrey' end
    if color==&quot;transparent&quot; then return color end
    if color==&quot;background1&quot; then color='background' end
    if string.byte(color,1,1)==35 and (#color == 7 or #color == 9) then
    	 c=color
    elseif string.byte(color,1,1)==35 and #color == 4 then
    	 c=string.sub(color,1,2)..'f'..string.sub(color,3,3)..'f'..string.sub(color,4,4)..'f'
    else
    	local s=color..'1'
    	s= s:sub(0,s:find(&quot;%d&quot;)-1)
    	opacity=string.match(color,&quot;%d+&quot;)
    	if not CTB[s] then s= colorList[s] end -- check for synonyms and translations
    	if not CTB[s] then debugmsg(mw.addWarning('color = '..color..'. The color name is not defined. Used default grey instead')) end
    	c=CTB[s] or CTB.hardgrey
    end
    if opacity and (tonumber(opacity) &lt; 100) and string.find(c,&quot;#&quot;)==1 and string.len(c)==7 and opacity~=&quot;&quot; then
        local hexval=string.format(&quot;%x&quot;,(math.floor(tonumber(opacity)*2.55)))
        c=c..hexval
    end
    return c
end

function p.colorvalue(frame)   -- enable external access to the CTB colorTable values. usage: {{#invoke:OSM Location map|colorvalue|color=hard blue}}
	local c
	if not frame.args.color or frame.args.color=='' then c='grey'
	else c=string.lower(string.gsub(frame.args.color,'%s+','')) end
	return string.upper(string.sub(getColor(c),2))
end


local function checkColors(color)
	local c=getColor(color,'check')
	local opacity =1 -- calculate colour brightness and return black or white for contrast
	if c=='transparent' then return c,'#000000',0 end
	if not (string.find(c,'#')==1) then return c,'#FFFFFF',0 end
	if #c&gt;8 then opacity= tonumber('0x'..(string.sub(c,8,9)))/500 end
	local r=tonumber('0x'..(string.sub(c,2,3)))/255
    local g=tonumber('0x'..(string.sub(c,4,5)))/255
    local b=tonumber('0x'..(string.sub(c,6,7)))/255
    if 0.2126 * r + 0.7152 * g + 0.0722 * b / opacity &lt; 0.7 then
		return c,'#FFFFFF',0.2126 * r + 0.7152 * g + 0.0722 * b / opacity
	else return c,'#000000',0.2126 * r + 0.7152 * g + 0.0722 * b / opacity
	end
end

function p.ndot(frame)
	local c1,c2 = checkColors(string.lower(string.gsub(frame.args[2] or 'grey','%s+','')))
	local c3=getColor(string.lower(string.gsub(frame.args[4] or 'dark grey','%s+','')))
	if frame.args[3] then c3='border:'..frame.args[3]..'px solid '..c3..'; ' else c3='' end
	return '&lt;span style=&quot;'..(frame.args['css'] or '')..'background-color: '..c1..'; '..c3..'font-size:'..(frame.args['size'] or '16')..'px; border-radius:'..(frame.args['size'] or '16')..'px; color: '..c2..'&quot;&gt;&amp;nbsp;'..frame.args[1]..'&amp;nbsp;&lt;/span&gt;'
end

local function morethan(a,b)
	if tonumber(string.match(a, '%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]')) and tonumber(string.match(b, '%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]')) then
	  a = tonumber(string.match(a, '%-?%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]') )
	  b = tonumber(string.match(b, '%-?%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]') or '0')
	end
	return a&gt;b
end

local function lessthan(a,b)
  if tonumber(string.match(a, '%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]')) and tonumber(string.match(b, '%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]')) then
    a = tonumber(string.match(a, '%-?%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]'))
    b = tonumber(string.match(b, '%-?%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]') or '0')
  end
  return a&lt;b
end

local function getsize(size)
    --size1 is between 1 and 3 values, each with px, equating to width,height,corner-rounding
    --eg '15px 25px 5px' (spaces are optional) or '18px'. returns three numbers
    local sizeval = {}
    for v in string.gmatch(size, &quot;[^px]+&quot;) do
        table.insert(sizeval,v)
    end
    sizeval[1] = tonumber(sizeval[1]) or 13
    sizeval[2] = tonumber(sizeval[2]) or sizeval[1]
    sizeval[3] = tonumber(sizeval[3]) or 0
    
    return sizeval[1],sizeval[2],sizeval[3]
end

local function coord2text(coord) -- looks through the output from {{coord}} to find the lat and long decimal values 
	                       -- and converts compass points to minus or not-minus, return with separating comma.
	local lat = string.match(coord,'[%.%d]+°[NS]')
	local lon = string.match(coord,'[%.%d]+°[EW]')
	local neg={N=&quot;&quot;,S=&quot;-&quot;,W=&quot;-&quot;,E=&quot;&quot;}
	return neg[string.match(lat, '[NS]')]..string.match(lat,'[%.%d]+')..&quot;,&quot;..neg[string.match(lon, '[EW]')]..string.match(lon,'[%.%d]+')
end

local function convertCoordsTrad (row)
	local coords=''
	if row and string.find (row,'&lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;') then 
		local a,b=string.find(row,'&lt;span class=&quot;geo&quot;&gt;')
		local start=b+1
    	a,b=string.find(row,&quot;&lt;/span&gt;&quot;,b)
    	local finish=a-1
    	coords=string.sub(row,start,finish)
    	coords=string.gsub(coords,'; ',',')
	end
	return coords
end

local function convertCoords (row)
	local start,finish,lat,lon,coords,says
	if row then
		local a,b=string.find(row,&quot;&lt;span class=&quot;)
		start=a
		while a do -- find the final span&gt;
    		finish=b
    		a,b=string.find(row,&quot;span&gt;&quot;,b)
		end
		if start then
			coords= string.sub(row,start,finish)
			says=&quot;&quot;
			if string.find(coords,'&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;') then
				error(&quot;coord error: badly formed coordinates&quot;,0)
			end
			coords=coord2text(coords)
			coords = string.sub(row,1,start-1)..coords..string.sub(row,finish+1)
		else 
			coords=row
		end
		return coords
	else
		return &quot;Nothing to see here&quot;
	end
end

local function fillCommas(val,max)
  local line=''
  if not val then line=',' -- ensure there is some content
  else line = val --string.lower(string.gsub(val,&quot;%s+&quot;,&quot;&quot;)) -- or strip spaces
  end 
  if string.find(line,',') == 1 then line=' '..line end -- ensure initial comma is not skipped
  local _, count=string.gsub(line,&quot;,&quot;,&quot;&quot;) -- add enough subsequent commas for all entries
  line=line..string.rep(',',max-count)
  while(string.find(line,&quot;,,&quot;) ) do
    line=string.gsub(line,&quot;,,&quot;,&quot;, ,&quot;) --ensure string.gmatch doesn't ignore any empty items by padding with spaces
  end
  return line
end

local function makeLinkBox(left,top,wid,label, link)
	local linkBoxName='Transparent square.svg'
	if visibleLinks or '' =='yes' then linkBoxName='Red hollow square.svg' end
	local builder = mw.html.create('div') --display:inline-block; 
	local t= string.find(label,'wikidata') -- exclude wikidata from tooltip line
	if t then
		label=string.sub(label,1,t-2)                      -- don't show wikidata value in tooltip
		if string.find(link,'wikidata') then link = '' end -- don't link on click to wikidata (if there was not another link)
	end
	builder
		:cssText('position:absolute;left:'..tostring(left-1-wid/2)..'px;top:'..tostring(top-1 + math.min(wid/2-12,0) - wid/2)..'px')
		:wikitext(string.format( '[[File:%s|%dpx|link=%s|%s]]', linkBoxName, wid+2, link, label	))
	return tostring(builder)
end

local function extractItem(row,searchItem) 
-- remove text following a searchItem or start of line, which might be in quote-marks to allow commas
  local xend,xstart=1,0
  if not row then return '','' end
  if searchItem then xend,xstart= string.find(row or '',searchItem or 'image:') end
  if not xstart then return string.gsub(string.gsub(row or '',&quot;%b\&quot;\&quot;&quot;, ''),&quot;%b\'\'&quot;, '') or '','' end
  while row:byte(xstart+1) == 32 and xstart&lt;#row do  -- skip over any leading spaces
    xstart=xstart+1 
  end
  local xbyte=row:byte(xstart+1)
  if xbyte == 34 or xbyte == 39 then -- are they wrapped in single or double quotes
    xstart=xstart+1
    xend=row:find(string.char(xbyte),xstart+1)
  else
    xend = row:find(',',xstart+1) -- if no quotes, we assume no commas
    if not xend then xend=#row+1 end
  end  -- return residual row and extracted text
  return row:sub(0,xstart)..row:sub(xend), row:sub(xstart+1,xend-1)
end

local function itemCheck(item,ext)
	if not item then return nil end
	if not ext then ext='' end
    return (string.match(item,&quot;[%.%-?%d]+&quot;) or '0')..ext
end

local function stripdivs(line)
   return string.gsub(line or '',&quot;%b&lt;&gt;&quot;, ' ')
end

local function splitItem(item,max) -- takes a commas-sep list and returns a table of lowercase items with no spaces, or nil
	local r={}
	local x=1
	item=string.lower(fillCommas(item,max))
	for t in string.gmatch(item,&quot;[^,]+&quot;) do
	    r[x]=string.gsub(t,&quot;%s+&quot;,&quot;&quot;)
	    if r[x]=='' then r[x]= nil else -- residual items might have commas
	    	if x&gt;max then r[max]=(r[max] or '')..', '..r[x] end
	    end
	    x=x+1
	end
	return r
end

local function ParseShapeTypes (result,args,sgval) -- for use with compressed, comma-separated 'sg plus dots' parameters
	--[[ shape table items and default values as set at top of page
	shapeType=&quot;0&quot;,	Name=&quot;initialSettings&quot;,  Parent=&quot;0&quot;,
	--sga items for the shape 	shape=&quot;circle&quot;, 	shapeSize=&quot;12px&quot;,		shapeColor=&quot;blue&quot;,  shapeAngle=&quot;0deg&quot;,
	--sgb items for border		outlineWidth=&quot;0.5px&quot;, outlineColor=&quot;darkblue&quot;,  outlineStyle=&quot;solid&quot;,
	--sgc items label text  	textSZ=&quot;11px&quot;,  	textCL=&quot;white&quot;,			textNG=&quot;0deg&quot;, textAT=attributes (&quot;bold&quot; and/or &quot;italic&quot;)
	--sgd items for dotTag	tagSize=&quot;11px&quot;,	tagColor=&quot;darkgrey&quot;,	tagSpacer=&quot;0px&quot;,	tagAngle=&quot;0deg&quot;,	
	--sge extension line		textEW=&quot;1px&quot;,		textEC=&quot;darkblue&quot;,  	textES=&quot;solid&quot;
	--sgf fx for text labels	textSP=&quot;0px&quot;		textLH=&quot;100%&quot;			textOL=&quot;1px&quot;,		textBG=&quot;paleground&quot;,	
	&lt;!--| sga = shape,Size,Color,Angle|sgb= outlineWidth,color,style eg: sga1=circle,14px,blue,0deg| sgb1=0px,dark grey,solid
    | sgc=textSize,color,angle,bold/italic  | sgd=tagSize,Color,Spacer,Angle  eg: sgc1=11px,dark grey,0deg,normal| sgd1=9px,white,0px,0deg
    | sge=lineWidth,color,style |sgf=textspacing,lineHeight%,outlinepx,backgroundcolor, [bold,italic] eg: sge1=0px,black, solid| sgf1=0px,120%,0px,background
    | dot=shape-group/lat/lon/title/dotTag | dotlink=link or tooltip | dotlabel=label,position,dx,dy,param1,info| dotpic=filename--&gt;
	--]]
	
  if args[&quot;sgn&quot;..sgval] then
  	local sgname=string.match(args[&quot;sgn&quot;..sgval],&quot;(%w+)(.*)&quot;)
    sgNames[sgname]=sgval
  end
  local parent= args[&quot;sgp&quot;..sgval]
  if parent then 
  	parent=string.match(parent,&quot;(%w+)(.*)&quot;)
    local pos= string.find(parent,&quot;%d+&quot;)
    if pos == 1 then
      parent=string.match(parent,&quot;%d+&quot;)
    else
      parent=sgNames[parent] or '1'
    end
  end
  if sgval~='H' then
	if not parent or tonumber(parent) &gt; tonumber(sgval) then 
    	if sgval==&quot;1&quot; then parent=&quot;0&quot; else parent=&quot;1&quot; end
	end 
  end
  local itemTab, line, filename
  result[sgval]={}
  result[sgval].shapeType=sgval 
  line,filename=extractItem(args['sga'..sgval] or '','image:')
  if sgval=='1' and not args.sga1 then line='circle,12px,blue,0deg' end -- ensure there is a parent=1 sga
  result[sgval].shapeFile=filename or ''
-- sga= Attributes for shape
	itemTab=splitItem(line,4)
    result[sgval].shape = itemTab[1] or result[parent].shape
    result[sgval].shapeSize=itemTab[2] or result[parent].shapeSize
    result[sgval].shapeColor=itemTab[3] or result[parent].shapeColor
    result[sgval].shapeAngle=itemCheck(itemTab[4],'deg') or result[parent].shapeAngle
-- sgb= Border outline attributes for shape
	itemTab=splitItem(args['sgb'..sgval],3)
    result[sgval].outlineWidth=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].outlineWidth 
    result[sgval].outlineColor=itemTab[2] or result[parent].outlineColor
    result[sgval].outlineStyle=itemTab[3] or result[parent].outlineStyle
--sgc=character attributes for label
	itemTab=splitItem(args['sgc'..sgval],4)
    result[sgval].textSZ=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].textSZ       -- size of text in px
    result[sgval].textCL=itemTab[2] or result[parent].textCL       -- colour for text
    result[sgval].textNG=itemCheck(itemTab[3],'deg') or result[parent].textNG       -- Angle for text
    result[sgval].textAT=itemTab[4] or result[parent].textAT -- attributes  bold, and/or italic
--sgd=dotTag attributes
  itemTab=splitItem(args['sgd'..sgval],4)
	result[sgval].tagSize=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].tagSize
	result[sgval].tagColor=itemTab[2] or result[parent].tagColor
	result[sgval].tagSpacer=itemCheck(itemTab[3],'px') or result[parent].tagSpacer
	result[sgval].tagAngle=itemCheck(itemTab[4],'deg') or result[parent].tagAngle
--sge= extension line attributes
	itemTab=splitItem(args['sge'..sgval],4)
	result[sgval].textEW=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].textEW -- width
    result[sgval].textEC=itemTab[2] or result[parent].textEC       -- colour 
    result[sgval].textES=itemTab[3] or result[parent].textES       -- style
--sgf= fx for label text
	itemTab=splitItem(args['sgf'..sgval],4)
    result[sgval].textSP=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].textSP       -- spacing value for letters
    result[sgval].textLH=itemCheck(itemTab[2],'%') or result[parent].textLH       -- Angle for text
    result[sgval].textOL=itemCheck(itemTab[3],'px') or result[parent].textOL       -- width of text-border line
    result[sgval].textBG=itemTab[4] or result[parent].textBG       -- color for text background

	return result
end

local function round(x,dec) 
	-- x=number [, dec=integer] returns numeric value with upto dec decimals (all but first trailing zeros get truncated)
    if (dec or 0)==0 then
        return x&gt;=0 and math.floor(x+0.5) or math.ceil(x-0.5) --this avoids .0 where dec=0
    end
    dec =10^(dec)
  return x&gt;=0 and math.floor(x*dec+0.5)/dec or math.ceil(x*dec-0.5)/dec
end

local function maptogrid(t,r,test)
	--[[ converts mercator projection longitude and latitude coordinates to x and y pixel coordinates, within a frame of given size, centre coordinates and zoom level.
	t is a table of named indices: {lon, lat, lonbase, latbase, width, height, zoom} 
	output is two values, x and y, rounded to r decimal places--]]
	local x,y
    	x=t.width/2 + ( ((math.rad(t.lon)*6378137) - (math.rad(t.lonbase)* 6378137) )  / (156543.03*math.cos(t.latbase/180)/(2^t.zoom) ) )*(1-(0.075*(math.abs(t.latbase)/90)))
	    y=t.height/2 + ( ( (math.log(math.tan(math.rad(t.latbase)/2+math.pi/4))*6378137) - (math.log(math.tan(math.rad(t.lat)/2+math.pi/4))*6378137) ) / (156543.03*math.cos(t.latbase/180) / (2^t.zoom) ) )*(1-(0.075*(math.abs(t.latbase)/90))) 
    return round(x,r),round(y,r)
    --source: python code at https://wiki.openstreetmap.org/wiki/Slippy_map_tilenames and https://wiki.openstreetmap.org/wiki/Mercator
--[[    
width and height are the size, in pixels, of the map, which will be centerd around lonbase,latbase.
Method: Convert lon and lonbase to meter-offsets from coord(0,0), and subtract lonbase from lon,
zoom and latbase are used to scale the resulting meter-offset to pixels, and add it to width/2.
Convert lat and lat-base to meter-offsets from coord(0,0), subtract lat from latbase,
scale the resulting meter-offset to pixels, add it to height/2.
A correction factor '*(1-(0.075*(math.abs(t.latbase)/90) ) )' compensates for an error that seems to creep in towards 
the edges of the map at higher latitudes. It was identified experimentally, and ensures a dot at the edge is 
in the same place as if that location is positioned at the centre.

Original Python code for lat,lon to x,y where 0,0 is the centre of the map
print('x=',width+(((math.radians(lon1) * 6378137)-
      (math.radians(lonbase) * 6378137))/
      (156543.03*math.cos(latbase/180)/(2**zoom))),' y=',height+((
      (math.log(math.tan(math.pi / 4 + math.radians(latbase) / 2)) * 6378137)-
      (math.log(math.tan(math.pi / 4 + math.radians(lat1) / 2)) * 6378137))/
      (156543.03*math.cos(latbase/180)/(2**zoom)))
     )  --]]
end

local function getScale(zoom, lat,magVal)
	if magVal and magVal&gt;1 and magVal &lt;=2 then zoom=zoom+(magVal-1) end
	local dist=(156543.03 * math.cos(math.rad(math.abs(lat))) / (2 ^ zoom))/17
	local y
	if dist &lt; 1 then
		y=(round(dist*10,1))
    	return tostring(y*100)..metres, tostring(round(y*109,0))..yards
	elseif dist &lt;18 then
		y=(round(dist,0))
    	return tostring(y)..km, tostring(round(y*0.621371,1))..miles
    elseif dist &lt;500 then
    	y=round(dist/10)
    	return tostring(y*10)..km, tostring(round(y*6.21371,0))..miles
	else 
    	y=round(dist/100)
    	return tostring(y*100)..km, tostring(round(y*62.1371,0))..miles
	end
end

local function ParseData (args,dotval)  -- for use with compressed, comma-separated 'sg plus dots' parameters
    -- takes a structured series of comma-separated items which get parsed as the following:
    -- dot(n)= (sgNumber or Name),{{coord}} or (lat,lon), (dotTag)
    -- dotlink(n) = single-parameter text to give wikilink and/or title used by tootlip, fullscreen dots and autocaption list
    -- dotlabel(n) = 'label text',pos(left,roght,top,bottom,centre,auto),(dx), (dy) pixel offsets,  params, info 
    -- dotpic(n) = single parameter wikimedia filename for an image to use in photopanel and/or fullscreen dots
    -- dotfeature(n)= 'mark-line' (,linewidth,style,gap)  or  'photo-panel' (,image-dim,panel-width,panel-height), draws line to n-1
    -- label is used if either a position and/or an x,y offset are not 0,0 ( if no label then dotTag will be put at at the x,y offset, or over the dot
    -- label text can be autoaligned if x,y puts it left or right of the dot, or centered if above/below)
    -- quote marks are not needed unless including commas within the label text
    -- param1 is optional items separated by spaces, and can include [nolabel nolist nomap hemisphere+1 hemisphere-1]
    -- info is free wikitext, to be used in the fullscreen dot box. (use dotpic to show a picture)

    --&lt;!--| dotx=shape-group,[lat,lon or {{coord}} ], dotTag | dotlink=link or tooltip | dotlabel=label,position,dx,dy,param1,info| dotpic=filename--&gt;
	local result={}
    local count=1
    local row = convertCoords (args[&quot;dot&quot;..dotval])  -- swap in any {{coord}} values so they are csv lat and lon
    row=fillCommas(row,4)
        result.code=dotval -- store the parameter name as the id code
    for item in string.gmatch(row,&quot;[^,]+&quot;) do -- iterate through 'row', adding each csv item in turn, if present
	  if count==1 then --see if it is a number or a name
	    local pos= string.find(item,&quot;%d+&quot;)
    	if pos == 1 then
    		result.group=string.lower(string.gsub(item,&quot;%s+&quot;,&quot;&quot;))
    	else
    		item=string.match(item,&quot;(%w+)(.*)&quot;) -- ensure just a single word
    		result.group=sgNames[item]
    	end
      elseif count==2 then 
        result.lat=tonumber(string.match(item,&quot;[%.%-?%d]+&quot;)) or 0-- find the number, with no non-numeric stuff
      elseif count==3 then 
        result.lon=tonumber(string.match(item,&quot;[%.%-?%d]+&quot;)) or 0 
      elseif count==4 then
        result.dotTag=item:match( &quot;^%s*(.-)%s*$&quot; ) or &quot;&quot; -- dotTag allows for internal spaces, but no commas
      end
      count=count+1
    end
    row, result.labelText= extractItem(args[&quot;dotlabel&quot;..dotval])
    result.labelText= string.gsub(result.labelText,&quot;[%^]+&quot;,&quot;&lt;br&gt;&quot;) -- convert hats to line breaks
    local item=splitItem(row,6)
    result.labelPos=item[2] or 'center'
    result.dx=tonumber(string.match(item[3] or '0',&quot;[%.%-?%d]+&quot;)) or 0
    result.dy=tonumber(string.match(item[4] or '0',&quot;[%.%-?%d]+&quot;)) or 0
    result.param1=string.lower(item[5] or '')
    if string.find(result.param1,&quot;hemisphere-1&quot;,1,true) then result.lon=result.lon-360
    elseif string.find(result.param1,&quot;hemisphere+1&quot;,1,true) then result.lon=result.lon+360
    end
    local txt = ''
    if item[6] then -- ensure all info elements are included, including commas
    	count=1 
    	local max=6
	    for t1 in string.gmatch(fillCommas(row,max),&quot;[^,]+&quot;) do
			if count&gt;max then txt=txt..',' end
			if count&gt;=max then txt=txt..t1 end
			count=count+1
	    end
    end
    result.info=txt
	result.imageName = args['dotpic'..dotval]
	-- Get first wikilinked item (if any) from the args.dotlink and set this plus the delinked text
	local testx=args[&quot;dotlink&quot;..dotval] or ''
	result.dotLink=testx
	if testx ~= '' then
		testx=stripdivs(testx)
		result.title=delink({ testx })
		local linkstart= string.find(testx,'[[',1,true) -- use true to ensure a plain search (no pattern)
		if linkstart then
			result.dlink=delink( { string.sub(testx,linkstart,string.find(testx,']]',1,true)+1),wikilinks='target' } )
		else result.dlink=''
		end
	else
        result.dlink=''
        result.title=''
	end
	if args['dotfeature'..dotval] then
		local item=splitItem(args['dotfeature'..dotval],6)
		if (item[1] or '') =='photo-panel' then 
			result.ppwidth= tonumber(string.match((item[3] or '110'),&quot;%d+&quot;)) -- panel width
			result.ppheight= tonumber(string.match((item[4] or '48'),&quot;%d+&quot;) ) --panel height
			result.photowidth=round(tonumber(string.match((item[2] or '1.3'),&quot;[%.%-?%d]+&quot;)) * result.ppheight+1,0) -- dimension to set image size
			result.photoImage=result.imageName
			result.posType='photo-panel'
		elseif (item[1] or '') == 'mark-line' then
			local x=tonumber(dotval or '0')
			result.markDest=item[5] or tostring(x-1)
			result.mlWidth= tonumber(string.match((item[2]) or '',&quot;%d+&quot;) or '1')
			result.mlStyle= item[3] or 'solid'
			result.mlGap=tonumber(string.match((item[4] or ''),&quot;[%d]+&quot;) or '0')
			result.posType='mark-line'
		end
		--debugmsg('photo-panel, '..shapePos[2]..', 3='..shapePos[3]..', 4='..shapePos[4]..', 5='..(shapePos[5] or '(48')..'photowidth='..tostring(dotItem.photowidth))
	end

    maplist.lon=result.lon
	maplist.lat=result.lat
	result.gridx, result.gridy = maptogrid(maplist,1) -- convert geo coords to grid xy - using values from maplist table
  return result
end

local function multiCheck (args, argName, argVal, defVal, alt)
	if not alt then alt='nonexistant' end
	if argVal=='H' and not args[argName..'H'] then argVal=highlightNum or '1' end
	if argVal=='' then 
		return (args[argName] or args[alt] or (args[argName..'D']) or args[alt..'D'] or defVal) -- unnumbered args do not inherit from D or 1
	else
		return (args[argName..argVal]) or (args[alt..argVal]) or (args[argName..'D']) or (args[alt..'D']) or (args[argName..'1']) or (args[alt..'1']) or defVal
	end
end

local function htmlTableLine (htmlTable,h1,h2,h3,h4,h5,type)
	if type == 'header' then
		if (h4 or '') ~= 'no-year' then h4='&lt;th class=&quot;unsortable&quot;&gt;'..h4 or ''..'&lt;/th&gt;' else h4 = '' end
		if (h5 or '') ~= '' then h5='&lt;th class=&quot;unsortable&quot;&gt;'..h5..'&lt;/th&gt;' else h5 = '' end
		return htmlTable..'&lt;tr&gt;&lt;th&gt;'..(h1 or '')..'&lt;/th&gt;&lt;th&gt;'..(h2 or '')..'&lt;/th&gt;&lt;th&gt;'..(h3 or '')..'&lt;/th&gt;'..h4..h5..'&lt;/tr&gt;'
	else
		if (h4 or '') ~= 'no-year' then h4='&lt;td&gt;'..h4 or ''..'&lt;/td&gt;' else h4 = '' end
		if (h5 or '') ~= '' then h5='&lt;td&gt;'..h5..'&lt;/td&gt;' else h5 = '' end
		return htmlTable..'&lt;tr&gt;&lt;td&gt;'..(h1 or '')..'&lt;/td&gt;&lt;td&gt;'..(h2 or '')..'&lt;/td&gt;&lt;td&gt;'..(h3 or '')..'&lt;/td&gt;'..h4..h5..'&lt;/tr&gt;'
	end
end

local function formatInt(number)
  if number == 0 then return notFound end
  local i, j, minus, int, fraction = tostring(number):find('([-]?)(%d+)([.]?%d*)')
  int = int:reverse():gsub(&quot;(%d%d%d)&quot;, &quot;%1,&quot;)
  return minus .. int:reverse():gsub(&quot;^,&quot;, &quot;&quot;) .. fraction
end

local function convertToSqKm (value,punit)
	if string.find(punit, 'Q35852') then value = value / 100 -- convert to sq km if it's hectares
    elseif string.find(punit, 'Q232291') then value = value /(1/2.59) -- or this if it's square miles
    elseif string.find(punit, 'Q81292') then value = value / 247.1 -- or this if it's acres
    end
    return value
end

local function assignTradstyleShape(shapeResult,default,dotResult,args,nval)
	local item,itemTab
	local autoDotTag=''
	local shapeWidth,shapeHeight=0,0
	local argval=nval -- to catch the unnumbered shape series
	local qvalue=''
	if argval=='0' then argval='' end
	if nval=='H' then shapeResult.H={} end
	
	     -- Assign autovalues if a wikidata Qvalue has been supplied
	     -- some preliminary documentation
	          -- geo-data-type= default is P1082 (population)
	        	-- other options might include number of households (P1538) and per capita income (P10622) or land area (P2046)
	          -- geo-data-list= this is a comma-separated list of Q values, for a manually generated list that doesn't require nymbered parameters
	          -- geo-scalefactor = can enlarge or shrink all the dots in proportion, depending an what the map needs
	          -- geo-region = needs to be a Qvalue of the larger administrative region that the settlements/sub-regions are in
	          -- geo-sub-region needs to be a Pvalue, but will default to P150 (some pages use 'has parts' = P527)
	          -- geo-data3= etc numbered Qvalue item, if used in conjunction with other shape/label parameters
	          -- shapeD= sets default shape, which migh be n-circle to include numbers.
	          -- geo-number-size= will give a fixed size for shape numbers. (defaults to 12 when using proportional dots)
	          -- geo-boundaries= if set to 1 will add any Qvalues for the sub-regions to 'map-data-light'. 
	          -- show-geo-dots= to use proportional dots. Will be fixed size if 0. (set mark-sizeD=0 to have no dot at all, eg to show labels or boundaries)
	          -- find-geo-dots=1 or 0 (needs to also include geo-region)
	          -- label-posD =  gets additional options: [off] gives no label, [on] will position lower centre, 
	                   -- [on+] includes numeric values beside/below label, [on^] will always put it below. [on-] always puts values beside
	if args['geo-data'..argval] then -- and (args['mark-title'..argval] or '') ~= 'none' then
		local pvalue = args['geo-data-type'] or 'P1082'
		local plabel = mw.wikibase.getLabel(pvalue)
		if not args['geo-number-size'] then args['geo-number-size']=12 end
		if not args['label-posD'] then args['label-posD'] = 'on' end
		qvalue=args['geo-data'..argval]
		      -- total poulation is a Qvalue wikidata page entry, or add up all the geo-data values or use a random 10000
		local region = args['geo-region'] -- or mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
		local thisPop=0
		local areatxt=''
		local yearVal=''
		if mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1] then 
			thisPop=tonumber(mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.amount) or 0
			if pvalue == 'P2046' then -- area, so convert from ha to sq km if needed (/100)
				thisPop = convertToSqKm(thisPop, mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.unit)
			end
			if mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].qualifiers and mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].qualifiers.P585 then
				yearVal = mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].qualifiers.P585[1].datavalue.value.time
				if yearVal then yearVal = yearVal:sub(2,5) end -- wikidata reports an entire date and time, so extract the year
			end
		else
			debugmsg(mw.addWarning(mw.wikibase.getLabel(qvalue)..' ('..qvalue..') has no recorded '..plabel))
		end
		local scalefactor=args['geo-scalefactor'] or 1
		if argval=='1' and args['mark-size1'] and not args['mark-sizeD'] then args['mark-sizeD'] = args['mark-size1'] end
		if argval=='1' and args['label-pos1'] and not args['label-posD'] then args['label-posD'] = args['label-pos1'] end
		if not args['mark-size'..argval] then 
			if args['show-geo-dots'] == '0' then
				args['mark-size'..argval] = args['mark-sizeD'] or '1'   -- just use a 'point' for the label to attach to
			else
				if thisPop&gt;0 then
					args['mark-size'..argval] = round(math.sqrt(thisPop/geoTotalPop*100) * 8 * scalefactor,0) 
				else 
					args['mark-size'..argval] = args['mark-sizeD'] or '1'
					args['shape-outline'..argval]=args['shape-outline'..argval] or args['shape-outlineH']
				end
			end
		end
		local posTemp=string.lower(multiCheck(args,'label-pos',argval,'on'))
		args['label-pos'..argval] = posTemp
		posTemp=splitItem(posTemp,2)[1]
		if pvalue == 'P2046' then 
			thisPop = round(thisPop,2)  
			areatxt=sqkm..areatxt  -- round decimals if sq km area
		elseif pvalue == 'P10622' then
			if mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1] then
				local punit=(mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.unit or ''):match(&quot;Q.*&quot;) -- extract Q value
				if punit == 'Q4917' then areatxt=' US$'
				elseif punit == 'Q4916' then areatxt=' euro'
				elseif punit == 'Q25224' then areatxt=' £GBP'
				else areatxt=mw.wikibase.getLabel(punit)..areatxt
				end
			end
		end
		if posTemp=='off' then
		else
			if not args['label'..argval] then args['label'..argval] = mw.wikibase.getLabel(qvalue) end
			local tline=posTemp:find(&quot;[%+%^%-]&quot;)
			if tline then
				local tval=posTemp:sub(tline,tline)
				local eline
				posTemp=posTemp:sub(1,tline-1)
				if posTemp == 'left' or posTemp == 'right' or string.find(posTemp,'east') or string.find(posTemp,'west') then 
					if tval == '^' then eline = '^' else eline = ' ' end  -- only add line break if 'forced', used for left/right
				elseif tval == '+' or tval == '^' then eline = '^'         -- add linebreak unless  'forced' not to
				else eline = ' '											-- must be a dash, so no line break
				end
				args['label'..argval] = args['label'..argval]..eline..'('..formatInt(thisPop)..')' 
				args['label-pos'..argval] = posTemp..args['label-pos'..argval]:sub(tline+1,#args['label-pos'..argval])
			end

		end
		if posTemp=='on'  then 
			if argval=='1' and (not args.ldyD) then args.ldyD = args['ldy'..argval] or '0' end
			if not args['ldy'..argval] then args['ldy'..argval] = args.ldyD end -- ensure ldy for that dot is added to the position
			args['label-pos'..argval]='center'
			local _,br = string.gsub(args['label'..argval],'%^','')
			local item=splitItem(args['label-size'..argval],2)
			args['ldy'..argval] = (args['ldy'..argval] or 0) + ((item[1] or 11) * ((br+1)*0.6)) + ((args['geo-number-size'] or 12) / 2)
		end
		local nt=''
		if args['mark-title'..argval] == 'nolist' then nt='nolist,' end
		if not args['mark-title'..argval] or args['mark-title'..argval] == '' or args['mark-title'..argval] == 'nolist' then 
			if mw.wikibase.getSitelink(qvalue) then 
				args['mark-title'..argval] = nt..'[['..mw.wikibase.getSitelink(qvalue)..']]'
			else
				args['mark-title'..argval] = nt..mw.wikibase.getLabel(qvalue)
			end
		end -- If mark-title is not set locally then attempt Sitelink value, or use label
		if thisPop == 0 then areatxt='' end
		captionTableText[argval]={}
		captionTableText[argval][1]= args['mark-title'..argval]
		captionTableText[argval][2]= formatInt(thisPop)
		if maplist.width &gt;= 280 then captionTableText[argval][3]= yearVal else captionTableText[argval][3]='no-year' end
		if args['show-q-values'] == '1' then
			captionTableText[argval][4]='&lt;small&gt;[[wikidata:'..qvalue..'|'..qvalue..']]&lt;/small&gt;'
		else 
			local nbsp = '&amp;nbsp;'
			if maplist.width &lt; 230 then nbsp = ' ' end
			captionTableText[argval][4]=''
			if captionTableText[argval][3] == 'no-year' then 
				captionTableText[argval][2] = captionTableText[argval][2]..'&lt;small&gt;&lt;sup&gt;'..nbsp..'[[wikidata:'..qvalue..'|WD]]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;'
			else
				captionTableText[argval][3] = captionTableText[argval][3]..'&lt;small&gt;&lt;sup&gt;'..nbsp..'[[wikidata:'..qvalue..'|WD]]&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;'
			end
		end
		
		if args['mark-title'..argval] == 'none' then
			-- no title
		else
			args['mark-title'..argval] = args['mark-title'..argval]..' ('..plabel..' '..formatInt(thisPop)..areatxt..')'
		end
        if not args['mark-description'..argval] then args['mark-description'..argval] = (mw.wikibase.getDescription(qvalue) or '')..'&lt;br&gt;' end
        if (not args['mark-image'..argval]) and (mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,'P18')[1]) then 
        	args['mark-image'..argval] = mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,'P18')[1].mainsnak.datavalue.value
        end
		item = multiCheck(args,'shape',argval,'circle') --default to circle if geo-data
		if not string.find(item,'svgpath,') then item=string.lower(item) end -- ensure svgpath items retain original case values
	else
		item = multiCheck(args,'shape',argval,'image')
		if not string.find(item,'svgpath,') then item=string.lower(item) end -- ensure svgpath items retain original case values
	end
	if string.find(item,'n-',0,true)==1 or string.find(item,'l-',0,true)==1 then 
		autoDotTag=string.sub(item,0,1) 
		item=string.sub(item,3) 
	end
    if item == 'image' then 
    	shapeResult[nval].shape = 'image:'
    	shapeResult[nval].shapeFile =multiCheck(args,'mark',argval,'Red pog.svg')
    	shapeWidth=-1
    else   shapeResult[nval].shape = item 
    end
    item= multiCheck(args,'mark-size',argval,(shapeResult[nval].shapeSize or '14px')) -- add geo-data as fallback if already assigned
	local a,b,c= getsize(string.gsub(string.gsub(item,',','px')..'px','pxpx','px'))
	if b==a and args['mark-dim'..argval] then 
		b= b / tonumber(string.match(args['mark-dim'..argval],&quot;[%.%-?%d]+&quot;))
	end
	shapeHeight=b/2
	item=tostring(a)..'px'..tostring(b)..'px'..tostring(c)..'px'
    shapeResult[nval].shapeSize= item
    itemTab=splitItem(multiCheck(args,'shape-color',argval,'hard red'),2)
    shapeResult[nval].shapeColor=itemTab[1] or 'hardred'
    item=itemCheck(itemTab[2],'%') -- jump through the various opacity hoops and add to color if needed
    if not item then item=itemCheck(args['shape-opacity'..argval],'%') end
    if item and item~='0%' and item~='100%' then shapeResult[nval].shapeColor=shapeResult[nval].shapeColor..item  end
    shapeResult[nval].shapeAngle=itemCheck(multiCheck(args,'shape-angle',argval,'0'),'deg') or '0deg'
    if args['shape-angle'..argval] then shapeResult[nval].shapeAngleArg=true else shapeResult[nval].shapeAngleArg=false end
--sort out the outline entry
    itemTab=splitItem(multiCheck(args,'shape-outline',argval,'transparent,0,100,solid'),4)
    shapeResult[nval].outlineColor=itemTab[1] or 'dark grey'
    shapeResult[nval].outlineWidth=itemCheck(itemTab[2],'px') or '1px' 
    if itemTab[3] and itemTab[3]~='100' and itemTab[3]~='0' then
    	shapeResult[nval].outlineColor=shapeResult[nval].outlineColor..itemCheck(itemTab[3],'%')
    end
    shapeResult[nval].outlineStyle=itemTab[4] or 'solid'
-- label size, background, outline
    shapeResult[nval].textAT=args['label-attribute'..argval] or ''
    itemTab=splitItem( multiCheck(args,'label-size',argval,'12'),3)
    shapeResult[nval].textSZ=itemCheck(itemTab[1],'px') or '12px' 
    if itemTab[2]=='outline' then 
    	shapeResult[nval].textBG=itemTab[3] or 'transparent'
    	shapeResult[nval].textOL='1px' 
    elseif itemTab[3]=='outline' then 
    	shapeResult[nval].textBG=itemTab[2] or 'transparent'
    	shapeResult[nval].textOL='1px' 
    else shapeResult[nval].textOL='0px' 
    	shapeResult[nval].textBG=itemTab[2] or 'transparent'
    end
    if getColor(shapeResult[nval].textBG)==CTB['hardgrey'] and shapeResult[nval].textBG~='hardgrey' then shapeResult[nval].textBG= 'transparent' end
--label color etc
    itemTab=splitItem(multiCheck(args,'label-color',argval, 'darkgrey','label-colour'),2)
    shapeResult[nval].textCL=itemTab[1] or 'darkgrey'
    if itemTab[2] and itemTab[2]~='0%' and itemTab[2]~='100%' then shapeResult[nval].textCL=shapeResult[nval].textCL..itemTab[2]  end
    shapeResult[nval].textSP=itemCheck( multiCheck(args,'label-spacing',argval,'0'),'px') -- sets letter-spacing in px
    shapeResult[nval].textLH=itemCheck( multiCheck(args,'label-height',argval,'120'),'%') -- sets line height, 120% default 
    shapeResult[nval].textNG=itemCheck(multiCheck(args,'label-angle',argval,'0'),'deg')
    if args['label-angle'..argval] then shapeResult[nval].textNGarg=true else shapeResult[nval].textNGarg=false end
--sgd=dotTag attributes
 	shapeResult[nval].tagSize=(args['geo-number-size'] or tostring(shapeHeight*1.5))..'px'
 	local c1,c2=checkColors(shapeResult[nval].shapeColor)
	shapeResult[nval].tagColor=c2
	shapeResult[nval].tagSpacer='0px'
	shapeResult[nval].tagAngle='0deg'
-- sge extension line attributes 
	local shapePos=splitItem(multiCheck(args,'label-pos',argval,'right'),6)
	if shapePos[2]=='with-line' or shapePos[2]=='n-line' then 
    	shapeResult[nval].textEW=(shapePos[3] or '1')..'px' -- width
    	shapeResult[nval].textEC=(shapePos[4] or shapeResult[nval].shapeColor or 'darkgrey')
	elseif shapePos[2]=='photo-panel' then 
		shapeResult[nval].textEW='2px' -- width
    	shapeResult[nval].textEC=shapeResult[nval].textCL
    else
    	shapeResult[nval].textEW='0px' -- width
    	shapeResult[nval].textEC='grey'-- colour 
    end
    shapeResult[nval].textES='solid'
    if argval=='H' then return dotResult end
--Assign dot values
	local dotItem={}
	dotItem.group=nval
	dotItem.code=nval
	dotItem.posType=shapePos[2] or 'nil'
	if (shapePos[2] or '') =='photo-panel' then 
		dotItem.ppwidth= tonumber(string.match((shapePos[4] or '110'),&quot;%d+&quot;))
		dotItem.ppheight= tonumber(string.match((shapePos[5] or '48'),&quot;%d+&quot;) )
		dotItem.photowidth=round(tonumber(string.match((shapePos[3] or '1.3'),&quot;[%.%-?%d]+&quot;)) * dotItem.ppheight+1,0)
		dotItem.photoImage=args['mark-image'..argval]
		--debugmsg('photo-panel, '..shapePos[2]..', 3='..shapePos[3]..', 4='..shapePos[4]..', 5='..(shapePos[5] or '(48')..'photowidth='..tostring(dotItem.photowidth))
	end
	if (shapePos[2] or '') =='mark-line' then 
		local x=tonumber(argval or '1')
		dotItem.markDest=shapePos[6] or tostring(x-1)
		dotItem.mlWidth= tonumber(string.match((shapePos[3] or '1'),&quot;%d+&quot;))
		dotItem.mlStyle= shapePos[4] or 'solid'
		dotItem.mlGap=tonumber(string.match((shapePos[5] or '0'),&quot;[%d]+&quot;))
		shapeResult[nval].textEC=shapeResult[nval].outlineColor or 'darkgrey'
	end
	if args['mark-coord'..argval] then 
		itemTab=splitItem(convertCoordsTrad (args['mark-coord'..argval]),2)
		if itemTab[1] == nil or itemTab[2] == nil then
			debugmsg(mw.addWarning('Unable to read coordinates for mark-coord'..argval))
		else
			dotItem.lat=tonumber(string.match(itemTab[1],&quot;[%.%-?%d]+&quot;)) or 0
			dotItem.lon=tonumber(string.match(itemTab[2],&quot;[%.%-?%d]+&quot;)) or 0
		end
	else
		dotItem.lat=tonumber(string.match(args['mark-lat'..argval],&quot;[%.%-?%d]+&quot;)) or 0
		dotItem.lon=tonumber(string.match(args['mark-lon'..argval],&quot;[%.%-?%d]+&quot;)) or 0		
	end
	if args['dateline'..argval] and (args['dateline'..argval]=='1' or args['dateline'..argval]=='-1') then
		dotItem.lon=dotItem.lon+(tonumber(args['dateline'..argval] ) *360) 
	end
	maplist.lon=dotItem.lon
	maplist.lat=dotItem.lat
	dotItem.gridx, dotItem.gridy = maptogrid(maplist,1)
	
	local item=args['mark-title'..argval] or '' -- sort out the caption, wikilink and plaintext tooltip items from dotLink
	if item=='none' then dotItem.param1='nomap nolist' item='' end
	if string.find(item,'nolist') then dotItem.param1='nolist,' item = string.sub(args['mark-title'..argval],8) or args['label'..argval] end
	dotItem.dotLink=item
	if item ~= '' then
		item=stripdivs(item)
		dotItem.title=delink({item})
		local linkstart= string.find(item,'[[',1,true) -- use true to ensure a plain search (no pattern)
		if linkstart then
			dotItem.dlink=delink({string.sub(item,linkstart,string.find(item,']]',1,true)+1),wikilinks='target'})
			-- debugmsg('dlink for '..item..' is '..dotItem.dlink)
		else dotItem.dlink=''
		end
	else
        dotItem.dlink=''
        dotItem.title=''
	end
	if autoDotTag=='n' then item=nval 
	elseif autoDotTag=='l' then item=string.char(64+tonumber(nval)) 
	else item='' end
	dotItem.dotTag = args['numbered'..argval] or item
	if shapePos[2]=='n-line' and (args['label'..argval] or args['label'..argval]=='') then 
		if dotItem.dlink =='' then
			item=dotItem.dotTag..' '..args['label'..argval]
		else 
			item='[['..dotItem.dlink..'|'..dotItem.dotTag..']] '..args['label'..argval]
		end
	else item=(args['label'..argval] or '') end
	if args['labela'..argval] then item = item..'^'..args['labela'..argval] end
	if args['labelb'..argval] then item = item..'^'..args['labelb'..argval] end
	local a='' for c in item:gmatch('.') do a=a..(c:gsub('%^','&lt;br&gt;') or c) end
	dotItem.labelText = a -- convert hats to line breaks
	if argval=='' then item = (args['label-offset-x']) or (args.ldx) or '0'
	else item=args['label-offset-x'..argval] or args['ldx'..argval] or args['label-offset-xD'] or args.ldxD or args['label-offset-x1'] or args.ldx1 or '0'
	end
	dotItem.dx=tonumber(string.match(item,&quot;[%.%-?%d]+&quot;))
	if argval=='' then item = (args['label-offset-y']) or (args.ldy) or '0'
	else item=args['label-offset-y'..argval] or args['ldy'..argval] or args['label-offset-yD'] or args.ldyD or args['label-offset-y1'] or args.ldy1 or '0'
	end
	dotItem.dy=tonumber(string.match(item,&quot;[%.%-?%d]+&quot;))
	dotItem.labelPos=shapePos[1]
	if args['mark-image'..argval] then dotItem.imageName= args['mark-image'..argval] end
	dotItem.info=args['mark-description'..argval] or ''
	table.insert(dotResult,1,dotItem) -- add to start of list, so they are in reverese order for displaying
	-- debugmsg(dotItem.code..' = '..dotItem.lat..','..dotItem.lon..': '..dotItem.labelText..' - '..dotItem.title..', '..shapeResult[nval].shapeSize)
	return dotResult
end	
	
local function tradstyleParseShapes(args,dotTable,dotmax)
	local sgNumbers,sgSortable={},{}
	for argindex=1,dotmax do -- build a list of all the numbered coords or lat,lons that have been used
		local x=tostring(argindex)
		if args['geo-data'..x] and (not args['mark-coord'..x]) and (not args['mark-lat'..x]) then
			   -- get lat and lon values from wikidata and put them into the args.lat and args.lon for use wherever needed
			if (mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],'P625')[1]) then
				args['mark-lat'..x] = (mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],'P625')[1].mainsnak.datavalue.value.latitude) or '0'
    			args['mark-lon'..x] = (mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],'P625')[1].mainsnak.datavalue.value.longitude) or '0'
    			local p=args['geo-data-type'] or 'P1082'
    			if mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],p)[1] then
    				local n = tonumber(mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],p)[1].mainsnak.datavalue.value.amount) or 0
    				if p == 'P2046' then -- area, so convert to sq km if needed (/100)
    					n = convertToSqKm( n, mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],p)[1].mainsnak.datavalue.value.unit)
	   				end
					geoTotalPop = geoTotalPop + n
				end
    		else debugmsg(mw.addWarning('could not find coords for '..mw.wikibase.getLabel(args['geo-data'..x])..', '..args['geo-data'..x]))
			end
    	end
		if args['mark-coord'..x] or (args['mark-lat'..x] and args['mark-lon'..x]) then 
    		sgNumbers[x]=x  -- add it to the list
		end
	end
	for indx,sgnum in pairs(sgNumbers) do table.insert(sgSortable,sgnum) end
	table.sort(sgSortable,lessthan) -- put the list in a sortable form (needs a second table, seemingly)
	if args['mark-coord'] or (args['mark-lat'] and args['mark-lon']) then table.insert(sgSortable,'0') end -- add it to the end of the list
	local default={} default.D={} 
	local dotResult={}
	for k,sgnum in pairs(sgSortable) do -- work through the sorted list, parsing each set of shapes in turn, from 1 upwards
		shapeList[sgnum]={}
		dotTable=assignTradstyleShape(shapeList,default,dotTable,args,sgnum)
	end	
	dotTable=assignTradstyleShape(shapeList,default,dotTable,args,'H') -- construct an extra highlight shapeitem
	local unitConvert=1
	local areaUnits=''
	if args['geo-region'] and (args['find-geo-dots'] or '1') ~= '0' then
		local region = args['geo-region'] -- or mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
		local pvalue = args['geo-data-type'] or 'P1082'
		local plabel = mw.wikibase.getLabel(pvalue)
		local subhead='' -- Assemble the subhead content, a line of text about the region as a whole
		if region and mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1] then
			local punit=mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.unit:match(&quot;Q.*&quot;) -- extract Q value
			if pvalue == 'P10622' then -- add other currency-based pvalues here
				areaUnits=mw.wikibase.getLabel(punit)
			end
			if punit == 'Q35852' then unitConvert=100 areaUnits = ' '..sqkm -- if its hectares, convert to sq km
			elseif punit == 'Q232291' then unitConvert = (1/2.59) areaUnits = ' '..sqkm -- or this if it's square miles
			elseif punit == 'Q81292' then unitConvert = 247.1 areaUnits = ' '..sqkm -- or this if it's acres
			elseif punit == 'Q712226' then unitConvert = 1 areaUnits = ' '..sqkm -- or this if it's already sq km
				
			elseif punit == 'Q4917' then areaUnits=' US$'  -- replace long version with some shortform currencies ()
			elseif punit == 'Q4916' then areaUnits=' euro'
			elseif punit == 'Q25224' then areaUnits=' £GBP'
			end
			-- if pvalue == 'P2046' then
				 -- may need to add other instances of sq km so add in other P-items here if they need units showing
			-- end
			geoTotalPop=(mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.amount) / unitConvert
			local yearVal
			if mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers then
				yearVal = mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers.P585[1].datavalue.value.time
				if yearVal and yearVal:sub(1,1) == '+' then yearVal = yearVal:sub(2,5)
					if mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers.P459 and mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers.P459[1] then
						local methodVal = mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers.P459[1].datavalue.value.id
						if methodVal then yearVal=yearVal..' '..mw.wikibase.getLabel(methodVal) end
					end
					yearVal = ' ('..yearVal..')'
				else yearVal ='' 
				end
			end
			subhead=totalItems..' '..mw.wikibase.getLabel(region)..' '..plabel..' ([[wikidata:'..region..']]) = '..formatInt(round(geoTotalPop),1)..areaUnits..yearVal
		else 
			if pvalue == 'P2046' then areaUnits = sqkm end
			subhead=totalItems..' '..mw.wikibase.getLabel(region)..' '..plabel..' ('..sumOfDatapoints..') = '..formatInt(round(geoTotalPop),1)..areaUnits
		end
		if maplist.width &lt; 350 and #plabel &gt; 4 then plabel=string.sub((plabel or '   '),1,3)..'.' end
		if maplist.width &lt; 330 then numberCol = ' ' end
		if maplist.width &lt; 280 then year = 'no-year' end
		captionTable = subhead
		if (args['show-q-values'] or '')  ~= '1' then 
			captionTable = captionTable..'&lt;div style=&quot;float:right;&quot;&gt;&lt;small&gt; (WD&amp;nbsp;=&amp;nbsp;'..wikidataLink..')&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;&lt;br&gt;' 
			wikidataLink=''
		end
		captionTable = captionTable..'&lt;table class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;  style=&quot;width: 100%;&quot;&gt;&lt;caption&gt;'..(args.toggletext or toggletext)..' &lt;/caption&gt;'
		captionTable = htmlTableLine(captionTable,numberCol,mw.wikibase.getLabel(region),plabel..' '..areaUnits, year, wikidataLink,'header')
	end
	return dotTable
end	

local function checkfortooltip (title,dx,dy,dotlabel,dlink,nolabel)  -- returns tlink if available, and dlink, if needed and tshape=true if shape needed
  local tshape,tlink = false,&quot;&quot;
  if dlink~='' and not nolabel then tlink=dlink end
  if (tlink==&quot;&quot; or nolabel) and title~=&quot;&quot; then tshape=true end -- tshape flags True if title is wanted for shape
  if (not (dx == 0 and dy == 0) or dotlabel == '') and title ~= '' then tshape=true end -- add tooltip to shape if its number has moved
  return tshape,tlink
end 

local function tshift(angle) -- adjustment to place text near the centre of a triangle, shifted to allow rotation of triangle shape
  local x=tonumber(string.match(angle,&quot;%-?%d+&quot;))
  if x&lt;0 then x=360+x end -- set to a single degree direction, 0 to 360
  if x&gt;359 then return 0,0 end
  -- shift the centre of the triangle based on rotation value
  if x &lt;=40 or x&gt;=320 then return -0.17,0 -- triangle up= -shiftv
  elseif x&gt;=140 and x&lt;=220 then return 0.17,0 --triangle down= +shiftv
  elseif x &gt;220 then return 0,-0.17 --triangle left= -shifth
  elseif x &gt;40 then return 0,0.22 --triangle right= +shifth
  end
  return 0,0
end

local function makeTriangle(result,row,shape,outline,tlink)
  local w,h,r=getsize(shape.shapeSize)
  if outline then
    local p=tonumber(string.match(shape.outlineWidth,&quot;[%.%d]+&quot;))
    w=w+p*2
    h=h+p*2
  end
  table.insert(result,'&lt;div ')
  if tlink then 
    table.insert(result,' title=&quot;'..row.title..'&quot; ')
  end        
  table.insert(result,'style=&quot;display:inline-block; position: absolute')
  if shape.shapeAngle ~= '0deg' then
    table.insert(result,'; transform: rotate('..shape.shapeAngle..')')
  end
  local shiftv,shifth=0,0
  shiftv,shifth=tshift(shape.shapeAngle)
  table.insert(result,'; top: '..tostring(row.gridy-h/2+h*shiftv)..'px')
  table.insert(result,'; left: '..tostring(row.gridx-w/2+w*shifth)..'px; width: 0; height: 0; outline-width: 0px')
  table.insert(result,'; border-left: '..tostring(w/2)..'px solid transparent')
  table.insert(result,'; border-right: '..tostring(w/2)..'px solid transparent')
  if outline then -- fill with outline colour, to make a 'base layer' or shape colour
    table.insert(result,'; border-bottom: '..tostring(h)..'px solid '..getColor(shape.outlineColor).. '&quot;&gt;') 
  else  
    table.insert(result,'; border-bottom: '..tostring(h)..'px solid '..getColor(shape.shapeColor).. '&quot;&gt;')
  end
  table.insert(result,'&lt;/div&gt;')
end

local function makeSquare(result,row,shape,tshape)
  local w,h,r=getsize(shape.shapeSize)
  if shape.shape=='square' then h=w end -- squares are always square!. box can stretch
  local div=mw.html.create ('div')
  if tshape then -- Add tooltip if needed
    div:attr('title',row.title)
  end        
  div:css('position', &quot;absolute&quot;)
  if shape.outlineWidth ~= &quot;0px&quot; then
    div:css('outline', shape.outlineWidth..&quot; &quot;..shape.outlineStyle..&quot; &quot;..getColor(shape.outlineColor))
  end
  if shape.shapeAngle ~= &quot;0deg&quot; then
   div:css('transform',&quot;rotate(&quot;..shape.shapeAngle..&quot;)&quot;)
  end
  if r~=0 then div:css('border-radius',tostring(r)..&quot;px&quot;) end
  if shape.shape=='panel' then 
 	div:css('top', tostring(row.gridy)..&quot;px&quot;)
	div:css('left', tostring(row.gridx)..&quot;px&quot;)
  else
	div:css('top', tostring(row.gridy-h/2)..&quot;px&quot;)
	div:css('left', tostring(row.gridx-w/2)..&quot;px&quot;)
  end
  div:css('width', tostring(w)..&quot;px&quot;)
  div:css('height', tostring(h)..&quot;px&quot;)
  div:css('background-color', getColor(shape.shapeColor) )
  div:css('color', 'inherit')
  table.insert(result,tostring(div))
 end

local function makeCircle(result,row,shape,tshape)
  local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) -- = width,height,rounding
  if shape.shape=='circle' then h=w end -- circles are always round. ellipse can stretch
  local div=mw.html.create ('div')
  if tshape then -- Add tooltip if needed
    div:attr('title',row.title)
  end        
  div:css('position', &quot;absolute&quot;)
  if shape.outlineWidth ~= &quot;0px&quot; then
    div:css('outline', shape.outlineWidth..&quot; &quot;..shape.outlineStyle..&quot; &quot;..getColor(shape.outlineColor))
  end
  if shape.shapeAngle ~= &quot;0deg&quot; then
    div:css('transform',&quot;rotate(&quot;..shape.shapeAngle..&quot;)&quot;)
  end
  div
	:css('top', tostring(row.gridy-h/2)..&quot;px&quot;)
	:css('left', tostring(row.gridx-w/2)..&quot;px&quot;)
	:css('width', tostring(w)..&quot;px&quot;)
	:css('height', tostring(h)..&quot;px&quot;)
	:css('border-radius', &quot;50%&quot;)
	:css('background-color', getColor(shape.shapeColor) )
	:css('color', 'inherit')
  table.insert(result,tostring(div))
end

local function makeRuleA(result,row,shape)
  local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) -- = width,height,rounding
  local oWid=tonumber(string.match(shape.outlineWidth,&quot;[%.%d]+&quot;))
  local lineV=0
  if shape.shape=='rulea' then lineV=oWid*3+16 end
  table.insert(result,&quot;&lt;div style=\&quot;display:inline-block; position: absolute&quot;) -- create a square transparent container, which will rotate line and arrow together
  table.insert(result,&quot;; top:&quot;..tostring(row.gridy - w/2)..&quot;px&quot;)
  table.insert(result,&quot;; left:&quot;..tostring(row.gridx - w/2)..&quot;px&quot;)
  table.insert(result,&quot;; width:&quot;..tostring(w)..&quot;px&quot;)
  table.insert(result,&quot;; height:&quot;..tostring(w)..&quot;px; background:transparent; color:inherit;&quot;)
  table.insert(result,&quot;; transform: rotate( &quot;..tostring(tonumber(string.match(shape.shapeAngle,&quot;[%.%-?%d]+&quot;)) - 90)..&quot;deg);\&quot;&gt;&quot; )
  table.insert(result,&quot;&lt;div style=\&quot;display:inline-block; position: absolute&quot;) -- put the line (as a border-right) across the container
  table.insert(result,&quot;; top:&quot;..tostring(lineV)..&quot;px&quot;)
  table.insert(result,&quot;; left:&quot;..tostring((w - oWid )/2)..&quot;px; width: 0px&quot;)
  table.insert(result,&quot;; height: &quot;..tostring(w -lineV)..&quot;px&quot;)
  table.insert(result,&quot;; border-right: &quot;..shape.outlineWidth..&quot; &quot;..shape.outlineStyle..&quot; &quot;..getColor(shape.outlineColor))
  table.insert(result,&quot;; background:transparent; color:inherit;\&quot;&gt;&lt;/div&gt;&quot;)
  if shape.shape=='rulea' then
	table.insert(result,&quot;&lt;div style=\&quot;display:inline-block; position: absolute; top: 0px&quot;) --and add arrow head
	table.insert(result,&quot;; left:&quot;..tostring(w/2-( oWid/2)-oWid*0.55-2)..&quot;px; width: 0; height: 0; outline-width: 0px&quot;)
	table.insert(result,&quot;; border-left: &quot;..tostring(oWid*1.1+2)..&quot;px solid transparent&quot;)
	table.insert(result,&quot;; border-right: &quot;..tostring(oWid*1.1+2)..&quot;px solid transparent&quot;)
	table.insert(result,&quot;; border-bottom: &quot;..tostring(oWid*3+16)..&quot;px solid &quot;..getColor(shape.outlineColor)..&quot;\&quot;&gt;&lt;/div&gt;&quot;)
  end
  table.insert(result,&quot;&lt;/div&gt;&quot;)
end

local function makeCurveA(result,row,shape) -- draw a curve with Arrow -----
	local w,h=getsize(shape.shapeSize) -- = width,height
	local oWid=tonumber(string.match(shape.outlineWidth,&quot;[%.%d]+&quot;))
	local Angle=tonumber(string.match(shape.shapeAngle,&quot;[%.%d]+&quot;))
	table.insert(result,'&lt;div style=&quot;position: absolute;')    --set up out div, which will allow the whole to rotate
	table.insert(result,'top:'..tostring(row.gridy - (w + oWid*3+16)/2)..'px;')
	table.insert(result,'left:'..tostring(row.gridx - ( w + oWid*3+16)/2)..'px; ')
	table.insert(result,'width: '..tostring(w+oWid*3+16)..'px; ')
	table.insert(result,'height: '..tostring(w+oWid*3+16)..'px; ') 
	if shape.shape=='curvea' then
		table.insert(result,'transform: rotate( '..tostring(Angle-120)..'deg);&quot;&gt;')
	else table.insert(result,'transform: rotate( '..tostring(Angle -62)..'deg);&quot;&gt;')
	end	
	table.insert(result,'&lt;div style=&quot;position: absolute;')   --set up div for the rounded corner of a rectangle
	table.insert(result,'border-left: '..shape.outlineWidth..' '..shape.outlineStyle..' '..getColor(shape.outlineColor)..';')
	if shape.shape=='curvea' then
  		table.insert(result,'border-radius: 10000px 0 0 '..tostring(w)..'px;  top:0px; left:'..tostring(w*0.25)..'px;')
	else
		table.insert(result,'border-radius: '..tostring(w)..'px 0 0 10000px;')
		table.insert(result,'top:'..tostring((oWid*3+16)/2+w*0.15)..'px; left:'..tostring(w*0.25)..'px;')
	end -- and add a triangular arrow head
	table.insert(result,'width: '..tostring(w)..'px; height: '..tostring(w)..'px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;position: absolute; ')
	if shape.shape=='curvea' then
		table.insert(result,'transform: rotate(180deg);  top:'..tostring(w-1)..'px; ')
	else table.insert(result,'transform: rotate(0deg); top: '..tostring(0-( ( oWid*3+16)/2)+1+( w*0.15) )..'px;')
	end -- reverse 
	table.insert(result,'left:'..tostring(0-( oWid*0.6)-2+(w*0.25))..'px;')
	table.insert(result,'width: 0; height: 0; outline-width: 0px; border-left: '..tostring(oWid*1.1+2)..'px solid transparent;')
	table.insert(result,'border-right: '..tostring(oWid*1.1+2)..'px solid transparent;')
	table.insert(result,'border-bottom: '..tostring(oWid*3+16)..'px solid '..getColor(shape.outlineColor)..';&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;')
end

local function makeLineTo (result,x1,y1,x2,y2,oWid, oStyle, oCol,double,shape)
  table.insert(result,&quot;&lt;div style=\&quot;display:inline-block; position: absolute;&quot;)  
	-- draw a line between x1,y1 and x2,y2, px-coords where 0,0 is centre of frame
	-- Maths calculations thanks to ES
  local tw
  if double &lt;= 1 then
	tw = tonumber(string.match(oWid,&quot;[%.%d]+&quot;))/2 -- shift centre by half the line width
  else	
	tw = tonumber(string.match(oWid,&quot;[%.%d]+&quot;)) + (double/2) - 0.5 -- shift centre by a line width + half the gap
  end
  -- debugmsg(oWid..'+'..double..'/2='..tw)
  table.insert(result,&quot;left: &quot;..tostring(x1+( (x2-x1)/2) - (math.sqrt( ( x2-x1)^2 + (y2-y1)^2 )/2) )..&quot;px;&quot;)
  table.insert(result,&quot;top: &quot;..tostring(y1+( ( y2-y1 )/2) - tw)..&quot;px;&quot;)
  table.insert(result,&quot;width: &quot;..tostring(math.sqrt( (x2-x1 )^2 + ( y2-y1 )^2) )..&quot;px;&quot;)
  table.insert(result,&quot;height: &quot;..tostring(double)..&quot;px;  background-color:transparent; color:inherit; &quot;)
  table.insert(result,&quot;outline-width: 0; border-bottom: &quot;..oWid..&quot; &quot;..oStyle..&quot; &quot;..getColor(oCol)..&quot;;&quot; )
  if double&gt;1 then table.insert(result,&quot;border-top: &quot;..oWid..&quot; &quot;..oStyle..&quot; &quot;..getColor(oCol)..&quot;;&quot; ) end
  local lineAngle=math.atan(( y2-y1)/( x2-x1 ) )*180/math.pi
  -- if x1 == x2 then lineAngle=90 end
  table.insert(result,&quot;transform: rotate(&quot;..lineAngle..&quot;deg);\&quot;&gt;&lt;/div&gt;&quot;)
     -- debugmsg('text angle started as '..shape.textNG..' and lineAngle = '..lineAngle)
  if (lineAngle &lt; -90) or (lineAngle &gt;90) then lineAngle=lineAngle-180 end
  if shape and not shape.textNGarg then shape.textNG=tostring(round(lineAngle,0))..'deg' end  -- Put in line angle for a default text angle as well
  -- if (y2 &gt;= y1) and (x2 &lt;= x1) then lineAngle=lineAngle-180 debugmsg('arrow angle corrected') end
  if x2 &lt; x1 then lineAngle=lineAngle-180 end
  if shape and not shape.shapeAngleArg and shape.shape == 'arrowhead' then shape.shapeAngle=tostring(round(lineAngle,0))..'deg' end  -- line angle for arrowhead
  -- debugmsg('text angle is now '..shape.textNG..'with arrow at '..lineAngle)
end

local function makeClipPath(result,row,shape,outline,tshape) --tshape is a flag to show if the tooltip (title=) is wanted
  -- return the text css div code to position and draw a shape occupying a specified clippath
  if string.find(shape.shape, 'svgpath,') and #shape.shape &gt; 9 then
  	pathshape.svgpath=string.sub(shape.shape,9)
	shape.shape='svgpath'
  end
  if not pathshape[shape.shape] then
	debugmsg(mw.addWarning('shape'..row.code..' = '..shape.shape..'. The shape name is not defined'))
    return
  end
  local w,h,r=getsize(shape.shapeSize)
  	if shape.shape == 'arrowhead' then -- enlarge arrowheads, as they only go to the middle of the notional shape-size
		w=w*2.5 
		h=h*2.5 
	end
  if string.match(shape.shape,&quot;circle&quot;) or string.match(shape.shape,&quot;square&quot;) then h=w end -- use ellipse and box for stretched shapes
  local shifth,shiftv = 0,0
  if string.match(shape.shape,&quot;triangle&quot;) then
    shiftv,shifth =tshift(shape.shapeAngle)
  end
  if outline then
    local p=tonumber(string.match(shape.outlineWidth,&quot;[%.%d]+&quot;)) or 0
    w=w+p*2
    h=h+p*2
  end
  table.insert(result,&quot;&lt;div &quot;)
  if tshape then -- Add tooltip if needed
    table.insert(result,&quot; title=\&quot;&quot;..row.title..&quot;\&quot; &quot;)
  end        
  table.insert(result,&quot;style=\&quot;display:inline-block; position: absolute; background-color:&quot;)
  if outline then
    table.insert(result,getColor(shape.outlineColor)) -- fill with outline colour, to make a 'base layer'
  else
     table.insert(result,getColor(shape.shapeColor))
  end
  table.insert(result,&quot;; color:inherit; clip-path:path(nonzero, &amp;#39;&quot;..pathshape[shape.shape]..&quot;&amp;#39;) &quot;)
  -- adds the required clippath data from the table of pathshape string literals
  table.insert(result,&quot;; top:&quot;..tostring(row.gridy - 10 + h*shiftv)..&quot;px&quot;) 
  table.insert(result,&quot;; left:&quot;..tostring(row.gridx - 10 + w*shifth)..&quot;px&quot;)
  table.insert(result,&quot;; width:20px&quot;) -- needs to be a path within a 20px20px box, and then rescales using size values to match other shape sizes
  table.insert(result,&quot;; height:20px; transform:&quot;)
  if shape.shapeAngle ~= &quot;0deg&quot; then 
    table.insert(result,&quot; rotate(&quot;..shape.shapeAngle..&quot;)&quot;)
  end
  table.insert(result,&quot; scale(&quot;..tostring(w/16)..&quot;, &quot;..tostring(h/16)..&quot;)&quot;)
  table.insert(result,&quot;\&quot;&gt;&lt;/div&gt;&quot;)
end

local function makeImage(result,row,shape)
	local w,h,r=getsize(shape.shapeSize)
	local image=shape.shapeFile
	if not image or image=='' then image='Red pog.svg' end
    local imagediv=mw.html.create ('div')
	imagediv:css('position', &quot;absolute&quot;)
	if shape.shapeAngle ~= &quot;0deg&quot; then
		imagediv:css('transform',&quot;rotate(&quot;..shape.shapeAngle..&quot;)&quot;)
	end
	imagediv
	:css('top', (row.gridy+2 + math.min(h/2-12,0) - h/2)..&quot;px&quot;) --File seems to adjust pos for small images
	:css('left', (row.gridx-1-w/2)..&quot;px&quot;)
	:css('background-color', &quot;transparent&quot; )
	:css('color','inherit')
	:wikitext('[[file:'..image..'|'..tostring(w+2)..'px|alt='..(row.title or '')..'|link=]]')
  table.insert(result,tostring(imagediv))
end

local function makePhotoPanel(result,row,shape)
	local h=row.ppheight
	table.insert(result, '&lt;div style=&quot;position: absolute; top: '..tostring(row.gridy+row.dy-h/2)..'px;' )
	table.insert(result, 'left: '..tostring(row.gridx+row.dx - row.ppwidth/2)..'px;')
	table.insert(result, 'width: '..tostring(row.ppwidth)..'px; height: '..tostring(h)..'px; border-radius: 2px; color:inherit;')
	table.insert(result, 'background-color: #E8E8D6; outline: 2px solid '..getColor(shape.textCL)..'; box-shadow: 2px 2px 4px #33203335;&quot;&gt;&lt;/div&gt;')
	if row.photoImage  and row.photowidth &gt;0 then
		table.insert(result, '&lt;div style=&quot;position: absolute; top: '..tostring(row.gridy+row.dy-h/2)..'px;')
		if row.labelPos=='left' or string.find(row.labelPos,'west') then
			table.insert(result, 'left: '..tostring(row.gridx+row.dx  - row.ppwidth/2)..'px;')
			row.dx=row.dx+row.photowidth/2
		else
			table.insert(result, 'left: '..tostring(row.gridx+row.dx + (row.ppwidth-row.photowidth) - row.ppwidth/2)..'px;')
			row.dx=row.dx-row.photowidth/2
		end
		table.insert(result, 'background-color:transparent; color:inherit; border-radius: 2px;&quot;&gt;')
		table.insert(result,'[[File:'..row.photoImage..'|x'..tostring(h)..'px|File:'..row.photoImage..']]&lt;/div&gt;')
		row.labelPos='center'
	end
end

local function makePanelText(result, row, shape)
	local w,h,r=getsize(shape.shapeSize)
	local ty=tonumber(string.match(shape.textSZ or '11',&quot;%d+&quot;) )
	table.insert(result,'&lt;div style=&quot;position:absolute; line-height: 120%; font-size: '..shape.textSZ..'; color:'..getColor(shape.textCL)..';')
	if row.labelPos == 'left' or string.find(row.labelPos,'west') then
		table.insert(result,'top: '..tostring(row.dy+row.gridy+(ty/3))..'px;')
		table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+3)..'px; text-align: left; width:'..tostring(w)..'px;')
	elseif row.labelPos == 'right' or string.find(row.labelPos,'east') then
		table.insert(result,'top: '..tostring(row.gridy+(ty/3))..'px;')
		table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+w-3)..'px; text-align: right; width: max-content; transform: translateX(-100%);')
	elseif row.labelPos == 'top' or row.labelPos== 'north' then
		table.insert(result,'top: '..tostring(row.gridy+(ty/3))..'px;')
		table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+(w/2))..'px; text-align: center; width:max-content; transform: translateX(-50%);')
	elseif row.labelPos == 'bottom' or row.labelPos=='south' then
		local bry=(select(2, string.gsub(row.labelText,&quot;&lt;br&gt;&quot;, &quot;&quot;))+1)*1.1
		table.insert(result,'top: '..tostring(row.gridy+w-(ty*bry))..'px;')
		table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+(w/2))..'px; text-align: center; width:max-content; transform: translateX(-50%);')
	else -- center or centre
		local bry=(select(2, string.gsub(row.labelText,&quot;&lt;br&gt;&quot;, &quot;&quot;))+1)*0.6
		table.insert(result,'top: '..tostring(row.gridy+(h/2)-(ty*bry))..'px;')
		table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+(w/2))..'px; text-align: center; width:max-content; transform: translateX(-50%);')
	end
	if shape.textSP and shape.textSP ~='0px' then table.insert(result,&quot;letter-spacing: &quot;..shape.textSP..';') end
	if shape.textLH and shape.textLH ~='120%' then table.insert(result,&quot;line-height: &quot;..shape.textLH..';') end
	table.insert(result,&quot;vertical-align: middle;\&quot;&gt;&quot;..row.labelText..&quot;&lt;/div&gt;&quot;)
end

local function makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, textItem, dotItem)
	local w,h,r=getsize(shape.shapeSize)
	table.insert(result,&quot;&lt;div &quot;)
	if row.title ~= &quot;&quot; then table.insert(result,&quot; title=\&quot;&quot;..row.title..&quot;\&quot; &quot;) end
	local ty,bry,linkoffset = 0,0,0
	local compy=0
	local lh=tonumber(string.match(shape.textLH or '120',&quot;%d+&quot;))/100
	if dotItem==1 or (dotItem==2 and row.posType~='n-line') then	-- if there is a dotTag in the middle of the shape then use the tag settings
		ty=tonumber(string.match(shape.tagSize,&quot;%d+&quot;)) or 0
		table.insert(result,&quot;style=\&quot;position:absolute; line-height: 120%; top: &quot;..tostring(row.gridy-ty*0.62))
		table.insert(result,&quot;px; left: &quot;..tostring(row.gridx)..&quot;px; width: fit-content; &quot;)
        table.insert(result,&quot;text-align: center; color: &quot;..getColor(shape.tagColor)..&quot;; background-color: transparent;&quot;)
        local trf=&quot;&quot;
		if shape.tagAngle ~=&quot;0deg&quot; then trf=&quot; rotate(&quot;..shape.tagAngle..&quot;)&quot; end
        table.insert(result, &quot;transform: translateX(-50%)&quot;..trf..&quot;; font-size: &quot;..shape.tagSize..&quot;;&quot;)
        if shape.tagSpacer~='0px' then table.insert(result, &quot;letter-spacing:&quot;..shape.tagSpacer..&quot;;&quot;) end
    else -- or add tfx settings for left, right or center align, colors, backgrounds, border-outline
    	table.insert(result,'style=&quot;position:absolute; ')
    	if dotItem==2 then -- dotTag is out at x,y so 85%
    		ty=tonumber(string.match(shape.tagSize or '0',&quot;%d+&quot;))
    		table.insert(result,'font-size: '..shape.tagSize..'; padding:0px 2px;line-height: 85%; top: '..tostring(row.dy+row.gridy-ty*0.52))
    	else -- it is labelText, so use textLH or 120%
    		ty=tonumber(string.match(shape.textSZ or '11',&quot;%d+&quot;))
			if row.labelPos=='northwest' or row.labelPos=='northeast' then compy=-ty
			elseif row.labelPos=='southeast' or row.labelPos=='southwest' then compy=ty/2 end
    		if row.labelPos and not (row.labelPos== 'auto' or row.labelPos=='') then
    			bry=(select(2, string.gsub(row.labelText,&quot;&lt;br&gt;&quot;, &quot;&quot;))*lh) -- is it a multiline text? expand by line-height /120%?
    			if row.posType == 'with-line' then bry=0 end
    			if row.labelPos=='bottom' or row.labelPos == 'south' then bry = 0 -- and shift by none, all or half
    			elseif row.labelPos=='top' or row.labelPos == 'north' then 
    				if shape.shape=='image:' then bry= 1 + math.min(w/2-10,0)-bry*ty
    				else bry= -bry*ty+2
    				end
    			else bry=-bry*(ty/2 * lh)
    			end
    		end
    		if row.posType == 'photo-panel' then bry=bry+3 end
    		table.insert(result,'font-size: '..shape.textSZ..'; padding:0px 3px;line-height: '..shape.textLH..'; ')
    		table.insert(result,'top: '..tostring(row.dy+row.gridy+compy+bry-ty*lh/2))
    	end
		table.insert(result,&quot;px; left: &quot;..tostring(row.dx+row.gridx)..&quot;px; color: &quot;..getColor(shape.textCL)..&quot;; &quot;)
		table.insert(result,&quot;width: max-content; &quot;)
    	local trf=&quot;&quot;
		if shape.textNG ~=&quot;0deg&quot; then trf=&quot;rotate(&quot;..shape.textNG..&quot;)&quot; end
        if shape.textOL~=&quot;0px&quot; then
        	table.insert(result,&quot;background-color: &quot;..getColor(shape.textBG)..&quot;; &quot;) 
            table.insert(result,&quot;border: &quot;..shape.textOL..&quot; solid &quot;..getColor(shape.textCL)..&quot;; border-radius:6px;&quot;)
        else table.insert(result,&quot;background-color: transparent;&quot;)
        end
        if row.labelPos==&quot;right&quot; or string.find(row.labelPos,'east') then
          table.insert(result,&quot;text-align: left; &quot;)
          linkoffset=w
          if shape.textNG ~=&quot;0px&quot; then table.insert(result,&quot;transform-origin: left; transform: rotate(&quot;..shape.textNG..&quot;); &quot;) end
        elseif row.labelPos==&quot;left&quot; or string.find(row.labelPos,'west') then
          if shape.textNG ~=&quot;0px&quot; then table.insert(result,&quot;transform-origin: right;&quot;) end
          linkoffset=-w
          table.insert(result,&quot;text-align: right; transform: translateX(-100%) &quot;..trf..&quot;; &quot;)
        else
          table.insert(result,&quot;text-align: center; transform: translateX(-50%) &quot;..trf..&quot;; &quot;)
        end
		table.insert(result,'font-weight: normal; line-height: '..shape.textLH..'; letter-spacing:'..shape.textSP..'; vertical-align: bottom;')
	end
	if string.find(shape.textAT or '','bold') then textItem='&lt;b&gt;'..textItem..'&lt;/b&gt;' end
	if string.find(shape.textAT or '','italic') then textItem='&lt;i&gt;'..textItem..'&lt;/i&gt;' end
	if shape.textOL=='0px' and shape.textBG~='transparent' and dotItem==0 then
		table.insert(result,'\&quot;&gt;&lt;span style=\&quot;background-color: '..getColor(shape.textBG)..'; color:inherit;\&quot;&gt;'..textItem..'&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;')
	else
		table.insert(result,&quot;\&quot;&gt;&quot;..textItem..&quot;&lt;/div&gt;&quot;)
	end
	if tlink~='' and not string.match(row.param1 or &quot;&quot;,&quot;nolink&quot;) then 
	  table.insert(result,makeLinkBox(row.gridx+row.dx+linkoffset, row.gridy+row.dy+bry, 16, row.dotTag..' '..row.title,tlink))
	end
end  


local function getshapetable(row,shape) -- Construct CSS divs for a dot from shape and map data
    local result={}
    local w,h,rndg=getsize(shape.shapeSize)
    local tshape,tlink=checkfortooltip(row.title,row.dx,row.dy,row.dotTag,row.dlink,string.match(row.param1 or &quot;&quot;,&quot;nolink&quot;) )
    local align=row.labelPos or ''
    local offsetx,offsety=0,0
    local ty=tonumber(string.match((shape.tagSize or 9),&quot;%d+&quot; ))
    if row.labelText and row.labelText~='' then 
    	ty=tonumber(string.match((shape.textSZ or 11),&quot;%d+&quot; )) 
    else align='center' end -- it is just for dotTag, so justify center
-- identify align value and extend offsets
	local widthzone,heightzone = (w/2)+1,(h/2)+1
	local theta,r = math.deg( math.atan2(row.dy, row.dx)) , math.sqrt(row.dx^2 + row.dy^2)
	if align=='auto' or align=='' then 
		if (theta &lt; -112 or theta &gt; 112) and math.abs(row.dx)&gt;=w/2 and math.abs(row.dy)&lt;w/1.4 then align = &quot;left&quot; offsetx=1
		elseif (theta &gt; -68 and theta &lt; 68) and math.abs(row.dx)&gt;=w/2 and math.abs(row.dy)&lt;w/1.4 then align = &quot;right&quot; offsetx=-1
		elseif theta &lt;0 then offsety=ty/2-1 -- bottom
		else offsety=0-ty/2+1 -- top
		end
	elseif align=='left' or string.find(align,'west') then 
	  row.dx=row.dx - w/2 widthzone=4  offsetx=-1 
	elseif align=='right' or string.find(align,'east') then 
	  row.dx=row.dx + w/2 widthzone=4  offsetx=1  
	elseif align=='top' or align=='north' then
		if string.find(shape.shape,'curve') then
			row.dy=row.dy-(h/2)-12 heightzone=4 offsety=ty/2-1
		else
			row.dy=row.dy - h-2 heightzone=4 offsety=ty/2-1
		end
	elseif align=='bottom' or align=='south' then 
		if string.find(shape.shape,'curve') then
			row.dy=row.dy+(h/2) heightzone=4 offsety=ty/2-1
		else
			row.dy=row.dy + h+2 heightzone=4 offsety=0-ty/2-1
		end
	end
	if shape.textEW ~= &quot;0px&quot; and not string.match(row.param1 or &quot;&quot;,&quot;noline&quot;) then 
		-- debugmsg('r-(w/2) &gt; widthzone   r-w/2='..tostring(r-(w/2))..', widthzone='..widthzone..', label='..(row.labelText or '')..', postype='..(row.posType or ''))
		makeLineTo(result, row.gridx+1, row.gridy-1, row.gridx+row.dx+offsetx, row.gridy+row.dy+offsety, shape.textEW, shape.textES,shape.textEC,1)
	    -- debugmsg('n-line for '..row.code..':'..tostring(row.gridx+1)..', '..tostring(row.gridy-1)..', '..tostring(row.gridx+row.dx+offsetx)..', '..tostring(row.gridy+row.dy+offsety)..', with width '..tostring(shape.textEW)..'px '..(shape.textES or 'no style')..' and color '..shape.textEC)
	end
	if row.posType and row.posType=='mark-line' then
		if row.gridx2 and row.gridy2 then
			makeLineTo(result, row.gridx, row.gridy, row.gridx2, row.gridy2, tostring(row.mlWidth)..'px', row.mlStyle, getColor(shape.textEC),row.mlGap,shape)
			-- debugmsg('mark-line line drawn from '..row.code..' with width '..tostring(row.mlWidth)..'px '..(row.mlStyle or 'no style')..' and color '..getColor(shape.textEC))
		end
	end
    if w ~= 0 then
      if shape.shape=='itriangle' then shape.shape='triangle' shape.shapeSize=tostring(w)..'px'..tostring(w/2)..'px' end
      if shape.shape==&quot;triangle&quot; then
        if shape.outlineWidth ~= &quot;0px&quot; then
          makeTriangle(result,row,shape,true,false) -- larger triangle to give the outline, if required
        end
        makeTriangle(result,row,shape,false,tshape) -- smaller triangle to fit over the top
      elseif shape.shape==&quot;square&quot; or shape.shape==&quot;box&quot; or shape.shape=='panel' then
        makeSquare(result,row,shape,tshape)
      elseif shape.shape==&quot;circle&quot; or shape.shape==&quot;ellipse&quot; then
        makeCircle(result,row,shape,tshape)
      elseif string.find(shape.shape,'image:')==1 then
   		makeImage(result,row,shape)
      elseif shape.shape==&quot;rulea&quot; or shape.shape=='rule' then
        makeRuleA(result,row,shape)
      elseif shape.shape==&quot;curvea&quot; or shape.shape==&quot;curvec&quot; then
        makeCurveA(result,row,shape)
      else -- use a pathshape clipPath
        if shape.outlineWidth ~= &quot;0px&quot; then
          makeClipPath(result,row,shape,true,false) -- larger path-shape to give the outline, if required
        end
        makeClipPath(result,row,shape,false,tshape)
      end
    end
	if row.ppwidth and row.ppwidth&gt;0 then makePhotoPanel(result,row,shape) end
    if shape.shape=='panel' and row.labelText then makePanelText(result, row, shape)
    else
	    if row.dotTag and row.dotTag ~= &quot;&quot; then -- there is a dotTag
	    	if (row.dx==0 and row.dy==0) and w&gt;0 then  -- it is on the dot so if dotsize is not 0 any label is ignored
	    		makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, '&lt;b&gt;'..row.dotTag..'&lt;/b&gt;', 1)
	    	else 
	    		if row.labelText and row.labelText~='' then -- tag and label both used
	    			makeTextItem(result, row, shape, align, '', '&lt;b&gt;'..row.dotTag..'&lt;/b&gt;', 1)
	    			makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, row.labelText, 0)
	    		else
	    			makeTextItem(result, row, shape, align, '', '&lt;b&gt;'..row.dotTag..'&lt;/b&gt;', 1)
	    			makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, row.dotTag, 2) -- tag is ouside the dot
	    		end
	    	end
	    else
	    	if (row.labelText and row.labelText~='') then -- just the label. No tag
	    		makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, row.labelText, 0)
	    	end
	    end
    end
    if tlink and tlink~='' then
		table.insert(result,makeLinkBox(row.gridx, row.gridy,w+3,row.dotTag..' '..row.title,tlink))
	end
    return table.concat(result)
end

local function getmapframecontent(args,use)
	local result, comma= {}, ''
	local propertyTable= {}
	local color=splitItem(string.lower( args['map-data-color'] or 'dark orange'), 2)
	if use == 'basemap' then 
		table.insert(result, '[') 
		propertyTable.stroke = &quot;#000000&quot;
		propertyTable['stroke-width'] = tonumber(args['map-data-width'] or '6')
		if color[2] then
			propertyTable['stroke-opacity'] = tonumber(color[2] or '20')/100
		end
	else
		propertyTable.title = args['map-data-text'] or args['map-data'] or ''
		propertyTable.stroke = getColor(color[1])
		propertyTable['stroke-width'] = tonumber(args['map-data-width'] or '6')
		propertyTable['stroke-opacity'] = tonumber(color[2] or '100')/100 
	end
	if args['map-data-inverse'] then 
		local mapJson = mw.text.jsonEncode{
			type = 'ExternalData',
			service = 'geomask',
			ids = args['map-data-inverse'],
			properties =  {title = (args['map-data-text'] or ''), 
				stroke = '#555555',
				fill = '#555555', 
				['fill-opacity'] = 0.1,
				['stroke-width'] = 1,
				['stroke-opacity'] = 0.5 }
		}
		table.insert(result, mapJson)
		comma=', '
    end
    if args['map-data-heavy'] then
		local mapJson = mw.text.jsonEncode{
			type = 'ExternalData',
			service = 'geoline',
			ids = args['map-data-heavy'],
			properties =  { title = args['map-data-heavy'],
				stroke = propertyTable.stroke,
				['stroke-width'] = 9,
				['stroke-opacity'] = propertyTable['stroke-opacity'] or 0.2 }
		}
		table.insert(result, comma .. mapJson)
		comma=', '
    end
    if args['map-data-light'] and args['map-data-light'] ~= '' then
		local mapJson = mw.text.jsonEncode{
			type = 'ExternalData',
			service = 'geoline',
			ids = args['map-data-light'],
			properties =  { title = args['map-data-light'],
				stroke = propertyTable.stroke,
				['stroke-width'] = 3,
				['stroke-opacity'] = propertyTable['stroke-opacity'] or 0.4 }
		}
		table.insert(result, comma .. mapJson)
		comma=', '
    end
    if args['map-data'] then
    	propertyTable['stroke-opacity'] = propertyTable['stroke-opacity'] or 0.2 
		local mapJson = mw.text.jsonEncode{
			type = 'ExternalData',
			service = 'geoline',
			ids = args['map-data'],
			properties = propertyTable
		}
		table.insert(result, comma .. mapJson)
		comma=', '
   	end
    if args['map-wdqs'] then -- inserts a SPARQL wdqs query to find geopoints, geoshapes etc from wikidata
        local mapSparql = mw.text.jsonEncode{
            type = 'ExternalData',
            service = args['map-wdqs-type'] or 'geopoint',
            query = args['map-wdqs'],
        }
        table.insert(result, comma .. mapSparql)
        -- debugmsg('mapSparql = ' .. mapSparql)
        comma=', '
    end
    if args['map-raw'] then
    	table.insert(result, comma .. args['map-raw'])
    end
	if use=='basemap' then table.insert(result,']') end	
    return table.concat(result)
end

--eg | minilocator=filename,bottom right,132px153px, 38%,60%, 22px
local function makeLocatorMap (args, result)
	local miniFile,pos,itemlist,miniW,miniH, miniX,miniY,miniBox, miniBH
	if args['mini-locator'] then
		pos,miniFile=extractItem(args['mini-locator']) -- first item is filename, in quotes if it includes commas
		itemlist=splitItem(pos,5) -- put items in a table filename removed, position,WpxHpx, x%y%,box
		pos=itemlist[2] or 'right'
		miniW,miniH=getsize(itemlist[3])
		miniX=tonumber(string.match(itemlist[4] or '0','[%d]+'))*miniW/100
		miniY=tonumber(string.match(itemlist[5] or '0','[%d]+'))*miniH/100
		miniBox=tonumber(string.match(itemlist[6] or '0','[%d]+'))
		miniBox=miniBox*miniW/100
		miniBH=miniBox * maplist.height/maplist.width 
	elseif args['mini-file'] then 
		miniFile = args['mini-file']
		pos=string.lower(args.minimap or 'right')
		if pos=='file' then pos='right' end
		miniW,miniH = tonumber(args['mini-width'] or 60), tonumber(args['mini-height'] or 60) -- find top left corner of locator
		miniBox,miniBH=tonumber(args['minimap-boxwidth'] or '0'),0 -- firm up pos offsets for dot (with % or not) and boxsize if any, 
		miniX, miniY=args['minipog-gx'],args['minipog-gy']
		if not miniX then miniX=tonumber(args['minipog-x'] or '0') else miniX=tonumber(miniX)*tonumber(miniW)/100 end
		if not miniY then miniY=tonumber(args['minipog-y'] or '0') else miniY=tonumber(miniY)*tonumber(miniH)/100 end
		if args['minipog-gx'] then miniBox=miniBox*miniW/100 end
		miniBH=miniBox * maplist.height/maplist.width 
	else return end
	local miniTop,miniLeft=0,1
	if not string.find(pos,'top') then --only use top left, as link box is in top right or put bottom left or right
		miniTop=maplist.height+2-miniH  
		if string.find(pos,'right') then 
			miniTop=miniTop-15              -- to avoid (c) line
			miniLeft=maplist.width-1-miniW
		end
	end
	table.insert(result,'&lt;div style=&quot;position: absolute; outline-width: 1px; outline-style: solid; outline-color: white;')
	table.insert(result,'top: '..tostring(miniTop)..'px; left:'..tostring(miniLeft)..'px; width:'..tostring(miniW)..'px;' )
	table.insert(result,'background-color:transparent; color:inherit;&quot;&gt;[[File:'..miniFile..'|'..tostring(miniW)..'px|File:'..miniFile..']]&lt;/div&gt;')
	if miniX and miniX&gt;0 then
		if args['minipog-y'] then miniY=miniY/1.04 end
		if args['minipog-x'] then miniX=miniX/1.04 end
		if miniBox&lt;1 then
			table.insert(result,'&lt;div style=&quot;position: absolute; top: '..tostring(miniY+miniTop-3-6)..'px; left:'..tostring(miniX+miniLeft-3)..'px;')
			table.insert(result, 'width: 6px; background-color:transparent; color:inherit;&quot;&gt;[[File:Red pog.svg|6px|link=]]&lt;/div&gt;')
		else
			table.insert(result,'&lt;div style=&quot;position: absolute; top: '..tostring(miniY+miniTop-miniBH/2)..'px; left:'..tostring(miniX+miniLeft-miniBox/2)..'px;')
			table.insert(result, 'width: '..tostring(miniBox)..'px; height:'..tostring(miniBH)..'px; outline:1px solid #AA1205; background-color:#AA120522; color:inherit;&quot;&gt;&lt;/div&gt;')
		end
	end
end

local function makeArcText(args,result,nval)
	local items, itemlist='',{}
	local arcText=''
	if args['arc'..nval] then 
		items=convertCoords (args['arc'..nval])
		items,arcText=extractItem(items) -- first item is text, in quotes if it includes commas
		itemlist=splitItem(items,9) -- put items in a table: text, lat,lon,size,color,angle,gap,radius,ellipse
		if itemlist[4]=='' then itemlist[4]='12' end
		itemlist[4]=string.match((itemlist[4] or '12'),&quot;[%.%-?%d]+&quot;)
		if itemlist[5]=='' then itemlist[5]='grey' end
		itemlist[6]=string.match((itemlist[6] or '0'),&quot;[%.%-?%d]+&quot;)
		itemlist[7]=string.match((itemlist[7] or '0'),&quot;[%.%-?%d]+&quot;)
		itemlist[8]=string.match((itemlist[8] or '0'),&quot;[%.%-?%d]+&quot;)
	end
	if args['arc-coord'..nval] then 
		local itemTab=splitItem(convertCoordsTrad (args['arc-coord'..nval]),2)
		maplist.lat=tonumber(string.match(itemTab[1],&quot;[%.%-?%d]+&quot;))
		maplist.lon=tonumber(string.match(itemTab[2],&quot;[%.%-?%d]+&quot;))
	else
		maplist.lat=tonumber(string.match(args['arc-lat'..nval] or itemlist[2] or '0',&quot;[%.%-?%d]+&quot;))
		maplist.lon=tonumber(string.match(args['arc-lon'..nval] or itemlist[3] or '0',&quot;[%.%-?%d]+&quot;))	
	end
	local arcX,arcY=maptogrid(maplist,6)
	arcText = args['arc-text'..nval] or arcText
	local fontSize =tonumber(args['arc-text-size'..nval] or itemlist[4] or '12')
	local textColor=getColor(string.gsub(args['arc-text-color'..nval] or itemlist[5] or 'grey','[%s]+','') )
	local arcAngle= tonumber((args['arc-angle'..nval]) or (itemlist[6]) or '45')-90
	local arcRadius =tonumber(args['arc-radius'..nval] or itemlist[8] or '0.05')
	local arcGap = tonumber(args['arc-gap'..nval] or itemlist[7] or '1')* ( ( math.sin(8-math.rad(arcRadius))^8 )+0.4 )*( ( fontSize+6 )/15 )
	arcRadius=450*arcRadius*0.75
	local ellipseFactor=tonumber(args['ellipse-factor'..nval] or itemlist[9] or '1') 
	local arcRotate =arcAngle+90
	if arcGap&lt;0 then arcRotate=arcAngle-90 end
	local latF=arcY - fontSize + (0-(math.sin(math.rad(arcAngle))) * arcRadius)
	local lonF=arcX - fontSize +(0-(math.cos(math.rad(arcAngle))) * arcRadius)

	local step=1
	for codepoint in mw.ustring.gcodepoint( arcText ) do   -- block  step=1,#arcText do
	  table.insert(result,'&lt;div style=&quot;position: absolute;')
	    local posY=tostring(round( (latF + (math.sin(math.rad(arcAngle+((step-1)*arcGap))) * arcRadius)) *ellipseFactor,2))..'px;'
	    local posX=tostring(round( (lonF + (math.cos(math.rad(arcAngle+((step-1)*arcGap))) * arcRadius))/ellipseFactor,2))..'px;'
	  table.insert(result,' top: '..posY..' left: '..posX..' transform: rotate( '..tostring(round(arcRotate +((step-1)*arcGap)),2)..'deg);')
	  table.insert(result,'width:'..tostring(fontSize*2)..'px; text-align: center; background-color:transparent; color: '..textColor..';')
	  table.insert(result,'vertical-align: baseline; font-size: '..tostring(fontSize)..'px;&quot;&gt;'..mw.ustring.char(codepoint)..'&lt;/div&gt;')
	  step=step+1
	end
 end

local function makeFullscreenItem (itemtitle,itemdescription,lat,lon,group,itemcolor)
	local item={}
    itemdescription=stripdivs(itemdescription or '')
    local templon=lon
    if lon &gt; 180 then templon=lon-360 end --for hemisphere+ or -1 dots
    if lon &lt; -180 then templon=lon+360 end -- use 'real' coordinates for geohack label, while retaining shifted coords for plot
    if itemcolor=='transparent' then itemcolor='white' end
    itemcolor=getColor(itemcolor) -- ensure no opacity, which breaks maplink
    if string.find(itemcolor,'#')==1 and #itemcolor&gt;7 then itemcolor=string.sub(itemcolor,1,7) end
    table.insert(item, '{ &quot;type&quot;: &quot;Feature&quot;,  &quot;properties&quot;: {')
    table.insert(item, ' &quot;title&quot;: &quot;'..itemtitle..'&quot;,')
    table.insert(item, ' &quot;description&quot;: &quot;'..itemdescription)
    table.insert(item, ' ([https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params='..tostring(lat)..';'..tostring(templon))
    table.insert(item, '_dim:2000 '..tostring(lat)..','..tostring(templon)..'])&quot;,')
    table.insert(item, ' &quot;marker-symbol&quot;: &quot;-number-'..string.gsub(group,'%W','')..'&quot;, &quot;marker-size&quot;: &quot;medium&quot;, &quot;marker-color&quot;: &quot;'..itemcolor..'&quot; },')
    table.insert(item, ' &quot;geometry&quot;: {&quot;type&quot;: &quot;Point&quot;, &quot;coordinates&quot;: ['..tostring(lon)..','..tostring(lat)..'] } }')
    return table.concat(item)
end

local function makeLegendBox(result,args)
	local legend ={}
	local line,count, maxWidth='',1,8
	local item
	line,item=extractItem(args.legendBox or '')
	local a='' for c in item:gmatch('.') do a=a..(c:gsub('%^','&lt;br&gt;') or c) end
	legend.Text = a -- convert hats to line breaks
    line=splitItem(line,6) -- (text, size, poition,background color, text/outline color, param options)
    legend.Size=line[2] or '150px80px1px'
    legend.Pos=line[3] or '10px10px'
    legend.Background=line[4] or 'beigeground'
    legend.Color=line[5] or 'darkbrown'
    legend.Param= line[6] or ''
    local argnum,legendCount,titleHeight='1',1,0
    if (legend.Text and legend.Text~='') then 
	    titleHeight=15+(13.4*(select(2, string.gsub(legend.Text,&quot;&lt;br&gt;&quot;, &quot;&quot;))))
	end
    local legendLine,legendGroup,legendY={},{},{}
    while args['legendItem'..argnum] do -- assign legendLine, legendGroup, legendY for each dot
    	line,legendLine[legendCount] = extractItem(args['legendItem'..argnum] or '')
    	line=splitItem(line,3)
    	legendGroup[legendCount]=line[2] or argnum 
    	if shapeList[legendGroup[legendCount]] then
    		maxWidth=math.max(tonumber(string.match(shapeList[legendGroup[legendCount]].shapeSize or '10','[%d]+')),maxWidth)
    	else maxWidth=math.max(tonumber(string.match(shapeList['1'].shapeSize or '10','[%d]+')),maxWidth)
    	end
    	maxWidth=maxWidth+1
    	if line[3] then	
    		legendY[legendCount]=tonumber(string.match(line[3],'[%d]+'))
    	else legendY[legendCount] = 3+maxWidth*(legendCount-1)+titleHeight
		--	if (legend.Text and legend.Text~='') then legendY[legendCount]=legendY[legendCount]+15 end
    	end
		legendCount=legendCount+1
		argnum=tostring(legendCount)
    end
	local w,h,r=getsize(legend.Size or '')
	local x,y=getsize(legend.Pos or '')
    local div=mw.html.create ('div')
	div:css('position', 'absolute')
    div:css('outline', '1px solid'..getColor(legend.Color))
	if r~=0 then div:css('border-radius',tostring(r)..&quot;px&quot;)	end
	div
	:css('top', y..&quot;px&quot;)
	:css('left', x..&quot;px&quot;)
	:css('width', w..&quot;px&quot;)
	:css('height', h..&quot;px&quot;)
	:css('line-height','105%')
	:css('background-color', getColor(legend.Background) )
	:css('color','inherit')
	if not string.find(legend.Param,'noshadow') then div:css('box-shadow', '2px 2px 4px #33203335') end
	div:tag( 'div' )
		:css('position', 'absolute')
		:css('top','1px')
		:css('left', (w/2)..&quot;px&quot;)
		:css('width',(w-8)..'px')
		:css('text-align', 'center')
		:css('color', getColor(legend.Color))
        :css('transform', 'translateX(-50%)')
        :css('font-size','11px')
		:wikitext(legend.Text)
	:done()
	for lct=1,legendCount-1 do
		--local t=legendGroup[lct]
		local shape=shapeList[legendGroup[lct]] or shapeList['1']
		local row={}
		row.gridx=3+maxWidth/2
		row.gridy=(legendY[lct] or 0) + 5
		if shape.shape=='image:' then row.gridy=row.gridy+6 end
		row.dx=0 row.dy=0
		local legendShape= getshapetable(row,shape)
		div:wikitext(legendShape)
		:tag( 'div' )
			:css('position', 'absolute')
			:css('top',(legendY[lct] or 0)..'px')
			:css('left', (maxWidth+6)..'px')
			:css('width', (w-maxWidth-6)..'px')
			:css('text-align', 'left')
			:css('line-height','103%')
			:css('color', getColor(legend.Color))
	        :css('font-size','10px')
			:wikitext(legendLine[lct])
		:done()
	end
	div:allDone()
	table.insert(result,tostring(div))
end
 
local function getQset (qValue,pValue,argNumber,args)
	local result={}
	local sortType=string.lower(args['geo-list-sort'] or 'a')
	local testValue='0'
	if sortType == 'alpha' or sortType == 'a' or sortType == 'ah' or sortType == 'al' then
		testValue = mw.wikibase.getLabel(qValue)
	elseif sortType == 'value' or sortType == 'v' or sortType == 'vh' or sortType == 'vl'then
		if qValue==nil or pValue == nil then debugmsg(mw.addWarning((qValue or 'nil')..' Qnumber for '..(pValue or 'nil')))
		else
		if mw.wikibase.getBestStatements(qValue,pValue)[1] then
			testValue = mw.wikibase.getBestStatements(qValue,pValue)[1].mainsnak.datavalue.value.amount or '0'
			if pValue == 'P2046' then
				testValue = convertToSqKm(testValue, mw.wikibase.getBestStatements(qValue,pValue)[1].mainsnak.datavalue.value.unit)
			end
		end
		end
	elseif sortType == 'north' or sortType == 'n' or sortType == 'nh' or sortType == 'nl' then
		if mw.wikibase.getBestStatements(qValue,'P625')[1] then
			testValue = mw.wikibase.getBestStatements(qValue,'P625')[1].mainsnak.datavalue.value.latitude or 0
		end
	elseif sortType == 'west' or sortType == 'w' or sortType == 'wh' or sortType == 'wl' then
		if mw.wikibase.getBestStatements(qValue,'P625')[1] then
			testValue =  mw.wikibase.getBestStatements(qValue,'P625')[1].mainsnak.datavalue.value.longitude or 0
		end
	end
	result[1]=testValue
	result[2]=argNumber
	return result
end

function p._main ( args )
	local result={}
	local frame=mw.getCurrentFrame()
	local dotTable={}
	local magVal,scaleVal = args.magnify,''
	local origH,origW=maplist.height,maplist.width
	
	if magVal then --set up the values needed to magnify the top-right portion of the map
		magVal=tonumber(string.match(magVal or '0',&quot;[%.%-?%d]+&quot;)) or 1
		if magVal&gt;1 and magVal &lt;=2 then
			maplist.height= round(maplist.height/magVal,0)
			maplist.width=round(maplist.width/magVal,0)
			scaleVal='transform: scale('..magVal..') translateY('..tostring((origH-maplist.height)/2)..'px);'
		else magVal=1
		end
	end
	-- set up the three nested div boxes (plus an extra if centered) to put the map plus title/caption area, in an appropriate frame on the page
    if args.float=='center' or args.float=='centre' then 
		table.insert(result,'&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;div class=&quot;thumb tnone&quot;&gt;') 
    elseif args.float=='left' then 
		table.insert(result,'&lt;div class=&quot;thumb floatleft&quot;&gt;') 
    else table.insert(result,'&lt;div class=&quot;thumb floatright&quot;&gt;') 
    end	
    table.insert(result,'&lt;div class=&quot;thumbinner&quot; style=&quot;position: relative; top: 0px; right: 0px; width: '..(args.width or &quot;400&quot;)..'px;&quot;&gt;')
    if args.title then table.insert(result,'&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;font-weight:bold&quot;&gt;'..args.title..'&lt;/div&gt;') end
	local InvertForDarkMode=args['dark-mode-enable']=='1'
	if InvertForDarkMode then table.insert(result,'&lt;div class=&quot;skin-invert&quot;&gt;') end -- Add aditional div to invert the map in dark mode
	
    if magVal and magVal &gt;1 and magVal&lt;=2 then	
    	table.insert(result,'&lt;div class=&quot;mw-kartographer-container&quot; style=&quot;display:block; position: relative; outline:0px; border:0px; padding:0px; background-color:transparent; color:inherit;')
		table.insert(result,'top: 50%; right: '..tostring(0-((origW-maplist.width))/2)..'px; margin: 0px;')
		table.insert(result,'height: '..origH..'px; width: '..maplist.width..'px; '..scaleVal..'&quot;&gt;')
	else
		magVal=1
	    table.insert(result,'&lt;div class=&quot;mw-kartographer-container&quot; style=&quot;position: relative; outline:0px; border:0 0 0 0; padding:0 0 0 0;')
	    table.insert(result,'top: 5px; right: 0px; margin: 0px;')
		table.insert(result,'height: '..maplist.height..'px; width: '..maplist.width..'px &quot;&gt;')
    end
	
    --add any boundary Qvalues to map-data-light if requested
    if args['geo-region'] and (args['geo-boundaries'] == '1') then
    	local qmaps=args['map-data-light'] or ''
		if qmaps ~='' and string.sub(qmaps,#qmaps) ~= ',' then qmaps=qmaps..',' end
		local geoRegion = args['geo-region'] -- or add base-page here
		local geoSubRegion = args['geo-sub-region'] or 'P150'
		if not mw.wikibase.isValidEntityId(geoSubRegion) then geoSubRegion = 'P150' end
		if mw.wikibase.isValidEntityId(geoRegion) then
			local ct=1
			local qtemp
			while (mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct]) do
				 -- debugmsg('table '..ct..' - '..mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct].mainsnak.datavalue.value.id)
				qtemp = mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct].mainsnak.datavalue.value.id or nil
				if qtemp then
					if mw.wikibase.entityExists(qtemp) then 
						qmaps=qmaps..qtemp..','   -- see if there is a geocode boundary Qvalue to add
					else debugmsg(mw.addWarning('unable to add geocode value for '..mw.wikibase.getLabel..','..qtemp))
					end

				end
				ct=ct+1
			end
		end
		if qmaps and qmaps ~= '' then -- add back the created/expanded list of boundary Qvalues, and remove trailing comma
			args['map-data-light'] = string.sub(qmaps,1,#qmaps-1) 
		end
	end
-- Create the basemap using mapframe
	local mapframecontent=getmapframecontent(args,'basemap')
	table.insert(result, frame:extensionTag{ name ='mapframe', content=mapframecontent, args={width=tostring(maplist.width), height=tostring(maplist.height), 
		zoom=tostring(maplist.zoom), longitude=tostring(maplist.lonbase), latitude=tostring(maplist.latbase), mapstyle=maplist.mapstyle, frameless=true } } )


--Add coverall box to block the unhelpful links from mapframe - which wouldn't include all the dots. Reinstate some links to osm and wikimedia
	table.insert(result,'&lt;div style=&quot;position: absolute;width:'..tostring(maplist.width)..'px; height:'..tostring(maplist.height)..'px;')
	table.insert(result,'top:0px;left:0px;background-color:#FFFFFF00; color:inherit;&quot;&gt;&lt;/div&gt;')	
--Add replacent hover-links for OpenStreetMap and maps terms and conditions
	table.insert(result,'&lt;div style=&quot;position: absolute; top: '..tostring(maplist.height-18)..'px; left: '..tostring(maplist.width-13)..'px; width: 12px; height: 12px&quot;&gt;')
	table.insert(result,'[[file:Transparent.svg|12px|link=https://www.openstreetmap.org/copyright|'..aboutOSM..']]&lt;/div&gt;')
	table.insert(result,'&lt;div style=&quot;position: absolute; top: '..tostring(maplist.height-18)..'px; left: '..tostring(maplist.width-110)..'px;')
	table.insert(result,'width: 12px; height: 12px background-color: transparent; color:inherit;&quot;&gt;')
	table.insert(result,'[[file:Transparent.svg|12px| link=https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Maps_Terms_of_Use|'..termsOfUse..']]&lt;/div&gt;')

-- Add scale-line
	if not args.scalemark or args.scalemark~='0' then
		local top=maplist.height-42
		local left=maplist.width-61-(tonumber(args.scalemark or '1'))
		local minipos=string.lower(args.minimap or '') -- scalemark gets pushed left if it would be behind the minimap
		if minipos~='' and not(string.find(minipos,'left') or string.find(minipos,'top') ) then 
			local offset=tonumber(args.scalemark or '1')-tonumber(args['mini-width'] or '60')
			if offset&lt;1 then left=maplist.width-61-tonumber(args['mini-width'] or '60') end
		end
		if maplist.width-left &gt;216 then top=top+14 end -- shunt scaleline down if it is beyond the copyright stuff
		local scalek,scalem=getScale(maplist.zoom, maplist.latbase, magVal)
		local magReduce=''
		  table.insert(result,&quot;&lt;div style=\&quot;display:inline-block; position: absolute; background-color: #111111&quot;)
		  table.insert(result,&quot;; color:inherit; clip-path:path(nonzero, &amp;#39;M0,8 l0,4 l20,0 l0,-4 l-0.3,0 l0,3.7 l-19.4,0 l0,-3.7 z&amp;#39;) &quot;)
		  table.insert(result,&quot;; width:20px&quot;) -- path is a 20px20px box, and then rescales 
		  if magVal==1 then
  		    table.insert(result,&quot;; top:&quot;..tostring(top-1)..&quot;px&quot;) 
  		    table.insert(result,&quot;; left:&quot;..tostring(left+16)..&quot;px&quot;)
			table.insert(result,&quot;; height:20px; transform:scale(&quot;..tostring(2.5)..&quot;, &quot;..tostring(1.5)..&quot;)&quot;)
		  else -- shrink the scalemark to compensate for magnification
  			table.insert(result,&quot;; top:&quot;..tostring(top-(magVal*0.28))..&quot;px&quot;) 
  			table.insert(result,&quot;; left:&quot;..tostring(left+(16*(magVal*1.15)))..&quot;px&quot;)
		  	table.insert(result,&quot;; height:20px; transform:scale(&quot;..tostring(2.5*(1/magVal))..&quot;, &quot;..tostring(1.5*(1/magVal))..&quot;)&quot;)
		  	magReduce= 'scale('..tostring(1/magVal)..')'
		  end
		  table.insert(result,&quot;\&quot;&gt;&lt;/div&gt;&quot;)
			
		table.insert(result,'&lt;div style=&quot;position: absolute; top: '..tostring(top)..'px; left: '..tostring(left+47)..'px; font-size: 9.5px; line-height: 126%; width: fit-content;')
		table.insert(result,'color: #444433; background-color: transparent; text-align: right; transform: '..magReduce..' translateX(-100%);&quot;&gt;'..scalek..'&lt;br&gt;'..scalem..'&lt;/div&gt;')
	end
	
--Set up the shapeList and dotList tables, to provide data to go on the map
	local sgNumbers,sgSortable={},{} --s1,s2
	sgNumbers[&quot;1&quot;]=&quot;1&quot;
	if args.useFormatStyle and args.useFormatStyle=='shortstyle' then
		shapeList=ParseShapeTypes (shapeList,args,&quot;1&quot;)
		for argindex,argv in pairs(args) do -- build a list of all the numbered sg's that have been used
			if string.find(argindex,&quot;sg[a-f,n%d]+&quot;) == 1 then -- only look through the sga,sgb, sgc,sgd,sge,sgf and sgn args
	    		local x=string.match(argindex,&quot;[%d]+&quot;) -- find its number
	    		if x and not sgNumbers[x] then sgNumbers[x]=x end -- only add if not already found
			end
			if string.find(argindex,&quot;sg[a-f]H&quot;) == 1 and highlightNum then highlightOption=true end
		end
		for indx,sgnum in pairs(sgNumbers) do table.insert(sgSortable,sgnum) end
		table.sort(sgSortable,lessthan) -- put the list in a sortable form
		for k,v in pairs(sgSortable) do -- work through the sorted list, parsing each set of sg's in turn, from 1 upwards
			shapeList=ParseShapeTypes (shapeList,args,v)
		end
		if highlightOption==true then shapeList=ParseShapeTypes (shapeList,args,'H') end
	end
	
	local dotList,dotresult,dotItemTable,dotGroupList={},{},{},{}
	
	if (not args.useFormatStyle) or args.useFormatStyle=='standardstyle' then
		local dotmax=0
		local qset={}
		for indx,val in pairs(args) do
			if string.match(indx,'mark%-coord[%d]+') or string.match(indx,'lat[%d]+') or string.match(indx,'geo%-data[%d]+') then
				dotmax=math.max(dotmax, tonumber(string.match(indx,&quot;[%d]+&quot;)))
				if string.match(indx,'geo%-data[%d]+') then
					local argnum=string.sub(indx,9,#indx) or ''
					if args['mark-title'..argnum] == 'none' or (string.find(args['mark-title'..argnum] or 'x','nolist')== 1) then
						-- debugmsg('sort values ignored '..argnum..', '..args['mark-title'..argnum])
					 else
						qset[val]=getQset (val, (args['geo-data-type'] or 'P1082'), argnum, args)
					end
				end
			end
			if (indx=='shapeH') or (indx=='shape-colorH') or (indx=='shape-outlineH') or (indx=='label-colorH') then highlightOption=true end
		end
		
		local qlist=args['geo-data-list']
		if qlist then
			if string.sub(qlist,#qlist) ~= ',' then qlist=qlist..',' end
		else
			qlist=''
		end
		local geoRegion = args['geo-region'] -- or add base-page here
		local geoSubRegion = args['geo-sub-region'] or 'P150'
		if not mw.wikibase.isValidEntityId(geoSubRegion) then geoSubRegion = 'P150' end
		if (args['find-geo-dots'] or '1') ~= '0' and geoRegion and mw.wikibase.isValidEntityId(geoRegion) then
			local ct=1
			local qtemp
			while (mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct]) do
				-- debugmsg('table '..ct..' - '..mw.wikibase.getBestStatements(adminRegion,adminSubRegion)[ct].mainsnak.datavalue.value.id)
				qtemp = mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct].mainsnak.datavalue.value.id or nil
				if qtemp then
					qlist=qlist..qtemp..',' -- add subregion Qvalue to the list
				end
				ct=ct+1
			end
		end
		if qlist and #qlist&gt;1 then -- create a table from the csv list
			local _, c = qlist:gsub(&quot;,&quot;,&quot;&quot;)
			local qtab=splitItem(qlist,c)
			for xd,yd in pairs(qtab) do
				yd=string.upper(yd)
				if qset[yd] == nil and mw.wikibase.isValidEntityId(yd) then 
					dotmax=dotmax+1
					qset[yd]=getQset (yd, (args['geo-data-type'] or 'P1082'), tostring(dotmax), args)
					args['geo-data'..tostring(dotmax)] = yd
					-- debugmsg(dotmax..' = '..(string.upper(yd) or 'Q Not found')..': '..(mw.wikibase.getLabel(yd) or 'label Not found')..': '..(mw.wikibase.getSitelink(yd) or 'link Not found'))
				elseif not mw.wikibase.isValidEntityId(yd) then
					debugmsg(mw.addWarning(yd..' is not a [[wikidata]] page. geo-data-list needs comma-separated Qvalues' ))
				else  debugmsg(mw.addWarning(yd..' is duplicate'))
				end
			end
		end
-- qset contains set of Qvalues and can be from wikidata geo-region, list of geo-data-list Q values or individual geo-data1= etc
		local ts = {} -- table to hold the keys
		local useQset=false
		for ky, val in pairs(qset) do
			table.insert(ts, {key = ky, value = val[1], num=val[2]})
			useQset=true
		end
		if useQset then
			local order = string.lower(args['geo-list-sort'] or 'a') -- sort the list from previously stored sortkey, either Lowest or Highest first
			if string.find(',al,vl,nl,wl,west,w,alpha,a,' , ','..order..',') then
				table.sort(ts, function (a,b) return lessthan(a.value, b.value) end)
			else
				table.sort(ts, function (a,b) return morethan(a.value, b.value) end)
			end				
			for ky,val in ipairs(ts) do -- assign values from sorted list to numbered parameter
				
				args['numbered'..val.num] = ky -- The numbered parameter becomes the value for each dot that has a geo Qvalue, from manual, list or wiki sources.
			end
		end
		
		dotItemTable=tradstyleParseShapes(args,dotItemTable,dotmax)
		for argindex=1,dotmax do -- build a list of all the numbered coords or lat,lons that have been used
			local x=tostring(argindex)
			if args['mark-coord'..x] or (args['mark-lat'..x] and args['mark-lon'..x]) or args['geo-data'..x] then 
    			sgNumbers[x]=x  -- add it to the list
			end
		end
	else
		for indx in pairs(args) do 
			if string.match(indx,'dot[%d]+') then table.insert(dotList,indx) end --add the index name for dot1, dot2 etc to dotList
		end
		table.sort(dotList,morethan)	
		for indx,dotName in pairs(dotList) do
			dotresult=ParseData(args,string.match(dotName,'[%d]+') ) -- using each dot number, assign the settings for each dot to a dotresult item line
			table.insert(dotItemTable,dotresult) -- and store that item line within the dotItemTable
		end
	end
	
	for arcVal = 65,91 do -- check through args looking for any arcs
		local arcLetter=string.char(arcVal) 
		if args['arc-text'..arcLetter] or args['arc'..arcLetter] then
			makeArcText(args,result,arcLetter)
		end
	end
	
	local dotdivs=''
	local ddots=0
	if dotItemTable[1] then
		local ddots=(dotItemTable[1].lat or 0)+(dotItemTable[1].lon or 0)
	end
	local fgroup='F'..tostring(maplist.latbase+maplist.lonbase+ddots )
	local FullscreenList={}
	local addcomma=''
	for i,dotitem in pairs(dotItemTable) do -- working throug each dot item, merge the dot and shape values into a full set of css text
		local dotgroup= dotitem.group or &quot;0&quot;
		
		if dotitem.posType=='mark-line' and dotitem.markDest then --find destination xy values for any mark-lines
			for n,v in pairs(dotItemTable) do
				if v.code == dotitem.markDest then	dotitem.gridx2=v.gridx	dotitem.gridy2=v.gridy	break end
			end
		end
    	local qtype=dotitem.group -- find which shape group each dot has been assigned
    	--debugmsg('dotgroup='..qtype..', sg='..(sgNumbers[qtype] or 'nil')..' , shapeList='..shapeList[qtype].shape)
    	if not sgNumbers[qtype] then qtype=&quot;0&quot; end  --shapeList[dotitem.group] will give access to the shape values for that dot
    	if highlightNum==dotitem.code and highlightOption==true and shapeList['H'] then
    		table.insert(result, getshapetable(dotitem,shapeList['H']))
    	else
    		table.insert(result, getshapetable(dotitem,shapeList[qtype])) -- Add the actual css instructions for each dot
    	end
    	if shapeList[dotgroup] and not string.find((dotitem.param1 or ''),'nomap') then -- only add if not excluded with 'nomap' labelText
    		local ftext=''
    		if dotitem.dotTag~='' and not string.match(dotitem.labelText or '','[%d]') then ftext=stripdivs(dotitem.dotTag or '')..' &lt;br&gt;' end
    		if (dotitem.labelText ~= ftext) and dotitem.dotLink =='' then ftext=ftext..' '..stripdivs(dotitem.labelText)..'&lt;br&gt;' end
    		if (dotitem.dotLink) and (dotitem.dotLink ~='') then ftext=ftext..dotitem.dotLink..'&lt;br&gt;' end
    		if dotitem.imageName then ftext=ftext..'[[File:'..dotitem.imageName..'|250px]]' end
    		table.insert(FullscreenList,1, makeFullscreenItem (string.gsub(ftext,&quot;[\n]+&quot;,&quot; &quot;), dotitem.info,round(dotitem.lat,5),round(dotitem.lon,5),fgroup,shapeList[dotgroup].shapeColor)..addcomma )
    		addcomma=', '
    	end
    	-- makeFullscreenItem (itemtitle,itemdescription,lat,lon,group,itemcolor) 
    	-- Always add to start of list, to reverse the sequence, and separate with commas except for first item, which is now at the end
	end
	if args.legendBox then makeLegendBox(result,args) end
	if args.minimap or args['mini-locator'] then makeLocatorMap(args,result) end
	
-- add tag link and details for fullscreen version
	addcomma=''
	if (mapframecontent or '[]') ~= '[]' then addcomma=',' end 
	mapframecontent=getmapframecontent(args,'fullscreen')
	local contentstart='[ '..mapframecontent..addcomma..'{ &quot;type&quot;: &quot;FeatureCollection&quot;, &quot;features&quot;: [ ' --extra features after first square bracket
	local contentend=' ] } ]'
	table.insert(result, '&lt;div style=&quot;position: absolute;top: 9px;left: '..tostring(maplist.width-34)..'px&quot;&gt;')
	table.insert(result, '&lt;div style=&quot;color: white; opacity:100; font-size: 19px; font-weight:normal; text-align: left;&quot;&gt;')
	table.insert(result, frame:extensionTag{ name ='maplink', content=contentstart..table.concat(FullscreenList)..contentend, args={zoom=tostring(maplist.zoom+1), class='no-icon', frameless='1', 
		latitude=tostring(maplist.latbase), longitude=tostring(maplist.lonbase),      --add invisble 'en-spaces' for tooltip 
		text='&lt;div title=&quot;'..fullscreenlinktext..'&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;'} } ) 
	table.insert(result,'&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;')    --  end of maplink -----

-- add closing div for main map
	table.insert(result,'&lt;/div&gt;')
	if InvertForDarkMode then table.insert(result,'&lt;/div&gt;')	end -- and close aditional /div from  the invert class for the map in dark mode

-- collate caption material to go in the outer div class
	if captionTable ~= '' and (not args['auto-caption']) then args['auto-caption']='on' end --default to include list if using geo values
	local autocaption=string.lower(args['auto-caption'] or 'no')
	local autoOff=autocaption:match(&quot;(%w+)(.*)&quot;) -- select the first word in autocaption and see if it is a negativeAnswer)
	if negativeAnswer[autoOff] then captionTable='' end
	if args.caption or (not negativeAnswer[autoOff]) then 
		table.insert(result,'&lt;div class=&quot;thumbcaption&quot; style=&quot;text-align:left&quot;&gt;')
		if args.caption then 
			table.insert(result,args.caption) 
			if captionTable ~= '' then table.insert(result,'&lt;hr&gt;') end
		end
	end
	local columns=tonumber(autoOff:match(&quot;[%d]+&quot;) or '1')
	if columns&gt;1 then columns=round(maplist.width/(columns*17), 0) end -- convert from em to px for historical reasons
	--for k in pairs(dotList) do capchk=capchk..(args[&quot;dotlink&quot;..k] or '') end
	
	local capchk=nil	
	local captionList = {}
	for key, value in pairs(dotItemTable) do
	  -- only add an autocaption line if there is both a dotTag and a dotLink line available and it is not marked as nolist
    	if value.dotTag and value.dotTag~='' and (not string.find(value.param1 or '','nolist')) and string.gsub(value.dotLink or '',&quot;%s+&quot;,&quot;&quot;)~='' then 
	    		table.insert(captionList, {key = key, value = value}) 
    		if captionTable == '' then
	    		capchk=true
	    	else -- add the next line of content to the html table
				capchk=false
	    	end
    	end
	end
	if captionTable ~= '' then
		table.sort(captionList, function (a,b) return lessthan(string.match(a.value.dotTag,'[%w]+'), string.match(b.value.dotTag,'[%w]+')) end)
		for k,v in pairs(captionList) do
			local nval=string.match(v.value.dotTag,'[%w]+') -- find the first alphanumeric item in the dotTag
			local ngrp=v.value.group
			if captionTableText[ngrp] then
				-- debugmsg('table text for'..v.value.dotTag..', '..captionTableText[v.value.group][1]..', '..captionTableText[v.value.group][2]..', '..captionTableText[v.value.group][3]..' ('..captionTableText[v.value.group][4]..')')
				local c1,c2
				c1,c2=checkColors(shapeList[ngrp].shapeColor)
				local cDot='&lt;div style=&quot;display:inline-block;line-height:110%;vertical-align:middle; padding:1px 4px;border-radius:8px;border: 0.5px solid black;'
				cDot=cDot..'background-color:'..c1..';color:'..c2..';font-size:88%;font-weight:bold&quot;&gt;'..nval..'&lt;/div&gt;'
				captionTable = htmlTableLine(captionTable,cDot,captionTableText[ngrp][1], captionTableText[ngrp][2], captionTableText[ngrp][3], captionTableText[ngrp][4])
			end
    	end
	end
 	if capchk and (not negativeAnswer[autoOff]) then  
		table.sort(captionList, function (a,b) return lessthan(string.match(a.value.dotTag,'[%w]+'), string.match(b.value.dotTag,'[%w]+')) end)
		-- local myDivision = string.gsub((args.toggletext or toggletext), &quot;%s+&quot;, &quot;&quot;)
		if string.find(autocaption,'collaps') then
			table.insert(result,'&lt;div class = &quot;wikitable mw-collapsible ')
			if string.find(autocaption,'collapsed') then table.insert(result,'mw-collapsed') end
			table.insert(result,'&quot; style=&quot;width:100%; line-height: 17px; border-style:none; text-align: center&quot;&gt;&lt;b&gt;'..(args.toggletext or toggletext)..'&lt;/b&gt;')
		end
		if string.find(autocaption, 'columns=') then
			columns=string.match(autocaption,'[%d]+',string.find(autocaption, 'columns=') ) 
		end
		table.insert(result,'&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot; style=&quot;column-count:'..columns..'; column-rule:solid 1px;text-align:left;padding-top:5px&quot;&gt;')
		table.sort(dotList,lessthan)
		local nval,ngrp='','0'
		for k,v in pairs(captionList) do
			nval=string.match(v.value.dotTag,'[%w]+') -- find the first alphanumeric item in the dotTag
			ngrp=v.value.group or '0'
			if v.value.dotLink and v.value.dotLink~='' and nval and nval~='' then
				local c1,c2
				if nval==args.highlight then
					c1,c2=checkColors(shapeList['H'].shapeColor)
				else
					c1,c2=checkColors(shapeList[ngrp].shapeColor)
				end
				table.insert(result,'&lt;div style=&quot;display:inline-block;line-height:110%;vertical-align:middle; padding:1px 4px;border-radius:8px;border: 0.5px solid black;') 
				table.insert(result,'background-color:'..c1..';color:'..c2..';font-size:88%;font-weight:bold&quot;&gt;'..nval..'&lt;/div&gt; '..v.value.dotLink..'&lt;br&gt;')
			end
		end
		table.insert(result,'&lt;/div&gt;') -- end for caption-content div
		if string.find(autocaption,'collaps') then table.insert(result,'&lt;/div&gt;') end -- end for toggle frame
 	end
 	if captionTable ~= '' then table.insert(result,captionTable..'&lt;/table&gt;') end
	if args.caption or (not negativeAnswer[autoOff]) then table.insert(result,'&lt;/div&gt;') end -- end for whole caption frame
	table.insert(result,'&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;') -- outer two frames
	if args.float == 'center' or args.float=='centre' then table.insert(result,'&lt;/div&gt;') end

	if args['show-new-format'] == 'hints' then -- provide a 'format hint panel' in the 'Preview Box'
		local w=&quot;&lt;small&gt;Below are some template hints for  the 'sga' compressed version, &quot;
		w=w..'{{tl|OSM Location dots}}. It can use these, instead of the more verbose {{tl|OSM Location map}} parameter format. '
	    w=w..'Data is divided between a &quot;ShapeGroup&quot; and the &quot;Dots&quot;, so that a single shapeGroup can be used for multiple dots on the map. '
	    previewMsg(w..'(nb. the &quot;group&quot; value can be the number or an assigned name of a shapeGroup)&lt;/small&gt;')
	
		w='&lt;small&gt;{{tl|OSM Location dots}}: | dot(n)=group,lat,lon,dotTag | '
		w=w..'dotlink=link/tooltip | dotlabel=label,position,dx,dy,param1,info | dotpic=filename  &lt;br&gt;'
		w=w..&quot;(nb. param1 options include 'nolink' 'nolist' 'nomap' 'hemisphere-1' 'hemisphere+1', 'noline' - quotes not required, separate with spaces).&lt;br&gt;&quot;
		w=w..'| sga = Shape,Sizepx,Color,Angledeg  |  sgb= OutlineWidth,Color,Style  |  sgc=TextSize,Color,Angle,bold italic &lt;br&gt;'
		w=w..'| sgd=TagSizepx,Color,Spacer,Angledeg | sge=LineWidth,Color,Style |  sgf=TextSpacingpx,LineHeight%,Outlinepx,backgroundColor&lt;br&gt;'
		w=w..'| sgn=Name (optional, to assign a meaningful name) | sgp=Parent (can be the name or number of the parent shapeGroup. '
		previewMsg(w..'Each shapegroup will inherit values from a parent, stretching back to &quot;sga1&quot; and its default values.)&lt;/small&gt;')
		if #pmsg then
			local dbg={}
			for i,x in pairs(pmsg) do
				table.insert(dbg,x..'&lt;br&gt;')
			end
			dbg=mw.addWarning(table.concat(dbg))
			table.insert(result, dbg)
		end
	end

	if args.coordtest then debugmsg(mw.text.nowiki(args.coordtest)) end

	for i,x in pairs(msg) do
		table.insert(result, x..'&lt;br&gt;')
	end
	return table.concat(result)
end

function p.main(frame)
	local args = getArgs(frame)
	local itemTab={}
	maplist.width=tonumber(args.width) or 400
	maplist.height=tonumber(args.height) or 300
	if args.coord then 
		itemTab=splitItem(convertCoordsTrad (args.coord),2)
		maplist.latbase=itemTab[1]	
		maplist.lonbase=itemTab[2]	
	else
		maplist.lonbase=tonumber(args.lon) or 5
		maplist.latbase=tonumber(args.lat) or 0
	end
	maplist.zoom=tonumber(args.zoom) or 1
	visibleLinks=args.showlinks
	highlightNum=args.highlight
	if args.nolabels=='1' then maplist.mapstyle='osm' else maplist.mapstyle='osm-intl' end
	if maplist.width &gt;= 400 and not(args['show-q-values']) then args['show-q-values'] = '1' -- default to on if wider than 400px
	elseif  maplist.width &lt; 320 then args['show-q-values'] = '0' end  -- turn off Qvalus if frame is too narrow, even if requested
	return p._main(args)
end

return p</text>
      <sha1>8dywjb80a3vcemmlvlpjjd7ovhgj7nz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293814</id>
    <revision>
      <id>1062633</id>
      <timestamp>2026-11-09T02:39:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the opening section from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1370047075|Monic languages]]&quot;</comment>
      <origin>1062633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1683" sha1="fskl19jb0lv5cs409whr6nzlgy4u31q" xml:space="preserve">{{Infobox ဘာသာစကားမိသားစု|name=Monic|region=[[Indochina]], [[Malay Peninsula]]|familycolor=Austro-Asiatic|glotto=moni1258|glottorefname=Monic|child1=''[[Mon language|Mon]]''|child2=''[[Nyah Kur language|Nyah Kur]]''|map=Austroasiatic-en.svg|mapcaption={{legend|#9ce100|Monic}}|map2=Monic language.jpg|mapcaption2=Monic languages distribution in [[Thailand]] and [[Myanmar]].&lt;br&gt;{{legend inline|#ff0000|[[Mon language]]}} &amp;nbsp; {{legend inline|#0000ff| [[Nyah Kur language]]}}}}

'''မွန်နွယ် သို့မဟုတ် မွန်စ်''' {{IPAc-en|ˈ|m|oʊ|n|ɪ|k}} ဘာသာစကားများသည် ယခု ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ဒွါရဝတီ နိုင်ငံတော်၏ ရှေးဟောင်းမွန်သာစကားမှ ဆင်းသက်လာသော [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]] ဌာနခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ ညာကူးလူမျိုးများသည် ထိုနိုင်ငံမှ တိုက်ရိုက်ဆက်လက်နေထိုင်ကြပြီး မွန်လူမျိုးများမှာ ၁၁ ရာစုတွင် ခမာလူမျိုးများက ဒွါရဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] သို့ ပြောင်းရွှေ့လာသူများ၏ သားစဉ်မြေးဆက်များ ဖြစ်လာကြသည်။</text>
      <sha1>fskl19jb0lv5cs409whr6nzlgy4u31q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062634</id>
      <parentid>1062633</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T02:41:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <origin>1062634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8229" sha1="jz69mmx2vsv4g1ibgpcobqyktfq7vpw" xml:space="preserve">{{Short description|ဩစထြိုအေးရှားတစ် မိသားစုဝင် မွန်-ခမာ အုပ်စုခွဲ ဘာသာစကားများ}}
{{Infobox language family
| name          = မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ
| altname       = Monic languages
| familycolor   = Austroasiatic
| region        = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်းနှင့် မလေးကျွန်းဆွယ်
| family1       = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် (Austroasiatic)]] &lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot;&gt;Sidwell, Paul (2009). *Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art*. Lincom Europa. ISBN 978-3-929075-60-3.&lt;/ref&gt;
| family2       = [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ (Mon-Khmer)]]
| family3       = မွန်နွယ်အုပ်စု (Monic branch) &lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot;&gt;Diffloth, Gérard (1984). *The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur*. Monic Languages Studies I. Bangkok: Chulalongkorn University Press.&lt;/ref&gt;
| child1        = [[မွန်ဘာသာစကား|မွန် (Mon)]]
| child2        = [[ညာကူးဘာသာစကား|ညာကူး (Nyah Kur)]]
| glotto        = moni1258
| glottorefname = Monic
| map           = Austroasiatic-en.svg
| mapcaption    = ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့ရာ ဒေသပြမြေပုံ
| map2          = Monic language.jpg
| mapcaption2   = ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့မှု &lt;br /&gt;{{legend inline|#ff0000|[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]}} &amp;nbsp; {{legend inline|#0000ff|[[ညာကူးဘာသာစကား|ညာကူး]]}}
}}

'''မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Monic languages}}; {{IPA-en|ˈmoʊnɪk|}}) သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် မိသားစုကြီး]] ၏ လက်အောက်ခံ [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ အုပ်စုခွဲ]]တွင် ပါဝင်သော ရှေးကျသည့် ဘာသာစကား ဌာနခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot; /&gt; ဤဘာသာစကားအုပ်စုသည် အဓိကအားဖြင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်း [[ဒွါရဝတီ နိုင်ငံတော်]]၏ ရှေးဟောင်းမွန် ဘာသာစကားမှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာကြခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot; /&gt;

== သမိုင်းဆိုင်ရာ နောက်ခံနှင့် ပျံ့နှံ့မှု ==
ဘာသာဗေဒနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ မွန်နွယ် ဘာသာစကားများကို အဓိကအားဖြင့် အုပ်စု (၂) စု အဖြစ် တွေ့ရှိရသည် -

=== ၁။ ညာကူးဘာသာစကား (Nyah Kur) ===
ညာကူးလူမျိုးများသည် ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် ရှေးဟောင်း ဒွါရဝတီခေတ်ကတည်းက အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဦးမွန် [[ဒွါရဝတီ]] လူမျိုးတို့၏ တိုက်ရိုက် တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာသည့် သားစဉ်မြေးဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot; /&gt; ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားသည် ရှေးဟောင်းမွန်စာပေ၏ သဒ္ဒါနှင့် ဝေါဟာရ အမြောက်အမြားကို ယနေ့တိုင် အမွေဆက်ခံထားသည်။

=== ၂။ မွန်ဘာသာစကား (Mon) ===
မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ([[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]]၊ [[မုတ္တမ]]၊ [[မော်လမြိုင်]] နှင့် [[မွန်ပြည်နယ်]]) ဒေသများတွင် အဓိက နေထိုင်ကြသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုအတွင်း အင်္ဂါဂလ ကာလများတွင် ဒွါရဝတီမြို့ပြနိုင်ငံများ ကျဆင်းလာပြီးနောက်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ကြသည့် မွန်အစုအဖွဲ့များမှတစ်ဆင့် ကြီးထွားလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Sadan2013&quot;&gt;Sadan, Mandy (2013). *Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma*. Oxford University Press.&lt;/ref&gt; ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်ဒေသများတွင် မွန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုသူ [[မွန်လူမျိုး]] ဦးရေ [[သန်းဝက်]] ကျော် ရှိသည်။

== ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ ==
မွန်နွယ် ဘာသာစကားများသည် အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ ဘာသာစကားများကဲ့သို့ အသံနိမ့်အမြင့် (Tones) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ခြင်း မရှိဘဲ အစောပိုင်း [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားများကဲ့သို့ ရှေ့ဆက် (Prefixes) နှင့် နောက်ဆက် (Suffixes) များကို အသုံးပြု၍ ဝပ်ကင်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် အသံတွဲစနစ်များကို အဓိက အသုံးပြုကြသည်။&lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot; /&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

== ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် ==
{{refbegin}}
* Diffloth, Gérard (1984). *The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur*. Monic Languages Studies I. Bangkok: Chulalongkorn University Press.
* Sidwell, Paul (2009). *Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art*. Lincom Europa. ISBN 978-3-929075-60-3.
{{refend}}

{{ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ}}
{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}}
{{ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}}

[[ကဏ္ဍ:မွန်ဘာသာစကား]]
[[ကဏ္ဍ:ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]]
[[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]]</text>
      <sha1>jz69mmx2vsv4g1ibgpcobqyktfq7vpw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062635</id>
      <parentid>1062634</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T02:41:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1062635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8251" sha1="g7lz5i4zt8ra5m2fidwsh50pd1986bh" xml:space="preserve">{{Short description|ဩစထြိုအေးရှားတစ် မိသားစုဝင် မွန်-ခမာ အုပ်စုခွဲ ဘာသာစကားများ}}
{{Infobox language family
| name          = မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ
| altname       = Monic languages
| familycolor   = Austroasiatic
| region        = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်းနှင့် မလေးကျွန်းဆွယ်
| family1       = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် (Austroasiatic)]] &lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot;&gt;Sidwell, Paul (2009). *Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art*. Lincom Europa. ISBN 978-3-929075-60-3.&lt;/ref&gt;
| family2       = [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ (Mon-Khmer)]]
| family3       = မွန်နွယ်အုပ်စု (Monic branch) &lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot;&gt;Diffloth, Gérard (1984). *The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur*. Monic Languages Studies I. Bangkok: Chulalongkorn University Press.&lt;/ref&gt;
| child1        = [[မွန်ဘာသာစကား|မွန် (Mon)]]
| child2        = [[ညာကူးဘာသာစကား|ညာကူး (Nyah Kur)]]
| glotto        = moni1258
| glottorefname = Monic
| map           = Austroasiatic-en.svg
| mapcaption    = ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့ရာ ဒေသပြမြေပုံ
| map2          = Monic language.jpg
| mapcaption2   = ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့မှု &lt;br /&gt;{{legend inline|#ff0000|[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]}} &amp;nbsp; {{legend inline|#0000ff|[[ညာကူးဘာသာစကား|ညာကူး]]}}
}}

'''မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Monic languages}}; {{IPA-en|ˈmoʊnɪk|}}) သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် မိသားစုကြီး]] ၏ လက်အောက်ခံ [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ အုပ်စုခွဲ]]တွင် ပါဝင်သော ရှေးကျသည့် ဘာသာစကား ဌာနခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot; /&gt; ဤဘာသာစကားအုပ်စုသည် အဓိကအားဖြင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်း [[ဒွါရဝတီ|ဒွါရဝတီ နိုင်ငံတော်]]၏ ရှေးဟောင်းမွန် ဘာသာစကားမှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာကြခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot; /&gt;

== သမိုင်းဆိုင်ရာ နောက်ခံနှင့် ပျံ့နှံ့မှု ==
ဘာသာဗေဒနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ မွန်နွယ် ဘာသာစကားများကို အဓိကအားဖြင့် အုပ်စု (၂) စု အဖြစ် တွေ့ရှိရသည် -

=== ၁။ ညာကူးဘာသာစကား (Nyah Kur) ===
ညာကူးလူမျိုးများသည် ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် ရှေးဟောင်း ဒွါရဝတီခေတ်ကတည်းက အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဦးမွန် [[ဒွါရဝတီ]] လူမျိုးတို့၏ တိုက်ရိုက် တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာသည့် သားစဉ်မြေးဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot; /&gt; ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားသည် ရှေးဟောင်းမွန်စာပေ၏ သဒ္ဒါနှင့် ဝေါဟာရ အမြောက်အမြားကို ယနေ့တိုင် အမွေဆက်ခံထားသည်။

=== ၂။ မွန်ဘာသာစကား (Mon) ===
မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ([[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]]၊ [[မုတ္တမ]]၊ [[မော်လမြိုင်]] နှင့် [[မွန်ပြည်နယ်]]) ဒေသများတွင် အဓိက နေထိုင်ကြသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုအတွင်း အင်္ဂါဂလ ကာလများတွင် ဒွါရဝတီမြို့ပြနိုင်ငံများ ကျဆင်းလာပြီးနောက်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ကြသည့် မွန်အစုအဖွဲ့များမှတစ်ဆင့် ကြီးထွားလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Sadan2013&quot;&gt;Sadan, Mandy (2013). *Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma*. Oxford University Press.&lt;/ref&gt; ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်ဒေသများတွင် မွန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုသူ [[မွန်လူမျိုး]] ဦးရေ [[သန်းဝက်]] ကျော် ရှိသည်။

== ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ ==
မွန်နွယ် ဘာသာစကားများသည် အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ ဘာသာစကားများကဲ့သို့ အသံနိမ့်အမြင့် (Tones) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ခြင်း မရှိဘဲ အစောပိုင်း [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားများကဲ့သို့ ရှေ့ဆက် (Prefixes) နှင့် နောက်ဆက် (Suffixes) များကို အသုံးပြု၍ ဝပ်ကင်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် အသံတွဲစနစ်များကို အဓိက အသုံးပြုကြသည်။&lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot; /&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

== ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် ==
{{refbegin}}
* Diffloth, Gérard (1984). *The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur*. Monic Languages Studies I. Bangkok: Chulalongkorn University Press.
* Sidwell, Paul (2009). *Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art*. Lincom Europa. ISBN 978-3-929075-60-3.
{{refend}}

{{ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ}}
{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}}
{{ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}}

[[ကဏ္ဍ:မွန်ဘာသာစကား]]
[[ကဏ္ဍ:ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]]
[[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]]</text>
      <sha1>g7lz5i4zt8ra5m2fidwsh50pd1986bh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062640</id>
      <parentid>1062635</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T04:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kyaw Myo Aung</username>
        <id>103978</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1062640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7642" sha1="tg6v10ou296m9euw3n0pdnca53alopy" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
{{Infobox language family
| name          = မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ
| altname       = Monic languages
| familycolor   = Austroasiatic
| region        = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်းနှင့် မလေးကျွန်းဆွယ်
| family1       = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် (Austroasiatic)]] &lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot;&gt;Sidwell, Paul (2009). *Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art*. Lincom Europa. ISBN 978-3-929075-60-3.&lt;/ref&gt;
| family2       = [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ (Mon-Khmer)]]
| family3       = မွန်နွယ်အုပ်စု (Monic branch) &lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot;&gt;Diffloth, Gérard (1984). *The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur*. Monic Languages Studies I. Bangkok: Chulalongkorn University Press.&lt;/ref&gt;
| child1        = [[မွန်ဘာသာစကား|မွန် (Mon)]]
| child2        = [[ညာကူးဘာသာစကား|ညာကူး (Nyah Kur)]]
| glotto        = moni1258
| glottorefname = Monic
| map           = Austroasiatic-en.svg
| mapcaption    = ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့ရာ ဒေသပြမြေပုံ
| map2          = Monic language.jpg
| mapcaption2   = ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့မှု &lt;br /&gt;{{legend inline|#ff0000|[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]}} &amp;nbsp; {{legend inline|#0000ff|[[ညာကူးဘာသာစကား|ညာကူး]]}}
}}

'''မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Monic languages}}; {{IPA-en|ˈmoʊnɪk|}}) သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် မိသားစုကြီး]] ၏ လက်အောက်ခံ [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ အုပ်စုခွဲ]]တွင် ပါဝင်သော ရှေးကျသည့် ဘာသာစကား ဌာနခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot; /&gt; ဤဘာသာစကားအုပ်စုသည် အဓိကအားဖြင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်း [[ဒွါရဝတီ|ဒွါရဝတီ နိုင်ငံတော်]]၏ ရှေးဟောင်းမွန် ဘာသာစကားမှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာကြခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot; /&gt;

== သမိုင်းဆိုင်ရာ နောက်ခံနှင့် ပျံ့နှံ့မှု ==
ဘာသာဗေဒနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ မွန်နွယ် ဘာသာစကားများကို အဓိကအားဖြင့် အုပ်စု (၂) စု အဖြစ် တွေ့ရှိရသည် -

=== ၁။ ညာကူးဘာသာစကား (Nyah Kur) ===
ညာကူးလူမျိုးများသည် ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် ရှေးဟောင်း ဒွါရဝတီခေတ်ကတည်းက အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဦးမွန် [[ဒွါရဝတီ]] လူမျိုးတို့၏ တိုက်ရိုက် တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာသည့် သားစဉ်မြေးဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot; /&gt; ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားသည် ရှေးဟောင်းမွန်စာပေ၏ သဒ္ဒါနှင့် ဝေါဟာရ အမြောက်အမြားကို ယနေ့တိုင် အမွေဆက်ခံထားသည်။

=== ၂။ မွန်ဘာသာစကား (Mon) ===
မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ([[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]]၊ [[မုတ္တမ]]၊ [[မော်လမြိုင်]] နှင့် [[မွန်ပြည်နယ်]]) ဒေသများတွင် အဓိက နေထိုင်ကြသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုအတွင်း အင်္ဂါဂလ ကာလများတွင် ဒွါရဝတီမြို့ပြနိုင်ငံများ ကျဆင်းလာပြီးနောက်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ကြသည့် မွန်အစုအဖွဲ့များမှတစ်ဆင့် ကြီးထွားလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Sadan2013&quot;&gt;Sadan, Mandy (2013). *Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma*. Oxford University Press.&lt;/ref&gt; ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်ဒေသများတွင် မွန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုသူ [[မွန်လူမျိုး]] ဦးရေ [[သန်းဝက်]] ကျော် ရှိသည်။

== ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ ==
မွန်နွယ် ဘာသာစကားများသည် အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ ဘာသာစကားများကဲ့သို့ အသံနိမ့်အမြင့် (Tones) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ခြင်း မရှိဘဲ အစောပိုင်း [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားများကဲ့သို့ ရှေ့ဆက် (Prefixes) နှင့် နောက်ဆက် (Suffixes) များကို အသုံးပြု၍ ဝပ်ကင်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် အသံတွဲစနစ်များကို အဓိက အသုံးပြုကြသည်။&lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot; /&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

== ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် ==
{{refbegin}}
* Diffloth, Gérard (1984). *The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur*. Monic Languages Studies I. Bangkok: Chulalongkorn University Press.
* Sidwell, Paul (2009). *Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art*. Lincom Europa. ISBN 978-3-929075-60-3.
{{refend}}
[[ကဏ္ဍ:ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]]
[[Category:ဘာသာစကား မိသားစုများ]]</text>
      <sha1>tg6v10ou296m9euw3n0pdnca53alopy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062643</id>
      <parentid>1062640</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T04:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kyaw Myo Aung</username>
        <id>103978</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် */</comment>
      <origin>1062643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7111" sha1="strm5vhyofbyvsxksdle436pug841og" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
{{Infobox language family
| name          = မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ
| altname       = Monic languages
| familycolor   = Austroasiatic
| region        = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်းနှင့် မလေးကျွန်းဆွယ်
| family1       = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် (Austroasiatic)]] &lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot;&gt;Sidwell, Paul (2009). *Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art*. Lincom Europa. ISBN 978-3-929075-60-3.&lt;/ref&gt;
| family2       = [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ (Mon-Khmer)]]
| family3       = မွန်နွယ်အုပ်စု (Monic branch) &lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot;&gt;Diffloth, Gérard (1984). *The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur*. Monic Languages Studies I. Bangkok: Chulalongkorn University Press.&lt;/ref&gt;
| child1        = [[မွန်ဘာသာစကား|မွန် (Mon)]]
| child2        = [[ညာကူးဘာသာစကား|ညာကူး (Nyah Kur)]]
| glotto        = moni1258
| glottorefname = Monic
| map           = Austroasiatic-en.svg
| mapcaption    = ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့ရာ ဒေသပြမြေပုံ
| map2          = Monic language.jpg
| mapcaption2   = ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့မှု &lt;br /&gt;{{legend inline|#ff0000|[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]}} &amp;nbsp; {{legend inline|#0000ff|[[ညာကူးဘာသာစကား|ညာကူး]]}}
}}

'''မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Monic languages}}; {{IPA-en|ˈmoʊnɪk|}}) သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် မိသားစုကြီး]] ၏ လက်အောက်ခံ [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ အုပ်စုခွဲ]]တွင် ပါဝင်သော ရှေးကျသည့် ဘာသာစကား ဌာနခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot; /&gt; ဤဘာသာစကားအုပ်စုသည် အဓိကအားဖြင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်း [[ဒွါရဝတီ|ဒွါရဝတီ နိုင်ငံတော်]]၏ ရှေးဟောင်းမွန် ဘာသာစကားမှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာကြခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot; /&gt;

== သမိုင်းဆိုင်ရာ နောက်ခံနှင့် ပျံ့နှံ့မှု ==
ဘာသာဗေဒနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ မွန်နွယ် ဘာသာစကားများကို အဓိကအားဖြင့် အုပ်စု (၂) စု အဖြစ် တွေ့ရှိရသည် -

=== ၁။ ညာကူးဘာသာစကား (Nyah Kur) ===
ညာကူးလူမျိုးများသည် ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် ရှေးဟောင်း ဒွါရဝတီခေတ်ကတည်းက အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဦးမွန် [[ဒွါရဝတီ]] လူမျိုးတို့၏ တိုက်ရိုက် တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာသည့် သားစဉ်မြေးဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot; /&gt; ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားသည် ရှေးဟောင်းမွန်စာပေ၏ သဒ္ဒါနှင့် ဝေါဟာရ အမြောက်အမြားကို ယနေ့တိုင် အမွေဆက်ခံထားသည်။

=== ၂။ မွန်ဘာသာစကား (Mon) ===
မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ([[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]]၊ [[မုတ္တမ]]၊ [[မော်လမြိုင်]] နှင့် [[မွန်ပြည်နယ်]]) ဒေသများတွင် အဓိက နေထိုင်ကြသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုအတွင်း အင်္ဂါဂလ ကာလများတွင် ဒွါရဝတီမြို့ပြနိုင်ငံများ ကျဆင်းလာပြီးနောက်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ကြသည့် မွန်အစုအဖွဲ့များမှတစ်ဆင့် ကြီးထွားလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Sadan2013&quot;&gt;Sadan, Mandy (2013). *Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma*. Oxford University Press.&lt;/ref&gt; ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်ဒေသများတွင် မွန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုသူ [[မွန်လူမျိုး]] ဦးရေ [[သန်းဝက်]] ကျော် ရှိသည်။

== ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ ==
မွန်နွယ် ဘာသာစကားများသည် အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ ဘာသာစကားများကဲ့သို့ အသံနိမ့်အမြင့် (Tones) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ခြင်း မရှိဘဲ အစောပိုင်း [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားများကဲ့သို့ ရှေ့ဆက် (Prefixes) နှင့် နောက်ဆက် (Suffixes) များကို အသုံးပြု၍ ဝပ်ကင်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် အသံတွဲစနစ်များကို အဓိက အသုံးပြုကြသည်။&lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot; /&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>strm5vhyofbyvsxksdle436pug841og</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062644</id>
      <parentid>1062643</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T04:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kyaw Myo Aung</username>
        <id>103978</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1062644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7286" sha1="mesrgfc0i90tkw7o7ikdxn4a3ufe5oi" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
{{Infobox language family
| name          = မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ
| altname       = Monic languages
| familycolor   = Austroasiatic
| region        = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်းနှင့် မလေးကျွန်းဆွယ်
| family1       = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် (Austroasiatic)]] &lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot;&gt;Sidwell, Paul (2009). *Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art*. Lincom Europa. ISBN 978-3-929075-60-3.&lt;/ref&gt;
| family2       = [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ (Mon-Khmer)]]
| family3       = မွန်နွယ်အုပ်စု (Monic branch) &lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot;&gt;Diffloth, Gérard (1984). *The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur*. Monic Languages Studies I. Bangkok: Chulalongkorn University Press.&lt;/ref&gt;
| child1        = [[မွန်ဘာသာစကား|မွန် (Mon)]]
| child2        = [[ညာကူးဘာသာစကား|ညာကူး (Nyah Kur)]]
| glotto        = moni1258
| glottorefname = Monic
| map           = Austroasiatic-en.svg
| mapcaption    = ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့ရာ ဒေသပြမြေပုံ
| map2          = Monic language.jpg
| mapcaption2   = ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့မှု &lt;br /&gt;{{legend inline|#ff0000|[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]}} &amp;nbsp; {{legend inline|#0000ff|[[ညာကူးဘာသာစကား|ညာကူး]]}}
}}

'''မွန်နွယ် ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Monic languages}}; {{IPA-en|ˈmoʊnɪk|}}) သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် မိသားစုကြီး]] ၏ လက်အောက်ခံ [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ အုပ်စုခွဲ]]တွင် ပါဝင်သော ရှေးကျသည့် ဘာသာစကား ဌာနခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot; /&gt; ဤဘာသာစကားအုပ်စုသည် အဓိကအားဖြင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်း [[ဒွါရဝတီ|ဒွါရဝတီ နိုင်ငံတော်]]၏ ရှေးဟောင်းမွန် ဘာသာစကားမှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာကြခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot; /&gt;

== သမိုင်းဆိုင်ရာ နောက်ခံနှင့် ပျံ့နှံ့မှု ==
ဘာသာဗေဒနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ မွန်နွယ် ဘာသာစကားများကို အဓိကအားဖြင့် အုပ်စု (၂) စု အဖြစ် တွေ့ရှိရသည် -

=== ၁။ ညာကူးဘာသာစကား (Nyah Kur) ===
ညာကူးလူမျိုးများသည် ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် ရှေးဟောင်း ဒွါရဝတီခေတ်ကတည်းက အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဦးမွန် [[ဒွါရဝတီ]] လူမျိုးတို့၏ တိုက်ရိုက် တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာသည့် သားစဉ်မြေးဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Diffloth1984&quot; /&gt; ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားသည် ရှေးဟောင်းမွန်စာပေ၏ သဒ္ဒါနှင့် ဝေါဟာရ အမြောက်အမြားကို ယနေ့တိုင် အမွေဆက်ခံထားသည်။

=== ၂။ မွန်ဘာသာစကား (Mon) ===
မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ([[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]]၊ [[မုတ္တမ]]၊ [[မော်လမြိုင်]] နှင့် [[မွန်ပြည်နယ်]]) ဒေသများတွင် အဓိက နေထိုင်ကြသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုအတွင်း အင်္ဂါဂလ ကာလများတွင် ဒွါရဝတီမြို့ပြနိုင်ငံများ ကျဆင်းလာပြီးနောက်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ကြသည့် မွန်အစုအဖွဲ့များမှတစ်ဆင့် ကြီးထွားလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Sadan2013&quot;&gt;Sadan, Mandy (2013). *Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma*. Oxford University Press.&lt;/ref&gt; ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်ဒေသများတွင် မွန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုသူ [[မွန်လူမျိုး]] ဦးရေ [[သန်းဝက်]] ကျော် ရှိသည်။

== ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ ==
မွန်နွယ် ဘာသာစကားများသည် အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ ဘာသာစကားများကဲ့သို့ အသံနိမ့်အမြင့် (Tones) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ခြင်း မရှိဘဲ အစောပိုင်း [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားများကဲ့သို့ ရှေ့ဆက် (Prefixes) နှင့် နောက်ဆက် (Suffixes) များကို အသုံးပြု၍ ဝပ်ကင်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် အသံတွဲစနစ်များကို အဓိက အသုံးပြုကြသည်။&lt;ref name=&quot;Sidwell2009&quot; /&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]]
[[Category:ဘာသာစကား မိသားစုများ]]</text>
      <sha1>mesrgfc0i90tkw7o7ikdxn4a3ufe5oi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၈</title>
    <ns>100</ns>
    <id>293815</id>
    <revision>
      <id>1062636</id>
      <timestamp>2026-11-09T03:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; {{Current events|year=2026|month=11|day=8|content=  &lt;!-- All news items below this line --&gt;    &lt;!-- All news items above this line --&gt;}}&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137" sha1="hrknq1xs9sg68221xm93tuzkzcorqq3" xml:space="preserve">
{{Current events|year=2026|month=11|day=8|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;


&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>hrknq1xs9sg68221xm93tuzkzcorqq3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062674</id>
      <parentid>1062636</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T10:39:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <origin>1062674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="685" sha1="3s0dw9cest6z0woanzu4hcudvkkpcff" xml:space="preserve">
{{Current events|year=2026|month=11|day=8|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;

'''အားကစား'''
*တရုတ်-အာဆီယံ [[အီလက်ထရွန်းနစ် အားကစား|Esports ပြိုင်ပွဲ]] (CAEC 2026) ၏ ဗိုလ်လုပွဲတွင် မြန်မာ Mobile Legends (MLBB) အသင်းက အင်ဒိုနီးရှားအသင်းအား နှစ်ပွဲဆက် အပြတ်အနိုင်ရရှိကာ ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cmd931vy8ye8t (BBC)]


&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>3s0dw9cest6z0woanzu4hcudvkkpcff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာ ၉</title>
    <ns>100</ns>
    <id>293816</id>
    <revision>
      <id>1062637</id>
      <timestamp>2026-11-09T03:17:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; {{Current events|year=2026|month=11|day=9|content=  &lt;!-- All news items below this line --&gt;    &lt;!-- All news items above this line --&gt;}}&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137" sha1="rguzmw5p41xgmue1syu3afkq9razrht" xml:space="preserve">
{{Current events|year=2026|month=11|day=9|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;


&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>rguzmw5p41xgmue1syu3afkq9razrht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နာခီးလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293817</id>
    <revision>
      <id>1062641</id>
      <timestamp>2026-11-09T04:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the opening section from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1377936005|Nakhi people]]&quot;</comment>
      <origin>1062641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4145" sha1="0r3la58reuhfihz4eozf5bqnukjit71" xml:space="preserve">{{More citations needed|article|date=April 2009}}'''နာခီး''' ၊ '''နာရှီး''' သို့မဟုတ် '''နာဇီး''' ( {{Lang-zh}}     {{Lang|nxq|Naqxi}} Naqxi ) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ၊]] [[စီချွမ်]] ပြည်နယ် ၏ အနောက်တောင်ပိုင်းအပြင် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ အရှေ့ဘက်ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများ နှင့် ထိစပ်နေသော ဟန်ဒွမ်တောင်တန်းများ တွင် နေထိုင်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ceinos Arcones |first=Pedro |date=2012 |title=Sons of Heaven, Brothers of Nature: The Naxi of Southwest China |location=Kunming}}&lt;/ref&gt;

နာခီးလူမျိုးများသည် မူလက တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းမှ လာခဲ့ကြပြီး တောင်ဘက်သို့ [[တိဗက်လူမျိုး|တိဗက်]] လူဦးရေထူထပ်သော ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကာ မြစ်ကမ်းဘေးတွင် နေထိုင်လေ့ရှိပြီး အခြားယှဉ်ပြိုင်သော လူမျိုးစုများကို တောင်စောင်းများပေါ်သို့ မြေဩဇာနည်းသော မြေများဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ နာခီးလူမျိုးများသည် လာဆာ နှင့် အိန္ဒိယတို့နှင့် အန္တရာယ်များသော ကုန်းလမ်းကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများကို လက်ဖက်ရည်နှင့် မြင်းလှည်းလမ်းကြောင်းများဟုခေါ်သော လမ်းကြောင်းများဖြင့် ကုန်သွယ်ခဲ့ကြသည်။

နာခီးလူမျိုးများသည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]မှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမျိုးစု ၅၆ မျိုးတွင် ပါဝင်သည်။ တရုတ်အစိုးရ၏ တရားဝင်ခွဲခြားမှုတွင် မိုဆို ကို နာခီလူမျိုးစု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ထည့်သွင်းထားသည်။

နာခီယဉ်ကျေးမှုသည် အများအားဖြင့် ၎င်း၏ မူရင်း ဒွန်ဘာ ဘာသာရေး၊ စာပေနှင့် စိုက်ပျိုးရေး အလေ့အကျင့်များဖြစ်ပြီး [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]] သမိုင်း၏ ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒ အမြစ်များမှ လွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ဂီတရမှတ်များတွင် ၎င်းသည် နခီစာပေ၏ အုတ်မြစ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ နာခီလူမျိုးများသည် ကိုယ်ပိုင်စာရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် ကိုယ်ပိုင်တိုင်းရင်းသားဝတ်စုံများရှိသည်။</text>
      <sha1>0r3la58reuhfihz4eozf5bqnukjit71</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062642</id>
      <parentid>1062641</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T04:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <origin>1062642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10604" sha1="ccmw03e5f90hljw1oasz8697yipbhjj" xml:space="preserve">{{Short description|တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းရှိ တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု}}
{{Infobox ethnic group
| group         = နာခီးလူမျိုး
| native_name   = {{lang-zh|纳西族}} (Nàxī zú) / {{lang|nxq|Naqxi}}
| image         = Naxi Woman Lijiang 2004.jpg
| image_caption = လီကျန်းမြို့မှ နာခီးအမျိုးသမီးတစ်ဦး
| poptime       = ၃၂၆,၀၀၀ ကျော် (၂၀၁၀/၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်း) &lt;ref name=&quot;Census2020&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjgb/rkpcgb/ |title=Main Data of the Seventh National Population Census |publisher=National Bureau of Statistics of China |year=2021 |access-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;
| regions       = {{flag|China}} ([[ယူနန်ပြည်နယ်]] - [[လီကျန်းမြို့]]၊ [[စီချွမ်ပြည်နယ်]])
| languages     = [[နာခီးဘာသာစကား|နာခီးဘာသာစကား]] ([[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်]]) &lt;ref name=&quot;Bradley1997&quot;&gt;Bradley, David (1997). &quot;Tibeto-Burman languages and classification&quot;. *Papers in Southeast Asian Linguistics*, No. 14, Pacific Linguistics, pp. 1–72.&lt;/ref&gt;
| religions     = [[ဒွန်ဘာဘာသာရေး]] (Dongba religion - နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ လားမားဘာသာ)
| related       = [[ယီလူမျိုး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး]]၊ [[မိုဆိုလူမျိုး]]၊ [[လိုလို-ဗမာနွယ်များ]] &lt;ref name=&quot;Harrell2001&quot;&gt;Harrell, Stevan (2001). *Ways of Being Ethnic: Interethnic Relations in Southern Liangshan*. University of Washington Press. ISBN 978-0-295-98123-9.&lt;/ref&gt;
}}

'''နာခီး''' (သို့မဟုတ်) '''နာရှီး'''၊ '''နာဇီး''' ({{lang-zh|纳西族}}; ပင်ယင်: ''Nàxī zú''; [[နာခီးဘာသာစကား|နာခီး]]: {{lang|nxq|Naqxi}}) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်း [[ယူနန်ပြည်နယ်]] အနောက်မြောက်ပိုင်း ([[လီကျန်းမြို့]] ဒေသ) နှင့် [[စီချွမ်ပြည်နယ်]] အနောက်တောင်ပိုင်း၊ အရှေ့ဘက် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများနှင့် ထိစပ်နေသော ဟန်ဒွမ်တောင်တန်းများတွင် အဓိက နေထိုင်ကြသည့် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Ceinos2012&quot;&gt;Ceinos Arcones, Pedro (2012). *Sons of Heaven, Brothers of Nature: The Naxi of Southwest China*. Kunming.&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာမှု ==
မနုဿဗေဒနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ နာခီးလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် ရှေးကာလက တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း ဒေသများမှတစ်ဆင့် တောင်ဘက်သို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တိဗက်လူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဒေသများနှင့် ထိစပ်လျက်ရှိသော မြစ်ဝှမ်းဒေသများနှင့် မြေဩဇာကောင်းမွန်သော မြစ်ကမ်းဘေး လွင်ပြင်များကို ဦးစွာ ရွေးချယ် အခြေစိုက်ခဲ့ကြပြီး အခြားသော မျိုးနွယ်စုများကို တောင်စောင်းများနှင့် ကုန်းမြင့်ဒေသများဆီသို့ ရွှေ့ပြောင်းစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။&lt;ref name=&quot;Ceinos2012&quot; /&gt;

သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် နာခီးလူမျိုးများသည် [[လာဆာ (တိဗက်)|လာဆာမြို့]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် အန္တရာယ်များပြီး ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော [[မြင်းနှင့်လက်ဖက်ရည် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း]] (Ancient Tea Horse Road) ပေါ်တွင် အဓိက ကုန်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည့် နာမည်ကျော် ကုန်သည်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Harrell2001&quot; /&gt;

== တရုတ်နိုင်ငံ၏ လူမျိုးစုခွဲခြားမှုနှင့် မိုဆိုလူမျိုးများ ==
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမျိုးစု ၅၆ မျိုးတွင် နာခီးလူမျိုး လည်း ပါဝင်သည်။ တရုတ်အစိုးရ၏ လူမျိုးစု အုပ်စုဖွဲ့စည်းမှု သတ်မှတ်ချက်အရ ၎င်းတို့နှင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကား အလွန်နီးစပ်သော [[မိုဆိုလူမျိုး]] (Mosuo - မိခင်ဘိုးဘွားစနစ် ကျင့်သုံးသည့် လူမျိုးစု) များကိုလည်း နာခီးလူမျိုးစု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ထည့်သွင်း သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;Census2020&quot; /&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကားနှင့် [[ဒွန်ဘာ]] စနစ် ==
နာခီးယဉ်ကျေးမှုသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် အဓိပ္ပာယ်ဖော် ဆန်းကြယ်သည့် ရှေးဟောင်း **ဒွန်ဘာ ဘာသာရေးနှင့် ရိုးရာယုံကြည်မှုများ**၊ ထူးခြားသည့် [[ဒွန်ဘာစာအရေးအသား|ဒွန်ဘာ ရုပ်လုံးကြွယ် အက္ခရာစနစ်]] (Dongba pictographic script - ကမ္ဘာပေါ်တွင် ယနေ့တိုင် အသုံးပြုဆဲ တစ်ခုတည်းသော ရုပ်လုံးကြွယ် စာရေးစနစ်) ပေါ်တွင် အခြေခံ တည်ဆောက်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;Rock1947&quot;&gt;Rock, Joseph F. (1947). *The Ancient Na-Khi Kingdom of Southwest China*. Harvard University Press.&lt;/ref&gt;

===ဘာသာစကား===
နာခီးဘာသာစကားသည် တရုတ်-တိဗက် မိသားစု၊ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်]] (Loloish / Naish) အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;Bradley1997&quot; /&gt;
===ဂီတနှင့် အနုပညာ===
နာခီး ရှေးဟောင်း တေးဂီတများနှင့် နန်းတွင်းဂီတ ရမှတ်များသည် ထန်နှင့် ဆုန်မင်းဆက်များ၏ ရှေးဟောင်း တရုတ်ဂီတ သက်သေအထောက်အထားများကို ယနေ့တိုင် အမွေဆက်ခံထားသည်။
===ဝတ်စုံနှင့် လူနေမှုဘဝ===
ထူးခြားလှပသော ကိုယ်ပိုင် တိုင်းရင်းသားဝတ်စုံများ၊ ထဘီနှင့် သိုးမွှေးခြုံထည်များ ရှိပြီး [[လီကျန်း ရှေးဟောင်းမြို့တော်]] (Lijiang Old Town) သည် ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် လက်ရာတစ်ခုအနေဖြင့် [[ယူနက်စကို]] ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံထားရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO1997&quot;&gt;{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/705 |title=Old Town of Lijiang |publisher=UNESCO World Heritage Centre |year=1997 |access-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

== ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် ==
{{refbegin}}
* Bradley, David (1997). &quot;Tibeto-Burman languages and classification&quot;. *Papers in Southeast Asian Linguistics*, No. 14, Pacific Linguistics, pp. 1–72.
* Ceinos Arcones, Pedro (2012). *Sons of Heaven, Brothers of Nature: The Naxi of Southwest China*. Kunming.
* Harrell, Stevan (2001). *Ways of Being Ethnic: Interethnic Relations in Southern Liangshan*. University of Washington Press. ISBN 978-0-295-98123-9.
* Rock, Joseph F. (1947). *The Ancient Na-Khi Kingdom of Southwest China*. Harvard University Press.
{{refend}}</text>
      <sha1>ccmw03e5f90hljw1oasz8697yipbhjj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062664</id>
      <parentid>1062642</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T06:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kyaw Myo Aung</username>
        <id>103978</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1062664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9900" sha1="4vxch864cr7dzfm5w0ycu4yikvwizha" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group         = နာခီးလူမျိုး
| native_name   = {{lang-zh|纳西族}} (Nàxī zú) / {{lang|nxq|Naqxi}}
| image         = Naxi Woman Lijiang 2004.jpg
| image_caption = လီကျန်းမြို့မှ နာခီးအမျိုးသမီးတစ်ဦး
| poptime       = ၃၂၆,၀၀၀ ကျော် (၂၀၁၀/၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်း) &lt;ref name=&quot;Census2020&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjgb/rkpcgb/ |title=Main Data of the Seventh National Population Census |publisher=National Bureau of Statistics of China |year=2021 |access-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;
| regions       = {{flag|China}} ([[ယူနန်ပြည်နယ်]] - [[လီကျန်းမြို့]]၊ [[စီချွမ်ပြည်နယ်]])
| languages     = [[နာခီးဘာသာစကား|နာခီးဘာသာစကား]] ([[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်]]) &lt;ref name=&quot;Bradley1997&quot;&gt;Bradley, David (1997). &quot;Tibeto-Burman languages and classification&quot;. *Papers in Southeast Asian Linguistics*, No. 14, Pacific Linguistics, pp. 1–72.&lt;/ref&gt;
| religions     = [[ဒွန်ဘာဘာသာရေး]] (Dongba religion - နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ လားမားဘာသာ)
| related       = [[ယီလူမျိုး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး]]၊ [[မိုဆိုလူမျိုး]]၊ [[လိုလို-ဗမာနွယ်များ]] &lt;ref name=&quot;Harrell2001&quot;&gt;Harrell, Stevan (2001). *Ways of Being Ethnic: Interethnic Relations in Southern Liangshan*. University of Washington Press. ISBN 978-0-295-98123-9.&lt;/ref&gt;
}}

'''နာခီး''' (သို့မဟုတ်) '''နာရှီး'''၊ '''နာဇီး''' ({{lang-zh|纳西族}}; ပင်ယင်: ''Nàxī zú''; [[နာခီးဘာသာစကား|နာခီး]]: {{lang|nxq|Naqxi}}) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်း [[ယူနန်ပြည်နယ်]] အနောက်မြောက်ပိုင်းလီကျန်းဒေသနှင့် [[စီချွမ်ပြည်နယ်]] အနောက်တောင်ပိုင်း၊ အရှေ့ဘက် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများနှင့် ထိစပ်နေသော ဟန်ဒွမ်တောင်တန်းများတွင် အဓိက နေထိုင်ကြသည့် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Ceinos2012&quot;&gt;Ceinos Arcones, Pedro (2012). *Sons of Heaven, Brothers of Nature: The Naxi of Southwest China*. Kunming.&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာမှု ==
မနုဿဗေဒနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ နာခီးလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် ရှေးကာလက တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း ဒေသများမှတစ်ဆင့် တောင်ဘက်သို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တိဗက်လူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဒေသများနှင့် ထိစပ်လျက်ရှိသော မြစ်ဝှမ်းဒေသများနှင့် မြေဩဇာကောင်းမွန်သော မြစ်ကမ်းဘေး လွင်ပြင်များကို ဦးစွာ ရွေးချယ် အခြေစိုက်ခဲ့ကြပြီး အခြားသော မျိုးနွယ်စုများကို တောင်စောင်းများနှင့် ကုန်းမြင့်ဒေသများဆီသို့ ရွှေ့ပြောင်းစေခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။&lt;ref name=&quot;Ceinos2012&quot; /&gt;

သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် နာခီးလူမျိုးများသည် [[လာဆာ (တိဗက်)|လာဆာမြို့]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် အန္တရာယ်များပြီး ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော [[မြင်းနှင့်လက်ဖက်ရည် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း]] (Ancient Tea Horse Road) ပေါ်တွင် အဓိက ကုန်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည့် နာမည်ကျော် ကုန်သည်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Harrell2001&quot; /&gt;

== တရုတ်နိုင်ငံ၏ လူမျိုးစုခွဲခြားမှုနှင့် မိုဆိုလူမျိုးများ ==
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမျိုးစု ၅၆ မျိုးတွင် နာခီးလူမျိုး လည်း ပါဝင်သည်။ တရုတ်အစိုးရ၏ လူမျိုးစု အုပ်စုဖွဲ့စည်းမှု သတ်မှတ်ချက်အရ ၎င်းတို့နှင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကား အလွန်နီးစပ်သော [[မိုဆိုလူမျိုး]] (Mosuo - မိခင်ဘိုးဘွားစနစ် ကျင့်သုံးသည့် လူမျိုးစု) များကိုလည်း နာခီးလူမျိုးစု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ထည့်သွင်း သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;Census2020&quot; /&gt;

== ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကားနှင့် [[ဒွန်ဘာ]] စနစ် ==
နာခီးယဉ်ကျေးမှုသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် အဓိပ္ပာယ်ဖော် ဆန်းကြယ်သည့် ရှေးဟောင်းဒွန်ဘာ ဘာသာရေးနှင့် ရိုးရာယုံကြည်မှုများ၊ ထူးခြားသည့် [[ဒွန်ဘာစာအရေးအသား|ဒွန်ဘာ ရုပ်လုံးကြွယ် အက္ခရာစနစ်]] (Dongba pictographic script - ကမ္ဘာပေါ်တွင် ယနေ့တိုင် အသုံးပြုဆဲ တစ်ခုတည်းသော ရုပ်လုံးကြွယ် စာရေးစနစ်) ပေါ်တွင် အခြေခံ တည်ဆောက်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;Rock1947&quot;&gt;Rock, Joseph F. (1947). *The Ancient Na-Khi Kingdom of Southwest China*. Harvard University Press.&lt;/ref&gt;

===ဘာသာစကား===
နာခီးဘာသာစကားသည် တရုတ်-တိဗက် မိသားစု၊ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်]] (Loloish / Naish) အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;Bradley1997&quot; /&gt;
===ဂီတနှင့် အနုပညာ===
နာခီး ရှေးဟောင်း တေးဂီတများနှင့် နန်းတွင်းဂီတ ရမှတ်များသည် ထန်နှင့် ဆုန်မင်းဆက်များ၏ ရှေးဟောင်း တရုတ်ဂီတ သက်သေအထောက်အထားများကို ယနေ့တိုင် အမွေဆက်ခံထားသည်။
===ဝတ်စုံနှင့် လူနေမှုဘဝ===
ထူးခြားလှပသော ကိုယ်ပိုင် တိုင်းရင်းသားဝတ်စုံများ၊ ထဘီနှင့် သိုးမွှေးခြုံထည်များ ရှိပြီး [[လီကျန်း ရှေးဟောင်းမြို့တော်]] (Lijiang Old Town) သည် ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် လက်ရာတစ်ခုအနေဖြင့် [[ယူနက်စကို]] ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံထားရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO1997&quot;&gt;{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/705 |title=Old Town of Lijiang |publisher=UNESCO World Heritage Centre |year=1997 |access-date=15 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]]</text>
      <sha1>4vxch864cr7dzfm5w0ycu4yikvwizha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Cyrilvondaedric</title>
    <ns>3</ns>
    <id>293818</id>
    <revision>
      <id>1062665</id>
      <timestamp>2026-11-09T06:29:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1062665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8545" sha1="j6jqnf0dhmrmotqu904npk43mixp56m" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Cyrilvondaedric ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၆:၂၉၊ ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>j6jqnf0dhmrmotqu904npk43mixp56m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တနဲဂရှိမ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293819</id>
    <revision>
      <id>1062670</id>
      <timestamp>2026-11-09T10:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; '''တနဲဂရှိမ''' (種子島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄၄၄.၉၉ စတု...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1530" sha1="diyi9sbbcyvx4jice0p52nd9j57himx" xml:space="preserve">
'''တနဲဂရှိမ''' (種子島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄၄၄.၉၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၁.၈၁ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၃၃,၀၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ လေကြောင်းမှ သွားလိုပါက [[တနဲဂရှိမလေဆိပ်သစ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် [[နိုရှိနိုအိုမိုတဲမြို့]]၊ [[တခတနဲမြို့]]နှင့် [[မိနမိတနဲမြို့]] စသည့်မြို့များဖြင့် ခွဲခြားကာ အုပ်ချုပ်သည်။ 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>diyi9sbbcyvx4jice0p52nd9j57himx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062671</id>
      <parentid>1062670</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T10:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပထဝီသွင်ပြင် */</comment>
      <origin>1062671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1569" sha1="cx2gtbfl0zq567bjv8s25k3mec8e6cd" xml:space="preserve">
'''တနဲဂရှိမ''' (種子島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄၄၄.၉၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၁.၈၁ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၃၃,၀၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ လေကြောင်းမှ သွားလိုပါက [[တနဲဂရှိမလေဆိပ်သစ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် [[နိုရှိနိုအိုမိုတဲမြို့]]၊ [[တခတနဲမြို့]]နှင့် [[မိနမိတနဲမြို့]] စသည့်မြို့များဖြင့် ခွဲခြားကာ အုပ်ချုပ်သည်။ 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
==ရုပ်ပုံများ==

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>cx2gtbfl0zq567bjv8s25k3mec8e6cd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062673</id>
      <parentid>1062671</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T10:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပထဝီသွင်ပြင် */</comment>
      <origin>1062673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4285" sha1="gb5jsgqmx5ezt5ep3uvsynh45cotfvu" xml:space="preserve">
'''တနဲဂရှိမ''' (種子島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄၄၄.၉၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၁.၈၁ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၃၃,၀၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ လေကြောင်းမှ သွားလိုပါက [[တနဲဂရှိမလေဆိပ်သစ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် [[နိုရှိနိုအိုမိုတဲမြို့]]၊ [[တခတနဲမြို့]]နှင့် [[မိနမိတနဲမြို့]] စသည့်မြို့များဖြင့် ခွဲခြားကာ အုပ်ချုပ်သည်။ 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
တနဲဂရှိမသည် [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် အရှေ့ဘက်အကျဆုံး ကျွန်းဖြစ်သည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် [[ယခုရှိမ]]ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]တောင်ပိုင်း [[အိုးဆုမိကျွန်းစွယ်]]၏ တောင်ပိုင်းထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၄၃ ကီလိုမီတာ (၂၇ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ [[ခဂိုရှိမမြို့]]၏ တောင်ဘက် ၁၁၅ မိုင် (၇၁ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ [[ယခုရှိမရေလက်ကြား]]သည် [[ယခုရှိမ]]နှင့် တနဲဂရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။

ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အနီးအနားရှိ ယခုရှိနှင့် မတူသည်မှာ ပြန့်ပြူးသည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ရှိကာ အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ၂၈၂ မီတာ (၉၂၅ ပေ) သာ မြင့်သည်။ တနဲဂရှိမသည် အလျား ၅၇ ကီလိုမီတာ (၃၅ မိုင်) ရှိသည်။ အကျယ်မှာ ၅ ကီလိုမီတာမှ ၁၀ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်မှ ၆.၂ မိုင်) ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အပူပိုင်းရာသီဥတု ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမနှင့် အနီးအနားရှိ ယခုရှိမတို့ကို BirdLife International အဖွဲ့က ငှက်များသည့် အရေးပါသည့် ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ Japanese wood pigeons, Ryukyu green pigeons နှင့် Ryukyu robins စသည့် ငှက်များ နေထိုင်ကြသည်။&lt;ref name=bli&gt; {{cite web |url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/yakushima-and-tanegashima-islands-iba-japan|title= Yakushima and Tanegashima islands|author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2021|website= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International|access-date= 7 February 2021}}&lt;/ref&gt;

==ရုပ်ပုံများ==

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>gb5jsgqmx5ezt5ep3uvsynh45cotfvu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062675</id>
      <parentid>1062673</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T10:42:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရုပ်ပုံများ */</comment>
      <origin>1062675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5010" sha1="f90eplgal1cqc0apkbwg929zzxgaiap" xml:space="preserve">
'''တနဲဂရှိမ''' (種子島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄၄၄.၉၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၁.၈၁ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၃၃,၀၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ လေကြောင်းမှ သွားလိုပါက [[တနဲဂရှိမလေဆိပ်သစ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် [[နိုရှိနိုအိုမိုတဲမြို့]]၊ [[တခတနဲမြို့]]နှင့် [[မိနမိတနဲမြို့]] စသည့်မြို့များဖြင့် ခွဲခြားကာ အုပ်ချုပ်သည်။ 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
တနဲဂရှိမသည် [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် အရှေ့ဘက်အကျဆုံး ကျွန်းဖြစ်သည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် [[ယခုရှိမ]]ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]တောင်ပိုင်း [[အိုးဆုမိကျွန်းစွယ်]]၏ တောင်ပိုင်းထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၄၃ ကီလိုမီတာ (၂၇ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ [[ခဂိုရှိမမြို့]]၏ တောင်ဘက် ၁၁၅ မိုင် (၇၁ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ [[ယခုရှိမရေလက်ကြား]]သည် [[ယခုရှိမ]]နှင့် တနဲဂရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။

ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အနီးအနားရှိ ယခုရှိနှင့် မတူသည်မှာ ပြန့်ပြူးသည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ရှိကာ အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ၂၈၂ မီတာ (၉၂၅ ပေ) သာ မြင့်သည်။ တနဲဂရှိမသည် အလျား ၅၇ ကီလိုမီတာ (၃၅ မိုင်) ရှိသည်။ အကျယ်မှာ ၅ ကီလိုမီတာမှ ၁၀ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်မှ ၆.၂ မိုင်) ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အပူပိုင်းရာသီဥတု ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမနှင့် အနီးအနားရှိ ယခုရှိမတို့ကို BirdLife International အဖွဲ့က ငှက်များသည့် အရေးပါသည့် ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ Japanese wood pigeons, Ryukyu green pigeons နှင့် Ryukyu robins စသည့် ငှက်များ နေထိုင်ကြသည်။&lt;ref name=bli&gt; {{cite web |url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/yakushima-and-tanegashima-islands-iba-japan|title= Yakushima and Tanegashima islands|author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2021|website= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International|access-date= 7 February 2021}}&lt;/ref&gt;

==ရုပ်ပုံများ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; caption=&quot;Gallery&quot; heights=200&gt;
File:犬城IMGP1389.JPG|ဒိုင်းခိုယဒေသ၊ အိနုရဲတိုက်ကမ်းခြေ အနီးဝန်းကျင်
File:Nakatane_town.jpg|ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တခတနဲမြို့ (中種子町) ဧရိယာ
File:馬立IMGP1382.JPG|အိဝဆခိတောင်အနီးရှိ ကျောက်ဆောင်များ
File:千座の岩屋.jpg|ချိခုရလိုဏ်ဂူ
File:Kadokuramisaki.jpg|ခဒိုခုရအငူ
File:Osumi Islands Map Japan.png|အိုးဆုမိကျွန်စုမြေပုံ
&lt;/gallery&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>f90eplgal1cqc0apkbwg929zzxgaiap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062676</id>
      <parentid>1062675</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T10:42:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */</comment>
      <origin>1062676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5111" sha1="ndsgsk1k5uagcash1pgzo4t2nnptpct" xml:space="preserve">
'''တနဲဂရှိမ''' (種子島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄၄၄.၉၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၁.၈၁ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၃၃,၀၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ လေကြောင်းမှ သွားလိုပါက [[တနဲဂရှိမလေဆိပ်သစ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် [[နိုရှိနိုအိုမိုတဲမြို့]]၊ [[တခတနဲမြို့]]နှင့် [[မိနမိတနဲမြို့]] စသည့်မြို့များဖြင့် ခွဲခြားကာ အုပ်ချုပ်သည်။ 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
တနဲဂရှိမသည် [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် အရှေ့ဘက်အကျဆုံး ကျွန်းဖြစ်သည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် [[ယခုရှိမ]]ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]တောင်ပိုင်း [[အိုးဆုမိကျွန်းစွယ်]]၏ တောင်ပိုင်းထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၄၃ ကီလိုမီတာ (၂၇ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ [[ခဂိုရှိမမြို့]]၏ တောင်ဘက် ၁၁၅ မိုင် (၇၁ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ [[ယခုရှိမရေလက်ကြား]]သည် [[ယခုရှိမ]]နှင့် တနဲဂရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။

ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အနီးအနားရှိ ယခုရှိနှင့် မတူသည်မှာ ပြန့်ပြူးသည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ရှိကာ အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ၂၈၂ မီတာ (၉၂၅ ပေ) သာ မြင့်သည်။ တနဲဂရှိမသည် အလျား ၅၇ ကီလိုမီတာ (၃၅ မိုင်) ရှိသည်။ အကျယ်မှာ ၅ ကီလိုမီတာမှ ၁၀ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်မှ ၆.၂ မိုင်) ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အပူပိုင်းရာသီဥတု ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမနှင့် အနီးအနားရှိ ယခုရှိမတို့ကို BirdLife International အဖွဲ့က ငှက်များသည့် အရေးပါသည့် ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ Japanese wood pigeons, Ryukyu green pigeons နှင့် Ryukyu robins စသည့် ငှက်များ နေထိုင်ကြသည်။&lt;ref name=bli&gt; {{cite web |url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/yakushima-and-tanegashima-islands-iba-japan|title= Yakushima and Tanegashima islands|author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2021|website= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International|access-date= 7 February 2021}}&lt;/ref&gt;

==ရုပ်ပုံများ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; caption=&quot;Gallery&quot; heights=200&gt;
File:犬城IMGP1389.JPG|ဒိုင်းခိုယဒေသ၊ အိနုရဲတိုက်ကမ်းခြေ အနီးဝန်းကျင်
File:Nakatane_town.jpg|ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တခတနဲမြို့ (中種子町) ဧရိယာ
File:馬立IMGP1382.JPG|အိဝဆခိတောင်အနီးရှိ ကျောက်ဆောင်များ
File:千座の岩屋.jpg|ချိခုရလိုဏ်ဂူ
File:Kadokuramisaki.jpg|ခဒိုခုရအငူ
File:Osumi Islands Map Japan.png|အိုးဆုမိကျွန်စုမြေပုံ
&lt;/gallery&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ndsgsk1k5uagcash1pgzo4t2nnptpct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062677</id>
      <parentid>1062676</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T10:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */</comment>
      <origin>1062677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5137" sha1="irlz75u1pnwejzsspnvtnkexrrgeg70" xml:space="preserve">
'''တနဲဂရှိမ''' (種子島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄၄၄.၉၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၁.၈၁ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၃၃,၀၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ လေကြောင်းမှ သွားလိုပါက [[တနဲဂရှိမလေဆိပ်သစ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် [[နိုရှိနိုအိုမိုတဲမြို့]]၊ [[တခတနဲမြို့]]နှင့် [[မိနမိတနဲမြို့]] စသည့်မြို့များဖြင့် ခွဲခြားကာ အုပ်ချုပ်သည်။ 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
တနဲဂရှိမသည် [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် အရှေ့ဘက်အကျဆုံး ကျွန်းဖြစ်သည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် [[ယခုရှိမ]]ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]တောင်ပိုင်း [[အိုးဆုမိကျွန်းစွယ်]]၏ တောင်ပိုင်းထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၄၃ ကီလိုမီတာ (၂၇ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ [[ခဂိုရှိမမြို့]]၏ တောင်ဘက် ၁၁၅ မိုင် (၇၁ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ [[ယခုရှိမရေလက်ကြား]]သည် [[ယခုရှိမ]]နှင့် တနဲဂရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။

ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အနီးအနားရှိ ယခုရှိနှင့် မတူသည်မှာ ပြန့်ပြူးသည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ရှိကာ အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ၂၈၂ မီတာ (၉၂၅ ပေ) သာ မြင့်သည်။ တနဲဂရှိမသည် အလျား ၅၇ ကီလိုမီတာ (၃၅ မိုင်) ရှိသည်။ အကျယ်မှာ ၅ ကီလိုမီတာမှ ၁၀ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်မှ ၆.၂ မိုင်) ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အပူပိုင်းရာသီဥတု ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမနှင့် အနီးအနားရှိ ယခုရှိမတို့ကို BirdLife International အဖွဲ့က ငှက်များသည့် အရေးပါသည့် ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ Japanese wood pigeons, Ryukyu green pigeons နှင့် Ryukyu robins စသည့် ငှက်များ နေထိုင်ကြသည်။&lt;ref name=bli&gt; {{cite web |url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/yakushima-and-tanegashima-islands-iba-japan|title= Yakushima and Tanegashima islands|author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2021|website= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International|access-date= 7 February 2021}}&lt;/ref&gt;

==ရုပ်ပုံများ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; caption=&quot;Gallery&quot; heights=200&gt;
File:犬城IMGP1389.JPG|ဒိုင်းခိုယဒေသ၊ အိနုရဲတိုက်ကမ်းခြေ အနီးဝန်းကျင်
File:Nakatane_town.jpg|ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တခတနဲမြို့ (中種子町) ဧရိယာ
File:馬立IMGP1382.JPG|အိဝဆခိတောင်အနီးရှိ ကျောက်ဆောင်များ
File:千座の岩屋.jpg|ချိခုရလိုဏ်ဂူ
File:Kadokuramisaki.jpg|ခဒိုခုရအငူ
File:Osumi Islands Map Japan.png|အိုးဆုမိကျွန်စုမြေပုံ
&lt;/gallery&gt;

==ရာသီဥတု==
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>irlz75u1pnwejzsspnvtnkexrrgeg70</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062680</id>
      <parentid>1062677</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T10:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရာသီဥတု */</comment>
      <origin>1062680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5767" sha1="op0a5hel9gtqxlx4oscc17jparm42wz" xml:space="preserve">
'''တနဲဂရှိမ''' (種子島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄၄၄.၉၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၁.၈၁ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၃၃,၀၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ လေကြောင်းမှ သွားလိုပါက [[တနဲဂရှိမလေဆိပ်သစ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် [[နိုရှိနိုအိုမိုတဲမြို့]]၊ [[တခတနဲမြို့]]နှင့် [[မိနမိတနဲမြို့]] စသည့်မြို့များဖြင့် ခွဲခြားကာ အုပ်ချုပ်သည်။ 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
တနဲဂရှိမသည် [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် အရှေ့ဘက်အကျဆုံး ကျွန်းဖြစ်သည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် [[ယခုရှိမ]]ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]တောင်ပိုင်း [[အိုးဆုမိကျွန်းစွယ်]]၏ တောင်ပိုင်းထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၄၃ ကီလိုမီတာ (၂၇ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ [[ခဂိုရှိမမြို့]]၏ တောင်ဘက် ၁၁၅ မိုင် (၇၁ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ [[ယခုရှိမရေလက်ကြား]]သည် [[ယခုရှိမ]]နှင့် တနဲဂရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။

ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အနီးအနားရှိ ယခုရှိနှင့် မတူသည်မှာ ပြန့်ပြူးသည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ရှိကာ အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ၂၈၂ မီတာ (၉၂၅ ပေ) သာ မြင့်သည်။ တနဲဂရှိမသည် အလျား ၅၇ ကီလိုမီတာ (၃၅ မိုင်) ရှိသည်။ အကျယ်မှာ ၅ ကီလိုမီတာမှ ၁၀ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်မှ ၆.၂ မိုင်) ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အပူပိုင်းရာသီဥတု ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမနှင့် အနီးအနားရှိ ယခုရှိမတို့ကို BirdLife International အဖွဲ့က ငှက်များသည့် အရေးပါသည့် ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ Japanese wood pigeons, Ryukyu green pigeons နှင့် Ryukyu robins စသည့် ငှက်များ နေထိုင်ကြသည်။&lt;ref name=bli&gt; {{cite web |url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/yakushima-and-tanegashima-islands-iba-japan|title= Yakushima and Tanegashima islands|author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2021|website= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International|access-date= 7 February 2021}}&lt;/ref&gt;

==ရုပ်ပုံများ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; caption=&quot;Gallery&quot; heights=200&gt;
File:犬城IMGP1389.JPG|ဒိုင်းခိုယဒေသ၊ အိနုရဲတိုက်ကမ်းခြေ အနီးဝန်းကျင်
File:Nakatane_town.jpg|ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တခတနဲမြို့ (中種子町) ဧရိယာ
File:馬立IMGP1382.JPG|အိဝဆခိတောင်အနီးရှိ ကျောက်ဆောင်များ
File:千座の岩屋.jpg|ချိခုရလိုဏ်ဂူ
File:Kadokuramisaki.jpg|ခဒိုခုရအငူ
File:Osumi Islands Map Japan.png|အိုးဆုမိကျွန်စုမြေပုံ
&lt;/gallery&gt;

==ရာသီဥတု==
တနဲဂရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီသည် ပူပြင်း၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးမြသည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးရေချိန်မြင့်သည်။ မေလ၊ ဇွန်လနှင့် စက်တင်ဘာလတို့သည် မိုးရေချိန်အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>op0a5hel9gtqxlx4oscc17jparm42wz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062681</id>
      <parentid>1062680</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T10:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရာသီဥတု */</comment>
      <origin>1062681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9852" sha1="o99ekv70w2fsatyj9euqgsc6uk0qtcy" xml:space="preserve">
'''တနဲဂရှိမ''' (種子島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄၄၄.၉၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၁.၈၁ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၃၃,၀၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ လေကြောင်းမှ သွားလိုပါက [[တနဲဂရှိမလေဆိပ်သစ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် [[နိုရှိနိုအိုမိုတဲမြို့]]၊ [[တခတနဲမြို့]]နှင့် [[မိနမိတနဲမြို့]] စသည့်မြို့များဖြင့် ခွဲခြားကာ အုပ်ချုပ်သည်။ 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
တနဲဂရှိမသည် [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် အရှေ့ဘက်အကျဆုံး ကျွန်းဖြစ်သည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် [[ယခုရှိမ]]ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]တောင်ပိုင်း [[အိုးဆုမိကျွန်းစွယ်]]၏ တောင်ပိုင်းထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၄၃ ကီလိုမီတာ (၂၇ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ [[ခဂိုရှိမမြို့]]၏ တောင်ဘက် ၁၁၅ မိုင် (၇၁ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ [[ယခုရှိမရေလက်ကြား]]သည် [[ယခုရှိမ]]နှင့် တနဲဂရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။

ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အနီးအနားရှိ ယခုရှိနှင့် မတူသည်မှာ ပြန့်ပြူးသည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ရှိကာ အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ၂၈၂ မီတာ (၉၂၅ ပေ) သာ မြင့်သည်။ တနဲဂရှိမသည် အလျား ၅၇ ကီလိုမီတာ (၃၅ မိုင်) ရှိသည်။ အကျယ်မှာ ၅ ကီလိုမီတာမှ ၁၀ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်မှ ၆.၂ မိုင်) ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အပူပိုင်းရာသီဥတု ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမနှင့် အနီးအနားရှိ ယခုရှိမတို့ကို BirdLife International အဖွဲ့က ငှက်များသည့် အရေးပါသည့် ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ Japanese wood pigeons, Ryukyu green pigeons နှင့် Ryukyu robins စသည့် ငှက်များ နေထိုင်ကြသည်။&lt;ref name=bli&gt; {{cite web |url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/yakushima-and-tanegashima-islands-iba-japan|title= Yakushima and Tanegashima islands|author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2021|website= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International|access-date= 7 February 2021}}&lt;/ref&gt;

==ရုပ်ပုံများ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; caption=&quot;Gallery&quot; heights=200&gt;
File:犬城IMGP1389.JPG|ဒိုင်းခိုယဒေသ၊ အိနုရဲတိုက်ကမ်းခြေ အနီးဝန်းကျင်
File:Nakatane_town.jpg|ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တခတနဲမြို့ (中種子町) ဧရိယာ
File:馬立IMGP1382.JPG|အိဝဆခိတောင်အနီးရှိ ကျောက်ဆောင်များ
File:千座の岩屋.jpg|ချိခုရလိုဏ်ဂူ
File:Kadokuramisaki.jpg|ခဒိုခုရအငူ
File:Osumi Islands Map Japan.png|အိုးဆုမိကျွန်စုမြေပုံ
&lt;/gallery&gt;

==ရာသီဥတု==
တနဲဂရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီသည် ပူပြင်း၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးမြသည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးရေချိန်မြင့်သည်။ မေလ၊ ဇွန်လနှင့် စက်တင်ဘာလတို့သည် မိုးရေချိန်အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။
{{Weather box
|location = Tanegashima (1991–2020 normals, extremes 1948–present)
|single line = Y
|metric first = Y
|Jan high C = 14.2
|Feb high C = 15.2
|Mar high C = 17.6
|Apr high C = 21.0
|May high C = 24.1
|Jun high C = 26.8
|Jul high C = 30.4
|Aug high C = 31.0
|Sep high C = 29.1
|Oct high C = 25.1
|Nov high C = 21.1
|Dec high C = 16.7
|Jan mean C = 11.7
|Feb mean C = 12.3
|Mar mean C = 14.5
|Apr mean C = 17.8
|May mean C = 21.2
|Jun mean C = 24.0
|Jul mean C = 27.5
|Aug mean C = 28.1
|Sep mean C = 26.2
|Oct mean C = 22.3
|Nov mean C = 18.1
|Dec mean C = 13.8
|Jan low C = 8.5
|Feb low C = 9.0
|Mar low C = 11.1
|Apr low C = 14.5
|May low C = 18.1
|Jun low C = 21.3
|Jul low C = 25.1
|Aug low C = 25.7
|Sep low C = 23.6
|Oct low C = 19.5
|Nov low C = 14.9
|Dec low C = 10.5
|Jan avg record high C  = 20.6
|Feb avg record high C  = 21.7
|Mar avg record high C  = 23.0
|Apr avg record high C  = 25.5
|May avg record high C  = 28.1
|Jun avg record high C  = 30.7
|Jul avg record high C  = 32.8
|Aug avg record high C  = 33.2
|Sep avg record high C  = 32.1
|Oct avg record high C  = 29.1
|Nov avg record high C  = 25.9
|Dec avg record high C  = 22.4
|year avg record high C = 33.3
|Jan avg record low C  = 3.8
|Feb avg record low C  = 4.1
|Mar avg record low C  = 6.1
|Apr avg record low C  = 9.6
|May avg record low C  = 13.8
|Jun avg record low C  = 17.9
|Jul avg record low C  = 22.3
|Aug avg record low C  = 23.3
|Sep avg record low C  = 20.0
|Oct avg record low C  = 15.0
|Nov avg record low C  = 9.5
|Dec avg record low C  = 5.2
|year avg record low C = 3.0
|Jan record high C = 24.4
|Feb record high C = 25.6
|Mar record high C = 26.9
|Apr record high C = 28.1
|May record high C = 30.6
|Jun record high C = 33.5
|Jul record high C = 34.9
|Aug record high C = 35.9
|Sep record high C = 34.1
|Oct record high C = 31.3
|Nov record high C = 29.4
|Dec record high C = 27.2
|year record high C= 35.9
|Jan record low C = 0.0
|Feb record low C = -0.6
|Mar record low C = 2.1
|Apr record low C = 4.5
|May record low C = 10.0
|Jun record low C = 15.2
|Jul record low C = 17.5
|Aug record low C = 20.6
|Sep record low C = 14.9
|Oct record low C = 10.3
|Nov record low C = 4.5
|Dec record low C = 2.6
|year record low C= -0.6
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 96.5
|Feb precipitation mm = 122.5
|Mar precipitation mm = 160.4
|Apr precipitation mm = 198.0
|May precipitation mm = 233.3
|Jun precipitation mm = 556.4
|Jul precipitation mm = 261.7
|Aug precipitation mm = 188.7
|Sep precipitation mm = 293.2
|Oct precipitation mm = 194.5
|Nov precipitation mm = 134.8
|Dec precipitation mm = 92.7
|year precipitation mm= 2532.5
|Jan rain days = 9.5
|Feb rain days = 10.3
|Mar rain days = 12.6
|Apr rain days = 10.8
|May rain days = 11.1
|Jun rain days = 17.0
|Jul rain days = 9.6
|Aug rain days = 11.0
|Sep rain days = 11.6
|Oct rain days = 9.3
|Nov rain days = 9.2
|Dec rain days = 8.2
|humidity colour = green
|Jan humidity= 65
|Feb humidity= 66
|Mar humidity= 69
|Apr humidity= 71
|May humidity= 76
|Jun humidity= 84
|Jul humidity= 83
|Aug humidity= 81
|Sep humidity= 79
|Oct humidity= 73
|Nov humidity= 69
|Dec humidity= 65
|year humidity= 73
|Jan sun = 107.1
|Feb sun = 114.9
|Mar sun = 140.1
|Apr sun = 163.1
|May sun = 158.5
|Jun sun = 114.7
|Jul sun = 222.7
|Aug sun = 222.8
|Sep sun = 166.6
|Oct sun = 157.9
|Nov sun = 129.7
|Dec sun = 119.4
|year sun= 1822.0
|source 1 = [[Japan Meteorological Agency|JMA]]&lt;ref&gt;{{cite web
| url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_s.php?prec_no=88&amp;block_no=47837&amp;year=&amp;month=&amp;day=&amp;view=
| script-title=ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値）
| publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]]
| access-date = February 18, 2022}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Japan Meteorological Agency|JMA]]&lt;ref&gt;{{cite web
| url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_sfc_ym.php?prec_no=88&amp;block_no=47837&amp;year=&amp;month=&amp;day=&amp;view=
| script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値）
| publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]]
| access-date = February 18, 2022}}&lt;/ref&gt;}}

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>o99ekv70w2fsatyj9euqgsc6uk0qtcy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062682</id>
      <parentid>1062681</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T10:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11302" sha1="o00x6h6rc7m3ayyiqrpn83pyd1zbtuy" xml:space="preserve">{{Infobox Islands
| name                    = တနဲဂရှိမ
| image                   = Tanegashima_ISS048.jpg
| native_name             = {{lang|ja|種子島}}
| native_name_link        = 
| image_caption           = တနဲဂရှိမကျွန်း၏ NASA ဓာတ်ပုံ
| image_size              = 
| image_map               = Tanegashima location.jpg
| map_caption             = တနဲဂရှိမ
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{Coord|30|34|26|N|130|58|52|E|region:JP-46_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 444.99
| length_km               = 57.2
| width_km                = 
| coastline_km            = 186
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 282
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = 
| country_admin_divisions = [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]
| population              = 33,000
| population_as_of        = 2010
| density_km2             = 74.15
| ethnic_groups           = [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''တနဲဂရှိမ''' (種子島)&lt;ref&gt;{{Zenkoku Accent Jiten|p=459}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Shinmeikai Nihongo Accent Jiten 2nd Edition|p=540}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{NHK Nihongo Hatsuon Accent Shinjiten|p=819}}&lt;/ref&gt;} သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄၄၄.၉၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၁.၈၁ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၃၃,၀၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ကျွန်းသို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ လေကြောင်းမှ သွားလိုပါက [[တနဲဂရှိမလေဆိပ်သစ်]]သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် [[နိုရှိနိုအိုမိုတဲမြို့]]၊ [[တခတနဲမြို့]]နှင့် [[မိနမိတနဲမြို့]] စသည့်မြို့များဖြင့် ခွဲခြားကာ အုပ်ချုပ်သည်။ 

==ပထဝီသွင်ပြင်==
တနဲဂရှိမသည် [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် အရှေ့ဘက်အကျဆုံး ကျွန်းဖြစ်သည်။ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် [[ယခုရှိမ]]ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ကျူးရှူးကျွန်း]]တောင်ပိုင်း [[အိုးဆုမိကျွန်းစွယ်]]၏ တောင်ပိုင်းထိပ်ဖျားမှ တောင်ဘက် ခန့်မှန်းခြေ ၄၃ ကီလိုမီတာ (၂၇ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ [[ခဂိုရှိမမြို့]]၏ တောင်ဘက် ၁၁၅ မိုင် (၇၁ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ [[ယခုရှိမရေလက်ကြား]]သည် [[ယခုရှိမ]]နှင့် တနဲဂရှိမကို ပိုင်းခြားထားသည်။

ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အနီးအနားရှိ ယခုရှိနှင့် မတူသည်မှာ ပြန့်ပြူးသည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ရှိကာ အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ၂၈၂ မီတာ (၉၂၅ ပေ) သာ မြင့်သည်။ တနဲဂရှိမသည် အလျား ၅၇ ကီလိုမီတာ (၃၅ မိုင်) ရှိသည်။ အကျယ်မှာ ၅ ကီလိုမီတာမှ ၁၀ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်မှ ၆.၂ မိုင်) ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အပူပိုင်းရာသီဥတု ဖြစ်သည်။ တနဲဂရှိမနှင့် အနီးအနားရှိ ယခုရှိမတို့ကို BirdLife International အဖွဲ့က ငှက်များသည့် အရေးပါသည့် ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ Japanese wood pigeons, Ryukyu green pigeons နှင့် Ryukyu robins စသည့် ငှက်များ နေထိုင်ကြသည်။&lt;ref name=bli&gt; {{cite web |url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/yakushima-and-tanegashima-islands-iba-japan|title= Yakushima and Tanegashima islands|author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2021|website= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International|access-date= 7 February 2021}}&lt;/ref&gt;

==ရုပ်ပုံများ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; caption=&quot;Gallery&quot; heights=200&gt;
File:犬城IMGP1389.JPG|ဒိုင်းခိုယဒေသ၊ အိနုရဲတိုက်ကမ်းခြေ အနီးဝန်းကျင်
File:Nakatane_town.jpg|ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တခတနဲမြို့ (中種子町) ဧရိယာ
File:馬立IMGP1382.JPG|အိဝဆခိတောင်အနီးရှိ ကျောက်ဆောင်များ
File:千座の岩屋.jpg|ချိခုရလိုဏ်ဂူ
File:Kadokuramisaki.jpg|ခဒိုခုရအငူ
File:Osumi Islands Map Japan.png|အိုးဆုမိကျွန်စုမြေပုံ
&lt;/gallery&gt;

==ရာသီဥတု==
တနဲဂရှိမသည် စိုထိုင်းသည့် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ နွေရာသီသည် ပူပြင်း၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီသည် သင့်တင့်စွာ အေးမြသည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးရေချိန်မြင့်သည်။ မေလ၊ ဇွန်လနှင့် စက်တင်ဘာလတို့သည် မိုးရေချိန်အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။
{{Weather box
|location = Tanegashima (1991–2020 normals, extremes 1948–present)
|single line = Y
|metric first = Y
|Jan high C = 14.2
|Feb high C = 15.2
|Mar high C = 17.6
|Apr high C = 21.0
|May high C = 24.1
|Jun high C = 26.8
|Jul high C = 30.4
|Aug high C = 31.0
|Sep high C = 29.1
|Oct high C = 25.1
|Nov high C = 21.1
|Dec high C = 16.7
|Jan mean C = 11.7
|Feb mean C = 12.3
|Mar mean C = 14.5
|Apr mean C = 17.8
|May mean C = 21.2
|Jun mean C = 24.0
|Jul mean C = 27.5
|Aug mean C = 28.1
|Sep mean C = 26.2
|Oct mean C = 22.3
|Nov mean C = 18.1
|Dec mean C = 13.8
|Jan low C = 8.5
|Feb low C = 9.0
|Mar low C = 11.1
|Apr low C = 14.5
|May low C = 18.1
|Jun low C = 21.3
|Jul low C = 25.1
|Aug low C = 25.7
|Sep low C = 23.6
|Oct low C = 19.5
|Nov low C = 14.9
|Dec low C = 10.5
|Jan avg record high C  = 20.6
|Feb avg record high C  = 21.7
|Mar avg record high C  = 23.0
|Apr avg record high C  = 25.5
|May avg record high C  = 28.1
|Jun avg record high C  = 30.7
|Jul avg record high C  = 32.8
|Aug avg record high C  = 33.2
|Sep avg record high C  = 32.1
|Oct avg record high C  = 29.1
|Nov avg record high C  = 25.9
|Dec avg record high C  = 22.4
|year avg record high C = 33.3
|Jan avg record low C  = 3.8
|Feb avg record low C  = 4.1
|Mar avg record low C  = 6.1
|Apr avg record low C  = 9.6
|May avg record low C  = 13.8
|Jun avg record low C  = 17.9
|Jul avg record low C  = 22.3
|Aug avg record low C  = 23.3
|Sep avg record low C  = 20.0
|Oct avg record low C  = 15.0
|Nov avg record low C  = 9.5
|Dec avg record low C  = 5.2
|year avg record low C = 3.0
|Jan record high C = 24.4
|Feb record high C = 25.6
|Mar record high C = 26.9
|Apr record high C = 28.1
|May record high C = 30.6
|Jun record high C = 33.5
|Jul record high C = 34.9
|Aug record high C = 35.9
|Sep record high C = 34.1
|Oct record high C = 31.3
|Nov record high C = 29.4
|Dec record high C = 27.2
|year record high C= 35.9
|Jan record low C = 0.0
|Feb record low C = -0.6
|Mar record low C = 2.1
|Apr record low C = 4.5
|May record low C = 10.0
|Jun record low C = 15.2
|Jul record low C = 17.5
|Aug record low C = 20.6
|Sep record low C = 14.9
|Oct record low C = 10.3
|Nov record low C = 4.5
|Dec record low C = 2.6
|year record low C= -0.6
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 96.5
|Feb precipitation mm = 122.5
|Mar precipitation mm = 160.4
|Apr precipitation mm = 198.0
|May precipitation mm = 233.3
|Jun precipitation mm = 556.4
|Jul precipitation mm = 261.7
|Aug precipitation mm = 188.7
|Sep precipitation mm = 293.2
|Oct precipitation mm = 194.5
|Nov precipitation mm = 134.8
|Dec precipitation mm = 92.7
|year precipitation mm= 2532.5
|Jan rain days = 9.5
|Feb rain days = 10.3
|Mar rain days = 12.6
|Apr rain days = 10.8
|May rain days = 11.1
|Jun rain days = 17.0
|Jul rain days = 9.6
|Aug rain days = 11.0
|Sep rain days = 11.6
|Oct rain days = 9.3
|Nov rain days = 9.2
|Dec rain days = 8.2
|humidity colour = green
|Jan humidity= 65
|Feb humidity= 66
|Mar humidity= 69
|Apr humidity= 71
|May humidity= 76
|Jun humidity= 84
|Jul humidity= 83
|Aug humidity= 81
|Sep humidity= 79
|Oct humidity= 73
|Nov humidity= 69
|Dec humidity= 65
|year humidity= 73
|Jan sun = 107.1
|Feb sun = 114.9
|Mar sun = 140.1
|Apr sun = 163.1
|May sun = 158.5
|Jun sun = 114.7
|Jul sun = 222.7
|Aug sun = 222.8
|Sep sun = 166.6
|Oct sun = 157.9
|Nov sun = 129.7
|Dec sun = 119.4
|year sun= 1822.0
|source 1 = [[Japan Meteorological Agency|JMA]]&lt;ref&gt;{{cite web
| url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_s.php?prec_no=88&amp;block_no=47837&amp;year=&amp;month=&amp;day=&amp;view=
| script-title=ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値）
| publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]]
| access-date = February 18, 2022}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Japan Meteorological Agency|JMA]]&lt;ref&gt;{{cite web
| url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_sfc_ym.php?prec_no=88&amp;block_no=47837&amp;year=&amp;month=&amp;day=&amp;view=
| script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値）
| publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]]
| access-date = February 18, 2022}}&lt;/ref&gt;}}

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>o00x6h6rc7m3ayyiqrpn83pyd1zbtuy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293820</id>
    <revision>
      <id>1062683</id>
      <timestamp>2026-11-09T11:04:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; ခုရိုရှိမ (黒島) ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2409" sha1="jz961xrd8pkmw8nonskzqnx1ybwsq48" xml:space="preserve">
ခုရိုရှိမ (黒島) ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး လူဦးရေ ၁၉၉ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းမှတဆင့် ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့သို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့်သာ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ် မရှိပေ။ သွားလာချိန် ၆ နာရီခန့် ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်သူများသည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရာသီပေါ် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ကို မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခုရိုရှိမကျွန်းသည် အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ အနောက်ဘက်အကျဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၅၉ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဧရိယာသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅.၉၃ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂၀ မီတာ (၂၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။

ရာသီဥတုသည် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ မိုးရွာသွန်းသည်။ ကျွန်းသည် သစ်တောထူထပ်သည်။</text>
      <sha1>jz961xrd8pkmw8nonskzqnx1ybwsq48</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062684</id>
      <parentid>1062683</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပထဝီသွင်ပြင် */</comment>
      <origin>1062684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2819" sha1="jxpfznxf794xj9c5ipxk2l61rvlcmlh" xml:space="preserve">
ခုရိုရှိမ (黒島) ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး လူဦးရေ ၁၉၉ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းမှတဆင့် ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့သို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့်သာ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ် မရှိပေ။ သွားလာချိန် ၆ နာရီခန့် ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်သူများသည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရာသီပေါ် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ကို မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခုရိုရှိမကျွန်းသည် အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ အနောက်ဘက်အကျဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၅၉ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဧရိယာသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅.၉၃ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂၀ မီတာ (၂၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။

ရာသီဥတုသည် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ မိုးရွာသွန်းသည်။ ကျွန်းသည် သစ်တောထူထပ်သည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://mishimamura.com/tourism/419/ Official home page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423115428/http://mishimamura.com/tourism/419/ |date=2016-04-23 }}

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>jxpfznxf794xj9c5ipxk2l61rvlcmlh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062685</id>
      <parentid>1062684</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4492" sha1="j30swhw1obwyu4pq0e6jgaflor9djlo" xml:space="preserve">{{Infobox Islands
| name                    = ခုရိုရှိမ
| image                   = Kuroshima of Kagoshima.jpg
| native_name             = {{langx|ja|黒島}}
| native_name_link        = 
| image_caption           = ခုရိုရှိမ၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်း
| image_size              = 
| image_map               = OsumiIslands.png
| map_caption             = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{Coord|30|50|5.6|N|129|57|20.7|E|type:isle}}
| archipelago             = [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 15.37
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 71.7
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 621.9
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]]
| country_admin_divisions_title_1 = [[Villages of Japan|Village]]
| country_admin_divisions_1 = [[မိရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]
| population              = 199
| population_as_of        = 2010
| density_km2             = 12.94
| ethnic_groups           = [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

ခုရိုရှိမ (黒島) ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး လူဦးရေ ၁၉၉ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းမှတဆင့် ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့သို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့်သာ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ် မရှိပေ။ သွားလာချိန် ၆ နာရီခန့် ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်သူများသည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရာသီပေါ် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ကို မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Travel routes within Kagoshima |url=https://www.kagoshima-kankou.com/cn/access/movement |access-date=24 September 2026 |website=DISCOVER KAGOSHIMA |publisher=Kagoshima Prefectural Government Official Tourism Site}}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခုရိုရှိမကျွန်းသည် အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ အနောက်ဘက်အကျဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၅၉ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဧရိယာသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅.၉၃ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂၀ မီတာ (၂၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။

ရာသီဥတုသည် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ မိုးရွာသွန်းသည်။ ကျွန်းသည် သစ်တောထူထပ်သည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://mishimamura.com/tourism/419/ Official home page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423115428/http://mishimamura.com/tourism/419/ |date=2016-04-23 }}

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>j30swhw1obwyu4pq0e6jgaflor9djlo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062686</id>
      <parentid>1062685</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:09:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4514" sha1="esnk7a6syycci6oxgl71gzdl63myi7n" xml:space="preserve">{{Infobox Islands
| name                    = ခုရိုရှိမ
| image                   = Kuroshima of Kagoshima.jpg
| native_name             = {{langx|ja|黒島}}
| native_name_link        = 
| image_caption           = ခုရိုရှိမ၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်း
| image_size              = 
| image_map               = OsumiIslands.png
| map_caption             = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{Coord|30|50|5.6|N|129|57|20.7|E|type:isle}}
| archipelago             = [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 15.37
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 71.7
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 621.9
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]]
| country_admin_divisions_title_1 = [[Villages of Japan|Village]]
| country_admin_divisions_1 = [[မိရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]
| population              = 199
| population_as_of        = 2010
| density_km2             = 12.94
| ethnic_groups           = [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''ခုရိုရှိမ''' (黒島) [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး လူဦးရေ ၁၉၉ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းမှတဆင့် ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ [[ခဂိုရှိမမြို့]]သို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့်သာ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ် မရှိပေ။ သွားလာချိန် ၆ နာရီခန့် ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်သူများသည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရာသီပေါ် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ကို မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Travel routes within Kagoshima |url=https://www.kagoshima-kankou.com/cn/access/movement |access-date=24 September 2026 |website=DISCOVER KAGOSHIMA |publisher=Kagoshima Prefectural Government Official Tourism Site}}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခုရိုရှိမကျွန်းသည် အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ အနောက်ဘက်အကျဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၅၉ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဧရိယာသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅.၉၃ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂၀ မီတာ (၂၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။

ရာသီဥတုသည် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ မိုးရွာသွန်းသည်။ ကျွန်းသည် သစ်တောထူထပ်သည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://mishimamura.com/tourism/419/ Official home page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423115428/http://mishimamura.com/tourism/419/ |date=2016-04-23 }}

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>esnk7a6syycci6oxgl71gzdl63myi7n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062687</id>
      <parentid>1062686</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:09:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4581" sha1="nbhbc3thj6ctgp3dkwksgl2ddez9tfp" xml:space="preserve">{{Infobox Islands
| name                    = ခုရိုရှိမ
| image                   = Kuroshima of Kagoshima.jpg
| native_name             = {{langx|ja|黒島}}
| native_name_link        = 
| image_caption           = ခုရိုရှိမ၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်း
| image_size              = 
| image_map               = OsumiIslands.png
| map_caption             = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{Coord|30|50|5.6|N|129|57|20.7|E|type:isle}}
| archipelago             = [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 15.37
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 71.7
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 621.9
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]]
| country_admin_divisions_title_1 = [[Villages of Japan|Village]]
| country_admin_divisions_1 = [[မိရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]
| population              = 199
| population_as_of        = 2010
| density_km2             = 12.94
| ethnic_groups           = [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''ခုရိုရှိမ''' (黒島) [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး လူဦးရေ ၁၉၉ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းမှတဆင့် ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ [[ခဂိုရှိမမြို့]]သို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့်သာ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ် မရှိပေ။ သွားလာချိန် ၆ နာရီခန့် ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်သူများသည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရာသီပေါ် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ကို မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Travel routes within Kagoshima |url=https://www.kagoshima-kankou.com/cn/access/movement |access-date=24 September 2026 |website=DISCOVER KAGOSHIMA |publisher=Kagoshima Prefectural Government Official Tourism Site}}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခုရိုရှိမကျွန်းသည် အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ အနောက်ဘက်အကျဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၅၉ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဧရိယာသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅.၉၃ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂၀ မီတာ (၂၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။

ရာသီဥတုသည် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ မိုးရွာသွန်းသည်။ ကျွန်းသည် သစ်တောထူထပ်သည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://mishimamura.com/tourism/419/ Official home page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423115428/http://mishimamura.com/tourism/419/ |date=2016-04-23 }}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]]</text>
      <sha1>nbhbc3thj6ctgp3dkwksgl2ddez9tfp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062688</id>
      <parentid>1062687</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4675" sha1="d7shugerr7t1dqs4ra01834wklmnz7j" xml:space="preserve">{{Infobox Islands
| name                    = ခုရိုရှိမ
| image                   = Kuroshima of Kagoshima.jpg
| native_name             = {{langx|ja|黒島}}
| native_name_link        = 
| image_caption           = ခုရိုရှိမ၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်း
| image_size              = 
| image_map               = OsumiIslands.png
| map_caption             = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{Coord|30|50|5.6|N|129|57|20.7|E|type:isle}}
| archipelago             = [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 15.37
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 71.7
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 621.9
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]]
| country_admin_divisions_title_1 = [[Villages of Japan|Village]]
| country_admin_divisions_1 = [[မိရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]
| population              = 199
| population_as_of        = 2010
| density_km2             = 12.94
| ethnic_groups           = [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''ခုရိုရှိမ''' (黒島) [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး လူဦးရေ ၁၉၉ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းမှတဆင့် ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ [[ခဂိုရှိမမြို့]]သို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့်သာ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ် မရှိပေ။ သွားလာချိန် ၆ နာရီခန့် ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်သူများသည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရာသီပေါ် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ကို မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Travel routes within Kagoshima |url=https://www.kagoshima-kankou.com/cn/access/movement |access-date=24 September 2026 |website=DISCOVER KAGOSHIMA |publisher=Kagoshima Prefectural Government Official Tourism Site}}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခုရိုရှိမကျွန်းသည် အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ အနောက်ဘက်အကျဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၅၉ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဧရိယာသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅.၉၃ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂၀ မီတာ (၂၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။

ရာသီဥတုသည် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ မိုးရွာသွန်းသည်။ ကျွန်းသည် သစ်တောထူထပ်သည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://mishimamura.com/tourism/419/ Official home page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423115428/http://mishimamura.com/tourism/419/ |date=2016-04-23 }}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]</text>
      <sha1>d7shugerr7t1dqs4ra01834wklmnz7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062689</id>
      <parentid>1062688</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:09:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4775" sha1="5pky2jl46paah64gsv9em3bj0u0uitm" xml:space="preserve">{{Infobox Islands
| name                    = ခုရိုရှိမ
| image                   = Kuroshima of Kagoshima.jpg
| native_name             = {{langx|ja|黒島}}
| native_name_link        = 
| image_caption           = ခုရိုရှိမ၏ ကောင်းကင်မှ မြင်ကွင်း
| image_size              = 
| image_map               = OsumiIslands.png
| map_caption             = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{Coord|30|50|5.6|N|129|57|20.7|E|type:isle}}
| archipelago             = [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 15.37
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 71.7
| highest_mount           = 
| elevation_m             = 621.9
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]]
| country_admin_divisions_title_1 = [[Villages of Japan|Village]]
| country_admin_divisions_1 = [[မိရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]
| population              = 199
| population_as_of        = 2010
| density_km2             = 12.94
| ethnic_groups           = [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''ခုရိုရှိမ''' (黒島) [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး လူဦးရေ ၁၉၉ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းမှတဆင့် ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ [[ခဂိုရှိမမြို့]]သို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့်သာ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ် မရှိပေ။ သွားလာချိန် ၆ နာရီခန့် ကြာမြင့်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်သူများသည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရာသီပေါ် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ကို မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Travel routes within Kagoshima |url=https://www.kagoshima-kankou.com/cn/access/movement |access-date=24 September 2026 |website=DISCOVER KAGOSHIMA |publisher=Kagoshima Prefectural Government Official Tourism Site}}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီသွင်ပြင်==
ခုရိုရှိမကျွန်းသည် အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ အနောက်ဘက်အကျဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၅၉ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဧရိယာသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၅.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅.၉၃ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂၀ မီတာ (၂၀၃၀ ပေ) မြင့်သည်။

ရာသီဥတုသည် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ မိုးရွာသွန်းသည်။ ကျွန်းသည် သစ်တောထူထပ်သည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://mishimamura.com/tourism/419/ Official home page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423115428/http://mishimamura.com/tourism/419/ |date=2016-04-23 }}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]</text>
      <sha1>5pky2jl46paah64gsv9em3bj0u0uitm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293821</id>
    <revision>
      <id>1062690</id>
      <timestamp>2026-11-09T11:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; '''တခဲရှိမ''' (竹島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄.၂ စတုရန်းက...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2845" sha1="96vfglkjoqz8p1yovf2fx3g1d9ydf1h" xml:space="preserve">
'''တခဲရှိမ''' (竹島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄.၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး လူဦးရေ ၇၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းမှတဆင့် ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ [[ခဂိုရှိမမြို့]]သို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့်သာ သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ကြာချိန် ၃ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသူများသည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
တခဲရှိမသည် အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမခရိုင်၏ တောင်ဘက် ၉၄ ကီလိုမီတာ (၅၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဧရိယာ ခန့်မှန်းခြေ ၄.၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁.၆ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ၂၂၀ မီတာ (၇၂၀ ပေ) ရှိသည်။ ကျွန်းသည် များသောအားဖြင့် ပြန့်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းနေရာအများစုသည် နက်စောက်သည့် ကမ်းပါးများ ရှိသည်။

ရာသီဥတုသည် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိသည် မိုးရာသီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် မိုးရွာသွန်းမှုများပြားသည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>96vfglkjoqz8p1yovf2fx3g1d9ydf1h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062691</id>
      <parentid>1062690</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4255" sha1="7k6r9r0xp9mj61d3zqq789b7hun7u1r" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = တခဲရှိမ
| image                   = Takeshima Island Kagoshima Prefecture Aerial photograph.1977.jpg
| native_name             = {{langx|ja|竹島}}
| native_name_link        = 
| image_caption           = တခဲရှိမ၊ ၁၉၇၇
| image_size              = 
| image_map               = OsumiIslands.png
| map_caption             = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{Coord|30|48|50|N|130|25|2.1|E|type:isle}}
| archipelago             = [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 4.2
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 12.8
| highest_mount           = Magomeyama
| elevation_m             = 220
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]]
| country_admin_divisions_title_1 = [[Villages of Japan|Village]]
| country_admin_divisions_1 = [[မိရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]
| population              = 78
| population_as_of        = 2010
| density_km2             = 18.57
| ethnic_groups           = [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''တခဲရှိမ''' (竹島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄.၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး လူဦးရေ ၇၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းမှတဆင့် ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ [[ခဂိုရှိမမြို့]]သို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့်သာ သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ကြာချိန် ၃ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသူများသည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
တခဲရှိမသည် အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမခရိုင်၏ တောင်ဘက် ၉၄ ကီလိုမီတာ (၅၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဧရိယာ ခန့်မှန်းခြေ ၄.၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁.၆ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ၂၂၀ မီတာ (၇၂၀ ပေ) ရှိသည်။ ကျွန်းသည် များသောအားဖြင့် ပြန့်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းနေရာအများစုသည် နက်စောက်သည့် ကမ်းပါးများ ရှိသည်။

ရာသီဥတုသည် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိသည် မိုးရာသီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် မိုးရွာသွန်းမှုများပြားသည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>7k6r9r0xp9mj61d3zqq789b7hun7u1r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062692</id>
      <parentid>1062691</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:23:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4350" sha1="aa456xqr5x9vy3n1i22jpzu8n5tw139" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = တခဲရှိမ
| image                   = Takeshima Island Kagoshima Prefecture Aerial photograph.1977.jpg
| native_name             = {{langx|ja|竹島}}
| native_name_link        = 
| image_caption           = တခဲရှိမ၊ ၁၉၇၇
| image_size              = 
| image_map               = OsumiIslands.png
| map_caption             = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{Coord|30|48|50|N|130|25|2.1|E|type:isle}}
| archipelago             = [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 4.2
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 12.8
| highest_mount           = Magomeyama
| elevation_m             = 220
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]]
| country_admin_divisions_title_1 = [[Villages of Japan|Village]]
| country_admin_divisions_1 = [[မိရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]
| population              = 78
| population_as_of        = 2010
| density_km2             = 18.57
| ethnic_groups           = [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''တခဲရှိမ''' (竹島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄.၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး လူဦးရေ ၇၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းမှတဆင့် ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ [[ခဂိုရှိမမြို့]]သို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့်သာ သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ကြာချိန် ၃ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသူများသည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
တခဲရှိမသည် အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမခရိုင်၏ တောင်ဘက် ၉၄ ကီလိုမီတာ (၅၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဧရိယာ ခန့်မှန်းခြေ ၄.၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁.၆ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ၂၂၀ မီတာ (၇၂၀ ပေ) ရှိသည်။ ကျွန်းသည် များသောအားဖြင့် ပြန့်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းနေရာအများစုသည် နက်စောက်သည့် ကမ်းပါးများ ရှိသည်။

ရာသီဥတုသည် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိသည် မိုးရာသီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် မိုးရွာသွန်းမှုများပြားသည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]</text>
      <sha1>aa456xqr5x9vy3n1i22jpzu8n5tw139</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062693</id>
      <parentid>1062692</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:23:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4450" sha1="mge6yv00os9o2jyn7b1rrs4n0dt7wgj" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = တခဲရှိမ
| image                   = Takeshima Island Kagoshima Prefecture Aerial photograph.1977.jpg
| native_name             = {{langx|ja|竹島}}
| native_name_link        = 
| image_caption           = တခဲရှိမ၊ ၁၉၇၇
| image_size              = 
| image_map               = OsumiIslands.png
| map_caption             = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{Coord|30|48|50|N|130|25|2.1|E|type:isle}}
| archipelago             = [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 4.2
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 12.8
| highest_mount           = Magomeyama
| elevation_m             = 220
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]]
| country_admin_divisions_title_1 = [[Villages of Japan|Village]]
| country_admin_divisions_1 = [[မိရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]
| population              = 78
| population_as_of        = 2010
| density_km2             = 18.57
| ethnic_groups           = [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''တခဲရှိမ''' (竹島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄.၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး လူဦးရေ ၇၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းမှတဆင့် ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ [[ခဂိုရှိမမြို့]]သို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့်သာ သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ကြာချိန် ၃ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသူများသည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
တခဲရှိမသည် အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမခရိုင်၏ တောင်ဘက် ၉၄ ကီလိုမီတာ (၅၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဧရိယာ ခန့်မှန်းခြေ ၄.၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁.၆ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ၂၂၀ မီတာ (၇၂၀ ပေ) ရှိသည်။ ကျွန်းသည် များသောအားဖြင့် ပြန့်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းနေရာအများစုသည် နက်စောက်သည့် ကမ်းပါးများ ရှိသည်။

ရာသီဥတုသည် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိသည် မိုးရာသီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် မိုးရွာသွန်းမှုများပြားသည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]</text>
      <sha1>mge6yv00os9o2jyn7b1rrs4n0dt7wgj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062694</id>
      <parentid>1062693</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4516" sha1="6075s22xc2uytgl59chkgl7a58lunmr" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = တခဲရှိမ
| image                   = Takeshima Island Kagoshima Prefecture Aerial photograph.1977.jpg
| native_name             = {{langx|ja|竹島}}
| native_name_link        = 
| image_caption           = တခဲရှိမ၊ ၁၉၇၇
| image_size              = 
| image_map               = OsumiIslands.png
| map_caption             = 
| location                = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]
| coordinates             = {{Coord|30|48|50|N|130|25|2.1|E|type:isle}}
| archipelago             = [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 4.2
| length_km               = 
| width_km                = 
| coastline_km            = 12.8
| highest_mount           = Magomeyama
| elevation_m             = 220
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = [[Kagoshima Prefecture|Kagoshima]]
| country_admin_divisions_title_1 = [[Villages of Japan|Village]]
| country_admin_divisions_1 = [[မိရှိမမြို့၊ ခဂိုရှိမ]]
| population              = 78
| population_as_of        = 2010
| density_km2             = 18.57
| ethnic_groups           = [[Japanese people|Japanese]]
| additional_info         = 
}}

'''တခဲရှိမ''' (竹島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၄.၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး လူဦးရေ ၇၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျွန်းမှတဆင့် ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ [[ခဂိုရှိမမြို့]]သို့ ရေယာဉ်ဖယ်ရီဖြင့်သာ သွားရောက်နိုင်သည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ကြာချိန် ၃ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသူများသည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
တခဲရှိမသည် အိုးဆုမိကျွန်းစု၏ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမခရိုင်၏ တောင်ဘက် ၉၄ ကီလိုမီတာ (၅၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်းသည် မူလက မီးတောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဧရိယာ ခန့်မှန်းခြေ ၄.၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁.၆ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ၂၂၀ မီတာ (၇၂၀ ပေ) ရှိသည်။ ကျွန်းသည် များသောအားဖြင့် ပြန့်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းနေရာအများစုသည် နက်စောက်သည့် ကမ်းပါးများ ရှိသည်။

ရာသီဥတုသည် အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိသည် မိုးရာသီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် မိုးရွာသွန်းမှုများပြားသည်။

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]]</text>
      <sha1>6075s22xc2uytgl59chkgl7a58lunmr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အိအိုးဂျိမ (ခဂိုရှိမ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293822</id>
    <revision>
      <id>1062695</id>
      <timestamp>2026-11-09T11:29:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; အိအိုးဂျိမ (硫黄島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အမည်ကို &quot;ဆဆွ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1062695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2022" sha1="h058yimdqidskh4k1f3ef077mii6sc5" xml:space="preserve">
အိအိုးဂျိမ (硫黄島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အမည်ကို &quot;ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ&quot; (薩摩硫黄島) သို့မဟုတ် တိုခရ အိအိုးဂျိမ (吐噶喇硫黄島) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အိအိးဂျိမသည် တခဲရှိမ၊ ခိုရိုရှိမတို့နှင့်အတူ ကျွန်းသုံးခုပေါင်းစည်းကာ မိရှိမရွာကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အိအိုးဂျိမသည် ဧရိယာ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Iojima (Kagoshima)}}
* [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/508_Satsuma-Iojima/508_index.html Satsuma-Iojima] – Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}}
* {{cite web |url=https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/093_satsuma-iojima.pdf |publisher=Japan Meteorological Agency |title=Satsuma-Iojima: National catalogue of the active volcanoes in Japan}}
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Act_Vol/satsumaioujima/vr/eindex.html Satsuma-iojima] – Geological Survey of Japan
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L01.html Kikai] – Geological Survey of Japan
* {{cite gvp|name=Kikai|vn=282060|access-date=2021-06-24}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>h058yimdqidskh4k1f3ef077mii6sc5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062696</id>
      <parentid>1062695</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:33:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1062696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3902" sha1="kfed9yg2lcxltsk9oi440pn7yeje0xx" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = အိအိုးဂျိမ
| image                   = Iojima Kagoshima Japan.jpg
| image_caption           = အိအိးဂျိမ၏ ကောင်းကင်မြင်ကွင်း (ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၀၈)
| image_size              = 
| image_map               = OsumiIslands.png
| map_caption             = 
| native_name             = 硫黄島
| native_name_link        = Japanese language
| nickname                = 
| location                = [[East China Sea]]
| coordinates             = {{coord|30|47|27|N|130|17|46|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[Ōsumi Islands]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 11.65
| length_km               = 5.5
| width_km                = 4.0
| coastline_km            = 14.5
| highest_mount           = [[အိအိုးတောင် (အိအိုးဂျိမ)|အိအိုးဒခဲ]]
| elevation_m             = 703.7
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = Kagoshima Prefecture
| country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]]
| country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]]
| country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]]
| country_admin_divisions_2 = [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ]]
| population              = 121
| population_as_of        = December 1, 2006
| density_km2             = 10.38
| ethnic_groups           = 
| additional_info         = 
}}

'''အိအိုးဂျိမ''' (硫黄島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အမည်ကို &quot;ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ&quot; (薩摩硫黄島) သို့မဟုတ် တိုခရ အိအိုးဂျိမ (吐噶喇硫黄島) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အိအိးဂျိမသည် [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]]တို့နှင့်အတူ ကျွန်းသုံးခုပေါင်းစည်းကာ [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ|မိရှိမရွာ]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အိအိုးဂျိမသည် ဧရိယာ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Iojima (Kagoshima)}}
* [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/508_Satsuma-Iojima/508_index.html Satsuma-Iojima] – Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}}
* {{cite web |url=https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/093_satsuma-iojima.pdf |publisher=Japan Meteorological Agency |title=Satsuma-Iojima: National catalogue of the active volcanoes in Japan}}
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Act_Vol/satsumaioujima/vr/eindex.html Satsuma-iojima] – Geological Survey of Japan
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L01.html Kikai] – Geological Survey of Japan
* {{cite gvp|name=Kikai|vn=282060|access-date=2021-06-24}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>kfed9yg2lcxltsk9oi440pn7yeje0xx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062697</id>
      <parentid>1062696</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:34:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3997" sha1="328v1h1irp4vm0mrpn13k82vglrugnl" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = အိအိုးဂျိမ
| image                   = Iojima Kagoshima Japan.jpg
| image_caption           = အိအိးဂျိမ၏ ကောင်းကင်မြင်ကွင်း (ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၀၈)
| image_size              = 
| image_map               = OsumiIslands.png
| map_caption             = 
| native_name             = 硫黄島
| native_name_link        = Japanese language
| nickname                = 
| location                = [[East China Sea]]
| coordinates             = {{coord|30|47|27|N|130|17|46|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[Ōsumi Islands]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 11.65
| length_km               = 5.5
| width_km                = 4.0
| coastline_km            = 14.5
| highest_mount           = [[အိအိုးတောင် (အိအိုးဂျိမ)|အိအိုးဒခဲ]]
| elevation_m             = 703.7
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = Kagoshima Prefecture
| country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]]
| country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]]
| country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]]
| country_admin_divisions_2 = [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ]]
| population              = 121
| population_as_of        = December 1, 2006
| density_km2             = 10.38
| ethnic_groups           = 
| additional_info         = 
}}

'''အိအိုးဂျိမ''' (硫黄島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အမည်ကို &quot;ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ&quot; (薩摩硫黄島) သို့မဟုတ် တိုခရ အိအိုးဂျိမ (吐噶喇硫黄島) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အိအိးဂျိမသည် [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]]တို့နှင့်အတူ ကျွန်းသုံးခုပေါင်းစည်းကာ [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ|မိရှိမရွာ]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အိအိုးဂျိမသည် ဧရိယာ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Iojima (Kagoshima)}}
* [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/508_Satsuma-Iojima/508_index.html Satsuma-Iojima] – Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}}
* {{cite web |url=https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/093_satsuma-iojima.pdf |publisher=Japan Meteorological Agency |title=Satsuma-Iojima: National catalogue of the active volcanoes in Japan}}
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Act_Vol/satsumaioujima/vr/eindex.html Satsuma-iojima] – Geological Survey of Japan
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L01.html Kikai] – Geological Survey of Japan
* {{cite gvp|name=Kikai|vn=282060|access-date=2021-06-24}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]</text>
      <sha1>328v1h1irp4vm0mrpn13k82vglrugnl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062698</id>
      <parentid>1062697</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4097" sha1="c7w2k5tvpbaa0arag2enjj6nyvvqg7y" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = အိအိုးဂျိမ
| image                   = Iojima Kagoshima Japan.jpg
| image_caption           = အိအိးဂျိမ၏ ကောင်းကင်မြင်ကွင်း (ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၀၈)
| image_size              = 
| image_map               = OsumiIslands.png
| map_caption             = 
| native_name             = 硫黄島
| native_name_link        = Japanese language
| nickname                = 
| location                = [[East China Sea]]
| coordinates             = {{coord|30|47|27|N|130|17|46|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[Ōsumi Islands]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 11.65
| length_km               = 5.5
| width_km                = 4.0
| coastline_km            = 14.5
| highest_mount           = [[အိအိုးတောင် (အိအိုးဂျိမ)|အိအိုးဒခဲ]]
| elevation_m             = 703.7
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = Kagoshima Prefecture
| country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]]
| country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]]
| country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]]
| country_admin_divisions_2 = [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ]]
| population              = 121
| population_as_of        = December 1, 2006
| density_km2             = 10.38
| ethnic_groups           = 
| additional_info         = 
}}

'''အိအိုးဂျိမ''' (硫黄島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အမည်ကို &quot;ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ&quot; (薩摩硫黄島) သို့မဟုတ် တိုခရ အိအိုးဂျိမ (吐噶喇硫黄島) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အိအိးဂျိမသည် [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]]တို့နှင့်အတူ ကျွန်းသုံးခုပေါင်းစည်းကာ [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ|မိရှိမရွာ]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အိအိုးဂျိမသည် ဧရိယာ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Iojima (Kagoshima)}}
* [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/508_Satsuma-Iojima/508_index.html Satsuma-Iojima] – Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}}
* {{cite web |url=https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/093_satsuma-iojima.pdf |publisher=Japan Meteorological Agency |title=Satsuma-Iojima: National catalogue of the active volcanoes in Japan}}
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Act_Vol/satsumaioujima/vr/eindex.html Satsuma-iojima] – Geological Survey of Japan
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L01.html Kikai] – Geological Survey of Japan
* {{cite gvp|name=Kikai|vn=282060|access-date=2021-06-24}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]</text>
      <sha1>c7w2k5tvpbaa0arag2enjj6nyvvqg7y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062699</id>
      <parentid>1062698</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4203" sha1="0tiu82n9eo026loil9n2qz5ox04otvz" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = အိအိုးဂျိမ
| image                   = Iojima Kagoshima Japan.jpg
| image_caption           = အိအိးဂျိမ၏ ကောင်းကင်မြင်ကွင်း (ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၀၈)
| image_size              = 
| image_map               = OsumiIslands.png
| map_caption             = 
| native_name             = 硫黄島
| native_name_link        = Japanese language
| nickname                = 
| location                = [[East China Sea]]
| coordinates             = {{coord|30|47|27|N|130|17|46|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[Ōsumi Islands]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 11.65
| length_km               = 5.5
| width_km                = 4.0
| coastline_km            = 14.5
| highest_mount           = [[အိအိုးတောင် (အိအိုးဂျိမ)|အိအိုးဒခဲ]]
| elevation_m             = 703.7
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = Kagoshima Prefecture
| country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]]
| country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]]
| country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]]
| country_admin_divisions_2 = [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ]]
| population              = 121
| population_as_of        = December 1, 2006
| density_km2             = 10.38
| ethnic_groups           = 
| additional_info         = 
}}

'''အိအိုးဂျိမ''' (硫黄島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အမည်ကို &quot;ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ&quot; (薩摩硫黄島) သို့မဟုတ် တိုခရ အိအိုးဂျိမ (吐噶喇硫黄島) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အိအိးဂျိမသည် [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]]တို့နှင့်အတူ ကျွန်းသုံးခုပေါင်းစည်းကာ [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ|မိရှိမရွာ]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အိအိုးဂျိမသည် ဧရိယာ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Iojima (Kagoshima)}}
* [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/508_Satsuma-Iojima/508_index.html Satsuma-Iojima] – Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}}
* {{cite web |url=https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/093_satsuma-iojima.pdf |publisher=Japan Meteorological Agency |title=Satsuma-Iojima: National catalogue of the active volcanoes in Japan}}
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Act_Vol/satsumaioujima/vr/eindex.html Satsuma-iojima] – Geological Survey of Japan
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L01.html Kikai] – Geological Survey of Japan
* {{cite gvp|name=Kikai|vn=282060|access-date=2021-06-24}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]]</text>
      <sha1>0tiu82n9eo026loil9n2qz5ox04otvz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1062700</id>
      <parentid>1062699</parentid>
      <timestamp>2026-11-09T11:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အိုးဆုမိကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1062700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4269" sha1="hhuzf6p8hya94i7cx6q9m2ggyugzycn" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name                    = အိအိုးဂျိမ
| image                   = Iojima Kagoshima Japan.jpg
| image_caption           = အိအိးဂျိမ၏ ကောင်းကင်မြင်ကွင်း (ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၀၈)
| image_size              = 
| image_map               = OsumiIslands.png
| map_caption             = 
| native_name             = 硫黄島
| native_name_link        = Japanese language
| nickname                = 
| location                = [[East China Sea]]
| coordinates             = {{coord|30|47|27|N|130|17|46|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}}
| archipelago             = [[Ōsumi Islands]]
| total_islands           = 
| major_islands           = 
| area_km2                = 11.65
| length_km               = 5.5
| width_km                = 4.0
| coastline_km            = 14.5
| highest_mount           = [[အိအိုးတောင် (အိအိုးဂျိမ)|အိအိုးဒခဲ]]
| elevation_m             = 703.7
| country                 = Japan
| country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| country_admin_divisions = Kagoshima Prefecture
| country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]]
| country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]]
| country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]]
| country_admin_divisions_2 = [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ]]
| population              = 121
| population_as_of        = December 1, 2006
| density_km2             = 10.38
| ethnic_groups           = 
| additional_info         = 
}}

'''အိအိုးဂျိမ''' (硫黄島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အမည်ကို &quot;ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ&quot; (薩摩硫黄島) သို့မဟုတ် တိုခရ အိအိုးဂျိမ (吐噶喇硫黄島) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အိအိးဂျိမသည် [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]]တို့နှင့်အတူ ကျွန်းသုံးခုပေါင်းစည်းကာ [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ|မိရှိမရွာ]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အိအိုးဂျိမသည် ဧရိယာ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။

==ပထဝီသွင်ပြင်==
==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]]

==ပြင်ပလင့်များ==
{{commons category|Iojima (Kagoshima)}}
* [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/508_Satsuma-Iojima/508_index.html Satsuma-Iojima] – Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}}
* {{cite web |url=https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/093_satsuma-iojima.pdf |publisher=Japan Meteorological Agency |title=Satsuma-Iojima: National catalogue of the active volcanoes in Japan}}
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Act_Vol/satsumaioujima/vr/eindex.html Satsuma-iojima] – Geological Survey of Japan
* [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L01.html Kikai] – Geological Survey of Japan
* {{cite gvp|name=Kikai|vn=282060|access-date=2021-06-24}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]]</text>
      <sha1>hhuzf6p8hya94i7cx6q9m2ggyugzycn</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>