ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2642 1062975 1058571 2026-11-11T11:22:09Z ~2026-60086-32 150662 /* ပေါ်ပေါက်လာပုံ နှင့် သမိုင်းကြောင်း */ 1062975 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Rakhine people | native_name = ရခိုင်လူမျိုး | flag = Flag of Rakhine.svg | flag_caption = ရခိုင်အမျိုးသားအလံ | pop = ၄,၁၀၀,၀၀၀ ခန့် | region1 = {{flag|Myanmar}} | pop1 = ၃,၁၀၀,၀၀၀ <ref>{{cite web|url= https://www.idea.int |title="Overviews of Myanmar's diversity"}}</ref> | region2 = {{flag|India}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀ <ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rakhine_people|title=Rakhine people - Wikipedia|access-date=15 October 2026}}</ref> | region3 = {{flag|Bangladesh}} | pop3 = ၁၁,၁၉၅ <ref>{{cite web|url=https://www.ucanews.com/news/last-of-bangladeshs-buddhist-rakhines-wage-a-losing-war/101748|title=Last of Bangladesh's Buddhist Rakhines wage a losing war}}</ref> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ၁၀,၀၀၀ <ref>{{Cite web |last=CNI |title=Rakhine and Chin refugees enter Malaysia more than before |url=https://cnimyanmar.com/index.php/english-edition/22925-rakhine-and-chin-refugees-enter-malaysia-more-than-before |access-date=2025-04-18 |website=cnimyanmar.com}}</ref> | region5 = {{flag|United States}} | pop5 = ၂,၃၀၀ <ref>{{Cite web |date=2023-08-04 |title=Burmese Population in the USA |url=https://thebaci.org/2023/08/04/burmese-population-in-the-usa/ |access-date=2025-04-18 |website=The official website of Burmese American Community Institute}}</ref> | rels = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အများစု) | langs = [[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[မရမာကြီးလူမျိုး|မရမာကြီး]] နှင့် အခြား [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာမျိုးနွယ်စုများ]] }} '''ရခိုင်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''ရက္ခိုင်လူမျိုး''' ({{lang-en|Rakhine people / Arakanese}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် အဓိက အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသော၊ သမိုင်းအစဉ်အလာနှင့် ကိုယ်ပိုင်ယဉ်ကျေးမှု ထည်ဝါခိုင်ခံ့သည့် ဌာနေတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၄% ခန့် ရှိသည်။ ရခိုင်လူမျိုးများသည် ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်း၊ ကိုယ်ပိုင်အချုပ်အခြာအာဏာဖြင့် ဓညဝတီ၊ ဝေသာလီ၊ လေးမြို့ နှင့် မြောက်ဦး ဟူ၍ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ခေတ်ကြီးလေးခေတ်ကို တည်ထောင်ကာ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထွန်းကားခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းရှိသည်။<ref>တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ ရခိုင် (၁၉၇၆) စာမျက်နှာ ၁၄၁-၁၄၇</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |title=Burma - The World Factbook |publisher=CIA |access-date=12 October 2023 |archive-date=10 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210200835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |url-status=dead }}</ref> [[မနုဿဗေဒ]]နှင့် [[ဘာသာဗေဒ]] သမိုင်းကြောင်းအရ အေဒီ ၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသသို့ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည့် [[ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|ဗမာအုပ်စုဝင်]] များ ဖြစ်ကြပြီး၊ ထိုဒေသတွင် ရှိနှင့်ပြီးသားဖြစ်သော ရှေးဦးအခြေစိုက် လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကာလရှည်ကြာစွာ ထိတွေ့နှီးနွှာကာ ရခိုင်ဟူသော ကိုယ်ပိုင်အမှတ်လက္ခဏာကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma: Languages and History''. Oxford University Press. pp. 78–82.</ref><ref>Charney, Michael W. (2005). ''Where Crowds of Ships Meet: A History of Arakanese Cultural Integration''. IIAS. pp. 12–15.</ref> ရခိုင်ဒေသသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် ကမ်းခြေနှင့် ထိစပ်နေသဖြင့် ရှေးယခင်ကပင် နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်များနှင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ဆက်သွယ်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး လွယ်ကူခဲ့ပြီး အနောက်ဘက် ကမ္ဘာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှကို ချိတ်ဆက်ပေးရာ ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းကူးတံတားကြီးအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ == နေထိုင်သည့် နေရာ == ရခိုင်လူမျိုးသည် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် အများစု နေထိုင် ကြပြီး။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဒေသ အနှံအပြားတွင် အနည်းနည်း နေထိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့်ချင်း ပြည်နယ် ပလက်ဝခရိုင်နှင့် ရန်ကုန်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေခရိုင်၊ မြောက်ဦးခရိုင်၊အမ်းခရိုင်၊ပေါက်တောခရိုင်၊သံတွဲခရိုင်၊ တောင်ကုတ်ခရိုင်၊ ကျောက်ဖြူခရိုင်တွင် အများဆုံး နေထိုင် သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၃,၁၀၇,၀၀၀ လူဦရေး ၄% နေထိုင်သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ဖလောင်းချိန်းမြို့ ရခိုင်လူမျိုး အနည်းနည်းနေထိုင်သည်။ စုစုပေါင်း လူဦရေး ၂၀၀၀၀ ကျော် နေထိုင်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တြိပူရပြည်နယ်တွင် အများဆုံးနေထိုင်ကြပြီး စုစုပေါင်း လူဦရေး ၃၂,၀၀၀ ကျော် နေထိုင်သည်။ ==အမည်ရင်းမြစ်== ရခိုင်လူမျိုး ၏ လူမျိုးနွယ်စုဆိုင်ရာ အမည်များ သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဘာသာဗေဒ၊ ပထဝီဝင်နှင့် အိမ်နီးချင်း ယဉ်ကျေးမှုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုတို့အပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မိမိတို့ ကိုယ်မိမိ ခေါ်ဝေါ်သည့် အမည် မှာ "ရခိုင်" (Rakhine သို့မဟုတ် အသံထွက်အားဖြင့် /ɹəkʰàiɴ/ သို့မဟုတ် /ɹəkʰàɪɴ/) ဖြစ်ပြီး၊ သက္ကတဘာသာစကား "ရက္ခသ" (Rakkhasa) သို့မဟုတ် ပါဠိဘာသာစကား "ရက္ခိတ" (Rakkhita) တို့မှ ဆင်းသက်လာကာ "မိမိတို့၏ မျိုးရိုးဇာတိနှင့် သီလကို စောင့်ရှောက်သောသူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="Charney2009">Charney, Michael W. (2009). ''A History of Modern Burma''. Cambridge University Press, p. 17.</ref> ရှေးဟောင်း ရခိုင် ရာဇဝင်များနှင့် ကျောက်စာများတွင် မိမိတို့ တိုင်းပြည်ကို "ရက္ခိုင်ပြည်" သို့မဟုတ် "ရက္ခပုရ" ဟု ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref name="Leider2004">Leider, Jacques P. (2004). ''Conflict and Commerce in Maritime Arakan''. Ecole française d'Extrême-Orient.</ref> အိမ်နီးချင်း လူမျိုးများက ရခိုင်တို့အား ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် အမည်များအနက် "မဂ်" သို့မဟုတ် "မဂဓ" (Magh / Mogh) ဟူသော အမည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့မှ ဘင်္ဂလီ သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ရခိုင်လူမျိုးများကို "Magh" ဟု ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ ဤဝေါဟာရ၏ မြစ်ဖျားခံရာနှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆချက် နှစ်ခု တင်ပြကြသည်။ ပထမယူဆချက်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ စတင်ထွန်းကားခဲ့ရာ အိန္ဒိယရှိ "မဂဓတိုင်း" အမည်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ ဒုတိယယူဆချက်မှာ မြောက်ဦးခေတ် ကာလအတွင်း ပေါ်တူဂီတို့နှင့် ဆက်ဆံခဲ့သည့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်ကွေ့ ဒေသတွင် စိမ့်ဝင် ပျံ့နှံ့လာခဲ့သော ဝေါဟာရတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="vanSchendel2002">van Schendel, Willem (2002). "Who Speaks for the Chittagong Hill Tracts?". ''The Journal of Asian Studies'', 61(1), pp. 122–125.</ref> ထို့အပြင် ပါရှန်၊ အာရပ်နှင့် ဥရောပ ကုန်သည်တို့၏ မှတ်တမ်းများတွင် ရခိုင်ဒေသနှင့် လူမျိုးကို "ရခမ်း" (Rakhang / Harkhang) သို့မဟုတ် "အာရကန်" (Arakan / Arracan) ဟု ရေးသားခဲ့ကြပြီး၊ အာရကန် ဟူသော ဝေါဟာရသည် "ရက္ခိုင်" ဟူသော ဝေါဟာရအား ပေါ်တူဂီနှင့် အင်္ဂလိပ်တို့က အသံလှိမ့်၍ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Yule1903">Yule, Henry & Burnell, A.C. (1903). ''Hobson-Jobson: A Glossary of Colloquial Anglo-Indian Words and Phrases''. John Murray, p. 34.</ref> == ပေါ်ပေါက်လာပုံ နှင့် သမိုင်းကြောင်း == == ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း == ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ မူလဇာစ်မြစ်နှင့် လူမျိုးရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်းသည် ရှုပ်ထွေးပြီး သမိုင်းပညာရှင်များအကြား အယူအဆအမျိုးမျိုး ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ရခိုင်ဒေသသည် ရှေးခေတ်ကတည်းက ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံရေးအုပ်ချုပ်မှု၊ ဘာသာရေး၊ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအစဉ်အလာများ ထွန်းကားခဲ့သော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဓညဝတီနှင့် ဝေသာလီကဲ့သို့သော ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုဗဟိုဌာနများသည် ရခိုင်ဒေသ၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြနေသည်။ ဝေသာလီခေတ်မှ အေဒီ ၈ ရာစုဝန်းကျင် အာနန္ဒစန္ဒြကျောက်စာသည် ထိုဒေသ၏ ရှေးဟောင်းနိုင်ငံရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် အက္ခရာအသုံးပြုမှုဆိုင်ရာ အရေးပါသော အထောက်အထားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကျောက်စာကို Sanskrit ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားပြီး ရခိုင်ဒေသ၏ ရှေးဟောင်းအိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆက်နွယ်မှုကိုလည်း ဖော်ပြနေသည်။ ဘာသာဗေဒအရ ရခိုင်ဘာသာစကားသည် Sino-Tibetan ဘာသာစကားမိသားစု၏ Tibeto-Burman အုပ်စုတွင် ပါဝင်ပြီး မြန်မာဘာသာစကားနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်နွယ်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ သို့သော် ဘာသာစကားမျိုးနွယ်ဆက်နွယ်မှုသည် လူမျိုးတစ်မျိုး၏ မူလဇာစ်မြစ်၊ သီးခြားလူမျိုးရေးအမှတ်သညာ သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးသမိုင်းကို တစ်ခုတည်းဖြင့် အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သော အထောက်အထားမဟုတ်ပေ။ ရခိုင်ဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ရှေးဟောင်းကျောက်စာများသည် ထိုဒေသ၌ အက္ခရာအသုံးပြုမှုနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု ရှေးကျစွာ ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ သို့ရာတွင် ကျောက်စာတစ်ခု၏ ရှေးကျမှုနှင့် ယနေ့အသုံးပြုနေသော ရခိုင် သို့မဟုတ် မြန်မာအက္ခရာတို့၏ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်မှုကို သီးခြားစိစစ်ရန် လိုအပ်သည်။ ရခိုင်နှင့် မြန်မာအက္ခရာတို့၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုသမိုင်းကို လေ့လာရာတွင် ရှေးဟောင်းကျောက်စာများ၊ အက္ခရာပုံသဏ္ဌာန်များနှင့် ဒေသတွင်း စာရေးသားမှုအစဉ်အလာများကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာရန် လိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ မူလဇာစ်မြစ်ကို ဘာသာစကားဆက်နွယ်မှု သို့မဟုတ် ရုပ်သွင်ပြင်တူညီမှုတစ်ခုတည်းအပေါ် အခြေခံ၍ သတ်မှတ်ခြင်းထက် ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ ဘာသာဗေဒ၊ ကျောက်စာပညာနှင့် သမိုင်းမှတ်တမ်းများကို ပေါင်းစပ်လေ့လာခြင်းက ပိုမိုသင့်လျော်သည်။<ref name="Leider2004">Leider, Jacques P. (2004). ''Le Royaume d'Arakan, Birmanie''. École française d'Extrême-Orient.</ref> === ဓညဝတီခေတ် === ရခိုင်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ ရေးသားဖော်ပြချက်အရ ရခိုင်ပြည်သည် ခေတ်ကြီးလေးခေတ်ဖြင့် ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်း တည်ရှိခဲ့သည်။ ပထမဓညဝတီ (ဘီစီ ၃၃၂၅ – ၁၅၀၇) ကို [[မာရယု]]မင်းက တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ ခေတ်သစ်ရှေးဟောင်းသုတေသနအမြင်အရ ဤကာလသည် ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်းသာ ဖြစ်သဖြင့် မြို့ပြနိုင်ငံအဆင့် တည်ရှိရန် ခိုင်မာသော သက်သေမတွေ့ရသေးပေ။ ဒုတိယဓညဝတီ (ဘီစီ ၁၅၀၇ – ၅၈၀) ကို သာကီနွယ်ဖြစ်သော ကံရာဇာကြီးက တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ သမိုင်းအချက်အလက်အရ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသည် ဘီစီ ၆ ရာစုခန့်မှသာ ပွင့်တော်မူခဲ့သဖြင့် ဗုဒ္ဓမပွင့်မီ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀စော၍ သာကီနွယ်များ ရောက်ရှိလာသည်ဆိုခြင်းမှာ အချိန်ကာလ လွဲချော်မှု (Anachronism) ရှိနေသည်။ တတိယဓညဝတီ (ဘီစီ ၅၈၀ – ၃၂၇) တွင် စန္ဒသူရိယမင်း စိုးစံခဲ့ပြီး ဗုဒ္ဓနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်ကာ [[မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်]]ကို သွန်းလုပ်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ရာဇဝင်၌ မဂဓလူမျိုးများနှင့် သာကီအနွယ်များ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခြင်းမှာ ရှေးဦးရခိုင်ဒေသနှင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုအကြား အဆက်အသွယ်ရှိမှုကို ဖော်ပြလိုခြင်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ မနုဿဗေဒနှင့် DNA အထောက်အထားများအရ ရခိုင်ဒေသကို မူလအခြေချသူများသည် တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင်များသာ ဖြစ်ကြသည်။ === ဝေသာလီခေတ် === {{seealso|ဝေသာလီမြို့}} ဝေသာလီခေတ် (အေဒီ ၃၂၇ – ၈၁၈) ကို မင်းဆက် ၁၂ ဆက် စိုးစံခဲ့သည်။ ဤခေတ်သည် ဒင်္ဂါးပြားများနှင့် [[အာနန္ဒစန္ဒြကျောက်စာ]] (အေဒီ ၈ ရာစု) ကဲ့သို့သော ခိုင်မာသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများ စတင်တွေ့ရှိရသည့် ခေတ်ဖြစ်သည်။ ဝေသာလီခေတ်တွင် သင်္သကရိုက်ဘာသာနှင့် ပျူစာပေများ ထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ ဘာသာရေးအရ မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာတို့ ရောနှောထွန်းကားခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Cultural1976">ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန (၁၉၇၆)။ ''တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ (ရခိုင်)''၊ စာမျက်နှာ ၃၃–၃၆။</ref> === လေးမြို့ခေတ် === လေးမြို့ခေတ် (အေဒီ ၈၁၈ – ၁၄၃၀) တွင် ပဉ္စာ၊ ပရိန်၊ လောင်းကြက် စသည့် မြို့တော်များကို အခြေပြု၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဤခေတ်သည် ဗဟိုအာရှနှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်မှ ဆင်းသက်လာသော တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် ဗမာစုများ (Burmish groups) ရခိုင်ဒေသသို့ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာပြီး ဒေသခံမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ယနေ့ခေတ် "ရခိုင်လူမျိုး" အသွင်စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ကာလဖြစ်သည်။ ပထမပရိန်ခေတ်တွင် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ ရခိုင်တောင်ပိုင်းဒေသများသည် ၁၃ ရာစုအထိ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ တည်ရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Cultural1976" /> === မြောက်ဦးခေတ် === {{seealso|မြောက်ဦးမြို့}} မြောက်ဦးခေတ် (အေဒီ ၁၄၃၀ – ၁၇၈၄) ကို [[မင်းစောမွန်]]က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဤခေတ်သည် ရခိုင်သမိုင်းတွင် စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးနှင့် အနုပညာ အထွန်းတောက်ဆုံး ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ဘုရင်များသည် အစ္စလာမ်ဘွဲ့အမည်များကိုပါ အသုံးပြု၍ ဘင်္ဂလားအကူအညီဖြင့် နိုင်ငံတော်ကို အင်အားတောင့်တင်းအောင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မြောက်ဦးခေတ်သည် နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်မှုနှင့် ဆက်ဆံရေး အားကောင်းခဲ့ပြီး၊ အေဒီ ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံရသည်အထိ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ကျော် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref name="Cultural1976" /> === ကုန်းဘောင်ခေတ် === ရခိုင်ဘုရင် [[မဟာသမ္မတရာဇာ]] လက်ထက် ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် [[ဘိုးတော်ဘုရား]] (ဗဒုံမင်း) ၏ သားတော် အိမ်ရှေ့မင်း [[သတိုးမင်းစော]] ဦးဆောင်သော ကုန်းဘောင်တပ်များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သဖြင့် မြောက်ဦးနေပြည်တော် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ ကုန်းဘောင်ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်သည် ရခိုင်ဒေသကို ၁၇၈၄ ခုနှစ်မှ ၁၈၂၆ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co.</ref> === ဗြိတိသျှခေတ် === ၁၈၂၆ ခုနှစ် ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ် အပြီး ရန္တပိုစာချုပ်အရ ရခိုင်ဒေသသည် ဗြိတိသျှအင်ပါယာ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ရခိုင်ဒေသကို [[ရခိုင်တိုင်း]] အဖြစ် သတ်မှတ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] ကာလ (၁၉၄၂ ခုနှစ်) တွင် ဂျပန်တို့ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များ၏ အကူအညီဖြင့် ဗြိတိသျှတို့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့ပြီးနောက် ရခိုင်တိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin2012">Aung-Thwin, Michael A. & Aung-Thwin, Maitrii (2012). ''A History of Myanmar since Ancient Times''. Reaktion Books.</ref> === မြန်မာနိုင်ငံခေတ် === ရခိုင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် စွမ်းစွမ်းတမန် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များတွင် အမျိုးသားခေါင်းဆောင် ဆရာတော် [[ဦးဥတ္တမ]]၊ [[ဦးအောင်ဇံဝေ]] နှင့် [[ဦးမေအောင်]] တို့ ပါဝင်သည်။ လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရသည် ရခိုင်လူမျိုးကို တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုအဖြစ် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် မြန်မာဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်တိုင်းမှ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="KyawZin1999">ကျော်ဇင် (၁၉၉၉)။ ''မြန်မာ့နိုင်ငံရေးနှင့် တိုင်းရင်းသားရေးရာ''။ စာပေဗိမာန်။</ref> ==မျိုးရိုးဗီဇ== ရခိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသန စစ်တမ်းများ အရ ရခိုင်လူမျိုးများသည် တိဗက်-ဗမာနွယ် ပင်မ ဗီဇအခံ ပေါ်တွင် [[တောင်အာရှ]]နွယ်(အိန္ဒိယ နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်) [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ|အင်ဒို-အာရိယန်]] သွေးနှောမှု သိသိသာသာ စိမ့်ဝင်ပေါင်းစည်းထားသည့် သမိုင်းဝင် ဗီဇစနစ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း တွေ့ရှိရပေသည် <ref>Kutanan, W., et al. (2019). Genetic structure of various ethnic groups in Myanmar. Molecular Biology and Evolution, 36(12), 2711-2726.</ref>။ ရခိုင်လူမျိုးများ၏ Autosomal DNA စိစစ်ချက်များအရ တိဗက်-ဗမာနွယ် ကဲ့သို့ [[အရှေ့အာရှ]]နွယ် ဗီဇအချိုးသည် ၆၀% မှ ၇၀% အထိ ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းသည် အနီးစပ်ဆုံး လူမျိုးများဖြစ်ကြသော ဗမာ၊ ကချင် နှင့် ချင်းလူမျိုးတို့၏ ပင်မ ဗီဇအခြေခံနှင့် တစ်ထပ်တည်း တူညီနေပေသည်<ref>Li, H., et al. (2015). Paternal heritage of Sino-Tibetan populations in Myanmar. Journal of Human Genetics, 60(8), 437-444.</ref>။ရခိုင်ဒေသ၏ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် ထိစပ်နေခြင်း၊ ဝေသာလီနှင့် မြောက်ဦးခေတ် သမိုင်းဝင် ကူသန်းရောင်းဝယ်မှုများနှင့် သွေးနှောခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ရခိုင်လူမျိုးများတွင် တောင်အာရှနွယ် DNA ၁၀% မှ ၂၀% အထိ ပါဝင်နေသည်ကို တွေ့ရသည်<ref>Mondal, M., et al. (2016). Genomic analysis of South and Southeast Asian populations. Nature Genetics, 48(9), 1066-1070.</ref>။ ဤအချိုးအစားသည် [[ဗမာလူမျိုး|အညာဒေသ ဗမာ]]များ (<၅%) ထက် သိသိသာသာ ပိုမိုမြင့်မားပြီး ကွဲပြားသွားစေသော အချိုးဖြစ်ပေသည်<ref>Kutanan, W., et al. (2019). Genetic structure of various ethnic groups in Myanmar. Molecular Biology and Evolution, 36(12), 2711-2726.</ref>။ ရခိုင် အမျိုးသားများ၏ Y-chromosome စိစစ်ချက်များအရ တိဗက်-ဗမာနွယ် အမှတ်အသားဖြစ်သည့် O2a2b-M117 နှင့် O2a တို့က ပင်မအဖြစ် လွှမ်းမိုးထားသော်လည်း၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တွင် အများဆုံးတွေ့ရသည့် R1a1a (Indo-Aryan marker) နှင့် H Haplogroups များသည်လည်း အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ စိမ့်ဝင်ပါဝင်နေသည်ကို သုတေသနများက ဖော်ပြနေပေသည်<ref>Sahoo, S., et al. (2006). A prehistory of Indian Y chromosomes: Evaluating indigenous origin and expansion. PNAS, 103(4), 843-848.</ref>။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ရခိုင်လူမျိုးများသည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုအောက်ရှိ လိုလို-ဗမာအုပ်စု တွင်ပါဝင်ပြီး၊ ဗမာ၊ အင်းသား နှင့် တောင်ရိုး တို့နှင့် မျိုးရိုးစပ်ဆိုင်မှုရှိကြသည်။ သို့သော် ရခိုင်တို့၏ ဘာသာစကားနှင့်ယဉ်ကျေးမှုသည် ပင်မဗမာအုပ်စုများထက် အင်ဒို-အာရိယန် လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိနေသည်ဟု သုတေသနများက ဖော်ပြထားသည်။ ရခိုင်ဘာသာသည် ဗမာဘာသာနှင့်အတူ လိုလို-ဗမာအုပ်စုမှ ဗမာနွယ်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း၊ အသံအနေအထားနှင့် အချို့သော ဝေါဟာရများအပေါ်တွင် ပင်မဗမာဘာသာထက် ပိုမိုဟောင်းသော လက္ခဏာများ ထိန်းသိမ်းထားစဲဖြစ်သည့်အပြင်<ref>Okell, John (1995). ''Three Lectures on Burmese Speech, Grammar and Writing''. SOAS University of London.</ref><ref>Bradley, David (2007). ''Language Endangerment and Language Maintenance in the Tibeto-Burman Languages''. Pacific Linguistics.</ref><ref>van Driem, George (2014). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook''. Brill.</ref>တခြားဗမာနွယ်များဖြစ်သည့် အင်းသားနှင့် ဓနုတို့မှာ ဗမာအင်ပါယာများနှင့် ပိုဆက်နွယ် သဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ဗမာနှင့်ပိုမိုဆင်တူသော်လည်း၊ ရခိုင်တို့တွင် တောင်အာရှနှင့် အိန္ဒိယသက်ရောက်မှုများ ပိုမိုသိသာသည်။ ထို့ကြောင့် ရခိုင်တို့ကို လိုလို-ဗမာအုပ်စုအတွင်းရှိ တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသက်သည့် ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုခွဲအနေနဲ့ သတ်မှတ်နိုင်သည်။<ref>Lieberman, Victor (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c.800–1830''. Cambridge University Press.</ref> '''ဘာသာစကား'''{{see also|ရခိုင်ဘာသာစကား}} ဘာသန္တရ သုတေသနနည်းအရ ရခိုင်စကားသည် မြန်မာနွယ်ဖွား စကားစုများတွင် ပါဝင်ပြီး [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] စသည့် ဒေသသုံးစကားကွဲများနှင့် နီးစပ်မှုရှိသည်။ရခိုင်လူမျိုးတို့ သည် ရခိုင်ဘာသာစကားနှင့် မြန်မာဘာသာစကားကို အများဆုံး ပြောဆိုကြသည်။ ရခိုင်ဘာသာစကားနှင့် မြန်မာဘာသာစကားသည် အတော်များများတူပြီး ရသံ /r/ နှင့် ဂျသံ /j/ ထွက်ကွာသည်။ ဒေသအလိုက် ရခိုင်ဘာသာစကား အနည်းငယ် ကွဲသည်။<ref>တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ ရခိုင် ၁၉၇၆ စာမျက်နှာ ၂၈နှင့် ၃၆</ref> ===စာပေ=== ရခိုင်စာပေနှင့် အက္ခရာသည် ဝေသာလီခေတ် (အေဒီ ၄ ရာစု မှ ၈ ရာစု) ကတည်းက ဗြာဟ္မီအက္ခရာနွယ်ဝင် ရှေးဟောင်း ရခိုင်-ဗြာဟ္မီ (Rakhine Brahmi) နှင့် သက္ကတ၊ ပါဠိ ကျောက်စာများဖြင့် စတင် ခိုင်မာစွာ ထွန်းကားခဲ့ပေသည်။ <ref>Johnston, E. H. (1944). Some Sanskrit Inscriptions of Arakan. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 11(2), 357-385.</ref>အဓိပတိ မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများ၊ အနန္ဒစန္ဒြ မင်းကြီး၏ ဝေသာလီ ကျောက်စာ တို့သည် ရခိုင်ဒေသ၏ အစောပိုင်း စာပေနှင့် အနုပညာ အဆင့်အတန်းကို သက်သေပြနေသည့် သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>Gutman, P. (2001). Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan. Orchid Press.</ref>လေးမြို့ခေတ်နှင့် မြောက်ဦးခေတ် (အေဒီ ၁၅ ရာစု မှ ၁၈ ရာစု) တွင် ရခိုင်စာပေသည် ရတု၊ ကဗျာ၊ ဧချင်း၊ လင်းကာ၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများနှင့် ဆေးကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်းများအထိ အထူး တိုးတက် ထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ ဥဂ္ဂါပြန်၏ ဧချင်းများ၊ မဟာပညာကျော်၏ လျှောက်ထုံးများနှင့် ရခိုင် ရတုဆရာကြီးများ၏ လက်ရာများသည် ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု၏ အထိရောက်ဆုံး စာပေအမွေအနှစ်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>Charney, M. W. (2009). A History of Modern Burma. Cambridge University Press.</ref> သို့သော်လည်း ၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်း ကုန်းဘောင်ခေတ် (အေဒီ ၁၇၈၄) တွင် ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) ၏ ရခိုင်ဒေသကို သိမ်းပိုက်မှုနှင့်အတူ ရခိုင်နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုချက်သည် ဗမာနန်းတွင်းနှင့် ပိုမို နီးကပ်စွာ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့ရသည်<ref>Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.</ref>။ ထို့နောက် ၁၉ ရာစု အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီး စစ်တွေနှင့် ရခိုင်ဒေသတစ်ခုလုံး ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီအောက် ရောက်ရှိသွားချိန်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ပညာရေးနှင့် ပုံနှိပ်စနစ်များ၌ စံပြဗမာစာပေ ကို အဓိက ရုံးသုံးစာပေအဖြစ် စနစ်တကျ ပြဋ္ဌာန်း သုံးစွဲလာခဲ့သည်။ <ref>Leider, J. P. (2004). On Arakanese Historical Writing: A Short Review of its Background and Development. Maritime Asia, 13, 331-358.</ref>ရခိုင်စကားနှင့် ဗမာစကားသည် မိသားစုတစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်လာပြီး အက္ခရာစနစ်မှာလည်း ဗြာဟ္မီနွယ် ရိုးရာ ဝိုင်းစက်သော အက္ခရာ ပုံသဏ္ဌာန် တူညီကြသဖြင့်၊ ရခိုင်လူမျိုးများသည် မူလ အက္ခရာ ရေးထုံးများအစား စံပြ ဗမာစာပေ ပညာရေးစနစ်နှင့် ပုံနှိပ် စာအုပ်စာစောင်များကို လွယ်ကူစွာ ကူးပြောင်း လိုက်ပါ သုံးစွဲခဲ့ကြသည် <ref>Trousdale, W. (1982). Chronicles and Cultures of Arakan. Journal of the American Oriental Society, 102(4), 681-689.</ref>။ ယနေ့ခေတ်တွင် ရခိုင်လူမျိုးများသည် ရခိုင်သံစဉ် အသံထွက် ဖြင့် စကားပြောဆိုပြီး ရေးသားရာတွင်မူ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး သုံးစွဲသည့် စံပြ ဗမာစာပေစနစ်ကိုပင် ပုံမှန် ရေးသား သုံးစွဲလျက် ရှိကြပေသည်။ <ref>Bernot, D. (1965). The Vowel System of Rakhine and Burmese. Lingua, 15, 433-444.</ref> [[File:ArakanLiterature46thA.D.jpg|thumb|right|300px|[[အေဒီ]] ၄ ရာစုမှ ၆ ရာစုအထိ အသုံးပြုခဲ့သော ရခိုင်ပြည်သုံး အက္ခရာ<ref>[http://rakhinesthought.blogspot.com/2009/02/arakanese-font-launched.html ရခိုင့္အေတြးအေခၚ: Arakanese Font launched<!-- Bot generated title -->]</ref>]] == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ရခိုင်လူမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ရခိုင်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုသည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ အခြေခံထား၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ စာပေ၊ ဂီတ နှင့် အနုသုခုမပညာရပ်တို့သည် ဘာသာရေးကို အခြေခံပြီး တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ ကျင်ကိုင်ခြင်း အားကစားနှင့် ဆီမီးခွက်အကတို့သည် ထင်ရှားသည်။ === ရခိုင်အမျိုးသားသင်္ကေတ === ရခိုင်လူမျိုးများ လက်ခံသော အမျိုးသားသင်္ကေတများအနက် အဓိက ထင်ရှားသည့် သင်္ကေတ ၃ ခုရှိသည်။ ထိုသင်္ကေတများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * နဝရူပ ဗျာလ: သတ္တဝါ ၉ မျိုး၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်ထားသော ဒဏ္ဍာရီလာ ရိုးရာသတ္တဝါ ပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်သည်။ ဗျာလရုပ်တုများကို ဝေသာလီခေတ်နှင့် မြောက်ဦးခေတ် သာသနိက အဆောက်အအုံများ၊ ဘုရားကျောင်းကန့်များတွင် အကာအကွယ်အဖြစ် စတင်တွေ့ရှိရသည်။<ref>Gutman, P. (2001). Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan. Orchid Press.</ref> [[File:Bya La statue in Sittwe.jpg | thumb | နဝရူပ ဗျာလ စစ်တွေမြို့ ဗျူးပွိုင့်]] * ရခိုင်အမျိုးသားအလံတော် (ရခိုင်ပြည်နယ်အလံတော်): အပေါ်ပိုင်း အဖြူရောင်နှင့် အောက်ပိုင်း အနီရောင် ပါဝင်ပြီး၊ အလယ်တွင် ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်ပြာသာဒ် သို့မဟုတ် ဗဟုဓာည ရခိုင်ဒင်္ဂါး ရုပ်ပုံကို အပြာရောင် စက်ဝိုင်းဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ အဖြူရောင်သည် အမျိုးသား၏ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှုကိုလည်းကောင်း၊ အနီရောင်သည် ရဲရင့်တည်ကြည်မှုကိုလည်းကောင်း ကိုးကားဖော်ပြသည်။ {{Infobox flag | Name = ရခိုင်ပြည်နယ်အလံတော် | Image = Flag of Rakhine.svg }} * ရခိုင်အမျိုးသား တံဆိပ်: ဝေသာလီခေတ် ရခိုင် ရောမ/အိန္ဒိယ ဆက်ဆံရေး သမိုင်းဝင် ရခိုင်ဒင်္ဂါး၏ ပန်းဖက်ပုံ (စိရီဝစ္ဆ သေရီဝစ္ဆ တံဆိပ်) ဖြစ်သည်။ ၎င်းတံဆိပ်သည် မင်္ဂလာတရားတော်နှင့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။<ref>Johnston, E. H. (1944). Some Sanskrit Inscriptions of Arakan. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 11(2), 357-385.</ref> [[File:Rakhinelogo.jpg|250px|thumb|ရခိုင်ပြည်နယ်တံဆိပ်]] === ဘာသာရေး === {{see also|ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ရှေးဦး အစောပိုင်း ဓညဝတီနှင့် ဝေသာလီခေတ်များတွင် ရခိုင်ဒေသ၌ [[ဟိန္ဒူဘာသာ|ဟိန္ဒူအယူဝါဒ]] နှင့် [[မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ]] တို့ စတင် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။<ref>Gutman, P. (2001). Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan. Orchid Press.</ref>။ လေးမြို့ခေတ်နှင့် မြောက်ဦးခေတ်များသို့ ရောက်ရှိချိန်မှစ၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သည် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အဓိက ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုးများသည် ရှေးအစဉ်အဆက်ကတည်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို လွန်စွာ ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ရှေးဟောင်း ဝေသာလီခေတ်နှင့် မြောက်ဦးခေတ်ဦးပိုင်းတွင် ရခိုင်ဒေသ၏ ပထဝီဝင် ဆက်စပ်မှုကြောင့် တောင်အာရှဆန်သော အဝတ်အထည်နှင့် ကျောက်သံပတ္တမြား တန်ဆာဆင်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် မြောက်ဦးခေတ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်မှစ၍ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း မြေပြန့် ရိုးရာ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံများလွှမ်းမိုးလာမှုနှင့်အတူ နှင့် ပိုမို ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်။ ယနေ့အချိန်အခါတွင် ရခိုင်အမျိုးသားများသည် ပုဝါစကို နဖူးတွင် စည်းနှောင်ထားပြီး (ခေါင်းပေါင်း)၊ ရင်ဖုံး တိုက်ပုံကို ရိုးရာပုဆိုးနှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ဇာပုဝါကို ရင်စလွယ်သိုင်းပြီး ကော်လာမဲ့ ရင်စေ့လက်ရှည်အင်္ကျီကို ရိုးရာလုံချည်နှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ မြောက်ဦးခေတ် ရခိုင်မင်းဆက်များ၏ ဗိသုကာ လက်ရာများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ အဆောက်အအုံများကို [[မြောက်ဦးမြို့]]တွင် လေ့လာနိုင်သည်။ === အားကစား === ရခိုင်ရိုးရာ နပန်းအားကစားကို [[ကျင်]] ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ "ကျင်" ဟူသော စကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ရခိုင်ဘာသာစကားဖြင့် ကျင်လည်စွာ ပြိုင်ဆိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် လုံးထွေးသတ်ပုတ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျင်အားကစားသည် မြောက်ဦးခေတ် (၁၅ ရာစု) ရခိုင်တပ်မတော်၏ စစ်ရေးစွမ်းရည် လေ့ကျင့်ခန်းများမှတစ်ဆင့် ရိုးရာ အားကစားပွဲအဖြစ် စနစ်တကျ အခြေခိုင်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Charney, M. W. (2009). A History of Modern Burma. Cambridge University Press.</ref> === နေထိုင်မှုနှင့် လူမှုဘဝ === {{see also|အိမ်ကြီးရခိုင်}} "အိမ်ကြီးရခိုင်" ဟူသော ဝေါဟာရသည် ရှေးရခိုင်တို့ အိမ်များကို ပျဉ်၊ သစ်မာတို့ဖြင့် ခိုင်ခိုင်ခံ့ခံ့ ကြီးကျယ်စွာ တည်ဆောက်လေ့ရှိသည့် လူမှုဓလေ့ကို အကြောင်းပြု၍ ခေါ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက သစ်သားအိမ်ကြီးများ ဆောက်လုပ်ခွင့်ကို နန်းတော်မှ အဆင့်အတန်းအလိုက် သတ်မှတ်ခွင့်ပြုခဲ့သည့် အလေ့အထ ရှိခဲ့သည်။<ref>Leider, J. P. (2004). On Arakanese Historical Writing: A Short Review of its Background and Development. Maritime Asia, 13, 331-358.</ref> {{seealso| ရခိုင်သမက်တက်}} ရခိုင်ရိုးရာ မင်္ဂလာဆောင်တွင် သတ္တုဝါနှင့် သတို့သား လက်ထပ်ထိမ်းမြားသော ပွဲကို ရခိုင်စကားဖြင့် “သမက်တက်ပွဲ” ဟု ခေါ်သည်။ သတို့သားသည် သတို့သမီး၏ အိမ် (ယောက္ခမအိမ်) သို့ သွားရောက် အခြေချ ရရှိသော ဓလေ့ သို့မဟုတ် မင်္ဂလာပွဲ ပြုလုပ်ရန် သွားရခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ "သမက်တက်" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ [[မယိမ်တက်]] အခမ်းအနားသည်လည်း ရခိုင်ရိုးရာ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း ဓလေ့၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး သံတွဲမြို့နယ်နှင့် ဒေသအချို့တွင် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက ထန်းသိမ်းထိန်းသိမ်း ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ === ရိုးရာအစားအစာများ === [[ရခိုင်မုန့်တီ]] ငါးပိထောင်း (ရခိုင်ငါးပိထောင်း) ခရမ်းသီးငါးခြောက်ချက် ငရုတ်သီးကြိတ် / ငရုတ်သီးထောင်း ပက်ကျိသုတ် (ဒေသထွက် ပက်ကျိ/ခရုသုတ်) ပင်လယ်အစားအစာ အမျိုးအစားများ ==အနုပညာ ယဉ်ကျေးမှု== === တူရိယာ === တူရိယာပစ္စည်းတို့ကို ကြေး၊ ကြိုး၊ သရေ၊ လေ၊ လက်ခုပ် ဟူ၍ တူရိယာပစ္စည်း အမျိုးအစားတို့ကို စာလုံးအတိုကောက်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ကြသည်။ ကြေး ဆိုသည်မှာ ကြေးဖြင့်ပြုလုပ်သော ကြေးစည်၊ မောင်း၊ ပတ္တလား၊ ခွက်ခွင်း၊ စည်းခတ် စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ကြိုး ဆိုသည်မှာ ကြိုးကိုအသုံးပြု၍ ပြုလုပ်ထားသော တယော၊ စောင်း၊ စောင်းကောက်၊ ဒူးလောင်း၊ မိကျောင်းတို့ ဖြစ်သည်။ သားရေ ဆိုသည်မှာ သားရေကို အသုံးချ၍ ပြုလုပ်ထားသော သားရေနှင့်ကြက်၍ တီးခတ်ရသော မြောက်စည်(ဗဟိုရ်စည်)၊ စည်ပန်းတောင်း၊ ခတ်စည်၊ စည်ရှည်၊ စည်အိုင့်(အိုးစည်)၊ ဒုပ္ပါ၊ ဒုံမင်း၊ ပတ်မ၊ တစ်ဖက်ပိတ်စည်၊ နှစ်ဖက်ပိတ်စည်၊ သံလွင်စည်၊ စည်ပုတ်၊ စည်ကြီး(ရွန်းစည်)၊ မုရိုးစည်၊ စည်ဝန်း၊ တဘက်စည်၊ ပတ်သာ၊ ပန်းတျား စသည့် တူရိယာပစ္စည်းမျိုး ဖြစ်သည်။ လေ ဆိုသည်မှာ လေနှင့်မှုတ်ရသော တူရိယာပစ္စည်းများမှာ လက်တံတို၊ လက်တံရှည်၊ ကော၊ ညှင်း၊ ချည်ခေါင်း၊ခရာကောက်၊ ခရြွာမာ၊ ဖက်လိပ်၊ နှဲ၊ ခရုသင်းနှင့် ပလွေ(ပြွီ) အမျိုးမျိုးတို့ ဖြစ်သည်။ လက်ခုပ် ဆိုသည်မှာ လက်ဖြင့် လက်ခုပ်တီးခြင်း၊ ဝါးလက်ခုပ်၊ သစ်လက်ခုပ်၊ လက်ကြားလက်ခုပ်၊ လက်ဖြောက်လက်ခုပ်၊ ကျောက်လက်ခုပ် စသည်တို့ဖြစ်သည်။ [[ရခိုင်ရိုးရာစည်တော်]]သည် ထင်ရှာသည့် ရခိုင်ရိုးရာတူရိယာ ပစ္စည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/saaseaangsaayaapnlngnesnny-rkhiungpii-khe-ple |access-date=3 August 2023 |archive-date=3 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803152415/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/saaseaangsaayaapnlngnesnny-rkhiungpii-khe-ple }}</ref> [[File:Rakhine drummers at Thingyan, New York City.jpg | thumb | အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူရောက်မြို့၌ ရခိုင်ရိုးရာသင်္ကြန်တွင် တွေရသည် ရခိုင်ရိုးရာစည်တော်]] === ရခိုင်ရိုးရာအကများ === # ဗုဒ္ဓပူဇနိယအက ([[ဆီမီးခွက်အက]]) # ငစွေအက # သျှင်ဒိုင်အက # ပိုးဝါမင်းသမီးအက # ယိမ်းအက # ရထားပန်းယိုင်အက # ပင့်ကူအက == ရခိုင်ခေတ်များ == ရှေးဟောင်း ရာဇဝင်လာ ဓညဝတီခေတ်များ (BC 3325 – AD 327)သည် ရခိုင် ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် ပထမ၊ ဒုတိယ နှင့် တတိယ ဓညဝတီခေတ်ဟု ခေတ်သုံးခေတ် ခွဲခြားဖော်ပြလေ့ရှိသော်လည်း၊ မနုဿဗေဒနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသန စိစစ်ချက်များအရ BC ၃၃၂၅ ထိ နောက်ပြန်ဆွဲထားသော ကာလများသည် ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ကျမ်းလာအယူအဆများသာ ဖြစ်သည်။<ref>Leider, J. P. (2004). On Arakanese Historical Writing: A Short Review of its Background and Development. Maritime Asia, 13, 331-358.</ref> ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ခိုင်မာသော အထောက်အထားများအရ ဓညဝတီ မြို့ဟောင်း အကြွင်းအကျန်များနှင့် အက္ခရာ ရေးထိုးမှုများသည် အေဒီ ၁ ရာစု မှ ၄ ရာစုဝန်းကျင်တွင် စတင် အခြေခိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Gutman, P. (2001). Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan. Orchid Press.</ref> [[ဝေသာလီခေတ်]] (AD 327 – 818)သည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း ဂုပ္တ-ဗြာဟ္မီအက္ခရာနွယ် သက္ကတကျောက်စာများ၊ ခဲမဲဒင်္ဂါးများနှင့် မြို့ရိုးအကြွင်းအကျန်များ ခိုင်မာစွာ တွေ့ရှိရသော ခေတ်ဖြစ်သည်။ အနန္ဒစန္ဒြမင်း ကျောက်စာ (အေဒီ ၇၂၉) အပါအဝင် အင်ဒို-အာရိယန်နွယ် မင်းဆက်များ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး သက္ကတ/ပါဠိ စာပေနှင့် ဟိန္ဒူ/မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ ထွန်းကားခဲ့သည်။<ref>Johnston, E. H. (1944). Some Sanskrit Inscriptions of Arakan. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 11(2), 357-385.</ref> [[လေးမြို့ခေတ်]] (AD 818 – 1406)သည် ပုဂံခေတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင်ကာလများတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ် စကားပြော အုပ်စုများ ရခိုင်ရိုးမကို ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်လာပြီး ဒေသခံများနှင့် ပေါင်းစည်းကာ ယနေ့ ရခိုင်လူမျိုးနှင့် ဘာသာစကား စတင် သန္ဓေတည်ခဲ့သော ခေတ်ဖြစ်သည်။ လေးမြို့မြစ်ဝှမ်း (Sambawak, Pyinsa, Parein, Launggyet) ၌ မြို့တော်များ ပြောင်းရွှေ့ စိုက်ထူခဲ့ကြသည်။<ref>Charney, M. W. (2009). A History of Modern Burma. Cambridge University Press.</ref> [[မြောက်ဦးနေပြည်တော်|မြောက်ဦးခေတ်]] (AD 1430 – 1785)ကို မင်းစောမွန်မှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ရခိုင်သမိုင်းတွင် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု အမြင့်မားဆုံး ထွန်းကားခဲ့သော ခေတ်ဖြစ်သည်။ ဘင်္ဂလားပင်လယ်ကွေ့ ပင်လယ်ကူး ကုန်သွယ်ရေး ဗဟိုချက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၇၈၄-၁၇၈၅ အေဒီတွင် ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.</ref> == ရခိုင်(၇)မျိုး == # [[ရခိုင်]] # [[ကမန်လူမျိုး|ကမန်]] #[[ခမီလူမျိုး|ခမီ]] # [[ဒိုင်းနက်လူမျိုး|ဒိုင်းနက်]] # [[မရမာကြီး လူမျိုး|မရမာကြီး]] #[[မြိုလူမျိုး]] # [[သက်လူမျိုး|သက်]]<ref name="pyithu"/> == ထပ်မံကြည့်ရှုစရာ == [[ရခိုင်မင်းဆက်]]<br /> [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]<br /> [[ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ]] ==ထင်ရှားသော ရခိုင်လူမျိုးများ== {{columns-list|width=30em| {{See also|ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ}} * ဆရာတော် [[ဦးဥတ္တမ]] * ဗိုလ်ချုပ်[[ထွန်းမြတ်နိုင်]] - ရက္ခိုင့်တပ်တော်စစ်ဦးစီးချုပ် * ဒုဗိုလ်ချုပ်[[ညိုထွန်းအောင်]] – ရက္ခိုင့်တပ်တော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် * [[ဦးသာထွန်း၊ ဦး|ဦးဦးသာထွန်း]] - ရခိုင်-မြန်မာ ပဏ္ဍိတ် သမိုင်းပညာရှင် <ref>[http://alpbranchmalaysia.blogspot.com/2011/05/blog-post_4191.html Blogger<!-- Bot generated title -->]</ref> *[[မေအောင်၊ ဦး (စွယ်စုံပညာရှင်)|ဦးမေအောင်]] - ကိုလိုနီခေတ်ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး *[[ရဲကျော်သူ|ဦးရဲကျော်သူ]] - မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းကို ပထမဆုံးစတင်ခဲ့သူ ကိုလိုနီခေတ်သူဋ္ဌေးကြီး *[[ရွှေဇံအောင်၊ ဦး|ဆရာကြီး ဦးရွေဇံအောင်]] - ပထမဆုံး ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုသူ *[[စံရွှေ၊ ဦး|ဦးစံရွှေ]] - သက်ကြီးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီးဆရာကြီး *[[အောင်ဇံဝေ၊ ဦး|ဦးအောင်ဇံဝေ]] - ၁၉၄၇ ခုနှစ် ပင်လုံညီလာခံ ဖြစ်မြောက်ရေး အကြံပေးအဖွဲ့ဝင်၊ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်)ရ ဝန်ကြီး * [[ချန်ထွန်း၊ ဦး(ရခိုင်)|ဦးချန်ထွန်း]] - ဥပဒေပါရဂူ * [[အေးမောင် (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်)|ဒေါက်တာအေးမောင်]] - [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] လွတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် * [[ဦးအေးသာအောင်]] - [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်]] ဒုဥက္ကဋ္ဌ * [[အေးကျော် (သမိုင်းပညာရှင်)|ဒေါက်တာ အေးကျော်]] - သမိုင်းပညာရှင် * [[မင်းထီး]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] * [[မင်းစောမွန်]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] *[[မင်းရာဇာကြီး]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] * [[မင်းဗာကြီး]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] * [[မဟာသမ္မတ]] - နောက်ဆုံး [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] *[[ဒေါက်တာအေးချမ်း|ဒေါက်တာအေးချမ်း]] - သမိုင်းပညာရှင် * [[ကိုင်ဇာ]] - အဆိုတော် *[[Adjustor]] - အဆိုတော် * [[နေထက်လင်း]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် *[[ဖော်ကာ]] - အဆိုတော် * [[နေတိုး]] - (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်) * [[အောင်လွင်]] - ရုပ်ရုင်သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာ * [[ရတနာမိုင်]] - အဆိုတော် * [[ခြူးလေး]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် * [[ဇွန်သံစဉ်]] - Miss Myanmar ပြိုင်ပွဲဝင် * [[ညီမင်းခိုင်]] - အဆိုတော်၊ တေးရေးဆရာ * [[မင်းသွေး]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် * [[သားငယ်]] - Myanmar Idol သရုပ်ဆောင် * [[ခန့်စည်သူ]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် * ဦး[[ဖေမြင့်]] - စာရေးဆရာ၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး * ဦး[[ညီပု (ဝန်ကြီးချုပ်)|ညီပု]] - ရခိုင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် *[[ခိုင်ရာဇာ]] - ရခိုင်တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် == ကိုးကား == {{Reflist| <ref>ရခိုင်ရာဇဝင် ။ အောင်သာဦး</ref> <ref>စန္ဒမာလာလင်္ကာရ။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် ရခိုင်သမိုင်း၊ ၁၅၊ ၁၈ ရာစု</ref> <ref>အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅</ref> <ref>မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)</ref> <ref>မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်း ဂျာနယ်။</ref> <ref>[http://www.arakanmusic.com/UNI/message.asp?id3=817 ရခိုင်ဂီတ ဒေါ့ကွန် ]</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုးစု|*]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]] g5ek5w8aie3wmww8pohr65oezo63ccp 1062976 1062975 2026-11-11T11:23:29Z ~2026-60086-32 150662 /* ပေါ်ပေါက်လာပုံ နှင့် သမိုင်းကြောင်း */ 1062976 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Rakhine people | native_name = ရခိုင်လူမျိုး | flag = Flag of Rakhine.svg | flag_caption = ရခိုင်အမျိုးသားအလံ | pop = ၄,၁၀၀,၀၀၀ ခန့် | region1 = {{flag|Myanmar}} | pop1 = ၃,၁၀၀,၀၀၀ <ref>{{cite web|url= https://www.idea.int |title="Overviews of Myanmar's diversity"}}</ref> | region2 = {{flag|India}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀ <ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rakhine_people|title=Rakhine people - Wikipedia|access-date=15 October 2026}}</ref> | region3 = {{flag|Bangladesh}} | pop3 = ၁၁,၁၉၅ <ref>{{cite web|url=https://www.ucanews.com/news/last-of-bangladeshs-buddhist-rakhines-wage-a-losing-war/101748|title=Last of Bangladesh's Buddhist Rakhines wage a losing war}}</ref> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ၁၀,၀၀၀ <ref>{{Cite web |last=CNI |title=Rakhine and Chin refugees enter Malaysia more than before |url=https://cnimyanmar.com/index.php/english-edition/22925-rakhine-and-chin-refugees-enter-malaysia-more-than-before |access-date=2025-04-18 |website=cnimyanmar.com}}</ref> | region5 = {{flag|United States}} | pop5 = ၂,၃၀၀ <ref>{{Cite web |date=2023-08-04 |title=Burmese Population in the USA |url=https://thebaci.org/2023/08/04/burmese-population-in-the-usa/ |access-date=2025-04-18 |website=The official website of Burmese American Community Institute}}</ref> | rels = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အများစု) | langs = [[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[မရမာကြီးလူမျိုး|မရမာကြီး]] နှင့် အခြား [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာမျိုးနွယ်စုများ]] }} '''ရခိုင်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''ရက္ခိုင်လူမျိုး''' ({{lang-en|Rakhine people / Arakanese}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် အဓိက အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသော၊ သမိုင်းအစဉ်အလာနှင့် ကိုယ်ပိုင်ယဉ်ကျေးမှု ထည်ဝါခိုင်ခံ့သည့် ဌာနေတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၄% ခန့် ရှိသည်။ ရခိုင်လူမျိုးများသည် ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်း၊ ကိုယ်ပိုင်အချုပ်အခြာအာဏာဖြင့် ဓညဝတီ၊ ဝေသာလီ၊ လေးမြို့ နှင့် မြောက်ဦး ဟူ၍ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ခေတ်ကြီးလေးခေတ်ကို တည်ထောင်ကာ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထွန်းကားခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းရှိသည်။<ref>တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ ရခိုင် (၁၉၇၆) စာမျက်နှာ ၁၄၁-၁၄၇</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |title=Burma - The World Factbook |publisher=CIA |access-date=12 October 2023 |archive-date=10 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210200835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |url-status=dead }}</ref> [[မနုဿဗေဒ]]နှင့် [[ဘာသာဗေဒ]] သမိုင်းကြောင်းအရ အေဒီ ၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသသို့ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည့် [[ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|ဗမာအုပ်စုဝင်]] များ ဖြစ်ကြပြီး၊ ထိုဒေသတွင် ရှိနှင့်ပြီးသားဖြစ်သော ရှေးဦးအခြေစိုက် လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကာလရှည်ကြာစွာ ထိတွေ့နှီးနွှာကာ ရခိုင်ဟူသော ကိုယ်ပိုင်အမှတ်လက္ခဏာကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma: Languages and History''. Oxford University Press. pp. 78–82.</ref><ref>Charney, Michael W. (2005). ''Where Crowds of Ships Meet: A History of Arakanese Cultural Integration''. IIAS. pp. 12–15.</ref> ရခိုင်ဒေသသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် ကမ်းခြေနှင့် ထိစပ်နေသဖြင့် ရှေးယခင်ကပင် နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်များနှင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ဆက်သွယ်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး လွယ်ကူခဲ့ပြီး အနောက်ဘက် ကမ္ဘာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှကို ချိတ်ဆက်ပေးရာ ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းကူးတံတားကြီးအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ == နေထိုင်သည့် နေရာ == ရခိုင်လူမျိုးသည် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် အများစု နေထိုင် ကြပြီး။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဒေသ အနှံအပြားတွင် အနည်းနည်း နေထိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့်ချင်း ပြည်နယ် ပလက်ဝခရိုင်နှင့် ရန်ကုန်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေခရိုင်၊ မြောက်ဦးခရိုင်၊အမ်းခရိုင်၊ပေါက်တောခရိုင်၊သံတွဲခရိုင်၊ တောင်ကုတ်ခရိုင်၊ ကျောက်ဖြူခရိုင်တွင် အများဆုံး နေထိုင် သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၃,၁၀၇,၀၀၀ လူဦရေး ၄% နေထိုင်သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ဖလောင်းချိန်းမြို့ ရခိုင်လူမျိုး အနည်းနည်းနေထိုင်သည်။ စုစုပေါင်း လူဦရေး ၂၀၀၀၀ ကျော် နေထိုင်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တြိပူရပြည်နယ်တွင် အများဆုံးနေထိုင်ကြပြီး စုစုပေါင်း လူဦရေး ၃၂,၀၀၀ ကျော် နေထိုင်သည်။ ==အမည်ရင်းမြစ်== ရခိုင်လူမျိုး ၏ လူမျိုးနွယ်စုဆိုင်ရာ အမည်များ သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဘာသာဗေဒ၊ ပထဝီဝင်နှင့် အိမ်နီးချင်း ယဉ်ကျေးမှုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုတို့အပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မိမိတို့ ကိုယ်မိမိ ခေါ်ဝေါ်သည့် အမည် မှာ "ရခိုင်" (Rakhine သို့မဟုတ် အသံထွက်အားဖြင့် /ɹəkʰàiɴ/ သို့မဟုတ် /ɹəkʰàɪɴ/) ဖြစ်ပြီး၊ သက္ကတဘာသာစကား "ရက္ခသ" (Rakkhasa) သို့မဟုတ် ပါဠိဘာသာစကား "ရက္ခိတ" (Rakkhita) တို့မှ ဆင်းသက်လာကာ "မိမိတို့၏ မျိုးရိုးဇာတိနှင့် သီလကို စောင့်ရှောက်သောသူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="Charney2009">Charney, Michael W. (2009). ''A History of Modern Burma''. Cambridge University Press, p. 17.</ref> ရှေးဟောင်း ရခိုင် ရာဇဝင်များနှင့် ကျောက်စာများတွင် မိမိတို့ တိုင်းပြည်ကို "ရက္ခိုင်ပြည်" သို့မဟုတ် "ရက္ခပုရ" ဟု ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref name="Leider2004">Leider, Jacques P. (2004). ''Conflict and Commerce in Maritime Arakan''. Ecole française d'Extrême-Orient.</ref> အိမ်နီးချင်း လူမျိုးများက ရခိုင်တို့အား ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် အမည်များအနက် "မဂ်" သို့မဟုတ် "မဂဓ" (Magh / Mogh) ဟူသော အမည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့မှ ဘင်္ဂလီ သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ရခိုင်လူမျိုးများကို "Magh" ဟု ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ ဤဝေါဟာရ၏ မြစ်ဖျားခံရာနှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆချက် နှစ်ခု တင်ပြကြသည်။ ပထမယူဆချက်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ စတင်ထွန်းကားခဲ့ရာ အိန္ဒိယရှိ "မဂဓတိုင်း" အမည်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ ဒုတိယယူဆချက်မှာ မြောက်ဦးခေတ် ကာလအတွင်း ပေါ်တူဂီတို့နှင့် ဆက်ဆံခဲ့သည့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်ကွေ့ ဒေသတွင် စိမ့်ဝင် ပျံ့နှံ့လာခဲ့သော ဝေါဟာရတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="vanSchendel2002">van Schendel, Willem (2002). "Who Speaks for the Chittagong Hill Tracts?". ''The Journal of Asian Studies'', 61(1), pp. 122–125.</ref> ထို့အပြင် ပါရှန်၊ အာရပ်နှင့် ဥရောပ ကုန်သည်တို့၏ မှတ်တမ်းများတွင် ရခိုင်ဒေသနှင့် လူမျိုးကို "ရခမ်း" (Rakhang / Harkhang) သို့မဟုတ် "အာရကန်" (Arakan / Arracan) ဟု ရေးသားခဲ့ကြပြီး၊ အာရကန် ဟူသော ဝေါဟာရသည် "ရက္ခိုင်" ဟူသော ဝေါဟာရအား ပေါ်တူဂီနှင့် အင်္ဂလိပ်တို့က အသံလှိမ့်၍ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Yule1903">Yule, Henry & Burnell, A.C. (1903). ''Hobson-Jobson: A Glossary of Colloquial Anglo-Indian Words and Phrases''. John Murray, p. 34.</ref> == ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း == ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ မူလဇာစ်မြစ်နှင့် လူမျိုးရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်းသည် ရှုပ်ထွေးပြီး သမိုင်းပညာရှင်များအကြား အယူအဆအမျိုးမျိုး ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ရခိုင်ဒေသသည် ရှေးခေတ်ကတည်းက ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံရေးအုပ်ချုပ်မှု၊ ဘာသာရေး၊ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအစဉ်အလာများ ထွန်းကားခဲ့သော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဓညဝတီနှင့် ဝေသာလီကဲ့သို့သော ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုဗဟိုဌာနများသည် ရခိုင်ဒေသ၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြနေသည်။ ဝေသာလီခေတ်မှ အေဒီ ၈ ရာစုဝန်းကျင် အာနန္ဒစန္ဒြကျောက်စာသည် ထိုဒေသ၏ ရှေးဟောင်းနိုင်ငံရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် အက္ခရာအသုံးပြုမှုဆိုင်ရာ အရေးပါသော အထောက်အထားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကျောက်စာကို Sanskrit ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားပြီး ရခိုင်ဒေသ၏ ရှေးဟောင်းအိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆက်နွယ်မှုကိုလည်း ဖော်ပြနေသည်။ ဘာသာဗေဒအရ ရခိုင်ဘာသာစကားသည် Sino-Tibetan ဘာသာစကားမိသားစု၏ Tibeto-Burman အုပ်စုတွင် ပါဝင်ပြီး မြန်မာဘာသာစကားနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်နွယ်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ သို့သော် ဘာသာစကားမျိုးနွယ်ဆက်နွယ်မှုသည် လူမျိုးတစ်မျိုး၏ မူလဇာစ်မြစ်၊ သီးခြားလူမျိုးရေးအမှတ်သညာ သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးသမိုင်းကို တစ်ခုတည်းဖြင့် အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သော အထောက်အထားမဟုတ်ပေ။ ရခိုင်ဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ရှေးဟောင်းကျောက်စာများသည် ထိုဒေသ၌ အက္ခရာအသုံးပြုမှုနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု ရှေးကျစွာ ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ သို့ရာတွင် ကျောက်စာတစ်ခု၏ ရှေးကျမှုနှင့် ယနေ့အသုံးပြုနေသော ရခိုင် သို့မဟုတ် မြန်မာအက္ခရာတို့၏ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်မှုကို သီးခြားစိစစ်ရန် လိုအပ်သည်။ ရခိုင်နှင့် မြန်မာအက္ခရာတို့၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုသမိုင်းကို လေ့လာရာတွင် ရှေးဟောင်းကျောက်စာများ၊ အက္ခရာပုံသဏ္ဌာန်များနှင့် ဒေသတွင်း စာရေးသားမှုအစဉ်အလာများကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာရန် လိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ မူလဇာစ်မြစ်ကို ဘာသာစကားဆက်နွယ်မှု သို့မဟုတ် ရုပ်သွင်ပြင်တူညီမှုတစ်ခုတည်းအပေါ် အခြေခံ၍ သတ်မှတ်ခြင်းထက် ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ ဘာသာဗေဒ၊ ကျောက်စာပညာနှင့် သမိုင်းမှတ်တမ်းများကို ပေါင်းစပ်လေ့လာခြင်းက ပိုမိုသင့်လျော်သည်။<ref name="Leider2004">Leider, Jacques P. (2004). ''Le Royaume d'Arakan, Birmanie''. École française d'Extrême-Orient.</ref> === ဓညဝတီခေတ် === ရခိုင်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ ရေးသားဖော်ပြချက်အရ ရခိုင်ပြည်သည် ခေတ်ကြီးလေးခေတ်ဖြင့် ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်း တည်ရှိခဲ့သည်။ ပထမဓညဝတီ (ဘီစီ ၃၃၂၅ – ၁၅၀၇) ကို [[မာရယု]]မင်းက တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ ခေတ်သစ်ရှေးဟောင်းသုတေသနအမြင်အရ ဤကာလသည် ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်းသာ ဖြစ်သဖြင့် မြို့ပြနိုင်ငံအဆင့် တည်ရှိရန် ခိုင်မာသော သက်သေမတွေ့ရသေးပေ။ ဒုတိယဓညဝတီ (ဘီစီ ၁၅၀၇ – ၅၈၀) ကို သာကီနွယ်ဖြစ်သော ကံရာဇာကြီးက တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ သမိုင်းအချက်အလက်အရ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသည် ဘီစီ ၆ ရာစုခန့်မှသာ ပွင့်တော်မူခဲ့သဖြင့် ဗုဒ္ဓမပွင့်မီ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀စော၍ သာကီနွယ်များ ရောက်ရှိလာသည်ဆိုခြင်းမှာ အချိန်ကာလ လွဲချော်မှု (Anachronism) ရှိနေသည်။ တတိယဓညဝတီ (ဘီစီ ၅၈၀ – ၃၂၇) တွင် စန္ဒသူရိယမင်း စိုးစံခဲ့ပြီး ဗုဒ္ဓနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်ကာ [[မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်]]ကို သွန်းလုပ်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ရာဇဝင်၌ မဂဓလူမျိုးများနှင့် သာကီအနွယ်များ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခြင်းမှာ ရှေးဦးရခိုင်ဒေသနှင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုအကြား အဆက်အသွယ်ရှိမှုကို ဖော်ပြလိုခြင်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ မနုဿဗေဒနှင့် DNA အထောက်အထားများအရ ရခိုင်ဒေသကို မူလအခြေချသူများသည် တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင်များသာ ဖြစ်ကြသည်။ === ဝေသာလီခေတ် === {{seealso|ဝေသာလီမြို့}} ဝေသာလီခေတ် (အေဒီ ၃၂၇ – ၈၁၈) ကို မင်းဆက် ၁၂ ဆက် စိုးစံခဲ့သည်။ ဤခေတ်သည် ဒင်္ဂါးပြားများနှင့် [[အာနန္ဒစန္ဒြကျောက်စာ]] (အေဒီ ၈ ရာစု) ကဲ့သို့သော ခိုင်မာသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများ စတင်တွေ့ရှိရသည့် ခေတ်ဖြစ်သည်။ ဝေသာလီခေတ်တွင် သင်္သကရိုက်ဘာသာနှင့် ပျူစာပေများ ထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ ဘာသာရေးအရ မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာတို့ ရောနှောထွန်းကားခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Cultural1976">ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန (၁၉၇၆)။ ''တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ (ရခိုင်)''၊ စာမျက်နှာ ၃၃–၃၆။</ref> === လေးမြို့ခေတ် === လေးမြို့ခေတ် (အေဒီ ၈၁၈ – ၁၄၃၀) တွင် ပဉ္စာ၊ ပရိန်၊ လောင်းကြက် စသည့် မြို့တော်များကို အခြေပြု၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဤခေတ်သည် ဗဟိုအာရှနှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်မှ ဆင်းသက်လာသော တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် ဗမာစုများ (Burmish groups) ရခိုင်ဒေသသို့ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာပြီး ဒေသခံမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ယနေ့ခေတ် "ရခိုင်လူမျိုး" အသွင်စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ကာလဖြစ်သည်။ ပထမပရိန်ခေတ်တွင် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ ရခိုင်တောင်ပိုင်းဒေသများသည် ၁၃ ရာစုအထိ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ တည်ရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Cultural1976" /> === မြောက်ဦးခေတ် === {{seealso|မြောက်ဦးမြို့}} မြောက်ဦးခေတ် (အေဒီ ၁၄၃၀ – ၁၇၈၄) ကို [[မင်းစောမွန်]]က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဤခေတ်သည် ရခိုင်သမိုင်းတွင် စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးနှင့် အနုပညာ အထွန်းတောက်ဆုံး ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ဘုရင်များသည် အစ္စလာမ်ဘွဲ့အမည်များကိုပါ အသုံးပြု၍ ဘင်္ဂလားအကူအညီဖြင့် နိုင်ငံတော်ကို အင်အားတောင့်တင်းအောင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မြောက်ဦးခေတ်သည် နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်မှုနှင့် ဆက်ဆံရေး အားကောင်းခဲ့ပြီး၊ အေဒီ ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံရသည်အထိ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ကျော် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref name="Cultural1976" /> === ကုန်းဘောင်ခေတ် === ရခိုင်ဘုရင် [[မဟာသမ္မတရာဇာ]] လက်ထက် ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် [[ဘိုးတော်ဘုရား]] (ဗဒုံမင်း) ၏ သားတော် အိမ်ရှေ့မင်း [[သတိုးမင်းစော]] ဦးဆောင်သော ကုန်းဘောင်တပ်များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သဖြင့် မြောက်ဦးနေပြည်တော် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ ကုန်းဘောင်ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်သည် ရခိုင်ဒေသကို ၁၇၈၄ ခုနှစ်မှ ၁၈၂၆ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co.</ref> === ဗြိတိသျှခေတ် === ၁၈၂၆ ခုနှစ် ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ် အပြီး ရန္တပိုစာချုပ်အရ ရခိုင်ဒေသသည် ဗြိတိသျှအင်ပါယာ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ရခိုင်ဒေသကို [[ရခိုင်တိုင်း]] အဖြစ် သတ်မှတ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] ကာလ (၁၉၄၂ ခုနှစ်) တွင် ဂျပန်တို့ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များ၏ အကူအညီဖြင့် ဗြိတိသျှတို့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့ပြီးနောက် ရခိုင်တိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin2012">Aung-Thwin, Michael A. & Aung-Thwin, Maitrii (2012). ''A History of Myanmar since Ancient Times''. Reaktion Books.</ref> === မြန်မာနိုင်ငံခေတ် === ရခိုင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် စွမ်းစွမ်းတမန် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များတွင် အမျိုးသားခေါင်းဆောင် ဆရာတော် [[ဦးဥတ္တမ]]၊ [[ဦးအောင်ဇံဝေ]] နှင့် [[ဦးမေအောင်]] တို့ ပါဝင်သည်။ လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရသည် ရခိုင်လူမျိုးကို တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုအဖြစ် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် မြန်မာဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်တိုင်းမှ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="KyawZin1999">ကျော်ဇင် (၁၉၉၉)။ ''မြန်မာ့နိုင်ငံရေးနှင့် တိုင်းရင်းသားရေးရာ''။ စာပေဗိမာန်။</ref> ==မျိုးရိုးဗီဇ== ရခိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသန စစ်တမ်းများ အရ ရခိုင်လူမျိုးများသည် တိဗက်-ဗမာနွယ် ပင်မ ဗီဇအခံ ပေါ်တွင် [[တောင်အာရှ]]နွယ်(အိန္ဒိယ နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်) [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ|အင်ဒို-အာရိယန်]] သွေးနှောမှု သိသိသာသာ စိမ့်ဝင်ပေါင်းစည်းထားသည့် သမိုင်းဝင် ဗီဇစနစ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း တွေ့ရှိရပေသည် <ref>Kutanan, W., et al. (2019). Genetic structure of various ethnic groups in Myanmar. Molecular Biology and Evolution, 36(12), 2711-2726.</ref>။ ရခိုင်လူမျိုးများ၏ Autosomal DNA စိစစ်ချက်များအရ တိဗက်-ဗမာနွယ် ကဲ့သို့ [[အရှေ့အာရှ]]နွယ် ဗီဇအချိုးသည် ၆၀% မှ ၇၀% အထိ ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းသည် အနီးစပ်ဆုံး လူမျိုးများဖြစ်ကြသော ဗမာ၊ ကချင် နှင့် ချင်းလူမျိုးတို့၏ ပင်မ ဗီဇအခြေခံနှင့် တစ်ထပ်တည်း တူညီနေပေသည်<ref>Li, H., et al. (2015). Paternal heritage of Sino-Tibetan populations in Myanmar. Journal of Human Genetics, 60(8), 437-444.</ref>။ရခိုင်ဒေသ၏ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် ထိစပ်နေခြင်း၊ ဝေသာလီနှင့် မြောက်ဦးခေတ် သမိုင်းဝင် ကူသန်းရောင်းဝယ်မှုများနှင့် သွေးနှောခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ရခိုင်လူမျိုးများတွင် တောင်အာရှနွယ် DNA ၁၀% မှ ၂၀% အထိ ပါဝင်နေသည်ကို တွေ့ရသည်<ref>Mondal, M., et al. (2016). Genomic analysis of South and Southeast Asian populations. Nature Genetics, 48(9), 1066-1070.</ref>။ ဤအချိုးအစားသည် [[ဗမာလူမျိုး|အညာဒေသ ဗမာ]]များ (<၅%) ထက် သိသိသာသာ ပိုမိုမြင့်မားပြီး ကွဲပြားသွားစေသော အချိုးဖြစ်ပေသည်<ref>Kutanan, W., et al. (2019). Genetic structure of various ethnic groups in Myanmar. Molecular Biology and Evolution, 36(12), 2711-2726.</ref>။ ရခိုင် အမျိုးသားများ၏ Y-chromosome စိစစ်ချက်များအရ တိဗက်-ဗမာနွယ် အမှတ်အသားဖြစ်သည့် O2a2b-M117 နှင့် O2a တို့က ပင်မအဖြစ် လွှမ်းမိုးထားသော်လည်း၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တွင် အများဆုံးတွေ့ရသည့် R1a1a (Indo-Aryan marker) နှင့် H Haplogroups များသည်လည်း အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ စိမ့်ဝင်ပါဝင်နေသည်ကို သုတေသနများက ဖော်ပြနေပေသည်<ref>Sahoo, S., et al. (2006). A prehistory of Indian Y chromosomes: Evaluating indigenous origin and expansion. PNAS, 103(4), 843-848.</ref>။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ရခိုင်လူမျိုးများသည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုအောက်ရှိ လိုလို-ဗမာအုပ်စု တွင်ပါဝင်ပြီး၊ ဗမာ၊ အင်းသား နှင့် တောင်ရိုး တို့နှင့် မျိုးရိုးစပ်ဆိုင်မှုရှိကြသည်။ သို့သော် ရခိုင်တို့၏ ဘာသာစကားနှင့်ယဉ်ကျေးမှုသည် ပင်မဗမာအုပ်စုများထက် အင်ဒို-အာရိယန် လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိနေသည်ဟု သုတေသနများက ဖော်ပြထားသည်။ ရခိုင်ဘာသာသည် ဗမာဘာသာနှင့်အတူ လိုလို-ဗမာအုပ်စုမှ ဗမာနွယ်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း၊ အသံအနေအထားနှင့် အချို့သော ဝေါဟာရများအပေါ်တွင် ပင်မဗမာဘာသာထက် ပိုမိုဟောင်းသော လက္ခဏာများ ထိန်းသိမ်းထားစဲဖြစ်သည့်အပြင်<ref>Okell, John (1995). ''Three Lectures on Burmese Speech, Grammar and Writing''. SOAS University of London.</ref><ref>Bradley, David (2007). ''Language Endangerment and Language Maintenance in the Tibeto-Burman Languages''. Pacific Linguistics.</ref><ref>van Driem, George (2014). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook''. Brill.</ref>တခြားဗမာနွယ်များဖြစ်သည့် အင်းသားနှင့် ဓနုတို့မှာ ဗမာအင်ပါယာများနှင့် ပိုဆက်နွယ် သဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ဗမာနှင့်ပိုမိုဆင်တူသော်လည်း၊ ရခိုင်တို့တွင် တောင်အာရှနှင့် အိန္ဒိယသက်ရောက်မှုများ ပိုမိုသိသာသည်။ ထို့ကြောင့် ရခိုင်တို့ကို လိုလို-ဗမာအုပ်စုအတွင်းရှိ တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသက်သည့် ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုခွဲအနေနဲ့ သတ်မှတ်နိုင်သည်။<ref>Lieberman, Victor (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c.800–1830''. Cambridge University Press.</ref> '''ဘာသာစကား'''{{see also|ရခိုင်ဘာသာစကား}} ဘာသန္တရ သုတေသနနည်းအရ ရခိုင်စကားသည် မြန်မာနွယ်ဖွား စကားစုများတွင် ပါဝင်ပြီး [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] စသည့် ဒေသသုံးစကားကွဲများနှင့် နီးစပ်မှုရှိသည်။ရခိုင်လူမျိုးတို့ သည် ရခိုင်ဘာသာစကားနှင့် မြန်မာဘာသာစကားကို အများဆုံး ပြောဆိုကြသည်။ ရခိုင်ဘာသာစကားနှင့် မြန်မာဘာသာစကားသည် အတော်များများတူပြီး ရသံ /r/ နှင့် ဂျသံ /j/ ထွက်ကွာသည်။ ဒေသအလိုက် ရခိုင်ဘာသာစကား အနည်းငယ် ကွဲသည်။<ref>တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ ရခိုင် ၁၉၇၆ စာမျက်နှာ ၂၈နှင့် ၃၆</ref> ===စာပေ=== ရခိုင်စာပေနှင့် အက္ခရာသည် ဝေသာလီခေတ် (အေဒီ ၄ ရာစု မှ ၈ ရာစု) ကတည်းက ဗြာဟ္မီအက္ခရာနွယ်ဝင် ရှေးဟောင်း ရခိုင်-ဗြာဟ္မီ (Rakhine Brahmi) နှင့် သက္ကတ၊ ပါဠိ ကျောက်စာများဖြင့် စတင် ခိုင်မာစွာ ထွန်းကားခဲ့ပေသည်။ <ref>Johnston, E. H. (1944). Some Sanskrit Inscriptions of Arakan. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 11(2), 357-385.</ref>အဓိပတိ မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများ၊ အနန္ဒစန္ဒြ မင်းကြီး၏ ဝေသာလီ ကျောက်စာ တို့သည် ရခိုင်ဒေသ၏ အစောပိုင်း စာပေနှင့် အနုပညာ အဆင့်အတန်းကို သက်သေပြနေသည့် သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>Gutman, P. (2001). Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan. Orchid Press.</ref>လေးမြို့ခေတ်နှင့် မြောက်ဦးခေတ် (အေဒီ ၁၅ ရာစု မှ ၁၈ ရာစု) တွင် ရခိုင်စာပေသည် ရတု၊ ကဗျာ၊ ဧချင်း၊ လင်းကာ၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများနှင့် ဆေးကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်းများအထိ အထူး တိုးတက် ထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ ဥဂ္ဂါပြန်၏ ဧချင်းများ၊ မဟာပညာကျော်၏ လျှောက်ထုံးများနှင့် ရခိုင် ရတုဆရာကြီးများ၏ လက်ရာများသည် ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု၏ အထိရောက်ဆုံး စာပေအမွေအနှစ်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>Charney, M. W. (2009). A History of Modern Burma. Cambridge University Press.</ref> သို့သော်လည်း ၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်း ကုန်းဘောင်ခေတ် (အေဒီ ၁၇၈၄) တွင် ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) ၏ ရခိုင်ဒေသကို သိမ်းပိုက်မှုနှင့်အတူ ရခိုင်နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုချက်သည် ဗမာနန်းတွင်းနှင့် ပိုမို နီးကပ်စွာ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့ရသည်<ref>Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.</ref>။ ထို့နောက် ၁၉ ရာစု အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီး စစ်တွေနှင့် ရခိုင်ဒေသတစ်ခုလုံး ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီအောက် ရောက်ရှိသွားချိန်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ပညာရေးနှင့် ပုံနှိပ်စနစ်များ၌ စံပြဗမာစာပေ ကို အဓိက ရုံးသုံးစာပေအဖြစ် စနစ်တကျ ပြဋ္ဌာန်း သုံးစွဲလာခဲ့သည်။ <ref>Leider, J. P. (2004). On Arakanese Historical Writing: A Short Review of its Background and Development. Maritime Asia, 13, 331-358.</ref>ရခိုင်စကားနှင့် ဗမာစကားသည် မိသားစုတစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်လာပြီး အက္ခရာစနစ်မှာလည်း ဗြာဟ္မီနွယ် ရိုးရာ ဝိုင်းစက်သော အက္ခရာ ပုံသဏ္ဌာန် တူညီကြသဖြင့်၊ ရခိုင်လူမျိုးများသည် မူလ အက္ခရာ ရေးထုံးများအစား စံပြ ဗမာစာပေ ပညာရေးစနစ်နှင့် ပုံနှိပ် စာအုပ်စာစောင်များကို လွယ်ကူစွာ ကူးပြောင်း လိုက်ပါ သုံးစွဲခဲ့ကြသည် <ref>Trousdale, W. (1982). Chronicles and Cultures of Arakan. Journal of the American Oriental Society, 102(4), 681-689.</ref>။ ယနေ့ခေတ်တွင် ရခိုင်လူမျိုးများသည် ရခိုင်သံစဉ် အသံထွက် ဖြင့် စကားပြောဆိုပြီး ရေးသားရာတွင်မူ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး သုံးစွဲသည့် စံပြ ဗမာစာပေစနစ်ကိုပင် ပုံမှန် ရေးသား သုံးစွဲလျက် ရှိကြပေသည်။ <ref>Bernot, D. (1965). The Vowel System of Rakhine and Burmese. Lingua, 15, 433-444.</ref> [[File:ArakanLiterature46thA.D.jpg|thumb|right|300px|[[အေဒီ]] ၄ ရာစုမှ ၆ ရာစုအထိ အသုံးပြုခဲ့သော ရခိုင်ပြည်သုံး အက္ခရာ<ref>[http://rakhinesthought.blogspot.com/2009/02/arakanese-font-launched.html ရခိုင့္အေတြးအေခၚ: Arakanese Font launched<!-- Bot generated title -->]</ref>]] == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ရခိုင်လူမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ရခိုင်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုသည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ အခြေခံထား၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ စာပေ၊ ဂီတ နှင့် အနုသုခုမပညာရပ်တို့သည် ဘာသာရေးကို အခြေခံပြီး တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ ကျင်ကိုင်ခြင်း အားကစားနှင့် ဆီမီးခွက်အကတို့သည် ထင်ရှားသည်။ === ရခိုင်အမျိုးသားသင်္ကေတ === ရခိုင်လူမျိုးများ လက်ခံသော အမျိုးသားသင်္ကေတများအနက် အဓိက ထင်ရှားသည့် သင်္ကေတ ၃ ခုရှိသည်။ ထိုသင်္ကေတများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * နဝရူပ ဗျာလ: သတ္တဝါ ၉ မျိုး၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်ထားသော ဒဏ္ဍာရီလာ ရိုးရာသတ္တဝါ ပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်သည်။ ဗျာလရုပ်တုများကို ဝေသာလီခေတ်နှင့် မြောက်ဦးခေတ် သာသနိက အဆောက်အအုံများ၊ ဘုရားကျောင်းကန့်များတွင် အကာအကွယ်အဖြစ် စတင်တွေ့ရှိရသည်။<ref>Gutman, P. (2001). Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan. Orchid Press.</ref> [[File:Bya La statue in Sittwe.jpg | thumb | နဝရူပ ဗျာလ စစ်တွေမြို့ ဗျူးပွိုင့်]] * ရခိုင်အမျိုးသားအလံတော် (ရခိုင်ပြည်နယ်အလံတော်): အပေါ်ပိုင်း အဖြူရောင်နှင့် အောက်ပိုင်း အနီရောင် ပါဝင်ပြီး၊ အလယ်တွင် ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်ပြာသာဒ် သို့မဟုတ် ဗဟုဓာည ရခိုင်ဒင်္ဂါး ရုပ်ပုံကို အပြာရောင် စက်ဝိုင်းဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ အဖြူရောင်သည် အမျိုးသား၏ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှုကိုလည်းကောင်း၊ အနီရောင်သည် ရဲရင့်တည်ကြည်မှုကိုလည်းကောင်း ကိုးကားဖော်ပြသည်။ {{Infobox flag | Name = ရခိုင်ပြည်နယ်အလံတော် | Image = Flag of Rakhine.svg }} * ရခိုင်အမျိုးသား တံဆိပ်: ဝေသာလီခေတ် ရခိုင် ရောမ/အိန္ဒိယ ဆက်ဆံရေး သမိုင်းဝင် ရခိုင်ဒင်္ဂါး၏ ပန်းဖက်ပုံ (စိရီဝစ္ဆ သေရီဝစ္ဆ တံဆိပ်) ဖြစ်သည်။ ၎င်းတံဆိပ်သည် မင်္ဂလာတရားတော်နှင့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။<ref>Johnston, E. H. (1944). Some Sanskrit Inscriptions of Arakan. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 11(2), 357-385.</ref> [[File:Rakhinelogo.jpg|250px|thumb|ရခိုင်ပြည်နယ်တံဆိပ်]] === ဘာသာရေး === {{see also|ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ရှေးဦး အစောပိုင်း ဓညဝတီနှင့် ဝေသာလီခေတ်များတွင် ရခိုင်ဒေသ၌ [[ဟိန္ဒူဘာသာ|ဟိန္ဒူအယူဝါဒ]] နှင့် [[မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ]] တို့ စတင် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။<ref>Gutman, P. (2001). Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan. Orchid Press.</ref>။ လေးမြို့ခေတ်နှင့် မြောက်ဦးခေတ်များသို့ ရောက်ရှိချိန်မှစ၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သည် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အဓိက ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုးများသည် ရှေးအစဉ်အဆက်ကတည်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို လွန်စွာ ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ရှေးဟောင်း ဝေသာလီခေတ်နှင့် မြောက်ဦးခေတ်ဦးပိုင်းတွင် ရခိုင်ဒေသ၏ ပထဝီဝင် ဆက်စပ်မှုကြောင့် တောင်အာရှဆန်သော အဝတ်အထည်နှင့် ကျောက်သံပတ္တမြား တန်ဆာဆင်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် မြောက်ဦးခေတ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်မှစ၍ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း မြေပြန့် ရိုးရာ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံများလွှမ်းမိုးလာမှုနှင့်အတူ နှင့် ပိုမို ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်။ ယနေ့အချိန်အခါတွင် ရခိုင်အမျိုးသားများသည် ပုဝါစကို နဖူးတွင် စည်းနှောင်ထားပြီး (ခေါင်းပေါင်း)၊ ရင်ဖုံး တိုက်ပုံကို ရိုးရာပုဆိုးနှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ဇာပုဝါကို ရင်စလွယ်သိုင်းပြီး ကော်လာမဲ့ ရင်စေ့လက်ရှည်အင်္ကျီကို ရိုးရာလုံချည်နှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ မြောက်ဦးခေတ် ရခိုင်မင်းဆက်များ၏ ဗိသုကာ လက်ရာများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ အဆောက်အအုံများကို [[မြောက်ဦးမြို့]]တွင် လေ့လာနိုင်သည်။ === အားကစား === ရခိုင်ရိုးရာ နပန်းအားကစားကို [[ကျင်]] ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ "ကျင်" ဟူသော စကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ရခိုင်ဘာသာစကားဖြင့် ကျင်လည်စွာ ပြိုင်ဆိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် လုံးထွေးသတ်ပုတ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျင်အားကစားသည် မြောက်ဦးခေတ် (၁၅ ရာစု) ရခိုင်တပ်မတော်၏ စစ်ရေးစွမ်းရည် လေ့ကျင့်ခန်းများမှတစ်ဆင့် ရိုးရာ အားကစားပွဲအဖြစ် စနစ်တကျ အခြေခိုင်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Charney, M. W. (2009). A History of Modern Burma. Cambridge University Press.</ref> === နေထိုင်မှုနှင့် လူမှုဘဝ === {{see also|အိမ်ကြီးရခိုင်}} "အိမ်ကြီးရခိုင်" ဟူသော ဝေါဟာရသည် ရှေးရခိုင်တို့ အိမ်များကို ပျဉ်၊ သစ်မာတို့ဖြင့် ခိုင်ခိုင်ခံ့ခံ့ ကြီးကျယ်စွာ တည်ဆောက်လေ့ရှိသည့် လူမှုဓလေ့ကို အကြောင်းပြု၍ ခေါ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက သစ်သားအိမ်ကြီးများ ဆောက်လုပ်ခွင့်ကို နန်းတော်မှ အဆင့်အတန်းအလိုက် သတ်မှတ်ခွင့်ပြုခဲ့သည့် အလေ့အထ ရှိခဲ့သည်။<ref>Leider, J. P. (2004). On Arakanese Historical Writing: A Short Review of its Background and Development. Maritime Asia, 13, 331-358.</ref> {{seealso| ရခိုင်သမက်တက်}} ရခိုင်ရိုးရာ မင်္ဂလာဆောင်တွင် သတ္တုဝါနှင့် သတို့သား လက်ထပ်ထိမ်းမြားသော ပွဲကို ရခိုင်စကားဖြင့် “သမက်တက်ပွဲ” ဟု ခေါ်သည်။ သတို့သားသည် သတို့သမီး၏ အိမ် (ယောက္ခမအိမ်) သို့ သွားရောက် အခြေချ ရရှိသော ဓလေ့ သို့မဟုတ် မင်္ဂလာပွဲ ပြုလုပ်ရန် သွားရခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ "သမက်တက်" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ [[မယိမ်တက်]] အခမ်းအနားသည်လည်း ရခိုင်ရိုးရာ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း ဓလေ့၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး သံတွဲမြို့နယ်နှင့် ဒေသအချို့တွင် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက ထန်းသိမ်းထိန်းသိမ်း ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ === ရိုးရာအစားအစာများ === [[ရခိုင်မုန့်တီ]] ငါးပိထောင်း (ရခိုင်ငါးပိထောင်း) ခရမ်းသီးငါးခြောက်ချက် ငရုတ်သီးကြိတ် / ငရုတ်သီးထောင်း ပက်ကျိသုတ် (ဒေသထွက် ပက်ကျိ/ခရုသုတ်) ပင်လယ်အစားအစာ အမျိုးအစားများ ==အနုပညာ ယဉ်ကျေးမှု== === တူရိယာ === တူရိယာပစ္စည်းတို့ကို ကြေး၊ ကြိုး၊ သရေ၊ လေ၊ လက်ခုပ် ဟူ၍ တူရိယာပစ္စည်း အမျိုးအစားတို့ကို စာလုံးအတိုကောက်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ကြသည်။ ကြေး ဆိုသည်မှာ ကြေးဖြင့်ပြုလုပ်သော ကြေးစည်၊ မောင်း၊ ပတ္တလား၊ ခွက်ခွင်း၊ စည်းခတ် စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ကြိုး ဆိုသည်မှာ ကြိုးကိုအသုံးပြု၍ ပြုလုပ်ထားသော တယော၊ စောင်း၊ စောင်းကောက်၊ ဒူးလောင်း၊ မိကျောင်းတို့ ဖြစ်သည်။ သားရေ ဆိုသည်မှာ သားရေကို အသုံးချ၍ ပြုလုပ်ထားသော သားရေနှင့်ကြက်၍ တီးခတ်ရသော မြောက်စည်(ဗဟိုရ်စည်)၊ စည်ပန်းတောင်း၊ ခတ်စည်၊ စည်ရှည်၊ စည်အိုင့်(အိုးစည်)၊ ဒုပ္ပါ၊ ဒုံမင်း၊ ပတ်မ၊ တစ်ဖက်ပိတ်စည်၊ နှစ်ဖက်ပိတ်စည်၊ သံလွင်စည်၊ စည်ပုတ်၊ စည်ကြီး(ရွန်းစည်)၊ မုရိုးစည်၊ စည်ဝန်း၊ တဘက်စည်၊ ပတ်သာ၊ ပန်းတျား စသည့် တူရိယာပစ္စည်းမျိုး ဖြစ်သည်။ လေ ဆိုသည်မှာ လေနှင့်မှုတ်ရသော တူရိယာပစ္စည်းများမှာ လက်တံတို၊ လက်တံရှည်၊ ကော၊ ညှင်း၊ ချည်ခေါင်း၊ခရာကောက်၊ ခရြွာမာ၊ ဖက်လိပ်၊ နှဲ၊ ခရုသင်းနှင့် ပလွေ(ပြွီ) အမျိုးမျိုးတို့ ဖြစ်သည်။ လက်ခုပ် ဆိုသည်မှာ လက်ဖြင့် လက်ခုပ်တီးခြင်း၊ ဝါးလက်ခုပ်၊ သစ်လက်ခုပ်၊ လက်ကြားလက်ခုပ်၊ လက်ဖြောက်လက်ခုပ်၊ ကျောက်လက်ခုပ် စသည်တို့ဖြစ်သည်။ [[ရခိုင်ရိုးရာစည်တော်]]သည် ထင်ရှာသည့် ရခိုင်ရိုးရာတူရိယာ ပစ္စည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/saaseaangsaayaapnlngnesnny-rkhiungpii-khe-ple |access-date=3 August 2023 |archive-date=3 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803152415/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/saaseaangsaayaapnlngnesnny-rkhiungpii-khe-ple }}</ref> [[File:Rakhine drummers at Thingyan, New York City.jpg | thumb | အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူရောက်မြို့၌ ရခိုင်ရိုးရာသင်္ကြန်တွင် တွေရသည် ရခိုင်ရိုးရာစည်တော်]] === ရခိုင်ရိုးရာအကများ === # ဗုဒ္ဓပူဇနိယအက ([[ဆီမီးခွက်အက]]) # ငစွေအက # သျှင်ဒိုင်အက # ပိုးဝါမင်းသမီးအက # ယိမ်းအက # ရထားပန်းယိုင်အက # ပင့်ကူအက == ရခိုင်ခေတ်များ == ရှေးဟောင်း ရာဇဝင်လာ ဓညဝတီခေတ်များ (BC 3325 – AD 327)သည် ရခိုင် ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် ပထမ၊ ဒုတိယ နှင့် တတိယ ဓညဝတီခေတ်ဟု ခေတ်သုံးခေတ် ခွဲခြားဖော်ပြလေ့ရှိသော်လည်း၊ မနုဿဗေဒနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသန စိစစ်ချက်များအရ BC ၃၃၂၅ ထိ နောက်ပြန်ဆွဲထားသော ကာလများသည် ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ကျမ်းလာအယူအဆများသာ ဖြစ်သည်။<ref>Leider, J. P. (2004). On Arakanese Historical Writing: A Short Review of its Background and Development. Maritime Asia, 13, 331-358.</ref> ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ခိုင်မာသော အထောက်အထားများအရ ဓညဝတီ မြို့ဟောင်း အကြွင်းအကျန်များနှင့် အက္ခရာ ရေးထိုးမှုများသည် အေဒီ ၁ ရာစု မှ ၄ ရာစုဝန်းကျင်တွင် စတင် အခြေခိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Gutman, P. (2001). Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan. Orchid Press.</ref> [[ဝေသာလီခေတ်]] (AD 327 – 818)သည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း ဂုပ္တ-ဗြာဟ္မီအက္ခရာနွယ် သက္ကတကျောက်စာများ၊ ခဲမဲဒင်္ဂါးများနှင့် မြို့ရိုးအကြွင်းအကျန်များ ခိုင်မာစွာ တွေ့ရှိရသော ခေတ်ဖြစ်သည်။ အနန္ဒစန္ဒြမင်း ကျောက်စာ (အေဒီ ၇၂၉) အပါအဝင် အင်ဒို-အာရိယန်နွယ် မင်းဆက်များ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး သက္ကတ/ပါဠိ စာပေနှင့် ဟိန္ဒူ/မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ ထွန်းကားခဲ့သည်။<ref>Johnston, E. H. (1944). Some Sanskrit Inscriptions of Arakan. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 11(2), 357-385.</ref> [[လေးမြို့ခေတ်]] (AD 818 – 1406)သည် ပုဂံခေတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင်ကာလများတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ် စကားပြော အုပ်စုများ ရခိုင်ရိုးမကို ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်လာပြီး ဒေသခံများနှင့် ပေါင်းစည်းကာ ယနေ့ ရခိုင်လူမျိုးနှင့် ဘာသာစကား စတင် သန္ဓေတည်ခဲ့သော ခေတ်ဖြစ်သည်။ လေးမြို့မြစ်ဝှမ်း (Sambawak, Pyinsa, Parein, Launggyet) ၌ မြို့တော်များ ပြောင်းရွှေ့ စိုက်ထူခဲ့ကြသည်။<ref>Charney, M. W. (2009). A History of Modern Burma. Cambridge University Press.</ref> [[မြောက်ဦးနေပြည်တော်|မြောက်ဦးခေတ်]] (AD 1430 – 1785)ကို မင်းစောမွန်မှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ရခိုင်သမိုင်းတွင် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု အမြင့်မားဆုံး ထွန်းကားခဲ့သော ခေတ်ဖြစ်သည်။ ဘင်္ဂလားပင်လယ်ကွေ့ ပင်လယ်ကူး ကုန်သွယ်ရေး ဗဟိုချက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၇၈၄-၁၇၈၅ အေဒီတွင် ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.</ref> == ရခိုင်(၇)မျိုး == # [[ရခိုင်]] # [[ကမန်လူမျိုး|ကမန်]] #[[ခမီလူမျိုး|ခမီ]] # [[ဒိုင်းနက်လူမျိုး|ဒိုင်းနက်]] # [[မရမာကြီး လူမျိုး|မရမာကြီး]] #[[မြိုလူမျိုး]] # [[သက်လူမျိုး|သက်]]<ref name="pyithu"/> == ထပ်မံကြည့်ရှုစရာ == [[ရခိုင်မင်းဆက်]]<br /> [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]<br /> [[ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ]] ==ထင်ရှားသော ရခိုင်လူမျိုးများ== {{columns-list|width=30em| {{See also|ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ}} * ဆရာတော် [[ဦးဥတ္တမ]] * ဗိုလ်ချုပ်[[ထွန်းမြတ်နိုင်]] - ရက္ခိုင့်တပ်တော်စစ်ဦးစီးချုပ် * ဒုဗိုလ်ချုပ်[[ညိုထွန်းအောင်]] – ရက္ခိုင့်တပ်တော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် * [[ဦးသာထွန်း၊ ဦး|ဦးဦးသာထွန်း]] - ရခိုင်-မြန်မာ ပဏ္ဍိတ် သမိုင်းပညာရှင် <ref>[http://alpbranchmalaysia.blogspot.com/2011/05/blog-post_4191.html Blogger<!-- Bot generated title -->]</ref> *[[မေအောင်၊ ဦး (စွယ်စုံပညာရှင်)|ဦးမေအောင်]] - ကိုလိုနီခေတ်ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး *[[ရဲကျော်သူ|ဦးရဲကျော်သူ]] - မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းကို ပထမဆုံးစတင်ခဲ့သူ ကိုလိုနီခေတ်သူဋ္ဌေးကြီး *[[ရွှေဇံအောင်၊ ဦး|ဆရာကြီး ဦးရွေဇံအောင်]] - ပထမဆုံး ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုသူ *[[စံရွှေ၊ ဦး|ဦးစံရွှေ]] - သက်ကြီးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီးဆရာကြီး *[[အောင်ဇံဝေ၊ ဦး|ဦးအောင်ဇံဝေ]] - ၁၉၄၇ ခုနှစ် ပင်လုံညီလာခံ ဖြစ်မြောက်ရေး အကြံပေးအဖွဲ့ဝင်၊ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်)ရ ဝန်ကြီး * [[ချန်ထွန်း၊ ဦး(ရခိုင်)|ဦးချန်ထွန်း]] - ဥပဒေပါရဂူ * [[အေးမောင် (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်)|ဒေါက်တာအေးမောင်]] - [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] လွတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် * [[ဦးအေးသာအောင်]] - [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်]] ဒုဥက္ကဋ္ဌ * [[အေးကျော် (သမိုင်းပညာရှင်)|ဒေါက်တာ အေးကျော်]] - သမိုင်းပညာရှင် * [[မင်းထီး]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] * [[မင်းစောမွန်]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] *[[မင်းရာဇာကြီး]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] * [[မင်းဗာကြီး]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] * [[မဟာသမ္မတ]] - နောက်ဆုံး [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] *[[ဒေါက်တာအေးချမ်း|ဒေါက်တာအေးချမ်း]] - သမိုင်းပညာရှင် * [[ကိုင်ဇာ]] - အဆိုတော် *[[Adjustor]] - အဆိုတော် * [[နေထက်လင်း]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် *[[ဖော်ကာ]] - အဆိုတော် * [[နေတိုး]] - (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်) * [[အောင်လွင်]] - ရုပ်ရုင်သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာ * [[ရတနာမိုင်]] - အဆိုတော် * [[ခြူးလေး]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် * [[ဇွန်သံစဉ်]] - Miss Myanmar ပြိုင်ပွဲဝင် * [[ညီမင်းခိုင်]] - အဆိုတော်၊ တေးရေးဆရာ * [[မင်းသွေး]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် * [[သားငယ်]] - Myanmar Idol သရုပ်ဆောင် * [[ခန့်စည်သူ]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် * ဦး[[ဖေမြင့်]] - စာရေးဆရာ၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး * ဦး[[ညီပု (ဝန်ကြီးချုပ်)|ညီပု]] - ရခိုင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် *[[ခိုင်ရာဇာ]] - ရခိုင်တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် == ကိုးကား == {{Reflist| <ref>ရခိုင်ရာဇဝင် ။ အောင်သာဦး</ref> <ref>စန္ဒမာလာလင်္ကာရ။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် ရခိုင်သမိုင်း၊ ၁၅၊ ၁၈ ရာစု</ref> <ref>အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅</ref> <ref>မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)</ref> <ref>မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်း ဂျာနယ်။</ref> <ref>[http://www.arakanmusic.com/UNI/message.asp?id3=817 ရခိုင်ဂီတ ဒေါ့ကွန် ]</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုးစု|*]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]] mhgy2bezsv1j3070jyhzzxc1rr418hp 1062980 1062976 2026-11-11T11:34:10Z ~2026-60086-32 150662 /* ရခိုင်(၇)မျိုး */ 1062980 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Rakhine people | native_name = ရခိုင်လူမျိုး | flag = Flag of Rakhine.svg | flag_caption = ရခိုင်အမျိုးသားအလံ | pop = ၄,၁၀၀,၀၀၀ ခန့် | region1 = {{flag|Myanmar}} | pop1 = ၃,၁၀၀,၀၀၀ <ref>{{cite web|url= https://www.idea.int |title="Overviews of Myanmar's diversity"}}</ref> | region2 = {{flag|India}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀ <ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rakhine_people|title=Rakhine people - Wikipedia|access-date=15 October 2026}}</ref> | region3 = {{flag|Bangladesh}} | pop3 = ၁၁,၁၉၅ <ref>{{cite web|url=https://www.ucanews.com/news/last-of-bangladeshs-buddhist-rakhines-wage-a-losing-war/101748|title=Last of Bangladesh's Buddhist Rakhines wage a losing war}}</ref> | region4 = {{flag|Malaysia}} | pop4 = ၁၀,၀၀၀ <ref>{{Cite web |last=CNI |title=Rakhine and Chin refugees enter Malaysia more than before |url=https://cnimyanmar.com/index.php/english-edition/22925-rakhine-and-chin-refugees-enter-malaysia-more-than-before |access-date=2025-04-18 |website=cnimyanmar.com}}</ref> | region5 = {{flag|United States}} | pop5 = ၂,၃၀၀ <ref>{{Cite web |date=2023-08-04 |title=Burmese Population in the USA |url=https://thebaci.org/2023/08/04/burmese-population-in-the-usa/ |access-date=2025-04-18 |website=The official website of Burmese American Community Institute}}</ref> | rels = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အများစု) | langs = [[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[မရမာကြီးလူမျိုး|မရမာကြီး]] နှင့် အခြား [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာမျိုးနွယ်စုများ]] }} '''ရခိုင်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''ရက္ခိုင်လူမျိုး''' ({{lang-en|Rakhine people / Arakanese}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် အဓိက အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသော၊ သမိုင်းအစဉ်အလာနှင့် ကိုယ်ပိုင်ယဉ်ကျေးမှု ထည်ဝါခိုင်ခံ့သည့် ဌာနေတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၄% ခန့် ရှိသည်။ ရခိုင်လူမျိုးများသည် ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်း၊ ကိုယ်ပိုင်အချုပ်အခြာအာဏာဖြင့် ဓညဝတီ၊ ဝေသာလီ၊ လေးမြို့ နှင့် မြောက်ဦး ဟူ၍ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ခေတ်ကြီးလေးခေတ်ကို တည်ထောင်ကာ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထွန်းကားခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းရှိသည်။<ref>တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ ရခိုင် (၁၉၇၆) စာမျက်နှာ ၁၄၁-၁၄၇</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |title=Burma - The World Factbook |publisher=CIA |access-date=12 October 2023 |archive-date=10 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210200835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |url-status=dead }}</ref> [[မနုဿဗေဒ]]နှင့် [[ဘာသာဗေဒ]] သမိုင်းကြောင်းအရ အေဒီ ၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသသို့ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည့် [[ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|ဗမာအုပ်စုဝင်]] များ ဖြစ်ကြပြီး၊ ထိုဒေသတွင် ရှိနှင့်ပြီးသားဖြစ်သော ရှေးဦးအခြေစိုက် လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကာလရှည်ကြာစွာ ထိတွေ့နှီးနွှာကာ ရခိုင်ဟူသော ကိုယ်ပိုင်အမှတ်လက္ခဏာကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma: Languages and History''. Oxford University Press. pp. 78–82.</ref><ref>Charney, Michael W. (2005). ''Where Crowds of Ships Meet: A History of Arakanese Cultural Integration''. IIAS. pp. 12–15.</ref> ရခိုင်ဒေသသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် ကမ်းခြေနှင့် ထိစပ်နေသဖြင့် ရှေးယခင်ကပင် နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်များနှင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ဆက်သွယ်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး လွယ်ကူခဲ့ပြီး အနောက်ဘက် ကမ္ဘာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှကို ချိတ်ဆက်ပေးရာ ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းကူးတံတားကြီးအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ == နေထိုင်သည့် နေရာ == ရခိုင်လူမျိုးသည် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် အများစု နေထိုင် ကြပြီး။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဒေသ အနှံအပြားတွင် အနည်းနည်း နေထိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့်ချင်း ပြည်နယ် ပလက်ဝခရိုင်နှင့် ရန်ကုန်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေခရိုင်၊ မြောက်ဦးခရိုင်၊အမ်းခရိုင်၊ပေါက်တောခရိုင်၊သံတွဲခရိုင်၊ တောင်ကုတ်ခရိုင်၊ ကျောက်ဖြူခရိုင်တွင် အများဆုံး နေထိုင် သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၃,၁၀၇,၀၀၀ လူဦရေး ၄% နေထိုင်သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ဖလောင်းချိန်းမြို့ ရခိုင်လူမျိုး အနည်းနည်းနေထိုင်သည်။ စုစုပေါင်း လူဦရေး ၂၀၀၀၀ ကျော် နေထိုင်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တြိပူရပြည်နယ်တွင် အများဆုံးနေထိုင်ကြပြီး စုစုပေါင်း လူဦရေး ၃၂,၀၀၀ ကျော် နေထိုင်သည်။ ==အမည်ရင်းမြစ်== ရခိုင်လူမျိုး ၏ လူမျိုးနွယ်စုဆိုင်ရာ အမည်များ သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဘာသာဗေဒ၊ ပထဝီဝင်နှင့် အိမ်နီးချင်း ယဉ်ကျေးမှုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုတို့အပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မိမိတို့ ကိုယ်မိမိ ခေါ်ဝေါ်သည့် အမည် မှာ "ရခိုင်" (Rakhine သို့မဟုတ် အသံထွက်အားဖြင့် /ɹəkʰàiɴ/ သို့မဟုတ် /ɹəkʰàɪɴ/) ဖြစ်ပြီး၊ သက္ကတဘာသာစကား "ရက္ခသ" (Rakkhasa) သို့မဟုတ် ပါဠိဘာသာစကား "ရက္ခိတ" (Rakkhita) တို့မှ ဆင်းသက်လာကာ "မိမိတို့၏ မျိုးရိုးဇာတိနှင့် သီလကို စောင့်ရှောက်သောသူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="Charney2009">Charney, Michael W. (2009). ''A History of Modern Burma''. Cambridge University Press, p. 17.</ref> ရှေးဟောင်း ရခိုင် ရာဇဝင်များနှင့် ကျောက်စာများတွင် မိမိတို့ တိုင်းပြည်ကို "ရက္ခိုင်ပြည်" သို့မဟုတ် "ရက္ခပုရ" ဟု ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref name="Leider2004">Leider, Jacques P. (2004). ''Conflict and Commerce in Maritime Arakan''. Ecole française d'Extrême-Orient.</ref> အိမ်နီးချင်း လူမျိုးများက ရခိုင်တို့အား ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် အမည်များအနက် "မဂ်" သို့မဟုတ် "မဂဓ" (Magh / Mogh) ဟူသော အမည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့မှ ဘင်္ဂလီ သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ရခိုင်လူမျိုးများကို "Magh" ဟု ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ ဤဝေါဟာရ၏ မြစ်ဖျားခံရာနှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆချက် နှစ်ခု တင်ပြကြသည်။ ပထမယူဆချက်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ စတင်ထွန်းကားခဲ့ရာ အိန္ဒိယရှိ "မဂဓတိုင်း" အမည်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ ဒုတိယယူဆချက်မှာ မြောက်ဦးခေတ် ကာလအတွင်း ပေါ်တူဂီတို့နှင့် ဆက်ဆံခဲ့သည့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်ကွေ့ ဒေသတွင် စိမ့်ဝင် ပျံ့နှံ့လာခဲ့သော ဝေါဟာရတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="vanSchendel2002">van Schendel, Willem (2002). "Who Speaks for the Chittagong Hill Tracts?". ''The Journal of Asian Studies'', 61(1), pp. 122–125.</ref> ထို့အပြင် ပါရှန်၊ အာရပ်နှင့် ဥရောပ ကုန်သည်တို့၏ မှတ်တမ်းများတွင် ရခိုင်ဒေသနှင့် လူမျိုးကို "ရခမ်း" (Rakhang / Harkhang) သို့မဟုတ် "အာရကန်" (Arakan / Arracan) ဟု ရေးသားခဲ့ကြပြီး၊ အာရကန် ဟူသော ဝေါဟာရသည် "ရက္ခိုင်" ဟူသော ဝေါဟာရအား ပေါ်တူဂီနှင့် အင်္ဂလိပ်တို့က အသံလှိမ့်၍ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Yule1903">Yule, Henry & Burnell, A.C. (1903). ''Hobson-Jobson: A Glossary of Colloquial Anglo-Indian Words and Phrases''. John Murray, p. 34.</ref> == ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း == ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ မူလဇာစ်မြစ်နှင့် လူမျိုးရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်းသည် ရှုပ်ထွေးပြီး သမိုင်းပညာရှင်များအကြား အယူအဆအမျိုးမျိုး ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ရခိုင်ဒေသသည် ရှေးခေတ်ကတည်းက ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံရေးအုပ်ချုပ်မှု၊ ဘာသာရေး၊ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအစဉ်အလာများ ထွန်းကားခဲ့သော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဓညဝတီနှင့် ဝေသာလီကဲ့သို့သော ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုဗဟိုဌာနများသည် ရခိုင်ဒေသ၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြနေသည်။ ဝေသာလီခေတ်မှ အေဒီ ၈ ရာစုဝန်းကျင် အာနန္ဒစန္ဒြကျောက်စာသည် ထိုဒေသ၏ ရှေးဟောင်းနိုင်ငံရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် အက္ခရာအသုံးပြုမှုဆိုင်ရာ အရေးပါသော အထောက်အထားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကျောက်စာကို Sanskrit ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားပြီး ရခိုင်ဒေသ၏ ရှေးဟောင်းအိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆက်နွယ်မှုကိုလည်း ဖော်ပြနေသည်။ ဘာသာဗေဒအရ ရခိုင်ဘာသာစကားသည် Sino-Tibetan ဘာသာစကားမိသားစု၏ Tibeto-Burman အုပ်စုတွင် ပါဝင်ပြီး မြန်မာဘာသာစကားနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်နွယ်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ သို့သော် ဘာသာစကားမျိုးနွယ်ဆက်နွယ်မှုသည် လူမျိုးတစ်မျိုး၏ မူလဇာစ်မြစ်၊ သီးခြားလူမျိုးရေးအမှတ်သညာ သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးသမိုင်းကို တစ်ခုတည်းဖြင့် အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သော အထောက်အထားမဟုတ်ပေ။ ရခိုင်ဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ရှေးဟောင်းကျောက်စာများသည် ထိုဒေသ၌ အက္ခရာအသုံးပြုမှုနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု ရှေးကျစွာ ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ သို့ရာတွင် ကျောက်စာတစ်ခု၏ ရှေးကျမှုနှင့် ယနေ့အသုံးပြုနေသော ရခိုင် သို့မဟုတ် မြန်မာအက္ခရာတို့၏ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်မှုကို သီးခြားစိစစ်ရန် လိုအပ်သည်။ ရခိုင်နှင့် မြန်မာအက္ခရာတို့၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုသမိုင်းကို လေ့လာရာတွင် ရှေးဟောင်းကျောက်စာများ၊ အက္ခရာပုံသဏ္ဌာန်များနှင့် ဒေသတွင်း စာရေးသားမှုအစဉ်အလာများကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာရန် လိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ မူလဇာစ်မြစ်ကို ဘာသာစကားဆက်နွယ်မှု သို့မဟုတ် ရုပ်သွင်ပြင်တူညီမှုတစ်ခုတည်းအပေါ် အခြေခံ၍ သတ်မှတ်ခြင်းထက် ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ ဘာသာဗေဒ၊ ကျောက်စာပညာနှင့် သမိုင်းမှတ်တမ်းများကို ပေါင်းစပ်လေ့လာခြင်းက ပိုမိုသင့်လျော်သည်။<ref name="Leider2004">Leider, Jacques P. (2004). ''Le Royaume d'Arakan, Birmanie''. École française d'Extrême-Orient.</ref> === ဓညဝတီခေတ် === ရခိုင်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ ရေးသားဖော်ပြချက်အရ ရခိုင်ပြည်သည် ခေတ်ကြီးလေးခေတ်ဖြင့် ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်း တည်ရှိခဲ့သည်။ ပထမဓညဝတီ (ဘီစီ ၃၃၂၅ – ၁၅၀၇) ကို [[မာရယု]]မင်းက တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ ခေတ်သစ်ရှေးဟောင်းသုတေသနအမြင်အရ ဤကာလသည် ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်းသာ ဖြစ်သဖြင့် မြို့ပြနိုင်ငံအဆင့် တည်ရှိရန် ခိုင်မာသော သက်သေမတွေ့ရသေးပေ။ ဒုတိယဓညဝတီ (ဘီစီ ၁၅၀၇ – ၅၈၀) ကို သာကီနွယ်ဖြစ်သော ကံရာဇာကြီးက တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ သမိုင်းအချက်အလက်အရ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသည် ဘီစီ ၆ ရာစုခန့်မှသာ ပွင့်တော်မူခဲ့သဖြင့် ဗုဒ္ဓမပွင့်မီ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀စော၍ သာကီနွယ်များ ရောက်ရှိလာသည်ဆိုခြင်းမှာ အချိန်ကာလ လွဲချော်မှု (Anachronism) ရှိနေသည်။ တတိယဓညဝတီ (ဘီစီ ၅၈၀ – ၃၂၇) တွင် စန္ဒသူရိယမင်း စိုးစံခဲ့ပြီး ဗုဒ္ဓနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်ကာ [[မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်]]ကို သွန်းလုပ်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ရာဇဝင်၌ မဂဓလူမျိုးများနှင့် သာကီအနွယ်များ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခြင်းမှာ ရှေးဦးရခိုင်ဒေသနှင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုအကြား အဆက်အသွယ်ရှိမှုကို ဖော်ပြလိုခြင်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ မနုဿဗေဒနှင့် DNA အထောက်အထားများအရ ရခိုင်ဒေသကို မူလအခြေချသူများသည် တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင်များသာ ဖြစ်ကြသည်။ === ဝေသာလီခေတ် === {{seealso|ဝေသာလီမြို့}} ဝေသာလီခေတ် (အေဒီ ၃၂၇ – ၈၁၈) ကို မင်းဆက် ၁၂ ဆက် စိုးစံခဲ့သည်။ ဤခေတ်သည် ဒင်္ဂါးပြားများနှင့် [[အာနန္ဒစန္ဒြကျောက်စာ]] (အေဒီ ၈ ရာစု) ကဲ့သို့သော ခိုင်မာသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများ စတင်တွေ့ရှိရသည့် ခေတ်ဖြစ်သည်။ ဝေသာလီခေတ်တွင် သင်္သကရိုက်ဘာသာနှင့် ပျူစာပေများ ထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ ဘာသာရေးအရ မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာတို့ ရောနှောထွန်းကားခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Cultural1976">ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန (၁၉၇၆)။ ''တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ (ရခိုင်)''၊ စာမျက်နှာ ၃၃–၃၆။</ref> === လေးမြို့ခေတ် === လေးမြို့ခေတ် (အေဒီ ၈၁၈ – ၁၄၃၀) တွင် ပဉ္စာ၊ ပရိန်၊ လောင်းကြက် စသည့် မြို့တော်များကို အခြေပြု၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဤခေတ်သည် ဗဟိုအာရှနှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်မှ ဆင်းသက်လာသော တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် ဗမာစုများ (Burmish groups) ရခိုင်ဒေသသို့ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာပြီး ဒေသခံမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ယနေ့ခေတ် "ရခိုင်လူမျိုး" အသွင်စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ကာလဖြစ်သည်။ ပထမပရိန်ခေတ်တွင် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ ရခိုင်တောင်ပိုင်းဒေသများသည် ၁၃ ရာစုအထိ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ တည်ရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Cultural1976" /> === မြောက်ဦးခေတ် === {{seealso|မြောက်ဦးမြို့}} မြောက်ဦးခေတ် (အေဒီ ၁၄၃၀ – ၁၇၈၄) ကို [[မင်းစောမွန်]]က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဤခေတ်သည် ရခိုင်သမိုင်းတွင် စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးနှင့် အနုပညာ အထွန်းတောက်ဆုံး ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ဘုရင်များသည် အစ္စလာမ်ဘွဲ့အမည်များကိုပါ အသုံးပြု၍ ဘင်္ဂလားအကူအညီဖြင့် နိုင်ငံတော်ကို အင်အားတောင့်တင်းအောင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မြောက်ဦးခေတ်သည် နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်မှုနှင့် ဆက်ဆံရေး အားကောင်းခဲ့ပြီး၊ အေဒီ ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံရသည်အထိ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ကျော် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref name="Cultural1976" /> === ကုန်းဘောင်ခေတ် === ရခိုင်ဘုရင် [[မဟာသမ္မတရာဇာ]] လက်ထက် ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် [[ဘိုးတော်ဘုရား]] (ဗဒုံမင်း) ၏ သားတော် အိမ်ရှေ့မင်း [[သတိုးမင်းစော]] ဦးဆောင်သော ကုန်းဘောင်တပ်များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သဖြင့် မြောက်ဦးနေပြည်တော် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ ကုန်းဘောင်ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်သည် ရခိုင်ဒေသကို ၁၇၈၄ ခုနှစ်မှ ၁၈၂၆ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co.</ref> === ဗြိတိသျှခေတ် === ၁၈၂၆ ခုနှစ် ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ် အပြီး ရန္တပိုစာချုပ်အရ ရခိုင်ဒေသသည် ဗြိတိသျှအင်ပါယာ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ရခိုင်ဒေသကို [[ရခိုင်တိုင်း]] အဖြစ် သတ်မှတ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] ကာလ (၁၉၄၂ ခုနှစ်) တွင် ဂျပန်တို့ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များ၏ အကူအညီဖြင့် ဗြိတိသျှတို့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့ပြီးနောက် ရခိုင်တိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="AungThwin2012">Aung-Thwin, Michael A. & Aung-Thwin, Maitrii (2012). ''A History of Myanmar since Ancient Times''. Reaktion Books.</ref> === မြန်မာနိုင်ငံခေတ် === ရခိုင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် စွမ်းစွမ်းတမန် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များတွင် အမျိုးသားခေါင်းဆောင် ဆရာတော် [[ဦးဥတ္တမ]]၊ [[ဦးအောင်ဇံဝေ]] နှင့် [[ဦးမေအောင်]] တို့ ပါဝင်သည်။ လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရသည် ရခိုင်လူမျိုးကို တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုအဖြစ် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် မြန်မာဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်တိုင်းမှ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="KyawZin1999">ကျော်ဇင် (၁၉၉၉)။ ''မြန်မာ့နိုင်ငံရေးနှင့် တိုင်းရင်းသားရေးရာ''။ စာပေဗိမာန်။</ref> ==မျိုးရိုးဗီဇ== ရခိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသန စစ်တမ်းများ အရ ရခိုင်လူမျိုးများသည် တိဗက်-ဗမာနွယ် ပင်မ ဗီဇအခံ ပေါ်တွင် [[တောင်အာရှ]]နွယ်(အိန္ဒိယ နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်) [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ|အင်ဒို-အာရိယန်]] သွေးနှောမှု သိသိသာသာ စိမ့်ဝင်ပေါင်းစည်းထားသည့် သမိုင်းဝင် ဗီဇစနစ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း တွေ့ရှိရပေသည် <ref>Kutanan, W., et al. (2019). Genetic structure of various ethnic groups in Myanmar. Molecular Biology and Evolution, 36(12), 2711-2726.</ref>။ ရခိုင်လူမျိုးများ၏ Autosomal DNA စိစစ်ချက်များအရ တိဗက်-ဗမာနွယ် ကဲ့သို့ [[အရှေ့အာရှ]]နွယ် ဗီဇအချိုးသည် ၆၀% မှ ၇၀% အထိ ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းသည် အနီးစပ်ဆုံး လူမျိုးများဖြစ်ကြသော ဗမာ၊ ကချင် နှင့် ချင်းလူမျိုးတို့၏ ပင်မ ဗီဇအခြေခံနှင့် တစ်ထပ်တည်း တူညီနေပေသည်<ref>Li, H., et al. (2015). Paternal heritage of Sino-Tibetan populations in Myanmar. Journal of Human Genetics, 60(8), 437-444.</ref>။ရခိုင်ဒေသ၏ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် ထိစပ်နေခြင်း၊ ဝေသာလီနှင့် မြောက်ဦးခေတ် သမိုင်းဝင် ကူသန်းရောင်းဝယ်မှုများနှင့် သွေးနှောခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ရခိုင်လူမျိုးများတွင် တောင်အာရှနွယ် DNA ၁၀% မှ ၂၀% အထိ ပါဝင်နေသည်ကို တွေ့ရသည်<ref>Mondal, M., et al. (2016). Genomic analysis of South and Southeast Asian populations. Nature Genetics, 48(9), 1066-1070.</ref>။ ဤအချိုးအစားသည် [[ဗမာလူမျိုး|အညာဒေသ ဗမာ]]များ (<၅%) ထက် သိသိသာသာ ပိုမိုမြင့်မားပြီး ကွဲပြားသွားစေသော အချိုးဖြစ်ပေသည်<ref>Kutanan, W., et al. (2019). Genetic structure of various ethnic groups in Myanmar. Molecular Biology and Evolution, 36(12), 2711-2726.</ref>။ ရခိုင် အမျိုးသားများ၏ Y-chromosome စိစစ်ချက်များအရ တိဗက်-ဗမာနွယ် အမှတ်အသားဖြစ်သည့် O2a2b-M117 နှင့် O2a တို့က ပင်မအဖြစ် လွှမ်းမိုးထားသော်လည်း၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တွင် အများဆုံးတွေ့ရသည့် R1a1a (Indo-Aryan marker) နှင့် H Haplogroups များသည်လည်း အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ စိမ့်ဝင်ပါဝင်နေသည်ကို သုတေသနများက ဖော်ပြနေပေသည်<ref>Sahoo, S., et al. (2006). A prehistory of Indian Y chromosomes: Evaluating indigenous origin and expansion. PNAS, 103(4), 843-848.</ref>။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ရခိုင်လူမျိုးများသည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုအောက်ရှိ လိုလို-ဗမာအုပ်စု တွင်ပါဝင်ပြီး၊ ဗမာ၊ အင်းသား နှင့် တောင်ရိုး တို့နှင့် မျိုးရိုးစပ်ဆိုင်မှုရှိကြသည်။ သို့သော် ရခိုင်တို့၏ ဘာသာစကားနှင့်ယဉ်ကျေးမှုသည် ပင်မဗမာအုပ်စုများထက် အင်ဒို-အာရိယန် လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိနေသည်ဟု သုတေသနများက ဖော်ပြထားသည်။ ရခိုင်ဘာသာသည် ဗမာဘာသာနှင့်အတူ လိုလို-ဗမာအုပ်စုမှ ဗမာနွယ်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း၊ အသံအနေအထားနှင့် အချို့သော ဝေါဟာရများအပေါ်တွင် ပင်မဗမာဘာသာထက် ပိုမိုဟောင်းသော လက္ခဏာများ ထိန်းသိမ်းထားစဲဖြစ်သည့်အပြင်<ref>Okell, John (1995). ''Three Lectures on Burmese Speech, Grammar and Writing''. SOAS University of London.</ref><ref>Bradley, David (2007). ''Language Endangerment and Language Maintenance in the Tibeto-Burman Languages''. Pacific Linguistics.</ref><ref>van Driem, George (2014). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook''. Brill.</ref>တခြားဗမာနွယ်များဖြစ်သည့် အင်းသားနှင့် ဓနုတို့မှာ ဗမာအင်ပါယာများနှင့် ပိုဆက်နွယ် သဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ဗမာနှင့်ပိုမိုဆင်တူသော်လည်း၊ ရခိုင်တို့တွင် တောင်အာရှနှင့် အိန္ဒိယသက်ရောက်မှုများ ပိုမိုသိသာသည်။ ထို့ကြောင့် ရခိုင်တို့ကို လိုလို-ဗမာအုပ်စုအတွင်းရှိ တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသက်သည့် ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုခွဲအနေနဲ့ သတ်မှတ်နိုင်သည်။<ref>Lieberman, Victor (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c.800–1830''. Cambridge University Press.</ref> '''ဘာသာစကား'''{{see also|ရခိုင်ဘာသာစကား}} ဘာသန္တရ သုတေသနနည်းအရ ရခိုင်စကားသည် မြန်မာနွယ်ဖွား စကားစုများတွင် ပါဝင်ပြီး [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] စသည့် ဒေသသုံးစကားကွဲများနှင့် နီးစပ်မှုရှိသည်။ရခိုင်လူမျိုးတို့ သည် ရခိုင်ဘာသာစကားနှင့် မြန်မာဘာသာစကားကို အများဆုံး ပြောဆိုကြသည်။ ရခိုင်ဘာသာစကားနှင့် မြန်မာဘာသာစကားသည် အတော်များများတူပြီး ရသံ /r/ နှင့် ဂျသံ /j/ ထွက်ကွာသည်။ ဒေသအလိုက် ရခိုင်ဘာသာစကား အနည်းငယ် ကွဲသည်။<ref>တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ ရခိုင် ၁၉၇၆ စာမျက်နှာ ၂၈နှင့် ၃၆</ref> ===စာပေ=== ရခိုင်စာပေနှင့် အက္ခရာသည် ဝေသာလီခေတ် (အေဒီ ၄ ရာစု မှ ၈ ရာစု) ကတည်းက ဗြာဟ္မီအက္ခရာနွယ်ဝင် ရှေးဟောင်း ရခိုင်-ဗြာဟ္မီ (Rakhine Brahmi) နှင့် သက္ကတ၊ ပါဠိ ကျောက်စာများဖြင့် စတင် ခိုင်မာစွာ ထွန်းကားခဲ့ပေသည်။ <ref>Johnston, E. H. (1944). Some Sanskrit Inscriptions of Arakan. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 11(2), 357-385.</ref>အဓိပတိ မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများ၊ အနန္ဒစန္ဒြ မင်းကြီး၏ ဝေသာလီ ကျောက်စာ တို့သည် ရခိုင်ဒေသ၏ အစောပိုင်း စာပေနှင့် အနုပညာ အဆင့်အတန်းကို သက်သေပြနေသည့် သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>Gutman, P. (2001). Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan. Orchid Press.</ref>လေးမြို့ခေတ်နှင့် မြောက်ဦးခေတ် (အေဒီ ၁၅ ရာစု မှ ၁၈ ရာစု) တွင် ရခိုင်စာပေသည် ရတု၊ ကဗျာ၊ ဧချင်း၊ လင်းကာ၊ ရာဇဝင်ကျမ်းများနှင့် ဆေးကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်းများအထိ အထူး တိုးတက် ထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ ဥဂ္ဂါပြန်၏ ဧချင်းများ၊ မဟာပညာကျော်၏ လျှောက်ထုံးများနှင့် ရခိုင် ရတုဆရာကြီးများ၏ လက်ရာများသည် ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု၏ အထိရောက်ဆုံး စာပေအမွေအနှစ်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>Charney, M. W. (2009). A History of Modern Burma. Cambridge University Press.</ref> သို့သော်လည်း ၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်း ကုန်းဘောင်ခေတ် (အေဒီ ၁၇၈၄) တွင် ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) ၏ ရခိုင်ဒေသကို သိမ်းပိုက်မှုနှင့်အတူ ရခိုင်နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုချက်သည် ဗမာနန်းတွင်းနှင့် ပိုမို နီးကပ်စွာ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့ရသည်<ref>Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.</ref>။ ထို့နောက် ၁၉ ရာစု အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီး စစ်တွေနှင့် ရခိုင်ဒေသတစ်ခုလုံး ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီအောက် ရောက်ရှိသွားချိန်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ပညာရေးနှင့် ပုံနှိပ်စနစ်များ၌ စံပြဗမာစာပေ ကို အဓိက ရုံးသုံးစာပေအဖြစ် စနစ်တကျ ပြဋ္ဌာန်း သုံးစွဲလာခဲ့သည်။ <ref>Leider, J. P. (2004). On Arakanese Historical Writing: A Short Review of its Background and Development. Maritime Asia, 13, 331-358.</ref>ရခိုင်စကားနှင့် ဗမာစကားသည် မိသားစုတစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်လာပြီး အက္ခရာစနစ်မှာလည်း ဗြာဟ္မီနွယ် ရိုးရာ ဝိုင်းစက်သော အက္ခရာ ပုံသဏ္ဌာန် တူညီကြသဖြင့်၊ ရခိုင်လူမျိုးများသည် မူလ အက္ခရာ ရေးထုံးများအစား စံပြ ဗမာစာပေ ပညာရေးစနစ်နှင့် ပုံနှိပ် စာအုပ်စာစောင်များကို လွယ်ကူစွာ ကူးပြောင်း လိုက်ပါ သုံးစွဲခဲ့ကြသည် <ref>Trousdale, W. (1982). Chronicles and Cultures of Arakan. Journal of the American Oriental Society, 102(4), 681-689.</ref>။ ယနေ့ခေတ်တွင် ရခိုင်လူမျိုးများသည် ရခိုင်သံစဉ် အသံထွက် ဖြင့် စကားပြောဆိုပြီး ရေးသားရာတွင်မူ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး သုံးစွဲသည့် စံပြ ဗမာစာပေစနစ်ကိုပင် ပုံမှန် ရေးသား သုံးစွဲလျက် ရှိကြပေသည်။ <ref>Bernot, D. (1965). The Vowel System of Rakhine and Burmese. Lingua, 15, 433-444.</ref> [[File:ArakanLiterature46thA.D.jpg|thumb|right|300px|[[အေဒီ]] ၄ ရာစုမှ ၆ ရာစုအထိ အသုံးပြုခဲ့သော ရခိုင်ပြည်သုံး အက္ခရာ<ref>[http://rakhinesthought.blogspot.com/2009/02/arakanese-font-launched.html ရခိုင့္အေတြးအေခၚ: Arakanese Font launched<!-- Bot generated title -->]</ref>]] == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ရခိုင်လူမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ရခိုင်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုသည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ အခြေခံထား၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ စာပေ၊ ဂီတ နှင့် အနုသုခုမပညာရပ်တို့သည် ဘာသာရေးကို အခြေခံပြီး တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ ကျင်ကိုင်ခြင်း အားကစားနှင့် ဆီမီးခွက်အကတို့သည် ထင်ရှားသည်။ === ရခိုင်အမျိုးသားသင်္ကေတ === ရခိုင်လူမျိုးများ လက်ခံသော အမျိုးသားသင်္ကေတများအနက် အဓိက ထင်ရှားသည့် သင်္ကေတ ၃ ခုရှိသည်။ ထိုသင်္ကေတများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * နဝရူပ ဗျာလ: သတ္တဝါ ၉ မျိုး၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်ထားသော ဒဏ္ဍာရီလာ ရိုးရာသတ္တဝါ ပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်သည်။ ဗျာလရုပ်တုများကို ဝေသာလီခေတ်နှင့် မြောက်ဦးခေတ် သာသနိက အဆောက်အအုံများ၊ ဘုရားကျောင်းကန့်များတွင် အကာအကွယ်အဖြစ် စတင်တွေ့ရှိရသည်။<ref>Gutman, P. (2001). Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan. Orchid Press.</ref> [[File:Bya La statue in Sittwe.jpg | thumb | နဝရူပ ဗျာလ စစ်တွေမြို့ ဗျူးပွိုင့်]] * ရခိုင်အမျိုးသားအလံတော် (ရခိုင်ပြည်နယ်အလံတော်): အပေါ်ပိုင်း အဖြူရောင်နှင့် အောက်ပိုင်း အနီရောင် ပါဝင်ပြီး၊ အလယ်တွင် ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်ပြာသာဒ် သို့မဟုတ် ဗဟုဓာည ရခိုင်ဒင်္ဂါး ရုပ်ပုံကို အပြာရောင် စက်ဝိုင်းဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ အဖြူရောင်သည် အမျိုးသား၏ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှုကိုလည်းကောင်း၊ အနီရောင်သည် ရဲရင့်တည်ကြည်မှုကိုလည်းကောင်း ကိုးကားဖော်ပြသည်။ {{Infobox flag | Name = ရခိုင်ပြည်နယ်အလံတော် | Image = Flag of Rakhine.svg }} * ရခိုင်အမျိုးသား တံဆိပ်: ဝေသာလီခေတ် ရခိုင် ရောမ/အိန္ဒိယ ဆက်ဆံရေး သမိုင်းဝင် ရခိုင်ဒင်္ဂါး၏ ပန်းဖက်ပုံ (စိရီဝစ္ဆ သေရီဝစ္ဆ တံဆိပ်) ဖြစ်သည်။ ၎င်းတံဆိပ်သည် မင်္ဂလာတရားတော်နှင့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။<ref>Johnston, E. H. (1944). Some Sanskrit Inscriptions of Arakan. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 11(2), 357-385.</ref> [[File:Rakhinelogo.jpg|250px|thumb|ရခိုင်ပြည်နယ်တံဆိပ်]] === ဘာသာရေး === {{see also|ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ရှေးဦး အစောပိုင်း ဓညဝတီနှင့် ဝေသာလီခေတ်များတွင် ရခိုင်ဒေသ၌ [[ဟိန္ဒူဘာသာ|ဟိန္ဒူအယူဝါဒ]] နှင့် [[မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ]] တို့ စတင် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။<ref>Gutman, P. (2001). Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan. Orchid Press.</ref>။ လေးမြို့ခေတ်နှင့် မြောက်ဦးခေတ်များသို့ ရောက်ရှိချိန်မှစ၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သည် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အဓိက ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုးများသည် ရှေးအစဉ်အဆက်ကတည်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို လွန်စွာ ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ရှေးဟောင်း ဝေသာလီခေတ်နှင့် မြောက်ဦးခေတ်ဦးပိုင်းတွင် ရခိုင်ဒေသ၏ ပထဝီဝင် ဆက်စပ်မှုကြောင့် တောင်အာရှဆန်သော အဝတ်အထည်နှင့် ကျောက်သံပတ္တမြား တန်ဆာဆင်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် မြောက်ဦးခေတ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်မှစ၍ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း မြေပြန့် ရိုးရာ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံများလွှမ်းမိုးလာမှုနှင့်အတူ နှင့် ပိုမို ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်။ ယနေ့အချိန်အခါတွင် ရခိုင်အမျိုးသားများသည် ပုဝါစကို နဖူးတွင် စည်းနှောင်ထားပြီး (ခေါင်းပေါင်း)၊ ရင်ဖုံး တိုက်ပုံကို ရိုးရာပုဆိုးနှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ဇာပုဝါကို ရင်စလွယ်သိုင်းပြီး ကော်လာမဲ့ ရင်စေ့လက်ရှည်အင်္ကျီကို ရိုးရာလုံချည်နှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ မြောက်ဦးခေတ် ရခိုင်မင်းဆက်များ၏ ဗိသုကာ လက်ရာများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ အဆောက်အအုံများကို [[မြောက်ဦးမြို့]]တွင် လေ့လာနိုင်သည်။ === အားကစား === ရခိုင်ရိုးရာ နပန်းအားကစားကို [[ကျင်]] ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ "ကျင်" ဟူသော စကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ရခိုင်ဘာသာစကားဖြင့် ကျင်လည်စွာ ပြိုင်ဆိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် လုံးထွေးသတ်ပုတ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျင်အားကစားသည် မြောက်ဦးခေတ် (၁၅ ရာစု) ရခိုင်တပ်မတော်၏ စစ်ရေးစွမ်းရည် လေ့ကျင့်ခန်းများမှတစ်ဆင့် ရိုးရာ အားကစားပွဲအဖြစ် စနစ်တကျ အခြေခိုင်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Charney, M. W. (2009). A History of Modern Burma. Cambridge University Press.</ref> === နေထိုင်မှုနှင့် လူမှုဘဝ === {{see also|အိမ်ကြီးရခိုင်}} "အိမ်ကြီးရခိုင်" ဟူသော ဝေါဟာရသည် ရှေးရခိုင်တို့ အိမ်များကို ပျဉ်၊ သစ်မာတို့ဖြင့် ခိုင်ခိုင်ခံ့ခံ့ ကြီးကျယ်စွာ တည်ဆောက်လေ့ရှိသည့် လူမှုဓလေ့ကို အကြောင်းပြု၍ ခေါ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက သစ်သားအိမ်ကြီးများ ဆောက်လုပ်ခွင့်ကို နန်းတော်မှ အဆင့်အတန်းအလိုက် သတ်မှတ်ခွင့်ပြုခဲ့သည့် အလေ့အထ ရှိခဲ့သည်။<ref>Leider, J. P. (2004). On Arakanese Historical Writing: A Short Review of its Background and Development. Maritime Asia, 13, 331-358.</ref> {{seealso| ရခိုင်သမက်တက်}} ရခိုင်ရိုးရာ မင်္ဂလာဆောင်တွင် သတ္တုဝါနှင့် သတို့သား လက်ထပ်ထိမ်းမြားသော ပွဲကို ရခိုင်စကားဖြင့် “သမက်တက်ပွဲ” ဟု ခေါ်သည်။ သတို့သားသည် သတို့သမီး၏ အိမ် (ယောက္ခမအိမ်) သို့ သွားရောက် အခြေချ ရရှိသော ဓလေ့ သို့မဟုတ် မင်္ဂလာပွဲ ပြုလုပ်ရန် သွားရခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ "သမက်တက်" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ [[မယိမ်တက်]] အခမ်းအနားသည်လည်း ရခိုင်ရိုးရာ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း ဓလေ့၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး သံတွဲမြို့နယ်နှင့် ဒေသအချို့တွင် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက ထန်းသိမ်းထိန်းသိမ်း ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ === ရိုးရာအစားအစာများ === [[ရခိုင်မုန့်တီ]] ငါးပိထောင်း (ရခိုင်ငါးပိထောင်း) ခရမ်းသီးငါးခြောက်ချက် ငရုတ်သီးကြိတ် / ငရုတ်သီးထောင်း ပက်ကျိသုတ် (ဒေသထွက် ပက်ကျိ/ခရုသုတ်) ပင်လယ်အစားအစာ အမျိုးအစားများ ==အနုပညာ ယဉ်ကျေးမှု== === တူရိယာ === တူရိယာပစ္စည်းတို့ကို ကြေး၊ ကြိုး၊ သရေ၊ လေ၊ လက်ခုပ် ဟူ၍ တူရိယာပစ္စည်း အမျိုးအစားတို့ကို စာလုံးအတိုကောက်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ကြသည်။ ကြေး ဆိုသည်မှာ ကြေးဖြင့်ပြုလုပ်သော ကြေးစည်၊ မောင်း၊ ပတ္တလား၊ ခွက်ခွင်း၊ စည်းခတ် စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ကြိုး ဆိုသည်မှာ ကြိုးကိုအသုံးပြု၍ ပြုလုပ်ထားသော တယော၊ စောင်း၊ စောင်းကောက်၊ ဒူးလောင်း၊ မိကျောင်းတို့ ဖြစ်သည်။ သားရေ ဆိုသည်မှာ သားရေကို အသုံးချ၍ ပြုလုပ်ထားသော သားရေနှင့်ကြက်၍ တီးခတ်ရသော မြောက်စည်(ဗဟိုရ်စည်)၊ စည်ပန်းတောင်း၊ ခတ်စည်၊ စည်ရှည်၊ စည်အိုင့်(အိုးစည်)၊ ဒုပ္ပါ၊ ဒုံမင်း၊ ပတ်မ၊ တစ်ဖက်ပိတ်စည်၊ နှစ်ဖက်ပိတ်စည်၊ သံလွင်စည်၊ စည်ပုတ်၊ စည်ကြီး(ရွန်းစည်)၊ မုရိုးစည်၊ စည်ဝန်း၊ တဘက်စည်၊ ပတ်သာ၊ ပန်းတျား စသည့် တူရိယာပစ္စည်းမျိုး ဖြစ်သည်။ လေ ဆိုသည်မှာ လေနှင့်မှုတ်ရသော တူရိယာပစ္စည်းများမှာ လက်တံတို၊ လက်တံရှည်၊ ကော၊ ညှင်း၊ ချည်ခေါင်း၊ခရာကောက်၊ ခရြွာမာ၊ ဖက်လိပ်၊ နှဲ၊ ခရုသင်းနှင့် ပလွေ(ပြွီ) အမျိုးမျိုးတို့ ဖြစ်သည်။ လက်ခုပ် ဆိုသည်မှာ လက်ဖြင့် လက်ခုပ်တီးခြင်း၊ ဝါးလက်ခုပ်၊ သစ်လက်ခုပ်၊ လက်ကြားလက်ခုပ်၊ လက်ဖြောက်လက်ခုပ်၊ ကျောက်လက်ခုပ် စသည်တို့ဖြစ်သည်။ [[ရခိုင်ရိုးရာစည်တော်]]သည် ထင်ရှာသည့် ရခိုင်ရိုးရာတူရိယာ ပစ္စည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/saaseaangsaayaapnlngnesnny-rkhiungpii-khe-ple |access-date=3 August 2023 |archive-date=3 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803152415/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/saaseaangsaayaapnlngnesnny-rkhiungpii-khe-ple }}</ref> [[File:Rakhine drummers at Thingyan, New York City.jpg | thumb | အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူရောက်မြို့၌ ရခိုင်ရိုးရာသင်္ကြန်တွင် တွေရသည် ရခိုင်ရိုးရာစည်တော်]] === ရခိုင်ရိုးရာအကများ === # ဗုဒ္ဓပူဇနိယအက ([[ဆီမီးခွက်အက]]) # ငစွေအက # သျှင်ဒိုင်အက # ပိုးဝါမင်းသမီးအက # ယိမ်းအက # ရထားပန်းယိုင်အက # ပင့်ကူအက == ရခိုင်ခေတ်များ == ရှေးဟောင်း ရာဇဝင်လာ ဓညဝတီခေတ်များ (BC 3325 – AD 327)သည် ရခိုင် ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် ပထမ၊ ဒုတိယ နှင့် တတိယ ဓညဝတီခေတ်ဟု ခေတ်သုံးခေတ် ခွဲခြားဖော်ပြလေ့ရှိသော်လည်း၊ မနုဿဗေဒနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသန စိစစ်ချက်များအရ BC ၃၃၂၅ ထိ နောက်ပြန်ဆွဲထားသော ကာလများသည် ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ကျမ်းလာအယူအဆများသာ ဖြစ်သည်။<ref>Leider, J. P. (2004). On Arakanese Historical Writing: A Short Review of its Background and Development. Maritime Asia, 13, 331-358.</ref> ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ခိုင်မာသော အထောက်အထားများအရ ဓညဝတီ မြို့ဟောင်း အကြွင်းအကျန်များနှင့် အက္ခရာ ရေးထိုးမှုများသည် အေဒီ ၁ ရာစု မှ ၄ ရာစုဝန်းကျင်တွင် စတင် အခြေခိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Gutman, P. (2001). Burma's Lost Kingdoms: Splendours of Arakan. Orchid Press.</ref> [[ဝေသာလီခေတ်]] (AD 327 – 818)သည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း ဂုပ္တ-ဗြာဟ္မီအက္ခရာနွယ် သက္ကတကျောက်စာများ၊ ခဲမဲဒင်္ဂါးများနှင့် မြို့ရိုးအကြွင်းအကျန်များ ခိုင်မာစွာ တွေ့ရှိရသော ခေတ်ဖြစ်သည်။ အနန္ဒစန္ဒြမင်း ကျောက်စာ (အေဒီ ၇၂၉) အပါအဝင် အင်ဒို-အာရိယန်နွယ် မင်းဆက်များ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး သက္ကတ/ပါဠိ စာပေနှင့် ဟိန္ဒူ/မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ ထွန်းကားခဲ့သည်။<ref>Johnston, E. H. (1944). Some Sanskrit Inscriptions of Arakan. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 11(2), 357-385.</ref> [[လေးမြို့ခေတ်]] (AD 818 – 1406)သည် ပုဂံခေတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင်ကာလများတွင် တိဗက်-ဗမာနွယ် စကားပြော အုပ်စုများ ရခိုင်ရိုးမကို ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်လာပြီး ဒေသခံများနှင့် ပေါင်းစည်းကာ ယနေ့ ရခိုင်လူမျိုးနှင့် ဘာသာစကား စတင် သန္ဓေတည်ခဲ့သော ခေတ်ဖြစ်သည်။ လေးမြို့မြစ်ဝှမ်း (Sambawak, Pyinsa, Parein, Launggyet) ၌ မြို့တော်များ ပြောင်းရွှေ့ စိုက်ထူခဲ့ကြသည်။<ref>Charney, M. W. (2009). A History of Modern Burma. Cambridge University Press.</ref> [[မြောက်ဦးနေပြည်တော်|မြောက်ဦးခေတ်]] (AD 1430 – 1785)ကို မင်းစောမွန်မှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ရခိုင်သမိုင်းတွင် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု အမြင့်မားဆုံး ထွန်းကားခဲ့သော ခေတ်ဖြစ်သည်။ ဘင်္ဂလားပင်လယ်ကွေ့ ပင်လယ်ကူး ကုန်သွယ်ရေး ဗဟိုချက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၇၈၄-၁၇၈၅ အေဒီတွင် ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.</ref> == ရခိုင်(၇)မျိုး == # [[ရခိုင်]] # [[ကမန်လူမျိုး|ကမန်]] #[[ခမီလူမျိုး|ခမီ]] # [[ဒိုင်းနက်လူမျိုး|ဒိုင်းနက်]] # [[မရမာကြီး လူမျိုး|မရမာကြီး]] #[[မြိုလူမျိုး]] # [https://arakanstudies.org/ibr/24/01/CAS-Double-Minority-Feb-2024.pdf သက်]<ref name="pyithu"/> == ထပ်မံကြည့်ရှုစရာ == [[ရခိုင်မင်းဆက်]]<br /> [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]<br /> [[ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ]] ==ထင်ရှားသော ရခိုင်လူမျိုးများ== {{columns-list|width=30em| {{See also|ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ}} * ဆရာတော် [[ဦးဥတ္တမ]] * ဗိုလ်ချုပ်[[ထွန်းမြတ်နိုင်]] - ရက္ခိုင့်တပ်တော်စစ်ဦးစီးချုပ် * ဒုဗိုလ်ချုပ်[[ညိုထွန်းအောင်]] – ရက္ခိုင့်တပ်တော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် * [[ဦးသာထွန်း၊ ဦး|ဦးဦးသာထွန်း]] - ရခိုင်-မြန်မာ ပဏ္ဍိတ် သမိုင်းပညာရှင် <ref>[http://alpbranchmalaysia.blogspot.com/2011/05/blog-post_4191.html Blogger<!-- Bot generated title -->]</ref> *[[မေအောင်၊ ဦး (စွယ်စုံပညာရှင်)|ဦးမေအောင်]] - ကိုလိုနီခေတ်ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး *[[ရဲကျော်သူ|ဦးရဲကျော်သူ]] - မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းကို ပထမဆုံးစတင်ခဲ့သူ ကိုလိုနီခေတ်သူဋ္ဌေးကြီး *[[ရွှေဇံအောင်၊ ဦး|ဆရာကြီး ဦးရွေဇံအောင်]] - ပထမဆုံး ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုသူ *[[စံရွှေ၊ ဦး|ဦးစံရွှေ]] - သက်ကြီးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီးဆရာကြီး *[[အောင်ဇံဝေ၊ ဦး|ဦးအောင်ဇံဝေ]] - ၁၉၄၇ ခုနှစ် ပင်လုံညီလာခံ ဖြစ်မြောက်ရေး အကြံပေးအဖွဲ့ဝင်၊ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်)ရ ဝန်ကြီး * [[ချန်ထွန်း၊ ဦး(ရခိုင်)|ဦးချန်ထွန်း]] - ဥပဒေပါရဂူ * [[အေးမောင် (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်)|ဒေါက်တာအေးမောင်]] - [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] လွတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် * [[ဦးအေးသာအောင်]] - [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်]] ဒုဥက္ကဋ္ဌ * [[အေးကျော် (သမိုင်းပညာရှင်)|ဒေါက်တာ အေးကျော်]] - သမိုင်းပညာရှင် * [[မင်းထီး]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] * [[မင်းစောမွန်]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] *[[မင်းရာဇာကြီး]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] * [[မင်းဗာကြီး]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] * [[မဟာသမ္မတ]] - နောက်ဆုံး [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] *[[ဒေါက်တာအေးချမ်း|ဒေါက်တာအေးချမ်း]] - သမိုင်းပညာရှင် * [[ကိုင်ဇာ]] - အဆိုတော် *[[Adjustor]] - အဆိုတော် * [[နေထက်လင်း]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် *[[ဖော်ကာ]] - အဆိုတော် * [[နေတိုး]] - (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်) * [[အောင်လွင်]] - ရုပ်ရုင်သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာ * [[ရတနာမိုင်]] - အဆိုတော် * [[ခြူးလေး]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် * [[ဇွန်သံစဉ်]] - Miss Myanmar ပြိုင်ပွဲဝင် * [[ညီမင်းခိုင်]] - အဆိုတော်၊ တေးရေးဆရာ * [[မင်းသွေး]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် * [[သားငယ်]] - Myanmar Idol သရုပ်ဆောင် * [[ခန့်စည်သူ]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် * ဦး[[ဖေမြင့်]] - စာရေးဆရာ၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး * ဦး[[ညီပု (ဝန်ကြီးချုပ်)|ညီပု]] - ရခိုင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် *[[ခိုင်ရာဇာ]] - ရခိုင်တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် == ကိုးကား == {{Reflist| <ref>ရခိုင်ရာဇဝင် ။ အောင်သာဦး</ref> <ref>စန္ဒမာလာလင်္ကာရ။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် ရခိုင်သမိုင်း၊ ၁၅၊ ၁၈ ရာစု</ref> <ref>အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅</ref> <ref>မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)</ref> <ref>မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်း ဂျာနယ်။</ref> <ref>[http://www.arakanmusic.com/UNI/message.asp?id3=817 ရခိုင်ဂီတ ဒေါ့ကွန် ]</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုးစု|*]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]] 2cfg3hl2prw9jb03qscb1mgy3j2u1zt 0 2841 1062964 1049003 2026-11-11T09:46:44Z ~2026-59798-42 150655 /* လူဦး​ရေ */ 1062964 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ကယားပြည်နယ် | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of Kayah State.svg | flag_alt = | flag_size = 150px | nickname = | motto = | image_map = Kayah State in Myanmar.svg | mapsize = 200px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|19|15|N|97|20|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = ဒေသ | subdivision_name1 = အရှေ့ | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စု၏ အစိတ်အပိုင်း | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ | established_title2 = အစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၉ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[လွိုင်ကော်မြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ဦးအံ့မော် | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 11731.5 | area_rank = ၁၃ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၂၉၉,၀၂၃<ref name="kayah2021"/> | population_as_of = မတ် ၂၀၂၁ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = ၁၅ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = {{url|www.kayahstate.gov.mm}} | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ပဒေါင်လူမျိုး|ပဒေါင် ကယန်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၄၉.၉%<br /> [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၄၅.၈%<br /> Animism ၁.၉%<br /> [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၁.၁%<br /> [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] ၀.၁%<br /> အခြား ၁.၂% }} '''ကယားပြည်နယ်''' သို့မဟုတ် '''ကရင်နီပြည်နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ [[မြောက်ဘက်]]တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ [[လွိုင်ကော်မြို့]]ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မတ်လတွင် ကယားပြည်နယ်၏ လူဦးရေမှာ ၂၉၉,၀၂၃ ဖြစ်သည်။<ref name="kayah2021">{{Cite web|url=https://www.kayahstate.gov.mm/mm/file-download/download/public/439|title=ကယားပြည်နယ်}}</ref> ကယားပြည်နယ်လူဦးရေ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ကရင်နီလူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်သော [[ကယားလူမျိုး]] များဖြစ်ကြသည်။ == သမိ၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ မွန် ၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ တခြားတိုင်းရင်းသားများ ၃ ရာခိုင်နှုန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ ုင်းကြောင်း == ကယားပြည်နယ်သည် ရှေးမြန်မာမင်းများ အဆက်ဆက်ကတည်းက လူမျိုးနွယ်များ နေထိုင်ခဲ့သော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]]နှင့် [[သီပေါမင်း]]တို့ ခေတ်ကာလအတွင်း [[ကရင်နီပြည်နယ်များ|ကရင်နီပြည်နယ်]]၌ [[ကန္ဒရဝတီနယ်|ကန္ဒရဝတီ]]၊ [[ဘောလခဲနယ်|ဘောလခဲ]]၊ [[ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်|ကြယ်ဖိုးကြီး]] နှင့်နောင်ပုလဲ (ကြယ်ဖိုးကလေး)နယ်တို့တွင် နယ်မြေအလိုက် နယ်ရှင် စော်ဘွားများက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ နယ်ရှင်စော်ဘွား များ၏ ရုံးသုံးစာပေမှာ မြန်မာစာဖြစ်၍ (သစ်မခုတ်ရ/ဝါးမခုတ်ရ)စသည့် တားမြစ်စာများ ထုတ်ပြန် ရာ၌ မန္တလေးမင်းနေပြည်တော်တွင် ထုတ်ပြန်သည့်အတိုင်း ကျွန်းသားပေါ်၌ စာလုံးကိုထွင်း၍ ထုတ်ပြန်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်က [[ကန္ဒရဝတီနယ်|အရှေ့ကရင်နီပြည်နယ်]] မြို့တော်စောလုံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စော်ဘွားစဝ်လဝီအား ကန္ဒရဝတီ မြို့စားအဖြစ် ပြောင်းလဲ၍ အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြို့စားများ၏ ဆန္ဒသဘောအတိုင်း မဟုတ်ဘဲ (ဘာနဒ်)စာချွန်တော် အမိန့်ပါစာများအရသာ အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ ထိုဘာနဒ် စာချွန်တော်အမိန့်များကို (၁၈၉၀)ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ(၄)ရက်နေ့တွင် ကန္ဒရဝတီမြို့စား စပ်လဝီထံ သို့လည်းကောင်း၊ (၁၈၉၁)ခုနှစ်၊ဇွန်လ(၁၈)ရက်နေ့တွင် ဘောလခဲမြို့စားဖဘန်ထံသို့ လည်းကောင်း ထုတ်ပြန်ပေးအပ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့၌ ရုံးစိုက်သော ရှမ်းပြည်နယ်မင်းကြီး၏ လက်အောက်တွင် အုပ်ချုပ်မှုကို ထားရှိ၍ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၌ ရုံးစိုက်သည့် လက်ထောက် နိုင်ငံရေးအရာရှိ(Assistant Political Officer) နောင်အခါ နယ်ခြားဝန်ထောက်(Assistant Resident)၏ သဘောတူညီမှုဖြင့် မြို့စားများက ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ကန္ဒရဝတီ၊ ဘောလခဲနှင့် ကြယ်ဖိုးကြီးနယ် မြေများဟု ဗြိတိသျှအစိုးရ လက်ထက်က သတ်မှတ်ခဲ့သော [[ကရင်နီပြည်နယ်များ]]သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ကရင်နီပြည်နယ် အမည်နှင့်ပင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်အရ လူထု ဆန္ဒဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ကရင်နီပြည်နယ်မှ ကယားပြည်နယ်အဖြစ် တရားဝင် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။<ref name="kayah" /> ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်၌ ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ နယ်ရှင်စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးသည့်အခါ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးကို ကယားပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဟူ၍ ၂ ပိုင်းခွဲခြားကာ ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းတွင် လွိုင်ကော်နှင့် ရွာသစ်မြို့နယ်များပါဝင်ပြီး အနောက်ပိုင်းတွင် ဘောလခဲမြို့နယ်၊ ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်နှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ် တို့ပါဝင်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အုပ်ချုပ်ရေးမူသစ်အရ ကယားပြည်နယ်ကို လွိုင်ကော်ခရိုင်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းပြီး လွိုင်ကော်နယ်ပိုင်နယ်၊ ရှားတောနယ်ပိုင်နယ်နှင့် ဖားဆောင်းနယ်ပိုင်နယ်ဟူ၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့ တော်လှန်ရေး ကောင်စီကာလ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြန်လည် သတ်မှတ်ချက်အရ ကယားပြည်နယ်ကို ခရိုင်ခွဲ ၂ ခု၊ မြို့နယ် ၆ ခုနှင့် မြို့နယ်ခွဲ ၇ ခုတို့ဖြင့် ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ခရိုင်ခွဲ ၂ ခုမှာ လွိုင်ကော်ခရိုင်ခွဲနှင့် ဖားဆောင်းခရိုင်ခွဲတို့ ဖြစ်ပြီး မြို့နယ်ခွဲ ၇ ခုမှာ လွိုင်ကော်၊ ထီးစဲခါး၊ နန်းမယ်ခုံ၊ ကေကော၊ မော်ချီး၊ ရွာသစ်၊ မယ်စတယ် တို့ဖြစ်သည်။<ref name="kayah" /> ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ခေတ်ကာလတွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၉၇၂ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၁၀၅/၇/ စိတ် ၁-အရ မယ်စဲ့နန်မြို့နယ်အစား ဘောလခဲမြို့နယ်ဟု ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ လက်ထက် ပြည်နယ်/တိုင်းများအလိုက် မြို့နယ်စုများ သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ကယားပြည်နယ်ရှိ လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆို၊ ဖရူဆို၊ ရှားတော၊ ဘောလခဲနှင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ် ၆ မြို့နယ်တို့ကို လွိုင်ကော်မြို့နယ်စု အဖြစ် သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ လွိုင်ကော်မြို့နယ်စုကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်ခရိုင်နှင့် ဘောလခဲခရိုင်အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဘောလခဲခရိုင်ကို ဘောလခဲ၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်နှင့် ရွာသစ်မြို့နယ်ခွဲပါဝင်လျက် ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၁၉၉၄.၇၆ စတုရန်းမိုင် ၁၂၇၆၆၅၃ ဧကဖြင့် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="kayah" /> === ​ဒေသတွင်းအုပ်ချုပ်​ရေး === အိမ်ထောင်စုတွင် ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ရိုသေလေးစားပြီး ဖခင်ကို ရိုသေ၍ ဩဇာခံယူသည့် နည်းတူ ရပ်ရွာတွင်လည်း သက်ရွယ်ကြီးသူ ကျေးရွာလူကြီးတို့၏ ဩဇာကို နာခံတတ်သည်။ ရပ်ရွာတွင်လည်း လူထုမှ လေးစားသော ကျေးရွာသက်ကြီးရွယ်အိုများက စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုကို လိုက်နာသည်။ ယခုအခါတွင် ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့နှင့် ကျေးရွာမြို့နယ် အဆင့်ဆင့် လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကော်မီတီများ ထားရှိသည်။ ဓလေ့ထုံးတမ်းများအရ လိုက်နာကြသည်။ === ခေတ်အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ === ကယားပြည်နယ်အား ၁၉၁၀ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=655|title=ခေတ်အဆက်ဆက် ကယားပြည်နယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈|archivedate=15 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170715132144/http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=169&Itemid=655}}</ref> ;ပါလီမန်အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # စဝ်ခွန်လီ (ကန္ဒရဝတီနယ်) - ၁၉၁၀ မှ ၁၉၃၀ ထိ # ကရင်နီပြည်နယ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးစဝ်ဝဏ္ဏ - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၅၂ ထိ #[[မဟာသရေစည်သူ]] ဦးစိန် (ပါလီမန်အတွင်းဝန်) - ၁၉၄၈ မှ ၁၉၆၀ ထိ # စဝ်ငယ်ဒူး ([[ဘောလခဲနယ်]]) - ၁၉၅၂ မှ ၁၉၆၂ ထိ # ကယားပြည်နယ်ကောင်စီနှင့်ဝန်ကြီး ဦးစဝ်ဝဏ္ဏ - ၁၉၅၆ မှ ၁၉၆၀ ထိ # ကယားပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့ [[သီရိပျံချီ]] ဦးအေမြလေး - ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ ထိ # ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးကျော်ဒင် - ၁၉၇၄ မှ ၁၉၈၈ ထိ ;ပြည်နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်ကြည် - ၁၉၈၈ မှ ၁၆.၄.၁၉၉၆ ထိ ;ပြည်နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဝင်း - ၂၃.၄.၁၉၉၆ မှ ၁၆.၄.၁၉၉၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး လှသောင်းမြင့် - ၁၉.၄.၁၉၉၈ မှ ၁၇.၁၂.၁၉၉၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်သိန်း - ၁၇.၁၂.၁၉၉၈ မှ ၂၃.၈.၁၉၉၉ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညွှန့်လှိုင် - ၂၃.၈.၁၉၉၉ မှ ၁၄.၆.၂၀၀၂ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဆွေ - ၁၅.၆.၂၀၀၂ မှ ၃၀.၉.၂၀၀၃ ထိ # ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ဦး - ၁.၁၀.၂၀၀၃ မှ ၁၃. ၉. ၂၀၀၄ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် လှမြင့်ရွှေ - ၈.၅.၂၀၀၅ မှ ၁၈.၈.၂၀၀၆ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ညွှန့်တင် - ၁၈.၈.၂၀၀၆ မှ ၂၂.၆.၂၀၀၈ ထိ # ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမြင့် - ၂၃.၆.၂၀၀၈ မှ ၃၀.၃. ၂၀၁၁ ထိ ;ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၃၁.၃.၂၀၁၁ မှ ၃၀.၃. ၂၀၁၆ ထိ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် [[အယ်ဖောင်းရှို|ဦးအယ်လ်ဖောင်းရှို]] - ၃၁.၃.၂၀၁၆ မှ ၃.၉.၂၀၂၀ ထိ # ယာယီဝန်ကြီးချုပ် ဦး​ဘော့စ်ကို - ၃.၉.၂၀၂၀ မှ ၁.၂.၂၀၂၁ ; ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီ အုပ်ချုပ်​ရေးကာလ #ပြည်နယ်​ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၂.၂.၂၀၂၁ မှ ၁.၈.၂၀၂၁ ;ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ # ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ခင်မောင်ဦး]] - ၁.၈.၂၀၂၁ မှ ၃၁.၁.၂၀၂၂ #ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦး​ဇော်မျိုးတင့် - ၁.၂.၂၀၂၂ မှ ၃၀.၁၂.၂၀၂၅ # ပြည်ဦးနယ်စိဝန်န်ဦးကြီးချုပ် - ၃၀.၁၂.၂၀၂၅ မှ ယနေ့အထိ == တည်​နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၈° ၀' နှင့် ၁၉° ၅၅' ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄° ၄၀' နှင့် ၉၇° ၉၃' ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၁၂၈မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၃၅မိုင်ရှိပြီး {{convert|၄၅၂၉.၅၆|sqmi}} ကျယ်ဝန်းသည်။ ပြည်နယ်၇ခုအနက် အ​သေးဆုံး​သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ​တောင်ဘက်တွင် ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အ​နောက်ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်၊ ​[[မြောက်ဘက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ [[File:Shan Kayah Border.jpg|thumb|​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော် ကားလမ်းမှ ရှမ်း-ကယားနယ်စပ်]] == ပထဝီဝင်အ​နေအထား == === ​မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ကယားပြည်နယ်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါများပြီး တောင်စဉ်တောင်တန်းများ ကို တောင်ခိုးတောင်ငွေ့တစ်ဝေဝေဖြင့် တွေ့မြင်ကြရပေလိမ့်မည်။ ကုန်းလမ်းခရီးကိုသာ အဓိကအား ထားရပြီး ကုန်းပြင်မြင့်သည် ပျှမ်းမျှအားဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၉၈၅)ပေ မှ (၆၀၀၀) ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကယားပြည်နယ်၏ အမြင်ဆုံးတောင်မှာ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်ရှိ နတ်တောင်ဖြစ်၍ အနိမ့်ဆုံးအရပ်ဒေသမှာ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်း မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်တွင်အထူး ထင်ရှားသောမြစ်မှာ သံလွင်မြစ်ဖြစ်ပြီး ရှားတောမြို့၊ ရွာသစ်မြို့၊ ဖားဆောင်းမြို့အနီးမှဖြတ်၍ မြောက်မှတောင်သို့စီးဆင်း လျက်ရှိသည်။ === ရာသီဥတု === ကယားပြည်နယ်၏ရာသီဥတုမှာ သုံးရာသီ ရာသီဥတုဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေ အနိမ့်အမြင့် ပထဝီသဘာဝကိုလိုက်၍ တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ ရာသီဥတုမှာ အနည်းငယ်မျှကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ရာသီဥတုကွဲပြားမှုရှိသော်လည်း ကျွန်း၊ သစ်မာ၊ ဝါး၊ ကြိမ်၊ မြက်သက်ကယ်၊ စန္ဒကူး၊ ဘုမ္မရာဇာ၊ သနပ်ခါး၊ ပျဉ်းကတိုး၊ လက်ပံမြောက်ချော၊ ရှား၊ သစ်စေး၊ လွန်ပို၊ အင်ကြင်း၊ ထင်းရူးနှင့် ဘရဆေးပင်များဖြစ်သော ကြက်လည်ဆံရွက်၊ ဧကရာဇ်၊ တောင်ကြာ၊ ကြက်သွေး၊ သက်ယင်းကြီး၊ ဆေးပုလဲ၊ ဒန့်ဒကူ၊ ကယားသဇင်ပန်း၊ သစ်ခွပန်းနှင့် ရောင်စုံရွက်လှပင်များ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းပါသည်။ အမြင့်ဆုံး ပျမ်းမျှအပူချိန် (၃၈ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်)နှင့် အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ(၅ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်)ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးခြုံ၍ဆိုရလျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် (၂၈.၄၈)လက်မရှိသည်။ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုနှင့် မြေပြန့်ဒေသများတွင် မုတ်သုံရာသီ တို့ကို ရရှိသည်။ ဆောင်းရာသီ၏ ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ၄၀ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်၊ မြေပြန့်ဒေသများတွင် ၆၂.၆ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် ရှိပြီး အပူဆုံးဖြစ်သည့် မေလတွင် ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၇၇.၄ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ရှိသည်။ ပျှမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၃၈.၄၃လက်မဖြစ်သည်။<ref>[http://www.modins.net/myanmarInfo/state_division/kayah.htm]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204190543/http://www.modins.net/myanmarinfo/state_division/kayah.htm|date=4 December 2008}}<span> MODiNS [ Myanmar Online Information </span>&#x5D;<span><!-- Bot generated title --></span></ref> == လူဦး​ရေ == ကယားပြည်နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ကယားလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်း၊ဗမာ၊ကရင်၊ပအိုဝ်း၊ရခိုင်၊ချင်း၊မွန်နှင့် ကချင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊အစ္စလာမ်ဟိန္ဒူနှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၁.၄၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယ၊တရုတ်၊ဘင်္ဂလား​ဒေ့ရှ်၊ပါကစ္စတန်နှင့် အခြားစသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ {{Historical populations |footnote = |source = ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း၊နှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာများ<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၇|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref><ref name="kayah2021"/><ref>{{Cite web|url=https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|accessdate=20 August 2021|archivedate=26 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200926184631/https://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623}}</ref> |၁၉၇၃ | 126,574 |၁၉၈၃ | 168,429 |၂၀၁၄ | 286,627 |၂၀၁၇ | 275,489 |၂၀၁၈ | 281,498 |၂၀၁၉ | 291,522 |၂၀၂၀ | 297,304 |၂၀၂၁ | 299,023 }} ကယားပြည်နယ်၏ လူဦး​ရေသိပ်သည်းဆသည် ၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာ၌ ၁၁ဦး၊ ၁၉၈၃ခုနှစ်တွင် ၁၄ဦး၊ ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ၂၄ဦးဖြစ်သည်။၁၉၈၃ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းနှင့် ၂၀၁၄ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းတို့အကြား ၇၀%တိုးတက်ခဲ့​သော်လည်း တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များအကြား လူဦး​ရေအနည်းဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်​နေဆဲဖြစ်သည်။ === လူမျိုး === ကယားပြည်နယ်တွင် ကယားတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများဖြစ်သော [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်း]](ပဒေါင်)၊ ကယန်း(လထ)၊ [[ကယောလူမျိုး|ကယော]]၊ [[ယင်းဘော်လူမျိုး|ကယန်းယင်းဘော်]]၊ [[ယင်းတလဲလူမျိုး|ယင်းတလဲ]]၊ [[ဂေခိုလူမျိုး|ကယန်းဂေခို]]၊ [[ဂေဘားလူမျိုး|ဂေဘား]]၊ [[မနူမနောလူမျိုး|မနုမနော]](ကော်ယော်) အပြင် ဗမာ၊ ရှမ်း၊ ကရင် စသည့် လူမျိုးစုများလည်း နေထိုင်ကြသည်။<ref name="kayah" /> [[ဖိုင်:Kayah1120.JPG|thumb|150px|alt=ကယားလူမျိုးများ|ကယားလူမျိုးများ]] == အုပ်ချုပ်ရေး == === မြို့တော် === ကယားပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ လွိုင်ကော်မြို့ဖြစ်သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေး === {{See also|ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ် အုပ်ချုပ်မှုအသစ်စတင်ချိန်မှစ၍ ကန္ဒရဝတီလမ်းပေါ်တွင် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးကို ဖွင့်လှစ်ကာ ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှအုပ်ချုပ်သည်။ [[ဖိုင်:Kayah State Government Otfice.jpg|thumb|ပြည်နယ်ကောင်စီရုံး]] === ဥပဒေပြုရေး === {{See also|ကယားပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ခုနှစ် စနစ်အသစ်မှစတင်ကာ ကယားပြည်နယ်အတွက် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်သော ပြည်နယ်ဥပဒေပြုလွှတ်တော် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:Kayah State Hluttaw.jpg|thumb|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] === တရားစီရင်ရေး === {{see also|ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံး (၂)ရုံး မြို့နယ်တရားရုံး (၇)ရုံးရှိသည်။ === ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ === ==== ခရိုင်များ==== [[File:Kayah state districts map.svg|thumb|ကယားပြည်နယ်၏ခရိုင်များ {{legend|#E31A1C|[[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]}} {{legend|#0000FF|[[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]}} {{legend|#33a02c|[[ဘောလခဲခရိုင်]]}} {{legend|#1f78b4|[[မယ်စဲ့ခရိုင်]]}}]] ကယားပြည်နယ်တွင် ခရိုင်(၄)ခု ရှိပြီး လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုခရိုင်၊ ဘောလခဲခရိုင်နှင့် မယ်စဲ့ခရိုင်တို့ ဖြစ်သည်။<ref name=gad>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17850|title=ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်}}{{Dead link|date=December 2022 }}</ref> ====ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်==== မြို့နယ်ပေါင်း (၇) မြို့နယ်ရှိသည်။​ {|class=wikitable ![[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]<br>[[File:Loikaw tsp in Loikaw district 2022.svg|150px]] |[[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]] {{•}} [[ရှားတောမြို့နယ်]] |- ![[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]<br>[[File:Demoso tsp in Demoso district.svg|150px]] |[[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖရူးဆိုးမြို့နယ်]] |- ![[ဘောလခဲခရိုင်]]<br>[[File:Bawlakhe tsp in Bawlakhe district 2022.svg|150px]] |[[ဘောလခဲမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] |- ![[မယ်စဲ့ခရိုင်]]<br>[[File:Mese district.svg|150px]] |[[မယ်စဲ့မြို့နယ်]] |} ==== မြို့များ ==== *[[လွိုင်ကော်မြို့]] *[[လွိုင်လင်လေးမြို့]] *[[လောပိတမြို့]] *[[ဒီးမော့ဆိုမြို့]] *[[နန်းမယ်ခုံမြို့]] *[[ဖရူဆိုမြို့]] *[[ရှားတောမြို့နယ်]] *[[ရှားတောမြို့]] *[[ဘောလခဲမြို့]] *[[ရွာသစ်မြို့၊ ဘော်လခဲခရိုင်|ရွာသစ်မြို့]] *[[ဖားဆောင်းမြို့]] *[[မော်ချီးမြို့]] *[[မယ်စဲ့မြို့]] [[File:Kayah State with Cities and Towns.svg|thumb|ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ တရားဝင်တည်ဆဲ မြို့ပေါင်း(၁၂)မြို့၏ တည်နေရာများ]]<br>{{legend|#E31A1C|ပြည်နယ်မြို့​တော်}} {{legend|#0000FF|ခရိုင်+မြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာမြို့}} {{legend|#33a02c|မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့}}{{legend|#d35f5f|မြို့ရုံးစိုက်ရာမြို့}} ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ကယားပြည်နယ်၌ မြို့ပေါင်း (၁၂)မြို့၊ ရပ်ကွက် (၅၂)ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၇၄) အုပ်စု နှင့် ရွာပေါင်း( ၅၁၀)ရွာရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8|title=နေပြည်တော်၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ကျေးရွာဦးရေ စာရင်းချုပ်|access-date=6 March 2022|archive-date=19 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519155041/http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8}}</ref> == စီးပွား​ရေး == ကယားပြည်နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးမှု ​နှေး​ကွေး​သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပြည်နယ်၏အဓိကထွက်ကုန်မှာ ​ပြောင်းနှင့် ပဲစင်းငုံတို့ဖြစ်ကာ မန္တ​လေးတိုင်းသို့ အဓိကတင်ပို့​ရောင်းချကြသည်။ အဓိကသီးနှံ(၁၀)မျိုး အဖြစ် စပါး၊ ပြောင်း၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ၊ ပဲစင်းငုံ၊  ကြံနှင့် ဝါတို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ နှစ်ရှည်သီးနှံအနေဖြင့် ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်၊ ငှက်ပျော၊ သရက်၊ ဇီး၊ လိမ္မော်၊ နဂါးမောက်၊ နာနတ်၊ ဒညှင်း၊ လိုင်ချီးနှင့် ထောပတ်ပင်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ စက်ရုံ ၁၁၅ရုံ၊အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅၁ရုံ တည်ရှိသည်။ မယ်စဲ့မြို့တွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်​ရေးစခန်းကို ဖွင့်လှစ်ထား​သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှ ကုန်သွယ်​ရေးစခန်း တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ထားခြင်းမရှိသဖြင့် ကုနိသွယ်မှုမှာ မ​ကောင်းမွန်​​​ပေ။ === တွင်းထွက်များ === စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်နိုင်သော စကျင်ကျောက်များနှင့် ဘော်သတ္တုများ ထွက်ရှိသည်။ === ဒေသထွက်ကုန်များ === အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းဖြစ်ရာ ကယားလူမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် သစ်ထုတ်လုပ်ရေး၊ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ရှား၊ ချိပ်၊ သစ်စေး စသည့်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ရေးတို့ဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းကြသူများဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသ၌ မြေပြန့်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ကိုင် စားသောက်ကြသည်။ တူးမြောင်းတို့ဖြင့် ရေသွယ်ယူကာ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ တောင်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းတို့ကိုလည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ငွေတောင်နယ်၌ ရက်လုပ်သော ငွေတောင်လွယ်အိတ်တို့မှာ ထင်ပေါ်လှသည်။ ကယားတို့မှာ မိမိတို့ ဝတ်ဆင်ရန် ဝတ်စုံကို မိမိတို့ဖာသာ ရက်လုပ်ကြသူများဖြစ်သည်။ ကယားပြည်နယ်၏ ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ် ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည်ခေါ် ကြေးနက်စည်ကြီး များကိုလည်း ငွေတောင်နယ်တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင် နိုးကြားလာပြီဖြစ်သော ကယားပြည်နယ်အမျိုးသားများသည် နိုင်ငံတော်၏ အခန်းကဏ္ဍအသီးသီး ဝင်ရောက်အမှုထမ်းလျက်ရှိသည်။ အလှအပ အနုအယဉ်ကို အဆန်းအကြယ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ဖော်ပြသော ရှေးမြန်မာ ပျို့ကဗျာအချို့တို့တွင် ကယားပြည်နယ် ငွေတောင်နယ်ကို အခြေခံထား၍ ဇာတ်ကွက်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ရှေးအခါက ငွေတောင်နယ်ဒေသမှာ ယွန်းထိုးခြင်း၊ မှန်စီရွှေချ၊ ရွှေဇဝါရေးခြင်း၊ သစ်စေးသားရိုးကိုင်းခြင်းစသော အနုပညာ လက်မှုပညာများ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ကယားအမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးတို့မှာ ခေတ်နှင့် ရင်ပေါင်တန်းလိုက်နိုင်ရန် အထူးလုံးပန်း ကြိုးစားလျက်ရှိခဲ့ရာ လူမျိုး၏ ပင်ရင်းယဉ်ကျေးမှုပေါ်တွင် အခြေတည်ကာ အရေးကြီးသော ယဉ်ကျေးမှုအချက်အလက်များ ဖြစ်သည့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၊ စာပေတို့ကို ခေတ်မှီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲလျက်ရှိကြသည်။ အောက်ပါဇယားမှာ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညားထားသော ကယားပြည်နယ် ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာများအား ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ !! ရေတွက်ပုံ !! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ || ဧက||၁၇၇, ၉၁၂ |- | ၂|| ဆည်တမံ|| ခု|| ၃၂ |- | ၃|| မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်း|| ခု|| ၃ |- | ၄|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင် || ၂၇၀ |- | ၅|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင် || ၂၁၈၀.၇၂ |- | ၆|| ရထားလမ်း|| မိုင်|| ၁၀၁.၉၂ |- | ၇|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၅၈၁ |- | ၈|| ပေ ၁၈၀အထက် တံထား|| စင်း|| ၈ |- | ၉|| စာတိုက်စခန်း|| ခု || ၁၄ |- | ၁၀ || ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၁ |- | ၁၁|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၁၂ |- | ၁၂|| မိုက္ကရိုဝေ့ဗ်စခန်း|| ခု|| ၂ |- | ၁၃|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၃၉၁ |- | ၁၄|| တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ် || ခု|| ၄ |- | ၁၅|| ဆေးရုံ/ကျန်းမာရေးဌာန|| ရုံ/ဌာန|| ၅၃ |- |}<ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf |accessdate=8 February 2011 |archivedate=3 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303212350/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb07.pdf }}</ref><ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း</ref><ref>* မြန်မာပြည်ဖွား [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ်</ref> == ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး == ကယားပြည်နယ်သည် ​တောင်ကုန်း၊​တောင်တန်း များပြား၍ ပြည်နယ်အတွင်းဆက်သွယ်​ရေး အနည်းငယ်ခက်ခဲသည်။ လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ​လေဆိပ်ရှိကာ ရန်ကုန်မြို့နှင့် ​နေ့စဉ်​လေ​ကြောင်းခရီးစဉ်ရှိသည်။ ဘီလူး​ချောင်းကို လွိုင်​ကော်မြို့အထိ ​ရေ​ကြောင်းလမ်းခရီး သွားလာနိုင်သည်။ လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ဘူတာရုံတစ်ခုရှိကာ သာစည်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ပြည်နယ်အတွင်းသို့ဝင်​ရောက်ရာ အဓိကလမ်းမများမှာ ​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော်လမ်း၊​တောင်ငူ-လိပ်သို-ယာဒို-လွိုင်​ကော်-ဟိုပုံးလမ်းတို့ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:Loikaw Airport.jpg|thumb|လွိုင်​ကော်​လေဆိပ်]] == ပညာရေး == {{See also|မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်ကောလိပ်များ}} {| class="wikitable" |- bgcolor="#E8E8E8" |- ! အဆင့်မြင့်ပညာ ! အရေအတွက် |- | တက္ကသိုလ် |၃ |- | ကောလိပ် |၁ |- |သိပ္ပံကျောင်း |၁ |} <ref name="ကယား">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/2017-april-2018-march-kayah-state.pdf|title=ပြည်နယ်၏အချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=|archivedate=25 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190725061341/http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/2017-april-2018-march-kayah-state.pdf}}</ref> {| class="wikitable" |- bgcolor="#E8E8E8" |- !အခြေခံပညာ !|အရေအတွက် |- |အထက |၂၇ |- |အလက |၁၅ |- |အမက |၃၀၀ |- |အထက(ခွဲ) |၂၀ |- |အလက(ခွဲ) |၂၂ |- |အမက(ခွဲ) |၇၅ |- |မူလွန် |၅၀ |- |ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း |၈ |} == ကျန်းမာ​ရေး == လွိုင်​ကော်မြို့တွင် ပြည်နယ်ပြည်သူ့​ဆေးရုံကြီးအပါအဝင် ​မြို့နယ်​ဆေးရုံ၊တိုက်နယ်​ဆေးရုံ စုစု​ပေါင်း ၁၇ခုရှိသည်။ === ​ဆေးရုံများ === *ပြည်နယ်ပြည်သူ့​ဆေးရုံ *ဒီး​မော့ဆို မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဖရူဆိုး မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ရှား​တော မြို့နယ်​ဆေးရုံ *​ဘောလခဲ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဖား​ဆောင်း မြို့နယ်​ဆေးရုံ *မယ်စဲ့ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *​​လောဓ​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လွိုင်လင်​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *နန်းမယ်ခုံ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *​ဒေါတမကြီး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လိုဘာခို တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ဟိုယာ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *သရီးဒါး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ရွာသစ် တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *ပန်တိန်း တိုက်နယ်​ဆေးရုံ == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == [[File:Traditional Musical Instruments of Kayah Nationalities.jpg|thumb|ကယားတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာတူရိယာများ]] [[File:Traditional Musical Instruments of Kayah Nationalities 1.jpg|thumb|ကယားနှစ်ဖက်ပိတ်ဗုံကြီး၊ ကယားဗုံရှည် နှင့် ကယားဖားစည်]] === ကိုးကွယ်မှု === ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သူ၊ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ(Catholic)ဝင်များ ရှိကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့အိမ်များတွင် ဘုရားဆင်းတုရုပ်ပွားတော်များ ထားရှိ ကိုးကွယ်သည်။ နတ်စင်ကို ရွာအပြင်တွင် ထားလေ့ရှိပြီး နတ်ရုပ်မရှိဘဲ နတ်စင်သာရှိကြသည်။ ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများလည်း ရှိသည်။ မိမိကိုးကွယ်သော ဘာသာကို အထူးလေးစားကြသည်။ မည်သည့်ဘာသာဝင်ဖြစ်စေ စုန်းနတ် ကဝေ မှော်ပညာ စသည်တို့ကို ယုံကြည်ကြသည်။ === ဘာသာစကား၊စာပေ === လူမျိုးနွယ်အလိုက် မိမိပိုင်ဘာသာစကားများ ရှိသော်လည်း အနည်းငယ်မျှသာ ကွဲလွဲသည်။ ရှမ်းဘာသာ စကားကိုမူ အများအားဖြင့် နားလည်လေကြသည်။ ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိပေ။ အချို့လူမျိုးနွယ်တို့တွင် ရောမအက္ခရာဖြင့် တီထွင်ထားသော စာပေရှိသော်လည်း အသုံးနည်းသည်။ မြန်မာအက္ခရာဖြင့် ကယားစာပေတီထွင်ပြီး ပြန့်ပွားရန် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ကယားအမျိုးသားတို့က ဖျင်ကြမ်းဘောင်းဘီတို/ရှည် ခပ်ပွပွ အပေါ်အင်္ကျီခပ်ကြမ်းကြမ်းဝတ်သည်။ အမျိုးသမီးတို့က ခေါင်းပေါင်းအနီ/အနက် ပေါင်း၏။ ကိုယ်တွင် ရင်စည်းဖုံး သင်တိုင်းဝတ်ဆင်ပြီး အပေါ်မှ ခြုံထည်ရှည်နှင့် ခါးစည်းကြိုးအနီ ချည်နှောင်ပြီး ရှေ့သို့ချထားလေ့ရှိသည်။ ကယန်းဂေခို၊ ကရင်ဂေဘား အမျိုးသားတို့က ဖျင်စဘောင်းဘီတိုနှင့် အင်္ကျီဖြူ ရင်ခွဲ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ ဂျပ်ခုတ်ထမီ နှင့် အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပဒေါင်(ခေါ်ကယန်းကခေါင်း)ကယန်းအမျိုးသားတို့မှာ ဘောင်းဘီပွနှင့် အပေါ်အင်္ကျီ ဝတ်ဆင်ပြီး အမျိုးသမီးများက အတွင်းခံအင်္ကျီ လက်စက ရင်ညွန့်အထိ ဟိုက်ခွဲထားပြီး ပေါင်လည်ထိ ရှည်သော သင်တိုင်း ဖြစ်သည်။ အပေါ်မှ တိုက်ပုံအင်္ကျီအနက်ကို ထပ်ဝတ်ဆင်သည်။ ပရဲကေယာအမျိုးသားများက အင်္ကျီ လက်တို အဖြူခံပေါ်တွင် အနီစင်း စိပ်စိပ်နှင့် ဘောင်းဘီတို အနီခံအစင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ အင်္ကျီ အဖြူခံအနီစင်း လက်စက အမြိတ်နှင့်ဝတ်၍ ထမီကို အနက်ခံ အနီကန့်လန့်စင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ [[ဖိုင်:View of Loikaw.jpg|thumb|250px|alt=ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ|ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ]] ယင်းဘော်ခေါ်ကယန်းကငံ အမျိုးသားများက ဘောင်းဘီတို နှင့် အင်္ကျီလက်စက ဝတ်၍ အမျိုးသမီးတို့က ထမီအနက်တို့ကို ဒူးဆစ်အထိ ဝတ်ဆင်ပြီး အင်္ကျီမှာ လက်စကလည်ဟိုက် ဖြစ်၏။ အတွင်းတွင် သင်တိုင်းတစကို လည်ပင်းနှင့် ပခုံးသိုင်း၍ ခါးပတ်ကြိုးတစ်ခုနှင့် ရစ်ပတ်ထားသည်။ အပေါ်မှ ခြုံသင်တိုင်း လွှမ်းသည်။ <ref>[http://loikawland.blogspot.com/2007/08/blog-post_4564.html လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ - ကႏၵာရ၀တီ: လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ပုံမ်ား<!-- Bot generated title -->]</ref> ယင်းတလဲ အမျိုးသားများမှာ ဘောင်းဘီအဖြူ အနီစကွပ်သော အင်္ကျီအဖြူဝတ်၍ အမျိုးသမီးက အဖြူရောင်အင်္ကျီ၊ အနီရောင်ကွက်ကျား ထမီဝတ်ဆင်သည်။(မှတ်ချက်။ ။ အမျိုးသားများမှာ အများဖြင့် ခေါင်းပေါင်း ပေါင်းထားလေ့ရှိပြီး အမျိုးသမီးများကလည်း ငွေပြားပုတီးစေ့၊ ပန်းစည်းကြိုးတို့ကို လည်တွင် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။ အပျိုအအိုခွဲသော ဝတ်ဆင်မှု ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုရှိသည်။) ကယန်းလထာဇယိမ်ခေါ် ခေါင်းတို အမျိုးသားမှာ ရင်ခွဲအပေါ်အင်္ကျီနှင့် ဘောင်းဘီတို ကျပ်ကို ဝတ်ဆင်၍ အမျိုးသမီးများက ခေါင်းစွပ်ကို ကိုယ်ပွအင်္ကျီ ဂျပ်ခုတ်ထမီ ဝတ်ပြီး ကျားမအားလုံး တိရစ္ဆာန်အစွယ်များ၊ သစ်သားပုတီးများကို လည်ဆွဲ၊ နားဝတ်များ အဖြစ် ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိသည်။ === ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု === စုပေါင်းဆောင်ရွက်တတ်သော အလေ့အထရှိသည်။ ဘာသာရေး၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ရပ်ရွာစည်ပင်ရေး တို့ကို ပူးပေါင်းဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်တတ်သည့် အလေ့ရှိသည်။ လူမှုရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်ပြုခြင်း၊ ထိမ်းမြားခြင်း၊ အိမ်သစ်တက်ခြင်း စသည့် မင်္ဂလာပွဲများရှိ၍ ရပ်ရွာမှ ဝိုင်းဝန်း လုပ်ဆောင်ကြသည်။ ရပ်ရွာစည်ပင်ရေးအတွက် နတ်ဆိုးများ တောထုတ်သည့် အလေ့ရှိသည်။ ဘာသာရေးနှင့်ပတ်သက်သော ပွဲများအဖြစ် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်၊ ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲတော်၊ လိပ်ပြာခေါ်ပွဲများကို ကျင်းပ၍ ရွာသူရွာသားများက စုပေါင်းလုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။ ပရောဂဆရာ နတ်ထိန်းများ၊ ဗိန္ဓောဆရာများမှာ ဩဇာရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ == ထင်ရှား​သောနေရာများ == * [[တောင်ကွဲစေတီတော်]] [[ဖိုင်:Loikaw Pagoda.jpg|180px]] * [[လောပိတ ရေတံခွန်]] [[ဖိုင်:Lawpita Fall.jpeg|180px]] * [[ကန်ခုနှစ်ဆင့် နှင့် ထီးပွင့်ဂူ]] * [[ကြတ်ဂူ]] * [[ငွေတောင်ဆည်]] [[ဖိုင်:Ngwe Taung Dam.jpg|180px]] *[[ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ (လောပိတ)]] [[ဖိုင်:ဘီလူးချောင်းအမှတ် ၂ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ.jpg|180px]] <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> * [[တောင်သုံးလုံး]] * [[ဆင်ဖြူတောင်]] * [[ထီးပရူနုလှိုဏ်ဂူ]] * [[လွယ်တမူဂူ]] * [[အောင်သပြေဂူ]] * [[‌ခြေတော်ရာဘုရား]] * [[ထီးဝဲခါးရေတံခွန်]] * [[ဟော်ကြီးကျောင်း]] * [[လျောင်းတော်မူဘုရား]] * [[ရွှေလက်ဝါးဘုရား]] * [[ရေပြာကန်(ကယား)]] * [[မယ်တော်ဂူ]] == ကိုးကား == {{reflist| <ref name="kayah">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=111&Itemid=623|title=ကယားပြည်နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၉ မေ ၂၀၁၈}}</ref> }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကယားပြည်နယ် |North = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |Northeast = |East = [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] |Southeast = |South = |Southwest = [[ကရင်ပြည်နယ်]] |West = |Northwest = }} {{ကယားပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ကယားပြည်နယ်| ]] l0abuk5u2as2rhblga0qbpgx6ucmv4j 0 3118 1062862 1040155 2026-11-10T18:19:58Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062862 wikitext text/x-wiki '''ဘောဂဗေဒ''' သည်လူမှုရေးသိပ္ပံဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ကုန်စည်]]နှင့် [[ဝန်ဆောင်မှု|ဝန်ဆောင်မှုများ]] ထုတ်လုပ်မှု၊ သုံးစွဲမှု နှင့် ဖြန့်ဖြူးမှု တို့ကို ဖော်ပြခြင်းနှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း ပြုလုပ်သော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ <ref name=mw>{{cite web |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/economics |title=Economics |publisher=Merriam-Webster}}</ref> ဘောဂဗေဒ ဘာသာရပ်သည် စီးပွားရေး အင်အားစုများ ၏ ပြုမူဆောင်ရွက်ပုံနှင့် အချင်းချင်းဆက်နွယ်ပုံတို့အပြင် စီးပွားရေး မည်သို့မည်ပုံ အလုပ်လုပ်သည်ကို အာရုံစူးစိုက်လေ့လာသည့် ပညာရပ် ဖြစ်သည်။ မိုက်ခရိုဘောဂဗေဒ ဘာသာရပ်သည် စီးပွားရေး အင်အားစု တစ်ခုချင်းစီနှင့် ဈေးကွက်၊ ၎င်းတို့၏ အချင်းချင်း ဆက်နွယ်မှု၊ ဆက်နွယ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရလဒ် အစရှိသော စီးပွားရေး၏ အခြေခံ အစိတ်အပိုင်းများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လေ့လာသည်။ စီးပွားရေး အင်အားစုများတွင် ဥပမာအားဖြင့် အိမ်ထောင်စုများ ၊ လုပ်ငန်းများ၊ ဝယ်သူများ နှင့် ရောင်းသူများ ပါဝင်နိုင်သည်။ မက်ကရိုဘောဂဗေဒ ပညာရပ်၌ စီးပွားရေး တစ်ခုလုံး (အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ရလျှင် စုပေါင်းထုတ်လုပ်မှု၊ စားသုံးမှု၊ စုဆောင်းမှု နှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု) နှင့် ၎င်းအား သက်ရောက်မှု ရှိစေသော အရင်းအမြစ်များ အသုံးမချနိုင်ခြင်း (လုပ်အား၊ အရင်းအနှီးနှင့် မြေ)၊ ငွေကြေးဖောင်းပွခြင်း၊ စီးပွားရေးတိုးတက်မှု နှင့် ထိုပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် ကြိုးစားသော အများပြည်သူဆိုင်ရာ ပေါ်လစီများ (ငွေကြေး၊ အခွန်ဘဏ္ဍာရေး နှင့် အခြားပေါ်လစီများ) စသည်တို့ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လေ့လာသည်။ ဘောဂဗေဒဘာသာရပ်အတွင်း အခြားထင်ရှားသော ကွဲပြားမှုများမှာ မည်သို့ရှိသည်ကို ဖော်ပြသော အရှိတရား ဘောဂဗေဒ နှင့် မည်သို့ဖြစ်သင့်သည်ကို ဖော်ပြသည့် စံပြုဘောဂဗေဒ အကြား ကွဲပြားမှု၊ ဘောဂဗေဒ သီအိုရီများ နှင့် အသုံးချ ဘောဂဗေဒ အကြား ကွဲပြားမှု၊ ဆင်ခြင်မှု ဘောဂဗေဒ နှင့် အပြုအမူဆိုင်ရာ ဘောဂဗေဒ အကြား ကွဲပြားမှု၊ ခေတ်ရေစီးကြောင်း ဘောဂဗေဒ နှင့် အများနှင့်ဆန့်ကျင်သော ဘောဂဗေဒ အကြား ကွဲပြားမှု စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite book |editor-first1=Andrew |editor-last1=Caplin |editor-first2=Andrew |editor-last2=Schotter |title=The Foundations of Positive and Normative Economics: A Handbook |publisher=Oxford University Press |date=2008 |isbn=0-19-532831-0 |url=https://books.google.com/books?id=k2d8SFFyeNEC&pg=PP1}}</ref> [[File:Countries by Real GDP Growth Rate (2016).svg|270px|thumb|နိုင်ငံများနှင့် ဂျီဒီပီ အစစ်အမှန် တိုးတက်မှုများ။ အနီနှင့် ပြထားသော နိုင်ငံများမှာ စီးပွားကျနေကြသည်။]] ==အသုံးအနှုန်း== ယခင်က ဘောဂဗေဒ ဘာသာရပ်၏ အင်္ဂလိပ် အခေါ်အဝေါ်ကို ပေါ်လက်တစ်ကယ် အီကော်နော်မီ သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေး ဘောဂဗေဒဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသော်လည်း ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် အဲဖရက် မာရှယ် မှ အီကော်နောမစ် ဆိုင်းယင့် သို့မဟုတ် စီးပွားရေး သိပ္ပံ၏ အတိုကောက် အီကော်နောမစ် ဟု ပြောင်းလဲ အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ နာမည် ပြောင်းလဲပြီးနောက် တွေးခေါ်စဉ်းစားမှုများ ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီး သင်္ချာပညာကို ပိုမို အသုံးပြုလာသောကြောင့် ၎င်းကို သိပ္ပံဘာသာရပ်တစ်ခု အနေနှင့် လက်ခံရန် ကြိုးပမ်းမှုကို အထောက်အကူပေးခဲ့သည့်အပြင် နိုင်ငံရေး သိပ္ပံနှင့် အခြား လူမှုရေး သိပ္ပံများမှ ကွဲပြားသော သီးသန့် ဘာသာရပ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref name="Free2010">{{cite book|editor-last=Free|editor-first=Rhona C. |title=21st Century Economics: A Reference Handbook |url=https://books.google.com/books?id=hRFadIRMaMsC&pg=PA8 |volume=Volume 1 |year=2010 |publisher=SAGE Publications |isbn=978-1-4129-6142-4 |page=8}}</ref><ref name="MarshallMarshall1888">{{cite book |last1=Marshall |first1=Alfred |authorlink1=Alfred Marshall |last2=Marshall |first2=Mary Paley |authorlink2=Mary Paley Marshall |title=The Economics of Industry |url=https://books.google.com/books?id=wFc4yr9xfqAC&pg=PA2 |year=1888 |publisher=Macmillan |page=2|orig-year=1879}}</ref><ref name="Jevons1879">{{cite book |last=Jevons |first=William Stanley |authorlink=William Stanley Jevons |title=The Theory of Political Economy |url=https://books.google.com/books?id=aYcBAAAAQAAJ&pg=PR14 |edition=second |year=1879 |publisher=Macmillan and Co |page=XIV}}</ref> ဘောဂဗေဒ ပညာရပ်၏ အန္တိမ ပန်းတိုင်မှာ လူတို့၏ နေစဉ်နေထိုင်မှု ဘဝရှိ နေထိုင်မှု ပုံစံကို မြှင့်တင်ရန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |last=Samuelson |first=Paul A. |author-link1=Paul Samuelson |last2=Nordhaus |first2=William D. |authorlink2=William Nordhaus |year=2004 |title=''Economics'' |url=https://archive.org/details/economics0000samu_c4m8 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-0728-7205-7 |ref=harv}}</ref> ဘောဂဗေဒဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ ဘဏ္ဍရေး၊ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု နှင့် အစိုးရ အပါအဝင် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးတွင် အသုံးချနိုင်သည်။ စီးပွားရေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုသည် ရာဇဝတ်မှုများ၊ ပညာရေး <ref>{{cite web |publisher=The World Bank |date=2007 |url=http://go.worldbank.org/78EK1G87M0 |title=Economics of Education }}{{Dead link|date=December 2020 }}</ref> မိသားစု၊ ဥပဒေ၊ နိုင်ငံရေး နှင့် ဘာသာရေး<ref>{{cite journal |author-link=Laurence R. Iannaccone |last=Iannaccone |first=Laurence R. |date=September 1998 |title=Introduction to the Economics of Religion |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-economic-literature_1998-09_36_3/page/1465 |work=Journal of Economic Literature |volume=36 |issue=3 |pp=1465–1495 |jstor=2564806}}</ref> လူမှု အဖွဲ့အစည်းများ ၊စစ်ပွဲများ ၊<ref>{{cite book |author-link=William D. Nordhaus |last=Nordhaus |first=William D. |date=2002 |chapter=The Economic Consequences of a War with Iraq |title=War with Iraq: Costs, Consequences, and Alternatives |url=http://nordhaus.econ.yale.edu/AAAS_War_Iraq_2.pdf |pp=51–85 |isbn=0-87724-036-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202005510/http://nordhaus.econ.yale.edu/AAAS_War_Iraq_2.pdf |archive-date=2 February 2007 |publisher=American Academy of Arts and Sciences |location=Cambridge, Massachusetts |access-date=21 October 2007}}</ref> ၊ ၊ သိပ္ပံပညာ၊ <ref>{{cite web |first=Arthur M., Jr. |last=Diamond |date=2008 |title=Science, Economics of |work=The New Palgrave Dictionary of Economics |editor-first1=Steven N. |editor-last1=Durlauf |editor-first2=Lawrence E. |editor-last2=Blume |edition=second |doi=10.1057/9780230226203.1491 |url=http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_E000222 |access-date=19 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170929232007/http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_E000222 |archive-date=29 September 2017 |url-status=dead}}</ref>နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် <ref>{{cite report |title=Towards a Green Economy: Pathways to Sustainable Development and Poverty Eradication |publisher=United Nations Environment Programme |date=2011 |url=https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/126GER_synthesis_en.pdf}}</ref> အစရှိသော နယ်ပယ်များ အထိပင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးချနိုင်သည်။ == မိုက်ခရိုဘောဂဗေဒ== [[File:Ballard Farmers' Market - vegetables.jpg|thumb|250px|ဘောဂဗေဒ ပညာရှင်များသည် ရိုးရာ ဈေးအတွင်း ဖြစ်ပွားနေသော ကုန်သွယ်ရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် စားသုံးမှုဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို လေ့လာကြသည်။ |alt=ဈေးအတွင်းရှိ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ရောင်းသူ တစ်ဦး]] [[File:Sao Paulo Stock Exchange.jpg|thumb|250px|ဈေးကွက် အတု အတွင်းတွင် ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူများ မရှိကြဘဲ ကြားခံတစ်ဦးထံမှ သို့မဟုတ် အီလက်ထရွန်းနစ် သတင်းအချက်အလက်များပေါ်တွင် မူတည်၍ အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ ပုံ ၊ ဆောပိုလို စတော့အိတ်ချိန်း ဘရာဇီး|alt=လူနှစ်ဦးမှ ကွန်ပျူတာရှေ့တွင် ငွေကြေး အချက်အလက်များနှင့် အတူ ထိုင်နေသည်။ ]] ===ဈေးကွက်=== မိုက်ခရိုဘောဂဗေဒသည် ဈေးကွက်ပုံစံ ကိုဖြစ်ပေါ်စေသော လူများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများမှ ဈေးကွက်အတွင်း ဈေးကွက်စနစ်ကို မည်သို့မည်ပုံ ဖော်ဆောင်သည်ကို ဆန်းစစ်သော ပညာရပ် ဖြစ်သည်။ ထိုလူများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပုဂ္ဂလိက နှင့် အစိုးရ အဖွဲ့အစည်း အမျိုးမျိုး ပါဝင်ပြီး အစိုးရ၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများအောက်တွင် ရှားပါးသော ကုန်သွယ်နိုင်သည့် ပစ္စည်းများကို ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားနေကြသူများ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားနေကြသော ပစ္စည်းများတွင် ပန်းသီးကဲ့သို့သော ကုန်စည်များပါဝင်သကဲ့သို့ စက်ပြင်ခြင်း၊ ဥပဒေရေးရာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်းနှင့် ဖျော်ဖြေခြင်း အစရှိသော ဝန်ဆောင်မှုများလည်း ပါဝင်သည်။ သီအိုရီအရ လွတ်လပ်ဈေးကွက်တွင် ဝယ်သူများမှလိုအပ်သော ဝယ်လိုအား နှင့် ရောင်းသူများမှ ရောင်းချလိုသော ရောင်းလိုအားတို့ သည် နောက်ဆုံးတွင် ဈေးအပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပေါ်ပြီး အားမျှဈေးနှုန်းတွင် ဆုံတွေ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အမျိုးမျိုးသော ပြဿနာများကြောင့် အားမျှဈေးနှုန်းသို့ မရောက်ရှိနိုင်ပေ။ အားမျှဈေးနှုန်းသို့ ရောက်ရှိသည့်တိုင်အောင်ပင် လူသားဆန်သော ညီမျှမှု မဖြစ်ပေါ်နိုင်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွင် ရောင်းလိုအားသည် ပြင်ပအခြေအနေများကြောင့် အကန့်အသတ် ဖြစ်ပေါ်ပြီး အားမျှဈေးနှုန်းအား တကယ်လိုအပ်သော်လည်း မတတ်နိုင်သော သူများမှ ပေးနိုင်လိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။ ဈေးကွက်ပုံစံ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ အပြည့်အဝ ပြိုင်ဆိုင်မှုရှိသော ဈေးကွက်တွင် မည်သူ တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ ကုန်ပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းများကို မိမိလိုချင်သော ဈေးအတိုင်းရောင်းနိုင်သည့် ဈေးကွက်အင်အား မရှိပေ။ အခြားတနည်းပြောရမည် ဆိုပါက အားလုံးသည် ပေါက်ဈေးအတိုင်းရောင်းဝယ်ကြရပြီး မည်သူကမျှ ပစ္စည်း၏ ဈေးနှုန်းကို မလွှမ်းမိုးနိုင်ပေ။ ပြင်ပလောကတွင်မူ ဈေးကွက်သည် မကြာခဏဆိုသလိုပင် အပြည့်အဝ မဟုတ်သော ပြိုင်ဆိုင်မှုများ ကြုံတွေ့ကြရသည်။ ပုံစံအမျိုးမျိုးတွင် မိုနိုပိုလီ ဟု ခေါ်သော ကုန်ပစ္စည်းကို ရောင်းချသူ တစ်ဦးတည်းသာ ရှိခြင်း ၊ ဒျူရိုပိုလီဟု ခေါ်သော ကုန်ပစ္စည်းကို ရောင်းချသူ ၂ ဦးသာ ရှိခြင်း၊ အိုလီဂိုပိုလီဟု ခေါ်သော ကုန်ပစ္စည်းကို ရောင်းချသူ အနည်းငယ်သာ ရှိခြင်း မိုနိုပိုလစ်စတစ် ပြိုင်ဆိုင်မှု ဟုခေါ်သော ရောင်းချသူ အများအပြားရှိသော်လည်း အလွန်ကွဲပြားသော ကုန်ပစ္စည်းများကို ရောင်းချကြခြင်း၊ မိုနော့ဆိုနီ ဟုခေါ်သော ဝယ်သူ တစ်ဦးတည်းသာ ရှိခြင်း၊ အိုလီဂေါ့ဆိုလီ ဟုခေါ်သော ဝယ်သူ အနည်းငယ်သာ ရှိခြင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အပြည့်အဝ ပြိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကွဲပြားခြားနာစွာပင် မပြည့်ဝသော ပြိုင်ဆိုင်မှုတွင် ဈေးကွက်အင်အားသည် မညီမျှစွာ တည်ရှိသည်။ အပြည့်အဝပြိုင်ဆိုင်မှု မရှိသော ဈေးကွက်အတိုင်းရှိ ကုမ္ပဏီများသည် ဈေးကို လိုသလို တောင်းနိုင်ကြပြီး ဈေးကွက်အတွင်း မညီမျှသော ဝေစုများစွာကို ကိုင်ဆုပ်ထားနိုင်သော အင်အားရှိပြီး ကုန်ပစ္စည်း၏ ဈေးနှုန်းကို လွှမ်းမိုးနိုင်ကြသည်။ မိုက်ခရိုဘောဂဗေဒသည် ဈေးကွက်တစ်ခုချင်းစီကို သီးခြားလေ့လာပြီး ဈေးကွက်အတွင်းရှိ ပြုမူဆောင်ရွက်မှု တစ်ခုသည် အခြားဈေးကွက်များကို သက်ရောက်မှုမရှိဟု ယူဆခြင်းအားဖြင့် စီးပွားရေးစနစ်ကို လေ့လာရာတွင် လွယ်ကူအောင် မှတ်ယူထားသည်။ ထိုသို့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသော နည်းလမ်းကို တစိတ်တပိုင်း အားမျှဈေးနှုန်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနည်းလမ်းမှ ဈေးကွက်တစ်ခုတည်း အတွင်းမှ ပြုမူဆောင်ရွက်မှုများကိုသာ ပေါင်းစပ်လေ့လာသည်။ ယေဘုယျ အားမျှဈေးနှုန်း သီအိုရီသည် ဈေးကွက် အမျိုးမျိုးနှင့် ၎င်းတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ပြုမူပုံကို လေ့လာသည်။ ထိုနည်းလမ်းမှ ဈေးကွက်အားလုံးရှိ ပြုမူဆောင်ရွက်မှု အားလုံးကို ပေါင်းစပ်လေ့လာသည်။ ထိုနည်းလမ်းမှ ဈေးကွက်ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ၎င်းတို့အချင်းချင်း ဆက်စပ်ခြင်းကြောင့် အားမျှဈေးနှုန်းသို့ ဦးတည်သွားခြင်းကို လေ့လာသည်။ ===ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ကုန်ကျငွေ နှင့် စွမ်းရည်=== == မက်ကရိုဘောဂဗေဒ == လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်လုံး၊ စီးပွားရေး အဆောက်အဦ တစ်ခုလုံး၏ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အပြုအမူများကို လေ့လာသည့် ဘာသာရပ်ခွဲ တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘောဂဗေဒ (International Economics) == တိုင်းပြည် တစ်ပြည်နှင့်တစ်ပြည်၊ နိုင်ငံတစ်ခုနှင့် တစ်ခု စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်မှုများအား လေ့လာသည့် ဘာသာရပ်ခွဲ တစ်ခုဖြစ်သည်။ == စီးပွားရေး စနစ်များ == စီးပွားရေး စနစ်များကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာတွင် ကြည့်ရှုပုံ ရှုထောင့်များမှ အမျိုးမျိုး ခွဲခြားကြသည်။ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် <UL> <LI>ဈေးကွက် စီးပွားရေးစနစ် (Market Economy) <LI>ဗဟိုစီမံကိန်းချ စီးပွားရေးစနစ် (Centrally Planned Economy) <LI>ရောပြွမ်း စီးပွားရေးစနစ် (Mixed Economy) </UL> ဟူ၍ ခွဲခြမ်း လေ့လာနိုင်သည်။ {{Commonscat|Economics}} ==ကိုးကား== <references/> {{reflist}} {{stub}} [[Category:လူမှုရေးသိပ္ပံ]] [[Category:ဘောဂဗေဒ| ]] [[ar:اقتصاد]] [[fa:اقتصاد]] [[fi:Kansantalous]] [[ka:ეკონომიკური სისტემა]] [[nn:Økonomi]] [[no:Økonomi]] [[ps:اقتصاد]] [[ru:Экономика]] [[sk:Ekonomický systém]] px41nakm30zxjlrkxq4582ed77w96xq 0 3132 1062851 1023371 2026-11-10T16:02:41Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062851 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = ပြင်ဦးလွင် |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |settlement_type = မြို့ |image_skyline = Pyinoolwin -- Downtown.JPG |image_caption = ပြင်ဦးလွင်မြို့လယ် |image_map = |map_caption = |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်|ပြင်ဦးလွင်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population_total = ၂၅၅,၅၀၈ <ref>{{Citation|date= October 2017|title= The 2014 Myanmar Population and Housing Census Mandalay Region, Pyin Oo Lwin District Pyin Oo Lwin Township Report|publisher= Department of Population; Ministry of Labour, Immigration and Population|page= ၅၉|url= http://www.dop.gov.mm/sites/dop.gov.mm/files/publication_docs/pyinoolwin.pdf|accessdate= April 23, 2020|archive-date= 7 February 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20210207153840/https://www.dop.gov.mm/sites/dop.gov.mm/files/publication_docs/pyinoolwin.pdf|url-status= dead}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_density_km2 = |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 22 |latm = 2 |lats = 4.38 |longEW = E |longd = 96 |longm = 27 |longs = 31.49 |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} [[File:Pyin U Lwin Myanmar.jpg|thumb|]] '''ပြင်ဦးလွင်မြို့ (မေမြို့)'''သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[မန္တလေးမြို့]] မှ အရှေ့မြောက်ဘက် ၄၂ မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ == တည်နေရာ == ပြင်ဦးလွင် မြို့နယ်သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]] အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း တည်ရှိစေကာမူ မိုးနည်းရပ်ဝန်းတွင် မပါဝင်ပေ။ အကြောင်းမူကား ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက်စွန်း ယေဘုယျ အမြင့်ပေ ၃ဝဝဝ ကျော်တွင် တည်ရှိပြီး၊ မြေနိမ့်လွင်ပြင်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပြင်ဦးလွင် မြို့နယ်နှင့် ဆက်စပ်တည်ရှိသော မြို့နယ်လေးခု ရှိသည်။ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် နောင်ချို မြို့နယ်၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် မတ္တရာမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ပုသိမ်ကြီး မြို့နယ်နှင့် တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည် မြို့နယ်တို့နှင့် ဆက်စပ်တည်ရှိသည်။ ပြင်ဦးလွင်မြို့သည် အမည် (၅) မျိုးဖြင့်ထင်ရှားသည်။ ၎င်းတို့မှာ မေမြို့၊ ပြင်ဦးလွင်၊ တောင်လှေကားမြို့တော်၊ ချယ်ရီမြေ၊ ပန်းမြို့တော်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ပြင်ဦးလွင်မြို့သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၂ ဒီဂရီ ၂ မိနစ် ၄.၃၈ စက္ကန့် ၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၇ မိနစ် ၃၁.၄၉ စက္ကန့်အကြား တွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ ၃၅၁၀ ပေအမြင့်တွင် တည်ရှိသည်။ ပြင်ဦးလွင်မြို့ကို တောင်နိမ့်များ ဝန်းပတ်လျက်ရှိသည်။ [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]နှင့် မိုင် ၃ဝဝ ကျော်၊ [[မုတ္တမကွေ့]]နှင့် မိုင် ၄ဝဝ ကျော် ကွာလှမ်းသည်။ [[မန္တလေးမြို့]] နှင့်မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်( ၄၃)မိုင်အကွာ မန္တလေးလားရှိုး မော်တော်ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁၇ စတုရန်းမိုင်မျှ ရှိသည်။ == မြို့သမိုင်း == ခရစ်နှစ် ၁၈၈၆-ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားခြေလျင်တပ်မှ ဗိုလ်မှူးကြီး မေကို အစွဲပြု၍ '''မေမြို့'''ဟု ဗြိတိသျှတို့က ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ပြင်ဦးလွင် ဟူသောအမည်ကို မေမြို့ဟူသော အမည်မှ ဂျပန်ခေတ် [[ဒေါက်တာဘမော်]] အစိုးရလက်ထက်တွင် တစ်ကြိမ်ပြောင်းလဲခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ သို့သော် စစ်အပြီးတွင် ဗြိတိသျှတို့ ပြန်လည်အုပ်ချုပ်ချိန်မှစကာ မေမြို့ဟု ပြန်လည်ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်အစိုးရလက်ထက်တွင် ပြင်ဦးလွင် ဟုပြန်ပြောင်းခေါ်စေခြင်းဖြစ်သည်။ ကဗျာဆန် နုယဉ်သော အမည်ဆောင်သည့် မြို့ဖြစ်သည့်အပြင် ရာသီဥတုမှာလည်း အေးချမ်းသာယာသည်။ အထူးသဖြင့် နွေရာသီတွင် လူအများ အပူရှိန်မှ လွတ်ကင်းရာ လွတ်ကင်းကြောင်း အနားယူ အပန်းဖြေရာမြို့အဖြစ် နာမည်ထင်ရှားပေသည်။ ရှေးဗြိတိသျှ အစိုးရလက်ထက်က နွေရာသီတွင် ဘုရင်ခံနှင့် အစိုးရအရာရှိကြီးများသည် မေမြို့သို့ တက်၍နေထိုင်လေသည်။ ပြင်ဦးလွင်မြို့သည် ဗြိတိသျှတို့၏လက်ထက်က ပြုပြင်ထားသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြင်ဦးလွင်သည် မန္တလေးမြို့ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]နှင့် ရှေးအခါက တရုတ်ပြည် အနောက်ဘက်မှ ကုန်သည်များ စုဝေးရာဌာန ဖြစ်သည်။ ယခင်က ပြင်ဦးလွင်တွင် ၅ ရက် တစ်ဈေးသာရှိသည်။ ပြင်ဦးလွင်မြို့ရှိ [[ပါစယ်တာဝါ]](Purcell Tower) ပြင်ဦးလွင်နာရီစင်ကြီးမှာ ၁၉၃၄-ခုနှစ်၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဂီးလက်အင်ဂျွန်ဆင် ကုမ္ပဏီ(Gillete & Johnson Co.)မှ ဗြိတိသျှ ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင်၏ နန်းစံသက် (၂၅)နှစ်မြောက် ငွေရတုသဘင် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထုတ်လုပ်ခဲ့သော နာရီအနည်းငယ်အနက် တစ်လုံးအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။ ပြင်ဦးလွင် ( သို့မဟုတ် ) မေမြို့သည် ယခင်က ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်နမိတ် ဧရိယာအတွင်း၌ ပါဝင်သော်လည်း/ရှမ်းပြည်နယ်မှ ပိုင်ဆိုင်သော်လည်း မန္တလေးတိုင်းမှ သိမ်းယူ၍ မန္တလေးတိုင်း မေမြို့ (သို့မဟုတ် ) ပြင်ဦးလွင်ဟု ပြောင်းလဲခဲ့ပေသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဤအကြောင်းကို မေ့လျော့လာခဲ့ကြသည်ကို စိတ်မကောင်းဘွယ်ရာ တွေ့ရလေတော့သည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ပြင်ဦးလွင်မြို့ သည် သွားလမ်း လာလမ်းအားဖြင့် ကားလမ်း၊ ရထားလမ်းများ ရှိသည်။ [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း|မန္တလေး-လားရှိုး မီးရထားလမ်း]]ပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် မန္တလေးမြို့ မှ မီးရထားဖြင့်လည်း သွားနိုင်သည်။ မန္တလေးမြို့မှ ပြင်ဦးလွင်သို့ ကားဖြင့်သွားသော် ၂ နာရီကြာသည်။ လမ်းတွင် သုံးထပ်ကွေ့လမ်းများကို တွေရသည်။ မီးရထားဖြင့် သွားလျှင်ပိုကြာသည်ဟု ထင်ရသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် မီးရထားမှာ အရှိန် ပြင်းပြင်း မခုတ်ဘဲ မှန်မှန် တောင်တက်တောင်ဆင်းလုပ်ရ၍ ဖြစ်သည်။ [[အနီးစခန်းလေဆိပ်]] သည် ပြင်ဦးလွင်မြို့၊ အနီးစခန်းတွင် တည်ရှိသည်။ == ရာသီဥတု == တစ်နှစ်ပတ်လုံးပင် ပြင်ဦးလွင်သည် မန္တလေးထက် 10°C ပိုအေးသည်။ အမှန်တကယ်တွင် မန္တလေးနှင့် ပြင်ဦးလွင်သည် လတ္တီတွဒ် တစ်တန်းတွင် တည်ရှိနေသည်။ သို့သော် ပြင်ဦးလွင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်ပေ ၃၀၀၀ ကျော်တွင်တည်ရှိသောကြောင့် ထိုကဲ့သို့အေးမြရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ရာသီဥတုအေးမြသောကြောင့် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သူတို့ မနှစ်သက်သော်လည်း ဗြိတိသျှနှင့် ဥရောပတိုက်သားတို့ နှစ်သက်သဖြင့် သာယာအောင် ပြုပြင်ခဲ့သည်။ အအေးမှ လုံခြုံအောင် ပြုလုပ်နိုင်လျှင် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သောမြို့ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ ရာသီဥတု အေးမြသောကြောင့် ပြင်ဦးလွင်မြို့နှင့် အနီးပတ်ဝန်းကျင်မှာ ရှုခင်းသာယာလှပေသည်။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်သစ်သီး သစ်နှံ ပန်းမာလ်များကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်း၏။ တောင်စောင်း တောင်ခါးပန်းများတွင် ကော်ဖီ၊ [[စတော်ဘယ်ရီ]]၊ [[နာနတ်သီး|နာနတ်]]စသော စိုက်ခင်းများကို မြင်နိုင်ပေသည်။ ထိုပြင် [[ဂေါ်ဖီထုပ်]]၊ ဂေါ်ဖီပန်း၊ ခရမ်းချဉ်စသည့် အပင်များနှင့် အင်္ဂလိပ်တို့ စတင်စိုက်ပျိုးသော [[ယူကလစ်ပင်]]၊ [[ထင်းရှူး|ထင်းရှူးပင်]]၊ [[ဝက်သစ်ချပင်]] စသည်တို့ကိုလည်း ပြင်ဦးလွင်မြို့တွင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးတိုင်း ကြီးငယ်မဟူ နှစ်သက်သည့် မေမြို့၊ ဒေလီယာ၊ ဂန္ဓမာ စသည့် ပန်းရောင်စုံကား ပြင်ဦးလွင်မြို့ကို အထူးတန်ဆာဆင်ပေသည်။ == လူဦးရေ == ရှေးအခါက ပြင်ဦးလွင်သည် [[ဓနုလူမျိုး]]များ နေထိုင်ရာအရပ်ဖြစ်သည်။ ယခုမူကား ဗမာ၊တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ရှမ်း နှင့် မြန်မာလူမျိုးပေါင်းစုံ နေထိုင်ရာအရပ် ဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ ၁၉၆၂ ၏ ခန့်မှန်းအရ ၂၈၈၃ ခန့်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း အရ ၂၅၅,၀၀၀ ဖြစ်သည်။ == အထင်ကရနေရာများ == [[File:Anesakhan, Myanmar (Burma) - panoramio.jpg|right|thumb| ဓာတ်တော်ချိုင့်အတွင်းပိုင်းရှုခင်း]] [[File:Pwe Kauk or B.E. waterfall.JPG|right|thumb| ဘီအီးဖော ရေတံခွန်]] * [[ကန်တော်ကြီး အမျိုးသား ရုက္ခဗေဒ ဥယျာဉ်]] *[[အမျိုးသားအထိမ်းအမှတ်ဥယျာဉ် (ပြင်ဦးလွင်)]] * [[ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန်]] * [[ပိတ်ချင်းမြောင်လိုဏ်ဂူ]] (နန္ဒာမူလိုဏ်ဂူ) * ဘီအီးဖော ရေတံခွန် ([[ပွဲကောက် ရေတံခွန်]]) * [[မဟာအံ့ထူးကံသာ ဆုတောင်းပြည့်မြတ်စွာဘုရား]] * နှီးဘုရား * [[တိုင်းရင်းသားကျေးရွာ]] * [[ရတနာပုံ နည်းပညာ မြို့သစ်|ရတနာပုံတယ်လီပို့]] * [https://en.wikipedia.org/wiki/University_of_Technology,_Yadanabon_Cyber_City နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ရတနာပုံဆိုက်ဘာစီးတီး)] * [[ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ် (အထက်မြန်မာပြည်)|ဇီးပင်ကြီး ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်]](အထက်မြန်မာနိုင်ငံ) * [[စစ်တက္ကသိုလ်]] * [[တပ်မတော် နည်းပညာ တက္ကသိုလ်]] * [[ဘုရင်ခံအိမ်တော် (မြန်မာနိုင်ငံ)|ဘုရင်ခံအိမ်တော်]] (မေမြို့) *[[ပြင်ဦးလွင် ငှက်ဘေးမဲ့တော]] * [[ဟိုလိပ်]] [[စော်ဘွားတောင်]] * [[ ဒီဇင်ဘာခြံ ]] * ရေပြန်တောင်ရေတံခွန် * ရွှေပြင်ဦးလွင်စပျစ်ခြံ * ဘန့်ဘွေးကျင်းရေတံခွန် * သုံးထပ်ရေတံခွန် * တရုတ်ဘုံကျောင်း * ဂုတ်ထိပ်တံတား == ဓာတ်ပုံများ == [[File:Pyin U Lwin Myanmar.jpg|thumb| ဗြိတိသျှ‌ခေတ် အိမ်ကြီးကိုဖြတ်သွားသော မြင်းလှည်]] [[File:Gevernor's House 02 (PyinOoLwin).jpg|thumb| ဗြိတိသျှ‌ခေတ် ဆောင်လုပ်ခဲသော အိမ်ကြီး]] [[File:Anesakhan, Myanmar (Burma) - panoramio.jpg|right|thumb| ဓာတ်တော်ချိုင့်အတွင်းပိုင်းရှုခင်း]] [[File:Pwe Kauk or B.E. waterfall.JPG|right|thumb| ဘီအီးဖော ရေတံခွန်]] == ပြင်ပအင်တာနက်စာမျက်နှာ == * [http://www.pyinoolwin.info/index.htm မြန်မာ့ကုန်းမြင့်ပေါ်မှ ပန်းမြို့တော် ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090804055257/http://www.pyinoolwin.info/index.htm |date=4 August 2009 }} == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) <br /> {{မန္တလေးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} <br /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] [[Category:ပြင်ဦးလွင်မြို့]] oow55azaxw882tfq8471dzpjv7t4zxd 0 3483 1062840 953663 2026-11-10T14:57:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062840 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = နွား | image = Cow (Fleckvieh breed) Oeschinensee Slaunger 2009-07-07.jpg | image_upright = 1.1 | image_caption = ချူဆွဲပေးထားသော အညိုရောင် ဆွစ်ဖလခ်ဗီယေမျိုး နွားမတကောင် | status = DOM | genus = Bos | species = taurus | authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|Linnaeus]], [[:en:10th edition of Systema Naturae|1758]] | synonyms = * ''Bos primigenius taurus'' * ''Bos longifrons''7 | range_map = GLW 2 global distributions of a) cattle.tif | range_map_caption = Bovine distribution }} '''နွား'''ကို ရှေးအခါက [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၌ တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ယခု စက်မှုလယ်ယာခေတ်တွင် နွားအစား [[လယ်ထွန်စက်]]ကို အသုံးချမှု များပြားလာသော်ငြား၊ ခေါင်းပါးသော အချို့ဒေသများဝယ် နွားဖက် ရုန်းကန်တုန်း ဖြစ်သည်။ အစားကောင်း၊ ထမ်းပိုးကောင်း၊ အခိုင်းကောင်းသော နွားမျိုးကို နွားကောင်းဟု သတ်မှတ်၍၊ အစားမကောင်း၊ ထမ်းပိုးမကောင်း၊ အခိုင်းမကောင်းသည့် ဆန့်ကျင်ဘက် သဘာဝရှိသော နွားမျိုးကို နွားညံ့ဟု ယေဘုယျ သမုတ်ကြသည်။ လယ်ယာလုပ်ငန်းခွင်၌ တောင်သူဦးကြီးများကို ကူညီပေးသော မိတ်ဆွေနွားများသည် တခါတရံ ပိုင်ရှင် မသိဘဲ နွားသူခိုးများ လက်ချက်ဖြင့် တနယ်တကျေး သို့မဟုတ် တဖက်နိုင်ငံသို့ မှောင်ခိုကူးခြင်း ခံရတတ်သည်။<ref name="coc">{{Cite journal|author=ချိုဦးချို (ပထမ-ရွှေကျင်)|year=၁၉၉၇|pages=၁၈၂-၁၈၃|title=နွားအကြောင်း သိကောင်းစရာများ|month=ဩဂုတ်|journal=နက္ခတ္တရောင်ခြည်မဂ္ဂဇင်း|volume=၁၃၃|publisher=ဦးခင်မောင်ဝင်း|language=My|issue=၁၉၉၇ ဩဂုတ်လ}}</ref> မှောင်ခိုကို နှိမ်နင်းလိုသည့်သဘောဖြင့်၂၀၁၇ အောက်တိုဘာမှစ၍ ကျွဲနွားအရှင်များကို ပြည်ပသို့ တင်ပို့ခွင့်ပြုသည်။<ref>{{cite web|title= အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၉/၂၀၁၇ (ကျွဲ၊ နွားအရှင်များအား ပြည်ပသို့တရားဝင်တင်ပို့ခွင့်ပြုခြင်း)|url= https://www.myanmartradeportal.gov.mm/my/legal/99|access-date= 24 November 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211124063509/https://www.myanmartradeportal.gov.mm/my/legal/99|archive-date= 24 November 2021|url-status= dead}}</ref> ခွာပါမျိုး ဖြစ်သော နွားများကို မွေးမြူ၍ ရသည်။ Bovinae ဘိုဗီနေး မျိုးရင်းသေးဝင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ မှ အနီးစပ်ဆုံး ခန့်မှန်းချက်အရ၊ ကမ္ဘာတွင် နွားပေါင်း ၁.၄ ဘီလျံ ရှိသည်။ နွားသည် လူတစ်ယောက် ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု ပြယုဂ် ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်က နွားများများ ပိုင်ဆိုင်သူကို ကြည့်၍ မည်ရွေ့မည်မျှ ချမ်းသာသည်ကို သိနိုင်သည်။ [[ကျွဲ]]ကို ရေတွက်ပုံအတိုင်း နွားနှစ်ကောင် တစုံကို တ[[ရှဉ်း]]ဟု ရေတွက်သည်။ နွားလည်ပင်းမှာ ဆွဲပေးထားသော [[ချူ]] (cowbell) ကို [[ခလောက်]]ဟုလည်း ခေါ်သည်။ [[နွားညီနောင်]] [[လေးချိုး]][[ကဗျာ]]တွင် နွားကို ကြော့ရှင်းစွာ ကထားသော လှည်းယဉ်အကြောင်း စပ်ဆိုထားသည်။ [[မြင်း]]ကသော [[လှည်း]]ကို မြင်းရထား၊ [[မြင်းလှည်း]]ဟု ခေါ်နိုင်သော်လည်း၊ နွားကသော လှည်းကို နွားရထားဟု မခေါ်ဘဲ [[နွားလှည်း]] ဟုသာ ခေါ်သည်။ ထိုလှည်းကို အလှမောင်းရန် တန်ဆာဆင်သော် လှည်းယဉ်ဟု ခေါ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် [[မြက်]]နှင့် [[စပါး|ကောက်ရိုး]] ကြိုက်သော နွားကို အသားနှင့် [[နို့]]အလို့ငှာ ခြံ၊ [[မြက်ခင်းပြင်]]များတွင် မွေးမြူကြသည်။ နို့စားနွားခြံ ဟူ၍ ရှိသည်။ နိုင်ငံခြားတွင် နွားနို့ကို အများနည်းတူ သမားရိုးကျ လက်ဖြင့် ညှစ်သည်လည်း ရှိသကဲ့သို့ စီးပွားဖြစ် နွားရုံများမှာ စက်ဖြင့် အလိုအလျောက် ညှစ်ယူ၍ သန့်စင်ပြီး၊ ပြန်လည် ရောင်းချကြသည်။ နို့စားနွားမသည် တရက်လျှင် ရေ ၉၀ ပိဿာထိ သောက်သုံးရပါက သားပေါက်နှုန်းနှင့် နို့ထွက်နှုန်း ကောင်းမွန်စေသည်။<ref>{{cite web|title=နွားမွေးမြူရေးအတွက် အခြေခံအစာကျွေးနည်းစနစ်နှင့် အာဟာရလိုအပ်ချက်များတွက်ချက်ပုံ|url=https://greenwaymyanmar.com/posts/nutrition_for_cow}}</ref> နွား[[ချေး]]သည် [[မြေဩဇာ]]နှင့် [[လောင်စာ]]အတွက် အသုံးဝင်သည်။ နွားသားရေကို အဝတ် ချုပ်ခြင်း မဟုတ်ပါက စာအုပ်ဖုံး ချုပ်ရာတွင် သုံးသည်။ နွားရှင်သည် မိမိနွားကို အငှားကျောင်းပေးရန် နွားကျောင်းသား cowboy ကို အလုပ်ပေးနိုင်သည်။ သိုးထိန်းခွေး ရှိသကဲ့သို့ နွားထိန်းခွေးလည်း ရှိသည်။ မြန်မာတင်မက ကမ္ဘာ့တိုင်းပြည်များ၌ နွားနှင့် ပတ်သက်သော [[ဆိုရိုးစကား]] များစွာရှိသည်။ ==နွားကြန်== [[File:Särkänniemi - cow.jpg|thumb|ဖင်လန်နွားတမျိုး]] ကြန်အင်လက္ခဏာအနေဖြင့် နွား တကောင်သည် ထိပ်ကွက်လျှင် မြီးစွတ်များပြီး၊ ဆီးကြားလျှင်လည်း၊ ဝမ်းကြားတတ်သည်။ အလှမောင်း၊ ပြိုင်ပွဲဝင်၊ တောင်ယာလုပ်၊ ဆီဆုံတပ်ရာ၌ ကောင်းမွန်သော နွားပြာစိမ်းသည် ဦးချို အညိုများပြီး၊ နှင်တံလွတ်သော နွားပြာနက်သည် မျက်ကွင်း အညိုများသည်။ နွားအညံ့ဆုံးမှာ အဝါမွေးပါသော နွား ဖြစ်ပြီး၊ နီဝါမွေး၊ အနီမွေး နွားမျိုးသည် နွားကောင်းလက္ခဏာ မပြည့်စုံချေ။ တောင်သူဦးကြီးများ သတိထားရမည့် နွားမှာ တင်ပါးနိမ့်လျှောသော နွားမျိုး ဖြစ်ကာ၊ အစားအလွန် ရွေးသည်။ အလုပ်ခွင်၌ ပေကတ်နေတတ်ပြီး၊ ခိုင်းလျှင် အင်အားချည့်နဲ့သည်။ ဝါစေ့ပြောက် ပါသော နွားကား နွားသမင်ဟုလည်း ခေါ်ပြီး၊ အစာရွေးသည်။ မတ်တတ် အိပ်တတ်သည်။ အမြဲတမ်း စားမြုံ့ပြန်နေတတ်သည်။ ဝန်ပေါ့သာ ခိုင်းကောင်းပြီး၊ ဝန်လေး ခိုင်းမကောင်းချေ။ အသားပွသော နွားမှာ အကောင်ကြီးသော်လည်း၊ အားမသန်လှ။ ရေငန်ဆားငန်နှင့် အစာကျွေးလျှင် အလွန်သဘောကျကာ၊ နှာခေါင်းနစ်အောင် စားတတ်သည်။ ခိုင်းလျှင် ဝပ်တတ်သည်။ ရိုးရိုးလှမ်းသည့်အခါ ရှေ့လက်ခြေကို နောက်ခြေက မကျော်နိုင်သော နွားကို ခြေခွင်နွားဟု ခေါ်ကာ၊ တောင်ယာခိုင်းရာ၌ အသုံးမကျချေ။ ရှေ့သွားရှစ်ချောင်းသည် အဖျားတုတ်ပြီး အရင်းသေးနေသော နွားကို သွားကြားရေယိုနွားဟု ခေါ်သည်။ ဦးချို လှုပ်လီလှုပ်လဲ့ ဖြစ်နေလျှင် ရန်လိုတတ်သည့် ချိုတယ်လူးနွား ဖြစ်သည်။ နွားကောင်းသော်လည်း ရှောင်ကြသည်။ အစာကျွေးရာ၌ တဖက်နွားကို လုစားခြင်း၊ နွားချင်းဝှေ့ခြင်း ပြုတတ်သည်။ ခြေခါလက်ခါ နွားသည် နေရာသန့်ကြိုက်၍ လူကိုလည်း ကန်တတ်သည်။ ခြေလက်ဆာနွားမျိုးသည် ကုန်းတက်ဆင်း၊ တောင်တက်ဆင်း မထိန်းတတ်ပါက လူရောနွားပါ ဒုက္ခဖြစ်တတ်သည်။ ဦးခေါင်းတိုနွားသည် မိုးရိပ်လေရိပ်ကျလျှင် မြူးထူးခုန်ပေါက် ပြေးလွှားတတ်ကာ ထိန်းကျောင်းရ ခက်ခဲသည်။ ခရီးဝေးသွားလျှင် နှာခေါင်းကို ရေမှုတ်ပေးရသှ်။ နှာပွနွားသည် ကြိုးကိုက်၊ ကြိုးဖြတ်တတ်သည်။ လည်တိုနွားသည် စိတ်ရူးပေါက်လျှင် ထမ်းပိုးချိုးသည်။ အကြောင်းမသိသူ ခိုင်း၍ မရ။ လည်ရှည်နွားသည် သဲတော၊ ရွှံ့တော ခိုင်းရာ၌ သက်လုံမကောင်း၍ ရှောင်ကြသည်။<ref name="coc"/> ==နွားကောင်း အမျိုးအစား== # ထိပ်ကွက် # မြီးစွတ် # ဆီးကြား၊ ဝမ်းကြား # ကြန်စုံ # ရှစ်စပိတ် # နွားပြာနက် # နွားပြာစိမ်း # နှာရောင်ကြား # နှာရောင်ရှည် # စအု # မျက်ကွင်းညို # ဦးချိုညို<ref name="coc"/> ==နွားညံ့အမျိုးအစား== # နွားဝါမျက်ကြား # နွားဝါဖင်ဖြူ # သမင်မွေးချိုရှည် # နွားဝါကြားချိုရှည် # နွားဝါအမြီးနီ # နွားနီချိုရင်းဝါ<ref name="coc"/> ==မျိုးစိတ်== [[File:Zubron2.jpg|thumb|ဥရောပပြောင်နှင့် နွား မျိုးစပ်လိုက်ရာမှ ထွက်လာသော ဇူဘရွန်]] နွားကို မူလက မျိုးစိတ်သုံးမျိုးအဖြစ် ခွဲခြားသည်။ Bos taurus; Bos indicus နှင့် မျိုးတုံးသွားပြီဖြစ်သော Bos primigenius တို့ ဖြစ်သည်။ Bos taurus မှာ ဥရောပနွားမျိုးဖြစ်ပြီး၊ အာရှနှင့် အာဖရိကမှ အလားတူနွားမျိုးလည်း ပါဝင်သည်။ Bos indicus မှာ ဇီဘူ ဝါ ဘင်္ဂလားနွား ဖြစ်သည်။ ဘင်္ဂလားနွားသည် ဘို့ပါသော အိန္ဒိယနွားလည်း ဟုတ်သည်။ Bos primigenius မှာ အော်ရို့စ် နွား ဖြစ်သည်။ အော်ရို့စ်သည် ဇီဘူနှင့် တော်ရင်းနွားတို့၏ ဘိုးအေ ဖြစ်သည်။ ထိုမျိုးစိတ် သုံးမျိုးလုံးကို ယခုအခါ Bos taurus မျိုးစိတ်ထဲ ပြန်သွင်းကာ Bos taurus primigenius, Bos taurus indicus, Bos taurus taurus မျိုးစိတ်ခွဲတို့အဖြစ် ပြန်ခွဲခြားထားလိုက်သည်။ အော်ရို့နွား Aurochs သည် မူလက ဥရောပ၊ မြောက်အာဖရိကနှင့် အာရှ အတော်များများတလျှောက် တည်ရှိသည်။ သမိုင်းတလျှောက် တဖြည်းဖြည်းနှင့် ဥရောပတိုက်တွင်သာ တွေ့ရှိရတော့သည်။ နောက်ဆုံးကျန်သော အကောင်ဟု သိရသော နွားမှာ ၁၆၂၇ ခုနှစ်လောက်တွင် ပိုလန်၊ မဇိုဗီယာ၌ သေဆုံးသွားသည်။<ref>Van Vuure, C.T. 2003. ''De Oeros – Het spoor terug'' (in Dutch), Cis van Vuure, Wageningen University and Research Centrum: quoted by [http://www.petermaas.nl/extinct/speciesinfo/aurochs.htm The Extinction Website: ''Bos primigenius primigenius''.] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090420140454/http://www.petermaas.nl/extinct/speciesinfo/aurochs.htm |date=20 April 2009 }}</ref> သားဖောက်သူများသည် အော်ရို့နွားနှင့် ဆင်တူသော နွားမျိုးရအောင် အခြား ရိုးရာမွေးမြူရေးနွားများကို မျိုးစပ်ဖန်တီးရာ ဟက်ခ်နွားများ Heck cattle ဖွားမြင် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ==အမည်သညာ== နွားမ (အချို့ဒေသများဝယ် နမဟုဖတ်) ကို cow, နွားထီးကို bull, နွားကို ခြုံ၍ ခေါ်လျှင် cattle ဖြစ်သည်။ cattle သည် ကျွဲနွား အစုကို ရည်ညွှန်းသည်။ နွားကို တရုတ်လို 牛 niú နျို၊ ဂျပန်လို うし, ushi, အုရှိ၊ ကိုရီးယားလို 가축 ဂါချု ထိုင်းလို วัว ဝွော၊ မလေးလို lembu လင်းဘူ၊ ဟင်ဒီလို पशु ပရှူး ဟု ခေါ်သည်။ ==စကားလုံးရင်းမြစ်== နာမ် [[wikt:cattle|cattle]] သည် အများကိန်း ဖြစ်ကာ၊ အနည်းကိန်းမဟုတ်ချေ။ အထီးအမ လိင်နှစ်မျိုးစလုံး ပါဝင်သည်။ အနည်းကိန်းအနေနှင့် [[wikt:cow|cow]] သည် နွားမ ဖြစ်ကာ၊ [[wikt:bull|bull]] သည် [[wikt:နွားထီး|နွားထီး]]ကို ဆိုလိုသည်။ အများကိန်း cows သည် အရပ်ပြောတွင် နွားအုပ်ထဲ၌ ရှိသော နွားထီး[[wikt:နွားမ|နွားမ]] အားလုံးကို ခြုံညွှန်းသည်။ ထို့ကြောင့် ပြောဆိုသူက အမများကိုသာ ညွှန်းဆိုလိုသည့်အခါ လွဲမှားမှု ဖြစ်လာသည်။ Cattle သည် [[wikt:bovine|bovine]] ဆိုသော အခေါ်မှ ဆင်းသက်မလာချေ။ ၎င်းကို အင်ဂလို-နော်မန် catel မှ ယူငင်သည်။ ထို catel သည်လည်း အလယ်ခေတ် လက်တင် capitale (ငွေပေါင်း)မှ လာသည်။ capitale သည်လည်း ခေါင်းဆိုသော caput မှ လာသည်။ Cattle ၏ မူရင်းအဓိပ္ပာယ်သည် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော တကိုယ်ရေဥစ္စာ၊ အထူးသဖြင့် ကျွဲနွားသိုးဆိတ်ကဲ့သို့သော မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန်များ ဖြစ်ကာ၊ အမှန်အကန် ပိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်သော မြေယာ၊ [[ကြက်]] (ကြက်သည် မြေ၏ တစိတ်တပိုင်းအဖြစ် ရောင်းနိုင်သောကြောင့် အမှန်အကန် ပိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်) တို့နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ယူသည်။ Chattel (ပိုင်ဆိုင်မှု ယူနစ်) ၏ မူကွဲ ဖြစ်ကာ၊ စီးပွားရေးအမြင်အရ capitale နှင့် ပိုနီးစပ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဟောင်းတွင် feoh (cattle, [[wikt:property|property]]) နှင့် အစားထိုးခဲ့ပြီး၊ ယနေ့အခါ [[wikt:fee|fee]] ဖြစ်လာသည်။ Cow စကားလုံးသည် အများသုံး အင်ဒို-ဥရောပ gous မှ၊ အင်္ဂလို-ဆက်ဆွန် cu (အများကိန်း cy)မှတဆင့် လာသည်။ ပါရှန်း gav သက္ကတ go- ဝေလ် buwch တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။ အများကိန်း cy သည် အလယ်ခေတ်အင်္ဂလိပ်တွင် ki or kie ဖြစ်လာကာ၊ အများကိန်း အဆုံးသတ်အပိုကို ထည့်ပေါင်းကြရာမှ kine, kien, kies, kuin စသဖြင့် ပွားလာသည်။ ဤသည်မှာ ယခုပေါရာဏအင်္ဂလိပ် kine ၏ မူလအစ ဖြစ်လေသည်။ စကော့ဘာသာ အနည်းကိန်းမှာ coo or cou ဖြစ်ကာ၊ အများကိန်းမှာ kye ဟူ၏။ [[သမ္မာကျမ်းစာ]]၏ ဂျိမ်းဘုရင်ဗားရှင်းကဲ့သို့ ပိုရှေးကျသော အင်္ဂလိပ်စာအရင်းမြစ်တွင် cattle သည် မွေးမြူရေးနွားများကို ညွှန်းကာ၊ အရိုင်းကို ညွှန်းသော [[သမင်]]နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် သတ်မှတ်သည်။ Wild cattle သည် ငယ်မွေးခြံပေါက်မဟုတ်သည့် Bos အုပ်စုဝင် နွားရိုင်းများကို ညွှန်းပေမည်။ ယနေ့အခါ မည်သည့် မျိုးပြပစ္စည်းမှ မသုံးသောအခါ၊ cattle ၏ ခေတ်ပေါ်အဓိပ္ပာယ်သည် ခြံမွေးနွား bovines များကို အများအားဖြင့် ညွှန်းလေသည်။ == ဝေါဟာရ အသုံးအနှုန်း == * သင်းပြီး နွားကို နွားပြီး ခေါ်သည်။ * သင်းကွပ်ရာ မအောင်မြင်သော နွားကို နွားသင်းကြောင် ဝါ နွားသိုးကြောင် ခေါ်သည်။ * နွားမပျိုကို နွားမတမ်းဟုလည်း ခေါ်သည်။ * နွားကလေးကို နွားပေါက်စဟု ခေါ်သည်။ * နွားကသော လှည်းကို နွားလှည်း ဝါ လှည်းယဉ် ခေါ်သည်။ * နွားလည်တွင် ဆွဲသော ချူကို ခလောက် ဝါ ချူလုံးဟု ခေါ်သည်။ * အရိုင်းဘဝ ရှိသော နွားကို နွားရိုင်း ခေါ်သည်။ * မွေးမြူထားသော နွားရိုင်းကို နွားနောက် ခေါ်သည်။ * နွားအများမွေးသော ခြံကို နွားခြံ၊ နို့စားနွားခြံ ခေါ်သည်။ ခြံ ငယ်လျှင် နွားတင်းကုပ်၊ တကောင်တည်းမွေးထားလျှင် နွားတဲ ဖြစ်သည်။ * နွားနှာခေါင်း၌ ဖောက်ချည်ထားသော ကြိုးကို နဖားကြိုး ခေါ်သည်။ နွားလံကြိုးမှာ မြက်ခင်း စားကျက်တွင် ရှည်ရှည် လှန်ထားသော ငုတ်ဖြင့် စိုက်ထားသည့် ကြိုး ဖြစ်သည်။ * ကျွဲနွားများ လှန်ထားသော မြက်ခင်းပြင် သို့မဟုတ် လွင်ပြင်သည် စားကျက် ဖြစ်သည်။ စားသော အစာခွက်သည် စားကျင်း ဝါ နွားစာခွက် ဖြစ်သည်။ * မသန်စွမ်းသော နွားကို တုတ်နွား ခေါ်သည်။ * နွား၏ ကျောကုန်းပေါ် ထိုးထွက်နေသော အလုံးကို လဘို့၊ နွားလဘို့၊ နွားဘို့၊ ဘို့ ခေါ်သည်။ * နွား၏ ခြေသည်းကို ခွာဟု ခေါ်သည်။ * အလွန်သန်မာ ထွားကျိုင်း၍ နွားအုပ်ကို ဦးဆောင်နိုင်သော နွားသည် ရာဇဝင်တွင် နွားလားဥသဘ ဝါ ဥသဘနွား ခေါ်သည်။ * နွားများ တကောင်နှင့် တကောင် ချိုဖြင့် တိုက်ခိုက်လျှင် ဝှေ့သည် ခေါ်သည်။<ref>မြန်မာစာအဖွဲ့၊ မြန်မာစာလုံးပေါင်း သတ်ပုံကျမ်း</ref><ref>iAbidan, အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်</ref> == ဝေါဟာရဗေဒ == [[File:Hereford bull large.jpg|thumb|ဟီရာဖို့ဒ် နွားသိုးတကောင်]] ယေဘုယျအားဖြင့် စကားလုံးတလုံးတည်းပင် ကမ္ဘာအနှံ့အပြား သုံးကြသော်လည်း အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် မဆိုစလောက်နှင့် မတိမ်းမယိမ်း ကွဲပြားသေးသည်။ ဗြိတိန်နှင့် ဗြိတိန်လွှမ်းမိုးသော ကမ္ဘာ၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်သည် ကနေဒါ၊ ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်၊ အိုင်ယာလန်နှင့် အမေရိကန်တို့နှင့် အသုံးအနှုန်း ကွာခြားထွေပြားမှုကို ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref name="cterm">{{cite web |url=http://www.experiencefestival.com/a/Cattle_-_Terminology/id/1287270 |title=Cattle Terminology |publisher=experiencefestival.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080401084434/http://www.experiencefestival.com/a/Cattle_-_Terminology/id/1287270 |archive-date=1 April 2008 }}</ref> * နွားထီးကြီး (သင်းကွပ်မထား) ကို ဘူးလ် bull ခေါ်သည်။ အရိုင်းဘဝ၊ ငယ်ရွယ်ပြီး၊ အမှတ်အသားမရှိသော နွားထီးကို ဩစတြေးလျဝယ် မစ်ကီ micky ဟု သိသည်။ အထီးဖြစ်စေ၊ အမဖြစ်စေ တံဆိပ်မကပ်သည့် bovine များကို ယူအက်စ်နှင့် ကနေဒါတွင် မာဗရစ် maverick ခေါ်သည်။ * နွားပေါက်ကလေး calf တကောင်နှင့် အထက် ရှိသော နွားမကြီးသည် ကောင်းဝ် cow ဖြစ်သည်။ * နွားမငယ်သည် ကိုယ်ပိုင်ကလေး မရှိသေး၊<ref>{{cite dictionary |url=http://webster.com/dictionary/heifer |title=Definition of heifer |access-date=29 November 2006|dictionary=Merriam-Webster|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070822193523/http://www.webster.com/dictionary/heifer |archive-date=22 August 2007 }}</ref> အသက်ကလည်း သုံးနှစ်အောက်ဆိုလျှင် နွားမတမ်း၊ နွားမပျို၊ ဟက်ဖာ heifer ခေါ်သည်။<ref name="MD">Delbridge, Arthur, The Macquarie Dictionary, 2nd ed., Macquarie Library, North Ryde, 1991</ref> နွားပေါက်စ တကောင်တည်းသာ ရှိသော နွားမကလေးကိုလည်း ရံခါ သားဦးနွားမတမ်း first-calf heifer ခေါ်သည်။ [[ဖိုင်:Heifer, Lodge Coppice, Hatfield Forest - geograph.org.uk - 262921.jpg|thumb|ဟတ်ဖီးတောအုပ်မှ နွားမတမ်း heifer]] * အထီးအမ နွားပေါက်စကလေးကို နို့မဖြတ်ခင်ထိ calves ခေါ်သည်။ အချို့ဒေသမှာ နို့ဖြတ်ပြီးသော်လည်း တနှစ်အရွယ်ထိ ခေါ်သည်။ အချို့အချို့မှာမူ အမဲပေါ်၍ ရသော နွားထီးပေါက်စကိုသာ ခေါ်သည်။ သို့ ခေါ်လျှင် feeder calves သို့ feeders ဟု အလွယ် ခေါ်သည်။ ထို့နောက် တနှစ်မှ နှစ်နှစ်ကြားကို တနှစ်သားကလေး yearlings သို့မဟုတ် stirks ဟု ညွှန်းသည်။<ref>McIntosh, E., ''The Concise Oxford Dictionary of Current English'', Clarendon Press, 1967</ref> * သင်းကွပ်ပြီး အထီး (နွားပြီး) ကို အမေရိကန်တွင် စတီးရ် steer ခေါ်သည်။ သင်းကွပ်နွားအိုများကို ကမ္ဘာ့အချို့နေရာများတွင် ဘူးလတ် bullocks ဟု မကြာခဏ ခေါ်သည်။<ref>Delbridge, A, et al., Macquarie Dictionary, The Book Printer, Australia, 1991</ref> သို့သော် မြောက်အမေရိကတွင် ထိုဝေါဟာရမှာ နွားထီးအငယ်ကို ညွှန်းသည်။ Piker bullocks ဆိုသည်မှာ ဖမ်းမိပြီး၊ သင်းကွပ်ပြီးနောက် ပြန်ပျောက်ဆုံးသွားသော micky bulls ပင် ဖြစ်သည်။ micky bulls မှာ သင်းမကွပ်ရသေးသော နွားထီးငယ် ဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလျတွင် ဂျပန်နွား Japanese ox မှာ ဂျပန်အမဲသားရောင်းဝယ်ရေးအတွက် သီးသန့်မွေးမြူသော ကီလို ၅၀၀ မှ ၆၅၀ အလေးချိန်ကြားရှိသည့် ပြောင်းဆန်ကျွေး steers ကို ခေါ်သည်။ မြောက်အမေရိကတွင် လေးနှစ်အောက် draft cattle ကို working steers ခေါ်သည်။ မသင့်လျော်သော သို့မဟုတ် နောက်ကျမှ သင်းကွပ်ခံရသော နွားထီးမှာ ဩစတြေးလျ၊ ကနေဒါနှင့် နယူးဇီလန်တွင် stag ဟု ထင်ရှားကာ၊ ကမူးရှူးထိုးနိုင်သော ကြမ်းတမ်းသည့် နွားသိုး ကြောင် ဖြစ်လာသည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် အပြည့်အဝ သင်းမကွပ်မိသည့် အထီး (နွားသင်းကြောင်)ကို rig ဟုလည်း သိကြသည်။ * ခိုင်းရန် သို့ စီးနင်းရန် ရည်ရွယ်မွေးထားသော သင်းကွပ်ပြီးအထီး ကို ox (အများကိန်း oxen) ဟု ခေါ်သည်။ ox ဆိုသော စကားလုံးသည် နွားသေကိုလည်း ညွှန်းသည်။ ဥပမာ နွားသားရေ ox-hide, နွားသွေး ox-blood, နွားမြီး oxtail, နွားအသည်း ox-liver။<ref name="MD" /> * Springer သည် နွားပေါက်နှင့် နီးစပ်သော cow သို့မဟုတ် heifer ဖြစ်သည်။<ref>[http://beef.unl.edu/FAQ/200509030.shtml FAQs: What is meant by springer cows and heifers?] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707061932/http://beef.unl.edu/FAQ/200509030.shtml |date=7 July 2010 }}, Dr. Rick Rasby, Professor of Animal Science, University of Nebraska – Lincoln, 6 September 2005. Retrieved: 12 August 2010.</ref> * နွားမျိုးစိတ်အားလုံးတွင် နွားထီးတကောင်၏ အမြွှာ နွားမသည် မြုံတတ်လေ့ ရှိကာ၊ ဖရီးမာတင် freemartin ခေါ်သည်။ * Neatsfood oil ဟူ၍ ဆင်းသက်လာသည့် ချိုနွား Neat, နွားငယ်ကို ဆိုသည့် beef နှင့် သားသတ်ရန် သင့်လျော်သည့် တိရစ္ဆာန်ငယ်များကို ဆိုသည့် beefing တို့သည် အသုံးမရှိတော့သော ဝေါဟာရများ ဖြစ်သော်လည်း၊ poll, pollard နှင့် polled cattle တို့မှာ သဘာဝအားဖြင့် ချိုမဲ့ တိရစ္ဆာန်များကို ယခုထက်ထိ ခေါ်တွင်နေသော အသုံးများ ဖြစ်သည်။ အချို့ဒေသများတွင် ချိုတိထားသော၊ ချိုနုတ်ထားသော အကောင်များကိုလည်း ခေါ်သည်။ * လူတို့စားသုံးရန်အတွက် မွေးမြူထားသော နွားများကို သားစားနွား beef cattle ဟု ခေါ်သည်။ အမေရိကန် သားစားနွားမွေးမြူရေးလောကဝယ်၊ အမဲသား beef (အများကိန်း beeves)ဟူသော အခေါ်ဟောင်းသည် အထီးအမမရွေး တိရစ္ဆာန်တကောင်ကို ရည်ညွှန်းလိုသည့်အခါတွင် အသုံးပြုနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလျန်း၊ ကနေဒီယန်း၊ [[နယူးဇီလန်]]နှင့် [[ဗြိတိန်]]က လူများကမူ ထိုသို့ ညွှန်းလိုသည့်အခါ သားရဲ beast ဝေါဟာရကို သုံးသည်။<ref>[https://www.mirror.co.uk/news/uk-news/nazi-super-cows-too-aggressive-4921075 UK Daily Mirror article 5 Jan 2015] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161107140815/http://www.mirror.co.uk/news/uk-news/nazi-super-cows-too-aggressive-4921075 |date=7 November 2016 }} Retrieved on 6 November 2016</ref> * နို့ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် အထူးတလည် သားဖောက်သော နွားကို နို့ညှစ်နွား milking ဝါ နို့စားနွား dairy cattle ဟု ခေါ်သည်။ မိသားစုတစုတည်း နို့ရရှိရန် မွေးမြူထားသော နွားမကို အိမ်နွားမ house cow or milker ဟု ခေါ်ချင် ခေါ်မည်။ Fresh cow ဆိုသည်မှာ လောလောလတ်လတ် ပူပူနွေးနွေး မီးဖွားပြီးသော သားဦးဖွား နွားမကို ခေါ်သည့် ဝေါဟာရ ဖြစ်သည်။ * ယေဘုယျအားဖြင့် နွားများကို ညွှန်းလိုသည့် နာမဝိသေသနမှာ bovine - နွားနှင့်ဆိုင်သော ဖြစ်သည်။ Bull, cow နှင့် calf တို့ကို [[ဝေလငါး]]၊ [[ရေမြင်း]]၊ [[ကုလားအုတ်]]၊ [[သမင်ကြီး]]နှင့် [[ဆင်]]အပါအဝင် အခြား သတ္တဝါကြီးများ၏ လိင် သို့မဟုတ် အသက်ကို ညွှန်ပြရန် ဖြန့်ကျက်၍လည်း သုံးသည်။ ==နွားစကားပုံ== * [[နွားပျိုသန်လှ နွားအိုပေါင်ကျိုး]] * [[ညောင်ဦးကမ်းပါးပြို၊ စမ္ပာနဂိုရ်က နွားမပေါင်ကျိုး]] * [[သမီးတကောင် နွားတထောင်]] * [[အမေး နွားကျောင်းသား၊ အဖြေ ဘုရားလောင်း]] * [[ခြံဝင် နွားပါ]] * [[ငါ့စကား နွားရ]] * [[ကျားသနားမှ နွားချမ်းသာ]] * [[ကိုယ့်ထမင်းကိုယ်စား ကြီးတော်နွား အလကားကျောင်း]] * [[အပေါ်ယံရွှေမှုန်ကြဲ၊ အထဲက နွားချေးခံ]] * [[ဝှေ့တတ်သည့် နွားကို ရှောင်ပြန်၊ ကန်တတ်သည့် နွားနှင့် ညား]] * [[နွားပိန်ထူ လူဝှေ့]] * [[အချိန်တန်တော့ နွားပိန်ကန်လိမ့်]] * [[လုံ့လလည်းထူ မိုးလည်းကူ နွားချေးလည်းချ ကံလည်းမ]] * [[ဆုံမတတ်ဘဲ နှမ်းဖတ်ကြိုက်]] * [[ရှေ့တိုးထမ်းပိုး နောက်ဆုတ်လှည်းထုတ်]] * [[နေသေးသပ ချုံထဲက၊ ချိုသွေးသပ တမြမြ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} ==အခြားကြည့်ရန်== {{wiktionary}} {{Wikispecies|Cattle}} {{Commons|Bos taurus}} {{Commons|Bull|Bull (cattle)}} {{refbegin}} * Bhattacharya, S. 2003. [https://www.newscientist.com/article.ns?id=dn4220 Cattle ownership makes it a man's world] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081007073246/http://www.newscientist.com/article.ns?id=dn4220 |date=7 October 2008 }}. ''Newscientist.com''. Retrieved 26 December 2006. * Cattle Today (CT). 2006. Website. [http://www.cattle-today.com/ Breeds of cattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160801231804/http://cattle-today.com/ |date=1 August 2016 }}. ''Cattle Today''. Retrieved 26 December 2006 * Clay, J. 2004. ''World Agriculture and the Environment: A Commodity-by-Commodity Guide to Impacts and Practices''. Washington, DC: Island Press. {{ISBN|1-55963-370-0}}. * Clutton-Brock, J. 1999. ''A Natural History of Domesticated Mammals''. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-63495-4}}. * {{cite book |first=Herman R. |last=Purdy |author2=R. John Dawes |author3=Dr. Robert Hough |url=http://www.breedsofcattle.net/ |title=Breeds Of Cattle |edition=2nd |year=2008 }} – A visual textbook containing History/Origin, Phenotype & Statistics of 45 breeds. {{refend}} [[ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ]] 198aagbafz7jfco021fijec347kof4v 0 3581 1062810 1060839 2026-11-10T14:03:06Z Mkant00 135890 tightening refs 1062810 wikitext text/x-wiki {{တမ်းပလိတ်:ကိန်းစနစ်များ}} '''ကိန်း''' (number) ဆိုသည်မှာ ပမာဏများကို ရေတွက်ရန်၊ တိုင်းတာရန်၊ အမှတ်အသားပြုရန်၊ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ၏]] အဆင့်ကိုလိုက်၍ အစဉ်လိုက်စီရန်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ရန်အတွက် အသုံးပြုသော သရုပ်မဲ့ [[သင်္ချာ|သင်္ချာဆိုင်ရာ]] အရာဝတ္ထု (abstract mathematical object) တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |website=CNRTL |title=Nombre |url=https://www.cnrtl.fr/definition/nombre}}</ref><ref>{{cite web |title=number, n. |url=http://www.oed.com/view/Entry/129082 |website=OED Online |language=en-GB |publisher=Oxford University Press |access-date=2017-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004081907/http://www.oed.com/view/Entry/129082 |archive-date=2018-10-04 |url-status=live}}</ref> သမိုင်းကြောင်းအရ ကိန်းဟူသော သဘောတရားသည် အရာဝတ္ထုများကို ရေတွက်ခြင်းနှင့် အရွယ်အစားများကို ခန့်မှန်းခြင်းစသည့် အခြေခံအယူအဆများမှတစ်ဆင့် တဖြည်းဖြည်း ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ ပြောင်းလဲလာမှုကြောင့် ကိန်းများသည် သရုပ်မဲ့လေ့လာတွေ့ရှိချက်များကို တိကျသော တိုင်းတာမှုများနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီး လက်တွေ့အသုံးချ သိပ္ပံပညာရပ်များ၌ မပါမဖြစ်သော အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last1=Bigelow |first1=John |last2=Butchart |first2=Sam |editor-last=Borchert |editor-first=Donald M. |title=Encyclopedia of Philosophy |chapter=Number |volume=6 |year=2006 |edition=2nd |isbn=978-0-02-865786-8 |publisher=Macmillan Reference USA}}</ref> လူသားတို့၏ သိမြင်နားလည်နိုင်စွမ်းအတွက် အရေးပါသော အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သော်ငြားလည်း ကိန်းဟူသော သဘောတရားအပေါ် အားလုံးလက်ခံနိုင်မည့် ယေဘုယျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (general definition) တစ်ခုတည်းဟူ၍ သီးသန့်မရှိပေ။ အဓိကကျသော ကိုးကားကျမ်းအများအပြား၌ ကိန်းဆိုသည်မှာ လူသားတို့၏ နားလည်သဘောပေါက်မှုတွင် အခြေခံအကျဆုံးဖြစ်သောကြောင့် တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန် ခက်ခဲကြောင်း မှတ်ချက်ပြုထားကြသည်။<ref>{{cite book |title=Le Petit Robert de la langue française |publisher=Dictionnaires Le Robert}}</ref><ref>{{cite web |title=Trésor de la Langue Française informatisé |url=http://atilf.atilf.fr/}}</ref><ref>{{cite book |title=Le Petit Larousse illustré |publisher=Éditions Larousse}}</ref> သီးခြားကိန်းတစ်ခုစီကို အပြောနှင့် အရေး ဘာသာစကားများတွင် ကိန်းစကားလုံးများအပြင် နျူမရယ် (numeral) သို့မဟုတ် ဂဏန်း (digit) ဟုခေါ်သော တိကျသည့် သင်္ကေတများဖြင့်လည်း ကိုယ်စားပြုဖော်ပြကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် "ဆယ့်တစ်" သည် ကိန်းစကားလုံးဖြစ်ပြီး <math>11</math> သည် ၎င်းနှင့်သက်ဆိုင်သော နျူမရယ်ဖြစ်သည်။ ဘာသာဗေဒတွင် နျူမရယ်ဆိုသည်မှာ <math>5</math> ကဲ့သို့သော သင်္ကေတတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းနိုင်သကဲ့သို့ <math>500</math> ဟူသော တန်ဖိုးကို ကိုယ်စားပြုသည့် "ငါးရာ" ကဲ့သို့သော ကိန်းအမည်ပေး စကားလုံး သို့မဟုတ် စကားစုကိုလည်း ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ကိန်းများကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် "ဒါဇင်" ကဲ့သို့သော အခြားစကားလုံးများသည်လည်း နျူမရယ်များပင် ဖြစ်ကြသည်။ သင်္ကေတအသစ်များကို တစ်ခုချင်းစီ မှတ်သားနိုင်စွမ်းမှာ ကန့်သတ်ချက်ရှိသည့်အတွက် မည်သည့်ကိန်းကိုမဆို ထိရောက်စွာ စီစဉ်ပြသနိုင်ရန် ဒသမကိန်းစနစ် ဟိန္ဒူအာရပ်နျူမရယ်စနစ် (decimal Hindu–Arabic numeral system) ကဲ့သို့သော နျူမရယ်စနစ်များ (numeral systems) ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလာကြသည်။<ref>{{cite web |title=numeral, adj. and n. |url=https://www.oed.com/view/Entry/129111 |website=OED Online |publisher=Oxford University Press |access-date=2017-05-16}}</ref> နေ့စဉ်သုံးဝေါဟာရများတွင် ဤကွဲပြားချက်များမှာ ဝေဝါးနေတတ်သည်။ သို့ရာတွင် သရုပ်မဲ့ကိန်းများ၊ ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသော ဂဏန်းသင်္ကေတများ၊ ကိန်းစကားလုံးများနှင့် ဂဏန်းစာသားများကိုသာ အသုံးပြုထားသည့် ဖုန်းနံပါတ် သို့မဟုတ် ISBN ကဲ့သို့သော ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများအကြား ခြားနားချက်ကိုမူ ဂရုပြု၍ ခွဲခြားသိမြင်ရမည်ဖြစ်သည်။ သင်္ချာတွင် ကိန်းများသည် သင်္ချာဆိုင်ရာတွက်ချက်မှုများ (mathematical operations) မှတစ်ဆင့် အချင်းချင်း သက်ရောက်မှုရှိကြသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် တွက်ချက်မှုများတွင် ကိန်းတစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသော ကိန်းများကို အဝင်ကိန်း (input) အဖြစ် လက်ခံပြီး အထွက်ကိန်း (output) အဖြစ် ကိန်းတစ်ခုကို ပြန်လည်ထုတ်ပေးသည်။ တစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (unary operation) များသည် ကိန်းတစ်ခုတည်းကိုသာ အဝင်ကိန်းအဖြစ် လက်ခံတွက်ချက်ခြင်းဖြစ်သည်။ သာဓကအားဖြင့် နောက်ဆက်တွဲတွက်ချက်မှု (successor operation) တွင် အဝင်ကိန်းတိုင်းကို <math>1</math> ပေါင်းပေးသဖြင့် <math>4</math> ကိုထည့်သွင်းပါက <math>5</math> ဟူ၍ ထွက်လာမည်ဖြစ်သည်။ [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု|နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] (binary operation) များသည် ကိန်းနှစ်ခုကို လက်ခံပြီး အထွက်ကိန်းတစ်ခုကို ပြန်ထုတ်ပေးသည်။ အကျွမ်းတဝင်အရှိဆုံးဖြစ်သော [[ပေါင်းခြင်း|ပေါင်းခြင်း]] (addition)၊ [[နုတ်ခြင်း|နုတ်ခြင်း]] (subtraction)၊ [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်ခြင်း]] (multiplication)၊ [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]] (division) နှင့် ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း (exponentiation) တို့သည် နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုများ ဖြစ်ကြပြီး သုညဖြင့် စားခြင်း ကဲ့သို့သော အခြေအနေများတွင် ကန့်သတ်ချက်အချို့ ရှိသော်လည်း ၎င်းတို့ကို [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] (arithmetic) ၏ စည်းမျဉ်းများအရ သတ်မှတ်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိများကို ရိုးရာအားဖြင့် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်]] ဂဏန်းသင်္ချာ (integer arithmetic) အတွင်း၌ လေ့လာကြပြီး [[ကိန်းသီအိုရီ|ကိန်းသီအိုရီ]] (number theory) ၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ဘာသာရပ်ခွဲများတစ်လျှောက်တွင်လည်း ဆက်လက်၍ ချဲ့ထွင်လေ့လာကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ကိန်းဟူသော သင်္ချာဆိုင်ရာ သဘောတရားသည် စဉ်ဆက်မပြတ် ကျယ်ပြန့်တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အခြေခံအကျဆုံးဖြစ်သော [[သဘာဝကိန်း|သဘာဝကိန်းများ]] (natural numbers) ကို သမိုင်းမတင်မီခေတ်ကတည်းက အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ လေးပရာဒဲလ် (Les Pradelles) ဒေသ၌ တွေ့ရှိရသော အစောပိုင်း ရေတွက်မှတ်တမ်း (tally stick) ဟုယူဆရသည့် အစဉ်လိုက် အရာကိုးခုပါသော ခွေးအ (hyena) အရိုးကို ထောက်ရှု၍ နီယန်ဒါသဲလ် (Neanderthals) လူသားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း <math>60,000</math> ခန့်ကတည်းက ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြဖွယ်ရှိကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref>{{cite journal |last1=d'Errico |first1=Francesco |last2=Doyon |first2=Luc |last3=Colagé |first3=Ivan |last4=Queffelec |first4=Alain |last5=Le Vraux |first5=Emma |last6=Giacobini |first6=Giacomo |last7=Vandermeersch |first7=Bernard |last8=Maureille |first8=Bruno |title=From number sense to number symbols. An archaeological perspective |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |year=2018 |volume=373 |issue=1740 |pages=20160518 |doi=10.1098/rstb.2016.0518 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5784044/}}</ref> ဘီစီ <math>2000</math> ခန့်ရောက်သောအခါ အီဂျစ်နှင့် ဘေဘီလုံလူမျိုးများသည် ထက်ဝက်ကဲ့သို့သော [[အပိုင်းကိန်း|အပိုင်းကိန်း]] (fraction) များနှင့် [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်းများ]] (rational numbers) ကို အသုံးပြု၍ တွက်ချက်မှုများ ပြုလုပ်နေကြပြီဖြစ်သည်။ <math>7</math> ရာစု အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ သုည (<math>0</math>) နှင့် အနုတ် <math>1</math> (<math>-1</math>) ကဲ့သို့သော [[အနုတ်ကိန်း|အနုတ်ကိန်းများ]] (negative numbers) အပေါ် ပုံစံတကျ နားလည်သဘောပေါက်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ဗလာဖြစ်၍ ဘာမှမရှိခြင်းကိုပင် တွက်ချက်နိုင်သော တန်ဖိုးတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်ရာ အခြေခံကျလှသော ဒဿနပိုင်းဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.scientificamerican.com/article/history-of-zero/ |title=The Origin of Zero |last=Matson |first=John |date=2009-08-21 |work=Scientific American |access-date=2017-05-16 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170826235655/https://www.scientificamerican.com/article/history-of-zero/ |archive-date=2017-08-26 |url-status=live}}</ref><ref name="Hodgkin2005">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=f6HlhlBuQUgC&pg=PA88 |title=A History of Mathematics: From Mesopotamia to Modernity |last=Hodgkin |first=Luke |date=2005-06-02 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-152383-0 |pages=85–88 |language=en |access-date=2017-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190204012433/https://books.google.com/books?id=f6HlhlBuQUgC&pg=PA88 |archive-date=2019-02-04 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |url=https://archive.org/details/historyofmathema0003merz |page=[https://archive.org/details/historyofmathema0003merz/page/198 198] |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons}}</ref> <math>2</math> ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း (square root) သို့မဟုတ် ပိုင် (pi) ကဲ့သို့သော [[အီရာရှင်နယ်ကိန်း|အီရာရှင်နယ်ကိန်းများ]] (irrational numbers) ၏ အယူအဆကို ဘီစီ <math>4</math> ရာစု ရှေးဟောင်းဂရိနိုင်ငံ၌ စတင်ဖန်တီးခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း အစ္စလာမ္မစ် ရွှေခေတ် (Islamic Golden Age) အတွင်း ပိုမိုတွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |chapter=The Mathematical Accomplishments of Ancient Indian Mathematicians |first=T. K. |last=Puttaswamy |title=Mathematics across cultures: the history of non-western mathematics |editor-first=Helaine |editor-last=Selin |date=2012 |publisher=Springer Science & Business Media |location=Dordrecht |isbn=978-94-011-4301-1 |pages=409–422 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=DbsqBgAAQBAJ&pg=PA408}}</ref> ဥရောပ ဉာဏ်တဖန်မွေးခေတ် (European Renaissance)အတွင်း [[ကိန်းယောင်|ကိန်းယောင်များ]] (imaginary numbers) ၏ အယူအဆ တိုးတက်လာခဲ့ရာမှတဆင့် [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]] (real numbers) ကို ကျယ်ပြန့်လှသော [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ]] (complex numbers) နယ်ပယ်အဖြစ်သို့ တိုးချဲ့နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Descartes |first=René |title=La Géométrie: The Geometry of René Descartes with a facsimile of the first edition |url=https://archive.org/details/geometryofrenede00rend |year=1954 |orig-year=1637 |publisher=Dover Publications |isbn=978-0-486-60068-0 |access-date=2011-04-20}}</ref><ref name="Hodgkin2005" /><ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Grand dictionnaire encyclopédique Larousse |title=Nombre |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/nombre/54801 |access-date=2023-10-01}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |title=Number |url=https://www.britannica.com/science/number |access-date=2023-10-01}}</ref> <math>19</math> ရာစုနှင့် <math>20</math> ရာစုအစောပိုင်း ကာလများအတွင်း သင်္ချာပညာ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်များကို နဂိုမှန်အဆိုနည်းကျ (axiomatically) ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါ ကိန်းများ၏ သဘောတရားသည် ထပ်မံကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပြီး [[အနန္တ|အနန္တ]] (infinite) အရွယ်အစားများ၊ စံမဟုတ်သော [[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (non-standard analysis) မှ အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများ (infinitesimals) နှင့် [[အစုသီအိုရီ|အစုသီအိုရီ]] (set theory) မှ အနန္တလွန်ကိန်းများ (transfinite numbers) ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားလာကြသည်။ သင်္ချာပညာရှင်များသည် မူလကိန်းများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို အမွေခံထားပြီး ပင်ကိုသိစိတ် (intuitive) ဖြင့် နားလည်ထားသော သဘောတရားများကို ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalizations) များအဖြစ် လုပ်ဆောင်ပေးသည့် <math>p</math>-အခြေခံကိန်းများ (<math>p</math>-adic numbers) နှင့် ဟိုက်ပါကွန်ပလက်စ်ကိန်းများ (hypercomplex numbers) ကဲ့သို့သော ကွဲပြားသည့် [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာ]] တည်ဆောက်ပုံများ (algebraic structures) ကိုလည်း ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းတို့ကို "ကိန်းများ" အဖြစ် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းမှာ တစ်ခါတစ်ရံ၌ တိကျသော သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြားမှုထက် သမားရိုးကျ အမည်ပေးသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုသာ ဖြစ်နေတတ်သည်။<ref>{{cite book |last=Gouvêa |first=Fernando Q. |title=The Princeton Companion to Mathematics |chapter=II.1, From Numbers to Number Systems |page=82 |publisher=Princeton University Press |date=2008-09-28 |isbn=978-0-691-11880-2 |quote=Today, it is no longer that easy to decide what counts as a 'number.' The objects from the original sequence of 'integer, rational, real, and complex' are certainly numbers, but so are the p-adics. The quaternions are rarely referred to as 'numbers,' on the other hand, though they can be used to coordinatize certain mathematical notions.}}</ref> စင်စစ်အားဖြင့် ကိန်းများကို သင်္ချာသီအိုရီသက်သက်အတွက်သာမက ရူပဗေဒဆိုင်ရာ အတိုင်းအတာများကို ဖော်ပြရန်၊ [[ညီမျှခြင်း|ညီမျှခြင်းများ]] (equations) ကို ဖြေရှင်းရန်နှင့် သတင်းအချက်အလက်များကို လျှို့ဝှက်သင်္ကေတပြောင်းရန် (encode) အတွက်ပါ အသုံးပြုကြသည်။ ရူပဗေဒနယ်ပယ်၌မူ ၎င်းတို့ကို ရေးနိုးကိန်း (Reynolds number) သို့မဟုတ် ကွမ်တမ်ကိန်းများ (quantum numbers) ကဲ့သို့သော အတိုင်းအတာမဲ့ ပမာဏများ (dimensionless quantities) အဖြစ် မကြာခဏ တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ == ကိန်းများကို အမျိုးအစားခွဲခြင်း (Classification of Numbers) == ကိန်းများကို ၎င်းတို့၏ [[သင်္ချာ|သင်္ချာဆိုင်ရာ]] ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် အသုံးပြုမှုများအပေါ် မူတည်၍ အမျိုးအစားအဖုံဖုံ ခွဲခြားနိုင်သည်။ ဤသို့ အမျိုးတူကိန်းများအားလုံးကို စုဝေး၍ [[အစု|အစုများ]] (sets) အတွင်းသို့ စနစ်တကျ ခွဲခြားထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ကိန်းစနစ်များ (number systems) ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သမိုင်းကြောင်းနှင့် သင်္ချာပညာရပ်၏ တိုးတက်မှုအဆင့်ဆင့်အရ ကိန်းစနစ်များသည် ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော [[ညီမျှခြင်း|ညီမျှခြင်းများကို]] ဖြေရှင်းနိုင်ရန် အချင်းချင်းငုံထားသော [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းများ]] (nested subsets) ဆက်သွယ်ချက်ဖြင့် တိုးချဲ့တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ [[သဘာဝကိန်း|သဘာဝကိန်းများ]]မှသည် [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ]]အထိ အစုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်ကို <math>\mathbb{N} \subset \mathbb{Z} \subset \mathbb{Q} \subset \mathbb{R} \subset \mathbb{C}</math> ဟူ၍ ယေဘုယျအားဖြင့် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ကိန်း (number) ဟူသော သရုပ်မဲ့ သဘောတရား (abstract concept) နှင့် ၎င်းကို ကိုယ်စားပြုရေးသားသော နျူမရယ် (numeral) တို့မှာ မတူညီပေ။ ကိန်းတစ်ခုတည်းကိုပင် ရေးသားပုံစနစ် တစ်မျိုးမကသုံး၍ ဖော်ပြနိုင်သည်။ သာဓကအားဖြင့် တန်ဖိုးပမာဏ 8 ကို ဒသမကိန်းစနစ် ဟိန္ဒူအာရပ်နျူမရယ်စနစ် (decimal Hindu-Arabic numeral system) သုံး၍ 8 ဟု ရေးနိုင်သလို ရောမ နျူမရယ် (Roman numeral) သုံး၍ VIII ဟုလည်းကောင်း ကွန်ပျူတာများအသုံးပြုသည့် ဘိုင်နရီ (binary) စနစ်ဖြင့် 1000 ဟုလည်းကောင်း ရေးနိုင်သည်။ မည်သို့ပင် ရေးသားစေကာမူ အဆိုပါ သင်္ကေတအားလုံးသည် ကိန်းဟူသော တူညီသည့် သရုပ်မဲ့ပမာဏ (abstract quantity) တစ်ခုတည်းကိုသာ ကိုယ်စားပြုကြသည်။ အခြေခံအားဖြင့် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုသော ကိန်းစနစ်များကို အောက်ပါဇယားဖြင့် အကျဉ်းချုံး လေ့လာနိုင်ပါသည်။ <center> {| class="wikitable" style="text-align: left; width: 85%;" |+ ခေတ်သစ်သင်္ချာပါ အခြေခံ ကိန်းစနစ်များ (Fundamental Number Systems) |- ! style="text-align: center;" | သင်္ကေတ ! style="text-align: center;" | ကိန်းစနစ် ! style="text-align: center;" | အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်နှင့် ပါဝင်သောကိန်းများ |- ! style="text-align: center;" | <math> \mathbb{N}</math> ! သဘာဝကိန်းများ<br>(Natural numbers) | လူတို့ နိစ္စဓူဝရေတွက်ခြင်းအတွက်သုံးသော ကိန်းများဖြစ်သည်။ 0, 1, 2, 3, 4... သို့မဟုတ် 1, 2, 3, 4... စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ |- ! style="text-align: center;" | <math> \mathbb{Z}</math> ! [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]<br>(Integers) | သဘာဝကိန်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်များ (additive inverses) ပေါင်းစပ်ထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ ... -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3 ... စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ |- ! style="text-align: center;" | <math> \mathbb{Q}</math> ! [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်းများ]]<br>(Rational numbers) | <math>\frac{a}{b}</math> သဏ္ဌာန်ရှိ အတိအပပြနိုင်သော [[အပိုင်းကိန်း|အပိုင်းကိန်းများ]] (fractions) ဖြစ်ပြီး <math>a</math> နှင့် <math>b</math> သည် ကိန်းပြည့်များဖြစ်ကာ ပိုင်းခြေ (denominator) <math>b</math> သည် သုညနှင့် မညီသော <math>b \neq 0</math> အခြေအနေဖြစ်သည်။ |- ! style="text-align: center;" | <math> \mathbb{R}</math> ! [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]]<br>(Real numbers) | ကိန်းစစ်မျဉ်း (real number line) ပေါ်ရှိ ကိန်းများအားလုံး ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ရာရှင်နယ်ကိန်းနှင့် [[အီရာရှင်နယ်ကိန်း|အီရာရှင်နယ်ကိန်းများ]] အားလုံး ပါဝင်သည်။ သင်္ချာနည်းအရ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ စုဆုံသော [[ကော်ချီ ကိန်းစဉ်|ကော်ချီ ကိန်းစဉ်များ]] (convergent Cauchy sequences of rational numbers) ၏ [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ]] (limits) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ |- ! style="text-align: center;" | <math> \mathbb{C}</math> ! ကိန်းထွေးများ<br>(Complex numbers) | <math>a+bi</math> သဏ္ဌာန်ရှိကိန်းများဖြစ်ပြီး <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့သည် ကိန်းစစ်များဖြစ်သည်။ ဤတွင် <math>i</math> ဟူသော [[ကိန်းယောင်|ကိန်းယောင်ယူနစ်]] (imaginary unit) သည် ညီမျှခြင်း <math>x^2+1=0</math> ကို ပြေလည်စေသော -1 ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း (square root) ဖြစ်သည်။ |} </center> ဤအခြေခံ ကိန်းစနစ် 5 မျိုးအပြင် အဆင့်မြင့် သရုပ်မဲ့ [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (abstract algebra) တွင် ကိန်းထွေးများစနစ်ကို ထပ်မံတိုးချဲ့ထားသော စနစ်များရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့မှာ သင်္ကေတ <math>\mathbb{H}</math> ဖြင့်ပြသည့် [[ကွာတာနီယွန်|ကွာတာနီယွန်များ]] (quaternions) နှင့် သင်္ကေတ <math>\mathbb{O}</math> ဖြင့်ပြသည့် အော့တိုနီယွန်များ (octonions) ကဲ့သို့သော ဟိုက်ပါကွန်ပလက်စ်ကိန်းများ (hypercomplex numbers) စနစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် နေ့စဉ်လက်တွေ့ တွက်ချက်မှုများနှင့် ခေတ်သစ်သိပ္ပံနည်းကျ ညီမျှခြင်းအများစုအတွက်မူ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ် (algebraic closure) ဖြစ်သည့် <math>\mathbb{C}</math> ဖြင့် အဆုံးသတ်ထားသော အထက်ဖော်ပြပါ ကိန်းစနစ်များက လုံလောက်သော အခြေခံအုတ်မြစ်ကို အပြည့်အဝ ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ ယင်းညီမျှခြင်းများသည် ကလပ်စစ်ကယ် ရူပဗေဒ (classical physics) မှသည် ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ် (quantum mechanics) အထိ အကျုံးဝင်သည်။ === သဘာဝကိန်းများ (Natural numbers) === {{main|သဘာဝကိန်း}} လူတို့ နိစ္စဓူဝ ထိတွေ့ရင်းနှီးမှု အများဆုံးနှင့် သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် တစ်ပိုင်းတစ်စဖြစ်သော ပမာဏများ (discrete quantities) ကို ရေတွက်ရန်နှင့် အစဉ်လိုက်စီစဉ်ရန်အတွက် အသုံးပြုသော အခြေခံကိန်းအမျိုးအစားမှာ [[သဘာဝကိန်း|သဘာဝကိန်းများ]] ဖြစ်သည်။ သဘာဝကိန်းများကို ရေတွက်ကိန်းများ (counting numbers) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဂဏန်း (digit) 1, 2, 3, 4, ... စသည်တို့မှာ သဘာဝကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ သာဓကအားဖြင့် ဘော်ဘာကီ 1968<ref>Bourbaki, N. Elements of Mathematics: Theory of Sets. Paris, France: Hermann, 1968. </ref>၊ ဟာမော့စ် 1974<ref>Halmos, P. R. Naive Set Theory. New York: Springer-Verlag, 1974. </ref> နှင့် Wolfram MathWorld<ref name="wolfram_n">Weisstein, Eric W. "[http://mathworld.wolfram.com/NaturalNumber.html Natural Number]." From MathWorld--A Wolfram Web Resource.</ref> စသည့် အချို့သော သင်္ချာပညာရှင်များနှင့် စာအုပ်စာတမ်းများတွင် သုညကို သဘာဝကိန်းဟု သတ်မှတ်ပြီး ကျန်အချို့က သုညကို သဘာဝကိန်းအဖြစ် မထည့်သွင်းပါ။ မည်သို့ဖြစ်စေ သဘာဝကိန်းများ အစု၏ အသုံးများသောသင်္ကေတမှာ <math> \mathbb{N} </math> ဖြစ်သည်။ သုညကို သဘာဝကိန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း သို့မဟုတ် မသတ်မှတ်ခြင်းကို ရှင်းလင်းစေချင်သောအခါတွင် သင်္ကေတ <math>\mathbb{N}_0</math> နှင့် <math>\mathbb{Z}_{\geqslant 0}</math> တို့ကို သုညပါသော အနုတ်မဟုတ်သော [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (non-negative integers) အတွက် အသုံးပြုကြပြီး သင်္ကေတ <math>\mathbb{N}_1</math>၊ <math>\mathbb{N}^*</math> နှင့် <math>\mathbb{Z}_{>0}</math> တို့ကို သုညမပါသော တိကျစွာ အပေါင်းကိန်းပြည့်များ (strictly positive integers) အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ကြည့်လျှင် အစောပိုင်းကာလများက ၎င်းတို့ကို ကိန်းများဟုသာ ရိုးရှင်းစွာ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသော်လည်း [[အနုတ်ကိန်း]]၊ [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်း]]နှင့် [[အီရာရှင်နယ်ကိန်း|အီရာရှင်နယ်ကိန်းများ]] ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက်ပိုင်းတွင် မူလရေတွက်ကိန်းများကို တိကျစွာခွဲခြားရန် သဘာဝကိန်းဟူသော ဝေါဟာရကို စတင်သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်။ 1484 ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်ပညာရှင် နီကိုလတ်စ် ရှူကေး က သဘာဝကိန်းစဉ်ဟူ၍ လည်းကောင်း 1763 ခုနှစ်တွင် ဝီလျံ အီမာဆန် က အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရ natural number ဟူ၍ လည်းကောင်း စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ 19 ရာစုတွင် သဘာဝကိန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ ငြင်းခုံမှုများစွာရှိခဲ့ပြီး လီယိုပို ကရိုနက်ကာ က ဘုရားသခင်သည် ကိန်းပြည့်များကို ဖန်ဆင်းခဲ့ပြီး အခြားအရာအားလုံးမှာ လူသားတို့၏ ဖန်တီးမှုသာဖြစ်သည်ဟုပင် ဆိုခဲ့ဖူးသည်။ ကိန်း 0 ကို သဘာဝကိန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းသည် ကာလကြာရှည် ငြင်းခုံစရာဖြစ်ခဲ့သော်လည်း 1960 ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ နှင့် [[အစုသီအိုရီ]] (set theory) တို့၏ လိုအပ်ချက်များကြောင့် သုညကို ထည့်သွင်းအသုံးပြုခြင်းမှာ တွင်ကျယ်လာခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် ISO 80000-2 ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများကပါ ပုံစံတကျ စံသတ်မှတ်ပေးထားသည်။ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော ခေတ်သစ်သင်္ချာစနစ်များတွင် သဘာဝကိန်းများကို ပီအာနို [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများ]] (Peano axioms) နှင့် ဂျွန် ဖွန်နွိုင်းမန်း ၏ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံတို့ဖြင့် တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ပီအာနိုစနစ်တွင် <math>0</math> ကို အခြေခံအစပြု အစုဝင်အဖြစ်ထားရှိကာ ကိန်းတစ်ခုစီတိုင်းအတွက် နောက်ဆက်တွဲ [[ဖန်ရှင်]] (successor function) ကို အသုံးပြု၍ အဆုံးမရှိသော သဘာဝကိန်းစဉ်ကို [[သင်္ချာဆိုင်ရာဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း|သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း]] (mathematical induction) ဖြင့် ခိုင်မာစွာ ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဖွန်နွိုင်းမန်း၏ နည်းလမ်းအရမူ <math>0</math> ကို [[ဗလာစု]] (empty set) <math>\emptyset</math> အဖြစ် သတ်မှတ်၍ သဘာဝကိန်းများကို [[အစု|အစုများ]]အဖြစ် အဆင့်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ အက္ခရာသင်္ချာဂုဏ်သတ္တိများအရ သဘာဝကိန်းများ အစု <math>\mathbb{N}</math> သည် [[ပေါင်းခြင်း]]နှင့် [[မြှောက်ခြင်း]]တို့အတွက် [[အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ]] (closure property)၊ [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (associativity)၊ [[ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (commutativity) နှင့် [[ဖြန့်ဝေရဂုဏ်သတ္တိ]] (distributivity) တို့ ပြည့်စုံကြသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့တွင် အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်များ မရှိခြင်းနှင့် [[နုတ်ခြင်း]]အတွက် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိခြင်းတို့ကြောင့် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) တစ်ခုအဖြစ် မဖွဲ့စည်းနိုင်ဘဲ ဖလှယ်ရ ဆီမီးကွင်း (commutative semiring) တစ်ခုအဖြစ်သာ ရပ်တည်ကာ အပြည့်အဝ အစဉ်ကျသောအစု (totally ordered set) အဖြစ် တည်ရှိနေသည်။ === ကိန်းပြည့်များ (Integers) === {{main|ကိန်းပြည့်}} တွက်ချက်ခြင်း၊ ရေတွက်ခြင်းနှင့် တိုင်းတာမှုများတွင် [[သဘာဝကိန်း|သဘာဝကိန်းများ]]သက်သက်ဖြင့် မလုံလောက်သောအခါ၊ အထူးသဖြင့် အနုတ်လက္ခဏာပြ တန်ဖိုးများကို ဖော်ပြရန် လိုအပ်လာသောအခါ [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များကို]] သုံးရသည်။ သုညအပါအဝင် သဘာဝကိန်းများဖြစ်သော 0, 1, 2, 3, 4, ... စသည်တို့နှင့် ၎င်းတို့၏ အနုတ်ကိန်းများဖြစ်သော -1, -2, -3, -4, ... စသည်တို့ကို စုပေါင်း၍ ကိန်းပြည့်များဟု ခေါ်သည်။ ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာနည်းအရ အနုတ်ကိန်းများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် ရှိရင်းစွဲ သဘာဝကိန်းများနှင့် [[ပေါင်းခြင်း]] ဟူသော [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] (binary operation) ကို အခြေခံထားသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် <math>-n</math> ဆိုသည်မှာ အပေါင်းကိန်း <math>n</math> နှင့် ပေါင်းပါက [[ထပ်တူရအစုဝင်]] (identity element) ဖြစ်သည့် သုညကို ရရှိစေမည့် အပေါင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိန်းပြည့်များ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ သဘာဝကိန်းတိုင်းသည် ကိန်းပြည့်ဖြစ်သော်လည်း ကိန်းပြည့်တိုင်းသည် သဘာဝကိန်းမဟုတ်ပေ။ ကိန်းပြည့်များ အစုကို သင်္ကေတ <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ရေးသားလေ့ရှိပြီး ဤသည်မှာ ကိန်းများဟု အနက်ရသည့် ဂျာမန်စာလုံး Zahlen ကို အရင်းပြု၍ သုံးစွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref>Dummit, D. and Foote, R., Abstract Algebra. John Wiley & Sons, Inc., p. 1, 2004.</ref> ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော သင်္ချာသီအိုရီများတွင် <math>\mathbb{Z}</math> အစုသည် [[အနန္တ]] (infinite) ဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏ အစုဝင်များကို [[စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)|စုံကိန်းနှင့် မကိန်းများ]]အဖြစ် စနစ်တကျ အလှည့်ကျခွဲခြားခြင်းဖြင့် သဘာဝကိန်းများနှင့် တစ်ခုချင်းစီ အပြန်အလှန် ပုံဖော်နိုင်သောကြောင့် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) အစုဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများအရ ကိန်းပြည့်များသည် ပေါင်းခြင်းနှင့် [[မြှောက်ခြင်း]] တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းထားပြီး အကြွင်းကျန် စားခြင်း (division with remainder) ကို ခွင့်ပြုသော [[ပကတိတန်ဖိုး]] [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (absolute value norm) ရှိသောကြောင့် ၎င်းကို ယူကလစ် ဒိုမိန်း (Euclidean domain) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ထို့ပြင် ပေါင်းခြင်း တွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းအောက်တွင် ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (free abelian group on one generator) လည်း ဖြစ်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) တွင်မူ <math>\mathbb{Z}</math> သည် သဘာဝကိန်းများ၏ [[မိုနွိုက်]]မှ ဆင်းသက်လာသော ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု (Grothendieck group) ဖြစ်သည့်အပြင် သင်္ကေတ <math>\mathsf{Ring}</math> ဖြင့်ပြသော [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of rings) ၌ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (initial object) အဖြစ်ပါ အရေးပါသော နေရာမှ ပါဝင်သည်။ ထူးခြားချက်အနေဖြင့် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (topology) နယ်ပယ်တွင်လည်း [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်မျဉ်း]] <math>\mathbb{R}</math> မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း <math>S^1</math> သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ၏ ပူးလ်ဘက် (pullback) ရပ်ဝန်းတစ်ခုအနေဖြင့် ကိန်းပြည့်များကို ပုံစံတကျ တည်ဆောက်နိုင်ပြီး အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ [[ကိန်းသီအိုရီ]] (algebraic number theory) တွင်မူ ဤအခြေခံသဘောတရားကို ကိန်းပြည့်ရင်းများ (algebraic integers) အဖြစ် ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ယေဘုယျပြု လေ့လာကြသည်။ === ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (Rational numbers) === {{main|ရာရှင်နယ်ကိန်း}} [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်း]] ဆိုသည်မှာ <math>a</math> နှင့် <math>b</math> ဟူသော သင့်လျော်ရာ [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်နှစ်ခု၏]] စားလဒ် (quotient) သို့မဟုတ် အပိုင်းကိန်း <math>\frac{a}{b}</math> အနေဖြင့် ဖော်ပြကာ ၎င်း၏တန်ဖိုးကို အတိအပပြနိုင်သည့် ကိန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>a</math> သည် ပိုင်းဝေ (numerator) ဖြစ်ပြီး <math>b</math> သည် သုညမဟုတ်သော ပိုင်းခြေ (nonzero denominator) ဖြစ်သည်။ သာဓကအားဖြင့် 1/3, 7/8 နှင့် -1/2 စသည်တို့မှာ အပိုင်းကိန်းအဖြစ် ရေးသည်ဖြစ်စေ ဒသမကိန်း (decimal number) အဖြစ် ချရေးသည်ဖြစ်စေ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေရွတ်သောအခါ ၎င်းတို့ကို သုံးပုံတစ်ပုံ၊ ရှစ်ပုံခုနစ်ပုံ၊ အနုတ် နှစ်ပုံတစ်ပုံ စသည်ဖြင့် ပိုင်းခြေကိန်းကို ဦးစွာ ရေရွတ်လေ့ရှိပြီး တစ်စုံတစ်ခုကို အညီအမျှပိုင်းပြီးနောက် လိုအပ်သောပမာဏကို ယူခြင်းဟု အနက်ကောက်ယူနိုင်သည်။ ပိုင်းခြေ သုညမဖြစ်ရခြင်းမှာ ကိန်းတစ်ခု၏ တန်ဖိုးပမာဏကို အတိအကျ သတ်မှတ်နိုင်ရန်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အရေးကြီးသည့် ကန့်သတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ အစုကို သင်္ကေတ <math>\mathbb{Q}</math> ဖြင့် ရေးသားဖော်ပြလေ့ရှိပြီး ၎င်းသည် အချိုးဟု အနက်ရသော ဂျာမန်စကားလုံး Quotient ကို အရင်းပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသင်္ကေတကို 1960 ပြည့်လွန်နှစ်များဆီက ပြင်သစ်သင်္ချာပညာရှင်အဖွဲ့ နီကိုလတ်စ် ဘော်ဘာကီ ရေးသားသော Algèbre ကျမ်းများတွင် စတင်မိတ်ဆက် အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name="wolfram_q">Weisstein, Eric W. "[http://mathworld.wolfram.com/RationalNumber.html Rational Number]." From MathWorld--A Wolfram Web Resource.</ref> ကိန်းတစ်ခုတည်းကို အပိုင်းကိန်းဖြင့်ရေးရာတွင် ပုံစံတစ်မျိုးထက်ပို၍ ရေးနိုင်သည်။ သာဓကအားဖြင့် 2/4 နှင့် 1/2 နှစ်မျိုးစလုံးမှာ ထပ်တူညီသော ကိန်းတစ်ခုတည်းကိုပင် ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့အတူ အနုတ်ကိန်းဖြစ်သော -1/2 ကို <math>\frac{-1}{2}</math> အနေဖြင့်လည်းကောင်း <math>\frac{1}{-2}</math> အနေဖြင့်လည်းကောင်း ရေးနိုင်သော်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အနုတ်လက္ခဏာကို ပိုင်းဝေတွင်ထား၍ ရေးခြင်းက ပို၍တွင်ကျယ်သည်။ ကိန်းပြည့်တိုင်းနှင့် [[သဘာဝကိန်း|သဘာဝကိန်းတိုင်းသည်]] ရာရှင်နယ်ကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်ကို သတိပြုသင့်သည်။ သာဓကဆိုသော် သဘာဝကိန်း 5 ကို 5/1 ဟု ရေး၍ရသောကြောင့် ၎င်းသည် ရာရှင်နယ်ကိန်းဖြစ်သည်။ သို့သော် 1/2, 4/5 နှင့် -13/14 ကဲ့သို့သော ကိန်းများစွာမှာမူ ကိန်းပြည့်မဟုတ်သော သီးသန့် ရာရှင်နယ်ကိန်းများသာ ဖြစ်ကြသည်။ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော ခေတ်သစ် [[အစုသီအိုရီ]]အရ ရာရှင်နယ်ကိန်းများအစု <math>\mathbb{Q}</math> ကို ကိန်းပြည့်များအစု <math>\mathbb{Z}</math> မှတစ်ဆင့် [[အစီအစဉ်ကျအတွဲ|အစီအစဉ်ကျအတွဲများ၏]] [[ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား|ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ]] (equivalence classes of ordered pairs) အဖြစ် ပုံစံတကျ တည်ဆောက်ထားသည်။ <math>b \neq 0</math> ဖြစ်သော ကိန်းပြည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(a, b)</math> များအပေါ်တွင် <math>(a, b) \sim (c, d)</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>ad = bc</math> ဖြစ်ခြင်းဟူသော ဆက်သွယ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ အက္ခရာသင်္ချာဂုဏ်သတ္တိများအရ <math>\mathbb{Q}</math> သည် အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်တွင် စား၍ရသော [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (divisible abelian group) တစ်ခုဖြစ်ပြီး သုညကိုဖယ်ထုတ်ထားသော <math>\mathbb{Q}^\times</math> သည်လည်း [[မြှောက်ခြင်း]]လုပ်ငန်းစဉ်အောက်တွင် [[ထပ်တူရအစုဝင်]] 1 ပါရှိသော အဘီလီယန်အုပ်စု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် [[ဖီးလ်ဒ်]] သီအိုရီ (field theory) ဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများအရ <math>\mathbb{Q}</math> သည် [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (integral domain) ဖြစ်သော ကိန်းပြည့်များအစု <math>\mathbb{Z}</math> ၏ အပိုင်းကိန်းများ၏ ဖီးလ်ဒ် (field of fractions) ဖြစ်ပြီး <math>\mathbb{Z}</math> ကို ငုံထားသော တစ်ခုတည်းသီးသန့် အသေးငယ်ဆုံးသော ဖီးလ်ဒ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဝိသေသတန်ဖိုး (characteristic) သုညရှိသော ပြည့်စုံသော ဖီးလ်ဒ် (perfect field) တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ၎င်း၏ အတိုင်းအတာအဆုံးရှိ တိုးချဲ့ချက် (finite extension) တိုင်းသည် ခွဲထုတ်၍ရသော တိုးချဲ့ချက်များ (separable extensions) ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathbb{Q}</math> အပေါ် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျဖြစ်သော ကိန်းများအားလုံးကို [[ကိန်းရင်း|ကိန်းရင်းများ]] (algebraic numbers) ဟုခေါ်ပြီး ကိန်းစစ်မျဉ်းပေါ်ရှိ <math>\pi</math> နှင့် <math>e</math> ကဲ့သို့သော ကိန်းများကိုမူ အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျမဟုတ်သော [[ကိန်းလွန်|ကိန်းလွန်များ]] (transcendental numbers) ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဤ <math>\mathbb{Q}</math> ဖီးလ်ဒ်သည် ၎င်း၏အပေါ်၌ ပြန်လည်အခြေခံသော အတိုင်းအတာ 1 ရှိသည့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) အဖြစ် တည်ရှိရုံသာမက [[P-အခြေခံကိန်း|p-အခြေခံကိန်း]] ပြည့်စုံစေခြင်းများ (p-adic completions) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော <math>\mathbb{Q}_p</math>၊ ဂယ်လ်ဝါ သီအိုရီ (Galois theory) နှင့် ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သုံးခုတွဲများ (Pythagorean triples) ရှာဖွေခြင်းကဲ့သို့သော အဆင့်မြင့် သင်္ချာနယ်ပယ်များတွင်လည်း မရှိမဖြစ်သော အဓိကအခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ === ကိန်းစစ်များ (Real numbers) === {{main|ကိန်းစစ်}} လက်တွေ့တိုင်းတာရာတွင် သုံးသည့်နံပါတ်များနှင့် အဆက်မပြတ် ပမာဏတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုသော ကိန်းများအားလုံးမှာ [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]] ဖြစ်ကြသည်။ တစ်နည်းဆိုသော် ကွက်လပ်များ သို့မဟုတ် ပျောက်ဆုံးနေသော အမှတ်များမပါဝင်ဘဲ ကိန်းစစ်မျဉ်းပေါ်တွင် နေရာချထား၍ရသော ကိန်းအားလုံးကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ကိန်းစစ်မျဉ်းဆိုသည်မှာ မျဉ်းဖြောင့်တစ်ခုပေါ်တွင် နံပါတ်များကို အညီအမျှတိုင်းတာ၍ မှတ်သားထားသော အလျားလိုက်မျဉ်းဖြစ်သည်။ လက်တွေ့ဥပမာအားဖြင့် ကျောင်းသုံးပေတံမှာ ကိန်းစစ်မျဉ်း၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်သည်။ [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်တစ်ခုနှင့်]] နောက်ကပ်လျက်ကိန်းတစ်ခု၏ အကွာအဝေးကို 1 လက်မဟု သတ်မှတ်ပါလျှင် 1 ပေရှည်သော ပေတံသည် 0 နှင့် 12 အပါအဝင် ၎င်းကိန်းနှစ်ခုကြားရှိ ကိန်းစစ်များအားလုံးကို ကိုယ်စားပြုနိုင်သည်။ သာဓကဆိုရသော် 2.5 ဆိုသည့်ကိန်းကို 2 လက်မနှင့် 3 လက်မကြား အလယ်တည့်တည့်အမှတ်ဖြင့် လည်းကောင်း 1/3 ကို 0 နှင့် 1 ကြား သုံးပုံတစ်ပုံနေရာဖြင့် လည်းကောင်း ကိုယ်စားပြုနိုင်သည်။ ထို့အတူ [[အီရာရှင်နယ်ကိန်း|အီရာရှင်နယ်ကိန်း]]ဖြစ်သော သင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသေ (mathematical constant) <math>\pi</math> သည်လည်း 3 နှင့် 4 ကြားရှိ တစ်နေရာတွင် တိကျစွာ တည်ရှိနေပေမည်။ ဤကိန်းစစ်များ အစုတစ်ခုလုံးကို သင်္ကေတ <math>\mathbb{R}</math> ဖြင့် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ကိန်းစစ်များကို ဒသမကိန်းပုံစံသုံး၍လည်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်း]]ဖြစ်သော အပိုင်းကိန်း 1/2 ကို ဒသမပုံစံဖြင့်ရေးပါက 0.5 ဖြစ်၍ အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း (terminating decimal number) ဖြစ်ပြီး 1/3 ကဲ့သို့သော ကိန်းများမှာမူ 0.333... သို့မဟုတ် <math>0.\bar{3}</math> ဟူ၍ နောက်တွဲ 3 ဂဏန်းမှာ အဆုံးမရှိ ထပ်ကာထပ်ကာ ပေါ်နေရာ ပြန်ထပ်ဒသမကိန်း (repeating decimal) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကဲ့သို့ အပိုင်းကိန်းပုံစံ၊ ဒသမပုံစံဖြင့်ရေး၍ ရသော ရာရှင်နယ်ကိန်းတိုင်းသည် ကိန်းစစ်များဖြစ်သည်။ သို့သော် အပိုင်းကိန်းပုံစံဖြင့် လုံးဝရေး၍မရသော ကိန်းစစ်များစွာလည်း ရှိသည်။ သာဓကအားဖြင့် <math>\sqrt{2}</math> နှင့် <math>\pi</math> ကဲ့သို့သော ကိန်းများကို ဒသမကိန်းပုံစံဖြင့်ရေးပါက 1.41421356... နှင့် 3.141592654... ဟူ၍ ဂဏန်းတွဲမှာ ဆုံးလည်းမဆုံး ပြန်လည်းမထပ် ဖြစ်နေရာ ၎င်းတို့ကို ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း (non-repeating decimal) သို့မဟုတ် အီရာရှင်နယ်ကိန်း (irrational number) များဟု ခေါ်သည်။ ဤသို့ အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း၊ ပြန်ထပ်ဒသမကိန်းနှင့် ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း အားလုံးကို စုပေါင်း၍ ကိန်းစစ်များအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ပို၍စနစ်တကျနှင့် ခေတ်သစ် သင်္ချာနည်းကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်လိုပါက [[ကဲကုလပ်]] (calculus) နှင့် [[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (analysis) မှ သဘောတရားများကို အသုံးပြုကြသည်။ သင်္ချာနည်းအရ <math>\mathbb{R}</math> သည် ပြည့်စုံသော အစဉ်ကျသည့် [[ဖီးလ်ဒ်]] (complete ordered field) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကိန်းစစ်တစ်ခု ဟူသည်မှာ ပြင်သစ်သင်္ချာပညာရှင် ကော်ချီကို အစွဲပြုခေါ်ဆိုသော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ [[ကော်ချီ ကိန်းစဉ်|ကော်ချီ ကိန်းစဉ်များ၏]] [[စုဆုံမှတ်]] သို့မဟုတ် ယင်းကိန်းစဉ်များ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ထို့ပြင် ဂျာမန်သင်္ချာပညာရှင် ရစ်ချတ် ဒက်ဒီကင်း တီထွင်ခဲ့သော ဒက်ဒီကင်း ဖြတ်ပိုင်းများ (Dedekind cuts) ကို အသုံးပြု၍လည်း ရာရှင်နယ်ကိန်းများမှနေ၍ ကိန်းစစ်များကို ပုံစံတကျ တည်ဆောက်နိုင်သည်။ <math>\mathbb{R}</math> သည် ကွက်လပ်မရှိ ပြည့်စုံနေသောကြောင့် ၎င်းသည် ကော်ချီကိန်းစဉ်တိုင်း၏ စုဆုံမှတ်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အသေးဆုံးသော အစုဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ရှေးခေတ် အီဂျစ်၊ အိန္ဒိယနှင့် ဂရိ သင်္ချာပညာရှင်များခေတ်ကတည်းက အပိုင်းကိန်းနှင့် အီရာရှင်နယ်ကိန်းများကို လေ့လာခဲ့ကြသော်လည်း 17 ရာစုရောက်မှသာ ပြင်သစ်ပညာရှင် ရီနေ ဒေကားတ် က [[ကိန်းယောင်|ကိန်းယောင်များ]] (imaginary numbers) နှင့် ခွဲခြားရန် ကိန်းစစ်ဟူသော နာမဝိသေသနကို စတင်တီထွင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ 19 ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဂျော့ ကန်တာ သည် ကိန်းစစ်များသည် ရေတွက်၍မရသော [[အနန္တ]] (uncountable infinity) ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် [[သဘာဝကိန်း|သဘာဝကိန်းများအစု]] <math>\mathbb{N}</math>၊ ကိန်းပြည့်များအစု <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် ရာရှင်နယ်ကိန်းများအစု <math>\mathbb{Q}</math> တို့သည် ကိန်းစစ်များအစု <math>\mathbb{R}</math> ၏ [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းများ]] (subsets) အဖြစ် အဆင့်ဆင့် တည်ရှိနေပြီး ယင်းကို <math>\mathbb{N} \subset \mathbb{Z} \subset \mathbb{Q} \subset \mathbb{R}</math> အဖြစ် မှတ်သားနိုင်သည်။ ဤကိန်းစစ်စနစ်သည် [[ဂျီဩမေတြီ]]၊ ကလပ်စစ်ကယ် ရူပဗေဒနှင့် အဆက်မပြတ် ရပ်ဝန်းများ (continuous spaces) ဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများအတွက် အရေးအပါဆုံးသော သင်္ချာအခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်သည်။ === ကိန်းထွေးများ (Complex numbers) === {{main|ကိန်းထွေး}} [[သင်္ချာ|သင်္ချာပညာ]] အဆင့်မြင့်လာသည်နှင့်အမျှ အချို့ကိစ္စများတွင် [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များဖြင့်သာ]] မလုံလောက်သည့် အခြေအနေကို ရောက်ရှိလာသည်။ သာဓကပြရသော် [[ပိုလီနိုမီရယ်]] ညီမျှခြင်း (polynomial equation) <math>x^2-1=0</math> ကို ဖြေရှင်းပါက 1 နှင့် -1 ဟူ၍ ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ (real root) နှစ်ခုရှိသော်လည်း <math>x^2+1=0</math> ကို ဖြေရှင်းပါက ကိန်းစစ်အဖြေ တစ်ခုမျှမရှိသည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>x</math> ကိုမဆို နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ပါက အနည်းဆုံး သုညဖြစ်ရာ 1 သာထပ်ပေါင်းပါက သုညနှင့် မည်သို့မှ ညီမည်မဟုတ်ပါ။ ဤအခြေအနေကို ကျော်လွှားနိုင်ရန် နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ပါက -1 ရရှိသည့် ကိန်းသစ်တစ်ခုဖြစ်သော <math>i</math> ကို တီထွင်ခဲ့ရသည်။ ၎င်းကို [[ကိန်းယောင်|ကိန်းယောင်ယူနစ်]] (imaginary unit) ဟု ခေါ်သည်။ <math>i</math> သည် -1 ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ဖြစ်သကဲ့သို့ <math>-i</math> သည်လည်း -1 ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ၎င်းကို တတိယထပ် ညီမျှခြင်းများကို ကာဒါနို ၏ နည်းလမ်းဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဖြေရှင်းရာမှ စတင်လိုအပ်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး<ref name="Earl2024">{{cite web |last=Earl |first=Richard |title=Week 4 – Complex Numbers |url=https://www.maths.ox.ac.uk/system/files/attachments/complex.pdf |publisher=Mathematical Institute, University of Oxford |year=2003 |access-date=2024-01-15}}</ref> ရီနေ ဒေကားတ်က ကိန်းယောင်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သော်လည်း အလွန်သေးငယ်သော စကေးရှိ သဘာဝတရား၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ရှင်းလင်းရာတွင် ကိန်းစစ်များနည်းတူ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော တကယ့်တည်ရှိမှုများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Penrose |first=Roger |title=The Emperor's New Mind: Concerning Computers, Minds, and the Laws of Physics |url=https://archive.org/details/emperorsnewmind00penr |publisher=Oxford University Press |year=1989 |page=[https://archive.org/details/emperorsnewmind00penr/page/87 87] |isbn=978-0-19-851973-7}}</ref><ref>{{cite book |last=Stewart |first=Ian |title=Professor Stewart's Incredible Numbers |publisher=Basic Books |year=2015 |isbn=978-0-465-04271-5}}</ref> အထက်ပါ ကိန်းယောင်ယူနစ် <math>i</math> ကို အသုံးပြု၍ [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများကို]] အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ကိန်းထွေးတစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>a+bi</math> သဏ္ဌာန်ရှိသည့် ကိန်းတစ်တွဲလုံးကို ဆိုသည်။ ဤတွင် <math>a</math> နှင့် <math>b</math> မှာ ကိန်းစစ်များဖြစ်ကြပြီး <math>a</math> ကို ကိန်းစစ်ပိုင်း (real part) နှင့် <math>b</math> ကို ကိန်းယောင်ပိုင်း (imaginary part) ဟု ခေါ်သည်။ သာဓကအားဖြင့် <math>2+3i</math>၊ <math>-2+(1/3)i</math> နှင့် <math>4-\pi i</math> တို့ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) အားဖြင့် ကိန်းစစ် 4 ကို <math>4+0i</math> ဟူ၍ ရေးနိုင်သောကြောင့် ကိန်းစစ်တိုင်းမှာ ကိန်းထွေးများ ဖြစ်ကြပြီး ကိန်းစစ်စနစ်သည် ကိန်းထွေးစနစ်၏ [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်ပိုင်း]] (subfield) တစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် ကိန်းယောင်ပိုင်း သုညမဟုတ်သည့် ကိန်းထွေးတိုင်းမှာ ကိန်းစစ်များအတွင်း မပါဝင်ကြတော့ပါ။ ဤကိန်းထွေးများ အစုတစ်ခုလုံးကို သင်္ကေတ <math>\mathbb{C}</math> သုံး၍ ရေးသားသည်။ ပို၍စနစ်ကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ် တည်ဆောက်လိုပါက <math>\mathbb{C}</math> ဆိုသည်မှာ သရုပ်မဲ့ [[အက္ခရာသင်္ချာ]] အရ ကိန်းစစ်များအစု <math>\mathbb{R}</math> အပေါ်တွင် ကိန်းရင်းများဖြင့် ထပ်ဖြည့်တည်ဆောက်ထားသည့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ် (algebraic closure) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပုံစံတကျအားဖြင့် ကိန်းထွေးဆိုသည်မှာ ကိန်းစစ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော [[အစီအစဉ်ကျအတွဲ]] <math>(a, b)</math> အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်ပြီး <math>i=(0,1)</math> ဟုထားကာ တိကျသော [[ပေါင်းခြင်း|အပေါင်းနှင့်]] [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်ခြင်းစည်းမျဉ်းများဖြင့်]] ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအဖြစ် ခိုင်မာစွာ ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref name="Rudin1976">{{cite book |last=Rudin |first=Walter |title=Principles of Mathematical Analysis |url=https://archive.org/details/principlesofmath00rudi |edition=3rd |publisher=McGraw-Hill |year=1976 |isbn=978-0070856134 |pages=[https://archive.org/details/principlesofmath00rudi/page/12 12]-14}}</ref> ထို့အပြင် ၎င်းကို စားလဒ်ကွင်း (quotient ring) <math>\mathbb{R}[x]/(x^2 + 1)</math> ၏ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) တစ်ခုအနေဖြင့်လည်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။<ref name="nLab">{{cite web |author=nLab authors |title=Complex Numbers |url=https://ncatlab.org/nlab/show/complex+number |website=nLab |access-date=2024-01-15}}</ref> [[ဂျီဩမေတြီ]]ရှုထောင့်အရ <math>\{1,i\}</math> ကို [[အခြေအစု|စံအခြေအစု]] (standard basis) အဖြစ် အသုံးပြုထားသော [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသည့်]] [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] ([[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] သို့မဟုတ် အာဂန် ပုံကြမ်း) ပေါ်ရှိ အမှတ်များအဖြစ် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုနိုင်သည်။<ref>{{cite book |last=Pedoe |first=Dan |title=Geometry: A comprehensive course |url=https://archive.org/details/geometrycomprehe0000pedo |publisher=Dover |year=1988 |isbn=978-0-486-65812-4}}</ref> ကိန်းထွေး <math>z = x+yi</math> ၏ [[ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်]] (complex conjugate) မှာ <math>\bar{z} = x-yi</math> ဖြစ်ပြီး<ref>{{cite book |last=Apostol |first=Tom M. |title=Mathematical Analysis |url=https://archive.org/details/mathematicalanal02edtomm |edition=2nd |publisher=Addison-Wesley |year=1974 |pages=[https://archive.org/details/mathematicalanal02edtomm/page/15 15]–16 |isbn=978-0-201-00288-1}}</ref> ၎င်းကို အသုံးပြု၍ ကိန်းထွေးများ၏ ပကတိတန်ဖိုး (absolute value) <math>|z| = \sqrt{x^2+y^2}</math> နှင့် [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်းတွက်ချက်မှုများကို]] လွယ်ကူစွာ ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် [[အွိုင်လာ ပုံသေနည်း]] (Euler's formula) <math>e^{i\varphi} = \cos \varphi + i \sin \varphi</math> ကို အသုံးပြု၍ ကိန်းထွေးများကို ဝင်ရိုးစွန်း ပုံစံ (polar form) <math>z = r e^{i\varphi}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်ခြင်းကြောင့် မြှောက်ခြင်း၊ ထပ်ကိန်းတင်ခြင်းနှင့် ကိန်းရင်းများ တွက်ချက်ရာတွင် များစွာရိုးရှင်းထိရောက်စေသည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental Theorem of Algebra) အရ ကိန်းသေမဟုတ်သော ပိုလီနိုမီရယ်ညီမျှခြင်းတိုင်းသည် <math>\mathbb{C}</math> အတွင်း၌ ကိန်းထွေးအဖြေတစ်ခု အမြဲတမ်းရှိသောကြောင့် <math>\mathbb{C}</math> သည် အပြည့်အဝ အပိတ်ဖြစ်နေသော စနစ်ဖြစ်သည်။ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ နယ်ပယ်တွင် ကိန်းထွေးပြင်ညီသည် ကော်ချီကိန်းစဉ်တိုင်း စုဆုံမှတ်ရှိသော [[ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း]] (complete metric space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို အနန္တအမှတ်ပေါင်းထည့်ကာ တိုးချဲ့ထားသော ရီးမန်း စက်လုံးမျက်နှာပြင် (Riemann sphere) နှင့် [[ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်|ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်များ]] (holomorphic functions) ကို လေ့လာသည့် ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (complex analysis) တို့သည် ခေတ်သစ်သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒတို့တွင် အလွန်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ === ကိန်းအမျိုးအစားအသီးသီးတို့ ဆက်နွယ်ချက် (Relationships Between Types of Numbers) === [[သဘာဝကိန်း|သဘာဝကိန်းတိုင်း]] [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်ဖြစ်သည်။]] ဤအချက်ကြောင့် သဘာဝကိန်းများ အစု <math>\mathbb{N}</math> သည် ကိန်းပြည့်များ အစု <math>\mathbb{Z}</math> ၏ [[အစုပိုင်း]] တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ပြောလေ့ရှိသည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\mathbb{N}\subseteq\mathbb{Z}</math> ဟူ၍ ရေးနိုင်သည်။ သို့သော် ကိန်းပြည့်တိုင်း သဘာဝကိန်း ဖြစ်သည်ဟု မဆိုသာပါ။ အကြောင်းမှာ သဘာဝကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်များ ရှိ၍ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သဘာဝကိန်းများ အစုနှင့် ကိန်းပြည့်များ အစုနှစ်ခုမှာ မတူညီပါ။ ဤသည်ကို <math>\mathbb{N}\neq \mathbb{Z}</math> ဟု ရေးနိုင်သည်။ ဤ <math>\mathbb{N}\subseteq\mathbb{Z}</math> နှင့် <math>\mathbb{N}\neq \mathbb{Z}</math> နှစ်ချက်ကို ပေါင်း၍ <math>\mathbb{N}\subsetneq \mathbb{Z}</math> ဟူ၍ ရေးနိုင်သည်။ ထိုအခါ ကိန်းများ အစုအမျိုးမျိုးကြား ဆက်နွယ်မှုကို အောက်ပါအတိုင်း [[သင်္ချာဆိုင်ရာ သင်္ကေတများစာရင်း|သင်္ချာသင်္ကေတများသုံး၍]] ရေးနိုင်သည်။ <center> <math> \mathbb{N} \subsetneq \mathbb{Z} \subsetneq \mathbb{Q} \subsetneq \mathbb{R} \subsetneq \mathbb{C} </math> </center> == ကိန်းပြည့်အမျိုးအစားများ (Types of Integers) == === စုံကိန်းနှင့် မကိန်း (Even and Odd Numbers) === {{main|စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)}} [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]ထဲတွင် ..., -4, -2, 0, 2, 4, ... အစရှိသည်တို့ကို [[စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)|စုံကိန်းများ]] (even numbers) ဟု ခေါ်သည်။ အတိအကျဆိုရသော် ကိန်းပြည့် 2 ဖြင့် စား၍ပြတ်သော သို့မဟုတ် အကြွင်းမကျန်သော ကိန်းပြည့်ဟူသမျှကို စုံကိန်းများဟု ခေါ်သည်။ ယူကလစ် (Euclid) ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>k</math> အတွက်မဆို <math>n = 2k</math> ပုံစံဖြင့် တိကျစွာရေးသားနိုင်သော ကိန်းများဖြစ်သည်။ သုညကို 2 ဖြင့်စားလျှင် အကြွင်းသုညသာ ကျန်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>0 = 2(0)</math> ဖြစ်သောကြောင့် သုညသည်လည်း စုံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ နှစ်ခုတွဲ အစုံလိုက် အစုံလိုက် တွဲ၍ရသော ပမာဏများ ဖြစ်သောကြောင့် စုံ ဆိုသည့် ဝေါဟာရကို သုံးခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည် ကျေးလက်ဒေသအချို့တွင် တစ်စုံကို “တစ်ပြူ”<ref name="မြကေတု">မြကေတု။ “ကလေးမှတ်ဉာဏ် တစ်ပြူ တစ်လံ။” စာပေတန်ဆောင်။ 1967။</ref> ဟုလည်း ခေါ်လေ့ရှိရာ ကိန်းပြည့် 2 ကို မြန်မာလို တစ်ပြူဟု ခေါ်သည်လည်း ရှိသည်။ မြန်မာကျေးလက်ရှိ ကလေးများ ရေတွက်တတ်စေရန် 2, 4, 6, 8, 10 စသည့် စုံကိန်းပြည့်များ (even integers) ကို “တစ်ပြူ၊ တစ်လံ၊ ညောင်ကန်၊ ထမ်းပိုး၊ အကျိုး”<ref name="မြကေတု" /> ဟု စကားပုံဆောင်၍ မှတ်သည်လည်း ရှိသည်။<ref name="ext_blog">စုချစ်။ “[http://suuchitthu.blogspot.sg/2012/10/blog-post_13.html တစ်ပြူ၊ တစ်လံ၊ ညောင်ကန်၊ ထမ်းပိုး၊ အချိုး (အကျိုး/ချိုး)]။” စုချစ်သူ။ 2012။</ref> စုံကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်များကို [[စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)|မကိန်း]] (odd number) ဟုခေါ်သည်။ ..., -3, -1, 1, 3, ... စသည့် ကိန်းပြည့်များမှာ မကိန်းများဖြစ်သည်။ အတိအကျဆိုရသော် ကိန်းပြည့် 2 ဖြင့်စားသောအခါ အကြွင်း 1 ကျန်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် <math>n = 2k + 1</math> ပုံစံရှိသော ကိန်းပြည့်ဟူသမျှကို မကိန်းများဟု ခေါ်သည်။ စုံကိန်း[[အစု]]နှင့် မကိန်းအစုကို သင်္ကေတအဖုံဖုံ သုံး၍ကိုယ်စားပြုတတ်ကြသည်။ [[အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) နှင့် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]သီအိုရီ (ring theory) မှလာသည့် <math>2\mathbb{Z}</math> နှင့် <math>2\mathbb{Z}+1</math> ကို စုံကိန်းအစုနှင့် မကိန်းအစု အသီးသီးတို့ကို ဖော်ပြရန် သင်္ချာပညာရှင်များကြားတွင် သုံးလေ့ရှိသည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] ဂုဏ်သတ္တိများအရ စုံကိန်းပြည့်များအစု <math>2\mathbb{Z}</math> သည် [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ]] [[ထပ်တူရအစုဝင်|ထပ်တူရ]] (multiplicative identity) မပါဝင်သော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပြီး၊ <math>\mathbb{Z}</math> ၏ [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (maximal ideal) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စားလဒ်ကွင်း (quotient ring) <math>\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}</math> သည် [[အစုဝင်]]နှစ်ခုသာပါဝင်သော [[အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ်]] (finite field) တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် မကိန်းပြည့် နှစ်လုံးကို ပေါင်းပါက စုံကိန်းသာ ရရှိသဖြင့် ၎င်းတို့သည် အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်တွင် [[အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ]] (closure property) မရှိဘဲ ကွင်းတစ်ခုအဖြစ် လုံးဝ ဖွဲ့စည်းနိုင်ခြင်း မရှိပေ။ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင် ပိုက်သာဂိုရီယန်များ (Pythagoreans) သည် မကိန်းများကို အဖိုဂုဏ်သတ္တိနှင့် မြင့်မြတ်ခြင်း (divinity) ရှိသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြပြီး၊ စုံကိန်းများကိုမူ အမဂုဏ်သတ္တိများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Boyer">{{Citation |last1=Boyer |first1=Carl B. |author-link1=Carl Benjamin Boyer |last2=Merzbach |first2=Uta C. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley & Sons |date=2011 |isbn=978-0-470-52548-7 |chapter=4}}</ref> [[ဂျီဩမေတြီ|ဂျီဩမေတြီနည်းအရ]] အစက်များ (dots) ဖြင့် ကိုယ်စားပြုရာတွင် မကိန်းများကို "နိုမွန်များ" (gnomons) အဖြစ် ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် စတုရန်းကိန်းများကို တည်ဆောက်နိုင်ပြီး၊ စုံကိန်းများကို ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် "ထောင့်မှန်စတုဂံကိန်းများ" (oblong numbers) ကို ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း ၎င်းတို့က လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="Boyer" /> === သုဒ္ဓကိန်းပြည့်များ (Prime Integers) === {{main|သုဒ္ဓကိန်း}} 1 ထက်ကြီးသော အပေါင်းကိန်းပြည့် (positive integer) တစ်ခုသည် ၎င်းကိန်းပြည့်ကိုယ်တိုင်နှင့် [[ကိန်းပြည့်]] 1 မှအပါး အခြား ဆခွဲကိန်း (factor) မရှိပါက ၎င်းကိန်းပြည့်ကို [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းပြည့်]] (prime integer) ဟု အများအားဖြင့် ခေါ်ကြသည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် သုဒ္ဓကိန်း (prime number) တစ်ခုကို ၎င်းကိန်းကိုယ်တိုင်နှင့် ကိန်းပြည့် 1 မှအပါး အခြားမည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့်နှင့်မှ စား၍မပြတ်ပါ။ သာဓကအားဖြင့် ဆိုရသော် 2, 3, 5, 7, ... အစရှိသည်တို့မှာ အပေါင်း သုဒ္ဓကိန်းပြည့်များ ဖြစ်ကြသည်။ ကိန်းပြည့် 2 သည် တစ်ခုတည်းသော အပေါင်းစုံကိန်းဖြစ်သည့် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ပြီး၊ ကျန် အပေါင်း သုဒ္ဓကိန်းများမှာ မကိန်းများဖြစ်ကြသည်။ သုဒ္ဓကိန်းများ၏ လူသိများသော အထက်ဖော်ပြပါ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) အပြင် ပို၍ ယေဘုယျကျသော၊ ပို၍ တိကျသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]သီအိုရီ (ring theory) တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ၎င်းအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရဆိုလျှင် သုညမဟုတ်သော [[ယူနစ် (ကွင်းသီအိုရီ)|ယူနစ်]] (unit) မဟုတ်သည့် ကိန်းပြည့် <math>x</math> သည် ကိန်းနှစ်ခု၏ [[မြှောက်လဒ်]] (product) <math>ab</math> ကို စား၍ပြတ်ပါက ၎င်းကိန်းနှစ်လုံးထဲမှ အနည်းဆုံးတစ်လုံးကိုလည်း စား၍ပြတ်မှသာ ထိုကိန်းပြည့် <math>x</math> ကို သုဒ္ဓကိန်းဟု ခေါ်သည်။ ဤသည်မှာ ယူကလစ် အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Euclid's lemma) အရ ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ယူနစ်ဆိုသည်မှာ 1 နှင့် -1 ကို ဆိုလိုပြီး စား၍ပြတ်ခြင်း ဆိုလိုရင်းမှာ <math>x</math> သည် <math>a</math> ကိုသော်လည်းကောင်း <math>b</math> ကိုသော်လည်းကောင်း စား၍ပြတ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ သာဓကအရ ကိန်းပြည့် 2 ကို ကြည့်ပါ။ မည်သည့်ကိန်းနှစ်ခု၏ မြှောက်လဒ်ကိုမဆို 2 ဖြင့်စား၍ပြတ်ပါက ထိုကိန်းနှစ်လုံးထဲမှ အနည်းဆုံးတစ်လုံးကိုလည်း 2 ဖြင့်စား၍ ပြတ်သည်။ ထို့ကြောင့် 2 သည် သုဒ္ဓကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရဆိုလျှင် ကိန်းပြည့်များ[[အစု]]ထဲရှိ -2, -3, -5, -7, ... စသည်တို့သည်လည်း အနုတ်သုဒ္ဓကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ သုဒ္ဓကိန်းများကို [[သင်္ချာ|သင်္ချာသန့်သန့်]]နယ်ပယ်တွင်သာမက အသုံးချ သင်္ချာ (applied mathematics)၊ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ (computer science) နှင့် ခေတ်သစ် ကုဒ်ဝှက်ရေးသားခြင်း (cryptography) စသည့် နယ်ပယ်အသီးအသီးတို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။ 1 ထက်ကြီးသော အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို သုဒ္ဓကိန်းများသက်သက်သာ သုံး၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့် (unique) ဖြစ်သော သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း (prime factorization) ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဤအချက်ကို [[ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental Theorem of Arithmetic) ဟုခေါ်ပြီး၊ ၎င်းကို အသုံးပြု၍ <math>\sqrt{2}</math> သည် [[အီရာရှင်နယ်ကိန်း]]ဖြစ်ကြောင်းကိုပါ ခိုင်မာစွာ သက်သေပြနိုင်သည်။ သုဒ္ဓကိန်းများသည် [[အနန္တ]]တည်ရှိကြောင်းကို ယူကလစ်က ရှေးခေတ်ကတည်းက သက်သေပြခဲ့ပြီး၊ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိပုံကိုမူ ဘာထရန်၏ ယူဆချက် (Bertrand's conjecture) နှင့် အီရာတိုစ်သီးနီးစ်၏ ဆန်ခါ (Sieve of Eratosthenes) တို့ဖြင့် လေ့လာကြသည်။ သုဒ္ဓကိန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ သက်သေမပြရသေးသော အဆိုများ (unproved conjectures) လည်း များစွာရှိ၏။ ၎င်းတို့အနက် <math>2</math> ထက်ကြီးသော စုံကိန်းတိုင်းကို သုဒ္ဓကိန်းနှစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည် ဆိုသည့် အဓိက ဂိုးဘတ်ခ်၏ အဆို (strong Goldbach's conjecture) သည် ယနေ့တိုင် သက်သေမပြနိုင်သေးသော အဆိုအဖြစ် အလွန်ထင်ရှားသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း <math>7</math> ထက်ကြီးသော မကိန်းတိုင်းကို သုဒ္ဓကိန်း သုံးခုပေါင်းလဒ်အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အားနည်း ဂိုးဘတ်ခ် အဆို (weak Goldbach's conjecture) ကိုမူ လုံလောက်စွာ ကြီးမားသော မကိန်းများအတွက် အိုင် အမ် ဗီနိုဂရာဒေါ့ဗ် က 1937 တွင် စတင်သက်သေပြခဲ့ပြီး 2013 ခုနှစ်တွင် ဟာရယ်လ် ဟယ်လ်ဖ်ဂေါ့တ် (Harald Helfgott) က အပြည့်အစုံ သက်သေပြနိုင်ခဲ့သဖြင့် သီအိုရမ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်းများ (Fermat primes) အနန္တရှိမရှိ ဆိုသည်မှာလည်း ယနေ့တိုင် အဖြေမထွက်သေးသော ပဟေဠိတစ်ခုအဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ === အခြား ကိန်းပြည့်အမျိုးအစားများ (Other Types of Integers) === အထက်ဖော်ပြပါ [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]အပြင် [[သင်္ချာ]]နှင့် အခြားပညာရှင်များ လေ့လာစူးစမ်းသည့် ထူးခြားသော အခြား ကိန်းပြည့်[[ကိန်းစဉ်တန်း|ကိန်းစဉ်တန်းများ]] (integer sequences) လည်း များစွာရှိသေးသည်။ ထင်ရှားသော သာဓကများမှာ သဘာဝတရား၏ ကြီးထွားမှုပုံစံများနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် (Fibonacci sequence) နှင့် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်အပေါင်းဆခွဲကိန်းများ၏ ပေါင်းလဒ်နှင့် တူညီနေသော ဆခွဲပေါင်းကိန်း (perfect number) တို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို အွန်လိုင်း ကိန်းပြည့်ကိန်းစဉ်တန်းများ စွယ်စုံကျမ်း (On-Line Encyclopedia of Integer Sequences သို့မဟုတ် OEIS) တွင် [https://oeis.org/A000045 A000045] နှင့် [https://oeis.org/A000396 A000396] အဖြစ် အသီးသီး လေ့လာနိုင်သည်။ အခြားသော စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကိန်းစဉ်တန်း အမျိုးအစားပေါင်း မြောက်မြားစွာကိုလည်း အဆိုပါ [https://oeis.org OEIS] ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် အလွယ်တကူ ဝင်ရောက်ရှာဖွေ လေ့လာနိုင်ပါသည်။ == ကိန်းထွေး အမျိုးအစားများ (Types of Complex Numbers) == === ကိန်းစစ်နှင့် ကိန်းယောင် (Real and Imaginary) === အထက်ပါ [[#ကိန်းထွေးများ (Complex numbers)|ကိန်းထွေးများ]] ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]] (real numbers) ဖြင့် မလုံလောက်သောအခါ၊ အထူးသဖြင့် ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ (real root) မရှိသော [[ပိုလီနိုမီရယ်]] [[ညီမျှခြင်း|ညီမျှခြင်းများ]] (polynomial equations) ကို ဖြေရှင်းရာတွင် [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများကို]] အသုံးပြုရန် လိုအပ်လာသည်။ ကိန်းစစ်များအစုနှင့် ကိန်းထွေးများအစုတို့အကြား ဆက်နွယ်ချက်မှာ <math>\mathbb{R} \subsetneq \mathbb{C}</math> ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် ကိန်းစစ်တိုင်းသည် ကိန်းထွေးဖြစ်သော်လည်း ကိန်းစစ်မဟုတ်သော ကိန်းထွေးများစွာလည်း ရှိသည်။ ထိုသို့ ကိန်းစစ်မဟုတ်သော ကိန်းထွေးများကို ယေဘုယျအားဖြင့် [[ကိန်းယောင်|ကိန်းယောင်များ]] (imaginary numbers) ဟု ခေါ်သည်။ ကိန်းစစ်ပိုင်း (real part) သုညဖြစ်နေသော <math>bi</math> ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ ကိန်းများကိုမူ ကိန်းယောင်သီးသန့်များ (pure imaginary numbers) ဟု တိကျစွာ ခေါ်ဆိုသည်။ ဤနေရာတွင် <math>b</math> မှာ ကိန်းစစ်ဖြစ်သည်။ သာဓကအားဖြင့် <math>i</math>, <math>-i</math>, <math>3i</math>, <math>(5/7)i</math> နှင့် <math>-\pi i</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကိန်းယောင်သီးသန့်တစ်ခုဖြစ်သော <math>bi</math> ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းသည် သုည သို့မဟုတ် အနုတ်ကိန်းဖြစ်သော <math>-b^2</math> ဖြစ်သည်။ သာဓကအားဖြင့် <math>5i</math> ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းမှာ <math>-25</math> ဖြစ်သည်။ ကိန်းယောင်ယူနစ် (imaginary unit) <math>i</math> ၏ ထပ်ကိန်းများ (exponents) သည် စက်ဝိုင်းပုံသဘာဝ လှည့်လည်နေသည်။ ၎င်းလှည့်လည်ပုံမှာ <math>i^1=i, i^2=-1, i^3=-i, i^4=1</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် 4 ကြိမ်မြောက် [[ယူနစ်ရင်း]] (4th root of unity) တစ်ခုဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဟီးရွန်း၊ ကာဒါနိုနှင့် ဘွန်ဘယ်လီတို့က ဤသဘောတရားကို စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြပြီး 1637 ခုနှစ်တွင် ရီနေ ဒေကားတ် က ညီမျှခြင်းများ၏ ကိန်းစစ်မဟုတ်သော အဖြေများကို ရည်ညွှန်းရန် ကိန်းယောင်ဟူသော ဝေါဟာရကို နှိမ့်ချသည့် သဘောဖြင့် စတင်သုံးစွဲခဲ့သည်။<ref>René Descartes, Discours de la méthode (Leiden, (Netherlands): Jan Maire, 1637), appended book: La Géométrie, book three, p. 380.</ref> ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်းနှင့် ပတ်သက်၍ ခေတ်သစ်[[သင်္ချာ]] (modern mathematics) တွင် ကိန်းသုညကိုမူ ကိန်းစစ်အဖြစ်ရော ကိန်းယောင်သီးသန့်အဖြစ်ပါ သတ်မှတ်ထားသည်။<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=mqdzqbPYiAUC&pg=SA11-PA2|title=A Text Book of Mathematics Class XI|last=Sinha|first=K.C.|publisher=Rastogi Publications|year=2008|isbn=978-81-7133-912-9|edition=Second|page=11.2}}</ref> ကိန်းစစ်များကို ကိန်းစစ်မျဉ်း (real number line) တစ်ခုတည်းဖြင့် ဖော်ပြ၍ရသော်လည်း ကိန်းထွေးများကိုမူ [[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (complex plane) ဟုခေါ်သော အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော (two-dimensional) ကိန်းမျဉ်းနှစ်ခုဖြင့်သာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ကိန်းစစ်များသည် ကိန်းစစ်ဝင်ရိုး (real axis) ပေါ်တွင် ရှိကြပြီး ကိန်းယောင်သီးသန့်များသည် ကိန်းယောင်ဝင်ရိုး (imaginary axis) ပေါ်တွင် တည်ရှိကြသည်။ [[ဂျီဩမေတြီ|ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ]] အဓိပ္ပာယ် (geometric meaning) အရ <math>i</math> ဖြင့် [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်ခြင်းသည်]] ကိန်းထွေးပြင်ညီပေါ်ရှိ အမှတ်တစ်ခုကို မူလနေရာ (origin) ဗဟိုပြု၍ 90 ဒီဂရီ လက်ယာရစ်ဆန့်ကျင်ဘက် (counterclockwise) လှည့်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဤကိန်းယောင်သီးသန့်များ အစုကို <math>i\mathbb{R}</math> ဟု သင်္ကေတပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်။ အဆင့်မြင့်သင်္ချာတွင် ကိန်းယောင်သီးသန့်များသည် [[လီအက္ခရာသင်္ချာ]] (Lie algebra) <math>\mathfrak{u}(1)</math> ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့အပြင် [[အွိုင်လာ ပုံသေနည်း]] (Euler's formula) <math>e^{ix} = \cos x + i \sin x</math> ကို အသုံးပြု၍ <math>i</math> နှင့် အခြား သင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသေများ (mathematical constants) ကို ဆက်စပ်ပေးသော အွိုင်လာ၏ ထပ်တူညီမှု <math>e^{i\pi} + 1 = 0</math> ကိုလည်း ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်ထားသည်။ === ရာရှင်နယ်ကိန်းနှင့် အီရာရှင်နယ်ကိန်း (Rational and Irrational Numbers) === [[#ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (Rational numbers)|ရာရှင်နယ်ကိန်းများ]] ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်း]] (rational number) တိုင်းသည် [[ကိန်းစစ်]]ဖြစ်သော်လည်း ရာရှင်နယ်ကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းစစ်များစွာလည်း ရှိသည်။ ထိုသို့ [[အပိုင်းကိန်း|အပိုင်းကိန်း]] (fraction) <math>a/b</math> အနေဖြင့် အတိအကျ ဖော်ပြ၍ မရနိုင်သော ကိန်းစစ်များကို [[အီရာရှင်နယ်ကိန်း]] (irrational number) ဟု ခေါ်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် ဒသမကိန်းပုံစံ (decimal format) ဖြင့် ဖော်ပြသောအခါ အဆုံးမသတ်သည့် ဒသမကိန်း (non-terminating decimal number) နှင့် ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း (non-repeating decimal) များမှာ အီရာရှင်နယ်ကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ သာဓကအားဖြင့် <math>\sqrt{2}</math> နှင့် သင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသေ <math>\pi</math> တို့မှာ အီရာရှင်နယ် ကိန်းစစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ခေတ်သစ် [[အစုသီအိုရီ]] (set theory) ရှိ [[အစုအရွယ်အစား]] (cardinality) သဘောတရားအရ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ[[အစု]] <math>\mathbb{Q}</math> သည် ရေတွက်နိုင်သော [[အနန္တ]] (countably infinite) သာဖြစ်သော်လည်း ကိန်းစစ်များအစု <math>\mathbb{R}</math> သည် ရေတွက်၍မရသော (uncountable) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အီရာရှင်နယ် ကိန်းစစ်များ အစု <math>\mathbb{R}\setminus\mathbb{Q}</math> သည်လည်း ရေတွက်၍မရသောအစု (uncountable set) ပင်ဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာ သီအိုရီ (measure theory) ဆိုင်ရာ တိကျသည့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) အရဆိုလျှင် ကိန်းစစ်မျဉ်းပေါ်ရှိ ကိန်း အားလုံးနီးပါး (almost all) မှာ အီရာရှင်နယ်ကိန်းများသာ ဖြစ်ကြပြီး ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ လီဘက်ဂ် အတိုင်းအတာ (Lebesgue measure) မှာ သုညသာ ဖြစ်သည်။ === ကိန်းရင်းနှင့် ကိန်းလွန် (Algebraic and Transcendental Numbers) === [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးတစ်ခုကို]] [[ကိန်းပြည့်]] မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များသာ ပါဝင်သည့် သုညမဟုတ်သော ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်း (polynomial equation) <math>P(x) \in \mathbb{Z}[x]</math> တစ်ခု၏ ကိန်းရင်း (root) အဖြေအဖြစ် ဖော်ပြနိုင်ပါက ၎င်းကိန်းထွေးကို [[ကိန်းရင်း]] (algebraic number) ဟု ခေါ်သည်။ သာဓကအားဖြင့် ကိန်းပြည့် -3 မှာ <math>x^2-9=0</math> ၏ အဖြေတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သောကြောင့် ကိန်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အတူ [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်းတိုင်းသည်]] <math>bx-a=0</math> ညီမျှခြင်း၏ အဖြေဖြစ်ရာ ၎င်းတို့အားလုံးမှာ ကိန်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\sqrt{2}</math> နှင့် <math>\sqrt{3}i</math> တို့မှာ [[အီရာရှင်နယ်ကိန်း]]နှင့် [[ကိန်းယောင်|ကိန်းယောင်သီးသန့်]] အသီးသီး ဖြစ်ကြသော်လည်း <math>x^2-2=0</math> နှင့် <math>x^2+3=0</math> တို့၏ အဖြေများ အသီးသီးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့မှာလည်း ကိန်းရင်းများပင် ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းသို့ ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်းများ ပါဝင်သော မည်သည့် ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်း၏ အဖြေအဖြစ်မျှ ဖော်ပြ၍မရသော ကိန်းများရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် ကိန်းရင်းမဟုတ်သော ကိန်းထွေးများဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းကိန်းထွေးများကိုမူ [[ကိန်းလွန်|ကိန်းလွန်များ]] (transcendental numbers) ဟု ခေါ်သည်။ သာဓကအားဖြင့် <math>\pi</math>, <math>e</math> နှင့် <math>2^{\sqrt{2}}</math> အစရှိသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကိန်းရင်းများ[[အစု]]သည် ရေတွက်နိုင်သောအစု (countable set) ဖြစ်သော်လည်း ကိန်းလွန်များအစု <math>\mathbb{T}</math> ၏ [[အစုအရွယ်အစား]]မှာ <math>2^{\aleph_0}</math> ဖြစ်၍ ရေတွက်၍မရနိုင်ပေ။ ထို့ကြောင့် ကိန်းစစ်နှင့် ကိန်းထွေး အားလုံးနီးပါးသည် ကိန်းလွန်များသာ ဖြစ်ကြသည်။ 1844 ခုနှစ်တွင် ဂျိုးဇက် လီယူဗေးလ် က ဒိုင်အိုဖန်တိုင်း ခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုများ (Diophantine approximations) ကို အသုံးပြု၍ လီယူဗေးလ် ကိန်းများ (Liouville numbers) ဟုခေါ်သော ကိန်းလွန်များ တည်ရှိမှုကို ပထမဆုံး သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။ ကိန်းလွန် သီအိုရီ (transcendence theory) ၏ အဓိက သီအိုရမ်များ (theorems) ဖြစ်သော လင်ဒီမန်း-ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် သီအိုရမ် (Lindemann-Weierstrass Theorem) က <math>\pi</math> နှင့် <math>e</math> တို့၏ ကိန်းလွန်ဖြစ်မှုကို ခိုင်မာစွာ သက်သေပြပေးခဲ့သည်။ ဂဲလ်ဖွန်-ရွှနိုင်ဒါ သီအိုရမ် (Gelfond-Schneider Theorem) က ဟီလ်ဘတ် ၏ သတ္တမမြောက် ပြဿနာ (Hilbert's seventh problem) ကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဤကိန်းလွန်ဖြစ်ခြင်း သဘောတရားကို အဲလစ်ပတစ် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (elliptic functions)၊ မော်ဂျူလာ ပုံစံများ (modular forms) နှင့် <math>L/K</math> ကဲ့သို့သော အလိုရှိရာ [[ဖီးလ်ဒ်]] တိုးချဲ့ခြင်းများ (arbitrary field extensions) အပေါ်တွင်ပါ ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ယေဘုယျပြု (generalize) လေ့လာကြသည်။ == သမိုင်းကြောင်း (History) == === ကိန်းများစတင်အသုံးပြုလာခြင်းနှင့် ဝေါဟာရများ (Early Usage of Numbers and Terminology) === သမိုင်းဦးမတင်မီခေတ်ကပင် လူသားတို့သည် ကိန်းများကို စတင်အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများ ရှိသည်။ တိရစ္ဆာန်အရိုးစသည့် ပစ္စည်းများတွင် အစင်းရာများဖြင့် တာလီမှတ်ကာ ရေတွက်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>Marshak, A. The Roots of Civilisation; Cognitive Beginnings of Man’s First Art, Symbol and Notation. London: Weidenfeld & Nicolson, 1972, pp. 81ff.</ref> သို့သော် တာလီစနစ်တွင် နေရာလိုက်တန်ဖိုး (positional value) သဘောကို အသုံးမပြုသောကြောင့် ကြီးမားသောပမာဏများ တွက်ချက်ရာတွင် အကန့်အသတ်များစွာ ရှိသည်။ ရှေးအကျဆုံးသော ကိန်းစနစ်များဖြစ်သည့် အီဂျစ်၊ ရောမ၊ ဟီဘရူးနှင့် ဂရိကိန်းစနစ်များတွင် နေရာလိုက်တန်ဖိုးကို အသုံးမပြုသော်လည်း နောက်ပိုင်းပေါ်ပေါက်လာသည့် ဘေဘီလုံ ကိန်းစနစ်၊ အိန္ဒိယကိန်းစနစ်တစ်မျိုး၊ တရုတ်ကိန်းစနစ်တစ်မျိုးနှင့် မာယာကိန်းစနစ်တို့တွင်မူ နေရာလိုက်တန်ဖိုးကို စတင်တွေ့ရှိလာရသည်။<ref>&ldquo;Numeral system&rdquo;. Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica Inc., 2014. Web. 25 Dec. 2014 <[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/422375/numeral-system http://www.britannica.com/EBchecked/topic/422375/numeral-system]>.</ref> သင်္ချာသမိုင်းကြောင်း၏ အချိန်အများစုတွင် ယခုအခါ [[သဘာဝကိန်း|သဘာဝကိန်းများ]]ဟု ခေါ်ဆိုသော ရေတွက်ကိန်းများကို ကိန်းများဟုသာ ရိုးရှင်းစွာ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အလယ်ခေတ် နှောင်းပိုင်းနှင့် 17 ရာစုကြားတွင် သင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းစနစ်များသည် [[အနုတ်ကိန်း]] (negative number)၊ [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်း]] (rational number) နှင့် [[အီရာရှင်နယ်ကိန်း]] (irrational number) စသည့် တန်ဖိုးများ ပါဝင်လာသည်အထိ ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သောကြောင့် မူလ ရေတွက်ကိန်းများကို ဤသဘောတရားအသစ်များမှ တိကျစွာ ခွဲခြားရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ 1484 ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင် နီကိုလတ်စ် ရှူကေး က သဘာဝကိန်းစဉ် (natural progression) ဟူသော ဝေါဟာရကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အတိအကျဖြစ်သော အင်္ဂလိပ်စကားစု natural number ကို အစောဆုံး အသုံးပြုခဲ့သူမှာ 1763 ခုနှစ်တွင် ဝီလျံ အီမာဆန် ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို 1771 ခုနှစ်ထုတ် Encyclopaedia Britannica တွင် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref> {{Citation |last=Chuquet |first=Nicolas |title=Le Triparty en la science des nombres |date=1881 |orig-date=1484}} </ref><ref> {{Citation |last=Emerson |first=William |title=The method of increments |date=1763 |page=113}} </ref> 19 ရာစုတွင် သဘာဝကိန်းများ၏ ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ အခြေခံနှင့်ပတ်သက်၍ လီယိုပို ကရိုနက်ကာ က ဘုရားသခင်သည် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များကို]] ဖန်ဆင်းခဲ့ပြီး အခြားအရာအားလုံးမှာ လူသားတို့၏ ဖန်တီးမှုသာဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သော်လည်း အွန်ရီ ပွန်ကာရေး ကမူ [[ကိန်းစဉ်|ကိန်းစဉ်များကို]] နားလည်နိုင်ခြင်းမှာ လူသားတို့၏ စိတ်စွမ်းအားကြောင့်သာဖြစ်ကြောင်း ငြင်းခုံခဲ့သည်။<ref> {{Citation |last=Poincaré |first=Henri |title=La Science et l'hypothèse |date=1905 |orig-date=1902}} </ref><ref> {{Citation |last=Weber |first=Heinrich L. |title=Kronecker |journal=Jahresbericht der Deutschen Mathematiker-Vereinigung |volume=2 |date=1891–1892 |pages=5–23}} </ref> === သုည၏ သဘောတရားနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု (Concept and Development of Zero) === သုညကို စတင်၍ အမှတ်အသားပြုသူတို့မှာ ဆူမားရီးယန်းများ ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref name="yale_zero">{{cite web |last=Wallin |first=Nils-Bertil |title=The History of Zero |url=https://archive-yaleglobal.yale.edu/history-zero |website=YaleGlobal Online |date=2002-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825124525/http://yaleglobal.yale.edu/about/zero.jsp |archive-date=2016-08-25}}</ref> သို့သော် သုည၏ တကယ့်သဘောတရားနှင့် နေရာလိုက်တန်ဖိုး စသည်တို့ကိုမူ ဆူမားရီးယန်းတို့ အသေအချာ နားလည်ခဲ့ပုံမရချေ။ သင်္ချာအခြေခံများကို အီဂျစ်တို့ထံမှ သင်ယူခဲ့သည့် ဂရိပညာရှင်များသည်လည်း ထိုသဘောကို နားလည်ကြောင်း အထောက်အထား အခိုင်အမာ မတွေ့ရပေ။<ref name="yale_zero" /> သုညကို သင်္ကေတအဖြစ်သာမကဘဲ သဘောတရားတစ်ခုအဖြစ်ပါ အသေအချာ စတင်အသုံးပြုခဲ့သူများမှာ အိန္ဒိယလူမျိုးများဖြစ်သည်။<ref name="yale_zero" /> 650 CE တွင် ဗြဟ္မဂုတ္တ သည် သုညကိုသုံး၍ [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] (arithmetic) တွက်ချက်မှုများကို စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="yale_zero" /> သက္ကတဘာသာစကားဖြင့် သုညကို sunya ဟုခေါ်ရာမှ မြန်မာဘာသာရှိ ပါဠိမွေးစားစကားလုံး သုည ဖြစ်လာဟန်ရှိသည်။ အာရပ်ကုန်သည်များသည် ဗြဟ္မဂုတ္တ၏ သင်္ချာကျမ်းကိုပါ ပြန်လည်သယ်ဆောင်လာကြရာ 773 CE တွင် ဘဂ္ဂဒက်မြို့သို့ သုညသဘောတရား ရောက်ရှိလာသည်။ 9 ရာစုနှစ်တွင် အယ်လ်ခိုဝါရစ်ဇမီ သည် သုညပါ [[ညီမျှခြင်း|ညီမျှခြင်းများကို]] စတင်လေ့လာခဲ့ပြီး သုညကို sifr ဟုခေါ်ခဲ့သည်။<ref name="yale_zero" /> 879 CE သို့ရောက်သော် သုညကို ယခုခေတ် ဘဲဥပုံဖြင့် ရေးသားလာကြသည်။ 12 ရာစုတွင် စပိန်မှတစ်ဆင့် အင်္ဂလန်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ သုညကို အလွယ်တကူ တုပပြင်ဆင်ရေးသားနိုင်သည်ဟုဆိုကာ ဥရောပရှိ အစိုးရများက ပိတ်ပင်ခဲ့ဖူးသည်။<ref name="yale_zero" /> သို့သော် ကုန်သည်များက လျှို့ဝှက်သုံးစွဲခဲ့ရာမှာ sifr မှ ရွေ့လျောလာသည့် cipher ဆိုသည့် စကားလုံးမှာ ဝှက်စာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရလာသည်။<ref name="yale_zero" /> နောင်တွင် ရီနေ ဒေကားတ်၊ နယူတန် နှင့် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် တို့က သုညကို အသုံးပြု၍ ကဲကုလပ် (calculus) နှင့် [[သင်္ချာ|ခေတ်သစ်သင်္ချာကို]] တိုးတက်စေခဲ့သည်။<ref name="yale_zero" /> ကိန်း <math>0</math> ကို [[သဘာဝကိန်း|သဘာဝကိန်းများ၏]] [[အစု]]တွင် ထည့်သွင်းသင့် မသင့်ဆိုသည်မှာမူ ကာလကြာရှည် ငြင်းခုံစရာဖြစ်ခဲ့သည်။ 1727 ခုနှစ်တွင် ဖွန်တနယ်လ် က <math>1</math> ကိုသာ အခြေခံ[[အစုဝင်|အစုဝင်အဖြစ်]] ငြင်းခုံခဲ့ပြီး 1889 တွင် ဂျူဆက်ပေ ပီအာနို သည်လည်း သူ၏ ပုံစံတကျ [[ကိန်းစဉ်|ကိန်းစဉ်ကို]] <math>1</math> မှ အစပြုခဲ့သော်လည်း နောင်တွင် <math>N_0</math> ဖြင့် မွမ်းမံခဲ့သည်။<ref> {{Citation |last=Peano |first=Giuseppe |title=Formulaire de mathématiques |location=Paris |publisher=Gauthier-Villars |date=1901 |page=39}} </ref> သို့သော် 1960 ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် [[အက္ခရာသင်္ချာ|သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ]] (abstract algebra) နှင့် [[အစုသီအိုရီ]] (set theory) လိုအပ်ချက်များကြောင့် ဘာထရန် ရပ်ဆဲလ်၊ ဘော်ဘာကီ၊ ပေါလ် ဟာမော့စ် တို့၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် သုညကို ထည့်သွင်းအသုံးပြုလာခဲ့ပြီး ISO စံနှုန်းများဖြင့်ပါ ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref> {{Citation |last=Bourbaki |first=N. |title=Elements of Mathematics: Theory of Sets |location=Paris, France |publisher=Hermann |date=1968}} </ref><ref> {{Citation |last=Halmos |first=P. R. |title=Naive Set Theory |location=New York |publisher=Springer-Verlag |date=1974}} </ref><ref> {{Citation |title=ISO 80000-2:2019 Quantities and units Part 2: Mathematics |publisher=International Organization for Standardization |date=2019}} </ref> === အနုတ်ကိန်းများ စတင်အသုံးပြုလာခြင်း (Early Usage of Negative Numbers) === အနုတ်ကိန်းဟူသည့် သဘောတရားကို အစောဆုံး ဘီစီ 100 နှင့် ဘီစီ 50 အကြားတွင် တရုတ်လူမျိုးတို့ သိမြင်နားလည်ခဲ့ပုံရသည်။<ref name="utexas_m326k">Smith, M. K. &ldquo;[https://www.ma.utexas.edu/users/mks/326K/Negnos.html History of Negative Numbers].&rdquo; From M326K: Foundations of Number Systems--Web. 25 Dec 2014.</ref> သင်္ချာအနုပညာနှင့် ပတ်သက်သည့် အခန်းကိုးခန်း အမည်ရ တရုတ်ကျမ်းတွင် အပေါင်းမြှောက်ဖော်ကိန်းများကို အနီရောင်အစက်ပြောက်များဖြင့် လည်းကောင်း အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်းများကို အနက်ရောင်အစက်ပြောက်များဖြင့် လည်းကောင်း ခွဲခြားရေးသားထားသည်။<ref>Staszkow, R. and Bradshaw R. The Mathematical Palette (3rd ed.). Thomson Brooks/Cole, p. 41, 2004.</ref> 3 ရာစုနှစ်အတွင်း ဂရိပညာရှင် ဒိုင်အိုဖန်တပ်စ် က သူ၏ [[ဂဏန်းသင်္ချာ|ဂဏန်းသင်္ချာကျမ်းတွင်]] <math>4x+20=0</math> ညီမျှခြင်းမှ ရရှိသည့် အနုတ်ကိန်းအဖြေကို အဓိပ္ပာယ်မရှိဟု မှတ်ချက်ချဖူးသည်။<ref>Smith, David E. [http://www.amazon.com/History-Mathematics-Vol-Dover-Books/dp/0486204308 History of Mathematics], Vol. 2. Dover, p. 258, 1958.</ref> 7 ရာစုနှစ်ရောက်မှသာ အိန္ဒိယပညာရှင် ဗြဟ္မဂုတ္တ က နှစ်ထပ်ကိန်း ညီမျှခြင်းများ (quadratic equations) ကို အနုတ်ကိန်းများသုံး၍ စနစ်တကျ ဖြေရှင်းပြခဲ့ပြီး လိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းများကိုပါ ရေးသားခဲ့သည်။<ref>Cajori, Florian. [https://books.google.com/books?id=mGJRjIC9fZgC&source=gbs_navlinks_s History of Mathematics], 5th ed. New York: Chelsea, p. 94, 1991.</ref><ref>Katz, Victor J. [https://books.google.com/books?id=vV8PAQAAMAAJ&source=gbs_navlinks_s A History of Mathematics: An Introduction], 2nd edition, Reading, MA: Addison-Wesley, p. 226, 1998.</ref> သို့သော် 9 ရာစု အယ်လ်ခိုဝါရစ်ဇမီ က အနုတ်ကိန်းများကို ရှောင်ရှားခဲ့ပြီး<ref>Katz, Victor J. [https://books.google.com/books?id=vV8PAQAAMAAJ&source=gbs_navlinks_s A History of Mathematics: An Introduction], 2nd edition, Reading, MA: Addison-Wesley, p. 245, 1998.</ref> 12 ရာစု ဘက်ရှ်ကာရာ က အနုတ်ကိန်းရင်း (root) ကို ယူစရာမလိုဟုလည်းကောင်း ရှူကေးက အဓိပ္ပာယ်မရှိသော နံပါတ်များအဖြစ်လည်းကောင်း ရီနေ ဒေကားတ် က အဖြေမှားများအဖြစ်လည်းကောင်း ရှုမြင်ခဲ့ကြရာ 19 ရာစု နောက်ပိုင်းရောက်မှသာ အနုတ်ကိန်းများကို တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလာကြသည်။ === ကိန်းစစ်နှင့် ကိန်းထွေးများဆီသို့ တိုးချဲ့လာခြင်း (Expansion to Real and Complex Numbers) === ခေတ်သစ် ကိန်းစနစ်များသည် ရေတွက်ခြင်းမှသည် [[ဂျီဩမေတြီ]] (geometry) ဆိုင်ရာ ပမာဏများဆီသို့ အဆင့်ဆင့် တိုးချဲ့လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဘီစီ 600 ခန့်တွင် အိန္ဒိယ ဗေဒကျမ်းပြု ပညာရှင်များက <math>\sqrt{2}</math> ကဲ့သို့သော ကိန်းများတွင် တိကျသော [[အပိုင်းကိန်း]]မရှိကြောင်း သိရှိခဲ့ကြပြီး ဘီစီ 500 တွင် ဂရိ ပိုက်သာဂိုရပ်စ်ဂိုဏ်းသားများက [[အီရာရှင်နယ်ကိန်း|အီရာရှင်နယ်ကိန်းများ]] တည်ရှိမှုကို ပထမဆုံး သက်သေပြခဲ့ကြသည်။ အလယ်ခေတ် အာရပ်သင်္ချာပညာရှင် အဘူ ကာမေးလ် က ယင်းအီရာရှင်နယ် ပမာဏများကို [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာ အရာဝတ္ထုများအဖြစ်]] တိုက်ရိုက်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 16 ရာစုတွင် ဆိုင်မွန် စတီဗင် က ဒသမကိန်း သင်္ကေတများကို ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး 17 ရာစုတွင် ဒေကားတ် က [[ကိန်းစစ်]] ဟူသော ဝေါဟာရကို စတင်တီထွင်ခဲ့သည်။ 19 ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဂျော့ ကန်တာ၊ ရစ်ချတ် ဒက်ဒီကင်း နှင့် ကော်ချီ တို့က ကိန်းစစ်များကို ခေတ်သစ် [[အစုသီအိုရီ|အစုသီအိုရီနှင့်]] [[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (analysis) ရှုထောင့်များမှနေ၍ ဒက်ဒီကင်း ဖြတ်ပိုင်းများ (Dedekind cuts) နှင့် [[ကော်ချီ ကိန်းစဉ်|ကော်ချီ ကိန်းစဉ်များ]] (Cauchy sequences) အဖြစ် ခိုင်မာစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် အလက်ဇန္ဒရီးယားမှ ဟီးရွန်း က အနုတ်ကိန်းတစ်ခု၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းပါဝင်သော တွက်ချက်မှုကို ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့ပြီး 1545 တွင် ကာဒါနို နှင့် 1572 တွင် ဘွန်ဘယ်လီ တို့က [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ]] [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်ခြင်းစည်းမျဉ်းကို]] ရေးဆွဲခဲ့သည်။ 1637 တွင် ဒေကားတ်က ညီမျှခြင်းများ၏ ကိန်းစစ်မဟုတ်သော အဖြေများကို နှိမ့်ချသည့်သဘောဖြင့် [[ကိန်းယောင်]]ဟု တီထွင်ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။<ref>René Descartes, Discours de la méthode (Leiden, (Netherlands): Jan Maire, 1637), appended book: La Géométrie, book three, p. 380.</ref> သို့သော် နောင်တွင် လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ၊ ကော်ချီ၊ ဂေါက်စ် တို့၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများနှင့် ကက်စ်ပါ ဗက်ဆယ်လ်၏ [[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (complex plane) ကိုယ်စားပြုမှုများကြောင့် ၎င်းတို့သည် [[သင်္ချာ|ခေတ်သစ်သင်္ချာ၏]] မရှိမဖြစ် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ကိုးကားများ (References) == {{Reflist|2}}{{DEFAULTSORT:ကိန်းhtml}} [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] b5j5iug996bpqp2zg9viwg84qd1351j 0 4115 1062909 1062476 2026-11-11T04:37:09Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062909 wikitext text/x-wiki [[File:Euclid.jpg|right|thumb|220px|ဘီစီအီး ၃ ရာစုမှ ကွန်ပါထောက်တံ ကိုင်ထားသော ဂရိ သင်္ချာပညာရှင် ယူကလစ် (Euclid) ကို ပန်းချီဆရာ ရာဖယ် က ၎င်း၏ "အေသင်သားတို့ ကျောင်းတော်" အမည်ရ နံရံဆေးရေး ပန်းချီကားကြီးတွင် စိတ်ကူးပုံဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ယူကလစ်၏ ပုံမှာ မည်သည့်မီဒီယာတွင်မှ မကျန်ရစ်ဘဲ ဤသရုပ်ဖော်ချက်သည် ပုံဖော်သူ အနုပညာရှင်၏ စိတ်ကူးဉာဏ် ကွန့်မြူးချက်သာ ဖြစ်သည်။]] '''အသိပညာနှင့် စူးစမ်းလေ့လာခြင်း''' ဟု အနက်ဖွင့်ဆိုနိုင်သော ရှေးဂရိဝေါဟာရ μάθημα (máthēma) မှဆင်းသက်လာသည့် သင်္ချာဘာသာရပ်ကို မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် "ရေတွက်ခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ရှေးပါဠိဝေါဟာရမှတစ်ဆင့် "သင်္ချာ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် သင်္ချာ၏ သဘောသဘာဝနှင့် ပတ်သက်၍ ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များက ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးဖြင့် ဖွင့်ဆိုခဲ့ကြသည်။ စွယ်စုံရပညာရှင် ဂယ်လီလီယို (Galileo) က သဘာဝတရားကို ကျမ်းတစ်စောင်ဟု တင်စားခဲ့ပြီး ၎င်းကျမ်းကို သင်္ချာဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားထားကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="Machamer2014">{{Citation |last=Machamer |first=Peter |year=2014 |title=Galileo Galilei |editor-last=Zalta |editor-first=Edward N. |encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=CSLI, Stanford University |url=https://plato.stanford.edu/archives/win2014/entries/galileo/ |edition=Winter 2014}}</ref> သင်္ချာပညာရှင် ကားလ် ဖရီးဒရစ် ဂေါက်စ် (Carl Friedrich Gauss) က သင်္ချာကို သိပ္ပံပညာရပ်များ၏ ဘုရင်မအဖြစ် တင်စားခဲ့သည်။<ref name="Beiler1964">{{citation |last=Beiler |first=Albert H. |title=Recreations in the Theory of Numbers (Dover Recreational Math) |publisher=Dover Publications |place=Mineola, NY |year=1964 |isbn=978-0486210964 |at=unnumbered quotation page facing the Preface}}</ref> ထို့အပြင် ဘင်ဂျမင် ပီးယားစ် (Benjamin Peirce) က သင်္ချာသည် မလွှဲမသွေဖြစ်ရမည့် ဧကန်မုချ အကျိုးရလဒ်များကို ကောက်ချက်ချသော သိပ္ပံပညာရပ်ဖြစ်ကြောင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။<ref name="Peirce1881">{{Citation |last=Peirce |first=Benjamin |title=Linear Associative Algebra |journal=American Journal of Mathematics |volume=4 |issue=1 |year=1881 |pages=97-229 |doi=10.2307/2369153 |url=http://www.jstor.org/stable/2369153 |publisher=The Johns Hopkins University Press}}</ref> ခေတ်ပြိုင် သင်္ချာပညာရှင်များသည် [[သင်္ချာဆိုင်ရာ သက်သေပြခြင်း|သက်သေပြချက်]] (proof) ဖြင့် စစ်ဆေးအတည်ပြုနိုင်သော သရုပ်မဲ့ သဘောတရားများ (abstract concepts) နှင့် ပတ်သက်သည့် ဖော်ပြချက်များ (statements) ကို ဖော်ထုတ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် သင်္ချာဘာသာရပ်ကို [[ကိန်း|ကိန်းများ]] (numbers)၊ ပမာဏများ (magnitudes) နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်များ (forms) ဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ်သာ တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ဤဘာသာရပ်၏ အခြေခံအကျဆုံး မူလအစသည် သမိုင်းမတင်မီခေတ် လူသားတို့၏ ကိန်းနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်တို့တွင်ရှိသော ဆင်တူညီမှုများကို တဖြည်းဖြည်း သတိပြုမိလာခြင်းမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တစ်ခုနှင့် အများအပြားကဲ့သို့သော ရိုးရှင်းသည့် ခြားနားချက်များကို သိမြင်မှတ်မိခြင်းမှသည် တစ်-တစ် ကိုက်ညီမှု (one-to-one correspondence) ဆိုသည့် သရုပ်မဲ့ ဂုဏ်သတ္တိ (abstract property) အထိ ဆင့်ကဲတိုးတက်လာခဲ့သည်။ အလားတူပင် ရက်ကန်းရက်ခြင်း၊ အိုးလုပ်ခြင်းနှင့် ခြင်းတောင်းရက်လုပ်ခြင်းတို့တွင် တွေ့ရသော ရှေးခေတ်လူသားတို့၏ ဒီဇိုင်းများသည် ရပ်ဝန်းဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုများ၊ ထပ်တူကျမှု (congruence) နှင့် [[ခေါက်ချိုးညီ|အချိုးညီမှု]] (symmetry) တို့အတွက် အခြေခံအလေးထားမှုကို ပြသနေပြီး ယင်းက [[ဂျီဩမေတြီ]] (geometry) အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ချပေးခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch1">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=1}}</ref> အစောပိုင်း သင်္ချာစနစ်များသည် အတွေ့အကြုံနှင့် လက်တွေ့အသုံးချမှုအပေါ်တွင် များစွာ အခြေခံထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရှေးခေတ် အီဂျစ်တွင် ဂျီဩမေတြီသည် မြေတိုင်းတာခြင်းနှင့် စိုက်ပျိုးမြေတိုင်းတာခြင်းအတွက် ကိရိယာတစ်ခုအနေဖြင့် အဓိက တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ယင်းသည် နိုင်းမြစ်၏ နှစ်စဉ်ရေကြီးမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="MB_Ch2">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=2}}</ref> တစ်ချိန်တည်းတွင် ရှေးခေတ် ဘေဘီလုံ သင်္ချာသည် ကိန်းဂဏန်းများအပေါ် များစွာအခြေခံပြီး [[အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း|အဆင့်ဆင့်တွက်နည်းများ]] (algorithms)၊ ဇယားများနှင့် [[ညီမျှခြင်း|ညီမျှခြင်းများ]] (equations) ကို ခန့်မှန်းခြေ ဖြေရှင်းခြင်းတို့အပေါ် အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch3">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=3}}</ref> ချက်ချင်း အသုံးချရန်ထက် ဉာဏ်ရည်ပိုင်းဆိုင်ရာ သိချင်စိတ်ပြင်းပြမှုက တွန်းအားပေးသည့် ပုံစံတကျ (formalized) ပြီး ကောက်ချက်ချ သိပ္ပံပညာရပ် (deductive science) တစ်ခုအနေဖြင့် သင်္ချာသည် ရှေးခေတ် ဂရိလူမျိုးများနှင့်အတူ စတင်ခဲ့သည်။ သေးလ် (Thales) နှင့် ပိုက်သာဂိုရပ်စ် (Pythagoras) ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များသည် ဤဘာသာရပ်ကို ယုတ္တိဗေဒနည်းကျ ဖွဲ့စည်းမှုဆီသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့သည်ဟု အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ သူတို့သည် အခြေခံမူများမှတစ်ဆင့် သီအိုရမ်များ (theorems) ကို သင်္ချာနည်းကျ သက်သေပြသည့် အစောပိုင်း အစဉ်အလာများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="MB_Ch4">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=4}}</ref> နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ ကြာလာသောအခါ သင်္ချာသည် တည်ဆောက်ပုံ (structure) နှင့် သရုပ်မဲ့ ယုတ္တိဗေဒ (abstract logic) တို့၏ ကျယ်ပြန့်ပြီး အထူးပြုလွန်းသည့်အပြင် စည်းလုံးညီညွတ်သော ဘာသာစကားတစ်ခုအဖြစ်သို့ ဖြာထွက်လာခဲ့သည်။ == သင်္ချာ၏ ကဏ္ဍရပ်များ (Areas of Mathematics) == [[File:Alexander Grothendieck.jpg|right|thumb|220px|အလက်ဇန္ဒား ဂရိုသန်ဒိခ် (Alexander Grothendieck, 1970)]] ပညာရပ် ကျယ်ပြန့်လာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းသည် သဘာဝအလျောက် ကွဲပြားသော်လည်း အလွန်အမင်း အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်နေသော ဘာသာရပ်ခွဲများစွာအဖြစ် ပိုင်းခြားသွားသည်။ ခေတ်သစ်သင်္ချာ (modern mathematics) သည် ပမာဏများ (quantities)၊ [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] (algebraic structures)၊ [[ဂျီဩမေတြီ|ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ]] [[ရပ်ဝန်း|ရပ်ဝန်းများ]] (geometric spaces) နှင့် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပြောင်းလဲခြင်း (continuous change) ကဲ့သို့သော အခြေခံ လေ့လာစရာ [[သင်္ချာဆိုင်ရာအရာဝတ္ထု|သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများ]] (mathematical objects) အရ သော်လည်းကောင်း၊ ၎င်းတို့၏ [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုဆိုင်ရာ]] (axiomatic) နှင့် နည်းနာဆိုင်ရာ ဘောင်များ (methodological frameworks) အရ သော်လည်းကောင်း ကွဲပြားခြားနားသည့် နယ်ပယ်စုံ ပညာရပ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သင်္ချာပညာရပ်များကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာတွင် အဓိကစံနှုန်းတစ်ခုမှာ သင်္ချာဘာသာရပ် ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုစနစ် (Mathematics Subject Classification - MSC) ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် သင်္ချာဘာသာရပ်ကို နိုင်ငံတကာ သုတေသနသိုလှောင်ရာဌာနများနှင့် ဂျာနယ်များတွင် အသုံးပြုသည့် အဆင့်ဆင့်ခွဲခြားထားသော အက္ခရာ-နံပါတ်စဉ်စနစ်တစ်ခုအဖြစ် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref>{{cite web |title=2020 Mathematics Subject Classification (MSC2020) |url=https://mathscinet.ams.org/mathscinet/msc/msc2020.html |publisher=Mathematical Reviews and zbMATH Open |access-date=2026-11-07}}</ref> === အခြေခံသဘောတရားများ၊ သင်္ချာယုတ္တိဗေဒနှင့် ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Foundations, Mathematical Logic, and Category Theory) === [[File:Commutative diagram for morphism.svg|thumb|220px|မော်ဖစ်ဇင် <math>f: A \to B</math>, <math>g: B \to D</math>, <math>h: A \to C</math> နှင့် <math>k: C \to D</math> တို့သည် <math>g \circ f = k \circ h</math> ကို ပြည့်မီကြောင်း သရုပ်ဖော်ထားသည့် [[ပုံကြမ်း|ဖလှယ်ရပုံကြမ်း]]]] သင်္ချာအခြေခံသဘောတရားများ (foundations of mathematics) နှင့် သင်္ချာယုတ္တိဗေဒ (mathematical logic) သည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ယုတ္တိဆင်ခြင်မှု၏ (mathematical reasoning) ဝါစင်္ဂ (syntax)၊ အနက်အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (semantics) နှင့် နဂိုမှန်အဆိုဆိုင်ရာ ခိုင်လုံမှုတို့ကို (axiomatic validity) ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်စေသည်။ * '''သင်္ချာယုတ္တိဗေဒ (Mathematical logic):''' အဆိုများဆိုင်ရာကဲကုလပ် (propositional calculus) နှင့် ပထမအဆင့် ပရက်ဒီကိတ် ယုတ္တိဗေဒ (first-order predicate logic) အပါအဝင် ကောက်ချက်ချစနစ်များကို (deductive systems) ပုံစံတကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နယ်ပယ်ခွဲများတွင် ပုံစံတကျ ကောက်ချက်ချမှုများ၏ (formal derivations) တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု၊ ဖြတ်တောက်မှု ဖယ်ရှားခြင်း (cut-elimination) နှင့် ပုံစံတကျ နဂိုမှန်အဆိုစနစ်များတစ်လျှောက် (formal axiomatic systems) ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှုကို (consistency) လေ့လာသည့် သက်သေပြချက်သီအိုရီ (proof theory) နှင့် ပုံစံတကျ နဂိုမှန်အဆိုသီအိုရီများကို ပြည့်မီစေသည့် သင်္ချာဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံများ၏ (mathematical structures) အတန်းအစားများကို (classes) လေ့လာသည့် မော်ဒယ်သီအိုရီ (model theory) တို့ ပါဝင်သည်။ * '''[[အစုသီအိုရီ|နဂိုမှန်အဆိုကိုအခြေခံသော အစုသီအိုရီ]] (Axiomatic set theory):''' [[ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို]] (axiom of choice) ပါဝင်သော ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် နဂိုမှန်အဆိုများ (Zermelo–Fraenkel axioms — <math>\mathsf{ZFC}</math>) မှတစ်ဆင့် ပုံစံတကျ ပြဋ္ဌာန်းလေ့ရှိသည့် ကလပ်စစ်ကယ် သင်္ချာ (classical mathematics) အတွက် စံပြု အခြေခံဘောင် (standard foundational framework) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သင်္ချာဆိုင်ရာအရာဝတ္ထုများကို တင်းကျပ်သော [[အစုဝင်|အစုဝင်ဖြစ်မှု]] ဆက်သွယ်ချက်များ (membership relations) <math>\in</math> ဖြင့် ထိန်းကျောင်းထားသည့် [[အစု|အစုများအဖြစ်]] (sets) ပုံစံတကျ ဖြစ်စေသည်။ * '''ထပ်ကျော့သီအိုရီ (Recursion theory) / တွက်ချက်နိုင်စွမ်းသီအိုရီ (Computability theory):''' ကျူးရင်း စက်များ (Turing machines) နှင့် ထပ်ကျော့ဖန်ရှင်များကို (recursive functions) ပုံစံတကျ ဖော်ထုတ်ရာမှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး သင်္ချာဆိုင်ရာ ပုစ္ဆာများကို ၎င်းတို့၏ [[အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း|အဆင့်ဆင့်တွက်နည်းအရ]] (algorithmically) ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း (decidability) နှင့် ကျူးရင်း ဒီဂရီများ (Turing degrees) သို့မဟုတ် ဖြေရှင်းမရနိုင်မှု ဒီဂရီများ (degrees of unsolvability) အလိုက် အဆင့်ခွဲခြားသည်။ * '''[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory):''' သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို အရာဝတ္ထုများ၏ (objects) [[အညွှန်းတပ်စုစည်းမှု|စုစည်းမှု]] (collection) နှင့် [[မော်ဖစ်ဇင်|မော်ဖစ်ဇင်များ]] (morphisms) ဟုခေါ်သော ဦးတည်ချက်ပြမြှားများအဖြစ် (arrows) ပုံစံတကျ ဖော်ပြသည့် လွှမ်းခြုံသော တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ (category) <math>\mathcal{C}</math> တစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုများ၏ အတန်းအစား (class of objects) <math>\operatorname{Ob}(\mathcal{C})</math> နှင့် အရာဝတ္ထုအစုံ <math>A, B</math> တိုင်းအတွက် [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ|ဖက်စပ်ရ]] (associative) ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition) နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များ (identity morphisms) ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော မော်ဖစ်ဇင်များ၏ စုစည်းမှု <math>\operatorname{Hom}_\mathcal{C}(A, B)</math> တို့ ပါဝင်သည်။ အကယ်၍ <math>\mathcal{C}</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ပါက (locally small) ၎င်းသည် အစုတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ကတ်တဂိုရီများအကြား တည်ဆောက်ပုံထိန်း ပုံဖော်မှုများကို [[ဖန်တာ|ဖန်တာများ]] (functors) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ဖန်တာများအကြား အသွင်ပြောင်းလဲမှုများကို [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း|သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ]] (natural transformations) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ === ကိန်းသီအိုရီနှင့် ဂဏန်းသင်္ချာ (Number Theory and Arithmetic) === [[File:Pierre de Fermat.jpg|right|thumb|220px|ပီယား ဒေ ဖဲမ (Pierre de Fermat)]] [[ကိန်းသီအိုရီ]] (number theory) သည် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (integers) <math>\mathbb{Z}</math>၊ [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်းများ]] (rational numbers) <math>\mathbb{Q}</math> နှင့် ၎င်းတို့၏ ကျယ်ပြန့်သော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာနှင့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ ယေဘုယျပြုထားခြင်းများ၏ (generalizations) ဂုဏ်သတ္တိများကို စစ်ဆေးလေ့လာသည်။ ရှေးခေတ်တွင် လော်ဂျစ်စတစ်နှင့် (logistic) [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] (arithmetic) ကြားတွင် တင်းကျပ်သော ခွဲခြားမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ လော်ဂျစ်စတစ်သည် တွက်ချက်ခြင်းဆိုင်ရာ လက်တွေ့အသုံးချနည်းစနစ် (practical technique of computation) ဖြစ်ပြီး ဂဏန်းသင်္ချာသည် ကိန်းများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို (properties of numbers) ဒဿနိကဗေဒအရ သို့မဟုတ် သဘောတရားရေးရာအရ လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် ကိန်းသီအိုရီသည် အဆိုပါ ဂဏန်းသင်္ချာမှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ အစောပိုင်း မှတ်တိုင်များတွင် ဂရိလူမျိုးများ၏ ကိန်းများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း ပါဝင်ပြီး ဤအမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းတွင် [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers)၊ ဆပေါင်းကိန်းများ (composite numbers)၊ [[စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)|စုံကိန်းများ]] (even numbers)၊ [[စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)|မကိန်းများ]] (odd numbers) နှင့် ဆခွဲပေါင်းကိန်းများ (perfect numbers) တို့ ပါဝင်သည်။ အခြားမှတ်တိုင်တစ်ခုမှာ သုဒ္ဓကိန်းများ [[အနန္တ]] (infinitely many) ရှိကြောင်း ယူကလစ်၏ (Euclid) သက်သေပြချက် ဖြစ်သည်။<ref name="MB_Ch5">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=5}}</ref> ဤဘာသာရပ်သည် မရေမရာ ညီမျှခြင်းများ သို့မဟုတ် [[ဒိုင်အိုဖန်တိုင်း ညီမျှခြင်း|ဒိုင်အိုဖန်တိုင်း ညီမျှခြင်းများကို]] (indeterminate (Diophantine) equations) လေ့လာခြင်းမှတစ်ဆင့် သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဤလေ့လာမှုများကို ဒိုင်အိုဖန်းတပ်စ် (Diophantus)၊ ဗြဟ္မဂုတ္တ (Brahmagupta) နှင့် ပီယား ဒေ ဖဲမ (Pierre de Fermat) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များက ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="MB_DiophantineHistory">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |at=pp. 160–164 (Diophantus), 197–201 (Brahmagupta), 326–329 (Fermat)}}</ref> ၁၈၀၁ ခုနှစ်တွင် ကားလ် ဖရီးဒရစ် ဂေါက်စ် (Carl Friedrich Gauss) သည် ၎င်း၏ Disquisitiones Arithmeticae စာအုပ်ဖြင့် ဤနယ်ပယ်ကို တော်လှန်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ သူသည် [[ထပ်တူကျမှုဆက်သွယ်ချက်|ထပ်တူကျမှုဆက်သွယ်ချက်များ၏]] ခေတ်သစ်သင်္ချာကို (modern mathematics of congruences) မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး [[ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental Theorem of Arithmetic) ကို သက်သေပြခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch19">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=19}}</ref> မျက်မှောက်ခေတ် ကိန်းသီအိုရီတွင် အောက်ပါ အဓိက နယ်ပယ်ခွဲများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာနှင့် အဆင့်မြင့် ဂဏန်းသင်္ချာ (Elementary arithmetic and higher arithmetic):''' အခြေခံတွက်ချက်မှုများ (elementary operations) ဖြစ်ကြသည့် [[ပေါင်းခြင်း]] (addition)၊ [[မြှောက်ခြင်း]] (multiplication)၊ [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]] (division)၊ ကိန်းပြည့်များ၏ တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ စား၍ပြတ်ခြင်း (divisibility)၊ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း (prime factorization) နှင့် [[မော်ဂျူလာ ဂဏန်းသင်္ချာ|မော်ဂျူလာ]] [[ထပ်တူကျမှုဆက်သွယ်ချက်|ထပ်တူကျမှုဆက်သွယ်ချက်များ]] (modular congruences) <math>a \equiv b \pmod m</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ * '''[[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ကိန်းသီအိုရီ]] (Algebraic number theory):''' [[ဖီးလ်ဒ်|ကိန်းရင်း ဖီးလ်ဒ်များ]] (algebraic number fields) <math>K/\mathbb{Q}</math> နှင့် ၎င်းတို့၏ [[ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း|ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်းများ]] (rings of integers) <math>\mathcal{O}_K</math> ကို လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အဓိကအကြောင်းအရာများတွင် [[သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်|သုဒ္ဓအိုင်ဒီးလ်များ]] (prime ideals) <math>\mathfrak{p} \subset \mathcal{O}_K</math> မှတစ်ဆင့် ဖြေရှင်းသည့် အစုဝင်များ၏ သီးသန့်မဟုတ်သော ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း (non-unique factorization)၊ [[အိုင်ဒီးလ်|အိုင်ဒီးလ်အတန်းအစား အုပ်စု]] (ideal class group) <math>\operatorname{Cl}(K)</math> နှင့် ဒစ်ရစ်ခ်ျလေး၏ ယူနစ်သီအိုရမ် (Dirichlet's unit theorem) တို့ ပါဝင်သည်။ * '''[[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာနည်းကျ ကိန်းသီအိုရီ]] (Analytic number theory):''' ကိန်းပြည့်များနှင့် သုဒ္ဓကိန်းများ ပြန့်ကျက်ပုံဆိုင်ရာ (distribution of prime numbers) ပုစ္ဆာများကို ဖြေရှင်းရန် [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (complex analysis) နှင့် [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (real analysis) တို့မှ နည်းလမ်းများကို အသုံးချခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Knopfmacher (1990), p. 15; [https://encyclopediaofmath.org/wiki/Analytic_number_theory "Analytic number theory"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004135534/https://encyclopediaofmath.org/wiki/Analytic_number_theory |date=4 October 2023 }}, ''Encyclopedia of Mathematics''.</ref> အဓိက ကိရိယာများတွင် မျိုးထုတ် ဒစ်ရစ်ခ်ျလေး [[ကိန်းစဉ်တန်း|ကိန်းစဉ်တန်းများနှင့်]] (generating Dirichlet series) ရီးမန်း ဇီတာဖန်ရှင် (Riemann zeta function) တို့ ပါဝင်သည်။ <math display="block">\zeta(s) = \sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n^s} = \prod_{p \text{ prime}} \frac{1}{1 - p^{-s}} \quad (\operatorname{Re}(s) > 1)</math> * '''ဂဏန်းသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ (Arithmetic geometry):''' [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]] (algebraic geometry) နှင့် ကိန်းသီအိုရီတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ဒိုင်အိုဖန်တိုင်း ညီမျှခြင်းများအပြင် ကိန်းဖီးလ်ဒ်များနှင့် [[အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ်|အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ်များ]] (finite fields) ကဲ့သို့သော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ်မဟုတ်သော ဖီးလ်ဒ်များ (non-algebraically closed fields) အပေါ်ရှိ စကင်းမ်များ (schemes)၊ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ မျဉ်းကွေးများနှင့် (algebraic curves) အဘီလီယန် အဖြေစုများ၏ (abelian varieties) ဂဏန်းသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို လေ့လာသည်။ === အက္ခရာသင်္ချာ (Algebra) === [[File:Evariste Galois.jpg|right|thumb|220px|အေဗာရစ်စ် ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois)]] [[အက္ခရာသင်္ချာ]] (algebra) သည် သတ်မှတ်ထားသော နဂိုမှန်အဆို အစုများနှင့် (axiom sets) ကိုက်ညီသည့် တွက်ချက်မှုများဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသော ပုံစံတကျ စနစ်များကို စူးစမ်းလေ့လာသည်။ သမိုင်းဆိုင်ရာ ကျယ်ပြန့်သော အဆင့်သုံးဆင့်ဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာသည် ဆင့်ကဲတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ စကားပြောဟန် (rhetorical)၊ အတိုကောက်ဟန် (syncopated) နှင့် သင်္ကေတဟန် (symbolic) တို့ဖြစ်သည်။ စကားပြောဟန်သည် စကားလုံးများဖြင့်သာ အပြည့်အဝရေးသားခြင်း ဖြစ်ပြီး အတိုကောက်ဟန်သည် အတိုကောက်အချို့ကို အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်ကာ၊ သင်္ကေတဟန်သည် အက္ခရာများနှင့် တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ သင်္ကေတများကို အသုံးပြုသော ခေတ်သစ် အသုံးအနှုန်း ဖြစ်သည်။ ဘေဘီလုံနှင့် အီဂျစ်လူမျိုးများသည် အခြေခံ [[မျဉ်းဖြောင့်ညီမျှခြင်း|မျဉ်းဖြောင့် ညီမျှခြင်းများနှင့်]] (linear equations) နှစ်ထပ်ကိန်း ညီမျှခြင်းများကို (quadratic equations) စတင်ဖြေရှင်းခဲ့ကြသည်။ ဉာဏ်သစ်သွေးသစ်ခေတ်တွင် ဂျီရိုလာမို ကာဒါနို (Gerolamo Cardano) နှင့် လူဒိုဗီကို ဖာရာရီ (Lodovico Ferrari) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များသည် သုံးထပ်ညီမျှခြင်း (cubic equation) နှင့် လေးထပ်ညီမျှခြင်း (quartic equation) တို့အတွက် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အဖြေများကို (algebraic solutions) ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် စကစ်ပီယွန် ဒယ်လ် ဖဲရိုး (Scipione del Ferro) နှင့် နီကိုလို ဖွန်တာနာ တာတာဂလီယာ (Niccolò Fontana Tartaglia) တို့၏ သုံးထပ် အဖြေကို ကနဦး ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုကို ပုံစံတကျ ဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch13">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=13}}</ref> ၁၉ ရာစုတွင် အက္ခရာသင်္ချာသည် [[ပိုလီနိုမီရယ်|ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများကို]] (polynomial equations) လေ့လာခြင်းမှ သရုပ်မဲ့ တည်ဆောက်ပုံများကို (abstract structures) လေ့လာခြင်းသို့ သိသာစွာ ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။ အေဗာရစ်စ် ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois) ၏ [[အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်၊<ref name="MB_Ch21">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=21}}</ref> ဝီလျံ ရိုဝမ် ဟာမီလ်တန် (William Rowan Hamilton) ၏ ဖလှယ်၍မရသော [[ကွာတာနီယွန်|ကွာတာနီယွန်များကို]] (non-commutative quaternions) တီထွင်မှုနှင့် ဂျော့ချ် ဘူးလ် (George Boole) ၏ ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာတို့နှင့်အတူ (algebra of logic) အက္ခရာသင်္ချာသည် ရိုးရာကိန်းများနှင့် အမှီအခိုကင်းသော လေ့လာမှုတစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယင်းသည် တိကျသော နဂိုမှန်အဆိုများနှင့် (axioms) ပေါင်းစပ်ခြင်း နိယာမများဖြင့် (laws of combination) သတ်မှတ်ထားသော သရုပ်မဲ့ စနစ်များကို (abstract systems) လေ့လာခြင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာတွင် အောက်ပါ အဓိက မဏ္ဍိုင်ကြီးများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''[[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|သရုပ်မဲ့အက္ခရာသင်္ချာ]] (Abstract algebra):''' အဓိက အက္ခရာသင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို နဂိုမှန်အဆိုနည်းကျ လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ** '''[[အုပ်စုသီအိုရီ]] (Group theory):''' [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ|ဖက်စပ်ရ]] (associative) [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] (binary operation)၊ [[ထပ်တူရအစုဝင်]] (identity element) နှင့် [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|ပြောင်းပြန်အစုဝင်များဖြင့်]] (inverse elements) အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည့် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] (groups) <math>(G, \cdot)</math> ကို လေ့လာသည်။<ref>Whitehead (1988), p. 140.</ref> နယ်ပယ်ခွဲများတွင် [[အဆုံးရှိအုပ်စု|အဆုံးရှိအုပ်စုသီအိုရီ]] (finite group theory)၊ လီ အုပ်စုသီအိုရီ (Lie group theory) နှင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုသီအိုရီ (representation theory) တို့ ပါဝင်သည်။ ** '''ကွင်းနှင့် ဖီးလ်ဒ်သီအိုရီ (Ring and field theory):''' [[မြှောက်ခြင်း]]သည် [[ပေါင်းခြင်း]]အပေါ် [[ဖြန့်ဝေရဂုဏ်သတ္တိ|ဖြန့်ဝေနိုင်သော]] (distributive) စနစ်ဖြစ်သည့် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (rings) <math>(R, +, \cdot)</math> နှင့် သုညမဟုတ်သော အစုဝင်တိုင်းတွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာပြောင်းပြန် (multiplicative inverse) ရှိသည့် <math>0 \ne 1</math> ဖြစ်သော သာမန်မဟုတ်သည့် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း|ဖလှယ်ရကွင်းများ]] (commutative rings) ဖြစ်ကြသော [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်များ]] (fields) <math>(F, +, \cdot)</math> ကို လေ့လာသည်။<ref>Adamson (2007), p. 3.</ref> ဂယ်လ်ဝါသီအိုရီ (Galois theory) သည် ဖီးလ်ဒ်ပိုင်းများနှင့် (subfields) [[ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု|ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု၏]] (Galois group) [[အုပ်စုပိုင်း|အုပ်စုပိုင်းများအကြား]] (subgroups) အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်မှုမှတစ်ဆင့် ဖီးလ်ဒ်တိုးချဲ့ချက်များ၏ (field extensions) အချိုးညီမှုများကို (symmetries) ပုံစံတကျ ဖော်ထုတ်သည်။ ** '''[[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးသီအိုရီ]] (Module theory):''' [[စကေလာ|စကေလာများကို]] (scalars) စိတ်ကြိုက်ကွင်း <math>R</math> တစ်ခုအတွင်း တည်ရှိခွင့်ပြုခြင်းဖြင့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများကို]] (vector spaces) ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်သည်။ * '''[[မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ|မျဉ်းဖြောင့်အက္ခရာသင်္ချာနှင့်]] မျဉ်းဖြောင့်အစုံအက္ခရာသင်္ချာ (Linear and multilinear algebra):''' ဖီးလ်ဒ် <math>F</math> အပေါ်ရှိ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] <math>V</math>၊ [[မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ|မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုများ]] (linear maps) <math>T: V \to W</math>၊ [[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]] (matrices)၊ [[ဒွန်တွဲရပ်ဝန်း|ဒွန်တွဲရပ်ဝန်းများ]] (dual spaces) <math>V^*</math> နှင့် [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်|တန်ဆာမြှောက်လဒ်များ]] (tensor products) <math>V \otimes W</math> ဆိုင်ရာ သီအိုရီ ဖြစ်သည်။ * '''[[ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ|ဖလှယ်ရအက္ခရာသင်္ချာ]] (Commutative algebra):''' [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]]အတွက် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အခြေခံအဖြစ် အသုံးတော်ခံသည့် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း|ဖလှယ်ရကွင်းများ]]၊ [[သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်|သုဒ္ဓအိုင်ဒီးလ်များနှင့်]] (prime ideals) မော်ဂျူးများ (modules) အပေါ် အဓိကထား လေ့လာသည်။ * '''[[ဟိုမိုလော်ဂျစ်ကယ် အက္ခရာသင်္ချာ|ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာအက္ခရာသင်္ချာ]] (Homological algebra):''' [[ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်|ချိတ်တန်းကွန်ပလက်စ်များ]] (chain complexes)၊ [[တိကျသော ကိန်းစဉ်|တိကျသော ကိန်းစဉ်များနှင့်]] (exact sequences) <math>\operatorname{Ext}</math> နှင့် <math>\operatorname{Tor}</math> ကဲ့သို့သော [[ဆင်းသက်ဖန်တာ|ဆင်းသက်ဖန်တာများမှတစ်ဆင့်]] (derived functors) ယေဘုယျ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကတ်တဂိုရီများအတွင်းရှိ [[ဟိုမိုလော်ဂျီ|ဟိုမိုလော်ဂျီနှင့်]] (homology) [[ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] အုပ်စုများကို (cohomology groups) ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသည်။ === ဂျီဩမေတြီနှင့် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Geometry and Topology) === [[File:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|right|thumb|220px|ရီနေ ဒေကားတ် (René Descartes)]] [[File:Poincare disc hyperbolic parallel lines.svg|thumb|220px|ဟိုက်ပါဘောလစ်ဂျီဩမေတြီကို အဖွင့်ယူနစ် အပိတ်ပြား (open unit disk) တစ်ခုအတွင်း ပရိုဂျက်ရှင်းချထားသည့် ပွန်ကာရေး အပိတ်ပြားမော်ဒယ် (Poincaré disk model)။ ဟိုက်ပါဘောလစ်မျဉ်းများကို ဗဟိုဖြတ် အချင်းမျဉ်းများအပြင် နယ်နိမိတ်စက်ဝိုင်းအား ထောင့်မှန်ကျ ဖြတ်သန်းသွားသည့် စက်ဝိုင်းဝန်းပိုင်းများဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ဤပုံတွင် စက်ဝိုင်းဝန်းပိုင်းများအဖြစ် ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြထားသည်။]] [[File:Two coordinate charts on a manifold.svg|thumb|220px|မန်နီဖိုးပေါ်ရှိ ထပ်နေသော အဖွင့်ပတ်ဝန်းကျင်များကို ယူကလစ်ရပ်ဝန်း <math>\mathbb{R}^n</math> သို့ ပုံဖော်ပေးသည့် ကိုဩဒိနိတ်မြေပုံချပ်နှစ်ခုနှင့် ၎င်းတို့အကြား ကူးပြောင်းမှု (coordinate charts and transition map)]] [[ဂျီဩမေတြီ]] (geometry) သည် ပုံသဏ္ဌာန်များ၏ (shapes) ရပ်ဝန်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (spatial properties)၊ [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာများနှင့်]] (measurements) အသွင်ပြောင်းလဲမှုများကို (transformations) ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (topology) သည် နှစ်ဖက်ဆက် အပြန်အလှန် တစ်ထပ်တည်းကျ ပုံဖော်မှုများ (bicontinuous bijections) ဖြစ်ကြသော [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့်]] (homeomorphisms) [[ဟိုမိုတိုပီ]] ထပ်တူကျမှုများ (homotopy equivalences) ကဲ့သို့သော အဆက်မပြတ် ပုံပျက်ပြောင်းလဲမှုများ (continuous deformations) အောက်တွင် မပြောင်းလဲဘဲ တည်ရှိနေသော ဂုဏ်သတ္တိများကို (invariants) စူးစမ်းလေ့လာသည်။ မူလအစတွင် "မြေတိုင်းတာခြင်း" (earth measurement) အဖြစ် စတင်ခဲ့သော ဂျီဩမေတြီသည် ဂရိလူမျိုးများလက်အောက်တွင် ကောက်ချက်ချ သိပ္ပံပညာရပ်တစ်ခု (deductive science) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အထွတ်အထိပ်မှာ ယူကလစ်၏ (Euclid) Elements စာအုပ်ဖြစ်ပြီး နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် ဤဘာသာရပ်အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch5" /> ၁၇ ရာစုတွင် ရီနေ ဒေကားတ် (René Descartes) နှင့် ပီယား ဒေ ဖဲမ (Pierre de Fermat) တို့သည် အက္ခရာသင်္ချာ ညီမျှခြင်းများကို (algebraic equations) ဂျီဩမေတြီ မျဉ်းကွေးများတွင် (geometric curves) အသုံးချခြင်းဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဂျီဩမေတြီကို (analytic geometry) ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ယင်းက ဂျီဩမေတြီကို [[ကိုဩဒိနိတ်စနစ်|ကိုဩဒိနိတ် ဝင်ရိုးများပေါ်တွင်]] (coordinate axes) ပုံဖော်နိုင်စေခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch15">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=15}}</ref> ၁၉ ရာစုသည် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ တော်လှန်ပြောင်းလဲမှုတစ်ခုကို တွေ့ကြုံခဲ့ရပြီး နီကိုလိုင်း လိုဘာချက်ဗ်စကီး (Nikolai Lobachevsky) နှင့် ယာနို့စ် ဘိုလိုင် (János Bolyai) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များသည် ယူကလစ်၏ ပြိုင်မျဉ်း ကြိုတင်အဆိုကို (parallel postulate) ဖယ်ရှားလိုက်လျှင်ပင် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှုရှိသော ဂျီဩမေတြီများ (consistent geometries) တည်ရှိနိုင်ကြောင်း ပြသခြင်းဖြင့် ယူကလစ်မဟုတ်သော ဂျီဩမေတြီကို (non-Euclidean geometry) တိုးတက်စေခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ဘန်းဟတ် ရီးမန်း (Bernhard Riemann) သည် ကွေးညွှတ်နေသော [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း|အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများကို]] (curved metric spaces) အလွန်ယေဘုယျကျစွာ လေ့လာမှုကို မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ဤလေ့လာမှုကို ရီးမန်း ဂျီဩမေတြီဟု (Riemannian geometry) ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် ယေဘုယျ နှိုင်းရသီအိုရီ (General Relativity) ကဲ့သို့သော ရူပဗေဒသီအိုရီများအတွက် သင်္ချာဆိုင်ရာ အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch20">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=20}}</ref> တစ်ပြိုင်နက်တည်းတွင် ကနဦး၌ နေရာအား ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းအဖြစ် (analysis situs) ပေါ်ထွက်လာသော တိုပေါ်လော်ဂျီသည် ရပ်ဝန်းဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံများ၏ (spatial configurations) ပင်ကို အရည်အသွေးပိုင်းဆိုင်ရာ အသွင်အပြင်များကို (qualitative aspects) လေ့လာခြင်းဖြစ်ပြီး ဤအသွင်အပြင်များသည် ပြောင်းပြန်ဆက်စပ်မှုပါ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော တစ်-တစ် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ သို့မဟုတ် [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (homeomorphisms) အောက်တွင် [[တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိ|မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ]] (invariant) အဖြစ် တည်ရှိနေသည်။ ဤဘာသာရပ်ကို လူအများက "ရာဘာချပ် ဂျီဩမေတြီ" (rubber-sheet geometry) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ အွန်ရီ ပွန်ကာရေး (Henri Poincaré) သည် ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ တိုပေါ်လော်ဂျီ]] သို့မဟုတ် စီစဉ်တွဲစပ်မှုဆိုင်ရာ တိုပေါ်လော်ဂျီကို (combinatorial topology) စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ပုံသဏ္ဌာန်များကို [[မန်နီဖိုး|မန်နီဖိုးများအဖြစ်]] (manifolds) ရှုမြင်ကာ ၎င်းတို့၏ ဆက်စပ်နေမှုကို (connectivity) လေ့လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဖဲလစ် ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် (Felix Hausdorff) ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များသည် အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ (point-set topology) အတွက် နဂိုမှန်အဆိုဆိုင်ရာ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို (axiomatic foundation) ပံ့ပိုးပေးခဲ့ကြပြီး [[အစုဝင်|အစုဝင်များ၏]] (elements) ပတ်ဝန်းကျင်များကြားရှိ (neighborhoods) ဆက်သွယ်ချက်များအပေါ်တွင်သာ အပြည့်အဝအခြေခံ၍ သရုပ်မဲ့ ရပ်ဝန်းများကို (abstract spaces) တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref name="MB_Ch23">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=23}}</ref> မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ဂျီဩမေတြီနှင့် တိုပေါ်လော်ဂျီကို အောက်ပါ နယ်ပယ်ခွဲများအဖြစ် စနစ်တကျ လေ့လာသည်။ * '''[[ယူကလစ် ဂျီဩမေတြီ|ယူကလစ်နှင့်]] ပေါင်းစပ်ဂျီဩမေတြီ (Euclidean and synthetic geometry):''' ထပ်တူကျမှု (congruence)၊ ပြိုင်တူဖြစ်မှုနှင့် (parallelism) ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ တည်ဆောက်မှုများကို (geometric constructions) သတ်မှတ်ပေးသည့် ယူကလစ်၏ အဆိုကြမ်းများအပေါ် (Euclid's postulates) အခြေခံထားသော ပြန့်ကားသော ရပ်ဝန်းဆိုင်ရာ (flat space) ကလပ်စစ်ကယ် [[နဂိုမှန်အဆို]] လေ့လာမှု (classical axiomatic study) ဖြစ်သည်။<ref>Eves (1972), pp. 16–18.</ref> * '''ယူကလစ်မဟုတ်သော ဂျီဩမေတြီ (Non-Euclidean geometry):''' ပြိုင်မျဉ်းကြိုတင်အဆို မပါဝင်ဘဲ ဖော်ထုတ်ထားသည့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ ဘောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ** '''ဟိုက်ပါဘောလစ်ဂျီဩမေတြီ (Hyperbolic geometry):''' ကိန်းသေအနုတ် ကွေးညွှတ်မှုဖြင့် (constant negative curvature) ထင်ရှားပြီး ပေးထားသော မျဉ်းတစ်ခုပေါ်တွင် မရှိသည့် မည်သည့်အမှတ်မှမဆို ထိုမျဉ်းနှင့် ပြိုင်နေသော မျဉ်းပြိုင်ပေါင်း မရေမတွက်နိုင်အောင် များပြားစွာ (infinitely many parallel lines) တည်ရှိနိုင်သည်။<ref>Greenberg (1993), pp. 186–188.</ref><ref>Faber (1983), p. 88.</ref> ** '''အဲလစ်ပတစ်ဂျီဩမေတြီ (Elliptic geometry):''' ပြိုင်မျဉ်းများ လုံးဝမတည်ရှိသည့် ကိန်းသေအပေါင်း ကွေးညွှတ်မှုဖြင့် (constant positive curvature) ထင်ရှားသည်။ * '''[[ဒစ်ဖရန်ရှယ်ဂျီဩမေတြီ]] (Differential geometry):''' ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများပေါ်ရှိ (smooth manifolds) ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံများကို လေ့လာရန် [[ကဲကုလပ်|ဒစ်ဖရန်ရှယ်ကဲကုလပ်နှင့်]] အင်တီဂရယ်ကဲကုလပ် (differential and integral calculus)၊ တန်ဆာခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာနှင့် (tensor analysis) မျဉ်းဖြောင့်အစုံအက္ခရာသင်္ချာတို့ကို (multilinear algebra) အသုံးချသည်။<ref>Courant (1937), p. 5.</ref> အဓိက ပညာရပ်ခွဲများတွင် [[အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)|အတွင်းမြှောက်လဒ်]] (inner product) မက်ထရစ်တန်ဆာ (metric tensor) <math>g</math> တပ်ဆင်ထားသော ရီးမန်း ဂျီဩမေတြီ (Riemannian geometry)၊ ဆင်ပလက်တစ်ဂျီဩမေတြီ (symplectic geometry) နှင့် ပကတိ ဒစ်ဖရန်ရှယ်ကဲကုလပ် (absolute differential calculus) ဟုခေါ်သော ရစ်ချီ ကဲကုလပ် (Ricci calculus) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>Ricci & Levi-Civita (1900), pp. 127–145.</ref> * '''[[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]] (Algebraic geometry):''' [[ပိုလီနိုမီရယ်|ပိုလီနိုမီရယ်ညီမျှခြင်းများဖြင့်]] (polynomial equations) အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ နေရာရပ်ဝန်းများဖြစ်သော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အဖြေစုများနှင့် (algebraic varieties) ၎င်းတို့ကို စကင်းမ်များအဖြစ် (schemes) ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်မှုများကို လေ့လာသည်။ ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီသည် [[အစည်း|အစည်းသီအိုရီ]] (sheaf theory) နှင့် [[ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ|အစည်းဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (sheaf cohomology) အပေါ် များစွာ မှီခိုလျက်ရှိသည်။<ref>Tennison (1975), Introduction; [https://www.cambridge.org/core/books/abs/sheaf-theory/introduction/2626DD0FB99F3A8CEE2200F14ACFBB5C Cambridge University Press, "Introduction"].</ref> * '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology):''' ** '''ယေဘုယျတိုပေါ်လော်ဂျီ (General topology) / အစုသီအိုရီအခြေခံတိုပေါ်လော်ဂျီ (Point-set topology):''' [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီရပ်ဝန်းများ]] (topological spaces) <math>(X, \tau)</math> ပေါ်တွင် အဖွင့်စုများ (open sets)၊ ပတ်ဝန်းကျင်များ (neighborhoods)၊ အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း (continuity)၊ ကျစ်လျစ်မှုနှင့် (compactness) ဆက်စပ်နေမှုဆိုင်ရာ (connectedness) သဘောတရားများကို နဂိုမှန်အဆိုနည်းကျ ဖော်ထုတ်သည်။ ** '''[[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Algebraic topology):''' ရပ်ဝန်းများကို ဟိုမိုတိုပီ ထပ်တူကျမှုအထိ (up to homotopy equivalence) အဆင့်ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် အခြေခံအုပ်စု (fundamental group) <math>\pi_1(X)</math> နှင့် [[ဟိုမိုလော်ဂျီ|ဆင်ဂူလာဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများ]] (singular homology groups) <math>H_n(X)</math> ကဲ့သို့သော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိများကို (algebraic invariants) တည်ဆောက်သည်။ ** '''ဒစ်ဖရန်ရှယ်တိုပေါ်လော်ဂျီ (Differential topology):''' [[မန်နီဖိုး#ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော_မန်နီဖိုးများ_(Differentiable_Manifolds)|ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော မန်နီဖိုးများနှင့်]] (differentiable manifolds) ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို (smooth maps) [[ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (diffeomorphism) အထိ စူးစမ်းလေ့လာပြီး မော့စ် သီအိုရီ (Morse theory)၊ ခွဲစိတ်မှုသီအိုရီ (surgery theory) နှင့် ကိုဘော်ဒစ်ဇင် (cobordism) ကဲ့သို့သော ကိရိယာများကို အသုံးချသည်။ === သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Mathematical Analysis) === [[File:Karl Weierstrass.jpg|right|thumb|220px|ကားလ် ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် (Karl Weierstrass)]] [[File:Dedekind.jpeg|right|thumb|220px|ရစ်ချတ် ဒက်ဒီကင်း (Richard Dedekind)]] [[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (analysis) သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပမာဏများ (continuous magnitudes)၊ [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ]] (limits) နှင့် အနန္တ လုပ်ငန်းစဉ်များကို (infinite processes) ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းသော သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲ ဖြစ်ပြီး အနန္တကိန်းစဉ်တန်းများ (infinite series)၊ အဆက်မပြတ်ဖန်ရှင်များနှင့် (continuous functions) ဒစ်ဖရန်ရှယ်အော်ပရေတာများနှင့် အင်တီဂရယ်အော်ပရေတာများကို (differential and integral operators) လေ့လာသည်။ ၎င်း၏ အစောဆုံး မူလအစမှာ ဂရိလူမျိုးများ၏ "ကုန်စင်အောင်လုပ်ခြင်း နည်းလမ်း" (method of exhaustion) တွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းကို ကနိုင်းဒပ်စ်မှ ယူဒေါက်စပ်စ် (Eudoxus of Cnidus) က သဘောတရားရေးရာအရ တီထွင်ခဲ့ပြီး အာခီမီးဒီးစ် (Archimedes) က ဧရိယာများနှင့် (areas) ထုထည်များကို (volumes) ရှာဖွေရာတွင် စနစ်တကျ အသုံးချခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch4" /><ref name="MB_Ch6">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=6}}</ref> ၁၇ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် အိုင်းဆက် နယူတန် (Isaac Newton) နှင့် ဂေါ့တ်ဖရီးဒ် ဗီလ်ဟမ် လိုက်ဘ်နစ်ဇ် (Gottfried Wilhelm Leibniz) တို့သည် အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများဆိုင်ရာ (infinitesimals) သဘောတရားများကို စုစည်း၍ [[ကဲကုလပ်|ကဲကုလပ်ကို]] (calculus) သီးခြားစီ တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် [[ထိမျဉ်း|ထိမျဉ်းများ]] (tangent lines) သို့မဟုတ် [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်များကို]] (derivatives) ရှာဖွေရန် ယေဘုယျ [[အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း|အဆင့်ဆင့်တွက်နည်းများကို]] (algorithms) ထောက်ပံ့ပေးသည်။ ထို့ပြင် ဧရိယာများ သို့မဟုတ် [[အင်တီဂရေးရှင်း|အင်တီဂရယ်များကို]] (integrals) ရှာဖွေရန်အတွက်လည်း အဆင့်ဆင့်တွက်နည်းများကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။<ref name="MB_Ch16">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=16}}</ref> ၁၉ ရာစုတွင် အော်ဂက်စတင် လူဝီ ကော်ချီ (Augustin-Louis Cauchy)၊ ကားလ် ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် (Karl Weierstrass) နှင့် ရစ်ချတ် ဒက်ဒီကင်း (Richard Dedekind) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များသည် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာကို "ဂဏန်းသင်္ချာအသွင်ပြောင်း" (arithmetized) ခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် ၎င်းကို ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ ပင်ကိုသိစိတ်အပေါ် (geometric intuition) မှီခိုနေရခြင်းမှ ဖယ်ရှားပေးခဲ့ပြီး စုဆုံမှတ်များ၊ အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း (continuity) နှင့် [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ၏]] (real numbers) တိကျသေချာသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များအပေါ် အခြေခံသည့် တိကျခိုင်မာသော အခြေခံအုတ်မြစ်ပေါ်တွင် (rigorous foundation) တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref name="MB_Ch22">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=22}}</ref> မျက်မှောက်ခေတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာတွင် အောက်ပါ အဓိက ကဏ္ဍရပ်များ ပါဝင်သည်။ * '''ကိန်းစစ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Real analysis):''' [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်]] (real numbers) <math>\mathbb{R}</math>၊ [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း|အကွာအဝေးရပ်ဝန်းများ]] (metric spaces)၊ [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ]]၊ [[ကိန်းစဉ်|ကိန်းစဉ်များ]] (sequences)၊ အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း၊ ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှု (differentiability) နှင့် [[ရီးမန်း အင်တီဂရယ်]] (Riemann integral) နှင့် [[လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ်|လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ်များကို]] (Lebesgue integrals) တိကျခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ကိန်းထွေးခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Complex analysis):''' [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးကိန်းရှင်များဆိုင်ရာ]] ဖန်ရှင်များ (functions of complex variables) <math>f: U \subset \mathbb{C} \to \mathbb{C}</math> ကို လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>f: U \subset \mathbb{C} \to \mathbb{C}</math> တစ်ခုသည် အဖွင့် အရင်းအမြစ်စု (open domain) <math>U</math> အတွင်းရှိ အမှတ်တိုင်း၌ ကိန်းထွေး-ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်ပါက (complex-differentiable) [[ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်|ဟိုလိုမောဖစ်]] (holomorphic) ဖြစ်ပြီး ယင်းသည် ၎င်း၏ ကိန်းစစ်ပိုင်းနှင့် [[ကိန်းယောင်|ကိန်းယောင်ပိုင်း]] (real and imaginary parts) <math>u, v</math> သည် ကော်ချီ-ရီးမန်း [[ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း|ဒစ်ဖရန်ရှယ်ညီမျှခြင်းများကို]] (Cauchy–Riemann equations) ပြည့်မီစေကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ <math display="block">\frac{\partial u}{\partial x} = \frac{\partial v}{\partial y}, \quad \frac{\partial u}{\partial y} = -\frac{\partial v}{\partial x}</math> * '''အတိုင်းအတာသီအိုရီနှင့် အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း (Measure theory and integration):''' ဆစ်ဂ်မာအက္ခရာသင်္ချာများ (<math>\sigma</math>-algebras) ပေါ်ရှိ အပေါင်းလက္ခဏာ အတိုင်းအတာများ (positive measures) <math>\mu</math> မှတစ်ဆင့် အလျား၊ ဧရိယာနှင့် ထုထည်တို့ကို (length, area, and volume) ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ပြီး [[လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ်|လီဘက်ဂ် အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းနှင့်]] (Lebesgue integration) <math>L^p</math> ဖန်ရှင်ရပ်ဝန်းများအတွက် (function spaces) အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။ * '''ဖန်ရှင်နယ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Functional analysis):''' အတိုင်းအတာအနန္တ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (infinite-dimensional topological vector spaces)၊ အဓိကအားဖြင့် [[ဘာနက် ရပ်ဝန်း|ဘာနက် ရပ်ဝန်းများနှင့်]] (Banach spaces) [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း|ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းများ]] (Hilbert spaces) <math>\mathcal{H}</math> အပြင် ၎င်းတို့အပေါ် သက်ရောက်သည့် [[မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ|မျဉ်းဖြောင့်အော်ပရေတာများ၏]] (linear operators) စပက်ထရယ် ဂုဏ်သတ္တိများကို (spectral properties) လေ့လာသည်။ * '''ဒစ်ဖရန်ရှယ်ညီမျှခြင်းများ (Differential equations):''' ** '''ရိုးရိုး ဒစ်ဖရန်ရှယ်ညီမျှခြင်းများ (Ordinary differential equations — ODEs):''' အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းရှင် (independent variable) တစ်ခုတည်း၏ ဖန်ရှင်များနှင့် ၎င်းတို့၏ ဆင်းသက်ချက်များ ပါဝင်သည့် ညီမျှခြင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ** '''[[ကိန်းရှင်ခွဲ ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း|ကိန်းရှင်ခွဲ ဒစ်ဖရန်ရှယ်ညီမျှခြင်းများ]] (Partial differential equations — PDEs):''' ကိန်းရှင်စုံ ဖန်ရှင်များနှင့် (multivariable functions) ၎င်းတို့၏ ကိန်းရှင်ခွဲ ဆင်းသက်ချက်များ (partial derivatives) ပါဝင်သည့် ညီမျှခြင်းများ ဖြစ်ပြီး ဒုတိယအဆင့် ညီမျှခြင်းများကို အဓိကအားဖြင့် အဲလစ်ပတစ် (elliptic)၊ ပါရာဘိုလစ် (parabolic) နှင့် ဟိုက်ပါဘောလစ် (hyperbolic) ညီမျှခြင်းများအဖြစ် အမျိုးအစားခွဲခြားသည်။ * '''ဟာမိုနစ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Harmonic analysis):''' ဒေသအလိုက်ကျစ်လျစ်သော [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများတစ်လျှောက်]] (locally compact abelian groups) လှိုင်းများ၏ [[ထပ်ဆင့်ခြင်းမူဝါဒ|ထပ်ဆင့်ခြင်း]] (superposition) အဖြစ် ဖန်ရှင်များနှင့် အချက်ပြလှိုင်းများကို (signals) ဖော်ပြရန် ဖူရီယေး ကိန်းစဉ်တန်းများနှင့် (Fourier series) ဖူရီယေး အသွင်ပြောင်းခြင်းများကို (Fourier transforms) ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်သည်။ * '''[[ကဲကုလပ်|ပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ ကဲကုလပ်]] (Calculus of variations):''' [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ]] ဖန်ရှင်နယ်များ (real-valued functionals) <math>J[y] = \int_{x_1}^{x_2} L(x, y(x), y'(x)) \, dx</math> ကို အဆုံးအဖြတ်အခြေအနေ (critical / stationary condition — <math>\delta J = 0</math>) ဖြစ်စေသည့် တည်ငြိမ်ဖန်ရှင်များကို (stationary functions) ရှာဖွေသည့် နည်းလမ်းများကို ဖော်ထုတ်ပေးပြီး မဖြစ်မနေလိုအပ်သော ပထမအဆင့် အခြေအနေတစ်ရပ်အဖြစ် အွိုင်လာ-လာဂေါင့် ညီမျှခြင်းများကို (Euler–Lagrange equations) ရရှိစေသည်။ === ပိုင်းစသီးခြား သင်္ချာနှင့် စီစဉ်တွဲစပ်မှုသင်္ချာ (Discrete Mathematics and Combinatorics) === ပိုင်းစသီးခြား သင်္ချာ (discrete mathematics) သည် အခြေခံအားဖြင့် ရေတွက်နိုင်သော (countable) သို့မဟုတ် ဆက်တိုက်မဖြစ်သော တည်ဆောက်ပုံများကို (discrete structures) စူးစမ်းလေ့လာသည်။ * '''စီစဉ်တွဲစပ်မှုသင်္ချာ (Combinatorics):''' အဆုံးရှိသော သို့မဟုတ် ရေတွက်နိုင်သော သီးခြားဖွဲ့စည်းမှုပုံစံများကို (finite or countable discrete configurations) လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ နယ်ပယ်ခွဲများတွင် မျိုးထုတ်ဖန်ရှင်များမှတစ်ဆင့် (generating functions) သတ်မှတ်ထားသော စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီသည့် ဖွဲ့စည်းမှုပုံစံများကို ရေတွက်သည့် ရေတွက်မှု စီစဉ်တွဲစပ်မှုသင်္ချာ (enumerative combinatorics)၊ အကြီးဆုံး သို့မဟုတ် အငယ်ဆုံး ဖွဲ့စည်းမှုပုံစံများကို သတ်မှတ်ဆုံးဖြတ်သည့် အစွန်းရောက် စီစဉ်တွဲစပ်မှုသင်္ချာ (extremal combinatorics) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ စီစဉ်တွဲစပ်မှုသင်္ချာ (algebraic combinatorics) တို့ ပါဝင်သည်။ * '''[[ဂရပ်သီအိုရီ]] (Graph theory):''' ထိပ်စွန်းမှတ်များ (vertices) <math>V</math> နှင့် အနားများ (edges) <math>E</math> ၏ [[အစု|အစုများ]] (sets) ပါဝင်သည့် ဂရပ်များ (graphs) <math>G = (V, E)</math> ကို စူးစမ်းလေ့လာသည်။ အဓိက သဘောတရားများတွင် ဆက်စပ်နေမှု (connectivity)၊ ပြင်ညီဖြစ်မှု (planarity)၊ ဂရပ်အရောင်ခြယ်ခြင်း (graph coloring) နှင့် ကွန်ရက်[[စီးဆင်းမှု|စီးဆင်းမှုများ]] (network flows) ပါဝင်သည်။ * '''အစီအစဉ်သီအိုရီ (Order theory):''' [[တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစု|တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအစဉ်ကျသောအစုများ]] (partially ordered sets — posets) နှင့် လတ္တစ်များ (lattices) အပါအဝင် နှိုင်းယှဉ်ခြင်းဆိုင်ရာ သဘောတရားကို (concept of comparison) ပုံစံတကျ ဖြစ်စေသည့် [[ဘိုင်နရီ ဆက်သွယ်ချက်|ဘိုင်နရီဆက်သွယ်ချက်များကို]] (binary relations) စူးစမ်းလေ့လာသည်။ === စတော့ကတ်စတစ်နှင့် အသုံးချသင်္ချာသိပ္ပံများ (Stochastics and Applied Mathematical Sciences) === အသုံးချသင်္ချာသည် (applied mathematics) လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု၊ ရူပဗေဒနှင့် တွက်ချက်မှုစနစ်များကို (empirical, physical, and computational systems) ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန် သင်္ချာဆိုင်ရာ သရုပ်မဲ့သဘောတရားများကို (mathematical abstractions) ဖော်ထုတ်ပေးသည်။ [[ဖြစ်တန်စွမ်း|ဖြစ်တန်စွမ်းသီအိုရီသည်]] (probability theory) ၁၇ ရာစုတွင် ဘလေ့စ် ပက်စ်ကယ် (Blaise Pascal) နှင့် ပီယား ဒေ ဖဲမ (Pierre de Fermat) တို့ကြား ကံစမ်းကစားနည်းများနှင့် (games of chance) ပတ်သက်၍ စာပေးစာယူပြုလုပ်ရာမှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch15" /> ၎င်းကို ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ပီယား ဆိုင်မွန် လာပလေ့စ် (Pierre-Simon Laplace) က အဓိကကျသော သိပ္ပံနည်းကျ ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် (scientific tool) စနစ်တကျ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch18">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=18}}</ref> ၂၀ ရာစုတွင် အသုံးချသင်္ချာသည် ဂျွန် ဖွန်နွိုင်းမန်း (John von Neumann) နှင့် အလန် ကျူးရင်း (Alan Turing) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြခဲ့သည့် [[ဂိမ်းသီအိုရီ]] (game theory)၊ ဆိုက်ဘာနက်တစ်နှင့် (cybernetics) ကွန်ပျူတာသိပ္ပံကဲ့သို့သော (computer science) နယ်ပယ်များသို့ အကြီးအကျယ် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ ကွန်ပျူတာများသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ သုတေသနကို အခြေခံမှစ၍ ပြောင်းလဲစေခဲ့ပြီး ကိန်းဂဏန်းခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုပညာတွင် (numerical analysis) အထောက်အကူပြုခဲ့ကာ အရောင်လေးမျိုး ယူဆချက်ကဲ့သို့သော (Four-Color Conjecture) ရှုပ်ထွေးသည့် သင်္ချာသီအိုရီများကို သက်သေပြရန်အတွက် ကြီးမားလှသည့် တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ စွမ်းအားကို (computational power) ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch24">{{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |chapter=24}}</ref> မျက်မှောက်ခေတ် အသုံးချသင်္ချာနှင့် စတော့ကတ်စတစ်တွင် အောက်ပါ အဓိက နယ်ပယ်ခွဲများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''ဖြစ်တန်စွမ်းသီအိုရီနှင့် သင်္ချာဆိုင်ရာ စာရင်းအင်းပညာ (Probability theory and mathematical statistics):''' ** ဖြစ်တန်စွမ်းသီအိုရီသည် [[ဖြစ်တန်စွမ်း ရပ်ဝန်း|ဖြစ်တန်စွမ်းရပ်ဝန်း]] (probability space) <math>(\Omega, \mathcal{F}, P)</math> ပေါ်ရှိ အန်ဒရီ ကိုးလ်မိုဂိုရော့ဗ် (Andrey Kolmogorov) ၏ [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများမှတစ်ဆင့်]] (axioms) မသေချာမှုကို (uncertainty) ပုံစံတကျ ဖြစ်စေပြီး [[ကျပန်းကိန်းရှင်|ကျပန်းကိန်းရှင်များ]] (random variables)၊ [[စတော့ကတ်စတစ် လုပ်ငန်းစဉ်|စတော့ကတ်စတစ်လုပ်ငန်းစဉ်များ]] (stochastic processes)၊ မာတင်ဂေးလ်များနှင့် (martingales) စတော့ကတ်စတစ် [[ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း|ဒစ်ဖရန်ရှယ်ညီမျှခြင်းများကို]] (stochastic differential equations) လေ့လာသည်။ ** သင်္ချာဆိုင်ရာ စာရင်းအင်းပညာသည် (mathematical statistics) ပါရာမီတာ ခန့်မှန်းတွက်ချက်ခြင်း (parameter estimation)၊ အဆိုပြုယူဆချက် စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် (hypothesis testing) ရီဂရက်ရှင်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုတို့အတွက် (regression analysis) သင်္ချာဆိုင်ရာ အခြေခံအုတ်မြစ်များကို ဖော်ထုတ်ပေးသည်။ * '''ဒိုင်းနမစ်စနစ်များနှင့် အာဂေါဒစ် သီအိုရီ (Dynamical systems and ergodic theory):''' တိကျသော စည်းမျဉ်းများအရ အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲလာသော (time-evolving) စနစ်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး အထိုင်မှတ်များ (fixed points)၊ လမ်းခွဲထွက်ခြင်းများ (bifurcations)၊ ထူးဆန်းသော ဆွဲဆောင်စနစ်များနှင့် (strange attractors) မပြောင်းလဲသော အတိုင်းအတာများကို (invariant measures) စူးစမ်းလေ့လာသည်။ * '''သင်္ချာရူပဗေဒ (Mathematical physics):''' ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီတွင် (general relativity) [[ဒစ်ဖရန်ရှယ်ဂျီဩမေတြီ]] (differential geometry) နှင့် ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်တွင် (quantum mechanics) အော်ပရေတာအက္ခရာသင်္ချာ (operator algebras) ကဲ့သို့သော ရူပဗေဒသီအိုရီများ၌ သင်္ချာဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံများကို တိကျခိုင်မာစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေပြီး အသုံးချခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''သင်္ချာဆိုင်ရာ အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင်ညှိနှိုင်းတွက်ချက်ခြင်း (Mathematical optimization):''' ကန့်သတ်ချက်များအောက်တွင် (constraints) ရည်မှန်းချက်ဖန်ရှင်များကို (objective functions) အများဆုံး သို့မဟုတ် အနည်းဆုံး ဖြစ်စေရန် အဆင့်ဆင့်တွက်နည်းနှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ နည်းပညာများကို (algorithmic and analytical techniques) ဖော်ထုတ်ပေးပြီး မျဉ်းဖြောင့် ပရိုဂရမ်ရေးဆွဲခြင်းနှင့် (linear programming) ခုံးသော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာတို့ကို (convex analysis) လွှမ်းခြုံထားသည်။ * '''ကိန်းဂဏန်းခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုပညာ (Numerical analysis):''' ဆက်တိုက်ဖြစ်သော သင်္ချာပုစ္ဆာများကို ချဉ်းကပ်တွက်ချက်ရန် တည်ဆောက်မှုဆိုင်ရာ အဆင့်ဆင့်တွက်နည်းများကို (constructive algorithms) ဒီဇိုင်းရေးဆွဲ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု (numerical stability)၊ ကိန်းပြည့်ပြုအမှားများနှင့် (round-off errors) တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ စုဆုံမှုကို (numerical convergence) ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ခေတ်သစ် တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာမှုများ (History and Modern Developments) == === ခေတ်သစ် ဂျီဩမေတြီ - ပေါင်းစပ်ခြင်း၊ ပရိုဂျက်တစ်၊ မက်ထရစ်နှင့် ဒစ်ဖရန်ရှယ် တည်ဆောက်ပုံများ (Modern Geometry: Synthetic, Projective, Metric, and Differential Structures) === [[File:Carl Friedrich Gauss.jpg|right|thumb|220px|ကားလ် ဖရီးဒရစ် ဂေါက်စ်]] [[File:Nikolay Ivanovich Lobachevsky.jpeg|right|thumb|220px|နီကိုလိုင်း လိုဘာချက်ဗ်စကီး]] [[File:Bolyai János (Márkos Ferenc festménye).jpg|right|thumb|220px|ယာနို့စ် ဘိုလိုင်]] [[File:Beltrami.jpg|right|thumb|220px|ယူဂျင်နီယို ဘယ်လ်ထရာမီ]] [[File:Felix Christian Klein.jpg|right|thumb|220px|ဖဲလစ် ကလိုင်း]] [[File:August Ferdinand Möbius.png|right|thumb|220px|ဩဂတ်စ် ဖာဒီနန် မိုးဘီးယပ်စ်]] ဆယ့်ကိုးရာစုသည် [[ဂျီဩမေတြီ]] (geometry) တွင် တော်လှန်ရေးတစ်ရပ်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီး ၎င်းကို တင်းကျပ်သော [[ယူကလစ် ဂျီဩမေတြီ]] (Euclidean geometry) မူဘောင်မှ အချင်းချင်းချိတ်ဆက်နေသော ဂျီဩမေတြီစနစ်များ၏ ကျယ်ပြန့်သော စုစည်းမှုအဖြစ်သို့ အသွင်ပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ဤစနစ်များ၏ တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းမှုသည် ယူကလစ် ဂျီဩမေတြီကို ပုံမပျက် ရွေ့လျားမှု အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (rigid motion transformations) အောက်ရှိ မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိများ (invariants) အား လေ့လာခြင်းအဖြစ် အမျိုးအစားခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းကို သုည ကွေးညွှတ်မှု (zero curvature) နှင့် <math>ds^2 = dx^2 + dy^2 + dz^2</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော မက်ထရစ် (metric) တို့ဖြင့် ဝိသေသပြုထားသည်။ ယူကလစ် မဟုတ်သော ဂျီဩမေတြီများ (non-Euclidean geometries) တွင် ဟိုက်ပါဘောလစ် ဂျီဩမေတြီ (hyperbolic geometry)၊ အဲလစ်ပတစ် ဂျီဩမေတြီ (elliptic geometry) နှင့် ၎င်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော [[စက်လုံးမျက်နှာပြင် ဂျီဩမေတြီ|စက်လုံး ဂျီဩမေတြီ]] (spherical geometry) တို့ ပါဝင်သည်။ ဟိုက်ပါဘောလစ် ဂျီဩမေတြီသည် ကိန်းသေ အနုတ် ကွေးညွှတ်မှု (constant negative curvature) ရှိသည်။ အဲလစ်ပတစ် သို့မဟုတ် စက်လုံး ဂျီဩမေတြီသည် ကိန်းသေ အပေါင်း ကွေးညွှတ်မှု (constant positive curvature) ရှိသည်။ အဖိုင်း ဂျီဩမေတြီ (affine geometry) သည် ပြိုင်တူဖြစ်ခြင်း (parallelism) နှင့် မျဉ်းတစ်ကြောင်းတည်းပေါ်တွင်ရှိခြင်း (collinearity) တို့ကို ထိန်းသိမ်းထားသော အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (transformations) အပေါ် အာရုံစိုက်သည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် ပရိုဂျက်တစ် ဂျီဩမေတြီ (projective geometry) သည် နှစ်ထပ်အချိုး (cross-ratio) နှင့် ဒွန်တွဲမှု (duality) ကဲ့သို့သော ပရိုဂျက်တစ်ဖြစ်ခြင်းများအောက်ရှိ မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိများကို ဗဟိုပြုသည့် လွှမ်းခြုံနိုင်သော မူဘောင်တစ်ခုကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ ရီးမန်း ဂျီဩမေတြီ (Riemannian geometry) သည် ပြောင်းလဲနိုင်သော ကွေးညွှတ်မှု (variable curvature) နှင့် မက်ထရစ် တန်ဆာ (metric tensor) <math>ds^2 = \sum_{i,j} g_{ij}\,dx_i\,dx_j</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ယေဘုယျပြုထားသည့် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] <math>n</math> ရှိသော [[မန်နီဖိုး|မန်နီဖိုးများ]]ကို (<math>n</math>-dimensional manifolds) လွှမ်းခြုံထားသည်။<ref name="MB_Ch20" /> ခေတ်သစ် ဂျီဩမေတြီသည် အက်ခိုး ပေါ်လီတက်ကနစ် (École Polytechnique) ၌ ဂတ်စပတ် မွန်ချ် (Gaspard Monge) ကို ဗဟိုပြုသော အစောပိုင်း ၁၉ ရာစု ပြင်သစ်ကျောင်းမှ စတင်ခဲ့သည်။ မွန်ချ်၏ ကျောင်းသားများသည် ဤနယ်ပယ်ကို လမ်းကြောင်းမျိုးစုံသို့ ချဲ့ထွင်ခဲ့ကြသည်။ ချားလ်စ် ဒူပင်း (Charles Dupin) သည် မျက်နှာပြင်များဆိုင်ရာ သီအိုရီကို (theory of surfaces) မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ဆိုက်ကလိုက် (cyclide) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ သီအိုဒို အိုလီဗီယာ (Théodore Olivier) သည် သင်ကြားရေးအတွက် အတိုင်းအတာသုံးခုရှိသော ဂျီဩမေတြီ ကြိုးမော်ဒယ်များကို (three-dimensional geometric string models) ရှေ့ဆောင်ဖန်တီးခဲ့သည်။ ချားလ်စ်-ဂျူးလ်စ် ဘရီယန်ချွန် (Charles-Jules Brianchon) သည် ပက်စ်ကယ် (Pascal) ၏ ဆန်းကြယ်သော ဆဋ္ဌဂံ သီအိုရမ်အတွက် (Pascal’s mystic hexagram theorem) ပရိုဂျက်တစ် ဒွန်တွဲ (projective dual) ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် "အမှတ်" (point) နှင့် "မျဉ်း" (line) ဟူသော သဘောတရားများကို အချင်းချင်းဖလှယ်လိုက်သောအခါတွင် ပြင်ညီ ပရိုဂျက်တစ် ဂျီဩမေတြီရှိ သီအိုရမ်များသည် မှန်ကန်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ ရောန်-ဗစ်တာ ပွန်စလတ် (Jean-Victor Poncelet) သည် ၎င်း၏ ၁၈၂၂ ခုနှစ်ထုတ် Traité des propriétés projectives des figures စာအုပ်တွင် ပရိုဂျက်တစ် ဂျီဩမေတြီကို သီးခြားလွတ်လပ်သော ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သူသည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း (continuity) မူဝါဒနှင့် အနန္တအမှတ်များ (ideal points) ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြင်ညီတစ်ခုရှိ စက်ဝိုင်းအားလုံးက မျှဝေပိုင်ဆိုင်ထားသော အနန္တရှိ ကွန်ဂျူဂိတ် [[ကိန်းယောင်]] စက်ဝိုင်းအမှတ်များ (conjugate imaginary circular points) နှစ်ခုကိုလည်း မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ယင်းအမှတ်များကို <math>I</math> နှင့် <math>J</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ မီရှဲလ် ရှားလ် (Michel Chasles) သည် မျဉ်းတစ်ကြောင်းတည်းပေါ်ရှိ အမှတ်လေးမှတ်၏ နှစ်ထပ်အချိုးကို (cross-ratio) အလေးပေးဖော်ပြခဲ့ပြီး ယင်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ :<math>\frac{c - a}{c - b} : \frac{d - a}{d - b}</math> သူသည် ဤနှစ်ထပ်အချိုးသည် ပရိုဂျက်တစ် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (projective transformations) အောက်တွင် ပကတိ မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိရှိကြောင်းကို (invariant) သက်သေပြခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch20" /> ပေါင်းစပ် မက်ထရစ် ဖန်ရှင် ဂျီဩမေတြီ (synthetic metric geometry) တွင် ဂျက်ကော့ဘ် ရှတိုင်းနား (Jakob Steiner) သည် ယူကလစ် တည်ဆောက်ပုံများအားလုံးကို မျဉ်းဖြောင့်တံတစ်ခုနှင့် (straightedge) ဗဟိုကို (center) ရှင်းလင်းစွာပေးထားသော အထိုင်စက်ဝိုင်းတစ်ခုတည်းကိုသာ (single fixed circle) အသုံးပြု၍ အပြီးသတ်နိုင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ သူသည် သုံးထပ်ကိန်းမျက်နှာပြင်တစ်ခုပေါ်ရှိ မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ဆယ့်ခုနစ်ကြောင်းကိုလည်း (twenty-seven straight lines on a cubic surface) လေ့လာခဲ့ပြီး ထောင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားသော အသွင်ပြောင်းခြင်းဖြစ်သည့် (angle-preserving transformation) ပြောင်းပြန်လှန် ဂျီဩမေတြီ (inversive geometry) ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဤဂျီဩမေတြီတွင် အမှတ် <math>P</math> နှင့် <math>P'</math> တို့သည် အချင်းဝက် (radius) <math>r</math> ရှိပြီး ဗဟို <math>O</math> ၌ရှိသော စက်ဝိုင်းတစ်ခုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အချင်းချင်း ပြောင်းပြန်ဖြစ်ကြသည် (inverse)။ ၎င်းတို့သည် <math>(OP)(OP') = r^2</math> ကို ပြည့်စုံစေသည်။<ref name="MB_Ch20" /> ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဂျီဩမေတြီ (analytic geometry) ကို ယူလီယပ်စ် ပလွတ်ကာ (Julius Plücker) က ပြန်လည်အသက်ဝင်စေခဲ့ပြီး သူသည် ကာလရှည်ကြာ တည်ရှိနေခဲ့သော ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အတိုကောက် သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းကို (abridged notation) တီထွင်ခဲ့သည်။ ပလွတ်ကာ၊ ဩဂတ်စ် ဖာဒီနန် မိုးဘီးယပ်စ် (August Ferdinand Möbius)၊ ကားလ် ဝီလ်ဟမ် ဖွိုင်ယာဘတ် (Karl Wilhelm Feuerbach) နှင့် အက်တီယန် ဘိုဘီလီယာ (Étienne Bobillier) တို့သည် တစ်ပြေးညီ ကိုဩဒိနိတ်များ (homogeneous coordinates) ကို သီးခြားစီ မိတ်ဆက်ခဲ့ကြသည်။ ထို[[ကိုဩဒိနိတ်စနစ်]]တွင် <math>t = 0</math> သည် အနန္တရှိ မျဉ်းကို (line at infinity) ကိုယ်စားပြုသည်။ ပလွတ်ကာသည် မျဉ်း ကိုဩဒိနိတ်များ (line coordinates) ကိုလည်း မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် <math>(u, v, w)</math> ဖြစ်ကြပြီး မျဉ်းတစ်ကြောင်းပေါ်ရှိ အမှတ်များဟူသော သဘောတရားကို အမှတ်တစ်ခုကို ဖြတ်သန်းသွားသော မျဉ်းများဟူသော ဒွန်တွဲသဘောတရားအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။ ၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် သူသည် ရိုးရိုးဆုံမှတ်များနှင့် ရိုးရိုးအချွန်မှတ်များသာ ရှိသော ဆမခွဲနိုင်သော ပရိုဂျက်တစ် ပြင်ညီမျဉ်းကွေး (irreducible projective plane curve) တစ်ခု၏ အဆင့် <math>n</math>၊ အတန်းအစား (class) <math>m</math>၊ ဆုံမှတ်များ (nodes) <math>\delta</math>၊ အချွန်မှတ်များ (cusps) <math>\kappa</math>၊ ငြိမ်နေသော ထိမျဉ်းများ သို့မဟုတ် အကွေ့မှတ်များ (stationary tangents/inflections) <math>\iota</math> နှင့် ထိမျဉ်းနှစ်ထပ်များ (bitangents) <math>\tau</math> တို့ကို ဆက်စပ်ပေးသော ညီမျှခြင်းများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ :<math>m = n(n - 1) - 2\delta - 3\kappa \quad \text{and} \quad n = m(m - 1) - 2\tau - 3\iota</math> :<math>\iota = 3n(n - 2) - 6\delta - 8\kappa \quad \text{and} \quad \kappa = 3m(m - 2) - 6\tau - 8\iota</math> ယူကလစ်၏ ပဉ္စမမြောက် ကြိုတင်အဆိုကို (Fifth Postulate) သက်သေပြရန် ကြိုးပမ်းမှုသည် ၎င်းမပါဘဲ ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု (consistent) ရှိသော ဂျီဩမေတြီများ တည်ရှိနိုင်ကြောင်းကို သင်္ချာပညာရှင်များက ပြသနိုင်ခဲ့ချိန်တွင် အဆုံးသတ်သွားခဲ့သည်။ ကားလ် ဖရီးဒရစ် ဂေါက်စ် (Carl Friedrich Gauss) သည် ဤအချက်ကို စောစီးစွာကတည်းက သီးသန့် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော် နီကိုလိုင်း အိုင်ဗန်နိုဗစ်ချ် လိုဘာချက်ဗ်စကီး (Nikolai Ivanovich Lobachevsky) သည် ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ယာနို့စ် ဘိုလိုင် (János Bolyai) သည် ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း ယူကလစ် မဟုတ်သော ဟိုက်ပါဘောလစ် ဂျီဩမေတြီ၏ (non-Euclidean hyperbolic geometry) ပထမဆုံး ပုံစံတကျ စနစ်များကို ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။ ဤဂျီဩမေတြီတွင် တြိဂံတစ်ခု၏ ထောင့်ပေါင်းလဒ်သည် (angle sum) ၁၈၀ ဒီဂရီထက် တိကျစွာ လျော့နည်းသည်။ ယူဂျင်နီယို ဘယ်လ်ထရာမီ (Eugenio Beltrami) သည် ၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် ဆူဒိုစက်လုံးမျက်နှာပြင် (pseudosphere) ပေါ်တွင် ဤဂျီဩမေတြီကို ဒေသအလိုက် လက်တွေ့ဖော်ဆောင်ခဲ့ပြီး အပိတ်ပြား မော်ဒယ်မှတစ်ဆင့် ၎င်း၏ နှိုင်းရ ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှုကို (relative consistency) သက်သေပြခဲ့သည်။ [[ဒစ်ဖရန်ရှယ်ဂျီဩမေတြီ|ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ]] (differential geometry) ကို ၁၈၂၇ ခုနှစ်တွင် ဂေါက်စ်က ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သူသည် ဂေါက်ရှန်း ကွေးညွှတ်မှု (Gaussian curvature) <math>K</math> ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ကွေးနေသော ကိန်းရှင်ကြားခံ မျက်နှာပြင်တစ်ခုပေါ်ရှိ မျဉ်းကွေးအလျား (arc length) သည် နှစ်ထပ်ကိန်း ဒစ်ဖရန်ရှယ်ပုံစံ (quadratic differential form) <math>ds^2 = E\,du^2 + 2F\,du\,dv + G\,dv^2</math> အပေါ် မူတည်ကြောင်းကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဘန်းဟတ် ရီးမန်း (Bernhard Riemann) ၏ ၁၈၅၄ ခုနှစ် ဟာဘီလီတေးရှင်း ဟောပြောချက်သည် ၎င်းကို အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော (continuous) အတိုင်းအတာ <math>n</math> ရှိသော မန်နီဖိုးများအထိ (n-dimensional manifolds) ယေဘုယျပြုခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ဖဲလစ် ကလိုင်း (Felix Klein) သည် သူ၏ အာလန်ဂန် အစီအစဉ် (Erlanger Programm) မှတစ်ဆင့် ဤကွဲပြားနေသော ဂျီဩမေတြီများကို ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂျီဩမေတြီကို တိကျသော အသွင်ပြောင်းအုပ်စုများ (transformation groups) အောက်တွင် မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိများ (invariant properties) အား လေ့လာခြင်းအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch20" /> === ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ - တည်ဆောက်ပုံများ၊ ဖလှယ်၍မရသော စနစ်များနှင့် နဂိုမှန်အဆို ဖွဲ့စည်းခြင်း (Abstract Algebra: Structures, Noncommutative Systems, and Axiomatization) === [[File:Arthur_Cayley.jpg|right|thumb|220px|အာသာ ကေးလီ]] [[File:Hermann_Grassmann_etching.jpg|right|thumb|220px|ဟာမန် ဂရပ်စ်မန်း]] [[File:GeorgFrobenius_(cropped).jpg|thumb|220px|ဖာဒီနန် ဂျော့ချ် ဖရိုဘီးနီးယပ်စ်]] [[File:Noether.jpg|right|thumb|220px|အမ်မီ နိုသာ (1900)]] ဆယ့်ကိုးရာစုနှင့် နှစ်ဆယ်ရာစုများအတွင်း အက္ခရာသင်္ချာသည် ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ညီမျှခြင်းများကို လေ့လာခြင်းမှ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (algebraic structures)၊ တွက်ချက်မှုများ (operations) နှင့် နဂိုမှန်အဆိုများ (axioms) တို့ကို သရုပ်မဲ့ လေ့လာခြင်းဆီသို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ယင်းက [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] (groups)၊ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (rings) နှင့် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်များ]] (fields) ကို ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် လမ်းစဖွင့်ပေးခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch21" /> သင်္ကေတ အက္ခရာသင်္ချာ၏ (symbolic algebra) အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ဂျော့ချ် ပီးကော့ (George Peacock) နှင့် ဩဂတ်စတပ်စ် ဒီ မော်ဂန် (Augustus De Morgan) တို့က တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ပီးကော့သည် ဂဏန်းသင်္ချာဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာကို (arithmetical algebra) သင်္ကေတ အက္ခရာသင်္ချာမှ ခွဲခြားပြသခဲ့သည်။ ဒီ မော်ဂန်ကမူ တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ သင်္ကေတများသည် (operational symbols) အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ခြင်းများသာဖြစ်ကြောင်း (arbitrary abstractions) ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ဂျော့ချ် ဘူးလ် (George Boole) သည် ယုတ္တိဗေဒနှင့် [[အစုသီအိုရီ]] (set theory) ဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာကို (algebra of logic) တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သူသည် စကြဝဠာ အစု (universal set) ကို <math>1</math> ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဗလာစု (null set) ကို <math>0</math> ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပေါင်းစပ်စု (union) ကို <math>+</math> ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) ကို <math>\times</math> ဖြင့်လည်းကောင်း သတ်မှတ်ပြသခဲ့ပြီး ထပ်တူရပေး နိယာမ (idempotent law) <math>x^2 = x</math> ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဖလှယ်၍မရသော စနစ်များ (noncommutative systems) သည် ၁၈၄၃ ခုနှစ်တွင် ဝီလျံ ရိုဝမ် ဟာမီလ်တန် (William Rowan Hamilton) က မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ [[ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ|ဖလှယ်ရ နိယာမ]] (commutative law of multiplication) ကို စွန့်လွှတ်ကာ ကွာတာနီယွန်များ (quaternions) ကို တီထွင်လိုက်ချိန်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ :<math>i^2 = j^2 = k^2 = ijk = -1</math> :<math>ij = k = -ji, \quad jk = i = -kj, \quad ki = j = -ik</math> တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဟာမန် ဂရပ်စ်မန်း (Hermann Grassmann) သည် အတိုင်းအတာ <math>n</math> ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (linear vector spaces) ဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တိုးတက်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် အာသာ ကေးလီ (Arthur Cayley) သည် ကိန်းအုံ အက္ခရာသင်္ချာ (matrix algebra) ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး [[ကေးလီ-ဟာမီလ်တန် သီအိုရမ်|ကေးလီ-ဟာမီလ်တန် သီအိုရမ်ကို]] ဖော်ထုတ်၍ <math>2 \times 2</math> ကိန်းအုံများအတွက် သက်သေပြခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် ဂျိမ်းစ် ဂျိုးဆက် ဆေးလ်ဗက်စတာ (James Joseph Sylvester) သည် မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ သီအိုရီ (invariant theory) ကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ ဘင်ဂျမင် ပီးယားစ် (Benjamin Peirce) နှင့် ချားလ်စ် ဆန်ဒါးစ် ပီးယားစ် (Charles Sanders Peirce) တို့သည် မျဉ်းဖြောင့် [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ|ဖက်စပ်ရ]] အက္ခရာသင်္ချာများ (linear associative algebras) ကို ဆက်လက် အမျိုးအစားခွဲခြားခဲ့ကြသည်။ ယင်း၏ အထွတ်အထိပ်ရလဒ်အနေဖြင့် [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]] (real numbers)၊ [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ]] (complex numbers) နှင့် ကွာတာနီယွန်များသည်သာလျှင် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]အဆုံးရှိသော (finite-dimensional) ကိန်းစစ် ဖက်စပ်ရ [[အစားကွင်း|အစား အက္ခရာသင်္ချာများ]] (division algebras) ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။ ဤအမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း သီအိုရမ်ကို (classification theorem) ဖာဒီနန် ဂျော့ချ် ဖရိုဘီးနီးယပ်စ် (Ferdinand Georg Frobenius) က ၁၈၇၇ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ စီ အက်စ် ပီးယားစ်က ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် သီးခြားစီလည်းကောင်း ပုံစံတကျ အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="MB_Ch21" /> အုပ်စုများ၊ ကွင်းများနှင့် ဖီးလ်ဒ်များကို သဘောတရားအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခြင်းက ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အေဗာရစ်စ် ဂယ်လ်ဝါ (Évariste Galois) သည် ပိုလီနိုမီရယ် (polynomial) ဖြေရှင်း၍ရနိုင်စွမ်း (solvability) ကို ပါမြူတေးရှင်း (permutation) အချိုးညီမှုများနှင့် (symmetries) ချိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ညီမျှခြင်းတစ်ခုကို ကိန်းရင်းများ (radicals) ဖြင့် ဖြေရှင်း၍ရရန်မှာ ၎င်း၏ ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု (Galois group) ဖြေရှင်း၍ရသော (solvable) အုပ်စုဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်ကြောင်း သူက သက်သေပြခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch21" /> ရစ်ချတ် ဒက်ဒီကင်း (Richard Dedekind) သည် ကိန်း ဖီးလ်ဒ် (number field) ၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့် [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓ]]ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း (unique prime factorization) ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်အတွက် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်]]ရင်းများ (algebraic integers) ၏ ကွင်းများတွင် အိုင်ဒီးလ်များကို (ideals) မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch21" /> ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဂျေ အိတ်ချ် အမ် ဝက်ဒါဘန်း (J. H. M. Wedderburn) သည် ဆီမီးရိုးရှင်းသော အက္ခရာသင်္ချာများအတွက် (semisimple algebras) တည်ဆောက်ပုံ သီအိုရမ်များကို (structure theorems) ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အန်းစ် ရှတိုင်းနစ်ဇ် (Ernst Steinitz) သည် ဖီးလ်ဒ် သီအိုရီ (field theory) ကို နဂိုမှန်အဆို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch21" /> အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) သည် အစဉ်လိုက်တိုး ချိတ်တန်း အခြေအနေများ (ascending chain conditions) ကို အသုံးပြု၍ နဂိုမှန်အဆိုကိုအခြေခံသော ကွင်းသီအိုရီ (axiomatic ring theory) ကို တိုးတက်စေခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch23" /> တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်များကို ဂေါ့လော့ ဖရေဂါ (Gottlob Frege) နှင့် ဂျူဆက်ပီ ပီယာနို (Giuseppe Peano) တို့က ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ဖရေဂါသည် ဂဏန်းသင်္ချာ (arithmetic) ကို ယုတ္တိဗေဒမှ ဆင်းသက်ရယူရန် ကြိုးစားခဲ့ပြီး ပီယာနိုသည် [[သဘာဝကိန်း|သဘာဝကိန်းများ]] (natural numbers) အတွက် နဂိုမှန်အဆို အခြေခံအုတ်မြစ်ကို (axiomatic foundation) တည်ထောင်ခဲ့သည်။ === ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ - တိကျသေချာမှု၊ ကိန်းစစ်နှင့် ကိန်းထွေး ကိန်းရှင်များ၊ နှင့် အတိုင်းအတာ သီအိုရီ (Analysis: Rigor, Real and Complex Variables, and Measure Theory) === [[File:Bernhard_Riemann_3.jpg|right|thumb|220px|ဘန်းဟတ် ရီးမန်း (1862)]] [[File:Augustin-Louis_Cauchy_1901.jpg|right|thumb|220px| ကော်ချီ၏ ကျောက်ပုံနှိပ်ပုံ (1840)]] ကဲကုလပ် (calculus) သည် ၁၉ ရာစုတွင် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံအရ မှန်းဆထားသော တိကျမှုမရှိသည့် သက်သေပြချက်များမှ တိကျသေချာသော သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (rigorous mathematical analysis) သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။ ဤအပြောင်းအလဲသည် [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]] (real numbers) နှင့် စုဆုံမှတ်များကို (limits) အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ လှည့်လည်နေမှုများကို (logical circularity) ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="MB_Ch22" /> ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် ချားလ်စ် မေရေး (Charles Méray) ကလည်းကောင်း၊ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် အခြားသင်္ချာပညာရှင်များကလည်းကောင်း ကိန်းစစ်များအတွက် သီးခြားလွတ်လပ်သော ဂဏန်းသင်္ချာ (arithmetic) အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ ကားလ် ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် (Karl Weierstrass)၊ ဟိုင်းနရစ် အေဒူအာ့တ် ဟိုင်းနား (Heinrich Eduard Heine) နှင့် ဂျော့ ကန်တာ (Georg Cantor) တို့သည် မေရေးနည်းတူ ကိန်းစစ်များကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏]] စုဆုံ ကိန်းစဉ်များ (convergent sequences of rational numbers) သို့မဟုတ် အခြေခံ ကိန်းစဉ်များကို (fundamental sequences) အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ရစ်ချတ် ဒက်ဒီကင်းသည် ဒက်ဒီကင်း ဖြတ်ပိုင်းကို (Dedekind Cut) မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ သူသည် [[အီရာရှင်နယ်ကိန်း|အီရာရှင်နယ်ကိန်းများကို]] (irrationalities) တိကျသေချာစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရန်အတွက် ရာရှင်နယ်ကိန်းအားလုံးကို ဘုံမပါသော [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းများ]] (disjoint subsets) နှစ်ခုအဖြစ် အစုခွဲစနစ် (partition) ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch22" /> [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေး]] ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာကို (complex analysis) အော်ဂက်စတင် လူဝီ ကော်ချီ (Augustin Louis Cauchy) က စနစ်တကျ တိုးတက်စေခဲ့သည်။ သူသည် ကော်ချီ-ရီးမန်း ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်းများကို (Cauchy-Riemann differential equations) ဆင်းသက်ရယူခဲ့သည်။ ယင်းညီမျှခြင်းများမှာ <math>\frac{\partial u}{\partial x} = \frac{\partial v}{\partial y}, \qquad \frac{\partial u}{\partial y} = -\frac{\partial v}{\partial x}</math> ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အပြင် သူသည် အကြွင်း ကဲကုလပ်နှင့်အတူ (residue calculus) ရိုးရှင်းစွာ ဆက်စပ်နေသော ရပ်ဝန်းပိုင်းတစ်ခုပေါ်ရှိ ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များအတွက် ကော်ချီ အင်တီဂရယ် သီအိုရမ်ကို (Cauchy's integral theorem) <math>\oint f(z)\,dz = 0</math> သက်သေပြခဲ့သည်။ ဘန်းဟတ် ရီးမန်း (Bernhard Riemann) သည် တန်ဖိုးများစွာရှိသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များကို]] (multivalued functions) တစ်ပြေးညီဖြစ်စေရန် (uniformize) ရီးမန်း မျက်နှာပြင်များမှတစ်ဆင့် (Riemann surfaces) တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်နည်းတစ်ခုကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သူသည် ဇီတာ ဖန်ရှင် (zeta function) <math>\zeta(s) = \sum_{n=1}^\infty n^{-s}</math> ၏ သုညမှတ်များနှင့် ပတ်သက်သော ရီးမန်း ယူဆချက်ကိုလည်း (Hypothesis) ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဗိုင်ယာရှထရပ်စ်သည် ဤဖီးလ်ဒ်ကို ပါဝါကိန်းစဉ်တန်း (power series) နှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ဆက်လက်တည်ရှိခြင်းတို့မှတစ်ဆင့် (analytic continuation) တင်းကျပ်စွာ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch22" /> ခေတ်သစ် အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း (integration) နှင့် အတိုင်းအတာ သီအိုရီတို့သည် (measure theory) အီမီးလ် ဘိုရဲလ် (Émile Borel) မှတစ်ဆင့် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ သူသည် ရေတွက်နိုင်သော ပေါင်းစပ်နိုင်မှုကို (countable additivity) အသုံးပြု၍ ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) ပေါ်တွင် အတိုင်းအတာ သီအိုရီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အွန်ရီ လီဘက်ဂ် (Henri Lebesgue) သည်လည်း ဤနယ်ပယ်ကို တိုးတက်စေခဲ့ပြီး သူသည် ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ်ကို (Lebesgue integral) မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ လီဘက်ဂ်သည် ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စု (domain) ထက် ပုံရိပ်အစုကို (range) ပိုမိုသေးငယ်စွာ ထပ်မံပိုင်းခြားခြင်းအားဖြင့် အလွန်အမင်း [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်#အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော_ဖန်ရှင်များ_(Discontinuous_Functions)|အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော ဖန်ရှင်များကို]] (discontinuous functions) အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (integrability) ရှိစေခဲ့သည်။ ယင်းက [[ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်|ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်ကို]] (Fundamental Theorem of Calculus) ချဲ့ထွင်ပေးခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch23" /> === တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Topology and Functional Analysis) === [[File:Curie_and_Poincare_1911_Solvay.jpg|right|thumb|220px|ဆိုးလ်ဗေး ညီလာခံတွင် မာရီ ကျူရီ နှင့် ပွန်ကာရေးတို့ စကားပြောဆိုနေစဉ် (1911)]] [[File:Hilbert.jpg|right|thumb|220px|ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ် (1912)]] [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) သည် နှစ်ဆယ်ရာစု သင်္ချာတွင် အဓိကကျသော ပေါင်းစပ်ပေးသည့် ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ အွန်ရီ ပွန်ကာရေး (Henri Poincaré) သည် ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တိုပေါ်လော်ဂျီကို (algebraic topology) တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သူသည် အရိုးရှင်းဆုံးပုံ ဟိုမိုလော်ဂျီကို (simplicial homology) မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ဗက်တီ ကိန်းများကို (Betti numbers) အသုံးပြု၍ ဗဟုဂံပုံသေနည်းကို (polyhedral formula) ပိုမိုမြင့်မားသော အတိုင်းအတာရှိ မန်နီဖိုးများအထိ (manifolds) ယေဘုယျပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သူသည် အခြေခံအုပ်စုကို (fundamental group) လည်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ပွန်ကာရေး ဟိုမိုလော်ဂျီ စက်လုံးမျက်နှာပြင် (Poincaré homology sphere) ကို ဖော်ထုတ်မှုသည် ပွန်ကာရေး ယူဆချက်ဆီသို့ (Poincaré conjecture) ဦးတည်စေခဲ့သည်။ အယ်လ် အီး ဂျေ ဘရောင်းဝါး (L. E. J. Brouwer) သည် အထိုင်မှတ် သီအိုရမ် (fixed-point theorem) အပါအဝင် အခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ သီအိုရမ်များကို (topological invariance theorems) ဆက်လက် သက်သေပြခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch23" /> [[အစုသီအိုရီ]]အခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီကို (Point-set topology) မောရစ် ဖရေးရှေး (Maurice Fréchet) နှင့် ဖဲလစ် ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် (Felix Hausdorff) တို့က တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ဖရေးရှေးသည် ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း|အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများကို]] (metric spaces) အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ်သည် ပတ်ဝန်းကျင် (neighborhood) နှင့် ခွဲခြားခြင်း နဂိုမှန်အဆိုများကို (separation axioms) အသုံးပြု၍ တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများအတွက် (topological spaces) နဂိုမှန်အဆို စနစ်ကို (axiomatic system) ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာသည်လည်း (functional analysis) တစ်ပြိုင်နက်တည်း တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ် (David Hilbert) သည် အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော (infinite-dimensional) အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်းများကို (inner product spaces) ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ စတီဖန် ဘာနက် (Stefan Banach) သည် ပြည့်စုံသော [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]]သတ်မှတ်ထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများကို]] (complete normed vector spaces) ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ လော်ရင့် ရွှာ့ဇ် (Laurent Schwartz) ၏ ဖြန့်ဝေမှု သီအိုရီသည် (theory of distributions) ဒိုင်ရက် ဒယ်လ်တာကဲ့သို့ (Dirac delta) ယေဘုယျပြုထားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များကို]] (generalized functions) တိကျသေချာစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch23" /> === နှစ်ဆယ်ရာစု ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းခြင်း - ဘော်ဘာကီ၊ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီနှင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီ (Twentieth-Century Synthesis: Bourbaki, Category Theory, and Algebraic Geometry) === [[File:Weil.jpg|right|thumb|220px|အန်ဒရေး ဗေးလ် (1956)]] [[File:NBourbaki 3.png|right|thumb|220px|ဘော်ဘာကီ ညီလာခံ (1951)]] ၂၀ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် သင်္ချာဘာသာရပ်သည် သရုပ်မဲ့ တည်ဆောက်ပုံများ (abstract structures) နှင့် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုများ (categorical relationships) ကို အလေးပေးခြင်းဖြင့် အရင်ကမရှိဖူးသော ပေါင်းစပ်ညီညွတ်မှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင်များ အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် နီကိုလတ်စ် ဘော်ဘာကီ (Nicolas Bourbaki) ဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် စာပေထုတ်ဝေလျက် အတွဲများစွာပါဝင်သော Éléments de mathématique ဟုခေါ်သည့် သင်္ချာ၏ အခြေခံများ ကျမ်းကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ နည်းစနစ်သည် နဂိုမှန်အဆိုဆိုင်ရာ နည်းလမ်း (axiomatic method) ကို တင်းကျပ်စွာ လိုက်နာမှုနှင့် ယေဘုယျ တည်ဆောက်ပုံများမှ (general structures) တိကျသော အသုံးချမှုများဆီသို့ (specific applications) ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ အဆင့်ဆင့်တိုးတက်မှုကို (logical progression) အလေးပေးခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch23" /> [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (Category theory) ကို ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့က ၁၉၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ကွဲပြားသော သင်္ချာဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်ခွဲများကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းရန် ကတ်တဂိုရီများ (categories)၊ [[ဖန်တာ|ဖန်တာများ]] (functors) နှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း|သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ]] (natural transformations) ကို မိတ်ဆက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် အွန်ရီ ကာတန် (Henri Cartan) နှင့် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်တို့သည် ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို ဖန်တီးရန် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နှင့် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) တို့ကို ပေါင်းစပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="MB_Ch23" /> ဤကာလအတွင်း အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီ (Algebraic geometry) သည် တော်လှန်ပြောင်းလဲခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အော်စကာ ဇာရစ်စကီး (Oscar Zariski)၊ ဘီ အယ်လ် ဗန် ဒါ ဗေဒင် (B. L. van der Waerden) နှင့် အန်ဒရေး ဗေးလ် (André Weil) တို့သည် ဤဘာသာရပ်ခွဲကို တိကျသေချာသော [[ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ]] (rigorous commutative algebra) ဖြင့် အခြေခံချပေးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှင့် ၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ရောန် လီရေး (Jean Leray)၊ ရောန်-ပီယာ ဆဲရ် (Jean-Pierre Serre) နှင့် အလက်ဇန္ဒား ဂရိုသန်ဒိခ် (Alexander Grothendieck) တို့သည် [[အစည်း|အစည်းများ]] (sheaves)၊ စကင်းမ်များ (schemes)၊ တိုပို့စ်များ (topoi) နှင့် အေတဲလ် [[ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (étale cohomology) ဟူသော ဘာသာစကားမှတစ်ဆင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီကို လုံးဝအသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ဤမူဘောင်သည် ပီယာ ဒေလင်း (Pierre Deligne) အား ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အနက်ရှိုင်းဆုံးသော ဗေးလ် ယူဆချက်များကို သက်သေပြရန် လုပ်ဆောင်နိုင်စေခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch23" /> === ယုတ္တိဗေဒ၊ အခြေခံအုတ်မြစ်များနှင့် တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ သင်္ချာ (Logic, Foundations, and Computational Mathematics) === [[File:1925 kurt gödel (cropped).png|right|thumb|220px|ကာ့တ် ဂိုဒယ် (1925)]] [[File:Alan_Turing_portré.jpg|right|thumb|220px|အလန် ကျူးရင်း (1930s)]] ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ် (David Hilbert) ၏ အခြေခံဆိုင်ရာ ပြဿနာများ (foundational problems) နှစ်ဆယ့်သုံးခု တင်ပြချက်မှ ကြီးမားစွာ လွှမ်းမိုးမှုခံရသော ၂၀ ရာစုသည် သက်သေပြနိုင်စွမ်း (provability) နှင့် တွက်ချက်ခြင်း (computation) ဆိုင်ရာ အခြေခံ မေးခွန်းများကို ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch23" /> ယုတ္တိဗေဒ (logic) တွင် ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများမှ]] (logical axioms) [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] (arithmetic) ကို ဆင်းသက်ရယူရန် ဘာထရန် ရပ်ဆဲလ် (Bertrand Russell) နှင့် အဲလ်ဖရက် နော့သ် ဝှိုက်ဟက် (Alfred North Whitehead) တို့၏ ကြိုးပမ်းမှုများသည် ကာ့တ် ဂိုဒယ် (Kurt Gödel) ၏ ၁၉၃၁ ခုနှစ် မပြည့်စုံမှု သီအိုရမ်များ (Incompleteness Theorems) ကြောင့် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခဲ့သည်။ မည်သည့် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှုရှိသော ပုံစံတကျ နဂိုမှန်အဆိုစနစ်မဆို (consistent formal axiomatic system) အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာကို (basic arithmetic) လုပ်ဆောင်နိုင်သောအခါ ၎င်းသည် ဆုံးဖြတ်၍မရနိုင်သော အဆိုများကို (undecidable propositions) ပါဝင်စေပြီး ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှုကို (own consistency) သက်သေမပြနိုင်ကြောင်း ဂိုဒယ်က ပြသခဲ့သည်။ ဟီလ်ဘတ်၏ ပထမဆုံး ပြဿနာဖြစ်သော ကွန်တင်နျူယမ် ယူဆချက် (Continuum Hypothesis) ၏ တိုးတက်မှုသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဂိုဒယ်က ၎င်း၏ နှိုင်းရ ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှုကို (relative consistency) သက်သေပြခဲ့ပြီး ပေါလ် ကိုဟင် (Paul Cohen) က ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အတင်းအကျပ် ပြောင်းလဲခြင်းနည်းလမ်းကို (method of forcing) အသုံးပြု၍ ၎င်း၏ အမှီအခိုကင်းခြင်းကို (independence) သက်သေပြခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch23" /> တွက်ချက်မှု သီအိုရီ (theory of computation) ကို အလန် ကျူးရင်း (Alan Turing) က ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ပုံစံတကျ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကျူးရင်းသည် တွက်ချက်ခြင်းအတွက် စကြဝဠာ သဘောတရားရေးရာ မော်ဒယ်ကို (universal theoretical model) မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဤမော်ဒယ်ကို ကျူးရင်း စက်ဟု (Turing machine) သိကြသည်။ ထို့ပြင် သူသည် ရပ်တန့်ခြင်း ပြဿနာ၏ (halting problem) ဖြေရှင်း၍မရနိုင်စွမ်းကို (insolvability) သက်သေပြခဲ့ပြီး ယင်းက ဟီလ်ဘတ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက် ပြဿနာကို (decision problem) ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဂျွန် ဖွန်နွိုင်းမန်း (John von Neumann) သည် အီလက်ထရောနစ် ကွန်ပျူတာ တည်ဆောက်ပုံ (electronic computer architecture)၊ [[ဂိမ်းသီအိုရီ]] (game theory) နှင့် ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (numerical analysis) ကို ရှေ့ဆောင်ဖန်တီးခြင်းဖြင့် တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ သင်္ချာကို ဆက်လက်တိုးတက်စေခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch23" /> === မကြာသေးမီ ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း နာမည်ကြီး ယူဆချက်များအား ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်း (Resolution of Famous Conjectures in Recent Decades) === [[File:Richard_Hamilton_1982_(reprint;_headshot).jpg|right|thumb|220px|ရစ်ချတ် ဟာမီလ်တန် (1982)]] [[File:Perelman, Grigori (1966) Upright.jpg|right|thumb|220px|ဂရီဂေါ်ရီ ယာကော့ဗ်လီဗစ်ချ် ပီရယ်လ်မန်း (1993)]] [[File:Andrew Wiles, Boston 1995.JPG|right|thumb|220px|အင်ဒရူး ဝိုင်းလ်စ် (1995)]] နှစ်ဆယ်ရာစု နှောင်းပိုင်းနှင့် နှစ်ဆယ့်တစ်ရာစု အစောပိုင်းကာလများကို အဆင့်မြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ မူဘောင်များနှင့် (advanced analytical frameworks) ကွန်ပျူတာ အကူအညီများမှတစ်ဆင့် (computer assistance) ကာလရှည်ကြာ တည်ရှိနေခဲ့သော သမိုင်းဝင် ပြဿနာများအား ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်းဖြင့် အမှတ်အသားပြုခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch24" /> ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ယူဆခဲ့ပြီးဖြစ်သော အရောင်လေးမျိုး သီအိုရမ် (Four-Color Theorem) သည် ကဲနတ် အက်ပယ်လ် (Kenneth Appel) နှင့် ဝုဖ်ဂန်း ဟာကင် (Wolfgang Haken) တို့က ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။ ရှောင်လွှဲ၍မရသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို (unavoidable configurations) အကဲဖြတ်ရန်အတွက် အားလွှဲပြောင်းခြင်း နည်းလမ်းကို (method of discharging) အသုံးပြုခြင်းသည် ပထမဆုံး အဓိကကျသော ကွန်ပျူတာ-အကူအညီဖြင့် သင်္ချာဆိုင်ရာ သက်သေပြချက်အဖြစ် (computer-assisted mathematical proof) မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ ယင်းကို နောက်ပိုင်းတွင် ရောဘတ်ဆန်၊ ဆန်ဒါးစ်၊ ဆီးမိုး နှင့် သောမတ်စ် တို့က ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပိုမိုရိုးရှင်းလွယ်ကူအောင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ကော့ခ် ဆော့ဖ်ဝဲလ်ကို အသုံးပြု၍ ဂွန်သီယာ နှင့် ဗာနာ တို့က ပုံစံတကျ စစ်ဆေးအတည်ပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="MB_Ch24" /> အဆုံးရှိ ရိုးရှင်းအုပ်စုများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Classification of Finite Simple Groups) သည် ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကြိုးပမ်းမှုအပြီးတွင် ပြီးမြောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဖိုက်-သွန်ဆင် မကိန်းအစဉ် သီအိုရမ်က (Odd-Order Theorem) မကိန်းအစဉ်ရှိသော အဆုံးရှိအုပ်စုတိုင်းသည် ဖြေရှင်းရအုပ်စု (solvable group) ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ပြီးနောက် အဆိုပါ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းက မည်သည့် အဆုံးရှိ ရိုးရှင်း[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (finite simple group) မဆို [[ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု]] (cyclic group)၊ [[အလှည့်ကျ အုပ်စု]] (alternating group)၊ လီ-အမျိုးအစား (Lie-type) သို့မဟုတ် ဖရိုဖရဲဖြစ်နေသော အုပ်စုများ (sporadic groups) ၂၆ ခုထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး ဆူဒိုပါးလွှာသော ကွာဟချက်ကို (quasi-thin gap) အက်ရှ်ဘာကာ နှင့် စမစ်သ် တို့က ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပိတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch24" /> [[ဖဲမ၏ နောက်ဆုံးသီအိုရမ်]] (Fermat’s Last Theorem) ကို နှစ်ပေါင်း ၃၅၀ ကျော်ကြာပြီးနောက် ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဂါဟတ် ဖရေး (Gerhard Frey) ၏ မော်ဂျူလာမဟုတ်သော အဲလစ်ပတစ် မျဉ်းကွေးများ (non-modular elliptic curves) ဖွဲ့စည်းမှုနှင့် ကန် ရီဘတ် (Ken Ribet) ၏ <math>\varepsilon</math>-ယူဆချက် (<math>\varepsilon</math>-conjecture) သက်သေပြချက်တို့ကို အခြေခံ၍ အင်ဒရူး ဝိုင်းလ်စ် (Andrew Wiles) က ပြသခဲ့ရာတွင် ဆီမီးတည်ငြိမ်သော အဲလစ်ပတစ် မျဉ်းကွေးများအတွက် (semistable elliptic curves) တာနီယာမာ-ရှီမူရာ ယူဆချက်သည် ဖဲမ၏ နောက်ဆုံး သီအိုရမ်ကို တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှုရှိကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ ဝိုင်းလ်စ်သည် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် သက်သေပြချက်ကို အပြီးသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ သူ့ကို ရစ်ချတ် တေလာ (Richard Taylor) က ကူညီပေးခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch24" /> ပွန်ကာရေး ယူဆချက် (Poincaré Conjecture) ကို ဝီလီယံ သာစတန် (William Thurston) ၏ ဂျီဩမေတြီအသွင်ပြောင်းခြင်း ယူဆချက် (Geometrization Conjecture) နှင့် ရစ်ချတ် ဟာမီလ်တန် (Richard Hamilton) ၏ ရစ်ချီ [[စီးဆင်းမှု]] ညီမျှခြင်း (Ricci flow equation) <math>\frac{\partial g_{ij}}{\partial t} = -2 R_{ij}</math> မိတ်ဆက်မှုတို့မှတစ်ဆင့် သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။ ဂရီဂေါ်ရီ ယာကော့ဗ်လီဗစ်ချ် ပီရယ်လ်မန်း (Grigori Yakovlevich Perelman) သည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ခွဲစိတ်မှု နည်းပညာများကို (surgery techniques) အသုံးပြု၍ ရစ်ချီ စီးဆင်းမှု ဆင်ဂူလာဖြစ်ခြင်းများကို (Ricci flow singularities) ကျော်လွှားခြင်းဖြင့် သက်သေပြချက်ကို အပြီးသတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="MB_Ch24" /> === မြန်မာ့ သင်္ချာသမိုင်း (History of Burmese Mathematics) === မြန်မာ့သိပ္ပံပညာနှင့် သင်္ချာသမိုင်းကြောင်းသည် ရှေးခေတ်ကာလများကတည်းက အခြေတကျ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ အစောဆုံး မှတ်တမ်းတင်ထားသော သင်္ချာကျမ်းများအနက် တစ်ခုမှာ ၁၄ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် ဇင်းမယ်မြို့၌ ရှင်ဉာဏဝိလာသ ရေးသားပြုစုခဲ့သော "သင်္ချာပကာသက" ကျမ်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကျမ်းကို အခြေခံ၍ ခရစ်နှစ် ၁၅၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပလိပ်ရွာအရှေ့ရှိ မြို့သစ်မြို့နေ ရှင်သီရိမင်္ဂလက "သင်္ချာပကာသကဋီကာ" ကို ထပ်မံပြုစုခဲ့ပြီး ညောင်ကန်ဆရာတော် ရှင်ကဝိန္ဒ၏ တပည့် ရှင်မုနိန္ဒသာရက "သင်္ချာပကာသက စာကိုယ်နိဿယ" ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဗဒုံမင်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုသော ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၇၈၂ မှ ၁၈၁၉ အတွင်း အိန္ဒိယနှင့် သီဟိုဠ်တို့မှ ကျမ်းပေါင်း ၂၀၀ ကျော်ကို ယူဆောင်လာခဲ့ပြီး မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုစေခဲ့ရာမှ သင်္ချာပညာရပ်သည် ပိုမိုထွန်းကားလာခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော သမိုင်းဝင်အထောက်အထားတစ်ခုမှာ ၁၇၇၄ ခုနှစ်တွင် ပြုစုခဲ့သော "ဂဏန်းသင်္ချာ ပညာဝဍ္ဎနကျမ်း" ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းကို အပိုင်းလေးပိုင်းခွဲခြားထားပြီး တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ ပုစ္ဆာပေါင်း ၁၇၅ ပုဒ်ကို တွက်နည်းအဖြေများနှင့်တကွ စနစ်တကျ ပြုစုထားသည်။ ပထမပိုင်းတွင် အလေးချိန်၊ အကွာအဝေး၊ ထုထည် (Volume) နှင့် အချိန်နာရီတို့ကို တိုင်းတာသည့် ယူနစ် (Unit) ဆိုင်ရာ ကိန်းသင်္ချာအကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် "ခု" မှစ၍ သုည ၁၄၀ လုံးပါဝင်သော "အသင်္ချေ" တိုင်အောင် ရေတွက်ခေါ်ဝေါ်သည့် နည်းစနစ်များ ပါဝင်သည်။ ဒုတိယပိုင်းတွင် လုပ်ငန်းခွင်သုံး တိုင်းထွာတွက်ချက်နည်းများကို "ဂဏန်းဆယ်ပါး" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဖော်ပြထားပြီး စပါး၊ ဆန်၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ ဆီမီး၊ ရထား၊ သစ်ပင်၊ လှေ၊ သားရေနှင့် မြေစသည့် ကဏ္ဍများ ပါဝင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရွှေကို အဆင့်ဆင့် သန့်စင်ရာတွင် ဇမ္ဗူရဇ်ရွှေကဲ့သို့ အသန့်စင်ဆုံးအဆင့်ရရှိရန် တွက်ချက်မှုများ၊ သစ်ပင်၏ အမြင့်ကို ဂျီဩမေတြီ (Geometry) အသုံးပြု၍ ရှာဖွေခြင်းများနှင့် မြေကွက်များ၏ ဧရိယာ (Area) တွက်ချက်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ တတိယပိုင်းတွင် ဂဏန်းသင်္ချာကိန်းစဉ် (Arithmetic progression)၊ ဂျီဩမေတြီကိန်းစဉ် (Geometric progression)၊ မရေမရာ ညီမျှခြင်း (Indeterminate equation)၊ အက္ခရာသင်္ချာ ညီမျှခြင်း (Algebraic equation)၊ ဆခွဲကိန်း (Factor) နှင့် ဘုံသုဉ်းကိန်းရှာဖွေခြင်းစသည့် သင်္ချာနည်းစနစ် ၁၆ မျိုးကို ပုစ္ဆာပေါင်း ၇၆ ပုဒ်ဖြင့် ရှင်းလင်းထားသည်။ စတုတ္ထပိုင်းတွင် ရှေ့ပိုင်းနည်းစနစ်များကို အခြေခံထားသော လက်တွေ့အသုံးချ ပုစ္ဆာ ၃၀ ပုဒ် ပါဝင်သည်။ ဤကျမ်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို လေ့လာခြင်းအားဖြင့် ရှေးခေတ်မြန်မာတို့သည် စက်ဝိုင်း၊ စက်လုံး၊ ထုလုံးနှင့် ထုချွန်များ၏ ဧရိယာနှင့် ထုထည်ရှာဖွေခြင်းမှစ၍ ယေဘုယျ အက္ခရာသင်္ချာ တွက်ချက်မှုများအထိ အဆင့်မြင့်မားသော သင်္ချာပညာကို လက်တွေ့အသုံးချနိုင်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="MyoThantTyn">ဒေါက်တာ မျိုးသန့်တင်။ ရှေးခေတ် မြန်မာသိပ္ပံကျမ်းများ။</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} * {{Citation |last=Adamson |first=Iain T. |title=Introduction to Field Theory |publisher=Dover Publications |date=2007 |isbn=978-0-486-46266-0}} * {{Citation |last=Apostol |first=Tom M. |title=Mathematical Analysis: A Modern Approach to Advanced Calculus |edition=2nd |publisher=Addison-Wesley |date=1974 |isbn=978-0-201-00288-1}} * {{Citation |last=Courant |first=Richard |title=Differential and Integral Calculus |volume=1 |edition=2nd |publisher=Interscience |date=1937 |isbn=978-4-87187-838-8}} * {{Citation |last=Eves |first=Howard |title=A Survey of Geometry |edition=Revised |publisher=Allyn and Bacon |date=1972 |isbn=0-205-03226-5}} * {{Citation |last=Faber |first=Richard L. |title=Foundations of Euclidean and Non-Euclidean Geometry |publisher=Marcel Dekker |date=1983 |isbn=0-8247-1748-1}} * {{Citation |last=Greenberg |first=Marvin Jay |title=Euclidean and Non-Euclidean Geometries: Development and History |edition=3rd |publisher=W. H. Freeman |date=1993 |isbn=0-7167-2446-4}} * {{Citation |last=Knopfmacher |first=John |title=Abstract Analytic Number Theory |edition=2nd |publisher=Dover Publications |date=1990 |isbn=0-486-66344-2 |zbl=0743.11002}} * {{Citation |last1=Merzbach |first1=Uta C. |last2=Boyer |first2=Carl B. |title=A History of Mathematics |edition=3rd |publisher=John Wiley & Sons |year=2011}} * {{Citation |last1=Ricci |first1=Gregorio |last2=Levi-Civita |first2=Tullio |title=Méthodes de calcul différentiel absolu et leurs applications |journal=Mathematische Annalen |volume=54 |issue=1–2 |pages=125–201 |date=1900 |doi=10.1007/BF01454201}} * {{Citation |last=Tennison |first=Barry R. |title=Sheaf Theory |series=London Mathematical Society Lecture Note Series |volume=20 |publisher=Cambridge University Press |date=1975 |isbn=978-0-521-20784-3 |mr=0404390}} * {{Citation |last=Whitehead |first=Carol |title=Guide to Abstract Algebra |publisher=Macmillan Press |date=1988 |isbn=978-0-333-42657-9}} [[Category:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ပင်မ အကြောင်းအရာ ဆောင်းပါးများ]] nje3ws91z0xzj94gbbst0qsx6ogad6v 0 4353 1062948 1060004 2026-11-11T08:28:00Z ~2026-59676-06 150652 /* */ tai 1062948 wikitext text/x-wiki '''ရှမ်းလူမျိုး''' ({{lang|shn|တႆး}}; {{IPA-shn|táj}} သို့မဟုတ် {{IPA-my|ʃán lùmjó|}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် ဒုတိယလူဦးရေအများဆုံးတိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] ကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည့် [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်လူမျိုးနွယ်စုကြီး]] တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name="Britannica-Shan">{{Cite web|title=Shan {{!}} people|url=https://www.britannica.com/topic/Shan|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားအုပ်စု]]ဝင် ဖြစ်ကြပြီး မိခင်ဘာသာစကားဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် "တႆး" (တိုင်း) ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ရှမ်းမျိုးနွယ် လူမျိုးစုစုပေါင်း အရေအတွက်မှာ သန်း ၉၀ ဝန်းကျင်ရှိပြီး၊<ref name="POTWF">{{cite web|title=The Shan People|url=http://www.peoplesoftheworld.org/text?people=Shan|website=The Peoples of the World Foundation|access-date=31 July 2023|archive-date=25 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181025065226/http://www.peoplesoftheworld.org/text?people=Shan|url-status=dead}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၄-၆ သန်းခန့်ရှိပြီး မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး လူဦးရေ၏ ၁၀% ခန့်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။<ref name="Britannica-Shan" /><ref name="CIA geos"/> {{Infobox ethnic group | group = ရှမ်းလူမျိုး (Shan people) | native_name = တႆး <br> (Tai Yai / Tai Shan) | image = NarngSaoTai.jpg | image_size = 200px | image_caption = ရှမ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး | pop = ခန့်မှန်း ၅ သန်း - ၆ သန်း | region1 = {{flag|Myanmar}} | pop1 = ခန့်မှန်း ၄.၅ သန်း – ၅ သန်း <ref name="CIA2024">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |publisher=Central Intelligence Agency |title=The World Factbook — Burma |access-date=15 October 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201171209/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-date=1 December 2021 |url-status=dead}}</ref><ref name="Census2014">{{cite web |url=https://www.dop.gov.mm/ |publisher=Department of Population, Ministry of Labour, Immigration and Population |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census — Shan State Report |access-date=15 October 2026}}</ref><br>(အဓိကအားဖြင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]) <ref name="ShanCensus2014">{{cite web |url=https://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/3M_Shan_Figures_ENG.pdf |publisher=Department of Population / UNFPA |title=2014 Myanmar Population and Housing Census: Shan State Figures at a Glance |access-date=15 October 2026}}</ref> | region2 = {{flag|Thailand}} | pop2 = ခန့်မှန်း ၅၀၀,၀၀၀ – ၁ သန်း <ref name="ShanThai">{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Shan_people |title=Shan people — Population distribution |access-date=15 October 2026}}</ref> | region3 = {{flag|China}} | pop3 = ခန့်မှန်း ၇၀၀,၀၀၀ ([[ဒိုင်လူမျိုး]]) <ref name="ShanThai"/> | rels = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ရှမ်းရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အနည်းစု) <ref name="ShanCensus2014"/> | langs = [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]] | related = အခြား [[တိုင်လူမျိုး|တိုင်နွယ်ဝင်များ]] }} မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ရှမ်းလူမျိုးများသည် [[ပုဂံခေတ်]] တတိယပိုင်းမှစတင်၍ နိုင်ငံရေးဩဇာ ကြီးထွားလာခဲ့ပြီး [[ပုဂံ|ပုဂံအင်ပါယာ]] ပျက်သုဉ်းပြီးနောက်ပိုင်း ခရစ်နှစ် ၁၃ ရာစုမှ ၁၆ ရာစုအတွင်း အထက်မြန်မာနိုင်ငံ (မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း) တွင် [[မြင်စိုင်းခေတ်|မြင်စိုင်း]]၊ [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယ]]၊ [[စစ်ကိုင်းခေတ်|စစ်ကိုင်း]] နှင့် [[အင်းဝခေတ်]] များကို တည်ထောင်ရာတွင်လည်း အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတွင်ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland''. Cambridge University Press. pp. 119–123.</ref> ယင်းအပြင် သမိုင်းတစ်လျှောက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ [[ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များ|ရှမ်းစော်ဘွား နယ်မြေများ]] ကို ထူထောင်ကာ ရပ်တည်ခဲ့ကြပြီး၊ ခရစ်နှစ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေးအတွက် သမိုင်းဝင် [[ပင်လုံစာချုပ်]] ချုပ်ဆိုရာတွင် ဗမာ၊ ကချင်၊ ချင်း တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]] ပေါ်ထွန်းလာစေရန် အဓိက ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည့် သမိုင်းဝင် လူမျိုးစုကြီးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>Silverstein, Josef. (1977). ''Burma: Military Rule and the Politics of Development''. Cornell University Press. pp. 12–15.</ref> သို့ဖြစ်ရာ သမိုင်းတစ်လျှောက် ရှမ်းလူမျိုးများသည် ခေတ်သစ်မြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီးကို ပူးတွဲတည်ထောင်သူများ အဖြစ် သမိုင်းမော်ကွန်းထိုးခဲ့ကြပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များသည် ခေတ်သစ်ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး၏ ခွဲခြား၍မရနိုင်သော အဓိကမဏ္ဍိုင်ကြီး တစ်ခုအဖြစ် ယနေ့တိုင် ခိုင်မာစွာ တည်ရှိနေပါသည်။<ref>Smith, Martin. (1991). ''Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity''. Zed Books. pp. 71–74.</ref> == အမည်ရင်းမြစ် == ရှမ်းတို့သည် မိမိကိုယ်ကို '''တိုင်း''' (တႆး) ဟု ရည်ညွှန်းကြပြီး ယင်းအား တရုတ်ဘာသာစကားတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။({{zh|c=傣族|p=Dǎizú|s=|t=}}).<ref>{{Cite book|last=Sao Tern Moeng|title=Shan-English Dictionary|publisher=Dunwoody Press|year=1995|isbn=0-931745-92-6}}</ref> '''ရှမ်း''' သည် မြန်မာဘာသာစကားမှ အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရှေးအမည် Siam မှ တဆင့်ဆင်းသက်လာသော ''သျှမ်း'' ဟူသည့် စာလုံးပေါင်းကို ယခင်က သုံးစွဲခဲ့သည်။ အဆိုပါဝေါဟာရအား တရုတ်ဘာသာစကားတွင်လည်း ({{zh|c=掸族|p=Shànzú|s=|t=}}) အဖြစ် မွေးစားအသုံးပြုထားသည်။ [[ထိုင်းဘာသာစကား]]တွင် ရှမ်းတို့အား '''Tai Yai''' (ไทใหญ่, {{Lit|ရှမ်းကြီး}})<ref>{{cite book|chapter-url=https://quod.lib.umich.edu/e/eebo2/A48403.0001.001/1:4.2?rgn=div2;view=fulltext|title=A New Historical Relation of the Kingdom of Siam|chapter=CHAP. II. A Continuation of the Geographical Description of the Kingdom of Siam, with an Account of its Metropolis.|last1=de La Loubère|first1=Simon|translator=A.P.|date=1693|access-date=2021-04-01|archive-date=2021-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924033514/https://quod.lib.umich.edu/e/eebo2/A48403.0001.001/1:4.2?rgn=div2;view=fulltext|url-status=live}}</ref> သို့မဟုတ် [[ယွန်းလူမျိုး|တိုင်းယွန်း]]ဘာသာစကားဖြင့် ''[[:en:Nam ngiao|Ngiao]]'' ({{lang-th|เงี้ยว}}) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းကို [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား|ပအိုဝ်း]]: ဖြဝ်ꩻ, [[အနောက်ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အနောက်ပိုးကရင်]]: ၥဲၫ့, နှင့် [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]] သေံဇၞော် (''sem)'' ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref>{{Cite book|last=Shorto|first=H.L.|title=Dictionary of Modern Spoken Mon|publisher=Oxford University Press|year=1962}}</ref> 'ရှမ်း' ဟူသော ဝေါဟာရသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ [[တိုင်းလူမျိုး|တိုင်း စကားပြောသူများ]]အားလုံး၏ ယေဘုယျ အသုံးအနှုန်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[တောင်ကြီးမြို့]] ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၃၉၀,၀၀၀ ခန့်ရှိကာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင်းရှိ အခြားထင်ရှားသော မြို့များမှာ [[သီပေါမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[ကျိုင်းတုံမြို့]]နှင့် [[တာချီလိတ်မြို့]]တို့ ဖြစ်သည်။ == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[File:Shannnnnnn.jpg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ် မြေပုံ]] ရှမ်းလူမျိုးများသည် သီးခြားလွတ်လပ်သော ဘာသာစကားမိသားစုကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] မျိုးနွယ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Edmondson2007">Edmondson, J. A., & Solnit, D. B. (2007). ''Comparative Kadai: Linguistic Studies Beyond Tai''. Summer Institute of Linguistics.</ref> ၎င်းတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ စောစီးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချခဲ့ကြသည့် သမိုင်းဦးဌာနေ မူလမျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ သမိုင်းသုတေသနပြုချက်များအရ ခရာ-ဒိုင် မျိုးနွယ်စုများသည် အေဒီ မတိုင်မီခေတ်များကတည်းက တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း (ယနေ့ခေတ် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ ကွမ်တုန်း နှင့် ကွမ်ရှီး ဒေသများ) တွင် အခြေစိုက် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Terwiel1981">Terwiel, B. J. (1981). ''The Tai of Assam and Ancient Tai Ritual''. Centre for South East Asian Studies.</ref> အေဒီ ၇ ရာစုနှင့် ၈ ရာစုခန့်တွင် ယူနန်ဒေသ၌ ထွန်းကားခဲ့သော [[နန်ကျောက်]]နိုင်ငံ (Nanzhao) ၏ အင်အားကြီးမားလာမှု၊ တရုတ်ဟန်လူမျိုးများ၏ တောင်ဘက်သို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာမှုများနှင့်အတူ တိုင်မျိုးနွယ်စုများသည် ရာသီဥတု ကောင်းမွန်ပြီး မြေဩဇာပြည့်စုံသော တောင်ဘက်မြစ်ဝှမ်းဒေသများသို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဆင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1959">Luce, G. H. (1959). "Old Kyaukse and the Coming of the Burmans". ''Journal of the Burma Research Society''.</ref> အဆိုပါ ရွှေ့ပြောင်းမှုများမှတစ်ဆင့် မြစ်ဝှမ်းဒေသများကို အခြေခံ၍ လူမျိုးစုများ ကွဲပြားသွားခဲ့ရာ မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် အခြေချသူများမှ [[လာအိုလူမျိုး]] (Lao)၊ ကျောက်ဖယားမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် အခြေချသူများမှ [[ထိုင်းလူမျိုး]] (Siamese/Thai) နှင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအထက်ပိုင်း မြေပြန့်ချိုင့်ဝှမ်းများတွင် အခြေချသူများမှ ရှမ်းလူမျိုး (Shan သို့မဟုတ် Tai Yai) ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref name="Wyatt2003">Wyatt, D. K. (2003). ''Thailand: A Short History''. Yale University Press.</ref> မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တိုင်မျိုးနွယ်စုများ စတင်ဝင်ရောက်လာသည့် ကာလမှာ အေဒီ ၁၀ ရာစုခန့် သို့မဟုတ် ထို့ထက် စောနိုင်ကြောင်း သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြပြီး [[ပုဂံခေတ်]] အထောက်အထား ကျောက်စာများတွင် ရှမ်းလူမျိုးများကို "သျှံ" သို့မဟုတ် "သျှမ်" (Syam) ဟူသော အမည်ဖြင့် စတင်တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma-Early Pagán''. Artibus Asiae and New York University.</ref> ရှမ်းလူမျိုးများသည် မိမိတို့အခြေချရာ တောင်ကုန်းချိုင့်ဝှမ်း ဒေသအသီးသီးတွင် "မိန်း" (Mong / မိူင်း) ဟုခေါ်သော မြို့ပြနိုင်ငံငယ်များကို တည်ထောင်ပြီး ရိုးရာခေါင်းဆောင် "စော်ဘွား" (Saopha / ၸဝ်ႈၾႃႉ) များက ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="SaoSaimong1965">Sao Saimong Mangrai (1965). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University.</ref> အဆိုပါ စော်ဘွားနယ်မြေ အစုအဖွဲ့များသည် ခေတ်အဆက်ဆက် ပြည်မဒေသရှိ မြန်မာဘုရင်များနှင့် မဟာမိတ်ပြုခြင်း၊ လက်အောက်ခံဖြစ်ခြင်းများဖြင့် တည်ရှိခဲ့ပြီး၊ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်သို့ ရောက်ရှိသောအခါမှသာ "ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်" အဖြစ် စုစည်းသတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="Scott1900">Scott, J. G. (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States''. Government Printing, Burma.</ref> == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များ == ရှမ်းလူမျိုးများ သည် ဘာသာဗေဒအရ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင်-ကဒိုင်း (ခရာ-ဒိုင်)]] ဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဖြစ်ကြပြီး၊ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများအရ အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသခံ လူမျိုးစုများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2019">Kutanan, W., et al. (2019-09-12). "Paternal and maternal lineages reveal the origins and genetic structure of the Bamar and other ethnic groups in Myanmar". ''Scientific Reports'', 9(1), 13180. DOI:10.1038/s41598-019-49522-8</ref> ရှမ်းအမျိုးသားများ၏ ဖခင်ဘက်မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်သော Y-DNA Haplogroup အစုအဝေးတွင် တိုင်-ကဒိုင်းနှင့် ရှေးဟောင်း [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုနီးရှန်းနွယ်များ]] ၏ အဓိက ဗီဇသင်္ကေတဖြစ်သည့် Haplogroup O1a (O-M119) ကို ထင်ရှားသော ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် တွေ့ရှိရပြီး၊ ဤသည်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် အရှေ့တောင်အာရှအတွင်းသို့ တိုင်နွယ်များ သမိုင်းဝင် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့မှုကို ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Kutanan2019" /><ref name="Kutanan2021">Kutanan, W., et al. (2021). "Reconstructing the human genetic history of mainland Southeast Asia: Insights from genome-wide data from Thailand and Laos". ''Molecular Biology and Evolution'', 38(8), 3459-3477.</ref> ထို့ပြင် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်း ရိုးရာ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ/ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] နွယ်ဝင်များထံ၌ အတွေ့များသော Y-DNA Haplogroup O1b1a1a (O-M95) ကိုလည်း မြင့်မားစွာ တွေ့ရှိရခြင်းမှာ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း အစောပိုင်းကတည်းက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် ရှေးဟောင်း မွန်-ခမာ ဒေသခံများနှင့် ဖခင်ဘက်ဆိုင်ရာ ဗီဇ ရောနှောခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် အထောက်အထား ဖြစ်သည်။<ref name="Kutanan2019" /><ref name="Kutanan2021" /> အရှေ့အာရှနွယ်များထံ၌ အတွေ့များသော Haplogroup O2 (O-M122) ကိုလည်း အသင့်အတင့် ပမာဏအထိ တွေ့ရှိရပြီး၊ အိမ်နီးချင်း [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင် တိဗက်-ဗမာနွယ်]] လူမျိုးစုများနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့မှုကို ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Kutanan2019" /> မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော မိုက်တိုကွန်ဒြီးယား DNA (mtDNA) စိစစ်ချက်များတွင်မူ mtDNA Haplogroup B (အထူးသဖြင့် B4, B5)၊ Haplogroup F (F1a)၊ Haplogroup M (M7, M8) နှင့် Haplogroup R (R9) တို့ကို အဓိက တွေ့ရှိရပြီး၊ ဤ ပရိုဖိုင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ [[ယွန်းရှမ်းလူမျိုး|တိုင်ယွန်း]]၊ [[လူးရှမ်းလူမျိုး|တိုင်လူး]] နှင့် လာအိုနိုင်ငံရှိ တိုင်နွယ်စုများ၏ မိခင်ဘက်ဆိုင်ရာ mtDNA ပရိုဖိုင်များနှင့် အလွန်ပင် နီးကပ်စွာ တူညီကြသည်။<ref name="Kutanan2019" /><ref name="Kutanan2021" /> Autosomal DNA (Genome-wide analysis) နှင့် Principal Component Analysis (PCA) ပြမြေပုံများအရ ရှမ်းလူမျိုးများ၏ Autosomal DNA တွင် တိုင်-ကဒိုင်း (Kra-Dai) ပင်မအစုအဝေး ၆၀% မှ ၇၀% ခန့်နှင့် ရှေးဟောင်း အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသခံ ဩစထြိုအေးရှားတစ် (မွန်-ခမာ) ဗီဇ ၃၀% မှ ၄၀% ခန့် ရောနှောပေါင်းစပ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref name="Kutanan2021" /> ရှမ်းလူမျိုးများ၏ Autosomal DNA သည် ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ တိုင်နွယ်စုများ၊ တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ဒိုင် (Dai) လူမျိုးများ နှင့် အလွန် နီးကပ်စွာ တည်ရှိရုံမျှမက၊ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိစပ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဗမာ၊ ကချင်၊ ပလောင်၊ ဝ စသည့် ဒေသခံ လူမျိုးစုများနှင့်လည်း မျိုးရိုးဗီဇ အပြန်အလှန် စိမ့်ဝင်မှုများ ရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Li2015">Li, Y. C., et al. (2015-05-19). "Genetic landscape of ethnic populations in Myanmar". ''PLOS ONE'', 10(5), e0127084. DOI:10.1371/journal.pone.0127084</ref><ref name="Kutanan2019" /> ==ရှမ်းဝေါဟာရ ရှင်းလင်းချက်== ရှမ်း ဟူသောအမည်သည် အခြားလူမျိုးတို့က ရှမ်းလူမျိုးတို့ကို ခေါ်ဝေါ်သော ဝေါဟာရဖြစ်သည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့ကမူ မိမိကိုယ်ကို တိုင်း(Tai) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ရှမ်း(ခေါ်) တိုင်း၏ အဓိပ္ပာယ်နှင့် ပတ်သက်၍ အမျိုးမျိုး ဖွင့်ဆိုထားကြောင်း တွေ့ရသည်။ ရှေးမြန်မာကျောက်စာတို့တွင် သျမ် (သို့မဟုတ်) သျံ ဟု ရေးသားကြသည်။ ဤဝေါဟာရသည် အာသံ(အရှမ်း)၊ အဟွမ်၊ သယာမ်၊ စိအန်(သို့မဟုတ်) စိအန်လို ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် ထပ်တူဖြစ်သည်။ ရှေးအကျဆုံးအမည်မှာ လောဝ် (သို့မဟုတ်) အိုက်လောဝ် ဖြစ်ဟန်တူသည်။<ref>ဘရှင်(ဦး) စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)ရှမ်းလူမျိုး၊ နှာ-၃၆၉</ref> ရှမ်းဟူသော ဝေါဟာရသည် ထို သာမ ဟူသော ပါဠိမှ သျာမ၊ ၎င်း သျာမ မှ တစ်ဆင့် သျာမ်> သျံ> သျှံး> သျှမ်း> ရှမ်း ဟု ရေးသားကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဤကဲ့သို့ မြန်မာမှု၌ (သ)အက္ခရာတွင် (ျ)ယပင့် (ှ)ဟထိုး (ာ)ရေးချ (မ)အက္ခရာသတ်နှင့် သျှာမ်း ဟု အရေးအသား ပြုလာခဲ့ကြခြင်းများသည် သက္ကတအလိုဖြစ်၍ သဒ္ဒါမျိုး ဖြစ်၍ သာလွန်သင့်လျော် ကောင်းမြတ်သော ရေးထုံးရေးနည်း တစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်းကို သိမှတ်ရာ၏။ သုဝဏ္ဏသာမ ကို သုဝဏ္ဏသျှာမ်> သုဝဏ္ဏသျှံ ဟု ရေူထုံးပြုသကဲ့သို့ သာမ ကိုလည်း သျှာမ်> သျှမ်း> သျှံ ဟု ရေးသားလာခဲ့ကြသည်။ <ref>ခေမိန္ဒ(ဦး) မိုးမိတ်ရာဇဝင်တော်ကြီး၊ နှာ-၂၉။</ref> ရှေးဟောင်းမြန်မာကျောက်စာတို့တွင် အေဒီ ၁၁၂၀ ပြည့်နှစ်မှ စ၍ သျံ သျမ် ဟု တွေ့ရသည်။ ချမ်ကျောက်စာတို့တွင်မူ ရှမ်းအမည်ကို အေဒီ ၁၀၅၀ ပြည့်နှစ် မတိုင်မီက တွေ့ရသည်။<ref>ဘရှင်(ဦး) စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)ရှမ်းလူမျိုး၊ နှာ-၄၀၄</ref> ရှမ်းလူမျိုးနှင့် ရှမ်းအခေါ်အဝေါ် ဝေါဟာရများကို ပုဂံကျောက်စာများတွင် မကြာ မကြာတွေ့ရသည်။ သျှာမ်း(ရှမ်း) လူမျိုးအကြောင်းကို (၁၁၂၀-အေဒီ)မှစ၍ အကြိမ် (၂၀)ထက်မနည်း ပုဂံကျောက်စာတွင် ဖော်ပြထားသည်။ <ref>သန်းထွန်း(ဦး) ရှေးဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်၊ နှာ-၂၁၉။</ref> သျှာမ်း ဟူသော အမည်ပညတ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရှမ်းပြည် မြန်မာပြည် အကြောင်းကို ရေးသားခဲ့သော ဆာဂျော့စကော့ စသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များက သျှာမ်းဟူသော အခေါ်အဝေါ်ကို မြန်မာလူမျိုးနှင့် အခြားလူမျိုးများက အသုံးပြုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မည်သည့်အတွက်ကြောင့် အသုံးပြုသည်ဟူ၍ ခိုင်လုံသော အထောက်အထား မရှိဟု ဆိုသည်။ သို့သော် မစ္စတာတီရိရန်ဒီလာကိုပီရီ (Mr.Terrien de lacouperie) ကမူ The Cradle of Shan Race စာအုပ်၌ - တရုတ်ပြည်တွင် Hia (ဟိရ)မင်းဆက်ကို ဖြိုဖျက်ခဲ့သော ကုန်သည်များ ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် Shang (ရှံ) လူမျိုးများမှ ရှမ်းလူမျိုးများနှင့် ဆက်သွယ်ကြကြောင်း၊ တရုတ်ပြည်အလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ခဲ့သော အရင်းမူလ တစ်မျိုးတည်း ဖြစ်ခဲ့သည့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတို့၏ ဝေါဟာရများတွင် Tchang (ဆန်) Saing (ဆိုင်) Shen(ရှင်) Sien(စီရင်) အစရှိသော အမည်များနှင့် များစွာ တူညီသော အမည်များ တွေ့ရှိရကြောင်း ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ၎င်း၏ အဆိုကို ကျနစွာစိစစ်ကြည့်လျှင် သျှာမ်း ဟူသော အမည်နာမသည် ကုန်သည်များဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည့် Shang (ရှံ)မှ ဆင်းသက်လာသော အမည်များအနက် နောက်ဆုံးခေါ်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အမည်ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူဖွယ်ရာ ရှိပေသည်။ <ref>ခေမိန္ဒ(ဦး) မိုးမိတ်ရာဇဝင်တော်ကြီး၊ နှာ-၂၄-၂၅။</ref> ဘီစီ ၁၁၂၂-ခုနှစ်တွင် တရုတ် (Shang) ဟု အမည်ရလာသည်ဟုလည်း ဆိုသည်။<ref>Hsen(Khur), The Origin of Tais and A Short History of Shan.P.10</ref> ၎င်းအပြင် မစ္စတာကော့ကရိန်း ရေးသားသော The Shans စာအုပ်တွင် လဝ နှင့် လွယ်လ တိုင်းရင်းသားများက ရှမ်းကို Shen(ရှံ) ဟု ခေါ်ကြောင်း၊ ကန်တုန်နီဘာသာအားဖြင့် Tsim(စင်မ်) ဟုခေါ်ကြောင်း ရေးသားထားသည်။ ။ <ref>ခေမိန္ဒ(ဦး) မိုးမိတ်ရာဇဝင်တော်ကြီး၊ နှာ-၂၄-၂၅။</ref> ကချင်တိုင်းရင်းသားလည်း ရှမ်းကို Sam (ဆန်-မ်)ဟု ခေါ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ တလိုင်းလူမျိုးများက ရှမ်းကို Seam(ဆိန်-မ်)ဟု ခေါ်ကြသည်။ တနင်္သာရီဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော ထားဝယ်လူမျိုး များကလည်း ယိုးဒယား(ထိုင်း)ကို Shan( ရှမ်း)ဟုပင် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အနောက်နိုင်ငံသားများကလည်း ယခင်က ယိုးဒယား(ထိုင်း)ကို Siam(သယာမ်)ဟု ခေါ်သည်။ == မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ရှမ်းခေတ်များ == === ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးခေတ် (ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းခေတ်ဦး) === ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်း မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပုဂံအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းလုနီးပါးဖြစ်ချိန်တွင် ပုဂံမင်းတို့၏ အားကိုးအားထားပြုရသော ရှမ်း-ဗမာ ကပြား စစ်သူကြီးများဖြစ်သည့် အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံနှင့် သီဟသူ ဟူသော '''ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး''' သည် မြင်စိုင်း၊ မက္ခရာနှင့် ပင်လယ်ဒေသတို့တွင် အခြေစိုက်ကာ အင်အားတည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTunOldHistory">သန်းထွန်း။ (၁၉၆၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ မဟာဒဂုန်စာပေ။ စာ-၁၃၅–၁၄၂။</ref> ၎င်းတို့သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၆၂ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၃၀၁) တွင် တရုတ်-မွန်ဂိုတပ်များကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း တွင် ဩဇာကြီးမားလာခဲ့သည်။ ညီနောင်သုံးဦးအနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သူ သီဟသူ (အနန္တသီဟသူရိန်) သည် သက္ကရာဇ် ၆၇၄ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၃၁၃) တွင် ပင်းယမြို့ကို တည်ထောင်ကာ ထီးနန်းစိုးစံခဲ့ပြီး အညာမြေပြန့်ဒေသသို့ ရှမ်းလူမျိုးများ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်အခြေချလာစေသည့် သမိုင်းအစပျိုးရာ ကာလတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Kala1">ကုလား၊ ဦး။ (၁၉၆၁)။ ''မဟာရာဇဝင်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ဟံသာဝတီပုံနှိပ်တိုက်။ စာ-၃၁၀–၃၁၅။</ref> === အင်းဝခေတ်နှင့် ရှမ်းစော်ဘွားများ ကြီးစိုးခြင်း === ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းခေတ်များ ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် သီဟသူ၏ မြေးတော်စပ်သူ [[သတိုးမင်းဖျား]]က သက္ကရာဇ် ၇၂၆ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၃၆၄) တွင် [[အင်းဝမြို့]]ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name="ThanTunOldHistory" /> သို့ရာတွင် အင်းဝခေတ်နှောင်းပိုင်းဖြစ်သော မြန်မာမင်း [[ရွှေနန်းကျော့ရှင်နရပတိ]] (ခရစ်နှစ် ၁၅၀၁–၁၅၂၇) အာဏာစက် အားနည်းချိန်၌ မြောက်ဘက်တစ်လွှားမှ ရှမ်းစော်ဘွားများ ပိုမိုအင်အားကြီးမားလာခဲ့သည်။ ထိုရှမ်းစော်ဘွားများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် မိုးညှင်းစော်ဘွား မိုးညှင်းစလုံသည် သက္ကရာဇ် ၈၈၈ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၅၂၇) တန်ခူးလဆန်း ၁၂ ရက်တွင် အင်းဝမြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး ရွှေနန်းကျော့ရှင်နရပတိကို သတ်ဖြတ်ကာ ထီးနန်းအရိုက်အရာကို မိမိ၏သားဖြစ်သူ [[သိုဟန်ဘွား]] (ခရစ်နှစ် ၁၅၂၇–၁၅၄၂) အား ဆက်ခံစေခဲ့သည်။<ref name="Hmannan">မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး (ဒုတိယတွဲ)။ (၁၉၉၃)။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်း။ စာ-၁၁၈–၁child၂၅။</ref> သိုဟန်ဘွား လွန်ပြီးနောက် မှူးမတ်တို့က မင်းကြီးရန်နောင်အား ထီးနန်းအပ်နှင်းကြသော်လည်း ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး အုန်းဘောင်စော်ဘွား ခုံမှိုင်းကို အင်းဝနန်းတွင် ဆက်လက်ဘိသိက်မြှောက်ရန် မှာကြားခဲ့ကာ မိမိကိုယ်တိုင်မူ ရဟန်းဝတ်ဖြင့် တောထွက်သွားခဲ့သည်။ အုန်းဘောင်ခုံမှိုင်း လွန်သော် သားဖြစ်သူ [[မိုးဗြဲနရပတိ]] (ခရစ်နှစ် ၁၅၄၅–၁၅၅၁) ဆက်လက်စိုးစံစဉ် စစ်ကိုင်းဒေသမှ ရှမ်းမင်းမျိုးနွယ်တစ်ဦးဖြစ်သူ [[စစ်ကိုင်းနရပတိစည်သူ|စည်သူကျော်ထင်]] က အင်းဝကို လာရောက်တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး အင်းဝထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်စိုးစံခဲ့သည်။<ref name="Kala2">ကုလား၊ ဦး။ (၁၉၆၁)။ ''မဟာရာဇဝင်ကြီး (ဒုတိယတွဲ)''။ ဟံသာဝတီပုံနှိပ်တိုက်။ စာ-၁၄၂–၁၄၆။</ref> === ရှေးရှမ်းဖက်ဒရယ်ပြည်နယ်များ (၃၃ နယ်) === ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် ဦးစီးအုပ်ချုပ်မှုမှတ်တမ်းများအရ ရှမ်းစော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသတွင် ပြည်နယ်ပေါင်း ၃၃ နယ် တည်ရှိခဲ့သဖြင့် ရိုးရာအရ "တေတ္တိံသ" (၃၃ နယ်) ဟု တင်စားခေါ်ဆိုကြသည်။ ယင်းဒေသသည် စုစုပေါင်း စတုရန်းမိုင် ၅၆,၆၄၅ ကျယ်ဝန်းပြီး ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင် စော်ဘွား ၁၆ ဦး၊ မြို့စား ၁၃ ဦး နှင့် ငွေခွန်မှူး ၄ ဦးတို့က ခွဲဝေအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Gazetteer">Scott, J. G., & Hardiman, J. P. (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States''. Rangoon: Government Printing. Part I, Vol. 1, pp. 200–215.</ref> ယင်း ၃၃ နယ်ကို ပထဝီဝင်အရ အောက်ပါအတိုင်း တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည် -<ref name="ShanStates">လှမင်း (နဂါးဗိုလ်)။ (၁၉၆၈)။ ''ရှမ်းပြည်နယ်သမိုင်းနှင့် စော်ဘွားများအုပ်ချုပ်ရေး''။ မျိုးမြန်မာစာပေ။ စာ-၈၈–၉၇။</ref> ==== တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် (၂၇ နယ်) ==== # [[ကျိုင်းတုံမြို့|ကျိုင်းတုံနယ်]] # [[မိုးနဲမြို့|မိုးနဲနယ်]] # [[ညောင်ရွှေမြို့|ညောင်ရွှေနယ်]] # [[ရပ်စောက်မြို့|ရပ်စောက်နယ်]] # [[လဲချားမြို့|လဲချားနယ်]] # [[မောက်မယ်မြို့|မောက်မယ်နယ်]] # [[မိုင်းပန်မြို့|မိုင်းပန်နယ်]] # [[မိုင်းပွန်မြို့|မိုင်းပွန်နယ်]] # စကားနယ် # နောင်မွယ်နယ် # မိုင်းနောက်နယ် # [[မိုင်းကိုင်းမြို့|မိုင်းကိုင်းနယ်]] # [[ကျေးသီမြို့|ကျေးသီဗန်းစံနယ်]] # [[ပင်လောင်းမြို့|လွယ်လုံ (ပင်လောင်း) နယ်]] # သထုံ (ဆီဆိုင်) နယ် # ဗန်းရင်နယ် # [[ဟိုပုန်းမြို့|ဟိုပုန်းနယ်]] # နန်းခုတ်နယ် # စကွယ်နယ် # [[မိုင်းရှူးမြို့|မိုင်းရှူးနယ်]] # သမခမ်း (သာမိုင်းခမ်း) နယ် # [[ပွေးလှရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်|ပွေးလှနယ်]] # ဘော်နယ် # ရွာဝံ (ရွာငံ) နယ် # ပင်မှီနယ် # ကျုံးနယ် # [[ပင်းတယမြို့|ပင်းတယနယ်]] ==== မြောက်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် (၆ နယ်) ==== # [[သီပေါမြို့|သီပေါနယ်]] # တောင်ပိုင် (နမ့်ဆန်) နယ် # မိုင်းရယ်နယ် # [[သိန္နီမြို့|မြောက်သိန္နီနယ်]] # [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်နယ်]] # မိုးလင်းနယ် === ယနေ့ ရှမ်းပြည်နယ် === ပြည်နယ်မြို့တော် [[တောင်ကြီးမြို့]] အကျယ်အဝန်း ၆၀ဝ၀ဝ စတုရန်းမိုင်ခန့် လူဦးရေ ၄.၇ သန်းခန့် ခရိုင် ၁၁ ခရိုင် မြို့နယ် ၅၄ မြို့နယ် အကျယ်အဝန်း ၆၀ဝ၀ဝ စတုရန်းမိုင်ခန့် လူဦးရေ ၄.၇ သန်းခန့် ခရိုင် ၁၁ ခရိုင် မြို့နယ် ၅၄ မြို့နယ် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] လည်းရှု == ရှမ်း ၉ ဆက်၊ ၉ စော်ဘွား == [[သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်]]တွင် ဖော်ပြချက်အရ ''ရှမ်းကိုးဆက်၊ ကိုးစော်ဘွား၊ လူးတဆယ့်နှစ်ပနား၊ ရာတပါးနှင့်၊ စော်ဘွားစော်ခံ၊ ရွှေဥကင်ဘုံပျံမှာ၊ ညီလာခံခ, ညောင်း၊ မှူးမတ်အပေါင်းစုံကြပြီလား ....... မင်းကြီးများ'' ဟူ သောဇာတ်သဘင် ဘုရင်၏စကားအရ---(၁) မိုးကောင်းစော်ဘွား၊ (၂) မိုးညှင်းစော်ဘွား၊ (၃) သောင်သွပ်စော်ဘွား၊ (၄) မိုးမိတ်စော်ဘွား၊ (၅) မိုးနဲစော်ဘွား၊ (၆) သိန္နီစော်ဘွား၊ (၇) မိုင်းပဲစော်ဘွား၊ (၈) ညောင်ရွှေစော်ဘွား၊ (၉) သီပေါစော်ဘွားတို့ ဟူ၏။ မှတ်ချက်။ ။ ရှမ်းပြည်အစ ''မိုင်းမော'' က- ဟူသော စကားအရမိုင်းမောမှတဆင့် စော်ဘွား ၉-ဆက် ဖြစ်ပေါ်လာသည် ဟူ၏။ == ရှမ်းမျိုး ၃၀ နှင့် ရှေးခေတ်မနုဿဗေဒအမြင် == မြန်မာ့ရှေးဟောင်းကျမ်းတစ်စောင်ဖြစ်သော '''"ဇမ္ဗူတံဆိပ်ကျမ်း"''' တွင် ဖော်ပြချက်အရ "ရှမ်းမျိုး ၃၀" ဟု ဆိုသော်လည်း လက်တွေ့တွင် ပထဝီဝင်နှင့် ဘာသာဗေဒအရ ကွဲပြားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများနှင့် အိမ်နီးနားချင်း နိုင်ငံခြားသား လူမျိုးစုများစွာ ရောနှောပါဝင်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref>လှမင်း (နဂါးဗိုလ်)။ (၁၉၆၈)။ ''ရှမ်းပြည်နယ်သမိုင်းနှင့် စော်ဘွားများအုပ်ချုပ်ရေး''။ မျိုးမြန်မာစာပေ။ စာ-၄၂–၄၆။</ref> ရှေးခေတ်မြန်မာမင်းများလက်ထက် အယူအဆအရ မိမိတို့နှင့် စကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု မတူဘဲ အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက် ကုန်းပြင်မြင့်တစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုအားလုံးနီးပါးကို "ရှမ်း" (Shan) ဟူသောအမည်အောက်တွင် ခြုံငုံ၍ သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>ဆာဂျော့စကော့တ် (လှသမိန် ဆီလျော်အောင်ဘာသာပြန်သည်)။ (၁၉၆၅)။ ''မြန်မာပြည်အခြေပြကမ္ပည်းကျမ်း''။ သုတစာပေတိုက်။ စာ-၁၁၂။</ref> === လူမျိုးစု ၃၀ အား အသေးစိတ်ခွဲခြားခြင်း === ဇမ္ဗူတံဆိပ်ကျမ်းပါ ဂါထာစပ်ဆိုချက်အရ ခွဲခြားထားသော လူမျိုးစု ၃၀ ၏ ယနေ့ခေတ် သုတေသနပြုချက် နောက်ခံများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -<ref name="Zambu">မြန်မာမင်းအုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်း (ပထမတွဲ)။ (၁၉၆၅)။ ဗဟိုပုံနှိပ်တိုက်။ စာ-၂၃၀–၂၃၄။</ref> ==== ပထမ ၁၀ မျိုး ==== # '''လင်း''' - လင်းခေး သို့မဟုတ် လင်းဇင်း (လာအို) နွယ်ဖွားများကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ # '''သက်''' - ရခိုင်ရိုးမတွင် နေထိုင်ကြသော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် [[သက်လူမျိုး]]များ ဖြစ်သည်။ # '''ချင်း''' - မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ဘက် တောင်တန်းဒေသမှ [[ချင်းလူမျိုး]]များ ဖြစ်သည်။ # '''ခုံ''' - ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ကျိုင်းတုံဒေသရှိ ရှမ်းမျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခုဖြစ်သော [[ဂုံလူမျိုး|ခုံ (သို့မဟုတ်) ဂုံလူမျိုး (Khün)]] များ ဖြစ်သည်။ # '''ရင်''' - ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် ကယားပြည်နယ်စပ်ရှိ ရင်ကြား၊ ရင်နက် (ကရင်မျိုးနွယ်စုခွဲ) များကို ဆိုလိုသည်။ # '''ကတူး''' - မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်းရှိ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် [[ကတူးလူမျိုး]]များ ဖြစ်သည်။ # '''မြန်''' - ဗမာ (မြန်မာ) လူမျိုးစုကိုပင် ရှေးဟောင်းအခေါ်အဝေါ်ဖြင့် ထည့်သွင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ # '''အကျော်''' - ရှေးခေတ်က ကမ္ဘောဒီးယား (ခမာ) သို့မဟုတ် လာအိုနွယ်ဖွားများကို ခေါ်ဆိုသည့် အမည်ဖြစ်သည်။ # '''ဂင်''' - တရုတ်-ဗီယက်နမ်နယ်စပ် သို့မဟုတ် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်အရှေ့ဘက်မှ လူမျိုးစုခွဲတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ # '''ရှမ်း''' - ပင်မ [[ရှမ်းလူမျိုး|တိုင် (Tai) နွယ်ဖွား ရှမ်းလူမျိုး]]များကို တိုက်ရိုက်ရည်ညွှန်းသည်။ ==== ဒုတိယ ၁၀ မျိုး ==== # '''ဇဝါ''' - အင်ဒိုနီးရှား ဂျာဗားကျွန်း (Java) သို့မဟုတ် လာအိုနိုင်ငံ [[လွမ်ပရာဘန်းမြို့|လွမ်ပရာဘန်း]] ရှေးဟောင်း မာလယူ-ဇဝါ နွယ်ဖွားများကို ဆိုလိုသည်။ # '''မျက်နှာမည်း''' - အသားအရောင်ညိုမည်းသော အိန္ဒိယနွယ်ဖွား သို့မဟုတ် တောင်ပစိဖိတ်နွယ်ဖွားများကို တင်စားခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ # '''ကသည်း''' - အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဏိပူရ (Manipur) ဒေသမှ [[ကသည်းလူမျိုး]]များ ဖြစ်သည်။ # '''ရေမီးထွက်''' - ရှေးဒဏ္ဍာရီလာ လူမျိုးစုအမည် သို့မဟုတ် ထူးခြားသော ဝတ်စုံဝတ်ဆင်သည့် လူမျိုးစုတစ်ခုအား တင်စားခြင်း ဖြစ်သည်။ # '''ကရက်''' - ရှမ်းနှင့် ကရင်မျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ # '''လဝ''' - ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းနယ်စပ်တစ်လျှောက်ရှိ မွန်-ခမာနွယ်ဝင် [[ဝလူမျိုး|လဝ (ဝလူမျိုး)]] များ ဖြစ်သည်။ # '''လော''' - ယနေ့ခေတ် [[လာအိုလူမျိုး]] (Lao) များကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ # '''ပန်းလောင်''' - [[ပလောင်လူမျိုး]] (Ta'ang) များကို ရှေးဟောင်းစာလုံးပေါင်းဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။ # '''တရက်''' - ရှမ်းပြည်နယ်စပ်နှင့် ယူနန်ဒေသရှိ လူမျိုးစုခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ # '''ရှမ်း''' - အထက်ပါအတိုင်း တိုင်နွယ်ဖွား (Tai) အစုအဖွဲ့ကိုပင် ထပ်မံအတည်ပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ ==== တတိယ ၁၀ မျိုး ==== # '''စနု''' - ကချင် သို့မဟုတ် ရှမ်းတောင်တန်းရှိ လူမျိုးစုခွဲငယ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ # '''ဘအူ''' - ဗန်းမော်နှင့် ကချင်တောင်တန်းတစ်လျှောက်ရှိ လူမျိုးစုငယ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ # '''ကရင်''' - မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့တောင်ဘက် တောင်တန်းနှင့် မြေပြန့်ဒေသရှိ [[ကရင်လူမျိုး]]များ ဖြစ်သည်။ # '''ကချင်''' - မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ဘက်စွန်းရှိ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် [[ကချင်လူမျိုး]] (ဂျင်းဖော) များ ဖြစ်သည်။ # '''ဂနော''' - ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ကံလော သို့မဟုတ် ဒေသခံလူမျိုးစုငယ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ # '''ယောန်''' - ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ဒေသမှ ရှမ်းနွယ်ဖွား '''"ရှမ်းယွန်း" (Yuan)''' များကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ # '''လဝိုက်''' - အနောက်ဘက် ကသည်း သို့မဟုတ် ချင်းတောင်တန်းအနီးရှိ လူမျိုးစုငယ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ # '''တရုပ်''' - မြောက်ဘက်အိမ်နီးနားချင်း [[တရုတ်လူမျိုး]]များကို ဆိုလိုသည်။ # '''ယိုးဒယား''' - ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဘန်ကောက်နှင့် အယုဒ္ဓယအနွယ်ဝင် [[ထိုင်းလူမျိုး]]များ ဖြစ်သည်။ # '''အနဲ''' - ရှမ်းပြည်နယ် တောင်တန်းဒေသရှိ အလွန်သေးငယ်သော လူမျိုးစုခွဲငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ရှမ်း (၁၀) မျိုး== [[ရှမ်းကြီးလူမျိုး|ရှမ်းကြီး(တိုင်းလုံ)]] [[ယွန်းလူမျိုး|ယွန်းရှမ်း]] [[လာအိုလူမျိုး|လာအို(လော)]] [[လူးရှမ်းလူမျိုး|လူးရှမ်း(တိုင်းလူး)]] [[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း(တိုင်းနွဲ့/ရှမ်းကလေး)]] [[တိုင်းလိုင်လူမျိုး|ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်/တိုင်းလိုင်)]] [[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန္တီးရှမ်း(တိုင်းခန္တီး)]] [[ဂုံရှမ်း|ဂုံရှမ်း(တိုင်းခင်/တိုင်းခွန်)]] [[တိုင်းလေလူမျိုး|အထက်ရှမ်း(တိုင်းလေ/တိုင်းနေ)]] [[မောရှမ်းလူမျိုး|မောရှမ်း(တိုင်းမောဝ်)]] '''အခြားကျန်ရှိသည့်ရှမ်းမျိုးနွယ်စုဝင်များ''' [[လိရှမ်းလူမျိုး|လိရှမ်း(တိုင်းလေ့/တိုင်းလိ)]] [[လွိုင်ရှမ်းလူမျိုး|လွိုင်ရှမ်း(တိုင်းလွိုင်)]] == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ===ရှမ်းနှစ်သစ်ကူးပွဲတော်=== ရှမ်းပြက္ခဒိန်သည် စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံထားသည်။ ကောက်ပဲသီးနှံများ ရိတ်သိမ်းပြီးစီးသည့် အချိန်၊ လယ်ယာလုပ်ငန်းများ နားနားနေနေရှိသည့် မြန်မာပြက္ခဒိန်အရ နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက်နေ့ကို နှစ်သစ်ကူးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ၎င်းသည် များသောအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်ပြက္ခဒိန်အရ နိုဝင်ဘာ သို့မဟုတ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျရောက်လေ့ရှိသည်။<ref name="calendar">Sao Noom Han, "The Shan Calendar and Its Significance", 2015.</ref> နှစ်သစ်ကူး နံနက်ခင်းတွင် သက်ကြီးရွယ်အို မိဘဘိုးဘွားများထံ သွားရောက်၍ ကန်တော့ကြသည်။ လူငယ်များက လူကြီးမိဘများအား ကျန်းမာပါစေကြောင်း ဆုတောင်းပေးကြပြီး လူကြီးများကလည်း ပြန်လည်၍ မေတ္တာပို့ ဆုတောင်းစကားများ ပြောကြားကြသည်။ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သွားရောက်၍ ဆွမ်းကျွေးခြင်း၊ တရားနာခြင်းနှင့် အလှူအတန်း ပြုလုပ်ခြင်းများကို တစ်ပြည်နယ်လုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ ဤသည်မှာ နှစ်သစ်ကို ကောင်းမှုကုသိုလ်ဖြင့် စတင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းနှစ်သစ်ကူးပွဲ၏ အသက်မှာ ရိုးရာဖျော်ဖြေမှုများ ဖြစ်သည်။ ကတိုးအက နှင့် တိုးနယားအကသည် ကံကောင်းခြင်းကို ဆောင်ကြဉ်းပေးသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ရှမ်းရိုးရာ အိုးစည်သံများဖြင့် ကခုန်ကြသည်။ခေါက်ပုဒ် (ရှမ်းခေါပုတ်) ကို နှစ်သစ်ကူး အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အိမ်တိုင်းလိုလို ပြုလုပ်၍ ဧည့်ခံကျွေးမွေးကြသည်။<ref name="culture">Shan State Cultural Department, Annual Report 2022.</ref> ===ရှမ်းရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲတော်=== သင်္ကြန်ယဉ်ကျေးမှုသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]သို့ အေဒီ (၁၁) ရာစု ပုဂံနိုင်ငံတော်မှတဆင့် ဗုဒ္ဓဘာသာပြန့်ပွားလာမှုနှင့်အတူ တဖြည်းဖြည်းချင်း စီးဝင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="origin">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်"၊ ၁၉၆၄။</ref> ရှမ်းသင်္ကြန် (ပွႆးသၢင်းၵျၢၼ်ႇ) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှမ်းလူမျိုးတို့၏ အတာနှစ်ကူးကာလ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ တွက်ချက်မှုစနစ်အပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်အခြေခံသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့တွင် နတ်တော်လ တွင်ကြရောက်သော ရှမ်း(တိုင်)နှစ်သစ်ကူးနေ့ ရှိသော်လည်း၊ [[မြန်မာပြက္ခဒိန်]] အရ ကျရောက်သော သင်္ကြန်ပွဲတော်ကိုလည်း "နှစ်ဟောင်းကုန်၍ နှစ်သစ်ကူးခြင်း" အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် တစ်ပြည်နယ်လုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆင်နွှဲကြသည်။<ref name="history">Sai Kam Mong, "The History and Development of the Shan Scripts and Culture", 2004.</ref> ရှေးယခင်ကပင်ပုဂံခေတ် အနော်ရထာမင်းစောလက်ထက်မှစ၍ ရှမ်းနှင့် ဗမာလူမျိုး တို့အကြား နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အပြန်အလှန် ထိတွေ့မှုများ ရှိခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၁ ရာစု နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းမှ [[ထေရဝါဒ]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်အတူ ပါဠိစာပေ၊ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ပြက္ခဒိန်တွက်ချက်နည်းများ ပါသွားခဲ့သည်။ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် သင်္ကြန်စာထုတ်ပြန်ခြင်းနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ နှစ်သစ်ကူးခြင်း ဓလေ့များမှာ ထိုအချိန်မှစ၍ အမြစ်တွယ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="religion">ရွှေကိုင်းသား၊ "မြန်မာ့ရိုးရာ ၁၂ လရာသီပွဲတော်များ"၊ ၁၉၆၀။</ref>အင်းဝ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်များတွင် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် မြန်မာမင်းနေပြည်တော်အကြား အပြန်အလှန် ဆက်ဆံမှုများ ရှိခဲ့သည်။ နန်းတွင်းယဉ်ကျေးမှု ဖလှယ်ရာမှတဆင့် အတာသင်္ကြန် ဓလေ့များသည် ရှမ်းယဉ်ကျေးမှုအတွင်းသို့ ပေါင်းစပ်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရတနာပုံခေတ် နန်းတွင်းသင်္ကြန် ကျင်းပပုံများသည် ရှမ်းဟော်နန်းများသို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး စော်ဘွားများကဒေသတွင်း မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်အတိုင်း စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလာခဲ့ကြသည်။<ref name="culture" />ရှမ်းရိုးရာတွင် သင်္ကြန်ကာလ၌ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် သဲပုံစေတီ တည်ခြင်းကို အလေးအနက် ထားကြသည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်အတွင်းက မိမိတို့၏ ခြေထောက်တွင် ပါသွားသော ဘုရားဝင်းအတွင်းမှ မြေကြီး၊ သဲများကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းသည့် သဘောနှင့် ကုသိုလ်ယူသည့် ဓလေ့ဖြစ်သည်။<ref name="sand">Sao Noom Han, "Rituals of the Shan New Year", 2018.</ref>သင်္ကြန်ရေကစားရာတွင် ရှမ်းရိုးရာ အိုးစည်၊ မောင်းနှင့် ကတိုး၊ တိုးနယားအကများဖြင့် ဖျော်ဖြေခြင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်သင်္ကြန်၏ ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်။<ref name="tradition">Shan State Cultural Department, "Annual Cultural Report", 2023.</ref> ===ရှမ်းရိုးရာရှင်ပြုပွဲ=== ရှမ်းရိုးရာရှင်ပြုပွဲ (ပွႆးသၢင်ႇလၢင်း) သည် အမျိုးသားကလေးငယ်များကို သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းချီးမြှင့်သည့် ပွဲတော်ဖြစ်သည်။<ref name="ancestry">Sai Aung Tun, "History of the Shan State", 2009.</ref>ရှင်လောင်းများကို နန်းတွင်းမင်းသားငယ်များကဲ့သို့ အလွန်ခမ်းနားစွာ ဝတ်ဆင်ပေးသည်။ခေါင်းတွင် ပန်းပွင့်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ရွှေရောင် ခေါင်းပေါင်းများ ၊ ပိုးထည်ဖြင့်ရက်လုပ်သော ရိုးရာဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ပေးသည်။ မျက်နှာကိုလည်း အလှပဆုံး မိတ်ကပ်လိမ်းခြယ်ပေးထားပြီး ရှင်လောင်းများကို မြေကြီးပေါ် ခြေမချစေဘဲ "နတ်မြင်း" ဟု ခေါ်သော လူကြီးများက ပခုံးပေါ်တွင် ထမ်း၍ သွားလာကြသည်။<ref name="rituals">နန်းယဉ်ယဉ်ဝင်း (၂၀၁၉)၊ "ရှမ်းရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ"</ref>ရှင်လောင်းများကို ထမ်းထားသူများက ရှမ်းအိုးစည်သံနှင့်အတူ စည်းချက်ကျကျ ကခုန်ကြသည်။<ref name="food">Shan State Cultural Department, Annual Report 2022.</ref> တရုတ်၊ လာအိုနှင့်ထိုင်း နယ်စပ်များနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဒေသများတွင် နေထိုင်သော ရှမ်းလူမျိုးများသည် ဗမာပြီးလျှင် ဒုတိယအများဆုံး လူမျိုးစု ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၄ သန်းကျော် နေထိုင်ပြီး လူမျိုးစု ၃၅ စု ပါဝင်နေထိုင်ကြသည်။ ရှမ်းအမျိုးသားများသည် ပင်နီရင်စေ့ တိုက်ပုံကို ခပ်ပွပွ ဘောင်းဘီရှည်နှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ပြီး ခါးတွင် ပုဝါစ စည်းနှောင်လေ့ရှိသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ကော်လာမဲ့ ရင်ဖုံးလက်ရှည်အင်္ကျီကို ပတ်လည်စင်းပါသော ရိုးရာလုံချည်နှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်သည်။ အင်းလေး၊ ပင်းတယဒေသများ အပါအဝင် အပန်းဖြေလေ့လာရန် ဒေသများစွာ ရှိသည်။{{citation needed}} === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု === ဘာသာအယူဝါဒရေးတွင် ရှေးအခါက ရှမ်းလူမျိုးများသည် နတ်ကိုးကွယ်မှုများကိုသာ အဓိက ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ သခင်စော်ဘွားဖြစ်သူ ကွယ်လွန်လျှင် မိဖုရား၊ မောင်းမ အခြံအရံများနှင့် ကျွန်လူ၊ တိရစ္ဆာန်များကိုပါ သတ်ဖြတ်ကာ အတူတကွ မြေမြှုပ် သင်္ဂြိုဟ်သည့် ရိုးရာဓလေ့ဆိုးများပင် ရှိခဲ့ဖူးသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Yegar">Yegar, Moshe (1972). ''The Muslims of Burma''. Otto Harrassowitz Verlag. p. 12.</ref> သို့သော် ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းကြီးသည် ရှမ်းပြည်တစ်လွှားကို သိမ်းသွင်းစိုးမိုးပြီးနောက်တွင် အဆိုပါ အသက်သတ်၍ ယဇ်ပူဇော်သည့် အယူအဆများကို ဆက်လက်ပြုလုပ်စေခြင်း မရှိတော့ဘဲ တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့ကာ၊ တစ်ပြည်လုံးအား [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်သက်ဝင်စေခဲ့သည်။<ref name="Harvey">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. Longmans, Green and Co. pp. 165–167.</ref> သို့ဖြစ်၍ ယနေ့အချိန်အထိ ရှမ်းလူမျိုးအများစုမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ ကျေးလက်ဒေသအချို့တွင် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုကိုလည်း ပူးတွဲကျင့်သုံးကြကာ ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် အခြားဘာသာကိုးကွယ်သူ အနည်းငယ်လည်း ရှိကြသည်။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == {{main|ရှမ်းဘာသာ}} [[ရှမ်းဘာသာစကား]]သည် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင် (Tai-Kadai) ဘာသာစကားအုပ်စု]]ဝင် ဖြစ်ပြီး သံနေသံထား (နိမ့်မြင့်သံ) ရှိသော ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Edmondson">Edmondson, Jerold A. (1997). ''Comparative Kadai: The Tai Branch''. Summer Institute of Linguistics. pp. 85–89.</ref> သမိုင်းနှင့် ဘာသာဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ရှမ်းလူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ ဘာသာစကားကို စာပေအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ရန်အတွက် ထိုခေတ်အခါက ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကြီးမားပြီး စနစ်တကျ ထွန်းကားနေပြီဖြစ်သော ဗမာအက္ခရာများကို ကူးယူအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="SaiKamMong"/> သို့သော် ရှမ်းဘာသာစကား၏ ပင်ကိုအသံထွက်များ (အထူးသဖြင့် သံပြင်း၊ သံပျော့ နိမ့်မြင့်သံများ) သည် ဗမာစာပေထက် ပိုမိုများပြားသဖြင့် ဗမာဗျည်း ၁၆ လုံးခန့်ကိုသာ ကူးယူပြီး အဝိုင်းပုံစံ ရှေးဦးရှမ်းစာ (လိခ်တႆးဟောင်း) ကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Edmondson">Edmondson, Jerold A. (1997). ''Comparative Kadai: The Tai Branch''. Summer Institute of Linguistics. pp. 91–95.</ref> ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီ ဗမာစာပေမှ ဆင်းသက်လာသော ဗျည်းများကို ပိုမိုရိုးရှင်းအောင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဗျည်းလုံးရေကို ၁၆ လုံးမှ ၁၈ လုံးအထိသာ ကန့်သတ်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ဗမာစာ၏ လုံးကြီးတင်၊ ဆန်ခတ်၊ တစ်ချောင်းငင် စသည့် သရသင်္ကေတ အသုံးအနှုန်းများကို အသွင်ပြောင်းလဲ အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name="SaiKamMong"/> သို့သော် အဆိုပါ ရှမ်းစာတိုစနစ်သည် ဗျည်းနှင့် သရ နည်းပါးလွန်းလှသဖြင့် စာလုံးတစ်လုံးတည်းကပင် အဓိပ္ပာယ် ၄ မျိုး ၅ မျိုးခန့် ထွက်နေပြီး စာဖတ်သူ၏ အခြေအနေ အပေါ် မူတည်၍သာ မှန်းဆဖတ်ရသည့် အားနည်းချက် ရှိခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ရှမ်းစာပေတိုးတက်ရေးအတွက် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်စာပေကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းကာ အကြီးစား ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref name="SaiKamMong"/> မြန်မာစာပေကဲ့သို့ပင် အသံထွက် လုံးဝတိကျစေရန်အတွက် ရှမ်းဘာသာစကား၏ အခြေခံ နိမ့်မြင့်သံ ၅ မျိုးကို ကိုယ်စားပြုမည့်"အသံထွက်သင်္ကေတ သင်္ကေတများ" ကို တီထွင်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref name="Diller"/> ၎င်းအပြင်ဗျည်းအက္ခရာများကိုလည်း ခေတ်မီလာစေရန် ပြုပြင်ခဲ့ရာ ယနေ့အသုံးပြုနေသော ခေတ်သစ်ရှမ်းစာ တွင် ဗျည်း ၁၉ လုံးအထိ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ရှမ်းစာပေသည် ကွန်ပျူတာ ယူနီကုဒ် (Unicode) စနစ်အထိ အဆင့်ဆင့် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဗမာစာပေကဲ့သို့ပင် ဝိုင်းဝန်းသော အက္ခရာအလှကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။ ဗမာစာပေ၏ ဗျည်း၊ သရ တွဲစပ်ပုံစနစ် (Matrix) ကို အခြေခံထားသော်လည်း ရှမ်းလူမျိုးတို့၏ ပင်ကို တိုင်-ကဒိုင် (Tai-Kadai) ဘာသာစကား၏ သရုပ်လက္ခဏာနှင့် ကိုက်ညီအောင် ကိုယ်ပိုင်လမ်းကြောင်းဖြင့် အောင်မြင်စွာ အဆင့်မြှင့်တင်နိုင်ခဲ့သည့် စာပေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Edmondson"/> ==ထင်ရှားသော ရှမ်းလူမျိုးများ== *ပထမဆုံး မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတကြီး [[စဝ်ရွှေသိုက်၊ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စဝ်ရွှေသိုက်]] *အာဇာနည် ဝန်ကြီး မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီး [[စံထွန်း၊ စဝ်၊ မိုင်းပွန်စော်ဘွား|စဝ်စံထွန်း]] *လဲချား စော်ဘွားကြီး [[သရေစည်သူ]] [[နွံ၊ စဝ်|စဝ်နွံ ]] *ဗိုလ်[[စောနောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)|စောနောင်(ရဲဘော်သုံးကျိပ်)]] *ဗိုလ်[[စောအောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)|စောအောင်(ရဲဘော်သုံးကျိပ်)]] *ဗိုလ်[[မိုးညို၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)|မိုးညို(ရဲဘော်သုံးကျိပ်)]] *ဂန္ထဝင်ရုပ်ရှင်သရုပ်​ဆောင် ရှန်ဟဲမယ် [[မေရီမြင့်]] *အရှေ့တောင်အာရှ၏ ပထမဆုံး ဟန်နရီဒူးနန့် ဆုရှင် [[အောင်လှိုင်မြင့်၊ စိုင်း|စိုင်းအောင်လှိုင်မြင့်]]<ref>https://burma.irrawaddy.com/on-this-day/2019/03/15/186512.html</ref> *တေးပြုစာဆို ဒေါက်တာ [[စိုင်းခမ်းလိတ် ]] *တေးရေးဆရာ၊ အဆိုတော် [[စိုင်းထီးဆိုင် ]] *တေးရေးဆရာ၊ အဆိုတော် [[စိုင်းဆိုင်မောဝ် ]] *ရော့ခ် အဆိုတော် [[လေးဖြူ]] *ရော့ခ် အဆိုတော် [[အငဲ]] * အဆိုတော် [[အောင်ထီးခမ်း၊ စိုင်း|စိုင်းအောင်ထီးခမ်း ]] *အဆိုတော် [[ဘိုဖြူ ]] *အဆိုတော် Nang Kham Noung *ဒုတိယသမ္မတ ဒေါက်တာ[[မောက်ခမ်း၊ စိုင်း (ဒေါက်တာ)|စိုင်းမောက်ခမ်း]] * အဆိုတော် သရုပ်ဆောင် [[စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်]] * မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ရှေ့တန်းတိုက်စစ်မှူး [[သန်းပိုင် (ဘောလုံးသမား)|သန်းပိုင်]] == အနုသုခုမအနုပညာ == *သျှမ်းအိုးစည် *သျှမ်းခမောက် *သျှမ်းသိုင်း *သျှမ်းတိုးနယားအက *သျှမ်းကိန္နရာ၊ကိန္နရီအက *သျှမ်းဗုံတိုအက == ကိုးကား == {{notelist}} {{reflist|30em}} * တပင်ရွှေထီး၊ဘုရင့်နောင် ကေတုမတီတောင်ငူရာဇဝင်စဆုံး * သုတေသနသရုပ်ပြ အဘိဓာန်ကျမ်း * ဇမ္ဗူတံဆိပ်ကျမ်း *<references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] m3ff6nnx77jnatfq74bl3zj5e8g42sr 0 5352 1062892 766550 2026-11-11T02:59:03Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062892 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Hura crepitans (fruit).jpg | image_alt = | image_caption = | status = | status_system = | status_ref = | genus = Hura | species = crepitans | authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]] | synonyms = *''Hura brasiliensis'' <small>[[:en:Carl Ludwig Willdenow|Willd.]]</small> *''Hura crepitans'' var. ''genuina'' <small>[[:en:Johannes Müller Argoviensis|Müll.Arg.]]</small> *''Hura crepitans'' var. ''membranacea'' <small>Müll.Arg.</small> *''Hura crepitans'' var. ''oblongifolia'' <small>Müll.Arg.</small> *''Hura crepitans'' var. ''orbicularis'' <small>Müll.Arg.</small> *''Hura crepitans'' var. ''ovata'' <small>Müll.Arg.</small> *''Hura senegalensis'' <small>[[:en:Henri Ernest Baillon|Baill.]]</small> *''Hura strepens'' <small>Willd.</small> | synonyms_ref = <ref name=powo>{{cite web |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |title=''Hura crepitans'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:350060-1 |access-date=8 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027132229/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:350060-1 |archive-date=27 October 2021 |url-status=dead}}</ref> }} '''လင်းလွန်းပင်''' (''Hura crepitans'') (Sandbox tree) သည် မြောက်အမေရိက၊ တောင်အမေရိကနှင့် [[အမေဇုန် မိုးသစ်တော]]များတွင် သဘာဝအလျောက် တွေ့ရသော သစ်ပင်ဖြစ်သည်။ ပင်စည်တွင် ဆူးချွန်များစွာ ရှိသောကြောင့် '''မျောက်တက်မရ''' ဟု အမည်ပေးခံရသည်။<ref>https://www.ajol.info/index.php/njcr/article/view/191072/180248</ref> ထို့အပြင် အသီးသည် ရင့်မည့်သောအခါ ပေါက်ကွဲတတ်သောကြောင့် '''ဒိုင်းနမိုက်ပင်''' ဟုလည်း ထင်ရှားသည်။<ref name="Vogel2008">{{cite web|last=Vogel|first=Steven|date=March 2008|title=The Flight of the Seed of Hura crepitans|url=http://sura.ots.ac.cr/local/florula3/docs/Hura.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608110356/http://sura.ots.ac.cr/local/florula3/docs/Hura.pdf|archive-date=2013-06-08}}</ref><ref>{{cite journal | url=https://www.jstor.org/stable/2482185 | jstor=2482185 | title=The Sandbox Tree and Its Armament | last1=Allard | first1=H. A. | journal=Bulletin of the Torrey Botanical Club | year=1950 | volume=77 | issue=6 | pages=509–515 | doi=10.2307/2482185 }}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အဆိပ်ရှိသော အပင်များ]] {{tree-stub}} nvoeinceemu1j989a5lmrhfrh1ibl2o 0 5480 1062965 1022056 2026-11-11T10:02:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062965 wikitext text/x-wiki {|{{Infobox aircraft begin|name=AC-130 Spectre/Spooky/Stinger II/Ghostrider|image=File:AC-130H Spectre banking turn.jpg|caption=An AC-130H gunship from the [[16th Special Operations Squadron]]}} {{Infobox aircraft type|type=[[Attack aircraft|Ground-attack aircraft]] and [[close air support]] [[gunship]] for SOF teams|national origin=United States|manufacturer=[[Lockheed Corporation|Lockheed]] <br>[[Lockheed Martin]] <br>[[Boeing]]|designer=|first flight=AC-130A: 1966|introduced={{plainlist| * AC-130A: 1968 * AC-130H: 1969<ref name="af26may15">[http://www.cannon.af.mil/News/ArticleDisplay/tabid/136/Article/589815/air-commandos-retire-final-ac-130h-spectre-gunship.aspx Air Commandos retire final AC-130H Spectre gunship] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200315063142/https://www.cannon.af.mil/News/Article-Display/Article/589815/air-commandos-retire-final-ac-130h-spectre-gunship/ |date=15 March 2020 }} – Cannon.AF.mil, 26 May 2015</ref> * AC-130U: 1995<ref name="AC130UFS2017">{{cite web |title=AC-130U Fact Sheet |url=http://www.af.mil/About-Us/Fact-Sheets/Display/Article/104486/ac-130u/ |publisher=U.S. Air Force |access-date=9 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210015723/http://www.af.mil/About-Us/Fact-Sheets/Display/Article/104486/ac-130u/ |archive-date=10 December 2017 |url-status=live}}</ref> * AC-130W: 2012<ref>{{Cite web|url=https://www.af.mil/About-Us/Fact-Sheets/Display/Article/104485/ac-130w-stinger-ii/ |title= AC-130W Stinger II}}</ref> * AC-130J: FY2017 (est.)<ref name="AC130JFS2017">{{cite web |title=AC-130J Ghostrider Fact Sheet |url=http://www.af.mil/About-Us/Fact-Sheets/Display/Article/467756/ac-130j-ghostrider/ |publisher=U.S. Air Force |access-date=9 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180428232540/http://www.af.mil/About-Us/Fact-Sheets/Display/Article/467756/ac-130j-ghostrider/ |archive-date=28 April 2018 |url-status=live}}</ref> }}|retired={{plainlist| * AC-130A: 1995 * AC-130H: 2015<ref name="af26may15"/> * AC-130U: 2019<ref>{{cite web |url=https://www.dm.af.mil/Media/Article-View/Article/1940777/ac-130u-spooky-gunship-rolls-into-retirement/ |access-date=20 March 2020 |title=AC-130U 'Spooky' Gunship Rolls Into Retirement |archive-url=https://web.archive.org/web/20200320161501/https://www.dm.af.mil/Media/Article-View/Article/1940777/ac-130u-spooky-gunship-rolls-into-retirement/ |archive-date=20 March 2020 |url-status=dead }}</ref> }}|status=In service|primary user=[[United States Air Force]]|produced=<!--years in production, e.g. 1970-1999, if still in active use but no longer built -->|number built=<!-- 47 (in all variants){{citation needed|date=April 2016}} -->|unit cost={{plainlist| * AC-130H: US$46.4&nbsp;million (1992)<ref>{{cite web |title=AC-130H Spectre – Military Aircraft |url=https://fas.org/man/dod-101/sys/ac/ac-130.htm |website= |publisher=FAS Military Analysis Network |access-date=9 December 2017 |archive-date=17 February 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090217213602/http://fas.org/man/dod-101/sys/ac/ac-130.htm |url-status=dead }}</ref> * AC-130J: US$115&nbsp;million (2016)<ref name=AC130JFS2017 /> * AC-130U: US$210&nbsp;million (2016)<ref name=AC130UFS2017 /> }}|developed from=[[Lockheed C-130 Hercules]]|variants with their own articles=}} |} Lockheed နှင့် Boeing ကုမ္ပဏီတို့က ပူးပေါင်း ထုတ်လုပ်ထားသော ဤလေယာဉ်သည် C-130 Hercules လေယာဉ်ကို မြေပြင် တိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ်အဖြစ် ပြုပြင် ပြောင်းလဲထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေး လုပ်ငန်းများ ၊ လေကြောင်း ပစ်ကူပေးခြင်းများတွင် အသုံးပြုသည်။ == အခြေခံ အချက်အလက်များ == * လေယာဉ်သား (၁၃) ဦး ** အရာရှိ (၅) ဦး [လေယာဉ်မှူး ၊ တွဲဘက်လေယာဉ်မှူး ၊ လေကြောင်းလမ်းပြ ၊ လက်နက်အရာရှိ ၊ အီလက်ထရောနစ် စစ်ဆင်ရေး အရာရှိ] ** အခြားအဆင့် (၈) ဦး [ လေကြောင်း အင်ဂျင်နီယာ ၊ ပစ်မှတ် စောင့်ကြည့်ရေးမှူး ၊ အနီအောက်ရောင်ချည် ပစ်မှတ် ရှာဖွေရေးမှူး ၊ လက်နက် တာဝန်ခံ ၊ သေနတ်သမား (၄) ဦး] * လေယာဉ်အရှည် = (၂၉.၈ မီတာ) * တောင်ပံအလျား = (၄၀.၄ မီတာ) * လေယာဉ်အမြင့် = ၉၁၁.၇ မီတာ) * အင်ဂျင် = Allison T56-A-15 turboprop အင်ဂျင် (၄) လုံး == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Refbegin}} * {{Cite book|last=Ballard|first=Jack S. |title= Development and Employment of Fixed-Wing Gunships 1962–1972 | page = 326 |publisher=Office of Air Force History, US Air Force |year=1982|url= http://books.google.com/books?id=2h1dYiEC9jcC |isbn=1-4289-9364-9|accessdate=6 April 2009}} (AC-130 refs loaded throughout book) * {{Cite book |last1=Bonds |first1=Ray |last2=Miller |first2=David |title=The Illustrated Directory of Special Forces |publisher=Zenith Imprint |year=2002 |url=http://books.google.com/books?id=B8AbZk-lGJoC&pg=PA426 |isbn=0-7603-1419-5 |accessdate=6 April 2009 |pages=426ff, esp. 480 |archive-date=29 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629201004/http://books.google.com/books?id=B8AbZk-lGJoC&pg=PA426 |url-status=dead }} * {{cite book|last=Couvillon|first=Michael|title=Grenada Grinder|year=2011|publisher=Deeds Publishing|location = Marietta, [[Georgia |GA]] |isbn= 978‐0‐9826180‐8‐0}} * {{Cite book|last=Head |first= William P.|title= Shadow and Stinger | publisher= Texas A&M University Press | year = 2007 |url=http://books.google.com/books?id=ZE61JC0GwRkC |isbn= 1-58544-577-0|accessdate= 6 April 2009 | pages = 28ff, esp. 340}} * {{Cite book|last=Momyer |first=William W., General (U.S. Air Force, Retired) |title=Air Power in Three Wars | publisher =US Government Printing Office |year=1983 |url=http://books.google.com/books?id=nryVksZbvR4C |isbn = 1-4289-8210-8 |accessdate=6 April 2009 | pages = 211ff, esp. 358}}. * {{Cite book|last=Mrozek |first=Donald J. |title=Air Power and the Ground War in Vietnam|page= | publisher = The Minerva Group |year=2002 |url=http://books.google.com/books?id=RYnSgeAweuIC |isbn=0-89875-981-1|accessdate=6 April 2009 | pages = 128ff, esp. 216}} * {{Cite book|last=Pirnie |first=Bruce |title=Beyond Close Air Support: Forging a New Air-Ground Partnership | publisher = Rand Corp |year= 2005 |url= http://books.google.com/books?id=b58S36o0ivsC&pg=PA58 |isbn = 0-8330-3741-2 | accessdate=6 April 2009 | pages = 58ff, esp. 188}} * {{Cite book |last=Veronico |first=Nick |title=21st Century U.S. Air Power |publisher=Zenith Imprint |year=2004 |url=http://books.google.com/books?id=3zz3KLbOvYUC&pg=PA75 |isbn=0-7603-2014-4 |accessdate=6 April 2009 |pages=75ff, esp. 176 |archive-date=29 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629200740/http://books.google.com/books?id=3zz3KLbOvYUC&pg=PA75 |url-status=dead }} * {{Citation | title = Project CHECO | publisher = ScribD | url = http://www.scribd.com/doc/114185246/Fixed-Wing-Gunships-in-Southeast-Asia | contribution = Contemporary Historical Evaluation of Combat Operations: Fixed Wing Gunships in Southeast Asia | accessdate = 22 November 2012}}. {{Refend}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://web.archive.org/web/20070127200630/http://www.spectre-association.org/history/historySpectre.htm "Gunship History"], Spectre Association. * [http://www.gunships.org/birds.html List of AC-130 Gunships] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015073024/http://www.gunships.org/birds.html |date=15 October 2008 }} on Gunships.org. * [http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/ac-130.htm AC-130], Global Security. * [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=7608428 "Powerful Gunships Prowl Iraq, and Limits Show"] on NPR from ''[[All Things Considered]]''. * {{Citation | url = http://www.airforce-magazine.com/MagazineArchive/Pages/2009/July%202009/0709gunship.aspx | title = Gunship Worries | newspaper = Air Force magazine | month = July | year = 2009}}. *[http://www.scribd.com/doc/71361100 (1977) T.O. 1C-130(A)A-1 Flight Manual USAF Series AC-130A Airplane (Part 1)], [http://www.scribd.com/doc/71362234 (Part 2)] [[ကဏ္ဍ:စစ်ဘက်သုံး လေယာဉ်ပျံ‎]] c3dd1ewn3hrkskk8sls8p8qced3o6nu 0 5881 1062886 1020163 2026-11-11T01:06:08Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062886 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ရမ်းပြည့်မြို့/ပြည့်ကို ဗြည့်ဟု အသံထွက်ပါ | native_name = ရမ်းပြည့်မြို့/ပြည့်ကို ဗြည့်ဟု အသံထွက်ပါ | other_name = ရမ်းပြည့်မြို/ပြည့်ကို ဗြည့်ဟု အသံထွက်ပါ | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ | seat = [[ရမ်းပြည့်မြို့]] | seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] | image_skyline = Ramree Town Welcome Landmark.jpg | image_map = | map_caption = ရမ်းပြည့်မြို့တည်နေရာပြမြေပုံ | subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]] | subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = [[File:Flag_of_Rakhine.svg| 23px]] [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[ကျောက်ဖြူခရိုင်|ကျောက်ဖြူ]] | subdivision_type3 = [[လတ္တီကျု]] | subdivision_name3 = (၁၉)ဒီဂရီ၊ (၅)မိနစ် | subdivision_type4 = [[လောင်ဂျီကျု]] | subdivision_name4 = (၉၃)ဒီဂရီ၊ (၅၂)မိနစ် | area_total_km2 = | population = | population_as_of = | population_density_km2 = auto | coordinates = {{coord|19|05|N|93|52|E|region:MM|display=inline,title}} | timezone = [[မြန်မာ စံတော်ချိန်]] | utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် | website = }} '''ရမ်းပြည့်မြို့''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်ဖြူခရိုင်]] ရမ်းပြည့်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ [[ရမ်းပြည့်ကျွန်း]]၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ရခိုင်တိုင်းကို အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ပြီးသောအခါတွင် ရမ်းပြည့်မြို့သည် ရမ်းပြည့်ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့၏။ ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် ရမ်းပြည့်နှင့် အမ်းခရိုင်ကို ပေါင်း၍ ကျောက်ဖြူခရိုင် ဟု ဖွဲ့စည်းသောအခါ ခရိုင်ဌာနချုပ်ရုံးကို [[ကျောက်ဖြူမြို့]] သို့ ရွေ့လိုက်သဖြင့် ရမ်းပြည့်မြို့သည် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့အဖြစ်သာ ကျန်ရစ်တော့သည်။ ထိုအခါ၌ လူဦးရေ ၃၈၉၂ ယောက်သာ ရှိတော့သည်။ ရမ်းပြည့်မြို့သည် ကျောက်ဖြူမြို့မှ မိုင် ၅ဝ ခန့်ဝေး၍ ရေကြောင်းမှ သွားလာနိုင်သည်။ ရမ်းပြည့်မြို့နယ်မှ [[ဆန်]]၊ [[မဲနယ်]]၊ [[သကြား]]၊ [[ထုံး]]နှင့် [[ရေနံ]]ထွက်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> 'အင်း၊ ဗန်း၊ မျက်၊ ညောင်၊ ကိုရံတောင်၊ တောင်ရံငါးလုံး၊ ပိတ်ဖုံးကွယ်ကာ၊ မြို့ရမ္မာ' ဟူသော စာဆိုနှင့်အညီ ရမ္မာဝတီ ခေါ်သော ရမ်းပြည့်မြို့ကို [[အင်းတောင်]]၊ [[ဗဟန်းတောင်]]၊ ရေမျက်တောင်၊ ညောင်တောင်နှင့် ကိုရံတောင်တို့က ပြင်ပမှ မမြင်ရအောင် ပတ်ပတ်လည်၌ ဝိုင်းရံထားသည်။<ref>{{cite book|author= မင်းဣဒ္ဓိ(ဂမ္ဘီရတောင်တန်း)| title=ရမ္မာဝတီမှ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာများ(၁)| publisher= နက္ခတ္တရောင်ခြည်| page = ၁၂ | date = ဇူလိုင်၊ ၂၀၀၀}}</ref> [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်ကာလ]]အတွင်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရမ်းပြည့်မြို့အား [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ===လက်ရှိ=== [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်ကာလ]]တွင် ရမ်းဗြဲမြို့သည် စစ်ကောင်စီနှင့် အာရက္ခတပ်တော်တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ နေရာ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|date=January 31, 2024|title=Arakan Army Fighting to Seize Rakhine Coast Town|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-fighting-to-seize-rakhine-coast-town.html|website=The Irrawaddy}}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ရမ်းဗြဲမြို့နှင့် မြို့ပတ်ဝန်းကျင်အား အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web|date=March 7, 2024|title=AA captures Ramree in southern Rakhine State|url=https://www.narinjara.com/news/detail/65ea0643838aa6b8153efb7d|website=Narinjara News}}</ref> မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အာရက္ခတပ်တော်က တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|author=Yaung Ni|title=Arakan Army captures Ramree after months of fighting|url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-ramree-after-months-of-fighting/|access-date=14 March 2024|work=[[Myanmar Now]]|publisher=Myanmar Now Ltd|date=12 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240312135659/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-ramree-after-months-of-fighting/|archive-date=12 March 2024|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|author=The Irrawaddy|title=AA Seizes Rakhine Town Near Key Chinese Port Project|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-rakhine-town-near-key-chinese-port-project.html|access-date=14 March 2024|work=[[The Irrawaddy]]|publisher=Irrawaddy Publishing Group|date=12 March 2024}}</ref> == ပညာရေး == ရမ်းဗြဲမြို့တွင် အခြေခံပညာ အထက်တန်ကျောင်း ၂ ကျောင်း(ခန့်မှန်း) ရှိပြီး။ အလယ်တန်း၊ မူလတန်းကျောင်းများ လည်းတည်ရှိသည်။ == ကျန်းမာရေး == *မြို့နယ်ပြည်သူဆေးရုံ၊ရမ်းဗြဲ == အားကစား == ရမ်းဗြဲမြို့တွင် ရမ္မာဝတီအားကစားကွင်း ရှိပြီး နှစ်စဉ် အားကစားပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပ‌လေ့ရှိသည်။ == အထင်ကရနေရာများ == *ရခိုင်ဘုရင် မဟာသမ္မတရာဇာ မိဖုရားမြတ်သန္တာအုတ်ဂူ *ကိုယ်ရံတောင်စေတီ == ကိုးကား == <references/> == ပြင်ပလင့်များ == * [ http://www.maplandia.com/burma/arakan-rakhine/ramree/ramree/ 19° 5' 0" North, 93° 52' 0" East Satellite map at Maplandia.com] {{ရခိုင်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] ri2snpwt7syzl3k6o8a9rrde9dbcx9w 0 6234 1062868 1061534 2026-11-10T19:50:37Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062868 wikitext text/x-wiki {{translation incomplete}} * {{Coord|47|38|23|N|122|7|42|W|region:US_dim:540|display=title}} {{Infobox company | name = မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ကော်ပိုရေးရှင်း | logo = Microsoft logo and wordmark.svg | logo_alt = Microsoft's logo၊ နာရီလက်တံအတိုင်း အနီ၊ အစိမ်း၊ အဝါနှင့် အပြာ စတုရမ်းပုံစံ ၄ ခု ခွဲထားပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ | image = Microsoft building 17 front door.jpg | image_caption = မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝန်းအတွင်းရှိ အကြီးဆုံးအဆောက်အအုံဖြစ်သော အဆောက်အဦးအမှတ် (၁၇) ဧည့်ခန်းမဆောင်အဝင်။ | type = အများဆိုင် | traded_as = {{unbulleted list|{{NASDAQ|MSFT}}|[[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones Industrial Average Component]]|[[NASDAQ-100|NASDAQ-100 Component]]|[[S&P 500|S&P 500 Component]]}} | industry = ဆော့ဝဲလ်<br/>အသုံးပြုသူ အီလက်ထရွန်းနစ်<br>ကွန်ပျူတာ ဟဒ်ဝဲလ် | foundation = အာဘူကူးကူး၊ နယူး မက္ကဆီကို၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] ({{Start date|1975|04|04}}) | founder = [[ဘီလ်ဂိတ်]]၊ ပါအဲလန်။ | location_city = မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ရက်မွန် ရုံးဝန်း၊ ရက်မွန်၊ ဝါရှင်တန်မြို့ | location_country = {{flag|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} | area_served = ကမ္ဘာတစ်ဝန်း | key_people =John W. Thompson (Chairman)|Satya Nadella (CEO)|[[Bill Gates]] (founder, technology advisor) | products = {{flatlist| * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုး|ဝင်းဒိုး]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အော့ဖစ်|အော့ဖစ်]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဆာဗာ|ဆာဗာ]] * [[စကိုက်ပိ]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဗီစူရယ် စတူဒီယို|ဗီစူရယ် စတူဒီယို]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဒိုင်းနမစ် |ဒိုင်းနမစ်]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အက်ဇူရီ|အက်ဇူရီ]] * [[အက်စ်ဘောက်]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဆာဖေ့|ဆာဖေ့]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် မိုဘိုင်း|မိုဘိုင်း]] * [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ်မှ ထုတ်လုပ်ထားသော အက်ပလီကေးရှင်းစာရင်း | တခြား.....]] }} | services = {{flatlist| * [[MSN]] * [[Bing]] * [[OneDrive]] * [[:en:Microsoft Developer Network|MSDN]] * [[Outlook.com]] * [[:en:Microsoft TechNet|TechNet]] }} | revenue = {{Increase}} {{US$|331.8}}{{nbsp}}billion (၂၀၂၆) | revenue_year = 2026 | operating_income = {{Increase}} {{US$|155.2}}{{nbsp}}billion (၂၀၂၆) | income_year = 2026 | net_income = {{Increase}} {{US$|133.7}}{{nbsp}}billion (၂၀၂၆) | net_income_year = 2026 | assets = {{Increase}} {{US$|758.4}}{{nbsp}}billion (၂၀၂၆) | assets_year = 2026 | equity = {{Increase}} {{US$|442.4}}{{nbsp}}billion (၂၀၂၆) | equity_year = 2026 | num_employees = 223,000 (၂၀၂၆) | num_employees_year = 2026 | subsid = [[:en:List of mergers and acquisitions by Microsoft|List of Microsoft subsidiaries]] | homepage = {{URL|https://www.microsoft.com/|Microsoft.com}} | footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/789019/000095017025100235/msft-20250630.htm |title=Microsoft Corporation Form 10-K |date=July 30, 2025 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |pages=9, 50, 52}}</ref> }} '''မိုက်ခရိုဆော့ဖ်''' ({{Lang-en|Microsoft}})သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဝါရှင်တန်ပြည်နယ် ရက်မွန်တွင် ရုံးချုပ်တည်ကာ ကွန်ပျူတာဆော့ဝဲလ်များ၊ အီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းများ၊ တကိုယ်ရေးသုံးကွန်ပျူတာ နှင့် အခြား နည်းပညာဝန်ဆောင်မှုများကို ထုတ်လုပ်၊ ရောင်းချ၊ ဝန်ဆောင်မှု ပေးနေသည့် ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်ရောင်းချနေသော ဆော့ဝဲလ်များထဲမှ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုး၊ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အော့ဖစ် တို့မှာ လူသုံးများပြီး လူသိအများဆုံး ဖြစ်သည်။ ရောင်းချနေသော အီလက်ထရောနစ် ပစ္စည်းများထဲတွင် အိတ်စ်ဘောက် (X-Box) ဂိမ်းနှင့် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဆာဖေ့ (Microsoft Surface) ကျောက်သင်ပုန်းကွန်ပျူတာတို့မှာ အဓိက ထုတ်ကုန်များ ဖြစ်သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်သည် ဝင်ငွေများအရ ဆော့ဝဲလ်ကုမ္ပဏီများထဲတွင်အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.softwaretop100.org/global-software-top-100-edition-2011 |title=Global Software Top 100&nbsp;– Edition 2011 |publisher=Softwaretop100.Org|date=23 August 2011}}</ref> ကမ္ဘာ့တန်ဖိုးအကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီများထဲတွင်လည်း တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web | url=http://ycharts.com/rankings/market_cap | title=Market Cap Rankings | publisher=Zacks Investment Research | work=Ycharts | date=April 8, 2012 | accessdate=April 9, 2012}}</ref> မိုက်ခရိုဆော့ဖ်ကို ဘီလ်ဂိတ် နှင့် ပေါလ်အလန် တို့က ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့မှာ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ စတင်တည်ထောင်စဉ်က ရည်ရွယ်ချက်မှာ Altair 8800 ကွန်ပျူတာများအတွက် ကွန်ပျူတာ ဘာသာပြန်ပစ္စည်း BASIC interpreter ရောင်းချရန် ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀ နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် နောက်ပိုင်းတွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးဖြစ်လာမည့် MS-DOS ဟုခေါ်ဆိုသော ကွန်ပျူတာ လည်ပတ်မှုစနစ် အသစ်ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ အရောက်မှာတော့ ကုမ္ပဏီ ရှယ်ယာဈေးတွေ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ဝန်ထမ်းများထဲမှ ဘီလီယံ သူဌေး ၃ ယောက်နဲ့ မီလီယံ သူဌေး ၁၂၀၀၀ ခန့် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များအထိ ကွန်ပျူတာ လည်ပတ်မှု စနစ် ဈေးကွက်ကို ဦးဆောင်ထားနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မေလမှာတော့ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်က စကိုက်ပ်လို့ခေါ်တဲ့ အင်တာနက်ကနေ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု ဝန်ဆောင်မှုပေးတဲ့ ကုမ္ပဏီကို ဒေါ်လာ သန်း ၈၅၀၀ နဲ့ဝယ်ယူခဲ့ပါတယ်။ <ref>{{cite web |url=http://www.searchofficespace.com/blog/sos-news/microsoft-buys-skype-for-8-5-billion.html |title=Microsoft buys Skype for $8.5 billion |publisher=The Search Office Space Blog |date=May 10, 2011 |accessdate=April 4, 2011 |archivedate=8 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120508050845/http://www.searchofficespace.com/blog/sos-news/microsoft-buys-skype-for-8-5-billion.html }}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် စာရင်းများအရ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် တကိုယ်ရေသုံး ကွန်ပျူတာများမှာ ကွန်ပျူတာ လည်ပတ်မှုစနစ် နှင့် ရုံးသုံးဆော့ဝဲလ်များ ရောင်းချမှုများ ဈေးကွက်မှာ ဦးဆောင်မှု ရဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်ဟာ ကွန်ပျူတာများနှင့် ဆာဗာများအတွက် ဆော့ဝဲလ်များ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ အင်တာနက်ဝက်ဘ်ဆိုက် ရှာဖွေမှု စနစ် "ဘင်း"၊ ဗီဒီယိုဂိမ်း "အိတ်ဘောက်"၊ နည်းပညာဝန်ဆောင်မှုဈေးကွက် "အမ်အက်စ်အန်" နှင့် မိုဘိုင်းဖုန်းများကိုပါ ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိ ဝန်ဆောင်မှုပေးနေပါတယ်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လထဲမှာ မိုက်ခရိုဆော့ဟာ တကိုယ်ရေးသုံး ကွန်ပျူတာထုတ်လုပ်တဲ့ ဈေးကွက်ထဲကို ကျောက်သင်ပုန်း ကွန်ပျူတာ ဖြစ်တဲ့ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် "ဆာဖေ့" ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့်အတူ ဝင်ရောက်လာပါတယ်။ မိုဘိုင်းဖုန်းလောကမှာ ဘုရင်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ နိုကီယာ ရဲ့ ကိရိယာနှင့် ဝန်ဆောင်မှု ဌာနကိုဘည်း မိုက်ခရိုဆော့ဖ်ကနေ ဝယ်ယူခဲ့ပြီး စမတ်ဖုန်းထုတ်လုပ်ခြင်း ဈေးကွက်ထဲကိုလည်း ဝင်ရောက်ချဲ့ထွင်ခဲ့ပါတယ်။ <ref name="InformationWeek_Kin">{{cite web |url=http://www.informationweek.com/applications/notify-the-next-of-kin/d/d-id/1090416 |title=Notify The Next Of Kin |date=30 June 2010 |work=InformationWeek |access-date=3 January 2015 |archive-date=24 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424124515/http://www.informationweek.com/applications/notify-the-next-of-kin/d/d-id/1090416 }}</ref> ==သမိုင်း== ===၁၉၇၂ မှ ၈၃ အထိ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ဖြစ်တည်ခြင်း=== ပေါလ်အလန် နှင့် ဘီလ်ဂိတ် တို့သည် ငယ်စဉ်ကလေးဘဝကတည်းက သူငယ်ချင်းမျာဖြစ်ခဲ့ပြီး သူတို့သည် ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်များ ရေးသားခြင်းမှာ အထူးစိတ်ဝင်စားသူများ ဖြစ်ကြပါတယ်။ သူတို့ နှစ်ယောက်မှာ တူညီတဲ့ ရည်မှန်းချက်အနေနဲ့လည်း သူတို့၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တွေးတွေကို အသုံးချပြီး အောင်မြင်တဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု လုပ်ဆောင်ရန် ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှာ "ထရမ့်-အို-ဒေတာ" လို့သူတို့ရဲ့ ပထမဆုံး ကုမ္ပဏီတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ အလန်ဟာ ဝါရှင်တန် တက္ကသိုလ်မှာ ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံ တက်ရောက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သို့ပေမယ့် ကျောင်းထွက်ခဲ့ပြီး ဟန်နီဝဲလ် မှာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဂိတ်က ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်မှာ တက်ရောက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ <ref>{{cite web|title=Microsoft Company History|url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/microsoft-corporation-history/}}</ref> ၁၉၇၅ ဇန်နဝါရီမှာတော့ ပေါပြူလာ အီလက်ထရောနစ်က MITS ရဲ့ Altair8800 ကွန်ပျူတာ အသေးစားလေးတွေမှာ ပြဿနာအချို့ ရှိခဲ့ပါတယ်။ အလန်က သူတို့ ဒီ Altair 8800 အတွက် ပရိုဂရမ်ရေးသားနိုင်ကြောင်း အကြံပြုခဲ့ပါတယ်။ ဘီလ်ဂိတ်က MITS ကိုဖုန်းဆက် အကြောင်းကြားခဲ့ပြီး MITS ကသူတို့ကို လာရောက်သရုပ်ပြရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သူတို့ဆီမှာ အမှန်တကယ် ပြုလုပ်ထားခြင်း မရှိသောလည်း နှစ်ယောက်ပေါင်း၍ အစမ်းတစ်ခု ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ အဲ့ဒီအစမ်းဟာ သရုပ်ပြပွဲမှာ အမှားအယွင်းမရှိ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ မတ်လ နယူး မက္ကစီကိုမှာ MITS က Altair BASIC အဖြစ် ဈေးကွက်သို့ စတင်ဖြန့်ချိရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။ <ref name="Allan 2001" />{{rp|108, 112–114|date=November 2012}} <!--They officially established Microsoft on April 4, 1975, with Gates as the Chief executive officer.-->၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်၌ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်ကို တရားဝင်တည်ထောင်ခဲ့ကာ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်အဖြစ် ဘီလ်ဂိတ်က ရယူခဲ့သည်။<ref name="BBCTL">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5085630.stm|title=Bill Gates: A Timeline|work=BBC News|publisher=BBC|date=July 15, 2006|accessdate=July 17, 2010}}</ref> အဲ့ဒီနောက်မှာတော့ အလန်ဟာ သူတို့၏ ကုမ္ပဏီနာမည်ကို Microprocessor နှင့် ဆော့ဝဲလ် ပေါင်းရေးထားတဲ့ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီကို ဘယ်လ်လီဗျူး၊ ဝါရှင်တန် သို့ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်သည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ၎င်းတို့၏ Unix ဗားရှင်းအဖြစ် Xenix ကိုထုတ်လုပ်ပြီး ကွန်ပျူတာ လည်ပတ်မှုစနစ် (Operation System) စီးပွားရေးသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695|title=Under The Hood: Part 8|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060901182630/http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695|archivedate=September 11, 2006|work=Computer Source|author=Dyar, Dafydd Neal|date=November 4, 2002|accessdate=July 14, 2010}}</ref> However, it was [[MS-DOS]] that solidified the company's dominance. After negotiations with Digital Research] failed, [[International Business Machines|IBM]] awarded a contract to Microsoft in November 1980 to provide a version of the [[CP/M]] OS, which was set to be used in the upcoming [[IBM Personal Computer]] (IBM PC).<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/?id=k9xS6t4ibxoC&printsec=frontcover&dq=Engines+that+move+markets:+technology+investing+from+railroads+to+the#v=onepage&q=november%201980&f=false |title=Engines that move markets |publisher=Books.google.co.uk |date= |accessdate=May 29, 2011|isbn=9780471205951 |year=2002 }}</ref> For this deal, Microsoft purchased a CP/M clone called [[86-DOS]] from [[Seattle Computer Products]], branding it as MS-DOS, which IBM rebranded to [[PC DOS]]. Following the release of the IBM PC in August 1981, Microsoft retained ownership of MS-DOS. Since IBM [[copyright]]ed the IBM PC [[BIOS]], other companies had to [[Reverse engineering|reverse engineer]] it in order for non-IBM hardware to run as [[IBM PC compatible]]s, but no such restriction applied to the operating systems. Due to various factors, such as MS-DOS's available software selection, Microsoft eventually became the leading PC operating systems vendor. <ref name="Blaxill Eckardt 2009">{{Cite journal|url=http://books.google.com/?id=JO6kA0hebJIC&pg=PA210&lpg=PA210&dq=%22columbia+data+products%22+clone+bios&q=%22columbia%20data%20products%22%20clone%20bios|title=The Invisible Edge: Taking Your Strategy to the Next Level Using Intellectual Property|last=Blaxill|first=Mark|last2=Eckardt|first2=Ralph|publisher=Portfolio Hardcover|isbn=1-59184-237-9|date=March 5, 2009|accessdate=July 7, 2010}}</ref>{{rp|210|date=November 2012}} The company expanded into new markets with the release of the ''Microsoft Mouse'' in 1983, as well as a publishing division named Microsoft Press.<ref name="Allan 2001" />{{rp|232|date=November 2012}} Paul Allen resigned from Microsoft in February after developing [[Hodgkin's lymphoma|Hodgkin's disease]].<ref name="Allan 2001" />{{rp|231|date=November 2012}} ===၁၉၉၅ မှ ၂၀၀၅ အင်တာနက် နှင့် ၃၂ဘစ် ခေတ်=== [[File:Bill Gates - United States v. Microsoft.jpg|thumb|Bill Gates giving his deposition in 1998 for the [[United States v. Microsoft]] trial. Once the [[U.S. Department of Justice]] 1993 took over from the Federal Trade Commission, a protracted legal wrangling between Microsoft and the department ensued, resulting in various settlements and possible blocked mergers. Microsoft would point to companies such as [[Time Warner|AOL-Time Warner]] in its defense.<ref name="WiredUSDOJ"/>]] Following Bill Gates's internal "Internet Tidal Wave memo" on May 26, 1995, Microsoft began to redefine its offerings and expand its product line into [[computer network]]ing and the [[World Wide Web]].<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/2009-1032-995681.html|title=Victor: Software empire pays high price|author=Borland, John|work=CNET|publisher=CBS Interactive|date=April 15, 2003|accessdate=July 16, 2010}} {{Dead link|date=November 2026 }}</ref> The company released [[Windows 95]] on August 24, 1995, featuring [[pre-emptive multitasking]], a completely new user interface with a novel [[Start menu|start button]], and 32-bit compatibility; similar to NT, it provided the Win32 API. <ref name="Pietrek 1996">{{Cite journal|url=http://cs.mipt.ru/docs/comp/eng/os/win32/win95_sys_progr_secr/main.pdf|title=Windows 95 Programming Secrets|last=Pietrek|first=Matt|publisher=IDG|isbn=1-56884-318-6|format=PDF|date=March 1996|accessdate=July 17, 2010|archive-date=14 May 2011|access-date=3 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514140137/http://cs.mipt.ru/docs/comp/eng/os/win32/win95_sys_progr_secr/main.pdf|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |accessdate=3 January 2015 |archivedate=14 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514140137/http://cs.mipt.ru/docs/comp/eng/os/win32/win95_sys_progr_secr/main.pdf |=http://cs.mipt.ru/docs/comp/eng/os/win32/win95_sys_progr_secr/main.pdf }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://cs.mipt.ru/docs/comp/eng/os/win32/win95_sys_progr_secr/main.pdf |access-date=3 January 2015 |archive-date=14 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514140137/http://cs.mipt.ru/docs/comp/eng/os/win32/win95_sys_progr_secr/main.pdf }}</ref>{{rp|20|date=November 2012}} Windows 95 came bundled with the [[online service]] [[MSN]], and for OEMs [[Internet Explorer]], a [[web browser]]. Internet Explorer was not bundled with the retail Windows 95 boxes because the boxes were printed before the team finished the web browser, and instead was included in the Windows 95 Plus! pack.<ref>{{cite news|url=http://www.winsupersite.com/showcase/msn_inside_01.asp|title=MSN: The Inside Story|work=winsupersite.com|author=Thurrott, Paul|publisher=Penton Media|date=May 31, 2005|accessdate=July 17, 2010|archivedate=23 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100523202530/http://www.winsupersite.com/showcase/msn_inside_01.asp}}</ref> Branching out into new markets in 1996, Microsoft and [[NBC Universal]] created a new [[24/7]] cable news station, [[MSNBC]].<ref name="APM-NewsArchives">{{cite web|url=http://marketplace.publicradio.org/shows/1996/07/15_mpp.html|title=Marketplace: News Archives|work=Marketplace|publisher=American Public Media|date=July 15, 1996|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040823174040/http://marketplace.publicradio.org/shows/1996/07/15_mpp.html|archivedate=August 23, 2004}}</ref> Microsoft created [[Windows CE 1.0]], a new OS designed for devices with low memory and other constraints, such as [[personal digital assistant]]s.<ref name="cehistory">{{cite web |url=http://www.hpcfactor.com/support/windowsce/|author=Tilly, Chris|title=The History of Microsoft Windows CE|work=HPC:Factor|accessdate=August 18, 2008}}</ref> In October 1997, the Justice Department filed a motion in the Federal [[United States district court|District Court]], stating that Microsoft violated an agreement signed in 1994 and asked the court to stop the bundling of Internet Explorer with Windows.<ref name="Allan 2001" />{{rp|323–324|date=November 2012}} Bill Gates handed over the CEO position on January 13, 2000, to [[Steve Ballmer]], an old college friend of Gates and employee of the company since 1980, creating a new position for himself as Chief [[Software architect|Software Architect]].<ref name="Allan 2001" />{{rp|111, 228|date=November 2012}}<ref name="BBCTL" /> Various companies including Microsoft formed the [[Trusted Computing Group|Trusted Computing Platform Alliance]] in October 1999 to, among other things, increase security and protect [[intellectual property]] through identifying changes in hardware and software. Critics decry the alliance as a way to enforce indiscriminate restrictions over how consumers use software, and over how computers behave, a form of [[digital rights management]]; for example the scenario where a computer is not only secured for its owner, but also secured against its owner as well.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2002/06/20/technology/20CODE.html?pagewanted=1|title=Fears of Misuse of Encryption System Are Voiced|work=The New York Times|author=Markoff, John|date=June 20, 2002|accessdate=July 7, 2010}}</ref><ref>{{cite journal|url=http://www.cl.cam.ac.uk/~fms27/papers/2003-stajano-shifting.pdf|author=Stajano, Frank|title=Security for whom? The shifting security assumptions of pervasive computing|series=Lecture notes in computer science|journal=Software Security—Theories and Systems|volume=2609|pages=16–27|publisher=Springer-Verlag Berlin Heidelberg|year=2003|accessdate=July 6, 2010|doi=10.1007/3-540-36532-X_2|isbn=978-3-540-00708-1}}</ref> On April 3, 2000, a judgment was handed down in the case of ''[[United States v. Microsoft]]'',<ref name="usvms">{{cite web |title=United States v. Microsoft |url=http://www.justice.gov/atr/cases/ms_index.htm |publisher=U.S. Department of Justice |accessdate=August 5, 2005 }}</ref> calling the company an "abusive monopoly";<ref name="findingsoffact">{{cite web|author=Jackson, Thomas Penfield|url=http://www.justice.gov/atr/cases/f3800/msjudgex.htm |title=U.S. vs. Microsoft findings of fact |publisher=U.S. Department of Justice |date=November 5, 1999 |accessdate=August 18, 2008}}</ref> it settled with the U.S. Department of Justice in 2004.<ref name="CBSCHRON"/> On October 25, 2001, Microsoft released [[Windows XP]], unifying the mainstream and NT lines under the NT codebase.<ref>{{cite news|url=http://www.windowsitpro.com/article/windows-xp2/wininfo-short-takes-windows-xp-launch-special-edition.aspx|title=WinInfo Short Takes: Windows XP Launch Special Edition|author=Thurrott, Paul|work=Windows IT Pro|publisher=Penton Media|date=October 26, 2001|accessdate=July 16, 2010|archivedate=26 May 2012|archiveurl=https://archive.today/20120526200156/http://www.windowsitpro.com/article/windows-xp2/wininfo-short-takes-windows-xp-launch-special-edition.aspx}}</ref> The company released the [[Xbox (console)|Xbox]] later that year, entering the [[game console]] market dominated by [[Sony]] and [[Nintendo]].<ref name="BizWire-2001Ent">{{cite news|title=NPD Reports Annual 2001 U.S. Interactive Entertainment Sales Shatter Industry Record|work=Business Wire|publisher=CBS Interactive|date=February 7, 2002|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2002_Feb_7/ai_82604922|accessdate=March 31, 2007|archive-date=25 March 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050325040222/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2002_Feb_7/ai_82604922|url-status=dead}}</ref> In March 2004 the [[European Union]] brought [[European Union Microsoft antitrust case|antitrust legal action against the company]], citing it abused its dominance with the Windows OS, resulting in a judgment of €497{{nbsp}}million ($613{{nbsp}}million) and to produce new versions of Windows XP without [[Windows Media Player]], Windows XP Home Edition N and Windows XP Professional N.<ref name="CNN-MSfine">{{cite news |url=http://www.cnn.com/2004/BUSINESS/03/24/microsoft.eu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060413082435/http://www.cnn.com/2004/BUSINESS/03/24/microsoft.eu|archivedate=April 13, 2006|title=Microsoft hit by record EU fine|work=CNN|date=March 25, 2004|accessdate=August 14, 2010}}</ref><ref name="euantitrust">{{cite web |title=Commission Decision of 24.03.2004 relating to a proceeding under Article 82 of the EC Treaty (Case COMP/C-3/37.792 Microsoft)|publisher=Commission of the European Communities |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:62004A0201:EN:NOT |date=April 21, 2004 |accessdate=August 5, 2005 |format=PDF}}</ref> ===၂၀၀၆ မှ ၂၀၁၀ ဝင်းဒိုးဗစ်စတာ၊ မိုဘိုင်း နှင့် ဝင်းဒိုး ၇=== [[File:Steve Ballmer - MIX 2008.jpg|thumb|CEO [[Steve Ballmer]] at the [[MIX (Microsoft)|MIX]] event in 2008. In an interview about his management style in 2005, he mentioned that his first priority was to get the people he [[delegate]]s to in order. Ballmer also emphasized the need to continue pursuing new technologies even if initial attempts fail, citing the original attempts with Windows as an example.<ref>{{cite news|title=Steve Ballmer on management style|url=http://www.itworld.com/051109ballmerinterview|work=ITWorld|agency=CIO Asia|publisher=[[IDG]]|date=November 10, 2005|first=Gerald |last=Wee|accessdate=January 29, 2011}}</ref>]] Released in January 2007, the next version of Windows, [[Windows Vista]], focused on features, security, and a redesigned user interface dubbed [[Windows Aero|Aero]].<ref>{{cite web|url=http://reviews.cnet.com/windows/windows-vista-ultimate/4505-3672_7-32013603.html|title=Windows Vista Ultimate review|date=January 23, 2007|accessdate=April 4, 2012|last=Vamosi|first=Robert|work=[[CNET]]|publisher=[[CBS Interactive]]|archive-date=6 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120406015257/http://reviews.cnet./}}</ref><ref name="gatesrsa">{{cite web|url=http://www.informationweek.com/news/180201580|title=Gates Says Security Is Job One For Vista|date=February 14, 2006|accessdate=April 4, 2012|author=Ricadela, Aaron|work=[[InformationWeek]]|publisher=UBM TechWeb|archivedate=18 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120318064254/http://informationweek.com/news/180201580}}</ref> [[Microsoft Office 2007]], released at the same time, featured a "[[Ribbon (computing)|Ribbon]]" user interface which was a significant departure from its predecessors. Relatively strong sales of both titles helped to produce a record profit in 2007.<ref>{{cite web|url=http://www.scotsman.com/news/vista-gives-microsoft-view-of-record-profit-1-1316524|title=Vista gives Microsoft view of record profit|work=Edinburgh Evening News|date=April 27, 2007|publisher=[[Johnston Press]]|accessdate=February 1, 2009|archivedate=4 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200804053508/https://www.scotsman.com/business/vista-gives-microsoft-view-record-profit-2512476}}</ref> The European Union imposed another fine of €899{{nbsp}}million ($1.4{{nbsp}}billion) for Microsoft's lack of compliance with the March 2004 judgment on February 27, 2008, saying that the company charged rivals unreasonable prices for key information about its [[Microsoft SQL Server|workgroup]] and [[Microsoft BackOffice Server|backoffice]] servers. Microsoft stated that it was in compliance and that "these fines are about the past issues that have been resolved".<ref name="msft_eufine_2008">{{cite news|title=AFP:EU hits Microsoft with record 899&nbsp;million euro antitrust fine|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5iozBXlp2nzuVxnMx_SwmtKvi7C-w|agency=[[Agence France-Presse]]|work=[[Google News]]|publisher=[[Google]]|date=February 27, 2008|accessdate=June 1, 2008}}</ref> 2007 also saw the creation of a multi-core unit at Microsoft, as they followed in the steps of server companies such as Sun and IBM.<ref>{{cite web|url=http://www.serverwatch.com/trends/article.php/3657451/Microsoft-Multicore-and-the-Data-Center.htm|title=Microsoft, Multi-core and the Data Center|accessdate=3 January 2015|archivedate=6 April 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406115001/http://www.serverwatch.com/trends/article.php/3657451/Microsoft-Multicore-and-the-Data-Center.htm}}</ref> Bill Gates retired from his role as Chief Software Architect on June 27, 2008, while retaining other positions related to the company in addition to being an advisor for the company on key projects.<ref>{{cite news|url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1977363,00.asp|title=Bill Gates Announces Resignation|authorlink=Natali Morris|author=Conte, Natali Del|work=[[PC Magazine]]|publisher=[[Ziff Davis]]|date=June 15, 2006|accessdate=July 17, 2010}}</ref> [[Azure Services Platform]], the company's entry into the [[cloud computing]] market for Windows, launched on October 27, 2008.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/microsoft-launches-windows-azure/|title=Microsoft launches Windows Azure|work=CNET|publisher=CBS Interactive|first=Ina|last=Fried|authorlink=Ina Fried|date=October 27, 2008|accessdate=July 6, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510020425/http://news.cnet.com/microsoft-launches-windows-azure/|archive-date=10 May 2011|url-status=dead}}</ref> On February 12, 2009, Microsoft announced its intent to open a chain of Microsoft-branded retail stores, and on October 22, 2009, the first retail [[Microsoft Store]] opened in [[Scottsdale, Arizona|Scottsdale]], Arizona; the same day the first store opened, [[Windows 7]] was officially released to the public. Windows 7's focus was on refining Vista with ease of use features and performance enhancements, rather than a large reworking of Windows.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10163206-56.html|title=Microsoft follows Apple into the retail business|work=CNET|publisher=CBS Interactive|first=Ina|last=Fried|authorlink=Ina Fried|date=February 12, 2009|accessdate=July 17, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510020436/http://news.cnet.com/8301-13860_3-10163206-56.html|archive-date=10 May 2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/2009/10/22/us-microsoft-store-idUSTRE59L5E220091022|title=Long lines as Microsoft opens retail store|work=[[Reuters]]|publisher=[[Thomson Reuters]]|author=Gaynor, Tim|date=October 22, 2009|accessdate=July 3, 2010|archivedate=4 February 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110204102408/http://www.reuters.com/article/2009/10/22/us-microsoft-store-idUSTRE59L5E220091022}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/33429899/ns/technology_and_science-tech_and_gadgets/|title=Windows 7 operating system makes its debut|work=[[NBCNews.com]]|publisher=[[NBCUniversal]]|agency=Associated Press|author=Mintz, Jessica|date=October 22, 2009|accessdate=April 4, 2012|archive-date=20 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121120210841/http://www.msnbc.msn.com/id/33429899/ns/technology_and_science-tech_and_gadgets/|url-status=dead}}</ref> As the smartphone industry boomed beginning in 2007, Microsoft struggled to keep up with its rivals [[Apple Inc.|Apple]] and [[Google]] in providing a modern smartphone operating system. As a result, in 2010, Microsoft revamped their aging flagship mobile operating system, [[Windows Mobile]], replacing it with the new [[Windows Phone]] OS; along with a new strategy in the smartphone industry that has Microsoft working more closely with smartphone manufacturers, such as [[Nokia]], and to provide a consistent user experience across all smartphones using Microsoft's Windows Phone OS. It used a new user interface design language, codenamed "Metro", which prominently used simple shapes, typography and iconography, and the concept of minimalism. Microsoft is a founding member of the [[Open Networking Foundation]] started on March 23, 2011. Other founding companies include [[Google]], [[HP Networking]], [[Yahoo]], [[Verizon]], [[Deutsche Telekom]] and 17 other companies. The nonprofit organization is focused on providing support for a new [[cloud computing]] initiative called Software-Defined Networking.<ref>{{cite web |url=http://www.openflow.org/wp/2011/03/open-networking-foundation-formed-to-speed-network-innovation/ |title=Open Networking Foundation News Release |first=David |last=Erickson |work=Openflow.org |date=March 21, 2011 |accessdate=May 29, 2011 |archivedate=26 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110326044008/http://www.openflow.org/wp/2011/03/open-networking-foundation-formed-to-speed-network-innovation/ }}</ref> The initiative is meant to speed innovation through simple software changes in telecommunications networks, wireless networks, data centers and other networking areas.<ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.com.au/article/380663/google_other_titans_form_open_networking_foundation/?fp=4&fpid=78268965 |title="Google and other titans form Open Networking Foundation." Noyes, March 23, 2011 |work=[[Computerworld]] |publisher=[[IDG]]|date=March 23, 2011 |accessdate=May 29, 2011}}</ref> ===၂၀၁၁ မှ ယနေ့အထိ ပြန်လည်မွန်းမံခြင်း၊ ဝင်းဒိုး ၈ နှင့် နိုကီယာ ပစ္စည်းများ=== [[File:Start81.png|thumb|General design principle behind the [[Start screen]] in [[Windows 8.1]], [[Windows Phone]] and [[Xbox One]]]] [[File:Microsoft Surface (black).jpg|thumb|[[Microsoft Surface]] tablet]] Following the release of [[Windows Phone]], Microsoft underwent a gradual [[rebranding]] of its product range throughout 2011 and 2012—the corporation's logos, products, services, and websites adopted the principles and concepts of the [[Metro (design language)|Metro design language]].<ref name="WindowsPhone7UI">{{cite web|url= http://windowsteamblog.com/windows_phone/b/wpdev/archive/2010/03/18/windows-phone-7-series-ui-design-amp-interaction-guide.aspx| title= Windows Phone 7 Series UI Design & Interaction Guide|accessdate= 2010-10-09|date= March 18, 2010}}</ref> Microsoft previewed [[Windows 8]], an operating system designed to power both personal computers and [[tablet computer]]s, in Taipei in June 2011.<ref>{{cite news| url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/info-tech/article3479381.ece | title=Microsoft releases final test version of Windows 8 |work=[[Business Line]] |publisher=Kasturi & Sons | date=June 1, 2012|accessdate=August 4, 2012}}</ref> A developer preview was released on September 13, and was replaced by a consumer preview on February 29, 2012.<ref>{{cite news |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/g/a/2011/01/05/businessinsider-microsoft-spills-beans-on--at-ces-2011-1.DTL |title=OK, So Windows 8 Is Coming To ARM Tablets...Someday (MSFT) |newspaper=[[San Francisco Chronicle]] |first=Matt |last=Rosoff |date=January 5, 2011 |accessdate=January 5, 2011 |archivedate=29 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629064811/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fg%2Fa%2F2011%2F01%2F05%2Fbusinessinsider-microsoft-spills-beans-on--at-ces-2011-1.DTL }}</ref> On May 31, 2012, the preview version was released. On June 18, 2012, Microsoft unveiled the [[Microsoft Surface|Surface]], the first computer in the company's history to have its hardware made by Microsoft.<ref>{{cite web|last=Sullivan |first=Mark |url=http://www.pcworld.com/article/257840/microsoft_announces_new_surface_tablet_pc.html |title=Microsoft Announces New 'Surface' Tablet PC |publisher=PCWorld |date= |accessdate=June 19, 2012}}</ref><ref name="VF2012" /> On June 25, Microsoft paid US$1.2 billion to buy the social network [[Yammer]].<ref>{{cite news|title=Microsoft buys Internet startup Yammer for $1.2 billion|url=http://www.usatoday.com/tech/news/story/2012-06-25/microsoft-yammer-aquisition/55811172/1|work=[[USA Today]]|publisher=[[Gannett Company]]|first=Byron|last=Acohido|date=June 25, 2012|accessdate=25 June 2012}}</ref> On July 31, 2012, Microsoft launched the [[Outlook.com]] [[Webmail|webmail service]] to compete with [[Gmail]].<ref>{{cite web |url= http://www.winsupersite.com/article/windows-live/outlookcom-mail-microsoft-reimagines-webmail-143877 |title= Outlook.com Mail: Microsoft Reimagines Webmail |first= Paul |last= Thurrott |authorlink= Paul Thurrott |date= 31 July 2012 |work= Supersite for Windows |publisher= [[Penton Media]] |accessdate= 1 August 2012 |archivedate= 3 August 2012 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20120803011439/http://www.winsupersite.com/article/windows-live/outlookcom-mail-microsoft-reimagines-webmail-143877 }}</ref> On September 4, 2012, Microsoft released [[Windows Server 2012]].<ref name="MSofficialRTM">{{cite web | url=http://www.microsoft.com/en-us/server-cloud/new.aspx | title=Windows Server 2012 "Save the Date" Announcement | date=8 August 2012| author=Microsoft Corp.}}</ref> On October 1, Microsoft announced its intention to launch a news operation, part of a new-look [[MSN]], at the time of the Windows 8 launch that was later in the month.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/2012/10/01/us-microsoft-msn-idUSBRE8900WN20121001|title=Microsoft launching news operation, new MSN|publisher=Reuters|accessdate=October 1, 2012|first=Bill|last=Rigby|date=October 1, 2012|archivedate=2 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002064137/http://www.reuters.com/article/2012/10/01/us-microsoft-msn-idUSBRE8900WN20121001}}</ref> On October 26, 2012, Microsoft launched Windows 8 and the [[Microsoft Surface]].<ref name="VF2012">Eichenwald, Kurt, [http://www.vanityfair.com/business/2012/08/microsoft-lost-mojo-steve-ballmer "Microsoft's Lost Decade: How Microsoft Lost Its Mojo"], ''[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]'', August 2012</ref><ref>{{cite news|url=http://www.zdnet.com/windows-8s-delivery-date-october-26-7000001158/|title=Windows 8's delivery date: October 26|newspaper=ZDNet|date=July 18, 2012|accessdate=September 17, 2012}}</ref> Three days later, [[Windows Phone 8]] was launched.<ref>{{cite web |url=http://www.liveside.net/2012/08/30/mary-jo-foley-windows-phone-8-launch-dates-revealed/ |title=Mary Jo Foley: Windows Phone 8 launch date revealed |publisher=LiveSide.net |date=2012-08-30 |accessdate=2012-11-27 |archivedate=3 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121103151119/http://www.liveside.net/2012/08/30/mary-jo-foley-windows-phone-8-launch-dates-revealed/ }}</ref> To cope with the potential for an increase in demand for products and services, Microsoft opened a number of "holiday stores" across the U.S. to complement the increasing number of "bricks-and-mortar" Microsoft Stores that opened in 2012.<ref>{{cite news|url=http://www.wpcentral.com/microsoft-prepping-everything-complete-brand-and-product-relaunch|title=Microsoft prepping for complete brand and product line relaunch, New York store coming the 26th|publisher=wpcentral.com|accessdate=November 3, 2012}}</ref> On March 29, 2013, Microsoft launched a Patent Tracker.<ref>{{cite news | url=http://thenextweb.com/microsoft/2013/03/28/microsoft-launches-patent-tracker-to-help-you-search-its-library-of-intellectual-property/ | title=Microsoft launches 'Patent Tracker' to help you search its library of intellectual property | work=The Next Web | date=March 28, 2013 | accessdate=March 29, 2013}}</ref> The [[Kinect]], the motion sensing input devices by Microsoft, which was first introduced in November 2010 was upgraded for the 2013 release of the eighth-generation [[Xbox One]]. Its capabilities were revealed in May 2013. The new Kinect uses an ultra-wide 1080p camera, it can function in the dark due to an infrared sensor, it employs higher-end processing power and new software, it can distinguish between fine movements (such as a thumb movements), and the device can determine a user's heart rate by looking at his/her face.<ref>{{cite web|title=The all-seeing Kinect: tracking my face, arms, body, and heart on the Xbox One|url=http://www.theverge.com/2013/5/21/4353232/kinect-xbox-one-hands-on/in/4116279|work=The Verge|publisher=Vox Media, Inc|accessdate=28 May 2013|author=David Pierce|date=21 May 2013}}</ref> Microsoft filed a patent application in 2011 that suggests that the corporation may use the Kinect camera system to monitor the behavior of television viewers as part of a plan to make the viewing experience more active. On July 19, 2013, Microsoft stocks suffered its biggest one-day percentage sell-off since the year 2000 after its fourth-quarter report raised concerns among the investors on the poor showings of both Windows 8 and the Surface tablet; with more than 11 percentage points declining Microsoft suffered a loss of more than US$32 billion.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-10805_3-57594612-75/funky-friday-more-than-$32-billion-in-microsoft-stock-value-wiped-out/|title=Funky Friday: More than $32 billion in Microsoft stock value wiped out &#124; Microsoft&nbsp;– CNET News|publisher=News.cnet.com|accessdate=2013-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130822073858/http://news.cnet.com/8301-10805_3-57594612-75/funky-friday-more-than-$32-billion-in-microsoft-stock-value-wiped-out/|archive-date=22 August 2013|url-status=dead}}</ref> <!-- Generally we stick to products that are in the current annual report here--if you wish to add one that is not you need to provide a reference for it -->For the 2010 [[fiscal year]], Microsoft had five product divisions: Windows Division, Server and Tools, Online Services Division, Microsoft Business Division, and Entertainment and Devices Division. <gallery widths=200 mode="traditional" style=text-align:center; margin:auto;"> File:Microsoft-Xbox-One-Console-Set-wKinect.jpg|[[Xbox One]] console File:Xbox-360-Kinect-Standalone.png|[[Xbox 360]] [[Kinect]] sensor </gallery> [[File:John Wendell Thompson.jpg|thumb|200px|[[John W. Thompson]] has been appointed the chairman of Microsoft, taking over from Bill Gates.]] On September 3, 2013, Microsoft agreed to buy [[Nokia]]'s mobile unit for $7 billion.<ref>{{cite web|url=http://www.theverge.com/2013/9/2/4688530/microsoft-buys-nokias-devices-and-services-unit-unites-windows-phone/in/4453001|title=Microsoft buying Nokia's phone business in a $7.2 billion bid for its mobile future}}</ref> Also in 2013, [[Amy Hood]] became the CFO of Microsoft.<ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/2013/05/08/us-microsoft-cfo-idUSBRE94711Q20130508 |title=Microsoft names insider Amy Hood as CFO |publisher=Reuters.com |date= |accessdate=2014-04-18 |archivedate=9 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140409123351/http://www.reuters.com/article/2013/05/08/us-microsoft-cfo-idUSBRE94711Q20130508 }}</ref> The Alliance for Affordable Internet (A4AI) was launched in October 2013 and Microsoft is part of the coalition of public and private organizations that also includes [[Facebook]], [[Intel]] and [[Google]]. Led by [[Tim Berners-Lee]], the A4AI seeks to make Internet access more affordable so that access is broadened in the developing world, where only 31% of people are online. Google will help to decrease internet access prices so that they fall below the UN Broadband Commission's worldwide target of 5% of monthly income.<ref>{{cite news|title=Sir Tim Berners-Lee and Google lead coalition for cheaper internet|url=http://www.theguardian.com/technology/2013/oct/07/google-berners-lee-alliance-broadband-africa?CMP=EMCNEWEML6619I2&et_cid=51918&et_rid=7107573&Linkid=http%3a%2f%2fwww.theguardian.com%2ftechnology%2f2013%2foct%2f07%2fgoogle-berners-lee-alliance-broadband-africa|accessdate=8 October 2013|newspaper=The Guardian|date=7 October 2013|author=Samuel Gibbs}}</ref> In line with the maturing PC business, in July 2013 Microsoft announced that it would reorganize the business into 4 new business divisions by function: Operating System, Apps, Cloud and Devices. All previous divisions will be diluted into new divisions without any workforce cut.<ref>{{cite web |url=http://www.fiercemobileit.com/story/microsofts-sweeping-reorganization-shifts-focus-services-devices/2013-07-11 |title=Microsoft's sweeping reorganization shifts focus to services, devices |date=July 11, 2013 |accessdate=3 January 2015 |archivedate=26 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131026191536/http://www.fiercemobileit.com/story/microsofts-sweeping-reorganization-shifts-focus-services-devices/2013-07-11 }}</ref> On February 4, 2014, [[Steve Ballmer]] stepped down as [[Chief executive officer|CEO]] of Microsoft and was succeeded by [[Satya Nadella]], who previously led Microsoft's Cloud and Enterprise division.<ref>{{cite web|title=Microsoft CEO Steve Ballmer to retire within 12 months|url=https://www.microsoft.com/en-us/news/press/2013/aug13/08-23AnnouncementPR.aspx}}</ref> On the same day, [[John W. Thompson]] took on the role of chairman, with Bill Gates stepping down from the position to become more active within the company as Technology Advisor. On April 25, 2014, Microsoft acquired Nokia Devices and Services and formed a new subsidiary, Microsoft Mobile Oy. On September 15, 2014, Microsoft acquired the video game development company [[Mojang]] for $2.5 billion, best known for its wildly popular flagship game ''[[Minecraft]]''.<ref>{{cite web|last1=Hutchinson|first1=Lee|title=It’s official: Microsoft acquires Mojang and Minecraft for $2.5 billion|url=http://arstechnica.com/gaming/2014/09/its-official-microsoft-acquires-mojang-and-minecraft-for-2-5-billion/|publisher=Ars Technica|accessdate=19 September 2014|ref=152}}</ref> ==စီးပွားရေးများ== ===ဝင်းဒိုးဌာန၊ ဆာဗာနှင့် ကိရိယာများ အွန်လိုင်း ဝန်ဆောင်မှု ဌာန=== The company's Client division produces the flagship Windows OS line such as Windows 8; it also produces the [[Windows Live]] family of products and services. Server and Tools produces the server versions of Windows, such as [[Windows Server 2008 R2]] as well as a set of development tools called [[Microsoft Visual Studio]], [[Microsoft Silverlight]], a web application framework, and [[System Center Configuration Manager]], a collection of tools providing remote-control abilities, patch management, software distribution and a hardware/software inventory. Other server products include: [[Microsoft SQL Server]], a [[relational database]] management system, [[Microsoft Exchange Server]], for certain business-oriented [[e-mail]] and scheduling features, [[Windows Small Business Server|Small Business Server]], for messaging and other small business-oriented features; and [[Microsoft BizTalk Server]], for [[business process management]]. Microsoft provides [[information technology consulting|IT consulting]] ("Microsoft Consulting Services") and produces a set of certification programs handled by the Server and Tools division designed to recognize individuals who have a minimal set of proficiencies in a specific role; this includes developers ([[Microsoft Certified Professional|"Microsoft Certified Solution Developer"]]), system/network analysts ([[MCSE|"Microsoft Certified Systems Engineer"]]), trainers ("[[Microsoft Certified Professional|Microsoft Certified Trainers]]") and administrators ("[[Microsoft Certified Systems Administrator]]" and [[MCDBA|"Microsoft Certified Database Administrator"]]). [[Microsoft Press]], which publishes books, is also managed by the division. The Online Services Business division handles the online service [[MSN]] and the search engine [[Bing]]. As of December 2009, the company also possesses an 18% ownership of the [[cable news]] channel [[MSNBC]] without any editorial control; however, the division develops the channel's website, [[msnbc.com]], in a [[joint venture]] with the channel's co-owner, [[NBC Universal]].<ref name="MSNBC">{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2005/12/24/business/media/24msnbc.html|title=Microsoft Quits MSNBC TV, but Web Partnership Remains|work=The New York Times|author=Carter, Bill|date=December 24, 2005|accessdate=July 6, 2010}}</ref> ===စီးပွားရေး ဌာန=== The Microsoft Business Division produces [[Microsoft Office]] including [[Microsoft Office 2010]], the company's line of office software. The software product includes [[Microsoft Office Word|Word]] (a word processor), [[Microsoft Access|Access]] (a [[relational database]] program), [[Microsoft Excel|Excel]] (a [[spreadsheet]] program), [[Microsoft Office Outlook|Outlook]] ([[collaborative software|Groupware]], frequently used with [[Microsoft Exchange Server|Exchange Server]]), [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] (presentation software), [[Microsoft Publisher|Publisher]] ([[desktop publishing software]]) and [[Microsoft Sharepoint|Sharepoint]]. A number of other products were added later with the release of Office 2003 including [[Microsoft Visio|Visio]], [[Microsoft Project|Project]], [[Microsoft MapPoint|MapPoint]], [[Microsoft InfoPath|InfoPath]] and [[Microsoft Office OneNote|OneNote]]. The division also develops [[enterprise resource planning]] (ERP) software for companies under the [[Microsoft Dynamics]] brand. These include: [[Microsoft Dynamics AX]], [[Microsoft Dynamics NAV]], [[Microsoft Dynamics GP]], and [[Microsoft Dynamics SL]]. They are targeted at varying company types and countries, and limited to organizations with under 7,500 employees.<ref name="MS Dynamics Lineup">{{cite news|url=http://www.directionsonmicrosoft.com/samples/49-samples/743-four-products-advance-on-dynamics-erp-roadmap.html|work=Directions on Microsoft|title=Four Products Advance on Dynamics ERP Roadmap|date=April 27, 2009|accessdate=July 3, 2010|archivedate=2 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100702192855/http://www.directionsonmicrosoft.com/samples/49-samples/743-four-products-advance-on-dynamics-erp-roadmap.html}}</ref> Also included under the Dynamics brand is the [[customer relationship management]] software [[Microsoft Dynamics CRM]], part of the [[Azure Services Platform]]. ===ဖျော်ဖြေရေးနှင့် ကိရိယာ ဌာန=== {{see also|Microsoft Mobile Oy}} The Entertainment and Devices Division produces the [[Windows CE]] OS for [[embedded system]]s and [[Windows Phone]] for [[smartphone]]s.<ref>{{cite web|url=http://www.cnet.com/8301-17918_1-20015314-85.html|title=Microsoft releases Windows Phone 7 to manufacturers|author=Cha, Bonnie|work=CNET|publisher=CBS Interactive|date=September 1, 2010|accessdate=September 7, 2010}}</ref> Microsoft initially entered the mobile market through Windows CE for [[handheld device]]s, eventually developing into the [[Windows Mobile]] OS and now, Windows Phone. Windows CE is designed for devices where the OS may not directly be visible to the end user, in particular, appliances and cars. The division also produces [[computer games]], via its in-house game publisher [[Microsoft Studios]], that run on Windows PCs and other systems including titles such as [[Age of Empires]], [[Halo (video game series)|Halo]] and the [[Microsoft Flight Simulator]] series, and houses the [[Macintosh Business Unit]] which produces [[Mac OS]] software including [[Microsoft Office 2011 for Mac]]. Microsoft's Entertainment and Devices Division designs, markets, and manufactures [[consumer electronics]] including the [[Xbox 360]] game console, the handheld [[Zune]] media player, and the television-based [[Internet appliance]] [[MSN TV]]. Microsoft also markets [[personal computer hardware]] including [[computer mouse|mice]], [[Computer keyboard|keyboards]], and various [[game controller]]s such as [[joystick]]s and [[gamepad]]s.<!-- there was a time when mice, keyboards, joysticks were the only hardware MS made, until (what year)--> ==ယဉ်ကျေးမှု== <!-- Note we could really use more here about the user culture as the expected behavior--i.e. how apple tends to generate advocates while Microsoft users mainly see its products as tools, for example--> Technical reference for developers and articles for various Microsoft magazines such as ''Microsoft Systems Journal'' (MSJ) are available through the [[Microsoft Developer Network]] (MSDN). MSDN also offers subscriptions for companies and individuals, and the more expensive subscriptions usually offer access to pre-release beta versions of Microsoft software.<ref name="MSDN-SubscribeFAQ">{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/ms123402.aspx?missingurl=%2fsubscriptions%2ffaq%2fdefault.aspx |publisher=Microsoft|title=MSDN Subscription FAQ |accessdate=July 3, 2006}}</ref><ref name="MSJ-home">{{cite web |url=http://www.microsoft.com/msj/|title=Microsoft Systems Journal Homepage |publisher=Microsoft|date=April 15, 2004|accessdate=August 18, 2008}}</ref> In April 2004 Microsoft launched a community site for developers and users, titled [[Channel 9 (Microsoft)|Channel 9]], that provides a [[wiki]] and an [[Internet forum]].<ref name="Hobson">{{cite news |author=Hobson, Neville |url=http://www.webpronews.com/topnews/2005/04/11/microsofts-channel-and-cultural-rules |title=Microsoft's Channel 9 And Cultural Rules |work=WebProNews |publisher=iEntry Inc |date=April 11, 2005 |accessdate=July 3, 2006 |archivedate=20 April 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080420185313/http://www.webpronews.com/topnews/2005/04/11/microsofts-channel-and-cultural-rules }}</ref> Another community site that provides daily [[videocast]]s and other services, On10.net, launched on March 3, 2006.<ref name="On10-home">{{cite web|url=http://www.on10.net/|title=On10.net homepage|publisher=Microsoft|accessdate=May 4, 2006|archive-date=28 April 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060428070407/http://www.on10.net/}}</ref> Free technical support is traditionally provided through online [[Usenet]] newsgroups, and [[CompuServe]] in the past, monitored by Microsoft employees; there can be several newsgroups for a single product. Helpful people can be elected by peers or Microsoft employees for [[Microsoft Most Valuable Professional]] (MVP) status, which entitles them to a sort of special social status and possibilities for awards and other benefits.<ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/business/globe/articles/2005/06/13/somehow_usenet_lumbers_on/|title=Somehow, Usenet lumbers on|author=Bray, Hiawatha|date=June 13, 2005|accessdate=July 3, 2006|work=The Boston Globe|archive-date=22 March 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090322135139/http://www.boston.com/business/globe/articles/2005/06/13/somehow_usenet_lumbers_on|url-status=dead}}<br />* {{cite web|url=http://mvp.support.microsoft.com/mvpfaqs|title=Microsoft MVP Frequently Asked Questions|publisher=Microsoft|accessdate=July 1, 2006|archivedate=27 October 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081027022037/http://mvp.support.microsoft.com/mvpfaqs}}</ref> Noted for its internal [[lexicon]], the expression [[eat one's own dog food|"eating our own dog food"]] is used to describe the policy of using pre-release and beta versions of products inside Microsoft in an effort to test them in "real-world" situations.<ref name="dogfood">{{cite news|title=Microsoft tests its own dog food|url=http://news.zdnet.com/2100-3513_22-5047467.html| archiveurl=https://web.archive.org/web/20070108214545/http://news.zdnet.com/2100-3513_22-5047467.html| archivedate=January 8, 2007|author=CNET News.com Staff|work=ZDNet|publisher=CNET Networks, Inc.|date=July 21, 2003| accessdate=October 9, 2005}}</ref> This is usually shortened to just "dog food" and is used as noun, verb, and adjective. Another bit of [[jargon]], [[FYIFV]] or FYIV ("Fuck You, I'm [Fully] Vested"), is used by an employee to indicate they are [[financial independence|financially independent]] and can avoid work anytime they wish.<ref>{{cite news|author=Heileman, John|title=The Truth, The Whole Truth, and Nothing But The Truth|url=http://www.wired.com/wired/archive/8.11/microsoft_pr.html|work=Wired|date=November 2000|accessdate=September 30, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20080724133013/http://www.wired.com/wired/archive/8.11/microsoft_pr.html|archive-date=24 July 2008|url-status=dead}}</ref> The company is also known for its hiring process, mimicked in other organizations and dubbed the "[[Microsoft interview]]", which is notorious for off-the-wall questions such as "Why is a [[manhole cover]] round?".<ref name="manhole">{{cite news|url=http://g4tv.com/screensavers/features/6282/square_manhole_covers_and_crazy_questions.html|title=Square Manhole Covers and Crazy Questions|work=G4TV.com|author=Poundstone, William|date=May 21, 2003|accessdate=July 1, 2006|archivedate=14 November 2005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051114175326/http://www.g4tv.com/screensavers/features/6282/Square_Manhole_Covers_and_Crazy_Questions.html}}</ref> Microsoft is an outspoken opponent of the cap on [[H1B visa]]s, which allow companies in the U.S. to employ certain foreign workers. Bill Gates claims the cap on H1B visas makes it difficult to hire employees for the company, stating "I'd certainly get rid of the H1B cap" in 2005.<ref name="MarkRoy">{{cite news |url=http://www.internetnews.com/bus-news/article.php/3500986 |title=Gates Rakes Congress on H1B Visa Cap|author=Mark, Roy|work=internetnews.com|date=April 27, 2005|accessdate=August 18, 2008}}</ref> Critics of H1B visas argue that relaxing the limits would result in increased unemployment for U.S. citizens due to H1B workers working for lower salaries.<ref>{{cite news|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=88154016|title= Bill Gates Targets Visa Rules for Tech Workers|work=NPR|date=March 12, 2008|accessdate=July 6, 2010}}</ref> The [[Human Rights Campaign]] Corporate Equality Index, a report of how progressive the organization deems company policies towards [[LGBT]] (lesbian, gay, bisexual and transsexual) employees, rated Microsoft as 87% from 2002 to 2004 and as 100% from 2005 to 2010 after they allowed gender expression.<ref>{{cite news|title=Corporate Equality Index Archive|url=http://www.hrc.org/about_us/7115.htm|publisher=Human Rights Campaign Foundation|accessdate=July 17, 2010|archivedate=3 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100703003315/http://www.hrc.org/about_us/7115.htm}}</ref> ==Criticism== {{main|Criticism of Microsoft}} [[File:VistaParty3-cropped.jpg|thumb|[[BadVista]] and [[Defective by Design]] groups protest against [[Windows Vista]]]] Criticism of Microsoft has followed the company's existence because of various aspects of its products and business practices. [[Ease of use]], [[wikt:stability|stability]], and [[computer security|security]] of the company's software are common targets for critics. More recently, [[Trojan horse (computing)|Trojan horses]] and other exploits have plagued numerous users due to faults in the security of Microsoft Windows and other programs. Microsoft is also accused of locking vendors into their products, and not following and complying with existing standards in its software.<ref>{{cite web|url=http://www.theregister.co.uk/2003/04/25/writing_history_with_microsofts_office/|title=Writing history with Microsoft's Office lock-in}}</ref> [[Total cost of ownership]] comparisons of [[Linux]] as well as [[Mac OS X|OS X]] to Windows are a continuous point of debate. The company has been in numerous [[lawsuits]] by several governments and other companies for unlawful monopolistic practices. In 2004, the [[European Union]] found Microsoft guilty in a highly publicized [[anti-trust]] case. Additionally, Microsoft's [[EULA]] for some of its programs is often criticized as being too restrictive as well as being against [[open source]] software. Microsoft has been criticized (along with [[Yahoo]], [[AOL]], [[Google]] and others) for its involvement in [[censorship in the People's Republic of China]].<ref>{{cite web | url=http://www.hrw.org/reports/2006/china0806/ | title=Corporate Complicity in Chinese Internet Censorship | accessdate=2006-11-23 | archive-date=22 November 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061122231425/http://www.hrw.org/reports/2006/china0806/ }}</ref> Microsoft has also come under criticism for [[Offshoring|outsourcing jobs]] to China and [[India]].<ref>"[http://www.infoworld.com/d/the-industry-standard/whos-buying-microsofts-outsourcing-excuses-390 Who's buying Microsoft's outsourcing excuses?]". ''[[InfoWorld]]''. April 22, 2010.</ref><ref>"[http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2002468560_msftgoogle03.html Microsoft plans to outsource more, says ex-worker]". ''The Seattle Times''. September 3, 2005.</ref><ref>"[http://www.taipeitimes.com/News/worldbiz/archives/2004/06/17/2003175447 High-end tech jobs outsourced by Microsoft]". ''[[Taipei Times]]''. June 17, 2004.</ref> There were reports of poor working conditions at a factory in southern [[China]] that makes some of Microsoft's products.<ref>"[http://news.sky.com/home/world-news/article/16146955 Microsoft Investigates 'Mass Suicide Threat'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307133102/http://news.sky.com/home/world-news/article/16146955 |date=7 March 2012 }}". ''[[Sky News]]''. January 11, 2012</ref> ==Corporate affairs== The company is run by a [[board of directors]] made up of mostly company outsiders, as is customary for publicly traded companies. Members of the board of directors as of September 2014 are: [[John W. Thompson]], [[Dina Dublon]], [[Bill Gates]], [[Maria Klawe]], [[David Marquardt]], [[Mason Morfit]],<ref>{{cite news | url=http://www.reuters.com/article/2014/03/11/us-microsoft-director-idUSBREA2A21W20140311 | work=Reuters | title=Microsoft appoints activist investor Mason Morfit to board | date=March 11, 2014 | accessdate=3 January 2015 | archivedate=8 January 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150108222642/http://www.reuters.com/article/2014/03/11/us-microsoft-director-idUSBREA2A21W20140311 }}</ref> [[Satya Nadella]], [[Charles Noski]], [[Helmut Panke]] and [[John W. Stanton]].<ref name="MSPR-Board">{{cite press release |url=http://www.microsoft.com/en-us/news/exec/bod.aspx|title=Microsoft Board of Directors|work=PressPass|publisher=Microsoft |accessdate=September 6, 2014}}</ref> Board members are elected every year at the annual shareholders' meeting using a majority vote system. There are five committees within the board which oversee more specific matters. These committees include the Audit Committee, which handles accounting issues with the company including auditing and reporting; the Compensation Committee, which approves compensation for the CEO and other employees of the company; the Finance Committee, which handles financial matters such as proposing mergers and acquisitions; the Governance and Nominating Committee, which handles various corporate matters including nomination of the board; and the Antitrust Compliance Committee, which attempts to prevent company practices from violating [[antitrust]] laws.<ref>{{cite web|title=Microsoft Corporation Corporate Governance Guidelines|url=http://www.microsoft.com/about/companyinformation/corporategovernance/guidelines.mspx |publisher=Microsoft|date=July 1, 2009|accessdate=July 18, 2010}}</ref> [[File:Microsoft 5-Year Stock History.svg|350px|thumb|right|Five year history graph of {{NASDAQ|MSFT}} stock on July 17, 2013<ref>{{cite web|url=http://zenobank.com/index.php?symbol=MSFT&page=quotesearch|title=Five year history graph of (NASDAQ:MSFT) stock|work=ZenoBank|publisher=AlphaTrade|date=September 29, 2009|accessdate=September 29, 2009}}</ref>]] When Microsoft went public and launched its [[Initial Public Offering|initial public offering (IPO)]] in 1986, the opening [[stock]] price was $21; after the [[trading day]], the price closed at $27.75. As of July 2010, with the company's nine [[stock split]]s, any IPO [[share (finance)|shares]] would be multiplied by 288; if one was to buy the IPO today given the splits and other factors, it would cost about 9{{nbsp}}cents.<ref name="Allan 2001" />{{rp|235–236|date=November 2012}}<ref>{{cite news|url=http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/102018.asp|work=Seattle Post-Intelligencer|publisher=Hearst Seattle Media, LLC|date=March 14, 1986|title=Microsoft stock is red hot on first trading day|author=Monkman, Carol Smith|page=B9|accessdate=July 18, 2010|archivedate=21 February 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100221224106/http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/102018.asp}}</ref><ref name="MSSTOCK">{{cite web|url=http://performance.morningstar.com/stock/performance-return.action?p=dividend_split_page&t=MSFT&region=USA&culture=en-US&s=SPYZ|title=MSFT stock performance and split info|publisher=Morningstar, Inc.|accessdate=July 17, 2010|archive-date=10 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510012046/http://performance.morningstar.com/stock/performance-return.action?p=dividend_split_page&t=MSFT&region=USA&culture=en-US&s=SPYZ}}</ref> The stock price peaked in 1999 at around $119 ($60.928 adjusting for splits).<ref name="stocksheet">{{cite web|title=Microsoft stock price spreadsheet from Microsoft investor relations|url=http://download.microsoft.com/download/d/a/7/da7e8eca-4410-4475-a211-03327408b655/msftpricehist.xls|format=xls|publisher=Microsoft|accessdate=August 18, 2008|archivedate=10 October 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091010091835/http://download.microsoft.com/download/d/a/7/da7e8eca-4410-4475-a211-03327408b655/msftpricehist.xls}}</ref> The company began to offer a [[dividend]] on January 16, 2003, starting at eight cents per share for the fiscal year followed by a dividend of sixteen cents per share the subsequent year, switching from yearly to quarterly dividends in 2005 with eight cents a share per quarter and a [[special dividend|special one-time payout]] of three dollars per share for the second quarter of the fiscal year.<ref name="stocksheet" /><ref name="dividendfaq">{{cite web|title=Dividend Frequently Asked Questions|url=http://www.microsoft.com/msft/FAQ/dividend.mspx|publisher=Microsoft|accessdate=August 18, 2008}}</ref> Though the company had subsequent increases in dividend payouts, the price of Microsoft's stock remained steady for years.<ref name="dividendfaq" /><ref name="Yahoo-MSFTchart">{{cite web |title=Yahoo MSFT stock chart |url=http://finance.yahoo.com/q/bc?s=MSFT&t=my |publisher=Yahoo Finance |accessdate=December 13, 2008 }}<br />* {{cite web|title=MSN Money MSFT chart with dividend and split info|url=http://moneycentral.msn.com/investor/charts/chartdl.aspx?Symbol=MSFT&C8=2005&CE=0&C5=10&C6=2005&C7=10&D9=1&C9=2&D0=1&CF=1&D4=1&D5=0&D3=0&ShowChtBt=Refresh+Chart&CP=0&PT=9|work=MSN Money|publisher=Microsoft|accessdate=December 13, 2008|archivedate=4 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110504010721/http://moneycentral.msn.com/investor/charts/chartdl.aspx?Symbol=MSFT&C8=2005&CE=0&C5=10&C6=2005&C7=10&D9=1&C9=2&D0=1&CF=1&D4=1&D5=0&D3=0&ShowChtBt=Refresh+Chart&CP=0&PT=9}}<br />* {{cite news|author=Fried, Ina; Ard, Scott|url=http://news.zdnet.com/2100-9595_22-148474.html?tag=st.prev|title=Gates stepping down from full-time Microsoft role, page 2|work=ZDNet|date=June 15, 2006|accessdate=August 18, 2008|archivedate=3 August 2009|archiveurl=https://archive.today/20090803064918/http://news.zdnet.com/2100-9595_22-148474.html?tag=st.prev}}</ref> One of Microsoft's business tactics, described by an executive as "[[embrace, extend and extinguish]]," initially embraces a competing standard or product, then extends it to produce their own version which is then incompatible with the standard, which in time extinguishes competition that does not or cannot use Microsoft's new version. Various companies and governments sue Microsoft over this set of tactics, resulting in billions of dollars in rulings against the company. <ref name="usvms"/><ref name="euantitrust"/> Microsoft claims that the original strategy is not anti-competitive, but rather an exercise of its discretion to implement features it believes customers want.<ref>{{cite news|url=http://openacademy.mindef.gov.sg/openacademy/Learning%20Resources/Microsoft/words/words_4.htm|title=U.S. v. Microsoft: We're Defending Our Right to Innovate|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071117094549/http://openacademy.mindef.gov.sg/openacademy/Learning+Resources/Microsoft/words/words_4.htm|archivedate=November 17, 2007|date=May 20, 1998|work=The Wall Street Journal|accessdate=March 31, 2006}}</ref> ===Financial=== [[Standard and Poor's]] and [[Moody's]] have both given a AAA rating to Microsoft, whose assets were valued at $41&nbsp;billion as compared to only $8.5&nbsp;billion in unsecured debt. Consequently, in February 2011 Microsoft released a corporate bond amounting to $2.25&nbsp;billion with relatively low borrowing rates compared to [[government bonds]].<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/2011/02/04/us-microsoft-bonds-idUSTRE7128EZ20110204|title=Microsoft sells $2.25&nbsp;billion of debt at low rates|publisher=Reuters|date=February 4, 2011|accessdate=3 January 2015|archivedate=8 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150108222942/http://www.reuters.com/article/2011/02/04/us-microsoft-bonds-idUSTRE7128EZ20110204}}</ref> For the first time in 20 years [[Apple Inc.]] surpassed Microsoft in Q1 2011 quarterly profits and revenues due to a slowdown in PC sales and continuing huge losses in Microsoft's Online Services Division (which contains its search engine [[Bing]]). Microsoft profits were $5.2 billion, while Apple Inc. profits were $6 billion, on revenues of $14.5 billion and $24.7 billion respectively.<ref>{{cite news|author=Charles Arthur |url=http://www.guardian.co.uk/technology/2011/apr/28/microsoft-falls-behind-apple |title=Microsoft falls behind Apple for first time in 20 years &#124; Technology |publisher=The Guardian |date= April 28, 2011|accessdate=May 11, 2011 |location=London}}</ref> Microsoft's Online Services Division has been continuously loss-making since 2006 and in Q1 2011 it lost $726 million. This follows a loss of $2.5 billion for the year 2010.<ref>{{cite web|author=MG Siegler Apr 29, 2011 |url=http://techcrunch.com/2011/04/29/microsoft-internet-bloodbath/?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+Techcrunch+%28TechCrunch%29 |title=When Will Microsoft's Internet Bloodbath End? |publisher=Techcrunch.com |date=April 29, 2011 |accessdate=May 11, 2011}}</ref> On July 20, 2012, Microsoft posted its first quarterly loss ever, despite earning record revenues for the quarter and fiscal year, with a net loss of $492 million due to a [[writedown]] related to the advertising company [[aQuantive]], which had been acquired for $6.2 billion back in 2007.<ref>{{cite web|last=White|first=Martha|title=Microsoft reports first quarterly loss ever|url=http://marketday.msnbc.msn.com/_news/2012/07/19/12837611-microsoft-reports-first-quarterly-loss-ever?lite|accessdate=20 July 2012|archivedate=20 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120720121702/http://marketday.msnbc.msn.com/_news/2012/07/19/12837611-microsoft-reports-first-quarterly-loss-ever?lite}}</ref> As of January 2014, Microsoft's market capitalization stood at $314B,<ref name="Marketwatch MSFT">{{cite web|title=Microsoft Overview|url=http://www.marketwatch.com/investing/stock/msft/|publisher=Marketwatch|accessdate=2 February 2014}}</ref> making it the 8th largest company in the world by market capitalization.<ref>{{cite web|title=Global Top 100 Companies|url=http://www.pwc.com/gx/en/audit-services/capital-market/publications/top100-market-capitalisation.jhtml|publisher=PWC|accessdate=2 February 2014}}</ref> On November 14, 2014, Microsoft overtook Exxon Mobil to become the 2nd most valuable company by market capitalization, behind only [[Apple Inc.]] Its total market value was over $410B - with the stock price hitting $50.04 a share, the highest since early 2000.<ref>{{cite web|title=Microsoft Surpasses Exxon as 2nd Most Valuable Co.|url=http://www.nytimes.com/aponline/2014/11/14/business/ap-us-microsoft-no-2.html|publisher=AssociatedPress|accessdate=14 November 2014}}</ref> ===Environment=== In 2011, [[Greenpeace]] released a report rating the top ten big brands in cloud computing on their sources of electricity for their data centers. At the time, data centers consumed up to 2% of all global electricity and this amount was projected to increase. [[Phil Radford]] of Greenpeace said "we are concerned that this new explosion in electricity use could lock us into old, polluting energy sources instead of the clean energy available today,"<ref name="Dirty Data Report Card">{{cite web |publisher=[[Greenpeace]] |url= http://www.greenpeace.org/international/Global/international/publications/climate/2011/Cool%20IT/dirty-data-report-greenpeace.pdf|title=Dirty Data Report Card|accessdate=August 22, 2013}}</ref> and called on "Amazon, Microsoft and other leaders of the information-technology industry must embrace clean energy to power their cloud-based data centers."<ref>[http://seattletimes.com/html/opinion/2018176038_guest10radford.html, "Amazon, Microsoft: Let's keep 'the cloud' clean"], Phil Radford</ref> In 2013, Microsoft agreed to buy power generated by a Texas wind project to power one of its data centers.<ref>[http://www.theguardian.com/environment/2013/nov/04/microsoft-wind-powered-data-centre, "Microsoft looks to boost eco credentials with wind-powered data centre"]{{Dead link|date=August 2021 }}, Suzanne Goldenberg</ref> Microsoft is ranked on the 17th place in [[Greenpeace]]'s Guide to Greener Electronics (16th Edition) that ranks 18 electronics manufacturers according to their policies on toxic chemicals, recycling and climate change. Microsoft's timeline for phasing out [[brominated flame retardant|BFRs]] and phthalates in all products is 2012 but its commitment to phasing out PVC is not clear. As yet (January 2011) it has no products that are completely free from PVC and BFRs.<ref>{{cite web|url=http://www.greenpeace.org/international/Global/international/publications/toxics/2010/version16/Ranking%20tables%20Oct%202010-Microsoft.pdf |title=Ranking tables October 2010&nbsp;– Greenpeace International| publisher=Greenpeace International |accessdate=January 24, 2011}}</ref> Microsoft's main U.S. campus received a silver certification from the [[Leadership in Energy and Environmental Design]] (LEED) program in 2008, and it installed over 2,000 solar panels on top of its buildings in its Silicon Valley campus, generating approximately 15 percent of the total energy needed by the facilities in April 2005.<ref name="news1">{{cite news|url=http://news.cnet.com/Microsoft-vs.-Google-Whos-greener/2100-1022_3-6080297.html?tag=mncol;txt|title=Microsoft vs. Google: Who's greener?|work=CNET|publisher=CBS Interactive|author=Mills, Elinor|date=June 6, 2008|accessdate=July 3, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510020422/http://news.cnet.com/Microsoft-vs.-Google-Whos-greener/2100-1022_3-6080297.html?tag=mncol;txt|archive-date=10 May 2011|url-status=dead}}</ref> Microsoft makes use of alternative forms of transit. It created one of the world's largest private bus systems, the "Connector", to transport people from outside the company; for on-campus transportation, the "Shuttle Connect" uses a large fleet of hybrid cars to save fuel. The company also subsidises regional [[public transport]] as an incentive.<ref name="news1" /><ref>{{cite web|url=http://www.microsoft.com/environment/our_commitment/articles/alternative_commuting.aspx|title=Fostering Alternative Ways to Commute at Microsoft|publisher=Microsoft|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080501154211/http://www.microsoft.com/environment/our_commitment/articles/alternative_commuting.aspx|archivedate=May 1, 2008}}</ref> In February 2010 however, Microsoft took a stance against adding additional public transport and [[high-occupancy vehicle lane|high-occupancy vehicle]] (HOV) lanes to a bridge connecting Redmond to Seattle; the company did not want to delay the construction any further.<ref>{{cite news|url=http://www.king5.com/news/Microsofts-big-520-advertisement-85031317.html|work=King5 Television News|title=Seattle hires consultant to look at 520 bridge plan|date=February 23, 2010|accessdate=July 3, 2010|archivedate=26 February 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100226123840/http://www.king5.com/news/Microsofts-big-520-advertisement-85031317.html}}</ref> Microsoft was ranked number 1 in the list of the World's Best Multinational Workplaces by the Great Place to Work Institute in 2011.<ref>{{cite news|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/microsoftpri0/2016631709_microsoft_named_best_multinational_workplace_by_gr.html |title=Microsoft Pri0 &#124; Microsoft named best multinational workplace |publisher=Seattle Times Newspaper |date= October 28, 2011|accessdate=November 3, 2011 |first=Janet I. |last=Tu}}</ref> ===Marketing=== In 2004, Microsoft commissioned research firms to do independent studies comparing the [[total cost of ownership]] (TCO) of [[Windows Server 2003]] to [[Linux]]; the firms concluded that companies found Windows easier to administrate than Linux, thus those using Windows would administrate faster resulting in lower costs for their company (i.e. lower TCO).<ref>{{cite news|url=http://www.seattlepi.com/business/158237_msftresearch27.html|title=Studies on Linux help their patron: Microsoft|author=Bishop, Todd|work=Seattle Post-Intelligencer|publisher=Hearst Seattle Media, LLC|date=January 27, 2004|accessdate=July 16, 2010}}</ref> This spurred a wave of related studies; a study by the [[Yankee Group]] concluded that upgrading from one version of Windows Server to another costs a fraction of the [[switching barriers|switching costs]] from Windows Server to Linux, although companies surveyed noted the increased security and reliability of Linux servers and concern about being locked into using Microsoft products.<ref name="Foley">{{cite news|url=http://www.microsoft-watch.com/content/operating_systems/yankee_independently_pits_windows_tco_vs_linux_tco.html|title=Yankee Independently Pits Windows TCO vs. Linux TCO|author=Foley, Mary Jo|work=eWeek|date=March 24, 2004|accessdate=July 14, 2010|archivedate=4 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130104134612/http://www.microsoft-watch.com/content/operating_systems/yankee_independently_pits_windows_tco_vs_linux_tco.html}}</ref> Another study, released by the [[Open Source Development Labs]], claimed that the Microsoft studies were "simply outdated and one-sided" and their survey concluded that the TCO of Linux was lower due to Linux administrators managing more servers on average and other reasons.<ref>{{cite news|url=http://www.vnunet.com/vnunet/news/2150210/linux-fans-hit-back-microsoft|title=Linux fans hit back at Microsoft TCO claims|author=Jaques, Robert|work=vnunet.com|date=February 13, 2006|accessdate=August 18, 2008|archivedate=24 July 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080724013740/http://www.vnunet.com/vnunet/news/2150210/linux-fans-hit-back-microsoft}}</ref> As part of the "Get the Facts" campaign, Microsoft highlighted the [[.NET framework|.NET]] trading platform that it had developed in partnership with [[Accenture]] for the [[London Stock Exchange]], claiming that it provided "[[High availability|five nines]]" reliability. After suffering extended downtime and unreliability<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/finance/markets/4676369/Seven-hour-LSE-blackout-caused-by-double-glitch.html|publisher=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|title=Seven-hour LSE blackout caused by double glitch|author=Rowena Mason|date=September 10, 2008|location=London}}</ref><ref>{{cite news|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/8380607.stm|title=London Stock Exchange trading hit by technical glitch|date=November 26, 2009}}</ref> the LSE announced in 2009 that it was planning to drop its Microsoft solution and switch to a Linux based one in 2010.<ref>{{cite news|publisher=ITWire|url=http://www.itwire.com/opinion-and-analysis/the-linux-distillery/28359-london-stock-exchange-gets-the-facts-and-dumps-windows-for-linux|title=London Stock Exchange gets the facts and dumps Windows for Linux|author=David M. Williams|date=October 8, 2009|accessdate=3 January 2015|archivedate=16 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716005714/http://www.itwire.com/opinion-and-analysis/the-linux-distillery/28359-london-stock-exchange-gets-the-facts-and-dumps-windows-for-linux}}</ref><ref>{{cite news|publisher=[[Slashdot]]|url=http://linux.slashdot.org/story/09/10/06/1742203/London-Stock-Exchange-Rejects-NET-For-Open-Source|title=London Stock Exchange Rejects .NET For Open Source|date=October 6, 2009}}</ref> In 2012, Microsoft hired a political pollster named Mark Penn, whom the New York Times called "famous for bulldozing" his political opponents <ref>{{cite news| url=http://www.nytimes.com/2012/12/15/technology/microsoft-battles-google-by-hiring-political-brawler-mark-penn.html?_r=0 | work=The New York Times | first1=Nick | last1=Wingfield | title=Microsoft Battles Google by Hiring Political Brawler Mark Penn | date=December 14, 2012}}</ref> as Executive Vice-President, Advertising and Strategy. Penn created a series of negative ads targeting one of Microsoft's chief competitors, [[Google]]. The ads, called "[[Scroogled]]", attempt to make the case that Google is "screwing" consumers with search results rigged to favor Google's paid advertisers, that [[Gmail]] violates the privacy of its users to place ad results related to the content of their emails and shopping results which favor Google products. Tech publications like Tech Crunch have been highly critical of the ad campaign,<ref>{{cite web|url=http://techcrunch.com/2013/02/10/scroogled-why-so-negative-microsoft/ |title=Scroogled: Why So Negative, Microsoft? |publisher=TechCrunch |date=2013-02-10 |accessdate=2014-04-18}}</ref> while Google employees have embraced it.<ref>{{cite web|url=http://www.forbes.com/sites/kashmirhill/2013/11/21/googlers-love-microsofts-scroogled-gear-mug-and-shirts-sell-out/|title=Googlers Love Microsoft's 'Scroogled' Gear. Mug and Shirts Sell Out.|author=Kashmir Hill|date=November 21, 2013|work=Forbes}}</ref> ===Lay off=== In July 2014, Microsoft announced plans to lay off 18,000 employees. Microsoft employed 127,104 people as of June 5, 2014, making this about a 14 percent reduction of its workforce as the biggest Microsoft lay off ever. It will include 12,500 professional and factory personnel. Previously, Microsoft has laid off 5,800 jobs in 2009 in line with US financial crisis.<ref>{{cite web |url=http://www.thejakartapost.com/news/2014/07/17/microsoft-cut-18000-jobs-over-next-year.html |title=Microsoft to cut up to 18,000 jobs over next year |date=July 17, 2014}}</ref><ref name="layoff">{{cite web|title=Microsoft Layoffs Greater Than Expected: Up to 18,000 Jobs Being Cut|url=http://www.gamespot.com/articles/microsoft-layoffs-greater-than-expected-up-to-18-0/1100-6421171/|publisher=Gamespot|accessdate=10 August 2014}}</ref> In September 2014, Microsoft laid off 2,100 people, including 747 people in the Seattle-Redmond area, where the company is headquartered. The firings came as a second wave of the layoffs that were previously announced. This brings the total number to over 15,000 out of the 18,000 expected cuts.<ref>By Alex Wilhelm, TechCrunch. “[http://techcrunch.com/2014/09/18/microsoft-pulls-the-trigger-on-2100-more-layoffs/Microsoft Lays Off 2,100 More Employees].” September 18, 2014. September 18, 2014.</ref> In October 2014, Microsoft revealed that it was almost [http://www.computerworld.com/article/2840872/microsoft-is-almost-done-with-its-largest-ever-layoff-sweep.html done with the elimination] of 18,000 employees which is its largest ever layoff sweep. ===Cooperation with the United States Government=== Microsoft provides information about reported bugs in their software to intelligence agencies of the United States government, prior to the public release of the fix. A Microsoft spokesperson has stated that the corporation runs several programs that facilitate the sharing of such information with the U.S. government.<ref>{{cite news|url=http://www.bloomberg.com/news/2013-06-14/u-s-agencies-said-to-swap-data-with-thousands-of-firms.html|title=U.S. Agencies Said to Swap Data With Thousands of Firms | work=Bloomberg}}</ref> Following media reports about [[PRISM (surveillance program)|PRISM]], NSA's massive electronic [[Mass surveillance|surveillance program]], in May 2013, several technology companies were identified as participants, including Microsoft.<ref>{{cite news| author = Ryan W. Neal | title=Snowden Reveals Microsoft PRISM Cooperation: Helped NSA Decrypt Emails, Chats, Skype Conversations|url = http://www.ibtimes.com/snowden-reveals-microsoft-prism-cooperation-helped-nsa-decrypt-emails-chats-skype-conversations|work=[[International Business Times]]|date=July 11, 2013}}</ref> According to leaks of said program, Microsoft joined the PRISM program in 2007.<ref>{{cite web | last1 = Greenwald | first1 = Glenn | last2 = MacAskill | first2 = Ewen | title = NSA Prism program taps in to user data of Apple, Google and others | date = June 7, 2013 | work = [[The Guardian]] | publisher = Guardian News and Media Limited | url = http://www.theguardian.com/world/2013/jun/06/us-tech-giants-nsa-data | accessdate = April 26, 2014}}</ref> However, in June 2013, an official statement from Microsoft flatly denied their participation in the program: <blockquote> We provide customer data only when we receive a legally binding order or subpoena to do so, and never on a voluntary basis. In addition we only ever comply with orders for requests about specific accounts or identifiers. If the government has a broader voluntary national security program to gather customer data, we don't participate in it.<ref>{{cite news| author = Johnson, Kevin; Martin, Scott; O'Donnell, Jayne; Winter, Michael | title=Reports: NSA Siphons Data from 9 Major Net Firms|url = http://www.usatoday.com/story/news/2013/06/06/nsa-surveillance-internet-companies/2398345/|accessdate=June 6, 2013|work=[[USA Today]]|date=June 15, 2013}}</ref></blockquote> During the first six months in 2013, Microsoft had received requests that affected between 15,000 and 15,999 accounts.<ref>{{cite news |title=Microsoft, Facebook, Google and Yahoo release US surveillance requests |url =http://www.theguardian.com/world/2014/feb/03/microsoft-facebook-google-yahoo-fisa-surveillance-requests |work=[[The Guardian]]|date=February 3, 2014}}</ref> In December of 2013, the company made statement to further emphasis the fact that they take their customers' privacy and data protection very seriously, even saying that "government snooping potentially now constitutes an “[[advanced persistent threat]],” alongside sophisticated malware and cyber attacks".<ref>{{cite web|last1=Smith|first1=Brad|title=Protecting customer data from government snooping|url=http://blogs.microsoft.com/blog/2013/12/04/protecting-customer-data-from-government-snooping/|website=The Official Microsoft Blog|accessdate=1 January 2015|date=December 4, 2013}}</ref> The statement also marked the beginning of three-part program to enhance Microsoft's encryption and transparency efforts. In July 1, 2014, as part of this program they opened the first (of many) Microsoft Transparency Center, that provides "participating governments with the ability to review [[source code]] for our key products, assure themselves of their software integrity, and confirm there are no “[[Backdoor_(computing)|back doors]].”<ref>{{cite web|last1=Thomlinson|first1=Matt|title=Advancing our encryption and transparency efforts|url=http://blogs.microsoft.com/on-the-issues/2014/07/01/advancing-our-encryption-and-transparency-efforts/|website=Microsoft on the Issues|accessdate=1 January 2015|date=July 1, 2014}}</ref> Microsoft has also argued that the [[United States Congress]] should enact strong privacy regulations to protect consumer data.<ref>{{cite web|last1=Heiner|first1=David|title=Request for Comment: Big Data and Consumer Privacy in the Internet Economy|url=http://www.ntia.doc.gov/files/ntia/microsoft.pdf|website=National Telecommunications and Information Administration|publisher=Microsoft|accessdate=12 August 2014}}</ref> ===လိုဂို=== Microsoft adopted the so-called "''[[Pac-Man]]'' Logo", designed by Scott Baker, in 1987. Baker stated "The new logo, in [[Helvetica]] italic typeface, has a slash between the ''o'' and ''s'' to emphasize the "soft" part of the name and convey motion and speed."<ref>{{Cite journal|work=Computer Reseller News Magazine|date=March 1987}}</ref> Dave Norris ran an internal joke campaign to save the old logo, which was green, in all uppercase, and featured a fanciful letter ''O'', nicknamed the ''blibbet'', but it was discarded.<ref name="Osterman2005-07-14">{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/larryosterman/archive/2005/07/14/438777.aspx|title=Remember the blibbet|work=Larry Osterman's WebLog|publisher=Microsoft|author=Osterman, Larry|date=July 14, 2005 |accessdate=August 18, 2008}}</ref> Microsoft's logo with the "''Your potential. Our passion.''" tagline below the main corporate name, is based on a slogan Microsoft used in 2008. In 2002, the company started using the logo in the United States and eventually started a TV campaign with the slogan, changed from the previous tagline of ''"[[Where do you want to go today?]]".''<ref name="wherego1" /><ref name="potentialpassion1" /><ref name="Reimer">{{cite news|url=http://arstechnica.com/news.ars/post/20060123-6031.html|title=Microsoft set to launch new marketing campaign|work=Ars Technica|publisher=Condé Nast Digital|author=Reimer, Jeremy|date=January 23, 2006|accessdate=August 18, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080918080347/http://arstechnica.com/news.ars/post/20060123-6031.html|archive-date=18 September 2008|url-status=dead}}</ref> During the private MGX (Microsoft Global Exchange) conference in 2010, Microsoft unveiled the company's next tagline, ''"Be What's Next."''.<ref name="2010logo">{{cite web|url=http://www.engadget.com/2010/07/22/new-microsoft-brand-logos-company-tagline-revealed-at-mgx-event/|title=New Microsoft brand logos, company tagline revealed at MGX event? (update: no new logos, tagline is a go)|first=Joshua|last=Topolsky|authorlink=Joshua Topolsky|work=[[Engadget]]|publisher=[[AOL]]|date=July 22, 2010|accessdate=August 2, 2012}}</ref> On August 23, 2012, Microsoft unveiled a new corporate logo at the opening of its 23rd Microsoft store in Boston indicating the company's shift of focus from the classic style to the tile-centric modern interface which it uses/will use on the Windows Phone platform, Xbox 360, Windows 8 and the upcoming Office Suites.<ref>{{cite web|last=Meisner |first=Jeffrey |url=http://blogs.technet.com/b/microsoft_blog/archive/2012/08/23/microsoft-unveils-a-new-look.aspx |title=Microsoft Unveils a New Look |publisher=The Official Microsoft Blog |date=August 23, 2012 |accessdate=August 23, 2012}}</ref> The new logo also includes four squares with the colors of the then-current Windows logo which have been used to represent Microsoft's four major products: Windows (blue), Office (red), Xbox (green), and Bing (yellow).<ref>{{cite web |last=Eric |first=Steven H. |url=http://flapship.com/new-microsoft-logo-revealed/ |title=NEW MICROSOFT LOGO REVEALED |publisher=Flapship.com |date=August 23, 2012 |accessdate=August 23, 2012 |archivedate=25 August 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120825174050/http://flapship.com/new-microsoft-logo-revealed/ }}</ref> However this logo is not completely new—it was featured in [[Windows 95]] commercials from the mid-1990s.<ref>{{cite web|url=http://www.wpcentral.com/microsofts-new-logo-has-ties-past|title=Microsoft's new logo has ties to the past}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.neowin.net/news/microsoft039s-logo-is-not-new-it039s-from-1995|title=Microsoft's logo is not new, it's from 1995}}</ref> {{center| <gallery widths=200> File:Microsoft Logo Historical.svg|၁၉၈၅–၁၉၈၇ File:Microsoft logo (1987) + slogan (1994).svg|၁၉၈၇–၂၀၀၆ File:Microsoft logo & slogan.svg|၂၀၀၆–၂၀၁၁ File:Microsoft logo & slogan 2011-2012.svg|၂၀၁၁–၂၀၁၂ File:Microsoft logo and wordmark.svg|၂၀၁၂–လက်ရှိ </gallery> }} * '''1987'''&nbsp;– Microsoft "[[Pac-Man]]" logo, designed by Scott Baker and used from 1987 to 2012 with the 1994–2002 slogan ''"[[Where do you want to go today?]]"''.<ref name="wherego1">{{cite news|url=http://www.wired.com/wired/archive/6.12/redmond.html|title=The Rise and Rise of the Redmond Empire|work=Wired|date=December 1998|accessdate=August 18, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20121106035359/http://www.wired.com/wired/archive/6.12/redmond.html|archive-date=6 November 2012|url-status=dead}}</ref><ref name="potentialpassion1">{{cite news|url=http://www.adweek.com/news/advertising/mccann-thinks-local-global-microsoft-83426|title=McCann Thinks Local for Global Microsoft|author=Schmelzer, Randi|work=Adweek|date=January 9, 2006 |accessdate=August 18, 2008}}</ref> * '''2006–2011'''&nbsp;– Microsoft logo as of 2006–2011, with the slogan ''"Your potential. Our passion."''<ref name="potentialpassion1"/> * '''2011–2012'''&nbsp;– Logo by Microsoft with the slogan ''"Be what's next."''<ref name="2010logo"/> * '''2012–present'''&nbsp;– Introduced on August 23, 2012, to symbolize the "world of digital motion" and Microsoft's "diverse portfolio of products".<ref name="newlogo">{{cite news|url=http://blogs.technet.com/b/microsoft_blog/archive/2012/08/23/microsoft-unveils-a-new-look.aspx|title=Microsoft Unveils a New Look|work=Microsoft|date=August 2012|accessdate= August 23, 2012}}</ref> ==ဆက်စပ်ကြည့်ရန်== [[Bill Gates]] ==ကျမ်းကိုး== {{Reflist|30em}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{Sister project links | wikt=no | commons=Category:Microsoft | b=no | n=no | q=Microsoft | s=no | v=Portal:Microsoft | voy=no | species=no | d=no | mw=no | display=Microsoft}} * {{Official website|http://www.microsoft.com/}} * {{Official blog|http://blogs.technet.com/b/microsoft_blog/}} {{Finance links | name = Microsoft Corporation | symbol = MSFT | sec_cik = 789019 | hoovers = Microsoft_Corporation.c86cc6059119a54b }} * {{OpenCorp|Microsoft}} [[Category:မိုက်ခရိုဆော့ဖ်]] [[Category:ကွန်ပျူတာ ကော်ပိုရေးရှင်းများ]] hy02hr1t2bxbxhg5592jnoyqx59yc7z 0 6472 1062799 1043959 2026-11-10T12:25:09Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062799 wikitext text/x-wiki {|{{Infobox aircraft begin |name= Rafale |image=File:Rafale_-_RIAT_2009_(3751416421).jpg{{!}}border |caption=A French Air Force Dassault Rafale at RIAT in 2009 |alt= }}{{Infobox aircraft type |type= ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် |national origin= [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]] |manufacturer= Dassault Aviation |designer= |first flight= ၄ ဇူလိုင် ၁၉၈၆ |introduced= ၁၈ မေ ၂၀၀၁ |retired= |status= အသုံးပြုနေဆဲ |primary user= [[ပြင်သစ်လေတပ်]] <!--Limit one (1) primary user. Top 3 users listed in 'primary user' and 'more users' fields based on number of their fleets. --> |more users= [[ပြင်သစ်ရေတပ်]]<br/>[[အီဂျစ်လေတပ်]] <br/>[[ကာတာလေတပ်]] <!-- Limit is three (3) in 'more users' field, three (3) total users with primary user. Please separate with <br/>.--> |produced= ၁၉၈၆–လက်ရှိ |number built= ၁၄၁ ({{as of|2015|09|lc=on}})<ref>{{cite web|url=http://www.dassault-aviation.com/wp-content/blogs.dir/1/files/2015/07/2015.06_DASSAULT_AVIATION_Communique_financier_EN.pdf|title=2015 first half-year results|work=Dassault Aviation|date=23 July 2015|accessdate=26 November 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dassault-aviation.com/wp-content/blogs.dir/2/files/2015/09/2015.06_Press-conference.pdf|title=Press conference - July, 23rd 2015|work=Dassault Aviation|date=23 July 2015|accessdate=26 November 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dassault-aviation.com/wp-content/blogs.dir/1/files/2015/07/DASSAULT-AVIATION_2015-first-half-year-financial-report.pdf|title=2015 - 1st Half-Year Financial report|work=Dassault Aviation|accessdate=26 November 2015}}</ref><ref>{{Cite press release |url=http://www.dassault-aviation.com/wp-content/blogs.dir/2/files/2014/10/EN-Rafale-Navy-F1-F3.pdf |title=The French defense procurement agency (DGA) takes delivery of its 1st retrofitted Rafale "Marine" from Dassault Aviation |publisher=Dassault Aviation |date=7 October 2014 |accessdate=25 October 2014}}</ref><ref name=25_July_2014_press_release>{{Cite press release |url=http://www.dassault-aviation.com/wp-content/blogs.dir/1/files/2014/07/EN-Dassault-Aviation-_-H1-_-07-25-2014.pdf |title=2014 first half-year results |publisher=Dassault Aviation |date=25 July 2014 |accessdate=4 October 2014}}</ref><!--<ref>{{Cite web |url= http://www.defense.gouv.fr/dga/actualite/lancement-du-nouveau-standard-du-programme-rafale |title= Lancement du nouveau standard du programme Rafale |trans_title= Launch of the Rafale program new standard |date= 10 January 2014 |place= FR |publisher= Défense |language= French}} {{Wayback|url=http://www.defense.gouv.fr/dga/actualite/lancement-du-nouveau-standard-du-programme-rafale|date =20140110233852}}</ref>--><ref>{{cite web|last=Cabirol|first=Michel|url=http://www.latribune.fr/entreprises-finance/industrie/aeronautique-defense/exportation-du-rafale-les-inquietudes-de-l-armee-de-l-air-482410.html |title=Exportation du Rafale : les inquiétudes de l'armée de l'air |work=La Tribune |date=15 August 2015 |accessdate=29 October 2015}}</ref> |program cost= {{Currency|45.9&nbsp;billion|EUR}} <small>(as of FY2013)</small><ref name=Francebudget2013>{{cite web |url=http://www.senat.fr/rap/a13-158-8/a13-158-813.html#toc178 |title=Projet de loi de finances pour 2014 : Défense : équipement des forces et excellence technologique des industries de défense |language=French |publisher=Senate of France |date=21 November 2013 |accessdate=2 July 2014 |quote=Avant prise en compte du projet de LPM, le coût total du programme pour l'Etat était de 45,9 Mds €2013. Le coût unitaire (hors coût de développement) de 74 M€2013 pour le Rafale B (pour 110 avions) de 68,8 M€2013 pour le Rafale C (pour 118 avions) et de 79 M€2011 pour le Rafale M (pour 58 avions)."<br>'''Translated:''' Before taking into account the draft Trademark Law, the total cost of the program for the state was 45.9 billion € 2013. Unit cost (excluding development costs) of €74M 2013 for the Rafale B (110 aircraft) €68.8M 2013 for the Rafale C (for 118 aircraft) and 79 M € 2011 for the Rafale M (58 aircraft). |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509184134/http://www.senat.fr/rap/a13-158-8/a13-158-813.html#toc178 |archive-date=9 May 2020 |url-status=dead}}</ref> (US$62.7&nbsp;billion) |unit cost=Rafale B: {{Currency|74&nbsp;million|EUR}}, {{Currency|101&nbsp;million|US}} ([[flyaway cost]], FY2013)<ref name=Francebudget2013 /> <br />Rafale C: {{Currency|68.8&nbsp;million|EUR}}, {{Currency|94&nbsp;million|US}} (flyaway cost, FY2013)<ref name=Francebudget2013 /> <br />Rafale M: €79&nbsp;million, US$108&nbsp;million (flyaway cost, 2011)<ref name=Francebudget2013 /> |developed from= |variants with their own articles= }} |} ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ Dassault Aviation မှ ထုတ်လုပ်သည့် အင်ဂျင်နှစ်လုံးတပ် ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ် လေတပ်အတွက်သာမက ရေတပ်၏ [[လေယာဉ်တင် သင်္ဘော]]များအတွက်ပါ ထုတ်လုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအမျိုးအစား လေယာဉ်များကို နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်များမှ ဝယ်ယူရန် စိတ်ဝင်စားကြသော်လည်း ပြင်သစ်တို့က ရောင်းချခြင်း မရှိပေ။ == အခြေခံ အချက်အလက်များ == * လေသူရဲ - (၁) ဦး / (၂) ဦး * လေယာဉ်အလျား - (၁၅.၂၇) မီတာ * တောင်ပံအလျား - (၁၀.၈၀) မီတာ * လေယာဉ်အမြင့် - (၅.၃၄) မီတာ * အမြန်ဆုံး ပျံသန်းနှုန်း - အသံထက် (၁.၈) ဆ * တပ်ဆင်နိုင်သည့်လက်နက် ** (၃၀) မီလီမီတာ စက်အမြောက် (၁) လက် ** ဒုံးကျည်များ *** ဝေဟင် - ဝေဟင်ပစ် **** MICA IR/EM **** Magic II **** MBDA Meteor *** ဝေဟင် - မြေပြင်ပစ် **** MBDA Apache **** SCALP EG **** AASM **** GBU-12 Paveway II **** AM 39 Exocet **** ASMP-A nuclear missile <gallery> File:Rafale and CVN 74.jpg File:Rafale-060427-N-2959L-196.jpg </gallery> == ကိုးကား == <references/> {{Refbegin}} * {{cite journal|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1983/1983%20-%200307.html|title=France prepared to "go it alone" on ACX|magazine=[[Flight International]]|location=London|publisher=Reed Business Information|issue=3850|volume=123|page=445|date=13–19 January 1983}} * {{Cite journal |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1983/1983%20-%202189.html |title=Air Superiority |date=4–10 December 1983 |magazine=[[Flight International]] |location=Surrey, UK |publisher=IPC Transport Press |volume=124 |issue=3892 |page=1509 |issn=0015-3710 |archiveurl=http://web.archive.org/web/20101101091249/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1983/1983%20-%202189.html |archivedate=1 November 2010 }} * {{cite journal |url = http://books.google.com/books?id=MZjobjexWkcC&pg=PA33&dq=rafale+cockpit |title = How to Survive a Dogfight Blackout |magazine = [[New Scientist]] |location = London |publisher = Reed Business Information |volume = 109 |page = 33 |date = 20 March 1986 |issn = 0262-4079 }}{{Dead link|date=October 2023 }} * {{cite journal|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1991/1991%20-%202172.html|title=Military Aircraft of the World|magazine=[[Flight International]]|location=London|publisher=Reed Business Information|issue=4281|volume=140|page=34|date=21–27 August 1991|accessdate=15 February 2013|issn=0015-3710|archiveurl=http://wayback.archive.org/web/20130825074157/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1991/1991%20-%202172.html|archivedate=25 August 2013}} * {{Cite book| last =Buttler | first = Tony|title=British Secret Projects: Jet Fighters Since 1950|location=Hinckley, UK|publisher=Midland Publishing|year=2000|isbn = 1-85780-095-8}} * {{Cite book| editor-last=Eden|editor-first=Paul|title=The Encyclopedia of Modern Military Aircraft| url=https://archive.org/details/encymodernmilita0000unse|location= London|publisher= Amber Books|year= 2004|isbn = 1-904687-84-9 | ref ={{harvid|Eden et al.| 2004}}}} * {{Cite book| editor-last= Forsberg| editor-first= Randall| title= The Arms Production Dilemma: Contraction and Restraint in the World Combat Aircraft Industry| url= https://archive.org/details/armsproductiondi0000fors| location= Cambridge, [[Massachusetts | MA]]| publisher= MIT Press| year= 1994| isbn= 0-262-56085-2}} * {{Cite book | last =Frawley | first =Gerard | title =The International Directory of Military Aircraft | url =https://archive.org/details/internationaldir0000fraw_b5f3 | location =Fyshwick, [[Australia | AU]] | publisher =Aerospace Publications | year =2002 | isbn =1-875671-55-2 }} * {{Cite journal|last=Gaines|first=Mike|title=Rafale: Dassault's New Dawn|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1989/1989%20-%201760.html|date=4–10 June 1989|magazine=[[Flight International]]|location=London, UK|publisher=Reed Business Information|issue=4168|volume=135|pages=80–88|issn=0015-3710|archiveurl=http://web.archive.org/web/20140120115049/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1989/1989%20-%201760.html|archivedate=20 January 2014}} * {{Cite book|last=Jarret|first=DN|title=Cockpit Engineering|url=https://archive.org/details/cockpitengineeri0000jarr|location=Surrey, UK|publisher=Ashgate Publishing|year=2005|isbn=0-7546-1751-3}} * {{cite journal|last=MacKenzie|first=Christina|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/2002/2002%20-%200818.html|title=Rafale Readies|magazine=[[Flight International]]|location=London|publisher=Reed Business Information|issue=4824|volume=161|pages=36–37|date=19–25 March 2002|accessdate=19 October 2013|issn=0015-3710|archiveurl=https://archive.today/20131019010211/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/2002/2002%20-%200818.html|archivedate=19 October 2013}} * {{Cite book| last =Richardson | first = Doug|title=Stealth Warplanes| url =https://archive.org/details/stealthwarplanes0000rich |location=Grand Rapids, [[Michigan | MI]] |publisher=Zenith Imprint|year=2001|isbn= 0-7603-1051-3}} * {{cite journal |last= Sedbon |first= Gilbert |title= Rafale partners sought formally |url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1986/1986%20-%200253.html |magazine= [[Flight International]] |location= London |publisher= Reed Business Information |issue= 3996 |volume= 129 |page= 11 |date= 26 January – 1 February 1986 |accessdate= 13 January 2013 |issn= 0015-3710 |archiveurl= http://wayback.archive.org/web/20130411202252/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1986/1986%20-%200253.html |archivedate= 11 April 2013 }} * {{Cite journal |last=Sedbon |first=Gilbert |author-mask=3 |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1986/1986%20-%201574.html |title=Dassault flies Rafale demonstrator |magazine=[[Flight International]] |location=London |publisher=Reed Business Information |issue=4019 |volume=130 |page=4 |date=6–12 July 1986 |accessdate=12 January 2013 |archiveurl=http://wayback.archive.org/web/20130411202204/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1986/1986%20-%201574.html |archivedate=11 April 2013 |issn=0015-3710 }} * {{cite journal | last = Sedbon | first = Gilbert | author-mask = 3 | url = http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1988/1988%20-%200422.html | title = Crouzet controls by voice | magazine = [[Flight International]] | location = London | publisher = Reed Business Information | issue = 4101 | volume = 133 | pages = 30–31 | date = 14–20 February 1988 | accessdate = 19 October 2013 | issn = 0015-3710 | archiveurl = http://wayback.archive.org/web/20130827072421/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1988/1988%20-%200422.html | archivedate = 27 August 2013 }} * {{cite journal |last= Sedbon |first= Gilbert |author-mask= 3 |url= http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1989/1989%20-%203362.html |title= French Navy breaks ranks over F-18 sale |magazine= [[Flight International]] |location= London |publisher= Reed Business Information |issue= 4189 |volume= 136 |page= 6 |date= 29 October – 4 November 1989 |accessdate= 14 January 2013 |archiveurl= https://archive.today/20130828005541/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1989/1989%20-%203362.html |archivedate= 28 August 2013 |issn= 0015-3710 }} * {{cite journal | last1 = Sedbon | first1 = Gilbert | author-mask = 3 | last2 = De Wulf | first2 = Herman | url = http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1986/1986%20-%200149.html | title = Belgium denies interest in lighter Rafale B | magazine = [[Flight International]] | location = London | publisher = Reed Business Information | issue = 3994 | volume = 129 | page = 9 | date = 12–18 January 1986 | accessdate = 13 January 2013 | issn = 0015-3710 | archiveurl = http://wayback.archive.org/web/20130411202235/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1986/1986%20-%200149.html | archivedate = 11 April 2013 }} * {{Cite book | editor-last= Spick|editor-first= Michael ‘Mike’ |title= The Great Book of Modern Warplanes| url= https://archive.org/details/greatbookofmoder0000spic|location= St. Paul, [[Minnesota | MN]] |publisher= MBI Publishing | year = 2000 | isbn = 978-1-84065-156-0}} * {{Cite book | editor-last= Williams |editor-first= Mel |chapter= Dassault Rafale |title= Superfighters, The Next Generation of Combat Aircraft | url= https://archive.org/details/superfightersnex0000unse |location= London | publisher = AIRtime Publishing|year=2002 |isbn=1-880588-53-6 |ref= harv}} * {{Cite book | last =Wertheim | first = Eric|title= Naval Institute Guide to Combat Fleets of the World: Their Ships, Aircraft, and Systems|location= Annapolis, [[Maryland | MD]] |publisher=Naval Institute Press|year=2007|isbn= 1-59114-955-X}} {{Refend}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Citation | url = http://www.dassault-aviation.com/en/defense/rafale/introduction | publisher =Dassault Aviation | title = Rafale | type = official page}} * {{Citation | url = http://www.defense.gouv.fr/air | title = Armée de l'Air | publisher = Ministère de la Défense | type = official page | language = French}}. * {{Citation | url = http://www.acig.org/artman/publish/article_295.shtml | title = Dassault Rafale | type = article | publisher = Air Combat Information Group | access-date = 22 March 2014 | archive-date = 12 August 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060812232408/http://www.acig.org/artman/publish/article_295.shtml | url-status = dead }}. [[Category:စစ်ဘက်သုံး လေယာဉ်ပျံ‎]] [[Category:တိုက်လေယာဉ်]] r62ul19isvxdymhmf0kz7o2jsdqoie3 0 6860 1062853 1039632 2026-11-10T16:42:46Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062853 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | body = [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]<br>ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့ | post = ညွှန်ကြားရေးမှူး | formation = ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၇ | insignia = SSI of the Corps of Public Relation and Psychological Warfare (Myanmar).svg | insigniasize = 108px | insigniacaption = ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့တံဆိပ် | flag = | flagsize = | flagborder = | flagcaption = | incumbent = ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲရင့်အောင် | image = | imagesize = 220px | department = {{Army|Myanmar}} | type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] | reports_to = {{Flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}} [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | seat = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး | appointer = {{Flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | deputy = ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး | footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ | footnotes = [[Image:14. Myanmar Army MG.svg|50px]] <br /> [[ဗိုလ်ချုပ်]] |imagecaption= }} '''ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး'''မှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲရင့်အောင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/81173|title= (၈၁) နှစ်မြောက်တပ်မတော်နေ့ ဂုဏ်ပြုဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်များနှင့် ဂုဏ်ပြုစစ်ချီသီချင်း၊ စစ်သည်တေးသီချင်း၊ ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုစာမူဆုရရှိသူ စာပေပညာရှင်များအား ဂုဏ်ပြုဆုနှင့် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းလွှာများပေးအပ်ချီးမြှင့်|work=MOI Myanmar|access-date=၂၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/-%25E1%2581%2587%25E1%2581%2587-%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2599%25E1%2580%25BC%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BA-%25E1%2580%2590%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2599-15|title=(၇၇)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့ဂုဏ်ပြုဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်များနှင့် ဂုဏ်ပြုစစ်ချီသီချင်း၊ စစ်သည်တေးသီချင်း၊ ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုစာမူဆုရရှိသူ စာပေပညာရှင်များအား ဂုဏ်ပြုဆုနှင့် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းလွှာများပေးအပ်|publisher=Myanmar National Portal|access-date=26 May 2022|archive-date=27 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327233630/https://www.myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/-%E1%81%87%E1%81%87-%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99-15|url-status=dead}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးကို လွတ်လပ်ရေးမရမီကာလ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပညာရေးဌာနစု အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ခေတ်ကာလအခြေအနေများအရ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အမည်နာမများကို အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပညာရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး အဖြစ်လည်းကောင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း) ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး (၇၉) နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့ အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ချီးမြှင့် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/kaakyreuuciikhuprun-knny-pnnysuu-chkchnrenng-cittdhaattccchngre-nnynkaaremuurun-79-ncmeaak |access-date=2026-04-15 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my |archive-url=https://web.archive.org/web/20260410063613/https://www.mdn.gov.mm/my/kaakyreuuciikhuprun-knny-pnnysuu-chkchnrenng-cittdhaattccchngre-nnynkaaremuurun-79-ncmeaak |archive-date=10 April 2026 |url-status=dead}}</ref> ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှစတင်၍ [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]တို့ ပူးပေါင်းကာ တပ်မတော်ကလေးကျောင်း များကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၁၉၅၄ ခုနှစ် တပ်မှူးများညီလာခံ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ တပ်မတော်သားတိုင်း "အ" သုံးလုံးကျေစေမည့် မူဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် အဆိုပါ တပ်မတော်ပညာရေးကျောင်းများကို ဤညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးမှပင် တာဝန်ယူ စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ထိုထဲ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ပညာသင်နှစ်မှစတင်ကာ ရန်ကုန်နှင့် နေပြည်တော်တို့တွင် ဖွင့်လှစ်သွားမည့် တပ်မတော်လူငယ်ပညာရေးသင်တန်းကျောင်းများလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်အတွင်းရေးမှူး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း)၊ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး (၇၉) နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့ အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ချီးမြှင့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81521 |access-date=2026-04-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == လက်အောက်ခံ တပ်များ == * [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား|မြဝတီတပ်မတော်အသံလွင့်ဌာန]] * [[မြဝတီစာပေတိုက်]] * အမှတ်(၁)တပ်မတော်ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်‌ရေးတပ် * တပ်မတော်ပညာရေးကျောင်းများ * နယ်လှည့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး တပ်ခွဲများ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:စစ်လက်ရုံး/ အကူ/ ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့]] fyvlv0uevzyt49vw4czq6gzx8ppqeez 0 7528 1062885 1055453 2026-11-11T00:45:10Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062885 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |agency_name = ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန<br /><small>Ministry of Rail Transportation</small> |type = ဝန်ကြီးဌာန |nativename_a = |nativename_r = |seal = Ministry of Rail Transportation seal.PNG |seal_width = |seal_caption = ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန တံဆိပ် |picture = |picture_width = |picture_caption = |formed = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --> |preceding1 = |preceding2 = <!-- (etc.) --> |dissolved = |superseding = |jurisdiction = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |headquarters = [[နေပြည်တော်]] |latd= |latm= |lats= |latNS= |longd= |longm= |longs= |longEW= |region_code = |coordinates = |employees = |budget = |minister1_name = |minister1_pfo = |minister2_name = |minister2_pfo = <!-- (etc.) --> |deputyminister1_name = |deputyminister1_pfo = |deputyminister2_name = |deputyminister2_pfo = <!-- (etc.) --> |chief1_name = |chief1_position = |chief2_name = |chief2_position = <!-- (etc.) --> |agency_type = |parent_department = |parent_agency = |child1_agency = |child2_agency = <!-- (etc.) --> |keydocument1 = <!-- (etc.) --> |website = {{URL|https://www.railways.gov.mm/}} |footnotes = |map = |map_width = |map_caption = }} မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ဝန်ကြီးဌာနများ]]တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး|သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး]]နှင့် ပတ်သက်၍ ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာနထားရှိပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့်အချိန်တွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို ရေကြောင်းနှင့် မြို့ပြလေကြောင်းဝန်ကြီးဌာနနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန နှစ်ဌာနခွဲ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ခုနှစ်တွင် အထက်ပါဝန်ကြီးဌာန နှစ်ဌာနကို ပေါင်းစည်း၍ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းကာ ဌာနများကိုလည်း တိုးချဲ့၍ အောက်ပါဌာနများဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="mrt">{{cite web|url=https://www.railways.gov.mm/?option=com_content&view=article&id=9&Itemid=44&lang=en|title=သမိုင်းအကျဉ်း|publisher=ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၂၂|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813003549/https://www.railways.gov.mm/?option=com_content&view=article&id=9&Itemid=44&lang=en|archive-date=13 August 2023|url-status=dead}}</ref> *မီးရထားအုပ်ချုပ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့၊ *[[လေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန|ပြည်တွင်းလေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဘုတ်အဖွဲ့]]၊ *[[ရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန|ပြည်တွင်းရေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဘုတ်အဖွဲ့]]၊ *ရေကြောင်းဌာန၊ *ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်း အုပ်ချုပ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့၊ *မြို့ပြလေကြောင်းဌာန၊ *[[မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန|မိုးလေဝသဌာန]]၊ *စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဌာန၊ *[[မြန်မာ့ကြယ်ငါးပွင့် သင်္ဘောလုပ်ငန်း|မြန်မာနိုင်ငံ ကြယ်ငါးပွင့်သင်္ဘော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်း]]၊ *ကုန်းလမ်းနှင့် ပြည်တွင်းရေကြောင်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံပိုင် စီးပွားရေး အဖွဲ့အစည်းများကို ကော်ပိုရေးရှင်း အမည်များဖြင့် ပြောင်းလဲ၍လည်းကောင်း၊ ဝန်ကြီးဌာနကိုလည်း ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဟူ၍လည်းကောင်း ပြင်ဆင်၍ လုပ်ငန်းဌာနပေါင်း (၁၇)ဌာနဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]]၏ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၂၉)ရက်နေ့ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ ၁၀/၉၂ အရ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနအား အောက်ပါ ဝန်ကြီးဌာန (၃)ခုအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ *[[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊ *[[ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ *[[ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန]] == ဖွဲ့စည်းပုံ == လက်ရှိ ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် အောက်ပါဌာန (၅)ဌာန ပါဝင် ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref name="mrt"/> *[[မြန်မာ့ မီးရထား]]၊ *[[ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး]]၊ *[[ပို့ဆောင်ရေးစီမံကိန်းဦးစီးဌာန]]၊ *[[ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန]]၊ *[[ဗဟိုပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးကျောင်း]]။ == ရည်မှန်းချက် == *ခေတ်မှီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်နေရာတွင် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ခရီးသည်နှင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များကို အထိရောက်ဆုံးနှင့် စွမ်းဆောင်ရည်ရှိရှိ ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်နိုင်ရေး၊ မိမိလက်ဝယ်ရှိ စွမ်းအားစုများကို အထိရောက်ဆုံး သုံးစွဲနိုင်ရေး။ *ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး။ *မော်တော်ယာဉ်များဖြင့် စီးပွားရေးအလို့ငှာ ဆောင်ရွက်သော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများ စနစ်တကျဖြစ်ပေါ်စေရေး။ *ဝန်ထမ်းများ၏ လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည် အစဉ်အမြဲ တိုးတက်နေစေရန် လေ့ကျင့်ပေးရေး။ *ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍနှင့် စက်မှုကဏ္ဍတို့တွင် ကမ္ဘာ့အဆင့်သို့ တက်လှမ်းနိုင်စေရေးအတွက် အဆင့်ဆင့်လုပ်ငန်းစဉ်များ ချမှတ်ဆောက်ရွက်နိုင်ရေး။ *အများပိုင်၊ ပုဂ္ဂလိကပိုင်နှင့် ဖက်စပ်လုပ်ငန်းစနစ်အား အပြန်အလှန် အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေသော အခြေအနေများနှင့်အညီ ပွင့်လင်းမြင်သာစွာဆောင်ရွက်ရေး။ <ref>{{cite web|url=http://www.ministryofrailtransportation.com/index.php?option=com_content&view=article&id=9&Itemid=44&lang=en|title=ရည်မှန်းချက်|publisher=ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၂၂}}</ref> == အကိုးအကား == {{reflist}} == ပြင်ပအဆက်အသွယ် == *[http://www.ministryofrailtransportation.com/ ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာ] {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ]] fmgff8voidd9hcfx1pyrhrg9z9ww89l 0 8519 1062973 1037363 2026-11-11T11:02:09Z Salai Rungtoi 22844 updated information 1062973 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit |unit_name = တပ်မတော် (ရေ) |image = {{ubl|[[File:Emblem of the Myanmar Navy.svg|frameless|250px]]|တပ်ဖွဲ့တံဆိပ် ---- [[File:Arm Badge or Shoulder Sleeve of Myanmar Navy.svg|frameless|200px]]|လက်ရုံးအမှတ်အသားတံဆိပ်}} |image_size = |caption = |dates = ၁၉၄၇ – လက်ရှိ |start_date = {{Start date and age|1947|12|24|df=yes|p=yes}} |country = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |allegiance = |branch = [[ရေတပ်]] |type = |role = နိုင်ငံ့ရေပိုင်နက် ကာကွယ်ရေး၊ ရေကြောင်းစစ်ဆင်ရေး |size = ၁၉,၀၀၀ ဦး<ref name="Irrawaddy2024">{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/arakan-army-exposes-myanmars-naval-weaknesses.html|title=Arakan Army Exposes Myanmar's Naval Weaknesses|author=Moe Sett Nyein Chan|date=1 March 2024|website=The Irrawaddy|access-date=17 September 2024}}</ref> |command_structure = {{Armed forces|မြန်မာနိုင်ငံ}} |garrison = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]။ |garrison_label = ဌာနချုပ် |equipment = |equipment_label = |nickname = ရေတပ်၊ နေဗီ၊ ရွိုင်ရယ် နေဗီ။ |motto = {{ubl|''"လှေခွက်ချည်းကျန် အလံမလှဲ"'' ၊|''"မြန်မာ့ပင်လယ် ဒို့ကာကွယ်"'' ၊|''"ပိုင်နက်ပင်လယ် ဒို့ကာကွယ်"'' ။}} |colors = {{Color box|#000080}}{{Color box|#FFFFFF}}{{Color box|#000000}} ရေတပ်နက်ပြာ၊ အဖြူ၊ အနက်{{Small|''(Navy Seals အထူးတပ်ဖွဲ့)''}} |colors_label = |march = |mascot = |battles = |anniversaries = ဒီဇင်ဘာ ၂၄ |decorations = |battle_honours = |commander1_label = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |commander1 = {{flagicon image|Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[ရဲဝင်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး]] |commander2_label = ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး |commander2 = {{Flagicon image|Flag of the Ministry of Defense (Myanmar).svg|size=25px}} [[ရာပြည့်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်]] |commander3_label = [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] |commander3 = {{flagicon image|Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg}} ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw9yrgg7y17t|title=ဗိုလ်ချုပ်ထိန်ဝင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄}}</ref> |commander4_label = စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ) |commander4 = {{flagicon image|Myanmar Navy Vice-Admiral Flag.svg}} ဗိုလ်ချုပ် ကျော်လင်းဇော် |commander5_label = အင်ဂျင်နီယာဌာနမှူး <!-- Insignia --> |commander5 = {{flagicon image|Myanmar Navy Vice-Admiral Flag.svg}} ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်သူစိုး |identification_symbol = [[Image:Naval Ensign of Myanmar.svg|border|200px]] |identification_symbol_label = ရေတပ်အလံတော် |identification_symbol_2 = [[Image:Myanmar Navy commissioning pennant.svg|199px]] |identification_symbol_2_label = တပ်တော်ဝင်အလံ |identification_symbol_3 = [[Image:Naval Ensign of Burma (1948-1974).svg|border|200px]] |identification_symbol_3_label = ရေတပ်အလံတော်ဟောင်း (၁၉၄၈–၁၉၇၄) |identification_symbol_4 = [[Image:Naval Ensign of Burma (1974–1994).svg|border|200px]] |identification_symbol_4_label = ရေတပ်အလံတော်ဟောင်း (၁၉၇၄–၁၉၉၄) <!-- Aircraft --> }} '''မြန်မာ့တပ်မတော် (ရေ)''' သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] တွင် ပါဝင်ပြီး [[ရေတပ်]]ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသား စစ်မှုထမ်းအင်အား ၁၉၀၀၀ ခန့်ဖြင့်အမှုထမ်းလျက်ရှိသည်။ ယနေ့အချိန်တွင် တပ်မတော် (ရေ) သည် စစ်ရေယာဉ်ပေါင်း ၂၂၇ စီးဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref>https://www.globalfirepower.com/country-military-strength-detail.php?country_id=myanmar</ref> ၁၉၈၈ ခုနှစ်မတိုင်မှီခန့် ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုများ နိုမ်နှင်းရာတွင် မြန်မာ့တပ်မတော် ရေ ၏ထင်ရှားသော အခန်းကဏ္ဍမှာ အခြား တပ်နှင့် လေတပ် များထက်စာလျှင် အလွန်နည်းပါးလှသည်။ တပ်မတော်ရေသည် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ယခင်အချိန်ရော ယခုကာလအထိတည်ရှိနေသည့်အတွက်ကြောင့် မကြာသေးမီကာလကပင် မြန်မာ့ရေပိုင်နက်ခြိမ်ခြောက်မှုများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ထပ်မံတိုးချဲ့တည်ဆောက်ထားခဲ့သည်။ တပ်မတော် (ရေ)၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ “မြန်မာ့ပင်လယ် ဒို့ကာကွယ်” ဖြစ်သည်။<ref>https://news-eleven.com/article/64612{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> ==သမိုင်း== ===ကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီ=== [[File:An account of an embassy to the kingdom of Ava 00493-s.gif|thumb|231x231px|၁၇၉၅ ခုနှစ် မြန်မာဘုရင့်စစ်ရေယာဉ် |alt=]]မြန်မာဘုရင့်ရေတပ်တော်တွင် မြစ်အတွင်းတိုက်ခိုက်ရေးရေယာဉ်များ အဓိကပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့၏ အဓိကတာဝန်များမှာ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကြောင်းအား ထိန်းချုပ်ထားရန်ဖြစ်ပြီး ရှေ့တန်းစစ်သည်များအား တင်ဆောင်လာသော သင်္ဘောများကို ကာကွယ်ပေးရန်အတွက်ဖြစ်သည်။ ယင်းစစ်သင်္ဘောများသည် သေနတ်ကိုင်တပ်သား ၃၀ နှင့်အထက် တင်ဆောင်နိုင်ပြီး ၆-၁၂ ပေါင်ဒါ အမြောက်မြားတပ်ဆင်ထားသည်။ ၁၈ ရာစုအလယ်ခန့်တွင် ရေတပ်တော်သည် ဥရောပနှင့်အခြားလူမျိုးများပါသည့် ပင်လယ်ပျော်သင်္ဘောနှင့် ဥရောပနှင့်အခြားနိုင်ငံခြား သင်္ဘောသားများထံမှ နည်းနာများကို သင်ယူဆည်းပူးလေ့လာပြီး ယိုးဒယား၊ ရခိုင်တိုက်ပွဲများအတွက် စစ်သည်တော်များ ပို့ဆောင်ရန် အသုံးချခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:Burmese man-of war, captured by the Hermes - ILN 1852-0626-0009.jpg|thumb|၁၉ ရာစု မြန်မာဘုရင့်စစ်ရေယာဉ်]] ထိုအချိန်က ရခိုင်နှင့် မွန်တို့သည် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် နေထိုင်သည့်အလျောက် ယင်းတို့၏ စစ်သင်္ဘောများ၊ တိုက်ခိုက်ရေးနည်းပညာများသည် မြစ်အတွင်း၌သာအတွေ့အကြုံရှိသော မြန်မာတပ်များ၏ သင်္ဘောများထက် သာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ===တိုက်ပွဲများနှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်=== မြန်မာ့ ရေတပ်ကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော် ရေ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း အလွန်သေးငယ်၍ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်းတွင် ဗြိတိသျှ မဟာမိတ်တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဖက်ဆစ်ဂျပန်ကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ === ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးကာလ === [[File:HMS Fal 1943 IWM FL 10071.jpg|thumb|230x230px|[[စစ်ရေယာဉ် (မေယု)]]]] ၁၉၄၇ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအတွင်းတွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ရေတပ်ကို လူ ၇၀၀ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပထမတွင် သင်္ဘောအုပ်စုမှာ အနည်းငယ်သာ ပါဝင်သော်လည်း ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဗြိတိသျှတော်ဝင်ရေတပ်၏ အစီအစဉ်အရ သင်္ဘောအချို့ကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအထဲတွင် UBS Mayu ([[စစ်ရေယာဉ် (မေယု)]]) မြစ်အမျိုးအစားဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် နှင့် အမြောက်တက်ဆင်ထားသည့် ကမ်းတက်ရေယာဉ် လေးစင်းပါဝင်သည်။ ၂၅ပေါင်ဒါ(၈၈မီလီမီတာ) ၂လက်နှင့် ၂ပေါင်ဒါ (၄၄ မီလီမီတာ) အမြောက်မြား တပ်ဆင်ထားသည့် ထိုကမ်းတက်ရေယာဉ်များကို အထောက်အကူပြု(သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး+လက်နက်ကြီးပစ်ကူပေးနိုင်ရန်)စစ်ရေယာဉ်များအြဖစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၅ရက်၊ မွန်းတည့် ၁၂ နာရီတွင် ဗြိတိသျှ တော်ဝင်ရေတပ် မတော်က စစ်ရေယာဉ် (မေယု)ကို မြန်မာနိုင်ငံ‎ အရန်တော်ဝင်ရေတပ်သို့ အခမ်းအနားဖြင့် လွှဲပြောင်းပေး အပ်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်စဉ်က ဗြိတိသျှ အစိုးရကိုယ်စား စစ်ရေယာဉ်မှူးဖြစ်သူ ဗိုလ်မှူး မစ်ချယ်လ်က လွဲပြောင်းပေး အပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းအခမ်းအနားသို့ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း‎]] ကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ပြီး ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကို စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ရေယာဉ်ကို မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စား လက်ခံခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံး စစ်ရေယာဉ်မှူးမှာ ဗိုလ်မှူးခင်မောင်ဘို ဖြစ်သည်။ === ၁၉၅၀ ခုနှစ်များ === ၁၉၅၀ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၁ ခုနှစ်အတွင်းတွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]သည် နှစ်ဖက် စစ်ရေးနားလည်မှုအစီအစဉ်အရ ကမ်းရိုးတန်းစောင့် သင်္ဘော ၁၀ စင်း ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှု ပေါင်းစုံကို နှိမ်နင်းရာ တိုက်ပွဲများအတွင်းတွင် တပ်မတော်ရေသည် အဓိကနေရာမှ လုပ်ရှားခဲ့သည်။ တပ်မတော်ရေသည် ခုခံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးတာဝန်များ၊ အစောင့်အရှောက်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ သယ်ယူရေး၊ စစ်သည်များသယ်ယူရေးများနှင့် လိုအပ်လျှင် ပစ်ကူများပေးရေးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ [[ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ]]များနှင့် ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော [[မော်လမြိုင်မြို့]]ကို ကရင်သောင်းကျန်သူတို့ သိမ်းပိုက်ထားချိန်တွင် တပ်မတော်ရေ၏ အဓိက တာဝန်ယူ လှုပ်ရှားမှုကြောင့်သာ သက်သာရာ ရခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် တပ်မတော်ရေ၏ ကင်းလှည့်ရေယာဉ်တစ်စင်းသည်သာ ကရင်သောင်းကျန်းသူများဘက်သို့ ဘက်ပြောင်းပူးပေါင်းခဲ့သည်မှ အပ မြန်မာ့တပ်မတော်ရေသည် အရေးကြီးသည့် ကုန်းတွင်းပိုင်း ရေကြောင်းလမ်းများတွင် ကြီးမားသော အတားအဆီး မရှိဘဲ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>Hugh Tinker, Union of Burma, p.325</ref> ၁၉၅၆-၅၇ ခုနှစ်အတွင်းတွင် တန်ချိန် ၅၀ ရှိသည့် မော်တာတော်ပီဒို/မော်တာ စက်သေနတ်တပ် အဖြစ်ပြောင်းလဲအသုံးပြုနိုင်သော Saunders-Roe Dark class အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်းစောင့် ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ငါးစင်း၊ တန်ချိန် ၁၀၄၀ ရှိ Algerine class minesweeper အမျိုးအစား မိုင်းရှင်းရေယာဉ်အဟောင်း တို့ကို ဗြိတိသျှတို့ထံရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၀-၆၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် PGM အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတမ်းစောင့် ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ခြောက်စင်း၊ CGC အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်းစောင့် ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၇ စင်း ကို တပ်မတော်ရေသို့ ရောင်းချပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်ရေတပ်၏ တန်ချိန် ၆၄၀ PCE-827 class တိုက်ခိုက်ရေးရေယာဉ် နှင့် တန်ချိန် ၆၅၀ Admirable class minesweeper အမျိုးအစား မိုင်းရှင်ရေယာဉ်တို့ကို ရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းယာဉ်များသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်အလယ်ခန့် တပ်တော်ဝင်အသုံးပြုထားသော ယာဉ်အဟောင်းများဖြစ်သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်သို့ မြစ်တွင်း ကမ်းရိုးတန်းစောင့်ရေယာဉ်ငယ် ၆ စင်းတို့ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ယူဂိုဆလားဗီးယားထံမှ Y-301 အမျိုးအစား စက်သေနတ်တပ် ရေယာဉ် ၁၀ စီးအပြင် Michao အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်းစောင့်ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၂၅ စီးရရှိခဲ့သည်။ === ၁၉၆၀ ခုနှစ်များ === [[File:Burmese Navy visit to Indonesia, Jalesveva Jayamahe, p198.jpg|thumb|အင်ဒိုနီးရှားရောက် မြန်မာ့ရေတပ်သားများ (၁၉၆၀ ခုနှစ်)]] မြန်မာ့တပ်မတော်ရေသည် [[ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ]] အကူအညီဖြင့် စစ်ရေယာဉ်များ ကိုယ်တိုင် ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ တွင် တန်ချိန် ၄၀၀ ရှိ နဝရတ် အမျိုးအစား ကော်ဗတ် ရေယာဉ်နှစ်စင်းကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်တွင် အမှုထမ်းစေခဲ့သည်။ လက်နက်အနေဖြင့် ၂၅ပေါင်ဒါ အမြောက် နှင့် ၄၀ မီလီမီတာ ဘိုဖော်စ် လေယာဉ်ပစ်အမြောက်တို့ တပ်ဆင်ထားသည်။ မြန်မာသင်္ဘောကျင်းများမှ ကမ်းရိုးတန်းစောင့် ရေယာဉ်ငယ် အချို့နှင့် ကမ်းတက်ရေယာဉ်အချို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကမ်းတက်ရေယာဉ်နှင့် အရန်သင်္ဘောများကို အော်လီကွန် ၂၀ မီလီမီတာ အမြောက်မြား၊ ၄၀ မီလီမီတာ လေယာဉ်ပစ်အမြောက်မြား နှင့် စက်သေနတ်ကြီးများကို တပ်ဆင်ထားသည်။<ref>Janes Fighting Ships 1997-98 p.82</ref> === ၁၉၇၀ ခုနှစ်များ === တပ်မတော်ရေ၏ စစ်အင်အားတို့ချဲ့မှုသည် ၁၉၅၀ ခုနှစ်နှင့် ၆၀ အကြားတွင် အလွန်လျင်မြန်သော်လည်း ယာဉ်အအိုအဟောင်းများ၏ ပျက်စီး ယိုးယွင်းမှုများကြောင့် အရှိန်အဟုန်နှေးကွေးလာခဲ့ရပြီး ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် မဆလ အစိုးလက်ထက် ရေတပ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးမတိုင်မီအထိ ဖြစ်သည်။ === ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ === ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]မှ Carpentaria အမျိုးအစား ကမ်းနီး ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ခြောက်စင်း၊ စင်ကာပူနိုင်ငံမှ ၁၂၈ တန် Swift အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်း ကင်းလှည့် ရေယာဉ် ၃ စီး၊ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံလုပ် ၃၈၅ တန် Ospery အမျိုးအစား ကမ်းဝေး ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၃ စီးတို့ ရရှိခဲ့သည်။ Swift နှင့် Ospery အမျိုးအစား သင်္ဘောများသည် ၄၅၀၀ မိုင်နှင့် ၁၈၀၀ မိုင်ခန့် အသီသီးရောက်ရှိနိုင်ပြီး အော်လီကွန် ၂၀ မီလီမီတာ အမြောက်မြားနှင့် ၄၀မီလီမီတာ လေယာဉ်ပစ် အမြောက်မြား တပ်ဆင်ထားသည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန် အစောပိုင်းနှစ်များတွင် တပ်မတော်ရေသည် US PGM အမျိုးအစား ကင်းလှည့်ရေယာဉ်ကို အခြေခံ၍ ၁၂၈ တန် PGM အမျိုးအစား ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၃ စင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုသင်္ဘောတိုင်းတွင် ၄၀ မီလီမီတာ လေယာဉ်ပစ်အမြောက် နှစ်လက်နှင့် ၁၂.၇ မီလီမီတာ စက်သေနတ်ကြီး ၂ ခုတို့ တပ်ဆင်ပေးထားသည်။ === ၁၉၉၀ ခုနှစ်များ === မြန်မာ့တပ်မတော်ရေသည် ဒုံးတပ် အစောင့်ရေယာဉ် ၆ စီးနှင့် ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက် သင်္ဘော ၁၀ စင်းတို့ကို တရုတ်ထံမှ ဝယ်ယူခဲ့သည်။ တပ်မတော် ရေသည် ၇၇ မီတာ ကော်ဗတ် ရေယာဉ် နှစ်စင်း(771 နှင့် 772) နှင့် အမြန်သွားတိုက် ရေယာဉ် လေးစင်း(551-554) တို့ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်ကတည်းက တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ === ၂၀၀၀ ခုနှစ်များ === ==== နာဂစ်ဆိုင်ကလုန်း ==== ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော [[နာဂစ်မုန်တိုင်း]]ကြောင့် တပ်မတော်ရေယာဉ် ၂၅ စီးခန့် နစ်မြုပ်ခဲ့ရပြီး စစ်သားအချို့နှင့် မိသားစုဝင်များပျောက်ဆုံး သို့မဟုတ် သေဆုံးခဲ့ရသည်ဟု စာရင်းပြုစုခဲ့သည်။ အရာရှိ ၃၀ ခန့်နှင့် အမှုထမ်းပေါင်း ၂၅၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးခဲ့ကြောင်း ကြေညာထားပြီး ဟိုင်းကြီးကျွန်းရှိ ပမ္မဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်၊ ဗိုလ်တထောင် သန်လျက်စွန်းရှိ ဧရာဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ် နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့ရှိ ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်တို့၏ကွပ်ကဲမှုအောက်၌ရှိသော စစ်ရေယာဉ် ၂၅ စင်းသည် မုန်တိုင်းကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ === ၂၀၁၀ ခုနှစ်များ === မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အမေရိကန်၏ နိုင်ငံတကာ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် အမေရိကန်စစ်ရေယာဉ် USS Bonhomme Richard (LHD-6) သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။<ref>https://web.archive.org/web/20181226035219/https://www.mmtimes.com/national-news/6684-the-evolving-role-of-myanmar-s-navy.html</ref>[[File:Myanmar officer tour USS Bonhomme Richard. (8202185315).jpg|thumb|မြန်မာ့တပ်မတော်ရေ အရာရှိများ အမေရိကန်စစ်ရေယာဉ်ကို လာရောက်လည်ပတ်စဉ် (၂၀၁၃ ခုနှစ်)|alt=]] ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ စစ်ရေယာဉ်တပ်ပေါင်းစု ပင်လယ်ပြင်စစ်ဆင်မှုလေ့ကျင့်ခန်း (Combined Fleet Exercise -Sea Shield)ကို နှစ်စဉ်လုပ်ဆောင်ပြီး စစ်ရေယာဉ်မျိုးစုံ နှင့် ရဟတ်ယာဉ်များ၊ အထူးစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့ (NAVY SEALs) တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊ အရာရှိ၊ စစ်သည်အင်အား ၁၄ဝဝ ကျော် နှစ်စဉ်ပါဝင်လေ့ကျင့်ခဲ့ကြသည်။<ref>http://www.moi.gov.mm/?q=news/1/04/2017/id-14239</ref> [[File:2015.10.20.부산국제 조선 해양 대제전 국제 해양 방위산업전 22153969379 9e05ae203c o.jpg|thumb|မြန်မာ - တောင်ကိုရီးယား ရေတပ်ဦးစီးချုပ်များ တွေ့ဆုံစဉ် (၂၀၁၇ ခုနှစ်)]] ၂ဝ၁၆ ခုနှစ်မှ စ၍ တပ်မတော်နယ်လှည့် အထူးကုဆေးအဖွဲ့ များပါဝင်သော တပ်မတော်ပင်လယ်သွား ဆေးရုံသင်္ဘော(သံလွင်) ဖြင့် မြန်မာ့ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများရှိ ဒေသခံပြည်သူများအား ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိရာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလထိ ဒေသခံပြည်သူစုစုပေါင်း ၈၁ဝ၅၃ ဦး တို့ကို ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်း များ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီး ဆေးရုံ သင်္ဘောပေါ်ရှိ သားဖွားခန်း၌ ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင် ၁၁ ဦးအား အောင်မြင်စွာ မွေးဖွား ကုသပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://cincds.gov.mm/node/1260 |accessdate=25 December 2018 |archivedate=21 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181221002828/http://www.cincds.gov.mm/node/1260 }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ် တွင် မြစ်တွင်းသွား ဆေးရုံသင်္ဘော(ရွှေပုစွန်) သည် ရေဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်လျက်ရှိသော [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီတိုင်း ဒေသကြီး]] အတွင်း လှည့်လည်၍ ဆေးကုသပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref>http://www.moi.gov.mm/npe/?q=news/9/08/2015/id-27318</ref> [[ဖိုင်:Myanmar UMS King Sin Phyu Shin (F14) during Milan 2018 exercise.jpg|thumb|၂၀၁၈ ခုနှစ် မီလန် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု၌ တွေ့ရသော မြန်မာ့စစ်ရေယာဉ် ဆင်ဖြူရှင် ('''F14''')]] ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင် ကျင်းပသည့် အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာရေတပ်လေ့ကျင့်မှု ၂၀၁၈ တွင် မြန်မာရေတပ်က ပါဝင်ခဲ့သည်။ မြန်မာဘက်မှ ရေယာဉ်များတွင် ကျန်စစ်သား-အတန်းအစား ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် [[စစ်ရေယာဉ် ဆင်ဖြူရှင်]] (F-14) နှင့် ကမ်းလွန်ကင်းလှည့်ရေယာဉ် [[စစ်ရေယာဉ် အင်းလေး]] UMS Inle နှင့် အိန္ဒိယဘက်ခြမ်းတွင် ရေငုပ်သင်္ဘော တိုက်ခိုက်ရေးစစ်ရေယာဉ် corvette INS Kamorta, Shivalik (Project 17) တို့ ပါဝင်ကြောင်း၊ ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် INS Sahyadri နှင့် Type 877EKM Kilo-class ရေငုပ်သင်္ဘောတစ်စင်း၊ ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းနှင့် အဆင့်မြင့်လေယာဉ်နှစ်စင်းတို့နှင့်အတူ။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မြန်မာရေတပ်၏ စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား သည် ဒေသတွင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ရေကြောင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးတက်စေရန်အတွက် ပထမဆုံး အမေရိကန်-အာဆီယံ ရေကြောင်းလေ့ကျင့်မှု US-Asean Maritime Exercise (AUMX) တွင် ပါဝင်ခဲ့ပါသည်။<ref>https://www.bangkokpost.com/thailand/general/1741184/first-us-asean-naval-exercise-begins</ref>[[ဖိုင်:6th Indo-Myanmar Coordinated Patrol concludes at Coco Islands (3).jpg|thumb|မြန်မာ့တပ်မတော်ရေ ပင်လယ်ပြင်စစ်ဆင်မှုလေ့ကျင့်ခန်း (၂၀၁၈ ခုနှစ် ကိုကိုးကျွန်း)]]မြန်မာရေတပ်သည် ဒေသတွင်း ရေတပ်များနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ၎င်းသည် တော်ဝင်ဩစတြေးလျရေတပ်၊ တရုတ်ရေတပ်နှင့် အိန္ဒိယရေတပ်ကဲ့သို့သော ဒေသတွင်းမှ ရေတပ်များ လာလည်ပတ်ခြင်းကို လက်ခံကျင်းပလျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |url=https://en.qdnd.vn/military/intl-relations-and-cooperation/vietnamese-vessel-visits-myanmar-504421 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=24 September 2023 |archive-date=16 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230216000844/https://en.qdnd.vn/military/intl-relations-and-cooperation/vietnamese-vessel-visits-myanmar-504421 |url-status=dead }}</ref> အလားတူ မြန်မာရေတပ်သင်္ဘောများသည် ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်းနှင့် စင်ကာပူတို့ အပါအဝင် ဒေသတွင်း နိုင်ငံရေတပ်များသို့ သွားရောက် လည်ပတ်ခဲ့သည်။<ref>https://www.bangkokpost.com/world/336841/myanmar-ships-back-to-thailand-in-18-years</ref><ref>{{Cite web |url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=23201 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=24 September 2023 |archive-date=27 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127185100/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=23201 |url-status=dead }}</ref> ==လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(‌ရေ)များ== #ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးခင်မောင်ဘို (၁၉၄၈ - ၁၉၅၂ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းဖေ (ရေ-၁၀၀၁)(၁၉၅၂ - ၁၉၆၂ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းတင် (ရေ-၁၀၂၅)(၁၉၆၂ - ၁၉၇၄ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ် ချစ်လှိုင် (ရေ-၃၀၁၁)(၈-၃-၁၉၇၄ မှ ၁၆-၁၀-၁၉၈၀ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်ဝင်း (၁၉၈၀ - ၁၉၈၅ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ခင် (ရေ-၁၀၃၈) (၁၉၈၅ - ၁၉၉၂ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းညွန့် (၁၉၉၂ - ၁၉၉၅ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အေး (၁၉၉၅ - ၁၉၉၇ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်သိန်း (ရေ-၁၀၈၇)(စတသ-၃)(၁၉၉၇ - ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကြည်မင်း (ရေ-၁၁၀၇)(စတသ-၆)(၂၀၀၀ - ၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးသိန်း]] (ရေ-၁၁၈၁)(စတသ-၁၁)(၂၀၀၄ - ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ) # ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဉာဏ်ထွန်း၊ ဦး|ဉာဏ်ထွန်း]] (ရေ-၁၁၉၆)(စတသ-၁၆)(၁-၆-၂၀၀၈ ခုနှစ် မှ ၁၅-၈-၂၀၁၂ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ သက်ဆွေ (ရေ-၁၂၈၂)(စတသ-၂၂)(၁၆-၈-၂၀၁၂ ခုနှစ် မှ ၁၂-၈-၂၀၁၅ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] (ရေ-၁၂၈၇)(စတသ-၂၃) (၁၃-၈-၂၀၁၅ ခုနှစ် မှ ၃-၂-၂၀၂၁ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးအောင်|မိုး​အောင်]] (ရေ-၁၃၇၄)(စတသ-၂၈)(၄-၂-၂၀၂၁ ခုနှစ် မှ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇွဲဝင်းမြင့်]] (ရေ-၃၄၇၄)(စတသ-၃၂)(ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ဇူလိုင် ၂၀၂၄ ) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]] (စတသ-၂၉)(ဇူလိုင် ၂၀၂၄ – လက်ရှိ ) ==ရာထူးအဆင့် နှင့် အဆောင်အယောင်များ== {{main|တပ်မတော် (ရေ)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ}} ===ပြန်တမ်းဝင် အရာရှိများ=== {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of Non NATO Armed Forces/OF/Blank}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Navies/OF/Myanmar}} |} ===အခြားအဆင့်များ=== {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of Non NATO Navies/OR/Blank}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Navies/OR/Myanmar}} |} ==ဖွဲ့စည်းပုံ== === အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးယူနစ်များ === * ရေတပ် ဗျုဟာစစ်ရေယာဉ်စုကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန (နေပြည်တော်) (ကက(ရေ)) * ဗျူဟာမြောက် ရေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (နေပြည်တော်) * [[ရေတပ် လေ့ကျင့်ရေးဌာနချုပ်|ရေတပ်လေ့ကျင့်ရေးဌာနချုပ်]] (ဆိပ်ကြီးခနောင်တို) * [[ရေတပ် သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ်|ရေတပ်သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ်]] (သန်လျင်) * ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ * [[ရေတပ် ဗျုဟာစစ်ရေယာဉ်စု|ရေတပ်ဗျုဟာ စစ်ရေယာဉ်စုများ]] (ရဗစ) * ရေတပ် တပ်ရင်းများ * အထူးတပ်ဖွဲ့    ==== ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ ==== ===== [[ဧရာဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ဧရာဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (ဧရခ) ===== * ဌာနချုပ် (သန်လျက်စွန်း၊ ရန်ကုန်) * သံလျင်ရေတပ်စခန်း * သီလဝါ ရေတပ်စခန်း * ကိုကိုးကျွန်းအခြေစိုက်စခန်း (ရေတပ်ရေဒါယူနစ်အပါအဝင်) ===== [[မောရဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|မောရဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (မရခ) ===== * ဌာနချုပ် (မော်လမြိုင်မြို့) ===== [[ဓညဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (ဓရခ) ===== * ဌာနချုပ် ([[စစ်တွေမြို့]]) * ကျောက်ဖြူရေတပ်စခန်း * သံတွဲရေတပ်စခန်း * အမှတ် (၇၁) ရေငုပ်သင်္ဘော အခြေစိုက်စခန်း ===== [[ပမ္မဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ပမ္မဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (ပရခ) ===== * ဌာနချုပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၁)ရေတပ်ဆက်သွယ်ရေးတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၂)ရေတပ်ပစ္စည်းထိန်းတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၃)ရေတပ်အုပ်ချုပ်ရေးတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၄)ရေတပ်လက်နက်ခဲယမ်းတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၅)ရေတပ်စက်မှုလက်မှုတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၆)စစ်ရေယာဉ်စု (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၇)ရေတပ်လေ့ကျင့်ရေးတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) ===== [[တနင်္သာရီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|တနင်္သာရီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (သရခ) ===== * ဌာနချုပ် ([[ကျွန်းစုမြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]) * အမှတ်(၅၁)ရေတပ်ဆက်သွယ်ရေးတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၂)ရေတပ်ပစ္စည်းထိန်းတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၃)ရေတပ်အုပ်ချုပ်ရေးတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၄)ရေတပ်လက်နက်ခဲယမ်းတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၅)ရေတပ်စက်မှုလက်မှုတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၆)စစ်ရေယာဉ်စု (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၇)ရေတပ်လေ့ကျင့်ရေးတပ် (စခန်းသစ်ကျွန်း) * အမှတ်(၅၈)ရေတပ်အခြေစိုက်စခန်း (ဇာဒက်ကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၅၉)ရေတပ်ရှေ့တန်းစခန်း (မလိကျွန်း) * ရေတပ်ရှေ့တန်းစခန်း (ပုလဲကျွန်း) * ရေတပ်ရှေ့တန်းစခန်း (ကတန်ကျွန်း) * ရေတပ်ရှေ့တန်းစခန်း (စခန်းသစ်ကျွန်း) ==== ရေတပ် ဗျုဟာစစ်ရေယာဉ်စုများ ==== * အမှတ်(၁)ဗျူဟာစစ်ရေယာဉ်စု(သန်လျင်) * အမှတ်(၂)ဗျူဟာစစ်ရေယာဉ်စု(ဟိန်းဇဲ၊ ရေဖြူမြို့နယ်၊ တနင်္သာရီ) * အမှတ်(၃)ဗျူဟာစစ်ရေယာဉ်စု(စနဲမြို့၊ [[ကျောက်ဖြူခရိုင်]]၊ ရခိုင်ပြည်နယ်) * အမှတ်(၄)ဗျူဟာစစ်ရေယာဉ်စု(ဟိုင်းကြီးကျွန်း) ==== ရေတပ် တပ်ရင်းများ ==== [[File:The Commander-In-Chief, Myanmar Navy, Vice Admiral Thura Thet Swe calling on the Chief of Naval Staff, Admiral D.K. Joshi, in New Delhi on July 29, 2013.jpg|thumb|241x241px|မြန်မာ - အိန္ဒိယ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်များ တွေ့ဆုံစဉ် (၂၀၁၃ ခုနှစ်)]] ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်(ရေ)၏ အမှတ်(၁)ရေတပ်တပ်ရင်းကို တပ်ရင်းဌာနချုပ်(၁)ခွဲ၊ သေနတ်ကိုင်တပ်ခွဲ(၃) ခွဲတို့ဖြင့် ကမ်းတက်တပ်ရင်းအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တပ်ရင်းအဆင့်မဖွဲ့စည်းမှီ ၁၉၆၂ ခုနှစ်ကာလမှစတင်ကာ တပ်စုအဆင့်၊ တပ်ခွဲအဆင့်ဖြင့် စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ အရေးပေါ်ကိစ္စရပ်များရင်ဆိုင်လာရပါက အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း လှုပ်ရှားမှုပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ရေတပ်အရာရှိ/စစ်သည်များအား ခြေလျင်တပ်ဆိုင်ရာဘာသာရပ်များကို လေ့ကျင့်သင်ကြားကာ ရေတပ်တပ်ရင်းတွင် အမှုထမ်းစေခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် အင်အားထပ်မံရရှိခဲ့သဖြင့် သေနတ်ကိုင်တပ်ခွဲ(၅) ခွဲအထိ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ အမှတ်(၁)ရေတပ်တပ်ရင်း၏ စစ်ဆင်ရေးကိစ္စရပ်များအား အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ၎င်း၊ စစ်ရေး/စစ်ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား တနင်္သာရီရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှ၎င်း တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ပြီး မြိတ်၊ တနင်္သာရီ၊ ကော့သောင်း၊ ဘုတ်ပြင်း၊ ထားဝယ်ဒေသများတွင် စစ်ဆင်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်ရသည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၁)ရေတပ်တပ်ရင်း၏ စစ်ဆင်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးတာဝန်များအား အမှတ်(၁၇)ခြေလျင်တပ်ရင်းသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ကာ တပ်ရင်းဌာနချုပ်ကိုလည်း မြိတ်မြို့မှ တွံတေးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဧရာ၀တီမြစ်၀ကျွန်းပေါ်ဒေသအတွင်း ခုတ်မောင်းသွားလာလျက်ရှိသော ရေယာဉ်များလုံခြုံရေးအတွက် ရည်ရွယ်ကာ အမှတ်(၂)ရေတပ်တပ်ရင်းကို သန်လျက်စွန်းတွင် ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အမှတ်(၂)ရေတပ်တပ်ရင်း၏ စစ်ဆင်ရေးကိစ္စရပ်များအား အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ၎င်း၊ စစ်ရေး/စစ်ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား ဧရာ၀တီရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှ၎င်း တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ပြီး ရန်ကုန်၊ ဟင်္သာတ၊ ဝါးခယ်မ၊ ဘိုကလေးဒေသများတွင် စစ်ဆင်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၃၀) ရက်နေ့တွင် ရေတပ်တပ်ရင်းများ၏စစ်ဆင်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးတာဝန်များအား အခြားနယ်မြေခံတပ်ရင်းများသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ပြီးနောက် ရေတပ်တပ်ရင်းများအား ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>တပ်မတော်သမိုင်း၊ ပဉ္စမတွဲ၊၁၉၆၂-၁၉၇၄</ref> ==== အထူးတပ်ဖွဲ့ ==== [[တပ်မတော် (ရေ) အထူးစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (Myanmar Navy SEALs) ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်ကာလများမှ စတင်ကာ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဓားစာခံကယ်ဆယ်ရေး၊ အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးနှင့်မူးယစ်ဆေးဝါးတိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းများ လှုပ်ရှားမှုပြုနိုင်ရန် အဓိက ရည်ရွယ်သည်။ ရွေးချယ်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်နှင့်လေ့ကျင့်ရေးသင်ရိုးညွှန်းတမ်းသည်အမေရိကန်ရေတပ် SEAL ရွေးချယ်ရေးနှင့်လေ့ကျင့်ရေး သင်ရိုးညွှန်းတမ်း နှင့်ဆင်တူသည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Jhl8LfT2_9k</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-03/19/c_137906627.htm |accessdate=12 October 2019 |archivedate=30 March 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190330192141/http://www.xinhuanet.com/english/2019-03/19/c_137906627.htm }}</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=Mp-0y6TUl7w</ref> ==== ရေတပ်အခြေစိုက် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး ==== မြန်မာ့ တပ်မတော်သည် ရေတပ်အခြေစိုက် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအတွက် ဘိုဖော်စ် ၄၀ မီလီမီတာ နှင့် zpu-2 AAA တို့ကို ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သည်။ == စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ == {{Main|တပ်မတော် (ရေ)၏ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများစာရင်း}} === ခေတ်မီရေး === မြန်မာ့ရေတပ်သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်းကတည်းက ခေတ်မီရေးအစီအစဉ်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ပြည်တွင်း၌ နိုင်ငံခြားမှ ထောက်ပံ့သော စက်ကိရိယာများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းဖြင့် ကြီးမားပြီး ပိုမိုအဆင့်မြင့်သော သင်္ဘောများကို ထည့်သွင်းထားသည်။ === ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်များ === မြန်မာ့ရေတပ်သည် သင်္ဘောအဟောင်းများနှင့် စက်ကိရိယာများကို အစားထိုးရန် ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ၎င်း၏ ခေတ်မီရေးအစီအစဉ်ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Type 053H1 အတန်းအစား ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘောနှစ်စင်းကို တရုတ်နိုင်ငံမှ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ဤသင်္ဘောနှစ်စင်းကို အကျယ်တဝင့် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ အဆင့်မြှင့်တင်မှုများတွင် C-802 ဒုံးကျည်များဖြင့် HY 2 သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည်များကို အစားထိုးခြင်းနှင့် အာရုံခံကိရိယာအသစ်များ တပ်ဆင်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။ ပထမဆုံး ပြည်တွင်းထုတ် ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘော အောင်ဇေယျသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စစ်မှုထမ်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ဗီဆာခါပတ်နမ်မှ အိန္ဒိယရေတပ်သင်္ဘောများနှင့် ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယ ပြည်တွင်းထုတ် ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘောဖြစ်သည့် [[စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား]] သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ရေတပ်၏ ပထမဆုံး ကိုယ်ပျောက်ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘောဖြစ်သည်။ ရေတပ်သည် ပြည်တွင်းထုတ် ဖရီးဂိတ်သင်္ဘော ခြောက်စင်း တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေသည်။ ရုရှား၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်နှင့် အနောက်တိုင်းလက်နက်စနစ်များကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ အဆိုပါသင်္ဘောများတွင် Kh-35E သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည်များ၊ OTO Melara 76 mm Super Rapid Cannons၊ AK-630 6-barrel 30mm close-in weapon system (CIWS) နှင့် Chinese ASW ဒုံးပျံများနှင့် တော်ပီဒိုများ တပ်ဆင်ထားပါသည်။ ရေဒါများနှင့် အီလက်ထရွန်းနစ်စနစ်များသည် အိန္ဒိယ၏ Bharat Electronics မှ အဓိကဖြစ်သည်။ အသစ်တည်ဆောက်ထားသော ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘောများနှင့် OPV များအတွက် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြေပြင်မှ ဝေဟင်ပစ် ဒုံးကျည်များနှင့် သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည်များကို မြန်မာနိုင်ငံက ဝယ်ယူခဲ့သည်။ မြန်မာရေတပ်သင်္ဘောကျင်းသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် တရုတ်အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သော ဒေသတွင်း ခေတ်အမီဆုံး သင်္ဘောကျင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာရေတပ် အင်ဂျင်နီယာ အများအပြားသည် တရုတ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့တွင် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ [[ဖိုင်:Kh-35E maq maks2009.jpg|thumb|ရုရှားလုပ် Kh-35E သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည်]] === ရေငုပ်သင်္ဘောများ === ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ရေတပ်သည် အိန္ဒိယမှ ဆိုဗီယက်ခေတ် Sindughosh/Kilo-class ရေငုပ်သင်္ဘောအား ၎င်း၏ ပထမဆုံး ရေငုပ်သင်္ဘောကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ယခင် INS Sindhuvir (S58) ကို မလွှဲပြောင်းမီ Hindustan Shipyard Limited မှ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ [[ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် မင်းရဲသိင်္ခသူ]] UMS Minye Theinkhathu ဟု အမည်ပြောင်းကာ လေ့ကျင့်ရေး အတွက် အသုံးပြုမည့် ရေငုပ်သင်္ဘော ဖြစ်သည်။<ref>https://thediplomat.com/2019/09/kilo-impact-in-the-bay-of-bengal/</ref><ref>https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/taking-it-to-next-level-india-readies-submarine-for-myanmar/articleshow/70442448.cms</ref> ၎င်းအား ရေတပ်စစ်ရေယာဉ်လေ့ကျင့်မှု ('Bandoola 2020') ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ၂၀၂၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လူသိရှင်ကြား ပထမဆုံးမြင်တွေ့ခဲ့ပါသည်။<ref>https://www.janes.com/defence-news/news-detail/myanmar-navy-showcases-newly-acquired-submarine-in-fleet-exercise-bandoola</ref> အိန္ဒိယရေတပ်သည် မြန်မာရေငုပ်သင်္ဘောကို ထိထိရောက်ရောက် လည်ပတ်နိုင်စေရန် လေ့ကျင့်ရေးတွင် ကူညီသွားမည်ဖြစ်သည်။<ref>https://www.indiatoday.in/world/story/myanmar-navy-to-acquire-its-first-submarine-ins-retrofitted-sindhuvir-1732421-2020-10-17</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၂၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာရေတပ်သည် ၎င်း၏ ဒုတိယမြောက် ရေငုပ်သင်္ဘော 35B Ming-class အမျိုးအစား [[ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် မင်းရဲကျော်ထင်]] UMS Minye Kyaw Htin ရေငုပ်သင်္ဘောအား တရုတ်နိုင်ငံမှ လက်ခံရယူခဲ့သည်။<ref>https://www.indrastra.com/2021/12/UMS-Minye-Kyaw-Htin.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://navyrecognition.com/index.php/naval-news/naval-news-archive/2021/december/11171-myanmar-commissions-the-ums-minye-kyaw-htin-chinese-made-type-035-submarine.html |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=24 September 2023 |archive-date=4 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004221743/https://navyrecognition.com/index.php/naval-news/naval-news-archive/2021/december/11171-myanmar-commissions-the-ums-minye-kyaw-htin-chinese-made-type-035-submarine.html |url-status=dead }}</ref> === တခြား === [[ဖိုင်:Shyena.png|thumb|အိန္ဒိယလုပ် အဆင့်မြင့် ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက် Shyena တော်ပီဒို]] ၂၀၁၅ မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာရေတပ်သည် အစ္စရေးနိုင်ငံမှ Super Dvora Mk III ကင်းလှည့်သင်္ဘောနှစ်စင်းကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.israeldefense.co.il/en/content/report-myanmar-acquired-super-dvora-mk-3-boats-iai |access-date=24 September 2023 |archive-date=20 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020034330/https://www.israeldefense.co.il/en/content/report-myanmar-acquired-super-dvora-mk-3-boats-iai }}</ref> ထို့နောက် ၂၀၁၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၇ ဒသမ ၉ သန်းတန်ဖိုးရှိ သဘောတူညီချက်အရ မြန်မာရေတပ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အဆင့်မြင့် ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက်တော်ပီဒို Shyena ယူနစ်များကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။<ref>https://www.aspistrategist.org.au/the-five-domains-update-69/</ref> ထို့အပြင် မြန်မာရေတပ်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် တောင်ကိုးရီးယားထံမှ [[စစ်ရေယာဉ် မုတ္တမ]] (1501) platform dock (LPD) အသစ်ကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ==သင်္ဘောများ== === ရေငုပ်သင်္ဘောများ (Submarines) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- ! width="100" |အမျိုးအစား ! width="150" |တည်ဆောက်သူ ! width="160" |နံပါတ်စဉ် ! width="50" |တပ်တော်ဝင်သည့် ခုနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | [[ကီလိုအမျိုးအစား ရေငုပ်သင်္ဘော ]] [[File:«Краснодар».jpg|225x225px]]|| [[Rubin Design Bureau]] {{flagicon|Russia}} [[ရုရှား]] ||[[မင်းရဲသိင်္ခသူ ရေငုပ်သင်္ဘော|မင်းရဲသိင်္ခသူ]]|| ၂၀၂၀ || ခရုဇ်ဒုံးပျံ | [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]ထံမှ လက်ခံရရှိ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.navyrecognition.com/index.php/news/defence-news/2019/july/7327-myanmar-to-receive-its-first-kilo-class-submarine-from-india.html |access-date=30 July 2019 |archive-date=18 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018025853/https://www.navyrecognition.com/index.php/news/defence-news/2019/july/7327-myanmar-to-receive-its-first-kilo-class-submarine-from-india.html }}</ref> |- |Type-035G ၏ မျိုးကွဲ Type-035B အမျိုးအစား {{sclass2|Ming|ရေငုပ်သင်္ဘော}}<ref name="irrawaddy">{{cite web|last1=December 2021|first1=ဧရာဝတီ 27|title=တရုတ်နိုင်ငံက မြန်မာစစ်ကောင်စီကို ရေငုပ်သင်္ဘော တပ်ဆင်ပေး|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/12/27/248447.html|website=ဧရာဝတီ|access-date=၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁|date=၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁}}</ref>[[ဖိုင်:Ming class SS.svg|left|thumb|225x225px]] |{{Flagicon|China}} [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |[[မင်းရဲကျော်ထင် ရေငုပ်သင်္ဘော|မင်းရဲကျော်ထင်]] |၂၀၂၁ | * 6 × bow torpedo tubes * 2 × stern torpedo tubes |[[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]ထံမှ လက်ခံရရှိ<ref name="irrawaddy" /> |- | [[ ရေငုပ်သင်္ဘော ]] [[ဖိုင်:SSN-AUKUS_submarine.jpg|225x225px]]|| {{flagicon|Myanmar}} [[မြန်မာ]] ||[[မသိရှိ]]|| ၂၀၂၃ || မသိရှိ | မသိရှိ <ref>https://www.globalfirepower.com/country-military-strength-detail.php?country_id=myanmar</ref> |} === Landing Platform Dock (LPD) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- ! width="100" |အမျိုးအစား ! width="150" |တည်ဆောက်သူ ! width="160" |နံပါတ်စဉ် ! width="50" |တပ်တော်ဝင်သည့် ခုနှစ် !မှတ်ချက် |- | [[Makassar အမျိုးအစား]]|| Dae Sun Shipbuilding [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|တောင်ကိုးရီးယား]] {{flagicon|South Korea}} || စစ်ရေယာဉ် မုတ္တမ (1501) | ၂၀၁၉ | ၂၄-၁၂-၂၀၁၉ ရက်နေ့တွင် တပ်တော်ဝင်ခဲ့သည်။ |- |} === ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်များ (Frigate) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !width=100px|အမျိုးအစား !width=160px|တည်ဆောက်သူ !width=140px|နံပါတ်စဉ် !width=50px|တပ်တော်ဝင်သည့် ခုနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | [[စစ်ရေယာဉ် သာလွန်မင်း|သာလွန်မင်း-အမျိုးအစား ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်]] | ရေတပ်သင်္ဘောကျင်း <br> (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} | [[စစ်ရေယာဉ် သာလွန်မင်း|'''ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် သာလွန်မင်း''']] (19) | ၂၀၂၄ | 16× [[HQ-16]] SAM လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးဒုံးကျည်၊ [[H/PJ-26 76 mm naval gun| H/PJ-26]] ခေတ်မှီရေတပ်သုံး ‌အောတိုအမြောက် ၊ [[C-802]] သို့မဟုတ် [[Kh-35E]] သင်္ဘောဖျက်ဒုံး၊[[Type-97 torpedo]]တော်ပီဒို၊ [[Type 730]] CIWS၊ nulka decoy system တပ်ဆင်ထားသည်။ (မှတ်ချက်။ အထက်ဖော်ပြပါ လက်နက်အချို့သည် တပ်ဆင်ထားမှုမရှိသေးသဖြင့် ခန့်မှန်းဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။) | ကိုယ်ပျောက် ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်, [[Vertical launching system|VLS]] ပါဝင်သည့် မြန်မာ့ရေတပ်၏ ပထမဆုံး ဖရီးဂိတ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာရေတပ်၏ တည်ဆောက်သမျှ စစ်ရေယာဉ်များထဲတွင် အကြီးဆုံး စစ်ရေယာဉ်ဖြစ်သည်။<ref>https://news-eleven.com/article/298649</ref> |- | rowspan="2" | [[စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား|ကျန်စစ်သား-အမျိုးအစား ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်]] [[File:Indo-Myanmar Coordinated Patrol Exercise 2018 (2).jpg|225x225px]] (မှတ်ချက်။ အမျိုးအစား၏ ပထမဆုံး စစ်ရေယာဉ်အမည်ကို အစွဲပြု၍ အမျိုးအစားအမည်ပေးလေ့ရှိသည်။) | rowspan="2" | ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း <br> (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || [[စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား|'''ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား''']] (12) | ၂၀၁၄ || rowspan="2" |1× [[Oto Melara 76 mm|Oto Melara 76 mm Super Rapid Cannons]]စူပါလျင်မြန် အမြောက်မြား<br> [[AK-630]] 6-barrel 30&nbsp;mm [[Close-in weapon system]] လက်နက်စနစ် <br> [[SA-N-5]] SAM လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးဒုံးကျည် ( F 12 is to be fitted with [[TY-90]]) <br> [[C-802]] သင်္ဘောဖျက်ဒုံး <br> [[Anti-submarine warfare|ASW]] တော်ပီဒို <br> Rocket Launchers, possibly ASW ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည် or decoy [[rocket]]s || rowspan="2" | ကိုယ်ပျောက် ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်, ရဟတ်ယာဉ်ရုံပါဝင်သည် |- |[[စစ်ရေယာဉ် ဆင်ဖြူရှင်|'''ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် ဆင်ဖြူရှင်''']] (14) |၂၀၁၅ |- | အောင်ဇေယျ-အမျိုးအစား ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် <ref name="AMR NAVAL DIRECTORY 2011">AMR NAVAL DIRECTORY 2011</ref>(မှတ်ချက်။ အမျိုးအစား၏ ပထမဆုံး စစ်ရေယာဉ်အမည်ကို အစွဲပြု၍ အမျိုးအစားအမည်ပေးလေ့ရှိသည်။) | ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း <br> (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် အောင်ဇေယျ''' || ၂၀၀၈<br> ||1× [[Oto Melara 76 mm|Oto Melara 76 mm Super Rapid Cannons]]<br> 4 x [[AK-630]] 6-barrel 30&nbsp;mm [[CIWS]] သေနတ်များ <br> 6 × [[SA-N-5]] SAM လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးဒုံးကျည် <br> 8 x [[Kh-35|Kh-35E]] သင်္ဘောဖျက်ဒုံး <br> Triple 324&nbsp;mm [[Yu-7 တော်ပီဒို|YU-7]] [[Anti-submarine warfare|ASW]] တော်ပီဒို <br> Rocket Launchers, possibly ASW ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည် or decoy [[rocket]]s || |- | Jianghu-II Class [[File:BNS OSMAN (F-18).JPEG|225x225px]] <br> [Type 053H1 || Hudong Shipyard <br> [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] {{flagicon|CHN}} || '''F21 -မဟာဗန္ဓုလ''' <br/> '''F23 - မဟာသီဟသူရ''' || ၂၀၁၂ || 2 x 100&nbsp;mm gun<br> 4 x dual 37&nbsp;mm AA သေနတ်များ<br> 8 x [[C-802]] သင်္ဘောဖျက်ဒုံး<br> 2 x Type 81 (RBU-1200) 5-tube ASW RL (30 rockets), or 2 x Type 3200 6-tube ASW RL (36 rockets)<br>2 x Type 62 5-tube A/S mortar launchers<br>2 x depth charge (DC) racks & projector<br> || |- |} ===ကော်ဗက် စစ်ရေယာဉ်များ (Corvette)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- ! !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |[[ဖိုင်:771 corvette.jpg|thumb]] | အနော်ရထာ အမျိုးအစား || ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} ||'''771 - UMS အနော်ရထာ'''<br/> || ၁၉၉၆–လက်ရှိ<ref name="AMR NAVAL DIRECTORY 2011"/> ||1 × [[Oto Melara 76 mm|Oto Melara 76 mm Super Rapid Cannons]]<br /> 2 × [[ZPU|Type 58/ZPU 2]] [[Anti-aircraft gun|Anti-aircraft Gun]]<br /> 1 × [[AK-230|Type 69/AK-230]] twin-barrel 30&nbsp;mm [[CIWS]] gun<br /> 4 × [[C-802]] [[Surface-to-surface missile|Surface-to-Surface Missile]]<br /> 2 × RBU-1200 or Type 81 [[Anti-submarine warfare|ASW]] rocket launchers<br>1 helipad||773 was the latest design of the class and featured the stealth shaping. Launched on 2014 and expected to commissioned in 2016. |- |[[ဖိုင်:UMS 772 Bayinnaung.jpg|thumb]] |အနော်ရထာ အမျိုးအစား |ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} |'''772 - UMS ဘုရင့်နောင်'''<br /> |၁၉၉၆–လက်ရှိ<ref name="AMR NAVAL DIRECTORY 2011" /> |1 × [[Oto Melara 76 mm|Oto Melara 76 mm Super Rapid Cannons]]<br /> 2 × [[ZPU|Type 58/ZPU 2]] [[Anti-aircraft gun|Anti-aircraft Gun]]<br /> 1 × [[AK-230|Type 69/AK-230]] twin-barrel 30&nbsp;mm [[CIWS]] gun<br /> 4 × [[C-802]] [[Surface-to-surface missile|Surface-to-Surface Missile]]<br /> 2 × RBU-1200 or Type 81 [[Anti-submarine warfare|ASW]] rocket launchers<br>1 helipad |773 was the latest design of the class and featured the stealth shaping. Launched on 2014 and expected to commissioned in 2016. |- |[[ဖိုင်:Corvette Myanmar 773.jpg|thumb]] |အနော်ရထာ အမျိုးအစား |ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} |'''773 - UMS တပင်ရွှေထီး''' |၁၉၉၆–လက်ရှိ<ref name="AMR NAVAL DIRECTORY 2011" /> |1 × [[Oto Melara 76 mm|Oto Melara 76 mm Super Rapid Cannons]]<br /> 2 × [[ZPU|Type 58/ZPU 2]] [[Anti-aircraft gun|Anti-aircraft Gun]]<br /> 1 × [[AK-230|Type 69/AK-230]] twin-barrel 30&nbsp;mm [[CIWS]] gun<br /> 4 × [[C-802]] [[Surface-to-surface missile|Surface-to-Surface Missile]]<br /> 2 × RBU-1200 or Type 81 [[Anti-submarine warfare|ASW]] rocket launchers<br>1 helipad |773 was the latest design of the class and featured the stealth shaping. Launched on 2014 and expected to commissioned in 2016. |} ===ကိုယ်ပျောက်အမြန်သွားတိုက်ခိုက်ရေးရေယာဉ် === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | [[ကိုယ်ပျောက်သင်္ဘော]]|| ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''491''' <ref>http://mmmilitary.blogspot.com</ref> || ၂၀၁၂<ref>http://www.facebook.com/photo.php?fbid=478244362217724&set=pb.438995926142568.-2207520000.1356654312&type=3&theater</ref> || 1 × [[AK-630]] twin-barrel 30&nbsp;mm CIWS gun <br/> 4 x [[C-802]] anti-ship missile || |- |} ===မိုင်းရှင်း စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |Creddok(AM-356) [[File:Admirable-136.jpg|225x225px]] || [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] {{flagicon|USA}} ||'''42 - ရန်ကြီးအောင်''' ||1967||1x76mm Cannon<br/> 2x 40mm Bofer Anti Aircraft Gun <br/> 4xAuliGun <br/> Hedgehog Anti Submarine Destroyer || အမေရိကန်ရေတပ် ရေယာဉ်ဟောင်း<ref name="ReferenceA">Maung Aung Myoe, Building the Tamadaw</ref> |- |} ===ရေငုပ်သင်္ဘော တိုက်ခိုက်ရေး စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | [[Type 037 class submarine chaser|Hainan]] [[File:DengXiaoPingNanXunJunJian.jpg|225x225px]] <ref name="mmmilitary.blogspot.com">mmmilitary.blogspot.com/</ref> || Dalian, Qiuxin and Huangpu Shipyard, တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ {{flagicon|CHN}} || # '''442 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ထက်အောင်''' # '''443 - [[စစ်ရေယာဉ် ရန်ငြိမ်းအောင်]]''' # '''444 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ခွင်းအောင်''' # '''445 - စစ်ရေယာဉ် ရန်မင်းအောင်''' # '''446 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ရဲအောင်''' # '''447 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ပန်းအောင်''' # '''448 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ဝင်းအောင်''' # '''449 - စစ်ရေယာဉ် ရန်အေးအောင်''' # '''450 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ဇွဲအောင်''' | ၁၉၉၁၊ ၁၉၉၃ || 2 × Type 66 - 57mm twin guns<br /> 2 × [http://www.sinodefence.com/army/antiaircraft/type87towed25mm.asp Type 87 - 25 mm twin guns]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin Anti-Aircraft Guns<br />[[RBU-6000|RBU]] || ၄၄၁၊ ရန်စစ်အောင် သည် [[နာဂစ်မုန်တိုင်း]]ကြောင့် နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။<ref name="Burmese Navy Decimated in Cyclone">{{Cite web |title=Burmese Navy Decimated in Cyclone<!-- Bot generated title --> |url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=11980 |accessdate=13 May 2013 |archivedate=13 May 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080513034727/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=11980 }}</ref> <br/>၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခြောက်စင်း၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် လေးစင်း |- |} ===ဒုံးပျံတင် အမြန်တိုက်ခိုက်ရေး စစ်ရေယာဉ်များ (FAC - Missile)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Houxin class [[File:駐港部隊艦艇大隊037II型-771導彈艦.JPG|225x225px]] <ref>[http://mmmilitary.blogspot.com/ Myanmar Defence Weapons<!-- Bot generated title -->]</ref> || Qiuxin Shipyards, [[ရှန်ဟိုင်းမြို့]]၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ {{flagicon|CHN}} || '''471 - မာဃ<br/>472 - SaitTra<br/>473 - DuWa<br/> 474 - ZeyHta<br/> 475 - ဟံသာ<br/> 476 - BanDa''' ||၁၉၉၅၊ ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၇||4 × [[C-802]] [[Surface-to-surface missile|Surface-to-Surface ဒုံးပျံ]]<br /> 2 × [[AK-230 |30 mm AK 230 အလိုအလျှောက်ပစ်စက်သေနတ်]]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး သေနတ်များ || |- | 5-Series class<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB">mmmilitary.blogspot.com</ref>|| ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''556<br/> 557<br/>558<br/>559<br/>560''' || ၂၀၀၄ ||4 × [[C-802]] [[Surface-to-surface missile|Surface-to-Surfaceဒုံးပျံ]]<br /> 2 × [[AK-230|30 mm AK 230 အလိုအလျှောက်ပစ်စက်သေနတ်]]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး သေနတ်များ || |- | 5-Series class<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB"/> || ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''561<br/>562<br/>567<br/>568<br/>569<br/>570''' || ၂၀၀၈၊ ၂၀၁၂ || <br /> 2 × [[AK-230|30 mm AK 230 အလိုအလျှောက်ပစ်စက်သေနတ်]]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး သေနတ်များ <br/> 2 x [[C-802|C-802A]] Surface to Surface Anti-ship ဒုံးပျံ || |- |} ===အမြောက်တင် အမြန်တိုက်ခိုက်ရေး စစ်ရေယာဉ်များ (FAC - GUN) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | 5-Series class<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB"/> || ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''551<br/>552<br/>553<br/>554<br/>555<br/>563<br/>564<br/>565<br/>566'''|| ၁၉၉၆၊ ၂၀၁၃ || 1 × [[37 mm AA gun]]<br /> 2 × [http://www.sinodefence.com/army/antiaircraft/type87towed25mm.asp Type 87 - 25 mm twin guns]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin Anti-Aircraft Guns || |- |} ===ကမ်းလွန် ကင်းလှည့်စစ်ရေယာဉ်များ (Large Patrol Combatants)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Osprey Class-50<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB"/><ref name="ReferenceC">The Naval Institute Guide to Combat Fleets of the World: Their Ships By Eric Wertheim</ref> || Danyard A/S, Frederikshavn, {{DEN}} || '''၅၅ - အင်းတော်<br/>၅၇ - အင်းလျား''' || ၁၉၈၂ ||1 / 40mm 60-cal. Bofors AA<br>2 / 20mm 70-cal. Oerlikon AA ||56 (Inma) was sunk| |- | Inle Class [[File:Milan 2018 - MILES - Milan Exercise Sea - 13.jpg|225x225px]]|| ရေတပ်သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ်၊ {{MYA}} || '''54 - [[စစ်ရေယာဉ် အင်းလေး]]''' || ၂၀၁၇<ref name="mizzima.com">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mizzima.com/news-domestic/myanmar-navy-commissions-seven-new-vessels |accessdate=25 December 2018 |archivedate=27 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180127202424/http://www.mizzima.com/news-domestic/myanmar-navy-commissions-seven-new-vessels }}</ref><ref name="ReferenceB">http://www.janes.com/article/76685/myanmar-commissions-new-opv-and-landing-craft</ref>||Guns, ရဟတ်ယာဉ်ကွင်း || |- |} ===ကမ်းရိုးတန်း ကင်းလှည့်စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | PGM 43 class <ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/>|| Marinette Marine, [[Wisconsin]]; last two by Peterson Builders, [[Sturgeon Bay, WI]], {{USA}} || '''401<br/>402<br/>403<br/>404<br/>405<br/>406''' || ၁၉၅၉-၁၉၆၁ || 1x40mm Bofor, 2 dual 20mm OA, 2x12.7mm MG || | |- | Y311 class - modified Y301<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || ဆင်မလိုက် သင်္ဘောကျင်း {{flagicon|Burma}} || '''Y311'''|| ၁၉၆၇ || 2x40mm Bofor, 2X20mm OA ||Y-312 သည် နာဂစ်မုန်တိုင်းကြောင့် နစ်မြုပ်ဟု သတင်းထုတ်ပြန်<ref name="Burmese Navy Decimated in Cyclone"/>) |- | Y Series class<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || Uljanik SY, Pola [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ]] {{flagicon|ယူဂိုဆလားဗီးယား}} || '''301<br/>302<br/>303<br/>304<br/>305<br/>306<br/>307<br/>308<br/>309<br/>310''' || ၁၉၅၇–၁၉၆၀ || 2x40mm Bofor, 2X20mm OA || |- |} ===ကရူဇါ ကင်းလှည့်စစ်ရေယာဉ်များ === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Swift class<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || Swiftships, Vosper Naval Systems Pte Ltd, [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]] {{flagicon|Singapore}}|| '''422<br/>423''' || ၁၉၈၀ || 2 40&nbsp;mm, 2 20&nbsp;mm, 2 12.7&nbsp;mm machine gun, Pathfinder Radar||421 သည် ပင်လယ်ပြင်တွင် ပျောက်ဆုံးခဲ့ |- |} ===အမြန်သွား ကင်းလှည့်စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Carpentaria class<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]] {{flagicon|Australia}} || '''112<br/>113<br/>114<br/>115<br/>116<br/>117'''<ref name="ReferenceA"/>|| ၁၉၇၈-၁၉၈၀ ||MK10 AA, radar, 20mm 70cal|| |- | 412 class<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || ရေတပ် သင်္ဘောကျင်း {{flagicon|Burma}} || '''412<br/>413<br/>414<br/>416'''|| ၁၉၈၃-၁၉၈၄ ||2x40mm AA, 2x12.7mm machine gun ||415 နစ်မြုပ်ပြီး |- | PB-90 <ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || [[ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ]] {{flagicon|ယူဂိုဆလားဗီးယား}} ||'''424<br/>425<br/>426''' || ၁၉၉၀ || M-75 AA, Radar, 2x quadruplet 20mm cal || |- |[[Super Dvora Mk III-class patrol boat]] [[File:Super dvora mk3.jpg|225x225px]] <ref>[http://weaponews.com/news/6635-myanmar-navy-received-two-israeli-gunboat.html Myanmar Navy received two Israeli gunboat<!-- Bot generated title -->]</ref> || [[အစ္စရေးနိုင်ငံ]] {{flagicon|Israel}} || '''271<br/>272<br/> || ၂ဝ၁၇ ||1 × Typhoon 25-30 mm stabilized cannon/Oerlikon 20 mm cannon2 × 12.7 mm machine guns|| |- |} ===တင့်ကားတင်ကမ်းထိုး ရေယာဉ်များ (Coastal land craft mechanised) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="ReferenceA"/>||'''709<br/>710'''||၁၉၆၇|||| |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="myawady.com.mm">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myawady.com.mm/photonews/item/11344-2013-04-10-13-50-55 |accessdate=3 February 2015 |archivedate=23 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141023050309/http://www.myawady.com.mm/photonews/item/11344-2013-04-10-13-50-55 }}</ref>||'''1611'''||၂၀၀၅|| || |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="myawady.com.mm"/>||'''1612<br/>1613'''||၂၀၁၃|| || |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="janes.com">http://www.janes.com/article/76685/myanmar-commissions-new-opv-and-landing-craft</ref>||'''1614<br/>1615'''||၂ဝ၁၇|| || ၅၆ မီတာ |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}||'''1701<br/>1702<br/>1703<br/>1704<br/>1705<br/>1706'''||၂ဝ၁၅||Machine Gun || ၂၉ မီတာ |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}||'''1707<br/>1708<br/>1709<br/>1710<br/>1711<br/>1712'''||၂ဝ၁၆||Machine Gun || ၂၉ မီတာ |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="mizzima.com"/>||'''1713<br/>1714<br/>1715<br/>1716'''||၂ဝ၁၇|| || ၂၉ မီတာ |- |} ===ကမ်းထိုး ရေယာဉ်များ (Coastal Land Craft Utility)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |LCU|| ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}}||'''605'''<ref name="ReferenceA"/>||၁၉၈၄|| || |- |LCU|| [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] {{flagicon|USA}}||'''603'''<ref name="ReferenceA"/>||၁၉၆၃-၁၉၆၈ || || |- |} ===ကမ်းရိုးတန်း သုတေသန စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Survey ship <ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/> || Tito SY, Belgrade, [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ]] {{flagicon|ယူဂိုဆလားဗီးယား}} || '''801 - စစ်ရေယာဉ် သုတေသီ''' || ၁၉၆၅ || helipad <br>2 x40 mm, 2x 20&nbsp;mm machine gun<ref>bangladeshdefence1945.blogspot.com/2010/11/ships-of-myanmar-navy_22.html</ref> || |- |} ===ကမ်းရိုးတန်း ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | coastal tanker<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || Watenabe Zosen K.K., Hakata, {{JPN}} ||'''608''' || ၁၉၉၁ ||မရှိ || |- | coastal tanker<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || Shimoda Dockyard, Shimoda, {{JPN}} || '''609 class''' || ၁၉၈၆ || မရှိ || |- | ကမ်းရိုးတန်းထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးသင်္ဘော<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || {{GER}} || '''601 ပြည်တော်အေး - ၁'''|| ၁၉၇၅ || မရှိ || |- | ကမ်းရိုးတန်းထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးသင်္ဘော<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || {{JPN}} || '''602 ပြည်တော်အေး - ၂''' || ၂၀၀၂ || မရှိ || |- | ကမ်းရိုးတန်းထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးသင်္ဘော<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || A/S Nordsovaerftet, Ringkobing, {{NOR}} || '''Ayidawaya'''|| ၁၉၉၁ || မရှိ || |- | ကမ်းရိုးတန်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/>|| {{MYA}}|| '''612<br/>613<br/>615<br/>618'''|| ၁၉၉၀|| AA Gun|| |- | ရတနာပုံ<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/>||{{MYA}}|| '''အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ် ပို့ဆောင်ရေး''' ||၁၉၉၀|| || |- | ဆေးရုံသင်္ဘော (ရွှေပုစွန်)|| {{MYA}}|| '''ဆေးရုံ AH-01'''|| ၂၀၁၂|| || မြစ်တွင်းသွားဆေးရုံရေယာဉ် |- | ဆေးရုံသင်္ဘော (သံလွင်)|| {{MYA}}|| '''ဆေးရုံ AH-02'''|| ၂၀၁၅|| || ၂၅ ခုတင်ဆံ့ ဆေးရုံသင်္ဘော |- | ချင်းတွင်း|| {{MYA}}|| '''တပ်ဖွဲ့ ပို့ဆောင်ရေး AP-01'''|| ၂၀၁၆|| || |- |} ===မြစ်ချောင်းကင်းလှည့်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |PBR class [[File:PBR-829 in Kenner LA.jpg|225x225px]] || {{USA}}|| '''211<br/>212<br/>213<br/>214<br/>215<br/>216''' || ၁၉၇၈-၁၉၈၂ || 1 × twin M2HB .50 caliber (12.7&nbsp;mm) machine guns (forward in a rotating tub)<br>1 × single M2HB (rear)<br>1 or 2 × M60 7.62&nbsp;mm machine gun(s) (side-mounted)<br>1 × 40&nbsp;mm Mk 19 grenade launcher || |- |Yan Naing class<ref name="ReferenceA"/>|| Doone Htay,{{flagicon|Burma}}|| '''501<br/>510<br/>502<br/>503<br/>504<br/>505<br/>506<br/>507<br/>508<br/>509<br/>510'''||၁၉၇၀||Machine Gun, OA|| |- |Michao Class<ref name="ReferenceA"/>|| [[ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ]] {{flagicon|ယူဂိုဆလားဗီးယား}}|| '''001<br/>002<br/>003<br/>004<br/>005<br/>006<br/>007<br/>008<br/>009<br/>010<br/>011<br/>012<br/>013<br/>014<br/>015<br/>016<br/>017<br/>018<br/>019<br/>020<br/>021<br/>022<br/>023<br/>024<br/>025'''||၁၉၆၃-၁၉၆၈||2x20mm OA|| |- |PCE Class<ref name="mmmilitary.blogspot.com"/> || ရေတပ်သင်္ဘောကျင်း {{flagicon|Burma}}||217<br/>218<br/>219<br/>220||၁၉၈၉||machine gun, Bofor, AA ||၄ စင်းတည်ဆောက်ပြီး |- |} ===ရေပေါ်လွန်းကျင်း စစ်ရေယာဉ်များ === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |Floating dry dock|| {{CHN}}|| '''F001'''<ref name="myawady.com.mm" />||၂၀၁၃|| || |- |Floating dry dock|| {{MYA}}|| '''FD02 - Saya Shan'''<ref name="myawady.com.mm"/>||2018|| ||မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်က ရေနွေးငွေ့စက် တပ်ဆင်ထား သော ပထမဦးဆုံး တိုက်သင်္ဘောအား တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည့် မြန်မာလက်သမားဆရာ ဆရာရှမ်းကို ဂုဏ်ပြုသော အားဖြင့် ရေပေါ်လွန်းကျင်း(ဆရာရှမ်း)ဟု အမည်ပေးထား |- |} ===မောင်းသူမဲ့ ရေယာဉ်များ - USV=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |Unmanned Surface Vehicle || {{ MYA }}|| ||၂၀၁၄|| || ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်၊ ၆၇ နှစ်မြောက်ရေတပ်အခမ်းအနားတွင် ပြသ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myawady.net.mm/ |accessdate=17 September 2020 |archivedate=6 July 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180706181707/http://www.myawady.net.mm/ }}</ref> |- |} ===ရေတပ်လေကြောင်း (Naval aviation)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |ATR 42 ရေကြောင်းထောက်လှမ်းရေး လေယာဉ် || {{ FRA }}|| ||၂၀၁၅<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.elevenmyanmar.com/local/ceremony-held-acquisition-new-military-aircraft |accessdate=25 December 2018 |archivedate=28 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181028151850/http://elevenmyanmar.com/local/ceremony-held-acquisition-new-military-aircraft }}</ref>|| || ၁ စင်း |- |Britten-Norman BN-2 Islander ရေကြောင်းထောက်လှမ်းရေး လေယာဉ် || {{ UK }}|| || || || ၅ စင်း |- |Eurocopter AS365 Dauphin ရေတပ်သုံး ရဟတ်ယာဉ် [[File:US Navy 110321-N-OM642-084 French navy AS365 F Dauphin rescue helicopter test lands aboard USS Mount Whitney (LCC-JCC 20).jpg|225x225px]] || {{ FRA }}|| ||၂၀၁၅ || || ၅ စင်း |- |} == အခြားလေ့လာရန် == * [[တပ်မတော် (လေ)]] * [[လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] *[[တပ်မတော် (ကြည်း)]] == ကိုးကား == <references/> {{တပ်မတော် (ရေ)}}{{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်| ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ရေ)| ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ရေတပ်များ]] 3b2xh8hsjdhl0oh8mxhdmikjmp7tip4 0 9911 1062861 839824 2026-11-10T18:19:30Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062861 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |name = Calabash |image = Courge encore verte.jpg |image_caption = Green calabash growing on its vine |genus = Lagenaria |species = siceraria |authority = ([[:en:Juan Ignacio Molina|Molina]]) [[:en:Paul Carpenter Standley|Standl.]] |synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:134809-2#synonyms |title=''Lagenaria siceraria'' (Molina) Standl. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=2 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726223403/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:134809-2#synonyms |archive-date=26 July 2018 |url-status=dead}}</ref> |synonyms = {{collapsible list| *''Cucumis bicirrha'' <small>J.R.Forst. ex Guill.</small> *''Cucumis lagenaria'' <small>(L.) Dumort.</small> *''Cucumis mairei'' <small>H.Lév.</small> *''Cucurbita ciceraria'' <small>Molina</small> *''Cucurbita idololatrica'' <small>Willd.</small> *''Cucurbita lagenaria'' <small>L.</small> *''Cucurbita leucantha'' <small>Duchesne</small> *''Cucurbita longa'' <small>W.M.Fletcher</small> *''Cucurbita pyriformis'' <small>M.Roem.</small> *''Cucurbita siceraria'' <small>Molina</small> *''Cucurbita vittata'' <small>Blume</small> *''Lagenaria bicornuta'' <small>Chakrav.</small> *''Lagenaria cochinchinensis'' <small>M.Roem.</small> *''Lagenaria hispida'' <small>Ser.</small> *''Lagenaria idolatrica'' <small>(Willd.) Ser.</small> *''Lagenaria lagenaria'' <small>(L.) Cockerell</small> *''Lagenaria leucantha'' <small>Rusby</small> *''Lagenaria microcarpa'' <small>Naudin</small> *''Lagenaria siceraria'' f. ''depressa'' <small>(Ser.) M.Hiroe</small> *''Lagenaria siceraria'' var. ''laevisperma'' <small>Millán</small> *''Lagenaria siceraria'' f. ''microcarpa'' <small>(Naudin) M.Hiroe</small> *''Lagenaria vittata'' <small>Ser.</small> *''Lagenaria vulgaris'' <small>Ser.</small> *''Lagenaria vulgaris'' var. ''clavata'' <small>Ser.</small> *''Lagenaria vulgaris'' var. ''gourda'' <small>Ser.</small> *''Pepo lagenarius'' <small>Moench</small> *''Trochomeria rehmannii'' <small>Cogn.</small> }}}} ဘူးပင်(Calabash) သည် လူတို့ စားသုံးရသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင် ဖြစ်၍ ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် လဂျင်နေးရီးယား ဗာလဂါရစ်ဟု ခေါ်သည်။ == ပေါက်ရောက်ရာဒေသ == အပူပိုင်းဒေသ အထူးသဖြင့် အတန်ငယ်ခြောက်သွေ့သော ဒေသတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ခြံဝင်းအနည်းငယ်ရှိသော အိမ်ရာများတွင် အိမ်တွင်းဟင်းခင်းအဖြစ် စင်ကလေးများ ထိုး၍ပင် စိုက်ပျိုးလေ့ ရှိကြသည်။ == ကြန်အင်လက္ခဏာများ == ယင်းသည် နွယ်ပင်ဖြစ်၍ အကိုင်းအရွက်စသည်တို့၌ အမွေးနုကလေးများ ဖုံးနေသည်။ အသီးအနုတွင်လည်း အမွေးနုများ ပါရှိ၍ ရင့်လာသည်နှင့်တပြိုက်နက် အမွေးများ ပါးသွားသည်။ အရွက်သည် လက်ဝါးပုံ ကျယ်ပြန့်၍ နူးညံ့ထူထဲသည်။ အသီးသည် ပုလင်းပုံသဏ္ဌာန် အောက်ပိုင်းကား၍ လည်ဝကျဉ်းသည်။ အချို့ဘူးသီးသည် ပု၍ အချို့သည် ရှည်သည်။ ၂ ပေခန့်အထိ ရှည်သော ဘူးသီး ရှိသည်။ ဘူးပွင့်သည် အဖြူရောင်ဖြစ်၍ အချင်း ၂ လက်မခွဲခန့် ကျယ်သည်။ == စားစရာတဖြစ်လဲ ဘူးသီး == ဘူးသီး၊ ဘူးရွက်၊ ဘူးညွန့်တို့ကို ဟင်းလျာအဖြစ် ချက်ပြုတ်စားသောက်ကြသည်။ ဘူးသီးအသားကို လှီး၍ ဆန့်မှုန့်၊ ပဲမှုန့်၊ ရွှေခြည်တို့ဖြင့် ကြော်သော ဘူးသီးကြော်သည် မြန်မာတို့၏ နာမည်ကျော် သရေစာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဘူးသီးအသားကို လှီး၍ အခြောက်လှန်းပြီးနောက် ရာသီကုန်သည့်အခါ ယင်းကို ရေနွေးဖျော်၍ သုတ်စား ချက်စားကြသည်။ ဘူးသီး၊ ဘူးညွန့်၊ ဘူးရွက်တို့၏ အရသာသည် ချိုသည်။ နှုတ်ကို မြန်စေတတ်သည်။ ဓာတုရသကျမ်း အလိုအားဖြင့် ဘူးသီးသည် တောပင့်ကူ၏ အဆိပ်ကိုပင် လျင်စွာပယ်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ဘူးသီးနှင့် ကျေးသား ရောစပ်၍ မစားသင့်ချေ။ အန္တရာယ်ဖြစ်စေတတ်သည်။ == ဘူးသီးတွင်ပါဝင်သော အာဟာရ == {{nutritional value | name=ဆားမပါ၊ ချက်ပြုတ်ထားသော ဘူးသီး | kJ=63 | water=95 g | protein=0.6 g | fat=0.02 g | carbs=3.69 g | fiber=1.2 g | calcium_mg=24 | iron_mg=0.25 | magnesium_mg=11 | phosphorus_mg=13 | potassium_mg=170 | sodium_mg=2 | zinc_mg=0.7 | manganese_mg=0.066 | vitC_mg=8.5 | thiamin_mg=0.029 | riboflavin_mg=0.022 | niacin_mg=0.39 | pantothenic_mg=0.144 | vitB6_mg=0.038 | folate_ug=4 | source_usda = 1 | note=[https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/169233/nutrients Link to USDA Database entry] }} ပြုတ်ထားသော ဘူးသီးတွင် ရေ ၉၅%၊ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် ၄%၊ ပရိုတင်း ၁% နှင့် အဆီဓာတ်အနည်းငယ်တို့ ပါဝင်သည်။ ချက်ပြုတ်ထားသော ဘူးသီး ၁၀၀ ဂရမ် (၃.၅ အောင်စ) တွင် ဗီတာမင်စီ အလယ်အလတ်ပမာဏ (နေ့စဉ်တန်ဖိုး၏ ၁၀%) ကို ပေးစွမ်းပြီး အခြားသော သေးငယ်သည့် အာဟာရဓာတ်များ သိသိသာသာ ပါဝင်မှုမရှိပေ။ == လူသုံးပစ္စည်းအဖြစ် အသုံးပြုပုံ == ဘူးသီးရင့်ရင့်ကို အတွင်းမှ အသားများ ခြစ်ထုတ်၍ ဘူးတောင်ခွံချည်း ကျန်သည့်အခါ အခြောက်လှန်းကာ ရေ၊ ထန်းရည် ထည့်၍ သယ်ယူရန် အသုံးပြုကြသည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> Image:Bottle gourd seeds.jpg|ဘူးစေ့ခြောက်များ Image:Lagenaria siceraria Clavata Group1SHSU.jpg|ဥယျာဉ်အတွင်းရှိ ဘူးပင်တစ်ပင် File:Lagenaria siceraria var peregrina MHNT.BOT.2013.22.54.jpg|Lagenaria siceraria var peregrina <br> Museum specimen Image:Gambia kora havard.jpg|တူရိယာတဖြစ်လဲ ဘူးသီး Image:Calabash flower.jpg|ဘူးပွင့် Image:Calebasse.jpg|ဘူးသီးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ထည့်စရာတစ်မျိုး Image:Gourd lamp.jpg|ဘူးသီးခြောက် မီးအိမ်ငယ် Image:Gourdlamp.jpg|လူမျက်နှာသဏ္ဌာန်ပြုလုပ်ထားသော ဘူးသီးခြောက်မီးအိမ်တစ်လုံး </gallery> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အသီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အစားအသောက်]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ် အစားအစာ]] [[ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင် အစားအစာ]] [[ကဏ္ဍ:အီတလီ အစားအသောက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန် အစားအစာ]] cu3ub7shkri8dx34ojmg1334ihmchl3 0 10330 1062963 1025793 2026-11-11T09:45:10Z Zawzawaungthwin 100038 ဒုဝန်ကြီး အပြောင်းအလဲ 1062963 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |nativename = |abbreviation = MOE |seal = Myanmar Ministry of Education seal.svg |seal_width = |picture =File:Education Flag of Myanmar.svg |formed = ၁၉၅၀ |preceding1 = |jurisdiction = {{flagicon|MYA}} ပြည်ထောင်စု |motto=ပညာရေးဖြင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော နိုင်ငံတော်ကြီး တည်ဆောက်အံ့ |employees = |budget = |headquarters = ရုံးအမှတ် (၁၃)၊ [[နေပြည်တော်]]၊ [[မြန်မာ]] |minister1_name = [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] | chief1_name = | chief1_position = |minister3_name =နေမျိုးလှိုင် |minister3_pfo =ဒုတိယဝန်ကြီး |parent_agency = |child1_agency = |child2_agency = |child3_agency = |child4_agency = |child5_agency = |child6_agency = |child7_agency = |footnotes = |minister2_name=[[ဝင်းမောင်သိန်း]]|minister2_pfo=ဒုတိယဝန်ကြီး|minister1_pfo=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး|name=ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန|native_name=Ministry of Education}} '''ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Ministry of Education) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်က စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်။ လက်ရှိပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှာ ဒေါက်တာ ချောချောစိန် ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ===မြန်မာနိုင်ငံပညာရေးသမိုင်း=== မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေးသည် ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်မှစ၍ ရပ်ရွာဒေသအလိုက် တည်ရှိသည့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် တက်ရောက်သင်ယူခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်။ ဗြိတိသျှ အစိုးရက ၁၈၆၆ ခုနှစ် မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းတွင် ပညာရေးဌာနကို တည်ထောင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ဘုန်းတော်ကြီးသင် ပညာရေးသင်ကြားမှုပုံစံမှ အတန်းသင် ပညာရေး သင်ကြားမှု ပုံစံသို့ စတင် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ကာလကတ္တား တက္ကသိုလ်၏ ပေါင်းစည်းကောလိပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]အဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာကောလိပ်ကို တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပေါင်းစည်းကောလိပ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၈၇၆ခုနှစ်တွင် ဆရာအတတ်သင်ကျောင်း (နောမန်ကျောင်း)ကို ရန်ကုန်မြို့၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပညာရေးဌာနမှ ဆရာအတတ်ပညာ ဒီပလိုမာသင်တန်း ဖွင့်လှစ် ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ခုနှစ်တွင် ဆရာဖြစ်သင် ကောလိပ်ကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပေါင်းစည်း ကောလိပ်အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော် ဆရာအတတ်သင် သိပ္ပံကို ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် ဘဝသစ်ဖန်တီးမှု ပညာရေး စီမံကိန်းကိုရေးဆွဲပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ် မှစ၍ ၄ နှစ်စီမံကိန်းများ ချမှတ် အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်။ လူထုပညာရေး စီမံကိန်းအရ အရေး၊ အဖတ်၊ အတွက် အခြေခံ တတ်မြောက်ရေးအတွက် "အ"သုံးလုံး သင်တန်းများကိုလည်း ဖွင့်လှစ်လေ့ကျင့် ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတိုင်မီဆေးပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ ပညာရေး၊ ဥပဒေ၊ ဝိဇ္ဇာ၊ သိပ္ပံ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ လူမှုရေးသိပ္ပံ၊ သစ်တော စသည့် မဟာဌာနများကို တက္ကသိုလ်များတွင် ဖွဲ့စည်းပြီး အထူးပြုဘာသာရပ် သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ် သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှစ၍ အချို့သော မဟာဌာနများကို သီးခြားတက္ကသိုလ်များ အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှစ၍ ပညာရေး ၄ နှစ်စီမံကိန်းများ ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အခြေခံပညာ ကဏ္ဍတွင် ပညာရေး နှီးနှောဖလှယ်ပွဲများ ကျင်းပ၍ ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နိုင်မည့် အစီအမံများကို ရေးဆွဲ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပညာရေး သုတေသန လုပ်ငန်းများ၊ ပညာရေး စစ်တမ်း ကောက်ယူလေ့လာမှု လုပ်ငန်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၄-၁၉၆၅ ခုနှစ်မှစ၍ သက်ကြီး စာတတ်မြောက်ရေး "အ"သုံးလုံး လုပ်ငန်းများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀ဝ၀-၂၀ဝ၁ ဘဏ္ဍာ‌ရေးနှစ်မှ ၂၀ဝ၃-၂၀ဝ၄ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် အထိ အမျိုးသား ပညာရည် မြင့်မားရေး အထူးလေးနှစ် စီမံကိန်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမျိုးသား ပညာရည် မြင့်မားရေး အနှစ်(၃၀) နှစ်ရှည် စီမံကိန်းကို ၂၀ဝ၁-၂၀ဝ၂ ဘဏ္ဍာ‌ရေးနှစ်မှ ၂၀၃၀-၂၀၃၁ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အထိ သတ်မှတ်ခဲ့ကာ နှစ်တို(၅)နှစ် စီမံကိန်းကာလ(၆)ခု ပိုင်းခြား၍ အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။ ယခုဆိုလျှင် ၂၀၁၆ခုနှစ်မှစတင်ကာ KG+12ဟူ​သော သင်ရိုးညွှန်းတမ်းသစ်ကိုပြင်ဆင်ရေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ၎င်းသည် က‌​​လေးဗဟိုပြု ''cca''အပေါ်တွင်အခြေခံထားသည်။ ယခုအချိန်တွင် KG မှစပြီး G12 အထိ အတန်းများအားသင်ကြားပို့ချနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.myanmar.gov.mm/ministries|title=ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန|last=|first=|author2=|date=|publisher=Myanmar National Portal|accessdate=|archivedate=11 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190811175704/https://www.myanmar.gov.mm/ministries}}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံ == ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အစိုးရအသစ်တက်လာချိန်၌ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]ကို ဖျက်သိမ်းကာ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ)]]အဖြစ် ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ ယင်းဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနများကို ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်သို့ ပြောင်းကာဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ပညာ​ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်မှ ပြန်ခွဲထုတ်၍ [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]အဖြစ် သီးခြားပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/13145|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း}}</ref> === '''ဦးစီးဌာန''' === *ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး *[[အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန]] *ဆရာအတတ်ပညာဦးစီးဌာန *ပညာရေးသုတေသန၊ စီမံကိန်းနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာန *[[အခြေခံပညာဦးစီးဌာန]] *မြန်မာနိုင်ငံစာစစ်ဦးစီးဌာန *[[မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းသားဘာသာစကား ဦးစီးဌာန|မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းသားဘာသာစကားဦးစီးဌာန]] *ကျောင်းပြင်ပနှင့် တစ်သက်တာပညာရေးဦးစီးဌာန *လေ့လာဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ရေးဦးစီးဌာန *Nay Pyi Taw State Academy == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {| class="wikitable" ! colspan="7" |ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) |- !စဉ် !အမည် !တာဝန်စတင်ခြင်း !တာဝန်ပြီးဆုံးခြင်း !ရက်ပေါင်း !ဒုတိယဝန်ကြီးများ !အစိုးရ |- |၁။ |'''ဒေါက်တာ [[မြအေး (ဝန်ကြီး)|မြအေး]]''' |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၃ |{{Age in years and days|2011|3|30|2013|11|29}} | | rowspan="2" |[[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]] |- |၂။ |'''ဒေါက်တာ [[ခင်စန်းရီ]]''' |၁၃ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{Age in years and days|2014|2|13|2016|3|30}} |ဦးသန့်ရှင်း |- |၃။ |'''ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်|အောင်ဆန်းဆုကြည်]]''' |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၆ ဧပြီ ၂၀၁၆ |{{Age in years and days|2016|3|30|2016|4|6}} | |[[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ|ထင်ကျော်အစိုးရ]] |- |၄။ |'''ဒေါက်တာ [[မျိုးသိမ်းကြီး]]''' |၆ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2016|4|6|2021|2|1}} | |[[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ|ထင်ကျော်အစိုးရ]] [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဝင်းမြင့်အစိုးရ]] |- |၅။ |'''ဒေါက်တာ [[ညွန့်ဖေ]]''' |၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|2|16|2025|7|31}} |ဒေါက်တာဇော်မြင့် ဦးဇော်ဝင်း |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- | rowspan="2" |၆။ | rowspan="2" |'''ဒေါက်တာ [[ချောချောစိန်]]''' |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |ဒေါက်တာဇော်မြင့် ဦးနေမျိုးလှိုင် |[[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]] |- |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဒေါက်တာဇော်မြင့် ဦးနေမျိုးလှိုင် |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {{Incomplete list|date=August 2025}} {| class="wikitable" ! colspan="7" |ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) |- !စဉ် !အမည် !တာဝန်စတင်ခြင်း !တာဝန်ပြီးဆုံးခြင်း !ရက်ပေါင်း !ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !အစိုးရ |- | |'''ဦးဇော်ဝင်း''' |၂၃ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | ​၁ ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |{{Age in years and days|2021|2|23|2023|2|1}} |ဒေါက်တာ [[ညွန့်ဖေ]] | rowspan="3" |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- | |'''ဒေါက်တာ မိုး​ဇော်ထွန်း''' |၂ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |title=ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးအပ် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/peaangrettaawnpeap |access-date=2026-04-14 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> |၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2023|2|2|2025|1|31}} | |- | rowspan="3" | | rowspan="3" |'''ဒေါက်တာဇော်မြင့်''' |၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|2|23|2025|7|31}} |ဒေါက်တာ [[ညွန့်ဖေ]] |- |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |ဒေါက်တာချောချောစိန် |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]] |- |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|4|10|2026|10|10}} |ဒေါက်တာချောချောစိန် |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- | rowspan="3" | | rowspan="3" |'''ဦးနေမျိုးလှိုင်''' |၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|2|23|2025|7|31}} |ဒေါက်တာ [[ညွန့်ဖေ]] |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |ဒေါက်တာချောချောစိန် |[[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]] |- |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |ဒေါက်တာချောချောစိန် |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |- | |'''ဦးဝင်းမောင်သိန်း''' |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|10|10}}<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/89155 |access-date=2026-11-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> |ဒေါက်တာချောချောစိန် |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |} ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] 28ia2hqvle450qa9hkas2ajlq3a271h 0 11204 1062867 1062764 2026-11-10T18:52:18Z Kyaw Myo Aung 103978 1062867 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system | name = ဟန်ဇိ | native_name = {{lang|zh|漢字}} (သမားရိုးကျ)<br />{{lang|zh|汉字}} (အလွယ်ရေး) | sample = Hanzi.svg | type = [[လိုဂိုဂရပ်ဖစ် အက္ခရာစနစ်|လိုဂိုဂရပ်ဖစ် အက္ခရာစနစ် (Logographic)]] | caption = ဝဲဘက်တွင် သမားရိုးကျ စာလုံးနှင့် ယာဘက်တွင် အလွယ်ရေး စာလုံး (ဟန်ဇိ) | languages = [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]၊ [[ဂျပန်ဘာသာ|ဂျပန်]]၊ [[ကိုရီးယားဘာသာ|ကိုရီးယား]] (ဟန်ဂျာ) | time = ဘီစီ ၁၃၀၀ ခန့် (အရိုးစာများ) – ယခု | fam1 = [[အိုရာကဲလ် ဘုန်း စာလုံးပုံစံ]] | fam2 = [[စည်းတံဆိပ် စာလုံးပုံစံ]] | fam3 = [[ကလေရီကလ် စာလုံးပုံစံ]] | fam4 = [[ပုံမှန် စာလုံးပုံစံ]] | children = [[ခန်းဂျီး]]၊ [[ဟန်ဂျာ]]၊ [[Chữ Hán]] | iso15924 = Hani }} '''ဟန်ဇိ''' ({{zh|s=汉字|t=漢字|first=t|p='''ဟန်ဇိ'''|l=ဟန်စာလုံးများ|w=han4 tzŭ4|j='''hon3 zi6'''}}) သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့တွင် စာပေ အရေးအသား၌ အသုံးပြုသည့် ရုပ်ပုံသဏ္ဌာန် စာလုံးများ ဖြစ်သည်။ ကိုရီးယားတွင် အနည်းငယ် အသုံးပြုပြီး ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင်မူ ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သည်။ တရုတ်တွင် 'ဟန်ဇီ'၊ ဂျပန်တွင် ‘[[ခန်းဂျီး]]’၊ ကိုရီးယားတွင် ‘[[ဟန်ဂျာ (ကိုရီးယား ဟန်ဇီ)|ဟန်ဂျာ]]’ နှင့် ဗီယက်နမ်တွင် ‘ဟန်တု’ ဟု အသီးသီး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း အသံထွက် မတူကြသည့်အပြင် အချို့စာလုံးမှာ အဓိပ္ပာယ် ကွဲလွဲမှုများလည်း ရှိသည်။ ဥပမာ '''湯''' သည် တရုတ်ဘာသာဖြင့် ဟင်းချိုရည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော်လည်း ဂျပန်ဘာသာဖြင့် ရေချိုးရန် ရေပူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တရုတ်စာလုံးများသည်လည်း လက်ရှိအသုံးပြုနေဆဲ ရှေးအကျဆုံး အရေးအသားများထဲတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.kwintessential.co.uk/articles/article/China/Chinese-Writing-Symbols/1651|title=Chinese Writing Symbols|publisher=Kwintessential|accessdate=2010-03-20|archivedate=27 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100327044042/http://www.kwintessential.co.uk/articles/article/China/Chinese-Writing-Symbols/1651}}</ref><ref>{{cite web|url=http://en.artintern.net/index.php/news/main/html/1/1101|title=History of Chinese Writing Shown in the Museums|publisher=CCTV online|accessdate=2010-03-20|archivedate=21 November 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091121182948/http://en.artintern.net/index.php/news/main/html/1/1101}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.everything.com/journey-east-asia/|title=Journey to East Asia|publisher=Everything.com, F+W Media|author=Jane P. Gardner & J. Elizabeth Mills|accessdate=2010-03-20|archive-date=25 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425153510/http://www.everything.com/journey-east-asia/}}</ref> အစောဆုံးအနေဖြင့် ဘီစီ ၁၃၀၀ ခန့်က ရှေးဟောင်း အရိုးစာများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ == သမားရိုးကျနှင့် အလွယ်ရေး စာလုံးများ == ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ထူထောင်ပြီးနောက် အလွယ်ရေး စာလုံးများကို ရုံးသုံးအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ချိန်မှစ၍ ယနေ့တွင် တရုတ်စာ ရေးသားနည်း နှစ်မျိုး ရှိလာခဲ့သည်။ရိုးရာစာလုံးများကို [[ထိုင်ဝမ်]]၊ [[ဟောင်ကောင်]]နှင့် [[မကာအို]]တို့တွင် ဆက်လက် သုံးစွဲလျက် ရှိသည်။ရိုးရှင်း စာလုံးများ ကို တရုတ်ပြည်မကြီးအပြင် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်ကာပူ]]၊ [[မလေးရှား]]နှင့် အခြားသော [[အရှေ့တောင်အာရှ]] နိုင်ငံများတွင် သုံးစွဲကြသည်။ လက်ရှိ [[ကုလသမဂ္ဂ]]တွင် အသုံးပြုသည့် ရုံးသုံးဘာသာ ၆ မျိုးတွင် ပါဝင်သည့် တရုတ်စာလုံးမှာ အလွယ်ရေး စာလုံးပင် ဖြစ်သည်။ == စာလုံးအရေအတွက်နှင့် အသုံးပြုမှု == ၁၇၁၆ ခုနှစ်တွင် ရေးသားပြုစုခဲ့သည့် ‘ခန်းရှီး အဘိဓာန်’တွင် ရေးသားမှတ်တမ်းတင်ထားသော တရုတ်စာလုံး အရေအတွက် ၄၇,၀၃၅ ခန့် ရှိသော်လည်း အများစုမှာ သမိုင်းတစ်လျှောက် စုဆောင်းထားသည့် စာလုံးများ ဖြစ်ကာ ယနေ့ခေတ်တွင် အသုံးနည်းသော မူကွဲစာလုံးများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာဗေဒ ပညာရှင်များ၏ လေ့လာချက်များအရ တရုတ်စာကို နေ့စဉ်လူမှုဘဝတွင် ရေရေလည်လည် နားလည်အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် စာလုံးအရေအတွက် ၃,၀၀၀ မှ ၄,၀၀၀ ခန့် တတ်မြောက်ရန် လိုအပ်သည်ဟု သိရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.asiasociety.org/education-learning/world-languages/chinese-language-initiatives/chinese-writing|title=Chinese Writing|author=Norman, Jerry|year=2008|accessdate=2009-08-17}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] rpb984gir5omohsk5w7p09z18225exo 0 12159 1062803 1017960 2026-11-10T13:15:16Z ~2026-59620-90 150617 /* ကိုလိုနီ နယ်ချဲ့ ပညာရေး */ 1062803 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]တွင် '''အမျိုးသားနေ့'''ကို နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်း]] လပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ နယ်ချဲ့လက်အောက်ခံ [[ကိုလိုနီ]]ဘဝသို့ကျရောက်ခဲ့ရာမှ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးနှင့်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှုအဖြစ် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၀ရက် (၁၉၂၀ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ၅ရက်) နေ့တွင်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အက်ဥပဒေ ကို တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများက သပိတ်မှောက် ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ == ကိုလိုနီ နယ်ချဲ့ ပညာရေး == အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တို့၏ ကိုလိုနီပညာရေးသည် ဗမာနိုင်ငံ၌ (၁၉၂၀) ပြည့်နှစ်အထိ ယင်းတို့အတွက် အခိုင်းအစေ ကျိုးနွံသော မြန်မာလူငယ်များကို ကျွန်ပညာသင်ပေးရန်သာ အဓိက ဖြစ်သည်။ ခေတ်အလိုက် အမြင့်ဆုံး ပညာသင်ကြားရာ ယူနီဗာစီတီ(university) ခေါ် တက္ကသိုလ်ကျောင်း မရှိသေးပေ။ ရန်ကုန်မြို့၌ ရန်ကုန်ကောလိပ်နှင့် ဂျပ်ဆင် (ယခင် ယုဒသန်ကောလိပ်)ကောလိပ်သာရှိ၍ ယင်းတို့မှာ ကလကတ္တား ယူနီဗာစီတီ၏ လက်အောက်ခံ ကောလိပ်ကျောင်းခွဲမျှသာ ဖြစ်သည်။ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများမှာ ကလကတ္တား ယူနီဗာစီတီမှ ချမှတ်ပေးသည့်အတိုင်း သင်ကြားရသဖြင့် ဗမာ တက်လူငယ်များနှင့် အံမဝင် ထိုအခါ ခွင်မကျဘဲ ဖြစ်နေသည်။ စာမေးပွဲများ ကိုလည်း ကလကတ္တား ယူနီဗာစီတီမှ ဦးစီး စီမံကျင်းပ ပြုလုပ်ပေးသည်။ မက်ထရစ်ကျူလေရှင်း ခေါ် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲကိုလည်း ကလကတ္တားတွင် မေးခွန်းထုတ်၍ ရန်ကုန်တွင် ဖြေဆို ကြရသည်။ [[ဝိုင်အမ်ဘီအေ|'''"ဝိုင်အမ်ဘီအေ''']]"က ဗမာပြည်တွင် ယူနီဗာစီတီ (တက္ကသိုလ်) သီးခြား ရှိရမည်ဟု လှုံဆော်ကြွေးကြော် တိုက်တွန်းပေါင်းများလတ်သော် ဗမာပြည်အစိုးရသည် ပညာမင်းကြီး မစ္စတာ မက်သယူးဟန်တား (Mr. Mathew Hunter) ဦးစီးသည့် ယူနီဘာစီတီ အက်ဥပဒေရေးဆွဲရေး ကျွမ်းကျင်သည့် ကော်မတီတရပ်ကို ၁၉၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဖွဲ့စည်းလိုက်၏။ ကော်မတီဝင် ဦးရေ ၃၀ နီးပါးမျှရှိ၍ ဝိုင်အမ်ဘီအေ မှ ဝတ်လုံတော်ရ ဦးမေအောင်၊ ဦးမောင်ကြီး (အမ်အေ)၊ ဦးဘဖေ (ဘီအေ)၊ ဦးကွမ်း (ဘီအေ)ပုသိမ်၊ ဦးဘလှိုင် (ဘီအေ) နှင့် ဦးအမ် အမ်အုံးခိုင်တို့ ခြောက်ဦးသာပါ၏။ ဝိုင်အမ်ဘီအေ ကိုယ်စားလှယ်များက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ ပညာရပ်များ အားပေးသည့် ကောလိပ်ပေါင်းများစွာ ဆက်သွယ်နိုင်သည့် ယူနီဘာစီတီ(တက္ကသိုလ်) ကို ထောက်ခံသော်လည်း မစ္စတာ မက်သယူးဟန်တား ဦးဆောင်သော ကော်မတီ အများစုက လက်တွေ့မပါ စာပေပညာဆန်သည့် ဘာသာရပ်များကို အဓိကထားသည့် တခုတည်းသောကောလိပ် ပါဝင်သည့် သိပ္ပံယူနီဘာစီတီ တည်ဆောက်ရန် တက္ကသိုလ်ဥပဒေ တရပ်ကိုသာ ရေးဆွဲပြီး၊ (၁၉၂၀) ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် တင်သွင်း ဥပဒေ ပြုစေခဲ့၏။ == တက္ကသိုလ် ဥပဒေ == ယူနီဘာစီတီဟူ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဤတကျောင်းသာ ရှိရမည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ယင်းယူနီဘာစီတီ၏ အောက်တွင်လည်း ကောလိပ် တကျောင်းသာ ရှိရမည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ယင်းကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ် တည်‌‌ေနရာ သည်လည်း ရန်ကုန်တွင်သာ ဖြစ်ရမည် ဟုလည်းကောင်း စသည့် ကန့်သတ်ချက်များအပြင်၊ ယူနီဘာစီတီနှင့် ကောလိပ်သို့ ဝင်ရောက် သင်ကြားရမည့် သူများ၏ အရည်အချင်းများတွင် ကျောင်းအိပ်ကျောင်း စားများသာ ဖြစ်စေရမည်ဟုလည်းကောင်း စသော မလိုလားအပ်သည့် ကန့်သတ် ချုပ်ချယ်ချက်ပေါင်းများစွာ ပါဝင်နေသော အက်ဥပဒေ ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်လေရာ ယင်းယူနီဘာစီတီ အက်ဥပဒေသည် ငွေကုန်ကြေးကျခံနိုင်သော မြေရှင် ဓနရှင် လူတန်းစားနှင့် ဗြူရိုကရက် အရာရှိကြီးတို့ ၏ အဆက်အနွယ်များ အကျိုးမှ တပါး ဆင်းရဲသား လုပ်စား ကိုင်စား တို့နှင့် မအပ်စပ်သော ဥပဒေ ဖြစ်သည်။ တနှစ်လျှင် အနည်းဆုံးငွေ၆၀၀ ကျော် သို့မဟုတ် တလလျှင် ပျမ်းမျှငွေ ၅၀ ကျပ်ကျော် မတတ်နိုင်လျှင် တက္ကသိုလ်သို့ မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ ချဉ်းကပ် နိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ ထိုခေတ် ထိုအခါ ငွေကြေးစံနှုန်း အရ ငွေ ၆၀၀ ကျပ်ဟူသည် နည်းလှသော အသပြာထုထည် မဟုတ်၊ တလလျှင် ၅၀ ကျပ်မျှ ရှိနေပေသည်။ ထိုအချိန်က စာရေးကြီး တစ်ယောက် ၏လခသည် ၃၀ ကျပ် ပတ်ဝန်းကျင်မျှသာ ဖြစ်၏။ အစိုးရစာရင်းများအရဆိုလျှင် ထိုခေတ်က အလုပ်သမားတဦး၏ အနိမ့်ဆုံး လစာမှာ ၁၂ ကျပ်ဖြစ်၍ အမြင့်ဆုံး လစာမှာ ၇၅ ကျပ်ဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှ ဆိုလျှင် ၂၀ ကျပ်ခန့် ဖြစ်ပေသည်။ လက်လုပ်လက်စား နေ့လုပ်နေ့စား အလုပ်ကြမ်းသမားတို့မှာ တနေ့ တမတ်၊ ငါးပဲနှုန်းပင် မှန်မှန် မဝင်ကြသော အချိန် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ဥပဒေကြမ်းထွက်လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် သတင်းစာတို့က ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင် ဝေဖန်ကြသည်။ ဆောင်းပါးရှင် များစွာတို့ကလည်း ကန့်ကွက် ရေးသားကြသည်။ ကျောင်းသား မိဘများကလည်း မကျေမနပ် ဖြစ်လာကြသည်။ ဤကဲ့သို့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်ကြသော်လည်း ၁၉၂၀ ပြည့် နှစ် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဗမာနိုင်ငံ ဒုတိယ ဘုရင်ခံ [[ဆာ ရယ်ဂျီနယ် ကရက်ဒေါက်]] (Sir Reginald Craddock) သည် ထိုယူနီဘာစီတီး အက်ဥပဒေကို အတည်ပြုလိုက်သည်။ ဤသို့ ဗမာကျောင်းသားကြီးများနှင့် ဗမာပြည်သူတို့၏ ဆန္ဒကို ဆန့်ကျင်ပြဋ္ဌာန်းအတည် ပြုလိုက်သော အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့ အစိုးရ၏ လုပ်ပုံကို ရန်ကုန်တွင်သာမကမန္တလေး၊မော်လမြိုင်၊ ပုသိမ်၊ စစ်တွေ စသော မြို့ကြီးများ၌ လူထုအစည်းအဝေးများ ခေါ်ကာ ကန့်ကွက် ကြလေသည်။ == ကျောင်းသားများ၏ ရှေ့ဦးဆုံး လှုပ်ရှားမှု == ဘုရင်ခံ ကရက်ဒေါက်သည် ဗမာလူထု၏ လှုပ်ရှားကန့်ကွက်မှုကို အလေးမမူ ဂရုမစိုက်ပဲ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ထိုယူနီဘာစီတီ အက်ဥပဒေနှင့် အညီ ရန်ကုန်ကောလိပ်အား ယူနီဘာစီတီအဖြစ်သို့ တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်တော့မည်ဟု ကြေညာလိုက်သည်။ သို့ဖြင့် ကောလိပ် ကျောင်းသားများထဲမှ သံတွဲကိုဘဦးကို ခေါင်းဆောင် အဖြစ် တင်မြှောက်ကာ စည်းဝေးကန့်ကွက်လာကြသည်။ ယူနီဘာစီတီ အက်ဥပဒေကို မပြင်ဆင်ဘဲ ယခုအတိုင်း အတည်ပြုရန် လုပ်ဆောင်ပါကကျောင်းသားနှင့် ပြည်သူတွဲ၍ ရှေ့သို့ တလှမ်းတိုးရလိမ့်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်တောင်းဆို လိုက်ကြသည်။ ထိုအခါ မူလကြေညာထားသော ယူနီဘာစီတီ ဖွင့်ပွဲကို ဘုရင်ခံသည် ရက်ပြောင်း၍ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့သို့ရွေ့လိုက်လေသည်။ ၁၉၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက် (တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၈ ရက် သီပေါဘုရင် ပါတော်မူနေ့) နံနက် ၁၁ နာရီအချိန် ကောလိပ်ကျောင်းသားကြီး (၁၁) ဦးသည် [[ရွှေတိဂုံစေတီတော်]] အနောက်တောင်ထောင့် (စနေထောင့်) ဗောဓိပင် အရှေ့တွင် လျှို့ဝှက်စုဝေး ဆွေးနွေးပွဲတရပ်ကို ရှစ်နာရီမျှ ကြာအောင် ပြုလုပ်၍ အမိနိုင်ငံ၏ ဂုဏ်သိက္ခာ ကယ်တင်ရေးအတွက် ကောလိပ်ကျောင်းသားများ သပိတ်မှောက်ကြရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြသည်။ အဖွဲ့ဝင် (၁၁)ဦးပါ အမြုတေ သပိတ်ကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။ # ကိုဘဦး(ဘီအေ အထက်တန်း။) # ကိုဘရှင် (ဘီအက်စီ အထက်တန်း။) # [[ကေညီပိတ်]] (ဘီအက်စီ အထက်တန်း။) # ကိုဖိုးကွန်း (ဘီအက်စီ အထက်တန်း။) # ကိုအေး (ဘီအေ အထက်တန်း။) # ကိုလှတင် (ဘီအေ အထက်တန်း။) # ကိုဖေသိန်း (အိုင်အေ အထက်တန်း။) # ကိုထွန်းဝင်း (အိုင်အေ အထက်တန်း။) # ကိုဘရှင် (အိုင်အေ အထက်တန်း။) # ကိုဘခင် (အိုင်အေ အထက်တန်း။) # ကိုအောင်ဒင် (အိုင်အေ အထက်တန်း။) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် ယုဒသန် ကောလိပ်မှ ကျောင်းသား ၄၀၀ကျော်သည် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့ ညနေ ၅နာရီတွင် ဗဟန်း ဦးအရိယကျောင်းတိုက်၌ တက္ကသိုလ် ဥပဒေ တိုက်ဖျက်ရေးအတွက် သပိတ်မှောက်ကြရန် ယေဘုယျအားဖြင့် သဘောမျှကြသော်လည်း အစိုးရထံ မိမိတို့ လိုအပ်ရာ တောင်းဆို၍ အစိုးရက ငြင်းပယ်သည့် အခါမှ သပိတ်မှောက်ကြရန် သို့မဟုတ် သပိတ်မှောက်ပြီးမှ အစိုးရထံ လိုအပ်ချက်ကို တောင်းဆိုရန် အယူအဆ ကွဲကြ၏။ သို့ရာတွင်သပိတ်မှောက်ပြီးနောက် လိုအပ်ချက်တောင်းရန် ဘက်မှ အများစုဖြစ်သဖြင့် အားလုံး သဘောတူ သပိတ်မှောက်ကြမည်ဖြစ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကြ၏။ နောက်တနေ့ဖြစ်သော ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့(မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁၀ရက်) တွင် ကျောင်းသားကျောင်းသူများ ထပ်မံစုဝေး၍ တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေကို လုံးဝ ကန့်ကွက်ကြောင်း ဆန္ဒပြသည့်အနေဖြင့်သပိတ်မှောက်ကြောင်း ဆုံးဖြတ် ကြေညာလိုက်လေသည်။ == သပိတ်တိုက်ပွဲ == ရန်ကုန်မြို့ရှိ အထက်တန်း ကျောင်းသူကျောင်းသားများကလည်းနောင်တော် ကောလိပ်ကျောင်းသားကြီးများ၏ သပိတ်တိုက်ပွဲသို့ထောက်ခံသည့်အနေဖြင့် ဗဟန်းသပိတ်စခန်းသို့ ချီတက်လာကြသည်။ မြို့လူထု တရပ်လုံးကလည်း မားမားရပ်ကာ ကူညီ ထောက်ပံ့ကြလေသည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့ ကောလိပ်ကျောင်းသားကြီးများ အစည်းအဝေးမှ နောက်ထပ် (၁၅)ဦး ပါဝင်သော ယူနီဘာစီတီ သပိတ်မှောက်ကောင်စီ ခေါ် (၂၆)ဦး အဖွဲ့ ဖြစ်၍ လာခဲ့သည်။ # ကိုလှစိန် -ဥပဒေ ပညာ # ကိုဘတင် -ဥပဒေ ပညာ # ကိုမြ -ဘီအက်စီ (အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး သခင်မြ) # ကိုမြင့် (နေရှင်နယ် ဦးမြင့်) # ကိုဖိုးကျား -ဘီအေ (ယုဒသန် ကောလိပ်) # ကိုစိုးဝင်း -ဘီအေတန်း # ကိုဖိုးလတ် -ဘီအေတန်း (ယုဒသန် ကောလိပ်) # ကိုထွန်းဖေ -အိုင်အေတန်း # ကိုဘဟန် -ဘီအေတန်း # ကိုလူဖေဝင်း -ဘီအေတန်း # ကိုဘကျော် -အိုင်အေတန်း # ကိုမောင်ကို -ဘီအေတန်း # အီးမောင်စိန် -ဘီအေတန်း # အင်စီဆင်း -ဘီအေတန်း # မစ္စတာဘို့(စ်) ကောလိပ် အာဏာပိုင်များသည် ကျောင်းသား သပိတ်ကြီး၏အရေးဆိုချက်များကို စဉ်းစားရန်ဝေးစွ၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၃ ရက်အတွင်း ကျောင်းပြန်မတက်က ကျောင်းမှ နုတ်ပယ်ပစ်မည်ဟု ကြေညာပြန်ရာ သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားကြီးများက မိမိတို့၏ အမည်စာရင်း များကိုကျောင်းသားစာရင်းမှ အပြီးတိုင်ပယ်ထုတ်ပါမည့် အကြောင်းအာဏာပိုင်တို့ထံသို့ စာပြန်ကာ တုံ့ပြန်လိုက်လေသည်။ ဒီဇင်ဘာ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဂျီစီဘီအေ အသင်းချုပ်ကြီးက သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားများကို အစိုးရ ကျောင်းများနှင့် အစိုးရ အထောက်ပံ့ခံကျောင်းများ သို့ ပြန်လည်မတက်ကြရန် တိုက်တွန်း နှိုးဆော်ချက် တစ်ရပ်ထုတ်ပြန် စေခဲ့လေသည်။ == အမျိုးသားကျောင်း == [[File:BEHS 2 Dagon (Myoma School) 1920.JPG|thumb|၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် သပိတ်၏ အသီးအပွင့်များအဖြစ် မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်တွင် အမျိုးသားကျောင်းများပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ အမျိုးသားကျောင်းများ၏အစ ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြို့မကျောင်းပုံ]] ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် [[ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း၊ ရန်ကုန်]]နှင့် အမျိုးသားကျောင်း အမြုတေများကို အမြို့မြို့ရှိ ဝံသာနုကြီးများ၏ စေတနာ သဒ္ဓါတရား အကြောင်းပြု၍တမုဟုတ်ချင်း ပျံ့နှံ့ပေါ်ထွက်လျက်၊ နွေရာသီ စာမေးပွဲများအမီကျောင်းသားလူငယ်အပေါင်း ဆက်လက် ပညာသင်ကြားနိုင်ရန်အခွင့်အရေး ရခဲ့ကြ၏။ အမျိုးသားကောလိပ်ကြီးကိုလည်း စေတနာ့ဝန်ထမ်း ပါမောက္ခဆရာကြီးများ ဖြစ်ကြသော * ဆရာကြီး [[ဦးလွန်း]] (မစ္စတာမောင်မှိုင်း @သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း)- မြန်မာစာနှင့် သမိုင်း။ * ဆရာတော်ဦးဉာဏ - ပါဠိ။ * မစ္စတာရောင်း (မဟာဝိဇ္ဇာ-ဝါရှင်တန်) - စီးပွားရေးနှင့်နိုင်ငံရေး။ * မစ္စတာချင်ဒမ်ဘရာ(ဘာမင်ဂမ်) - စက်မှုလက်မှုနှင့်ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး။ * မစ္စတာဘနာဂျီ (မဟာဝိဇ္ဇာ-လန်ဒန်) - ဘောဂဗေဒ။ * [[ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] - ကထိက တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဗဟန်းကောလိပ် ဟု အမည်တွင်သော အမျိုးသားကောလိပ်ကို ဝိုင်းဝန်းတည်ထောင် ဖွင့်လှစ်ကြသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် မြန်မာစာကို အလေးထား၍ သင်ကြားပေးသည်။ အမျိုးသားရေး အစဉ်အလာများကို တန်ဖိုးထားတတ်အောင်၊ ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်အောင်ဖော်ထုတ်သင်ကြားပေးသဖြင့် ယင်းပညာရေးကို သခင်ပညာရေး ဟုခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းကြသည်။ <ref>တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသမိုင်း -ပထမတွဲ</ref> == ပေါ်ပေါက်လာခြင်း == ဝံသာနုလှုပ်ရှားမှုကို ဦးဆောင်ခဲ့သော [[ဂျီစီဘီအေ]]က ကြီးမှူး၍ ဝံသာနုလှုပ်ရှားမှု အနေနှင့် အမျိုးသားနေ့ သတ်မှတ်ရန် စတင် ကြိုးစားရာမှ အမျိုးသားနေ့ ပေါ်လာရသည်။ ၁၉၂၁-ခုနှစ် မန္တလေး၌ ကျင်းပသော နဝမအကြိမ်မြောက် ဂျီစီဘီအေ ကွန်ဖရင့်က အမျိုးသားနေ့ သတ်မှတ်ရေး စတင်ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဆွေးနွေးကြရာတွင် အင်္ဂလိပ် သူရိယသတင်းစာမှ ဦးတုတ်ကြီး တင်ပြသည့် [[သီပေါမင်း]] နန်းကျသည့် ပါတော်မူနေ့၊ ပျဉ်းမနား ဧလာမှ ဦးဒွေး တင်ပြသည့် [[ဦးဥတ္တမ]] ထောင်ကျသောနေ့၊ ပထမ ကျောင်းသားသပိတ်တွင် ပါဝင်သည့် ကိုမြင့် တင်ပြ ဆွေးနွေးသည့် ကျောင်းသားများ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေကို သပိတ်လက်နက် စတင် စွဲကိုင် တော်လှန်သည့်နေ့၊ တစ်နေ့နေ့ကို သတ်မှတ်ရန် အကြမ်း သဘောတူကြသည်။ ထို့နောက် ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၇ - ၁၈ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဂျူဗလီဟော၌ ကျင်းပသော ဂျီစီဘီအေ အထူးကွန်ဖရင့်က ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဥပဒေကို ကျောင်းသားများ သပိတ်မှောက်သော တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်ကို အမျိုးသားနေ့ဟု သတ်မှတ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်၍ အတည်ပြု ပေးခဲ့သည်။ ထိုနေ့သည် အုပ်ချုပ်သူ နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်အစိုးရကို ထိထိရောက်ရောက် တော်လှန်သောနေ့၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဥပဒေကို ကန့်ကွက်သည့် အနေဖြင့် ကျောင်းသားများ သပိတ်မှောက်သည့်နေ့၊ အမျိုးသား တော်လှန်ရေး စတင်သည့်နေ့ ဖြစ်ခြင်းတို့ကြောင့် အမျိုးသားနေ့အဖြစ် တညီတညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ် အတည်ပြု ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုနေ့သည် အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့အစိုးရ အပေါ် အောင်ပွဲခံသောနေ့ ဖြစ်၍ အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့ ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ ရက်သတ်မှတ်ရာတွင်ပင် အမျိုးသားနေ့၏ အဓိပ္ပာယ် ပြည့်စုံ ပေါ်လွင် ပီပြင်စေရန် တက္ကသိုလ်ဥပဒေ ကို သပိတ်မှောက်သော အင်္ဂလိပ်ရက် ဖြစ်သည့် ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်ဟု မသတ်မှတ်ဘဲ မြန်မာရက် ဖြစ်သော တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်ဟု တမင် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် အမျိုးသားရေး လက္ခဏာသည် ပို၍ ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေခဲ့သည်။ အမျိုးသားနေ့ ပေါ်လာ၍ ၁၉၂၂ ခုနှစ်မှ စ၍ တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်နေ့ ရောက်တိုင်း အမျိုးသား အောင်ပွဲနေ့ အခမ်းအနားများ ကျင်းပခဲ့သည်။ အမျိုးသားနေ့ကို အဖွဲ့အစည်းအားလုံးနှင့် တိုင်းရင်းသားတိုင်းက အမြတ်တနိုးထား၍ လေးစားကြပြီး အညီအညွတ် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ အမျိုးသားနေ့ကို ၁၉၃၄ ခုနှစ်မှ စ၍ ကျောင်းပိတ်ရက်အဖြစ် လည်းကောင်း ၁၉၃၈ ခုနှစ်မှ စ၍ ရုံးပိတ်ရက် အဖြစ်လည်းကောင်း ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ အမျိုးသားနေ့များ ကျင်းပရာတွင် မျိုးချစ်စိတ် ထက်သန်ရေးနှင့် နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ငန်းများအတွက် စည်းရုံး လှုံ့ဆော် အဓိဋ္ဌာန် ပြုခြင်းဖြင့် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်များ တက်ကြွလာစေပြီး နယ်ချဲ့ အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ငန်းများ အရှိန် မြင့်လာသည်။ ထိုစိတ်ဓာတ်ကပင် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှုကို လွတ်လပ်ရေး ရသည်အထိ ဦးဆောင် သွားခဲ့သည်။ <ref>၂၀၀၀-ခုနှစ်၊ တတိယ အကြိမ်ထုတ် တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသန ဌာန၊ ဂျီအီးစီ (ပညာရေး) သမဝါယမ အသင်းက ထုတ်ဝေတဲ့ မြဟန် ၏ 'ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာ့သမိုင်း [[အဘိဓာန်]]' မှ "အမျိုးသားနေ့"</ref> နယ်ချဲ့အစိုးရ၏ ကျွန်ပညာရေးစနစ်ကို ဆန့်ကျင်၍ သခင်ပညာ၊ အမျိုးသားပညာရေးကို တောင်းဆို ဖော်ပြသော တိုက်ပွဲဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းတွင်အရေးပါသော လှုပ်ရှားမှုကြီး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့် ကျော် ၁၀ ရက်နေ့ကို အမျိုးသားနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ တစ်ပြည်လုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ကျင်းပလေသည်။ ==အမျိုးသားနေ့== အုပ်ချုပ်သူ နယ်ချဲ့အစိုးရကို ပထမဆုံး ထိထိရောက်ရောက် တော်လှန်ခဲ့သောနေ့ကို နောင်လာနောင်သား အမျိုးသားတို့ အမှတ်တရ ရှိစေရန်အလို့ငှာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ တန်ဆောင်မုန်း ၁ဝ ရက်နေ့ကို အမျိုးသားနေ့ဟူ၍ သတ်မှတ်ရခြင်းကား ခရစ် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်၊ မြန်မာ ၁၂၈၂ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၁ဝရက်နေ့ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်ကျောင်းသားများ သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အက်ဥပဒေကို ကန့်ကွက်သည့်အနေ ဖြင့် သပိတ်မှောက်သောနေ့ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ သပိတ်မှောက်လိုက်ခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှ နယ်ချဲ့တို့ သိမ်းပိုက်လိုက်သည်မှစ၍ လူမျိုးခြားလက်အောက်မှ ပြန်လည် လွတ်မြောက်ရေးအတွက် အမျိုးသား တော်လှန်ရေး ကြီးကို စတင်လိုက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထိုသပိတ်ကြီးမှ တဖွား ဖွား ပေါ်ထွက်လာသော ဝံသာနုစိတ်ဓာတ်ဖြင့် အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို တည်ဆောက်ကာ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ ဆင်နွဲခဲ့ရာ လွတ်လပ်ရေးအောင်ပန်းကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ် သည်ဟု ဆိုလျှင် မလွဲချေ။ ထိုကြောင့် လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီး သည့်တိုင် တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့ကိုပင် အမျိုးသားနေ့အဖြစ် ဆက်လက် အသိအမှတ် ပြုခဲ့လေသည်။ ဗြိတိသျှလက်တွင်းသို့ မြန်မာနိုင်ငံ သက်ဆင်းရပြီးနောက် မြန်မာလူထုသည် လက်နက်ကိုင်၍တစ်သွယ်၊ စည်းဝေးပွဲများ အကြိမ်ကြိမ် ပြုလုပ်၍တစ်မျိုး၊ မြန်မာ့ကိုယ်စားလှယ်များကို ဗြိတိသျှအစိုးရ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် အရေးဆိုရန် စေလွှတ်၍ တစ်ဖုံ နည်းမျိုးစုံတို့ဖြင့် လွတ်လပ်ရေးအတွက် တောင်းဆိုခဲ့ သော်လည်း တကယ် ထိထိရောက်ရောက် အုံကြွဆန္ဒပြမှုကား ၁၂၈၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ကောလိပ်သပိတ်ပင် ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် သူတို့၏ နယ်ချဲ့ရာ၌ အကောင်းဆုံး သော လက်နက်တစ်ခု ဖြစ်သည့် ပညာရေး စနစ်သစ် တက္ကသိုလ်အက်ဥပဒေကြမ်းကြီးကို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် တိုင်းပြည်မှ ဝေဖန်လေ့လာနိုင်ရန် ထုတ်ပြန် ကြေညာသည်။ ထိုဥပဒေကြမ်းတွင် ပါရှိသောအချက်များဖြစ်သည့် #(၁) မြန်မာပြည်တွင် တက္ကသိုလ် တစ်ခုတည်းသာ ရှိရမည်။ တက္ကသိုလ်လက်အောက်တွင် ကောလိပ်ကျောင်း တစ်ကျောင်းသာ ရှိရမည်။ #(၂) ကောလိပ်ကျောင်း၌ ပညာသင်လိုသူများ ကျောင်းအိပ်ကျောင်းစားသာဖြစ်ရမည်။ #(၃) တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ မထားရှိတော့ပဲ အစိုးရက ပြုလုပ်သော ဟိုက်စကူးဖိုင်နယ်ခေါ် ဆယ်တန်းစာမေးပွဲကို အောင်ရမည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် အခြားဘာသာတစ်ခုတွင် ထူးချွန်စွာ တတ်မြောက်အောင်မြင်မှ တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် ရမည်။ #(၄) ဂုဏ်ထူးနှင့်ဝိဇ္ဇာဘွဲ့တန်းတွင် တစ်ခါဖြေဆို၍ မအောင်မြင်ပါက နောက်နောင် ဖြေဆိုခွင့်မပြု။ #(၅) ဟိုက်စကူးဖိုင်နယ်အောင်၍ တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ခွင့်ရသော်လည်း တက္ကသိုလ် ပညာရပ်ကို ကောင်းမွန်စွာ လိုက်နိုင်ရန် ပြင်ဆင်မှုအတန်းတွင် တစ်နှစ်နေရမည်။ #(၆) ပြင်ဆင်မှုအတန်းတွင် တစ်နှစ်နေသော်လည်း နှစ်ကုန်သည့်အခါ တက္ကသိုလ်ပညာများကို လိုက်နာရန် အရည်အချင်း မရှိသေးဟု ဆိုလျှင် တက္ကသိုလ်ပညာကို ဆက်လက် သင်ခွင့်ရဦးမည်မဟုတ်စသော အချက်များကို ကောလိပ် ကျောင်းသားများသာမက သတင်းစာများနှင့် ဂျီစီဘီအေ နယ်ဒေသ အစည်းအဝေးများကပါ ဝိုင်းဝန်း ကန့်ကွက်ကြ လေသည်။ မည်သို့ပင်ကန့်ကွက်ကြသော်လည်း မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံ ဆာရယ်ဂျီနယ်ကရက်ဒေါက်က မြန်မာများသည် ပညာရေး အကြောင်းနားမလည်ဟုဆို၍ တောင်းဆိုချက်များကို လျစ်လျူရှု ကာ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁ရက်နေ့ မှစ၍ တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေ ကို အတည်ပြုကြောင်း ကြေညာလိုက်သည်။ ထိုကြောင့် ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက် နေ့တွင် ကောလိပ်ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်ပင် ဆွေးနွေး၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေကို ကန့်ကွက်သည့်အနေဖြင့် ကောလိပ်နှစ်ခုလုံး သပိတ်မှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ်၊ ရွှေကျင်တိုက် ဆရာတော်ဦးအရိယ ကျောင်းတိုက်၌ ကျောင်းသား အစည်းအဝေးပွဲကြီး ပြုလုပ် သည်။ ယင်းအစည်းအဝေးမှ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ်ကို သပိတ်မှောက်ရန်နှင့် ပညာရေးပြုပြင်မှု တောင်း ဆို၍ တောင်းဆိုချက်များ မပေးသမျှ ကာလပတ်လုံး ကျောင်း ပြန်မတက်ရန်တို့ကို ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့ တွင် သပိတ်မှောက်ရန် မူလက စီစဉ်ထားသော်လည်း အခြေ အနေ ပြောင်းလဲသွားသဖြင့် ဒီဇင်ဘာလ ၅ရက်၊ တန်ဆောင် မုန်းလဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ကျောင်းသားများ သပိတ်မှောက် ကြသည်။ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်ကိုဘဦး ကိုယ်တိုင် လက်မှတ်ထိုး၍ ကျောင်းသားကြေညာချက်ကို ဘုရင်ခံထံ ပို့ သည်။ ယင်းကြေညာချက်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေ ပါ အချက်များကို ကန့်ကွက်စာပင်ဖြစ်သည်။ ဘုရင်ခံထံမှ အကြောင်းပြန်ကြားခြင်း မပြုသဖြင့် သပိတ်စခန်းတွင် အမျိုး သားကျောင်းများ တည်ထောင်ရန် ကျောင်းသားများသည် ဂျီစီ ဘီအေခေါင်းဆောင်များနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးသည်။ တက္ကသိုလ် သပိတ်အက်ဥပဒေသည် တစ်တိုင်းပြည်လုံးက ဝိုင်းအုံထောက်ခံ ကြသည်။ တက္ကသိုလ်ရောက်ကျောင်းသားများထက် တက္ကသိုလ် သို့ ရောက်ခါနီး ဟိုက်စကူး ကျောင်းသားများအတွက် ပို၍ ထိခိုက်သဖြင့် ဟိုက်စကူးကျောင်း (အထက်တန်းကျောင်း) များကပါ သပိတ်မှောက်ကြသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ တွင် မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံက အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်ထံ နှစ်ပတ် တစ်ကြိမ် ပေးပို့သောအစီရင်ခံစာတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သပိတ်မှောက်သည့် အရေးကို ထိထိရောက်ရောက် မနှိမ်နင်း လျှင် မြန်မာပြည်သည် အင်္ဂလိပ်မှ လွတ်မြောက် သွားရန် အကြောင်းရှိသည်ဟု အစီရင်ခံသည့် အခြေအထိ မြန်မာတို့၏ ဝံသာနုစိတ်ဓာတ် အုံကြွခဲ့လေသည်။ အစိုးရက ကျောင်းသား များ တောင်းဆိုချက်ကို လိုက်လျောသည်ဖြစ်စေ၊ မလိုက်လျောသည်ဖြစ်စေ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လက်အောက်ခံ ကောလိပ် ကျောင်းများကို မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ ပြန်မတက်တော့ပြီဟု တက္ကသိုလ်ကို ရာသက်ပန် သပိတ်မှောက်ရန် တညီတညွတ် တည်း ဆုံးဖြတ်ကြလေသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ်၊ ရွှေကျင်ကျောင်းတိုက်ကြီးတွင် အမျိုး သားကောလိပ်ကို ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြသည်။ အမျိုးသား ပညာရေး ကောင်စီဟုလည်း ပေါ်ပေါက်လာကာ မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံး ၌ အမျိုးသားကျောင်းများ အများအပြား ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် သပိတ်ကြောင့် ယင်းသို့ ပညာရေးအမြတ်များ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ရုံမက ပြည်သူလူထုတွင်လည်း နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင် ရေး အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်များ အပြင်းအထန် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ လေသည်။ ယင်းသည်ပင် မြန်မာတို့၏ စိတ်ဓာတ်တော်လှန်ရေး အောင်ပွဲကြီးဟု ခေါ်ရမည် ဖြစ်လေသည်။ ထိုကြောင့် ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ဒီဇင်ဘာလအတွင်း မန္တလေး မြို့၌ ကျင်းပသော ဂျီစီဘီအေ ပြည်လုံးကျွတ် ညီလာခံကြီး၌ အမျိုးသားနေ့ သတ်မှတ်ကျင်းပရန် စဉ်းစားကြသောအခါ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ကျောင်းသားသပိတ် စတင်သော တန်ဆောင် မုန်းလဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့ကို လက်ခံနိုင်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုညီလာခံတွင် အချို့က သီပေါဘုရင် ပါတော်မူသော တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၈ ရက်နေ့ကို အကြံပေး၍ အချို့က ဦးဥတ္တမ အဖမ်းခံရသောနေ့ကို အကြံပေးကြသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် သပိတ် ၁၁ ဦးကော်မတီတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ဦးမြင့်ကဂျီစီဘီအေ ကွန်ဖရင့်သို့ ကျောင်းသားကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ပြီးလျှင် နန်းကျသောနေ့နှင့် အဖမ်းခံရသောနေ့များ သည် မင်္ဂလာမရှိ၊ နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှကို ပထမဆုံး ထိထိရောက် ရောက် တော်လှန်သောနေ့ ဖြစ်သည့် ကျောင်းသားများ သပိတ် မှောက်သော တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့ကို အမျိုး သားနေ့ သတ်မှတ်သင့်ကြောင်း အကြံပေးလေသည်။ ထို မန္တလေးကွန်ဖရင့်ကြီးမှ အမျိုးသားနေ့ကို တန်ဆောင်မုန်း လဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့ရာ ယနေ့တိုင်အောင် အမျိုးသားနေ့ဟူ၍ ပြည်ထောင်စု မြန်မာ နိုင်ငံတွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပဆဲဖြစ်သည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာ့ ရာသီ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားနေ့များ]] sr8ilxluuw61g8j81jpe443kmxg2d9f 0 13271 1062848 1037478 2026-11-10T15:48:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062848 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = ပုထိုးတော်ကြီး | native_name = | image = Amarapura.jpg | img_capt = | map_type = မြန်မာနိုင်ငံ | map_alt = | map_relief = | map_caption = | religious_affiliation = [[ထေရဝါဒ]] [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | established = {{start date and years ago|1819}} | founded_by = [[ဘကြီးတော်]] | location = [[အမရပူရ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates = {{coord|21.911432|96.056438|display=inline,title}} | website = }} '''အမရပူရ ပုထိုးတော်ကြီး'''သည် [[မန္တလေးမြို့]]တောင်ဘက်ရှိ [[အမရပူရမြို့]] [[တောင်သမန်အင်း]]၏ မြောက်ဘက်၌ တည်ရှိသည်။ တောင်သမန်အင်း၏ အနောက်ဘက် [[ဦးပိန်တံတား]]ထိပ်တွင် မျက်နှာတော်ကို မော်ဖူးရသည့် တောင်ကြီးပမာ ကြီးမားလှသည့် တောင်မင်းကြီး ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးသည်လည်း ကိန်းဝပ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ ဘုရင်[[ဘကြီးတော်]]မင်းကြီးသည် ၁၈၈၁-ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း (၅)ရက်နေ့တွင် ဘုရားရှင်၏ သရီရ ဓာတ်တော်များ၊ ရွှေစင်စစ်ဖြင့် သွန်းလုပ်ထားသော [[ရုပ်ပွားတော်]] များစွာတို့ကို ဌာပနာ၍ တည်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီး ဘုရားဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ပုထိုးတော်ကြီး၏ ဉာဏ်တော်မှာ သံတောင် ၁၂ဝ ရှိပြီး၊ [[သာယာဝတီမင်း]]၊ [[မင်းတုန်းမင်း]]တရားကြီးနှင့် မြို့သူမြို့သားများက အဆက်ဆက်ပြုပြင် ခဲ့ကြသည်။ စင်္ကြန် ၅ ဆင့် သည် ပုထိုးမြတ်စံရာ ထူပါအဆင့် ဖြစ်သည်။ စင်္ကြန် ဘုံ ပျံ ၅ တန်သော အဆင့်သည် ဇာတ်တော်ပြ ရုပ်လုံးရုပ်ကြွ ပုံဖြင့် ပြွမ်းလျှက် အနီးက သလင်း ကျောက်ချပ်ပေါ်တွင် ယင်းစေတီ ပုထိုးတည်ထားရကြောင်း ကျောက်ထွင်းကမ္ဗည်းများရှိသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂ဝဝ ပြည့်နှစ် နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၈ရက်(ခရစ်နှစ် ၁၈၃၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်) သောကြာနေ့က ပြင်းထန်သော စစ်ကိုင်းငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာတွင် မဟာဝိဇယရံသီပုထိုးတော်ကြီး၏ ထီးတော်မှာ ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် မြေသို့ခခဲ့ရသည်။ ပုထိုးတော်ကြီးသည် ၃၄ နှစ်ကြာ ထီးတော်မဲ့ နေခဲ့ပြီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၄ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းကြီးက အမြင့် ၁၃တောင် တစ်ထွာ၊ အဝ ကိုးတောင် နှစ်မိုက်ရှိသည့် ထီးတော်အသစ်ကို ပုပ္ပားဝန်အား ကြီးကြပ်တင်လှူစေခဲ့သည်ဟု မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thithtoolwin.com/2017/02/blog-post_411.html|title=ကုန်းဘောင်ခေတ် ပုထိုးတော်ကြီး နှစ်ဆူ|work=မူရင်းMOI Webportal Myanmar|access-date=3 February 2022|archive-date=3 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203131037/http://www.thithtoolwin.com/2017/02/blog-post_411.html}}</ref> မင်းတုန်းမင်းကြီး တင်လှူခဲ့သည့် ထီးတော်သည်လည်း မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၄ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်ဒဏ် ကြောင့် မြေခခဲ့ရပြန်ကာ မဟာဝိဇယရံသီပုထိုးတော်ကြီးတွင် ထီးတော် ခုနစ်နှစ်ကြာမဲ့ နေခဲ့သည်။နောက်ထပ်ခုနှစ်နှစ်အကြာ  မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၁ ခုနှစ်အရောက်တွင် အမရပူရမြို့သူ မြို့သား များက ထီးတော် အသစ်တင်လှူခဲ့ပြီး အဆိုပါ ထီးတော်သည်လည်း ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လှုပ်ခဲ့သည့် ငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ကာ ပုထိုးတော်ကြီး၏ ချရားသီးမှ ကြာမှောက်အထိ ပြိုကျခဲ့ရရှာသည်။နောက်ပိုင်း ပုထိုးတော်ကြီး ထီးတော်အသစ်ကို ဗမာ့ခေတ် ဦးအုန်းခင်နှင့် ဇနီး ဒေါ်ခင်ခင်လေးတို့က ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင်တင်လှူခဲ့ရာ ထိုစဉ်ကထီးတော်တင်အခမ်းအနားကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု ကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ပြီး ထီးတော်ကြီးကို တင်လှူပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ တင်လှူခဲ့သည့် ထီးတော်ကြီးသည် နှစ်ကာလရှည်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ယိုယွင်းလာ၍  အများပြည်သူ ကောင်းမှုဖြင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ရက်တွင် ထီးတော်သစ်ကို ပူဇော်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အဆိုပါထီးတော်မှာ  ၂၀၁၅ခုနှစ် မေလ ၈ ရက် ည ၁၀ နာရီ မိနစ် ၃၀ ခန့်က တိုက်ခိုက်ခဲ့သော လေပြင်းကြောင့် ပုထိုးတော်ကြီး၏ စိန်ဖူးတော် မြေခခဲ့ပြီး ထီးတော်ကြီးလည်း ကျိုးပဲ့ ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2016/03/31/111499.html|title=တောင်သမန်အင်းအနီးရှိ မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီး ထီးတော် ကျိုးပဲ့ပျက်စီးနေ|work=ဧရာဝတီ}}</ref>ထီးတော်ကင်းမဲ့နေသည့် မန္တလေးမြို့၏ အထင်ကရ တောင်သမန်အင်း အနီးရှိ သမိုင်းဝင် မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီးဘုရားအား ငွေကြေး အခက်အခဲကြောင့် အသစ် တင်လှူ ပူဇော်နိုင်ခြင်းမရှိမှုကို <ref>{{cite web|url=http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/bhkiitteaa-cckiungmng-ttnnythaakhaiseaa-mhaawijyrnsii-puthiutteaakii-mttcaabhuraaaaa-rethiitteaa|title=ဘကြီးတော် စစ်ကိုင်းမင်း တည်ထားခဲ့သော မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီး မြတ်စွာဘုရားအား ရွှေထီးတော် အသစ်တင်လှူပွဲကျင်းပ|work=Myanmar Digital News}} {{Dead link|date=November 2026 }}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ၁၉ ရက်အရောက်တွင်အမရပူရမြို့ပြဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံကိန်းဆောင်ရွက်နေသော Mandalay Business Capital City Development Ltd. မှ ကမကထပြု၍ မတည်ကာ အများပြည်သူခုနှစ်ရက်သားသမီးများနှင့် ပူးပေါင်းပြီး  မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီး မြတ်စွာဘုရား အထက်ဌာပနာ ထည့်သွင်းပူဇော်ခြင်း၊ ပန်းလည်တိုင် စိုက်ထူခြင်း ရွှေထီးတော်အသစ် ဘုံ ၉ ဆင့် တင်လှူခြင်း အခမ်းအနားဖြင့်   သတ္တမအကြိမ်မြောက် ထီးတော်သစ် တင်လှူခြင်းအား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/broadcast/3661|title=ဘကြီးတော်စစ်ကိုင်းမင်းတည်ထားခဲ့သော အမရပူရမြို့နယ်ရှိ မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီးဘုရားအား သတ္တမ အကြိမ်ရွှေထီးတော်တင်လှူပွဲကျင်းပ|work=Eleven Media|access-date=1 February 2023|archive-date=23 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250423164109/https://news-eleven.com/broadcast/3661|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist| <ref>{{cite book|author=မြတ်မင်းလှိုင်|title=မြန်မာပြည်ရှိ ရှေးဟောင်းဘုရား စေတီပုထိုးများ|volume=ပ-တွဲ|date=၂၀၀၃-ခု၊ ဇန်နဝါရီလ}}</ref> }} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးသွားသည့် အဆောက်အအုံများ]] gwmn5ot9nj22msjtqh3g9btdq6ayo3e 0 13506 1062798 1062794 2026-11-10T12:20:07Z Kyaw Myo Aung 103978 [[Special:Contributions/~2026-59477-25|~2026-59477-25]] ([[User talk:~2026-59477-25|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1062794|1062794]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် လက်သရမ်းမှု 1062798 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = စည်သူနေတိုး | image =Nay Toe (cropped).jpg | caption =နေတိုး ၂၀၁၀ | Landscape = | birth_name = နေလင်းအောင် | birth_date = {{birth date and age |1981|9|9|31|}} | birth_place = [[တောထူရွာ|တောထူရွာ]] [[မာန်အောင်မြို့]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = ဇင်မင်း၊ ညီတိုး၊ ဟိန်းဇော်၊ ကိုလတ် | occupation = သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်၊ ဟာသပညာရှင်၊ အဆိုတော် | spouse = {{marriage|သဲစုမြတ်ရွှေ|2022}} | partner = | children = သား ဂုဏ်ရှိန်တိုး | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | parents = ဦးအောင်သန်း + ဒေါ်သန်းမြိုင် | relatives = အစ်ကို ဇော်လင်းအောင်၊ ညီ [[မင်းသွေး]] (နေမင်းအောင်)၊ ညီမ စုမွန်အောင် | influences = | influenced = | awards = [[File:အကယ်ဒမီ.gif|10px]] [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|အ​ကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု]] (၂၀၀၉၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၇၊ ၂၀၂၄)၊ [[Star Awards ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်သံထူးချွန်ဆု|Star Awards]] (၂၀၁၈) Myanmar Pride Award 2019 Best In Film}} '''နေတိုး''' ခေါ် နေလင်းအောင် သည် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|(မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရ]])မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ နေတိုးကို ၉ ရက်နေ့ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၁ ခုနှစ် တွင် ဦးအောင်သန်း နှင့် ဒေါ်သန်းမြိုင်တို့မှ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[မာန်အောင်မြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ နာမည်ရင်းမှာ နေလင်းအောင် ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းသုံးယောက်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အစ်ကို ဇော်လင်းအောင်၊ ညီ သရုပ်ဆောင် [[မင်းသွေး]] (နေမင်းအောင်)၊ ညီမ စုမွန်အောင် တို့ဖြစ်သည်။ ရခိုင်လူမျိုး ဖြစ်သည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == နေတိုးကို ၁၉၈၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးအောင်သန်း အမိ ဒေါ်သန်းမြိုင်တို့က ရခိုင်ပြည်နယ် [[မာန်အောင်မြို့နယ်]] [[တောထူရွာ]] တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ နာမည်ရင်းမှာ နေလင်းအောင်ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း​လေးယောက်အနက် ဒုတိယ ဖြစ်သည်။ ရခိုင်လူမျိုး ဖြစ်သည်။ == အနုပညာအသက်မွေးဝမ်းကြောင်း == ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး YIIK မော်ဒယ်အေဂျင်စီ ကိုတက်ရောက်ခဲ့သည်။ မော်ဒယ်ပြိုင်ပွဲအချို့တွင် ဆုအချို့ ရရှိခဲ့သည်။ မော်ဒယ်အဖြစ် အလုပ်လုပ်စဉ် သူ၏ အနုပညာနာမည်မှာ ဇင်မင်း ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ဘဝက သူ၏ ရည်မှန်းချက်မှာ အဆိုတော်နှင့် တေးရေးဖြစ်ရန် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်က သူ၏ သီချင်းခွေတစ်ခုကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့သော်လည်း လူသိမများခဲ့ပေ။ ထိုကာလတွင် ပထမဆုံးရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးခဲသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ နေတိုးသည် ဒါရိုက်တာ မောင်မျိုးမင်း(ရင်တွင်းဖြစ်)၏ နှင်းဆီအငြိမ့်အဖွဲ့ဝင် လူရွှင်တော် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ နှင်းဆီသခင်၊ နှင်းဆီရင်ခွင်၊ နှစ်သစ်နှင်းဆီ၊ ထာဝရနှင်းဆီ၊ ညီညွတ်ခြင်းနှင်းဆီ၊ ရတနာပုံနှင်းဆီ၊ နှင်းဆီပဝါခြုံတဲ့လက်၊ နှင်းဆီလှေ အစရှိသဖြင့် ဖျော်ဖြေခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ [[File:Eternal_Rose_Anyient.jpg|220x124px|thumb|right|alt=Nay Toe|ထာဝရ နှင်းဆီ]] နေတိုးသည် ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၇၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်များတွင် အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် တွင် Star Awards (ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်သံထူးချွန်ဆု) ရရှိခဲသည်။ Myanmar Pride Award 2019 Best In Film ရရှိခဲသည်။ == ရေးသားခဲ့သော စာအုပ် == နေတိုးသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် စေ့ထားသော တံခါးများ အမည်ရှိ စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်သည် နေတိုး၏ ဓာတ်ပုံအသားပေး အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်ဖြစ်သည်။ နေတိုး၏ ဘဝဖြစ်စဉ်၊ အနုပညာနယ်သို့ ဝင်ရောက်လာမှု၊ အမှတ်တရ အဖြစ်အပျက်၊ မှတ်စုတိုများ၊ ကဗျာများကို သူ၏ ငယ်ဘဝက ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဓာတ်ပုံများ၊ မိသားစု ဓာတ်ပုံများ၊ အလှဓာတ်ပုံများ၊ ရိုက်ကွင်းမှ ဓာတ်ပုံများ၊ နိုင်ငံရပ်ခြားခရီးထွက်ခဲ့စဉ်က ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဓာတ်ပုံများနှင့်အတူတူ ဝေဝေဆာဆာ ထည့်သွင်းဖော်ပြပေးထားသည်။ ==အနုပညာပျိုးခင်း== တစ်ခြောက်လုံးဆုံသည့်နေ့ဖြစ်သော နိုဝင်ဘာလ ၁၁ရက်နေ့၊ ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် အကယ်ဒမီနေတိုး အပါအဝင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ ထိပ်တန်း ခြောက်ယောက်( [[လူမင်း|အကယ်ဒမီ လူမင်း]]၊ အကယ်ဒမီပြေတီဦး၊ နေတိုး၊ အကယ်ဒမီ [[ခန့်စည်သူ]]၊ မြင့်မြတ်၊ ဒါရိုက်တာ ဝိုင်း) သည် မြန်မာ့ အနုပညာ အကျိုးကို မျှော်မှန်း၍ အနုပညာပျိုးခင်း ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မင်းသမီး အသစ် ၃ဦးကို ပရိသတ်နှင့် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ == ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားများ == (၂၀၀၅) *မင်္ဂလာပါ (၂၀၀၆) *ပန်းပျိုးသူတို့အလင်္ကာ *ရောင်ပြန်ဓား (၂၀၀၇) *မိုးပေါ်ခုန်တက်ကလိုက်ချင်ပါတယ် *ဒီကောင်ဘယ်သူတုန်း *ဝင်္ကပါအချစ်နဲ့သူ၏အချစ်ကိုကိုချစ် (၂၀၀၈) *အကယ်ဒမီရှော့ *နှလုံးသားစီရင်ခန်း *မြင့်မိုရ်ထက်ကသရဖူ (၂၀၀၉) *ယောက္ခမနဲ့တစ်ထောင့်တစ်ည *ချစ်လို့စတာ *ကြိုးကြာတောင်ပံခတ်သံ *မိုးညအိပ်မက်မြူ *ဇော်ကကနေသည် *မာမီရှိန်း (၂၀၁၀) *နယူးမော်ဒယ် *ဘာမီတွန် *ဂွတ်ရှယ်သမက် *လာထားအာဘွား (၂၀၁၁) *ဖလန်းဖလန်းဖြစ်တဲ့အချစ် *အထာပေးတဲ့ဆရာကြီး *လာထားအာဘွား (၂) *ချိန်း *ဇွတ်ပဲ (၂၀၁၂) *နှလုံးသားအဘိဓာန် *နိုင်ငံကျော်ရုပ်ရှင်မင်းသမီးယောက်ျား (၂၀၁၃) *အဖြူရောင်ရဲတိုက် *အထာအသစ်နဲ့နှစ်ခါချစ်မယ် *အလန်းလွန် အလွန်လန်း *စုန်းပြူး *၁၂ နာရီ သတို့သား *စေတန်ရဲ့ကချေသည် (၂၀၁၄) *မာယာပရောဂျက် *အဆုံးမဲ့ အချစ် *ပန်းပြုစားတဲည *မုန်းလို့ရရင် မုန်းချင်တယ် *တိမ်ငွေဖြူ *မယားပါ ဆွေမျိုးများ *မိန်းမသုံးယောက်ယူမယ့်သူ (၂၀၁၅) *ကိုတင့်တို့စူပါရပ်ကွက် *နက္ခတ်မှားတဲ့ တိုက်ပွဲ *အောင်ဘာလေ *ကျူးပစ်ရဲ့​ကျေးကျွန်များ *ကျွန်မကနှင်းဆီပါမောင် *ရှယ်လီ ကေသာ *အောင်မြင် ကျော်ကြား စူးရှ ထက်မြက် *ပန်းပိတောက် တစ္ဆေ *ရင်တွင်းစူးနှစ် (၂၀၁၆) *အချစ်စစ် *အနူးဘစ် *ဘန်ကောက် မှ မန္တလေး သို့ *တိတ်တိတ်ဆိတ်ဆိတ် သံယောဇဉ် *အုတ်ကြားမြက်ပေါက် (၂၀၁၇) *ထာဝရအမေ *တာတေကြီး *ကျွန် *အောင်စေ ပိုင်စေ *ရွှေဒင်္ဂါးကို ထွေခင်းကစားမယ် *မွှေချက်ကတော့လွန်လွန်းတယ် *ပက်ပက်စက်စက်ညှို့ *ကြောက်ကြောက်ကြောက် (၂၀၁၈) *မွှေချက်များများသော် *လရောင်ဖြာတဲ့အင်းလေး *မုန်းလို့ရရင် မုန်းချင်တယ် *ကိုယ့်ဇာတ်လမ်းမှာကိုယ်သာဇာတ်လိုက် *ကမ္ဘာကျော်တဲ့ရွာ *[[တိမ်တိုက်တံတား]] *[[မုန်းစွဲ (ရုပ်ရှင်)]] *တည်ကြက် *[[သတ်ကွင်း]] *[[မီ (ရုပ်ရှင်)]] (၂၀၁၉) *တာတူး *မဟူရာ ရုပ်ရုင်ရုံ *ပြုံးရွှင်ရေ ပျော်ရဲ့လား *သေတ္တာအမှတ် ၈၈ *နိုင်ငံကြီးသား *ပြဿနာ *နှစ်ပါးသွား Update *စပွန်ဆာ *အထက်တန်းစား *ရူးအောင် ချစ်မဲ့သူ *အခမ်းနားဆုံး မေတ္တာ *ဗိုလ်နေတိုး *ချည် *ကြောက်​ကြောက်​ကြောက် (၂) (၂၀၂၀) *မြက်နု *ရွာဇော်ကြီး (၂၀၂၃) *Never Give Up *သဲသဲလှုပ် *အချိန်လွန်မိုး (၂၀၂၄) *မောင်တို့ယောက်ျားတွေရယ် *လာခေါ်သူ *နှောင် *အိပ်မက်ကာရန် (၂၀၂၅) *သရဲကား *ဂန္ထဝင်ငတိုး *အချစ်ညီမျှခြင်း (ဇာတ်လမ်းတွဲ) *အောင်စည်အောင်မောင်း *ရေစက်တို့သည်လည်း... တစ်ခါတစ်ရံမဆုံဆည်းသာ... (ဇာတ်လမ်းတွဲ) *ညမင်္ဂလာ *မြစ်လက်တက်ပေမဲ့ ရေစီးကကြမ်းတယ် ==ရရှိခဲ့သော ဆုများနှင့် ဆန်ကာတင်စာရင်းဝင်မှုများ== {|class="wikitable" |- !စဉ် !ဆုအမည် ! ရရှိသောနှစ် ! ဆုအမျိုးအစား ! ရရှိသောဇာတ်ကား !မှတ်ချက် |- |၁။ | rowspan="6" |[[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] | ၂၀၀၉ | အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု | ''[[မိုးညအိပ်မက်မြူ]]'' | {{Win}} |- |၂။ | ၂၀၁၃ | အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု | [[စေတန်ရဲ့ကချေသည်]] | {{Nominated}} |- |၃။ | ၂၀၁၄ | အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု | [[မာယာပရောဂျက်]] | {{Nominated}} |- |၄။ | ၂၀၁၅ | အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု <ref>ကြေးမုံသတင်းစာ ဧပြီ ၄၊ ၂၀၁၆</ref> | ''[[နက္ခတ်မှားတဲ့တိုက်ပွဲ]]'' | {{Win}} |- |၅။ | ၂၀၁၇ | အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု <ref>ကြေးမုံသတင်းစာ မတ် ၂၄၊ ၂၀၁၇</ref> | ''[[တာတေကြီး]]'' | {{Win}} |- |၆။ | ၂၀၁၈ |အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |[[မုန်းစွဲ (ရုပ်ရှင်)|မုန်းစွဲ]] | {{Nominated}} |- |၇။ |[[Star Awards ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်သံထူးချွန်ဆု|Star Awards]] ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု | ၂၀၁၈ |အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |တိမ်တိုက်တံတား | {{Win}} |- |၈။ | rowspan="3" |[[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] | ၂၀၁၉ | အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု | ''[[ချည်]]'' | {{Nominated}} |- |၉။ | ၂၀၂၀ |အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |[[မြက်နု]] | {{Nominated}} |- |၁၀။ |၂၀၂၄ |အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |[[နှောင်]] | {{Win}} |- | ၁၁။ | rowspan="3" |[[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] | ၂၀၂၅ | အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု | မြစ်လက်တက်ပေမဲ့ ရေစီးကကြမ်းတယ် | {{Nominated}} |- |} == ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များချီးမြှင့်ခံရခြင်း == သရုပ်ဆောင် နေတိုး ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၆) ဖြင့် [[စည်သူဘွဲ့]] အပ်နှင်းခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{IMDb name|6585856}} *[https://www.facebook.com/officialnaytoe နေတိုး၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာ] *[https://www.naytoeofficial.com Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227182443/https://naytoeofficial.com/ |date=27 February 2021 }}{{Lifetime|၁၉၈၁| |}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] bbuww07za8ppayb7npzw081rmui3l2i 0 13920 1062870 955532 2026-11-10T20:10:45Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062870 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = 上高森のシダレヤナギ - panoramio.jpg |image_caption = |status = |status_system = |genus = Salix |species = babylonica |authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]] |synonyms_ref=<ref>{{cite web |url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:777133-1#synonyms |title=''Salix babylonica'' L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=8 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920164915/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:777133-1#synonyms |archive-date=20 September 2021 |url-status=dead }}</ref> |synonyms={{collapsible list| *''Ficus salix'' <small>H.Lév. & Vaniot</small> *''Salix babylonica'' var. ''glandulipilosa'' <small>P.I.Mao & W.Z.Li</small> *''Salix cantoniensis'' <small>Hance</small> *''Salix capitata'' <small>Y.L.Chou & Skvortsov</small> *''Salix chinensis'' <small>Burm.f.</small> *''Salix dependens'' <small>Nakai</small> *''Salix jeholensis'' <small>Nakai</small> *''Salix jishiensis'' <small>C.F.Fang & J.Q.Wang</small> *''Salix lasiogyne'' <small>Seemen</small> *''Salix lenta'' <small>Fr.</small> *''Salix matsudana'' <small>Koidz.</small> *''Salix matsudana'' var. anshanensis'' <small>C.Wang & J.Z.Yan</small> *''Salix matsudana'' var. pseudomatsudana'' <small>(Y.L.Chou & Skvortsov) Y.L.Chou</small> *''Salix napoleonis'' <small>F.W.Schultz</small> *''Salix neolasiogyne'' <small>Nakai</small> *''Salix ohsidare'' <small>Kimura</small> *''Salix pingliensis'' <small>Y.L.Chou</small> *''Salix pseudogilgiana'' <small>H.Lév.</small> *''Salix pseudolasiogyne'' <small>H.Lév.</small> *''Salix pseudomatsudana'' <small>Y.L.Chou & Skvortsov</small> *''Salix subfragilis'' <small>Andersson</small> *''Salix yuhkii'' <small>Kimura</small> }}}} မိုးမခပင် နေရာဒေသ မရွေးပေါက်ရောက်ပြီး ကိုင်းမှဖြတ်၍ စိုစွတ်သောမြေတွင် ထိုးထားပါက ရက်အနည်းငယ်အတွင်း အမြစ်ထွက်လာသည်။ == အကြောင်းအရာ == [[File:Salix_silesiaca_a5.jpg|thumb|At the base of the petiole a pair of stipules form. These may fall in spring, or last for much of the summer or even for more than one year (marcescence).]] === ပန်း === [[File:Young-catkin.jpg|thumb|Young male catkin]] == မျိုးကွဲ == [[File:Weeping_Willow_by_Pond.jpg|thumb|A weeping willow, an example of a hybrid between two types of willow]] == ဂေဟဗေဒ == [[File:Bourgoyen_knotted_willow_and_woodpile.jpg|thumb|Knotted willow and woodpile in the Bourgoyen-Ossemeersen, [[ဂင့်မြို့|Ghent]], Belgium]] [[File:Kopfweiden_1.jpg|thumb|[[ဘာလင်မြို့|Berlin]] Britzer Garten coppiced willow tree in the spring of March 2018]] == __LEAD_SECTION__ == '''ဆေလက်စ်မျိုးစုဝင် မိုးမခပင်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ရွက်ကြွေသစ်ပင်များနှင့် ချုံနွယ်ပင်ပေါင်း မျိုးခွဲသုံးရာငါးဆယ်ခန့်ပါဝင်ပါသည်။''' ၎င်းတို့ကို အအေးပိုင်းနှင့် သမပိုင်းစိုစွတ်မြေများတွင် အဓိကအားဖြင့် တွေ့ရလေ့ရှိပါသည်။ မျိုးစိတ်အများစုကို မိုးမခဟုသိကြသော်လည်း တချို့အရွက်သွယ်သွယ်နှင့် ချုံပင်မျိုးစိတ်မျိုးကို အိုစီယာ ဟုလည်းကောင်း တချို့အရွက်ဖားဖားမျိုးစိတ်များကို ‌ဆောလိုးဟုလည်းကောင်း သိကြပါသည်။ အချို့သော မိုးမခပင်များ (အထူးသဖြင့် [[အာတိတ်]] နှင့် အယ်လ်ပိုင်း မျိုးစိတ်များ) သည် ကြီးထွားမှုနည်းသော သို့မဟုတ် တွားသွားသော ချုံပင်များဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ dwarf မိုးမခ ( ''Salix herbacea'' ) သည် လွန်ခဲသည်။ အမြင့်တွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြန့်ကျဲနေသော်လည်း၊ == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} [[Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အလှဆင်သစ်ပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ]] 48czf9304z3ohhccslmz0tyt2pthzf6 0 13980 1062873 717175 2026-11-10T20:36:37Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062873 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |image = Jasminum grandiflorum (Oleaceae).jpg |image_caption = |genus = Jasminum |species = grandiflorum |authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]]<ref name=POWO>{{cite web | title = ''Jasminum grandiflorum'' | work = Plants of the World Online | publisher = Royal Botanic Gardens, Kew | url = http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:501264-1 | accessdate = 24 May 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211110122319/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:501264-1 | archive-date = 10 November 2021 | url-status = dead}}</ref> }} မုလေးပန်းကို မုလေးပင်မှ ရရှိသည်။ ထိုမုလေးပန်းကိုပင် [[မြတ်လေးပန်း]]ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ မုလေးပင်ကို [[ရုက္ခဗေဒ]]အလိုအရ '''ဂျပ်စမင်နမ် ဂရန်ဒီ ဖလိုရမ်'''ဟုခေါ်သည်။ မူလပေါက်ရာအရပ်မှာ ဟိမဝန္တာတောင်၏ အနောက်မြောက်ဘက် ဒေသဖြစ်၏။ ယခုအခါတွင် ကမ္ဘာဟောင်းနှင့် ကမ္ဘာသစ် နှစ်ခုစလုံးတွင် စိုက်ပျိုးယူနိုင်ပေပြီ။ မုလေးပင်သည် ချုံနှင့်နွယ်မျိုးဝင် ဖြစ်ပြီးလျှင် '''အိုလီစီအီး'''မျိုးရင်းဝင် ဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁ဝ၁ မျိုးခန့် ရှိလေသည်။ မုလေးပင်၏ အရွက်များသည် အကိုင်း၏ တစ်ဖက်တစ်ချက်မှ မျက်နှာချင်းဆိုင် ထွက်သည်။ အရွက်သည် စိမ်း၍ရှည်ရှည်ဖြစ်ပြီးလျှင် အဖျားဖက်သို့ ချွန်သွားသည်။ အဖြူရောင်အပွင့်၏ အောက်ဘက်တွင် အနီရောင်သန်း နေသည်။ ပန်း၏ ရနံ့မှာ အလွန်မွှေးသည်။ မုလေးပန်းဟု ရေးသားခေါ် ဝေါ်ကြသည်မှာ အဘိဓာတ်ကျမ်းတွင် သုမနာ၊ မုလေး။ ဇာတိသုမနာ၊ မုလေး။ မာလတီ၊မုလေး။ ဇာတိ၊ မုလေး။ ဝိဿကီ၊ မုလေးဟူ၍ ပရိယာယ် ၅ ပုဒ် ပြသည်။ မြန်မာဘာသာမှာ မာလတီဟူသော ပုဒ်တွင် တီသဒ္ဒါ ကြေ၍ မာလသဒ္ဒါပျက် မုလေးဟု မြန်မာဘာသာ ရေးသားခေါ်ဝေါ်ကြသည်ဟု ယူရန်ရှိသည်။ ထိုမုလေးပန်းကို ဒသင်္ဂုတ္ထိုရ်အပ္ပမာဒသုတ်ပါဠိတော်မှာ သတ္တဝါတွင် ဘုရား၊ မြေနှိုက်သွား၍ ထင်သည်တွင် ဆင်၏ခြေရာ၊အခြင်တကာတွင် အထွတ်၊ အမြစ်နံ့သာတွင် ကာဠာနုသာရီ၊ အနှစ်နံ့သာတွင် လောဟိတ စန္ဒန၊ အပွင့်နံ့သာတွင် ဝဿကီပုပ္ဖ၊မုလေးပန်း၊ မင်းများအပေါင်းတွင် [[စကြာမင်း]]၊ ကြယ်တကာ အရောင်တွင် လရောင်၊ မှောင်တကာကို ဖျောက်၍ ထွန်းလင်းသောအရောင်တွင် နေ၊ မြစ်တကာတွင် သမုဒ္ဒရာသာ အကြီးအကဲ အထွတ်အမြတ် ဖြစ်သကဲ့သို့ ကုသိုလ်တကာတွင် အပ္ပမာဒတရား မြတ်ကြောင်းများကို ဘုရားဟောတော်မူသည်ဖြစ်၍၊ မုလေးပန်းကား ပန်းတကာတွင် အထွတ်အမြတ်အသာဆုံး မှတ်ရမည်။ ဝိမာနဝတ္ထုအဋ္ဌကထာတွင်လည်း ပန်းတွင် မုလေးပန်းမြတ်ကြောင်းကို ဆိုလေသည်။ ရွှေထီးရွှေနန်း မင်းအဆက်ဆက် ထွက်စံတော်မူရာ ရာဇမတ်တန်း မင်းလမ်းများတွင် တံခွန်ကုက္ကား၊ မုလေးပွား စိုက်ဆောက်သည်မှာလည်း အခါခပ်သိမ်း မုလေးပန်းဆိုင်း မရသောကြောင့်၊ မုလေးပန်းတု အထည်စက္ကူများကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ထိုကြောင့် မုလေးပွားခေါ်သည်။ ယင်းမုလေးပွင့်၊ မုလေးမုံ၊ မုလေးရွက်တို့၏ အကျိုးကို သီရိရာဇေန္ဒြ သေန ရသေ့စီရင်သည့် ဒြဗျဂုဏ် ဆေးကျမ်းတွင် ဤသို့ဆိုသည်။ မုလေးပန်းသည် သလိပ်နာ၊ သည်းခြေနာ၊ သွေးနာ၊ ပေါက်သောအနာ၊ ပိုးနာ၊ နူနာကို ပယ်နိုင်၏။ ထိုမုလေးပန်း၏ အမုံအကင်းသည် မျက်စိနာနှင့်သင့်၏။ ထိုမုလေးရွက်သည် သလိပ်သည်းခြေကို နိုင်၏။ မုလေးကျီးပေါင်းကို ရေဝတီနက္ခတ် အကြိုက်တွင် ယူဆောင်လျှင်၊ လူအပေါင်းတို့ စကားကိုနာယူရသည်ဟု ဝေဿာမိတ္တရသေ့စီရင်သည့် သရ ရတုကထန ဆေးကျမ်းတွင် ဆိုသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ]] mdiwh6nrryf56ptzpibw63mkrvf9svh 0 17977 1062872 806034 2026-11-10T20:33:21Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062872 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name=Wild carrot |image=Daucus carota May 2008-1 edit.jpg |image_caption=The umbel of a wild carrot |genus=Daucus |species=carota |status=LC |status_system=IUCN3.1 |status_ref=<ref>Collett, L., Korpelainen, H., Draper Munt, D., Labokas, J., Magos Brehm, J., Tavares, M., Eliáš, P., Strajeru, S., Smekalova, T. & Bulińska, Z. 2011. Daucus carota. The IUCN Red List of Threatened Species 2011: e.T172210A6849906. Downloaded on 02 July 2021.</ref> |authority=[[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]] |synonyms_ref=<ref>{{cite web |url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:841063-1#synonyms |title=''Daucus carota'' L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=5 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190918013725/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:841063-1#synonyms |archive-date=18 September 2019 |url-status=dead }}</ref> |synonyms={{collapsible list| *''Carota sylvestris'' <small>(Mill.) Lobel ex Rupr.</small> *''Caucalis carnosa'' <small>Roth</small> *''Caucalis carota'' <small>(L.) Crantz</small> *''Caucalis daucus'' <small>Crantz</small> *''Daucus agrestis'' <small>Raf.</small> *''Daucus alatus'' <small>Poir.</small> *''Daucus allionii'' <small>Link</small> *''Daucus australis'' <small>Kotov</small> *''Daucus blanchei'' <small>Reut.</small> *''Daucus brevicaulis'' <small>Raf.</small> *''Daucus carota'' var. ''brachycaulos'' <small>Reduron</small> *''Daucus carota'' subsp. ''caporientalis'' <small>Reduron</small> *''Daucus carota'' f. ''epurpuratus'' <small>Farw.</small> *''Daucus carota'' f. ''fischeri'' <small>Moldenke</small> *''Daucus carota'' f. ''goodmanii'' <small>Moldenke</small> *''Daucus carota'' var. ''linearis'' <small>Reduron</small> *''Daucus carota'' var. ''pseudocarota'' <small>(Rouy & E.G.Camus) Reduron</small> *''Daucus carota'' f. ''roseus'' <small>Farw.</small> *''Daucus carota'' f. ''roseus'' <small>Millsp.</small> *''Daucus carota'' subsp. ''valeriae'' <small>Reduron</small> *''Daucus communis'' <small>Rouy & E.G.Camus</small> *''Daucus communis'' var. ''pseudocarota'' <small>Rouy & E.G.Camus</small> *''Daucus dentatus'' <small>Bertol.</small> *''Daucus esculentus'' <small>Salisb.</small> *''Daucus exiguus'' <small>Steud.</small> *''Daucus foliosus'' <small>Guss.</small> *''Daucus gibbosus'' <small>Bertol.</small> *''Daucus gingidium'' <small>Georgi</small> *''Daucus heterophylus'' <small>Raf.</small> *''Daucus kotovii'' <small>M.Hiroe</small> *''Daucus levis'' <small>Raf.</small> *''Daucus marcidus'' <small>Timb.-Lagr.</small> *''Daucus maritimus'' <small>With.</small> *''Daucus martellii'' <small>Gand. ex Calest.</small> *''Daucus montanus'' <small>Schmidt ex Nyman</small> *''Daucus neglectus'' <small>Lowe</small> *''Daucus nudicaulis'' <small>Raf.</small> *''Daucus officinalis'' <small>Gueldenst. ex Ledeb.</small> *''Daucus polygamus'' <small>Jacq. ex Nyman</small> *''Daucus scariosus'' <small>Raf.</small> *''Daucus sciadophylus'' <small>Raf.</small> *''Daucus strigosus'' <small>Raf.</small> *''Daucus sylvestris'' <small>Mill.</small> *''Daucus vulgaris'' <small>Garsault</small> *''Daucus vulgaris'' <small>Neck.</small> *''Platyspermum alatum'' <small>(Poir.) Schult.</small> *''Tiricta daucoides'' <small>Raf.</small> }}}} [[image:Carrots.jpg|thumb|right|200px|မုန်လာဥနီများ (''Daucus carota'' subsp. ''sativus'')]] မုန်လာ ဥဝါပင်သည် အမ်ဗယ်လီဖာရီး(Umbelliferae)<ref>ယခုအခါတွင် [[species:Apiaceae|Apiaceae]] ဟုခေါ်သည်။</ref> မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဒေါကပ် ကာရိုတာ(''Daucus carota'') ဖြစ်သည်။ မုန်လာဥဝါဟု ခေါ်သော်လည်း [[မုန်လာဥ]]၊ [[ဂေါ်ဖီထုပ်|ဂေါ်ဘီထုပ်]]၊ [[ပန်းမုန်လာ]]၊ [[မုန်ညင်းပင်|မုန်ညင်း]]စသည်တို့နှင့် မျိုးရင်းချင်း မတူချေ။ မုန်လာဥဝါ အမျိုး ပေါင်း ၂ဝ ခန့် ရှိရာ၊ အားလုံးလောက်၏ မူလပေါက်ရာ ဒေသသည် မြေထဲပင်လယ် နိုင်ငံများဖြစ်သည်။ လူတို့အသုံးများသော မုန်လာဥဝါများသည် ၂ နှစ်ခံပင် ဖြစ်၍ ကမ္ဘာဟောင်း မြောက်သမပိုင်း ဒေသတို့တွင် အလေ့ကျပေါက်ကြသည်။ ထိုအလေ့ကျပေါက်မုန်လာဥဝါ အရိုင်း ကို တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် အယဉ်ဖြစ်အောင် ပြုပြင် စိုက်ပျိုး၍ ဥကို စားသုံးကြသည်။ အရိုင်းပင်များ၏ ဥများသည် သေးသွယ်၍ မာပြီးလျှင် အနံ့ အလွန်ပြင်းသည်။ ထိုအရိုင်းပင်ကို ယဉ်အောင်ပြုပြင်စိုက်ပျိုး၍ ရသောဥများမှာ တုတ်၍ အသားများပြီးလျှင် အနံ့မှာ အရိုင်းဥလောက် မပြင်းချေ။ အရောင်မှာ ဝါ၏။ ဤမုန်လာမျိုးမှာ မြေဩဇာ များလွန်းလျှင် အမြစ်များ ခွတတ်သဖြင့် မစိုက်ပျိုးမီ မျိုးစေ့ကို ခြောက်သွေ့သော သဲနှင့်ဖြစ်စေ၊ ပြာနှင့် ဖြစ်စေ၊ ရောစပ်၍ စိုက်ပါက တစ်စေ့နှင့်တစ်စေ့ မပူးကပ်ဘဲ တညီတညာတည်း ပေါက်လာကြသည်။ မုန်လာဥဝါပင် အယဉ်ထဲ၌လည်း ဥအရွယ်အစား၊ ပုံသဏ္ဌာန်၊ အရောင်အဆင်း အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ဥအဖြူမျိုးထက် အနီမျိုးနှင့် အဝါမျိုးများတွင်အာဟာရဓာတ် ပို၍ များ သည်။ အရွက်နှင့် ပင်စည်ကို အသားဟင်း ချက်သည့်အခါ အနံ့မွှေးအောင် အပေါ်မှ ဖြူးပေးလေ့ရှိသည်။ မုန်လာဥဝါသည် သကြားဓာတ် အလွန်ကြွယ်ဝသည့်ပြင်၊ [[သံ|သံဓာတ်]] လည်း များစွာ ပါဝင်၏။ ထိုကြောင့် ကလေးများအတွက် အဖိုးတန်သော အစာဖြစ်သည်။ သကြားဓာတ်နှင့် သံဓာတ်များအ ပြင် [[ဗီတာမင် အေ|ဗီတာမင်အေ]]([[:en:Vitamin A|Vitamin A]])နှင့် [[ဗီတာမင် ဘီ-၁|ဘီ ၁]]([[:en:Vitamin B1|Vitamin B1]]) ဓာတ်များလည်း အများအပြား ပါရှိ ၏။ [[ဗီတာမင် ဘီ-၂|ဗီတာမင် ဘီ ၂]]([[:en:Vitamin B2|Vitamin B2]]) နှင့် [[ဗီတာမင်အေ စီ|စီ]]([[:en:Vitamin C|Vitamin C]]) ဓာတ်တို့ကား အနည်းငယ်စီသာပါရှိသည်။ မုန်လာဥဝါတွင်ပါသော ဗီတာမင် ဓာတ်များသည် မျက်စိ အတွက်ကောင်းသည်။ ဗီတာမင် အေ ဓာတ်သည် ကြက်မျက်စိရောဂါကို ကာကွယ်နိုင်သည်။ မုန်လာဥဝါကို အစိမ်းဖြစ်စေ၊ ပြုတ် ၍ဖြစ်စေ၊ သုတ်၍ ဖြစ်စေ စားကြသည်။ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]တွင် မုန်လာဥဝါကို ကျွတ်အောင် လှော်၍ ညက်အောင် ကြိတ်ပြီးလျှင် ကော်ဖီအစား အသုံးပြုကြသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{Commonscat|Daucus carota}} {{Wikispecies|Daucus carota}} [[Category:အမြစ် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ]] tdw8s25cizpid7yyyjovn0wkdwjd2td 0 18619 1062888 721753 2026-11-11T01:25:35Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062888 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Anogeissus acuminata Govindoo.jpg |image_caption=Botanical illustration |genus=Terminalia |species=phillyreifolia |authority=(Van Heurck & Müll.Arg.) Gere & Boatwr. |synonyms_ref={{r|powo}} |synonyms={{Collapsible list|{{Species list |Anogeissus acuminata |([[:en:William Roxburgh|Roxb.]] ex DC.) [[:en:Nathaniel Wallich|Wall.]] ex Guill. & Perr.{{r|guill1832}} |Anogeissus fischeri |M.G.Gangop. & Chakrab. |Anogeissus harmandii |[[Jean Baptiste Louis Pierre|Pierre]] |Anogeissus hirta |Wall. |Anogeissus phillyreifolia |Van Heurck & Müll.Arg. |Anogeissus pierrei |[[:en:François Gagnepain|Gagnep.]] |Anogeissus tonkinensis |Gagnep. |Conocarpus acuminatus |Roxb. ex DC. |Conocarpus hirtus |Buch.-Ham. ex Wall. |Conocarpus lanceolatus |B.Heyne ex Wall. }}}} }} '''ရုံး'''(Yon) ၏ [[ရုက္ခဗေဒ]] အမည်မှာ ''Terminalia phillyreifolia'' ဖြစ်သည်။ ရုံးပင် နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိရာ တစ်မျိုးကို ရုက္ခဗေဒအလိုအား ဖြင့် အေနိုဂျီးဆပ်အကျူမီနာတာ(''[[species:Anogeissus acuminata|Anogeissus acuminata]]'')ဟု ခေါ်၍ တစ်မျိုးကို အေနိုဂျီးဆပ် ဖီလီရီအီးဖိုလီယာ(''[[species:Anogeissus phillyreifolia|Anogeissus phillyreifolia]]'')ဟု ခေါ်သည်။<ref name="MyanmarEnc">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)</ref> သို့သော် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင်သိပ္ပံနည်းကျဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကို ''[[species:Terminalia phillyreifolia|Terminalia phillyreifolia]]'' ဟုသတ်မှတ်ပြီးမျိုးစိတ်နှစ်ခုလုံးကိုတစ်မျိုးတည်းအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။<ref>{{Cite journal|author=Olivier Maurin|coauthors=Jephris Gere, Michelle van Der Bank and James Stephen Boatwright|year=2017|title=The inclusion of ''Anogeissus'', ''Buchenavia'' and ''Pteleopsis'' in ''Terminalia'' (Combretaceae: Terminaliinae)|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=184|issue=3|pages=312–325|doi=10.1093/botlinnean/box029}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် မိုးများ၍ နွေအခါ၌ အရွက်ကြွေသော သစ်တောများတွင် ရုံးပင်ကို တွေ့နိုင်သည်။ ရုံးပင်နှစ်မျိုးရှိရာ တွင် တစ်မျိုးသည် အမြင့်ပေတစ်ရာထိရှိ၍ ပင်စည်လုံးပတ် ရှစ်ပေ ကိုးပေခန့်ရှိလျက် ကျန်တစ်မျိုးမှာ ထိုအပင်ထက် အနည်းငယ် ငယ်သည်။ ထို့ပြင် အပင်၏အရွက်နှင့် အခေါက် တို့သည်လည်း တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး မတူကြသဖြင့် ခွဲခြားရန် မခဲယဉ်းချေ။ ရုံးပင်နှစ်မျိုးလုံး၏ အသားရောင်မှာ ဝါကြန့်ကြန့်ဖြစ်၍ အတော်အသင့် မာသည်။ ရုံးသားသည် ပြုပြင်ရ ခက်၏။ သို့သော် ပုဆိန်၊ တူ အစရှိသည်တို့၏ လက်ကိုင်ရိုးများ ပြု လုပ်ရန် အကောင်းဆုံးသစ်သား ဖြစ်သည်။ ရုံးသားသည် အသားသေအောင် ပြုပြင်ပေးရာတွင် ကောက်ကွေး ကွဲအက် တတ်သဖြင့် မိုးတွင်းအခါ၌ ထိုသစ်ကို ခွဲဖြတ်စိတ်ဖြာပြီးလျှင် ဂရုစိုက်၍ တဖြည်းဖြည်း ခြောက်သွေ့လာစေရသည်။ ရုံးသား သည် အကြမ်းထည် အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ရာတွင် အသုံးချနိုင်သဖြင့် ယခင်ကထက် ပို၍ ယခုအချိန်တွင် ရုံးသား ကို အသုံးများလာကြလေသည်။ ထို့ပြင် အဆောက်အအုံများကို ဒိုင်းကန်မြားထောက်ရန်လည်း အသုံးပြုလုပ်ရန် သင့်တော်သော အသားဖြစ်လေသည်။ သို့သော်လေးသဖြင့် အသုံးနည်းကြသည်။ လှည်းသန်နှင့် ရထားသန်များ ပြုလုပ်ရန်လည်း သင့်တော်သော အသားဖြစ်သည်။ တနင်္သာရီ တောင်ဘက်ပိုင်း၌ ပေါက်ရောက်သော အနန်း ဖိုပင်သည် အမှန်အားဖြင့် ရုံးပင်အငယ်မျိုး ဖြစ်သည်။<ref name="MyanmarEnc" /> == ကိုးကား == {{Reflist|refs= <ref name=guill1832>Guillemin JBA, Perrottet GS, Leprieur FMR, Richard A (1832) ''Florae Senegambiae tentamen. Tomus primus: seu Historia plantarum in diversis Senegambiae regionibus a peregrinatoribus Perrottet et Leprieur detectarum'' 1: 280.</ref> <ref name=powo>{{cite web |title=''Terminalia phillyreifolia'' (Van Heurck & Müll.Arg.) Gere & Boatwr. |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:45890-2 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=18 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928200813/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:45890-2 |archive-date=28 September 2018 |url-status=dead}}</ref> }} [[ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ]] riknf19mv3nfa0pp65tx1y93mz81wya 0 19146 1062891 717289 2026-11-11T02:55:35Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062891 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Sweet flag | image = Acorus calamus1.jpg | image_caption = Sweet flag | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn | author = Lansdown, R.V. | title = ''Acorus calamus'' | volume = 2014 | page = e.T168639A43116307 | date = 2014 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T168639A43116307.en }}</ref> | genus = Acorus | species = calamus | authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]], 1753 |synonyms_ref = <ref name="84009-1" >{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:84009-1#synonyms |title=''Acorus calamus'' L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=17 December 2020 }} {{Dead link|date=November 2026 }}</ref> |synonyms = ''Calamus aromaticus'' <small>Garsault</small> }} '''လင်းနေပင်'''သည် အရေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် အက်ကိုရပ်ကာလာမတ်ဟုခေါ်သည်။ ရွှံ့ညွန်တွင်ပေါက်သော ပင်ပျော့မျိုးဖြစ်သည်။ အရွက်မှာ ဓားလွယ်ပုံသဏ္ဌာန် နှစ်ပေမှ သုံးပေအထိရှည်၍ ပြက်တစ်လက်မခန့်အထိရှိသည်။ အရွက်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် အရင်းမှ အဖျားထိ ရွက်ကြောင်းတစ်ခု ဖြတ်သွားနေသည်ကို ကောင်းစွာမြင်ရသည်။ လင်းနေပင်ဥမှ အရွက်နှင့်တူသည့် ပင်စည် ထွက်လာပြီးလျှင် ယင်းအပွင့်များ ပွင့်သည်။ အရွက်များသည် စပါးလင်ပင်မှာကဲ့သို့ အစုလိုက်ထွက်ကြသည်။ လင်းနေပင်ဥသည် ရွှံ့ညွန်ထဲတွင် လျှောက်၍ပေါက်သွားတတ်ပြီးလျှင် အဆစ်များရှိသည်။ ဥနှင့်တကွ အရွက်ပါမကျန် တစ်ပင်လုံးမွှေးသည်။ လင်းနေဥအခြောက်သည် ဆေးဖက်ဝင်သည်။ မြန်မာဆေးကျမ်းအလိုအားဖြင့် လင်းနေမြစ်သည် လေကိုနိုင်၏။ အာဟာရအပုပ်ကို ကြေစေတတ်၏။ တေဇောဓာတ်ကို အားပေးနိုင်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> ရခိုင်လို လင်းညှီပင်ဟု ခေါ်သည်။ <ref>{{cite book|author= မောင်သိန်းဇံ| title=ရခိုင်မြန်မာဆေးအခေါ်ကွဲလွဲမှုများ| publisher= နက္ခတ္တရောင်ခြည်| page = ၂၈၁ | date = ဇူလိုင် ၂၀၀၀}}</ref> ပုံသဏ္ဌာန် : အပင် ပင်ပျော့ ပင်ငယ် မျိုးဖြစ်၏။ အမြင့် ၃ ပေ ခန့်ထိ မြင့်သည်။ ပင်စည်မှာ မြေအောက် ပင်စည် ဖြစ်သည်။ အနံ့ ထင်ရှား သည်။ ပင်စည်သည် ဥတက် သဖွယ် ဖြစ်ကာ ဥများရှိ အဆစ်များ အဖြူရောင် ရှိသည်။ အရွက် အလျား ၃ ပေ ခန့်ထိ ရှည်သည်။ ရွက်ပြား သေးသွယ် ရှည်လျားပြီး ချောသည်။ ရွက်လယ်ကြော ထင်ရှား သန်မာသည်။ မြေအောက် ပင်စည်မှ မြေပေါ်သို့ ယပ်တောင် သဖွယ် ဖြန့်ထွက်သည်။ ရွက်ထိပ်သည် ဓားသွားဦး ကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည်။ အပွင့် ရှည်လျားသော ပန်းခိုင် ပေါ်တွင် စိမ်းဝါရောင် အပွင့် များစွာ ပွင့်၏။ အဖူးခွံ အစိမ်းရောင် ရှိ၍ အရွက်နှင့် တူသည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ : မြေအောက်ပင်စည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ : အေးမြသော ရာသီဥတု ရှိသည့် ဒေသများရှိ အင်းအိုင် ချောင်းမြောင်း တစ်ဝိုက်တွင် ပေါက်ရောက်သည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက် သော်လည်း အိမ်သုံးဆေး အဖြစ် အသင့် အတင့် စိုက်ပျိုး ကြသည်။ စိုက်ပျိုးပုံ ချင်းပင် ကဲ့သို့ပင် စိုက်ပျိုး ရသည်။ အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင် မြန်မာ ဆေးကျမ်း များအလိုအရ လင်းလေ သည်စူးရှ သော အနံ့ ရှိ၏။ ခါး၍ စပ်ဖျဉ်းဖျဉ်း အရသာ ရှိ၏။ နူးညံ့စွာ ဝမ်းသက် စေ၍ ဆီးရွှင်စေ၏။ လည်ချောင်း ကို အကျိုးပြု၏။ အညစ် အကြေးနှင့် ဆီးကို သန့်ရှင်းအောင် ပြုတတ်၏။ အသုံးပြုပုံ- မြေအောက်ပင်စည် ၁။ လင်းလေ အကြီး နှင့် အငယ် ရှိသည့် အနက် ဆေးသုံး အဖြစ် အကြီးကို သုံး၏။ လင်းလေ အမြစ်ကို ကျိုသောက်ပါက အဖျားရောဂါ၊ ချောင်းဆိုး ရောဂါ နှင့် အဆိပ် ဖြစ်ခြင်း များ ပျောက်၏။ ၂။ လင်းလေကို ကျွမ်းအောင် ဖုတ်၍ ဆီဖြင့် ရောလိမ်းက ကလေးများ ဝမ်းနာ၊ ဝမ်းရောင် ပျောက်၏။ ၃။ လင်းလေကို သီဟိုဠ် သရက်စေ့ အဆီဖြင့် ရောလိမ်း ပါက အဆစ်ရောင်ခြင်း ၊ အကြောထုံး ခြင်း ပျောက်၏။ ၄။ လင်းလေ ဆေးခြောက်နှင့် စမုန်ဖြူ တို့ကို ဆတူ ရော၍ အတွင်းလိပ်ခေါင်း သို့ မှိုင်းတိုက်ပေး လျှင် လိပ်ခေါင်း မြင်းသရိုက် ရောဂါ ပျောက်၏။ ၅။ လင်းလေမှုန့် ကို နွားနို့ ခပ်နွေးနွေး ဖြင့် သောက်လျှင် လည်ချောင်းနာ ခြင်း ပျောက်၏။ ၆။ လင်းလေကို ဆေးခါးကြီး နှင့် ရောစပ်၍ အဖျား ရောဂါ ကျဆေး အဖြစ် သုံး၏။ ၇။ သူငယ်များ သန်ထသော် လင်းလေကို သတ်ပြီးသား ရှိန်းခိုနှင့် ဆတူ ရော၍ တိုက်လျှင် ဝမ်းတွင်းရှိ သန်ကောင်များ ကျဆင်း လာ၏။ ၈။ လင်းလေမှုန့် နှင့် ချင်းခြောက်မှုန့် ကို ဆတူ ယူ၍ ပျားရည်နှင့် ရောသောက်သော် နှုတ်ခမ်း၊ မေး၊ ပါးစောင်းရွဲ့ ခြင်း ပျောက်၏။ ၉။ ဝက်ရူးနာ နှင့် စိတ်နောက် ရောဂါ အတွက် လင်းနေမှုန့် ကို ပျားရည်နှင့် ရော၍ လျက်ပေးရ၏။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=149 |accessdate=24 October 2011 |archivedate=14 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130814045610/http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=149 }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အပင်များ]] [[Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရေနေပင်များ]] 1zw9lbuap6i1dmjc7i6h1669c4o0pxm 0 19569 1062913 767220 2026-11-11T05:12:44Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062913 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Magnifera indica.jpg | image_caption = | status = DD | status_system = IUCN2.3 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn | author = World Conservation Monitoring Centre | title = ''Mangifera indica'' | page = e.T31389A9624842 | year = 1998 | access-date = 23 July 2020}}</ref> | genus = Mangifera | species = indica | authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]]<ref name=POWO>{{cite web | title = ''Mangifera'' | work = Plants of the World Online | publisher = Royal Botanic Gardens, Kew | url = http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:69913-1 | access-date = 8 May 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200626124127/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:69913-1 | archive-date = 26 June 2020 | url-status = dead}}</ref> | synonyms = {{Species list | Mangifera amba | Forssk. | Mangifera anisodora | Blanco | Mangifera austroyunnanensis | Hu | Mangifera balba | Crevost & Lemarié | Mangifera cambodiana | (Pierre) Anon. | Mangifera domestica | Gaertn. | Mangifera equina | Crevost & Lemarié | Mangifera gladiata | Bojer | Mangifera kukulu | Blume | Mangifera laxiflora | Desr. | Mangifera linnaei | Korth. ex Hassk. | Mangifera maritima | Lechaume | Mangifera mekongensis | (Pierre) Anon. | Mangifera montana | B.Heyne ex Wight & Arn. | Mangifera oryza | Crevost & Lemarié | Mangifera rostrata | Blanco | Mangifera rubra | Bojer | Mangifera sativa | Roem. & Schult. | Mangifera siamensis | Warb. ex Craib | Mangifera viridis | Bojer }} | synonyms_ref = <ref name=POWO/> }} ထူးကဲသောအနံ့အရသာနှင့် ပြည့်စုံသည့် အသီးကိုအကြောင်းပြု၍ သရက်ပင်သည်ကမ္ဘာ့အပူပိုင်း ဒေသ၌ ထင်ရှားကျော်ကြားသော သီးစားသစ်ပင် တစ်မျိုးဖြစ်ပေသည်။ စားကောင်းသောက်ဖွယ်များ၏ထူးခြားကောင်း မွန်သောအရသာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ '''အသီးတွင်သရက်၊ အသားတွင်ဝက်၊ အရွက်တွင် လက်ဖက်'''ဟုစံပြုသောဆိုရိုးလည်း ရှိခဲ့လေသည်။ ==ရှေးကျသည့်အသီး== သရက်ပင်၏မူလဘူတသည်အလွန်ပင်ရှေးကျလှပေသည်။ မည်သည့်ခေတ်အခါကစတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ကို အတိအကျ ဆိုနိုင်ရန်ခဲယဉ်းလှသည်။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ကျမ်းကြီးကျမ်းခိုင်များနှင့် ဇာတ်နိပါတ်တော်များတွင်လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယနှင့်မြန်မာ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များတွင်လည်းကောင်း၊ သရက်ပင်[[သရက်သီး]]တို့နှင့် စပ်လျဉ်းသော အဖြစ်အပျက်အ ကြောင်းထုပ္ပတ်များ အမြောက်အမြားရှိလေသည်။ သာဝတ္ထိပြည် ကဏ္ဍမ္ဗ သရက်ဖြူပင်ရင်း၌ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသခင် ၏ယမက ပြာဋိဟာ ပြတော်မူခဲ့ပုံသည် ဂေါတမဗုဒ္ဓဝင်၌ထင်ရှားသော အကြောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ရှေးခေတ်အိန္ဒိယ၌ သရက်သီးသည် လူတို့၏အရေးပါသော အစားအစာ တစ်ရပ် ဖြစ်ကြောင်းမှာ သရက်သီးကို သင်္သကရိုက်ဘာသာဖြင့် ရေးသားသုံးနှုန်းထားသည့် စကာလုံးအားဖြင့် သိရသည်။ သရက်သီးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏အပ ကမ္ဘာ၌ လူသိများပြားကျော်ကြားအောင် ဂုဏ်သတင်း ပျံ့လွင့်စေခဲ့သူသည် ခရစ်နှစ် ၆၆၂−၆၄၅ ခုနှစ်များတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဟိန္ဒူစတန်လွင်ပြင်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သူ တရုတ်ခရီးသည်ကြီး ဟူအင်ဆန် ဖြစ်သည်။ မဂိုဘုရင်အက္ကဗာ (ခရစ် ၁၅၅၆−၁၆ဝ၅)သည် ဒေလီမြို့တော်အနီးတွင် အပင်တစ်သိန်းမကသော သရက်သီး ဥယျာဉ်တော်ကြီးကို ပြုစုစိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်ဟု သိရှိရပေရာ ထိုခေတ်ထိုအခါက ထိုမျှလောက်များပြားသော အပင်အရေအတွက်ရှိသည့် သစ်သီးဥယျာဉ်များ အလွန်နည်းပါးသေးသဖြင့် တန်ခိုးအာဏာကြီးမားသော ထိုဘုရင်ကြီးက ထိုမျှလောက် အရေးထား စိုက်ပျိုးခြင်းကို ထောက်ရှု၍ သရက်သီး၏ ဂုဏ်သတ္တိသည် နှယ်နှယ်ရရ မဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားလှပေသည်။ ==ပေါက်ရောက်ရာဒေသ== သရက်ပင်၏ မူလပေါက်ရောက်ရာဇာတိဒေသသည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]အရှေ့ပိုင်းဒေသများ၊ [[အာသံပြည်နယ်]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တို့ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ နောင်အခါအခြား [[အပူပိုင်းဒေသ]]များသို့လည်း မျိုးပျံ့နှံ့သွားသည် ဟူယူဆကြလေသည်။ သရက်ပင်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် [[အနောက်တိုင်းနိုင်ငံ]]များသို့လည်း မျိုးပျံ့ခဲ့လေသည်။ [[ပေါ်တူဂီ]]တို့သည် အိန္ဒိယသို့ ရောက်လာကြသောအခါ သရက်သီး၏ထူးခြားသော အရသာကို မြည်းစမ်းကြရသည်။ ထို့ကြောင့် မိမိတို့နိုင်ငံရင်းသို့ မျိုးယူ စိုက်ပျိုးခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့သေးပေ။ ပေါ်တူဂီတို့သည် သရက်သီးကို 'မန်းကေး၊'သို့မဟုတ်' မန်း ဂေး'ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြရာမှ [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာ]]ဖြင့်' မန်းဂိုး'ဟူသောအခေါ်အဝေါ်သို့ ရွေ့လျောလာခဲ့လေသည်။ သရက်ပင်ကို အနောက်နိုင်ငံများတွင် [[၁၇ ရာစု]]နှစ်ခန့်တွင်မှ စိုက်ပျိုးအောင်မြင်ကြောင်းတွေ့ရသည်။ ပထမ ဆုံးစိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသော ဒေသသည် [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ]]ဖြစ်သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် [[အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု]]များသို့ မျိုးပျံ့သွား၍ ယခုအခါ [[အမေရိကတိုက်]] အပူပိုင်းဒေသများတွင် တောသရက်ပင်များ အလေ့ကျပေါက်ရောက်နေသည်ကိုပင် တွေ့ကြရလေသည်။ သရက်ပင်သည် ပင်လယ်ရေပြင်မှ အမြင့်ပေ ၃ဝဝဝ အထိရှိသော အရပ်ဒေသများတိုင်အောင် ပေါက်ရောက် နိုင်လေသည်။ ထိုအပင်သည် ပူအိုက်သော ရာသီဥတုကို နှစ်သက်ပြီးလျှင် စမ်းမဆွဲ၊ ရေမဝပ်သော အရပ်ဒေသများ၌ ဖြစ်ထွန်းသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထက်ပိုင်း၌ နုံးမြေဆန်သော [[မြစ်ငယ်]]နှင့် [[ကျောက်ဆည်]]နယ်တို့တွင်လည်းကောင်း၊ အောက်ပိုင်းတွင် ဂဝံ ကျောက်မြေဆံသော အရပ်ဒေသများ၌လည်းကောင်း ပေါက်ရောက် ဖြစ်ထွန်းလေသည်။ ==မျိုးစိတ်== သရက်ပင်သည် အန်နကားဒီယေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ [[ရုက္ခဗေဒ]]အမည်အားဖြင့် မန်ဂျီဖီးယားအင်ဒီကား (''[[species:Mangifera indica|Mangifera indica]]'') ဟု ခေါ်သည်။ ရွက်မပြတ်သော အပင်မျိုး ဖြစ်ပြီးလျှင် တစ်ခါတစ်ရံ ပေ ၅ဝ မှ ပေ ၆ဝ အထိမြင့်လေသည်။ သို့သော် အချို့သရက်ပင်မျိုးတို့သည် အပင်အလတ်စားများ ဖြစ်ကြသည်။ သရက်ပင်တို့သည် အပင်သက် ရှည်ကြာကြ၍ အကိုင်းအခက် ဝေဖြာစွာ ထွက်ပြီးလျှင် အရိပ်ကောင်းသော အပင်များအဖြစ် [[အပူပိုင်းဒေသ]]များ၌ ထင်ရှားလေသည်။ သရက်ရွက်များသည် အကိုင်းဖျားအခက်ဖျားတို့၌ စုရုံးထွက်ကြသည်။ ရွက်လွှဲ ထွက်ကြ၍ ရွက်ညှာတို့သည် အရင်းတုတ်သည်။ အရွက်တို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် လှံစွပ်ပုံ ရှိပြီးလျှင် အလျားခြောက်လက်မမှ ၁၆ လက်မအထိ ရှည်လျားသည်။ ဗြက်အကျယ်သည် နှစ်လက်မခန့်မှ သုံးလက်မခန့်အထိ အမျိုးမျိုးဖြစ်သည်။ အရွက်တို့၌ အကြောများ ပေါ်လွင်နေသည်။ အရွက်ရောင်သည် နုစဉ်အခါ၌ အနီရောင်၊ အညိုနုရောင်များဖြစ်သော်လည်း ရင့်လာလျှင် အစိမ်းပုပ်ရောင် ဖြစ် လာသည်။ အရွက်တို့သည် အနားညီလေသည်။ [[ဒီဇင်္ဘာလ]]အလယ်မှ [[ဖေဖော်ဝါရီလ]]ကုန်အထိ သရက်ဖူးများ ပွင့်ကြသည်။ သရက်အဖူးအပွင့်တို့သည် ထိပ်ဖျား တွင်ရှိသော ပန်းခိုင်မျိုးဖြင့် ဖူးပွင့်ကြ၍ အပွင့်ကလေးများသည် သေးငယ်ပြီးလျှင် ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့ဖြစ်လေသည်။ အဖူး အပွင့်တို့တွင် သင်းပျံ့ပျံ့ရနံ့ရှိသည်။ အချို့အပွင့်တို့တွင် ဝတ်ဆံအဖိုအမနှစ်မျိုး ပါ၍ အချို့အပွင့်တို့တွင် ဝတ်ဆံဖိုသာ ပါလေသည်။ သရက် အဖူးအပွင့်တို့ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် တို့စရာအဖြစ် စားသုံးကြလေသည်။ [[မတ်လ]]လောက်တွင် တို့စားနိုင်သော အရွယ်သရက်သီး အကင်းများရရှိသည်။ [[ဧပြီလ]]ကုန် [[မေလ]]ဆန်းမှစ၍ သရက်သီးများ မှည့်ဝင်းလာကြသည်။ သရက်သီးမှည့်များကို ဧပြီလမှ [[ဇွန်လ]]တိုင်အောင် စားကြရသည်။ အချို့သရက်မျိုးတို့ကား [[မိုး]]ကျပြီးမှ အမှည့်ပေါ်သဖြင့် ဝါဆိုသရက်မျိုးဟု ခေါ်ကြသည်။ သရက်ပင်သည် အသီးစိမ်းများကိုသော် လည်းကောင်း၊ အသီးမှည့်များကိုလည်းကောင်း၊ ထောင်ပုံ၊ ရာပုံဈေး၌တင်၍ ရောင်းချနိုင်လောက်အောင် အများအပြားသီးသော အပင်မျိုးဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် နှစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်ပို၍ အသီးလှိုင်လှိုင် သီးတတ်လေသည်။ သရက်သီးစိမ်းများကို နုစဉ်အခါတို့စရာ အဖြစ်အစိမ်း တို့စားကြသည်။ အသီးအနည်းငယ်ကြီးလာလျှင် သုပ်၍လည်း စားကြသည်။ သနပ်ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဆားရည်စိမ်ခြင်း စသည်ဖြင့်လည်း ပြုလုပ်သုံးဆောင်ကြသည်။ သရက်သီးမှည့်များကိုမူ ထိုအတိုင်း စားသုံးကြလေသည်။ သရက်သီးတို့သည် အမျိုးအစားလိုက်၍ အရွယ်အစား ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး ရှိကြလေသည်။ အငယ်ဆုံးအမျိုးအစားသည် [[ဆီးသီး]]ခန့်မျှသာရှိ၍ အချို့အမျိုးအစားသည် တစ်လုံးလျှင် တစ်ပိဿာကျော်ခန့်ပင် အလေးချိန်စီးအောင် ကြီးမားသည်။ အချို့အသီးများသည် ဘဲဥပုံဖြစ်၍ အချို့သည် လုံးဝန်းသည်။ အချို့သည် အရင်းကား၍ အဖျားရှူးပြီးလျှင် အချို့တို့သည် ရှည်လျားလျား ပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်ကြသည်။ များသောအားဖြင့် အသီး၏အဖျားပိုင်းသည် [[ငှက်နှုတ်သီး]]ကဲ့သို့ ခပ်ကောက်ကောက် ရှိတတ်လေသည်။ သရက်သီးများ မှည့်လာလျှင် အသီးခွံသည် လှပစွာ ဝါဝင်းလာသည်။ အနံ့လည်း မွှေးလာသည်။ အချို့အသီးမှည့် များသည် အနီတစ်ပိုင်း အဝါတစ်ပိုင်းဖြင့် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ လှပကြပေသည်။ အချို့သရက်မျိုးတို့ကားမှည့်နေသည်တိုင်အောင် အစိမ်းပုပ်ရောင်ပင် ရှိနေတတ်လေသည်။ အသီးမှည့်၏အတွင်းသားသည် ဝင်းဝါ၍သော်လည်းကောင်း၊ လိမ်မော်ရောင်သော်လည်းကောင်း ရှိတတ်၍ ပျော့အိနေသောထိုအတွင်းသားသည် ချိုအေးသောအရသာနှင့် တကွချိုမွှေး၍နေလေသည်။ သရက်သီးမှည့်၏အရသာကို အချို့စာဆိုကြီးများက နတ်သုဒ္ဓါနှင့်ပင် ခိုင်းနှိုင်းကြလေသည်။ မျိုးကောင်းသော သရက်သီးမှည့်၏ အရသာသည်လျှာတွင် စွဲကျန်ကာစားရသူ၌ နှစ်သိမ့်တင်းတိမ်မှုကိုဖြစ်စေသည်။ [[ဟယ်မီလတန်]]အမည်ရှိ အနောက်တိုင်းစာရေးဆရာအကျော် အမော်ကြီးတစ်ဦးကကမ္ဘာပေါ်ရှိ သစ်သီးများအနက် အပူပိုင်း ဒေသထွက် သရက်သီးမှည့်၏ အရသာသည် နှိုင်းယှဉ်၍ မရ လောက်အောင်ကောင်းလှပေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အခြား စာရေးဆရာအကျော်အမော်များကလည်း အသီးဘုရင်ဟုပင် လည်းကောင်း တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ ဗုဒ္ဓစာပေ ကျမ်းဂန်ဇာတ်နိပါတ်တို့တွင် [[ဟိမဝန္တာ]]၌ပေါက်ရောက်သော အဗ္ဗန္တရသရက်သီး သည်အတုမရှိ၊ ထူးမြတ်လှသော အနံ့အရသာဖြင့်ပြည့်စုံသောကြောင့် [[ဝေဿဝဏ်နတ်]]မင်းတို့ သုံးဆောင်ကြကြောင်း ပါရှိသည်။ ယွန်းပဏ္ဏာသဇာတ်များ၌မူ အဗ္ဗန္တရသရက်သီးကို စားသုံးရသူသည် အိုသော်လည်းပျို၏။ အရည်လိပ်ခြင်း၊ ဆံဖြူခြင်းမရှိပြီ၊ အနာမျိုး ၉၆ ပါးမှ ကင်းသည်ဟုဆိုလေသည်။ မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုမှာ သရက်ပွင့်သည် နှုတ်ကိုမြိန်စေတတ်၏။ ဝမ်းမီးကိုတောက်စေတတ်၏။ မူးဝေသော ဝေဒနာကိုလည်းကောင်း၊ လက်ခြေမသိမ်းနိုင်သောအနာကိုလည်းကောင်း၊ အလွန်ပူသောသည်းခြေနာ၊ အဘိညာဉ်သန္နိပါတ်အနာ တို့ကိုလည်းကောင်း ချမ်းသာစေတတ်၏ဟု ဆိုသည်။ သရက်ရွက်သည် နှုတ်ကို မြိန်စေတတ်၏။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေတတ်၏ဟုဆိုသည်။ သရက်သီး စိမ်းနုသည် ချဉ်၏၊ အဆီမရှိ၊ ခြောက်သွေ့၏။ သွေးသည်းချေကို ဖျက်စေတတ်၏။ နှုတ်ကို မြိန်စေတတ်၏။ သရက်သီးကင်းသည်လည်း ချဉ်ဖန်အရသာရှိ၏။ နှုတ်ကို မြိန်စေတတ်၏။ လေသည်းချေကို ပျက်စေတတ်၏။ သရက်သီးစိမ်းခြောက် သည်ဖန်ချဉ် အရသာရှိ၏။ လေသလိပ်ကို နိုင်၏။ ကျင်ကြီးအစုကိုဖျက်၍ ဝမ်းကို ရွှင်စေတတ်၏ ဟုဆိုလေသည်။ သရက်သီးပင်မှည့်သည်ကြေခဲ၏။ ချိုချဉ်ရသာရှိ၏။ လေကိုလွန်စွာနိုင်၏။ စဉ်းငယ်သည်းခြေကိုပျက်စေ တတ်၏ ဟူ၍ဆိုပေသည်။ ထို့ပြင်သရက်သီးမှည့်ကိုနယ်၍ အဖတ်နှင့်တကွ သုံးဆောင်လျှင်လည်းကောင်း၊ သရက်သီး မှည့်ရည်နှင့် နွားနို့ကိုသုံးဆောင်လျှင်လည်းကောင်း၊ ပျားရည်နှင့်ဖြစ်စေ၊ ထောပတ်နှင့်ဖြစ်စေ ရော၍သုံးဆောင်လျှင် သော်လည်းကောင်း ရရှိနိုင်သောအကျိုးအပြစ်များကိုလည်း မြန်မာဆေးကျမ်းများ၌ အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားပေသေးသည်။ အိန္ဒိယဆေးကျမ်းများ အလိုမှာ သရက်သီးမှည့်သည် အားကိုဖြစ်စေ၏။ စိတ်ချောက်ချားခြင်း၊ အစာမကြေခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်းတို့အတွက်အသုံးပြုနိုင်သည်။ မမှည့်သေးသော အသီးကို မီးဖုတ်၍အသားကို ယူပြီးလျှင် သကြားနှင့်ဖျော်ထားသော ယမကာကို ပုလိပ်ရောဂါ၊ ဝမ်းရောဂါများဖြစ်သည့်အခါ သုံးဆောင်ရသည်။ ထို့ပြင်တစ်ကိုယ်လုံးလိမ်းကျံထားလျှင် ထိုရောဂါများကိုကာကွယ်နိုင်သည်ဟုဆိုသည်။ အသီးမှသော်လည်းကောင်း၊ အခွံမှသော်လည်းကောင်း ထုတ်ယူသောအရည်သည် ဆုံစို့နာစသော ရောဂါဆိုးများတွင် ချုပ်ဆေးအဖြစ်အသုံး ပြုနိုင်သည်။ အချို့အရပ်ဒေသတွင် ထိုအရည် ကို သွေးလွန်သည့်အခါ လိမ်းကျံပေးကြလေသည်။ သရက်သီးမှည့်လှိုင်လှိုင်ပေါသည့်အခါ သရက်သီးမှည့်ရည်ကို နေခြောက်လှန်း၍ သရက်ပျဉ်ပြုလုပ်ကြသည်။ ထိုသရက်ပျဉ်သည် ရေငတ်ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း၊ လေသည်းခြေကိုနိုင်၏။ ပျံ့နှံ့လွယ်၏။ နှုတ်ကိုမြိန်စေတတ်၏။ နေရောင်ဖြင့်ကျက်သောကြောင့်ကြေလွယ်၏ဟု မြန်မာဆေးကျမ်းတို့တွင် ဆိုလေသည်။ မျိုးကောင်းသရက်သီးသည် နတ်သုဒ္ဓါနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရလောက်အောင် အရသာထူးကဲသော်လည်းပေါ့ပျက်ပျက် ချဉ်စုတ်စုတ်နှင့် အနံ့နံသောအညံ့စား သရက်မျိုးများလည်း ရှိပေသည်။ မျိုးကောင်း သရက်သီးမှည့်သည် ဇွန်းနှင့်ကော်ခပ်၍ပင်စားနိုင်လောက်အောင် အသားပျော့အိနုညက်သော်လည်း မျိုးညံ့ သရက်သီးမှည့်များသည် အသားတွင် အမျှင်များလှသဖြင့် အစားရခက်လေသည်။ သရက်သီးမှည့်များသည် နွေရာသီစာဖြစ်သော်လည်း အစားများလွန်းလျှင်ဝမ်းလျှောတတ်သည်။ သရက်သီး မှည့်ပေါ်ချိန် ယင်ကောင်များလည်း အလွန်ပေါတတ်၍ ကာလဝမ်းရောဂါ ဖြစ်ပွားတတ်သဖြင့် သရက်သီးမှည့်ပေါ်ချိန်တွင် ကာလဝမ်းရောဂါ ဘေးကို သတိထားကြရလေသည်။ အပူပိုင်းဒေသများ၌သရက်ပင်များကို အနှံ့အပြား အမြောက်အမြားတွေ့ရသလောက် အမျိုးအစားလည်းများ ပြားလေရာ သရက်သီးမျိုးပေါင်း ၅ဝဝ ကျော်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အိန္ဒိယ၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ဗီယက်နမ်နှင့်မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်တို့မှလည်း သရက်မျိုးကောင်း အများအပြား ထွက်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သရက်မျိုးကောင်းများစွာရှိသည်။ အချို့သည် တစ်နိုင်ငံလုံး၌ ကျော်ကြားထင်ရှားသောအမျိုးအစားဖြစ်သော်လည်း အချို့မှာမူ ဆိုင်ရာနယ်ပယ်၌သာ ကျော်ကြားကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ သရက်တစ်မျိုးတည်းပင် တစ်နယ်တွင် နာမည်တစ်မျိုးစီဖြင့် ကျော်ကြားနေသည်ကို တွေ့ကြရလေသည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင်သာမက အရှေ့အာရှတိုက်တွင်ပါ ကျော်ကြားသော မြန်မာသရက်မျိုးတို့မှာ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းမှ မန္တလေးနက်တဲ့နှင့် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းမှ ဆံစုမေ့သရက်တို့ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းမှ နာမည်ကျော်အခြားသရက်များမှာ ရာဇမတ်၊ အောင်ဒင်နှင့် ပလူအိုက်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဝါဆိုသရက်၊ ရွှေစာရံသရက်တို့ သည်လည်း သရက်မျိုးကောင်းများတွင် ပါဝင်သည်။ အောက်ပိုင်းတွင် ဆံစုမေ့အပြင် တလဖက်၊ ဥသျှစ်၊ မချစ်စု၊ ပန်းဆွဲတို့သည်လည်း နာမည်ကျော်ကြားသေ ာသရက်မျိုးကောင်းများ ဖြစ်ကြပေသည်။ စိုင်သရက်မျိုးကား အသီးနုစဉ်ကပင် အနံ့မွှေး၍တို့စားရာ၌ ကြွပ် သောကြောင့်အသီးစိမ်းကို ပို၍ နှစ်ခြိုက်ကြလေသည်။ အခြား မြန်မာသရက်မျိုးတို့မှာ ကောက်ချိတ်၊ ချမ်းသာအိုး၊ ငှက်ပြာ၊ စိမ်းစား၊ ဆင်ပေါင်၊ တလုပ်ထော်တမောက်၊ တောစာ၊ တောင်စွန်းရင်ကွဲ၊ ထိပ်နီ၊ ထိပ်ပေါက်၊ ထိပ်လုံး၊ မနော်နွယ်၊ ပါးနီ၊ပျို့တငုံ ၊မင်းကြီး၊ မယ်တော်လက်သည်း၊ မရမ်းကြောင်၊ မိကျောင်းခေါင်း၊ မျောက်ခေါင်း၊ ရင်ကွဲ၊ ရေနံ၊ ရေဝင်၊ရွှေပေ၊ ရွှေလက်ရုံး၊ ရွှေလက်ဝါး၊ ရွှေလောက်စာ၊ ဝက်ခေါက်၊ သကြားဩဇာ၊ သရက်ညို၊ သရက်နီ၊ ငရက်ဖြူ၊ သလပ်ညို၊ သလပ်ဖြူ၊ ညိုကြီး၊ သုံးနှစ်၊ အစေ့စုတ်၊ အိုးတုတ် စသည်တို့ပင်တည်း။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှသရက်မျိုးတို့ကိုလည်း မျိုးယူစိုက်ပျိုးကြရာ ထိုသရက်မျိုးတို့ကို ဗင်္ဂလားဟုခေါ်ကြသည်။ ဗင်္ဂလား သရက်မျိုးပေါင်းလည်း အများအပြားရှိလေသည်။ သရက်ပင်မျိုးများကို မြန်မာနိုင်ငံ၌များသောအားဖြင့် အစေ့ကိုပျိုး၍စိုက်ပျိုးကြသည်။ သရက်သီးတွင် အစေ့ တစ်စေ့တည်းပါရှိသည်။ အစေ့ခွံအိမ်သည် ခပ်ပြားပြားပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်၍ အမျှင်များလည်းရှိလေသည်။ အစေ့မှအပင် များပေါက်လွယ်သောလည်း မျိုးကောင်းသည့် အစားထဲမှ အကောင်းဆုံး သရက်သီးအစေ့ကိုပျိုးနိုင်မှသာလျှင် မူလအသီး၏ အရသာ ကိုမှီနိုင်သည်။ ထို့ပြင်အသားနွှင်ပြီးစ အစေ့ကိုပျိုးမှသာလျှင် အညှောက် ထွက်ကောင်းလေသည်။ မြန်မာ သရက်မျိုးတို့၏ အစေ့တို့သည် များသောအားဖြင့် ပင်လောင်းများသော အစေ့မျိုး ဖြစ်ကြ၍ တစ်စေ့မှအပင်ပေါက်နှစ်ပင်မှ ခြောက်ပင်ထက်ပင်ပိုမို၍ ထွက်နိုင်လေသည်။ အိန္ဒိယနှင့်အခြားသော အပူပိုင်းဒေသနိုင်ငံများ၌ သရက်ကို ကိုင်းကူးခြင်း (ပင်စည်ကူးခြင်း) ဖြင့်စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုနည်းသည် အစေ့စိုက်ခြင်းထက်ပို၍ အကျိုးကျေးဇူးများသည်။ အစေ့စိုက်သရက်ပင်သည် ရှစ်နှစ်ခန့်ကြာမှ အသီးသီး၍ ကိုင်းစိုက်ပင်သည် လေးနှစ်ဖြင့် အသီးသီးနိုင်သည်။ အစေ့စိုက်အပင်သည် ကိုင်းစိုက်ပင်နှင့် နှိုင်းစာလျှင်အသီး နည်းသည်ဟုလည်းဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် ကိုင်းစိုက်ပင်သည် အစေ့စိုက်အပင်ထက် မူလပင်မ၏ အသီးအရသာအတိုင်း ရရှိစေနိုင်သည်ဟုလည်း ဆိုကြလေသည်။ အစေ့စိုက်ပင်များကို ပျိုးခင်းမှ ရွှေ့ပြောင်းလျှင် အနက်သုံးပေ၊ အကျယ်သုံးပေရှိသော တွင်းကိုတူး၍ မြေဩဇာ ထည့်ပြီးမှ အပင်ပေါက်ကိုပြောင်းစိုက်ရသည်။ မိုးတွင်းအခါ၌သာလျှင် အပင်ပြောင်းရွှေ့သင့်ပေသည်။ စိုက်ခင်းတွင် တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်ကို ၂၆ ပေမှ ပေ ၃ဝအထိကွာခြားစေရသည်။ မြေကောင်းသည့် နေရာမျိုးဖြစ်လျှင် ၃၂ ပေထက်ပင် ပို၍ အလှမ်းကွာပေးရသည်။ ကိုင်းစိုက်ပင်များကို ပေ ၃ဝ ခန့်ကွာခြား၍ စိုက်ရလေသည်။ သရက်ပင်၏အခေါက်သည် ညိုမှိုင်းမှိုင်းအရောင်ရှိ၍ အသားသည် ညိုမွဲမွဲဖြစ်လေသည်။ အသားသည် အတော်အတန်မာ၍ခိုင်ခံ့သည်။ အနည်းငယ်ကြမ်းတမ်းသဖြင့် ချောမွတ်အောင်ပြုလုပ်ရန် ခဲယဉ်းသည်။ လေသလပ်ခံ၍ အသားသေအောင်ပြုလုပ်ရန် မခဲယဉ်းသော်လည်း လျင်မြန်စွာ အခြောက်မခံပါက အရောင်ပြောင်းသွား တတ်သည်။ သရက်သားကို အိမ်အဆောက်အအုံ၊ သေတ္တာ၊ လှေ၊ လှည်းဘီး ၊လှော်တက်၊ ရေစည်စသည်တို့ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံး ပြုနိုင်သည်။ ထို့ပြင် မီးခြစ်အိမ် ပြုလုပ်ရန်အတွက်လည်း သရက်သားကို အသုံးပြုကြသည်။ လောင်းလှေများကိုလည်း သရက်သားဖြင့်ပြုလုပ်ကြသည်။ သရက်ပင်အခေါက်မှအစေးတစ်မျိုးကို ဆိုးဆေး၌ အသုံးချနိုင်ကြောင်း သိရှိရလေသည်။ တနင်္သာရီတိုင်း သောင်းရင်းနယ်တွင် သရက်မျိုးဝင် ဖြစ်ကြသော တောင်သရက်၊ သရက်စမ်း၊ သရက်ကင်း၊ သရက်ကန်၊ သရက်လည်ဟုခေါ်သော အပင်များရှိသေးသည်။ ယင်းတို့သည်အန်နကားဒီယေးစီအီးမျိုးရင်းဝင်ဖြစ် သော်လည်း မျိုးစိတ်ကွဲပြားခြားနားသည်။ [[ဆင်နင်းသရက်ပင်|ဆင်နင်းသရက်]]သည်လည်း သရက်တစ်မျိုးပင်ဖြစ်၍ တောသရက်ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ ထို့ပြင် [[သီဟိုဠ်သရက်]]သည်လည်း အခြားသရက်ပင်များနှင့် မျိုးရင်းတူဖြစ်သော်လည်း မျိုးစိတ်ကွဲပြားလေသည်<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> (''[[species:Anacardium occidentale|Anacardium occidentale]]'')။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများရှိ အပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ]] [[ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ]] [[ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ]] ms1fha4l90l29hrv0a9rg1vflyfgxfm 0 19622 1062917 770361 2026-11-11T05:38:55Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062917 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Wood-apple tree.JPG | image_caption = In Trincomalee, Sri Lanka | genus = Limonia (plant) | parent_authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]] | species = acidissima | authority = L. | display_parents = 2 | synonyms = Genus:<ref name="POWO_30103708-2">{{cite web |title=''Limonia'' L. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30103708-2 |access-date=2021-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111074043/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30103708-2 |archive-date=11 November 2021 |url-status=dead }}</ref> {{Genus list |Anisifolium|Rumph. ex Kuntze |Feronia|Corrêa |Hesperethusa|M.Roem. |Winterlia|Dennst. }} မျိုးစိတ်<ref name="POWO_774113-1">{{cite web |title=''Limonia acidissima'' L. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:774113-1 |access-date=2021-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190917194530/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:774113-1 |archive-date=17 September 2019 |url-status=dead }}</ref> {{Species list |Schinus limonia|L. |Crateva balangas|K.D.Koenig |Crateva vallanga|J.Koenig ex Wight & Arn. |Anisifolium curvispina|(Miq.) Kuntze |Anisifolium limonia|Kuntze |Anisifolium spectabile|(Miq.) Kuntze |Feronia balanghas|(K.D.Koenig) Steud. |Feronia elephantum|Corrêa |Feronia limonia|(L.) Swingle |Hesperethusa acidissima|(L.) M.Roem. |Hesperethusa ambigua|M.Roem. |Limonia ambigua|DC. |Limonia curvispina|Miq. |Limonia dulcis|J.F.Gmel. |Limonia elephantum|(Corrêa) Panigrahi |Limonia engleriana|Perkins |Limonia pinnatifolia|Houtt. |Limonia spectabilis|Miq. |Murraya odorata|Blanco }} }} [[သနပ်ခါး]]ခေါက်နှင့် ဆင်တူယိုးမှားဖြစ်သော သီးခေါက်ရရှိသည့် သီးပင်သည်သနပ်ခါး၊ [[ဥသျှစ်ပင်]]၊ [[သံပရာ]]၊ [[ရှောက်]]နှင့်မျိုးရင်းတူဖြစ်၍ ရူတေစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ [[ရုက္ခဗေဒ]]အမည်ဖြင့် ဖာရိုနီးယားအဲလီဖန်တမ်ဟုခေါ်သည်။ မူလပေါက်ရောက်ရာဒေသသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့်သီဟိုဠ်ကျွန်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံမိုးပါးရေရှားရပ်ဝန်းဒေသ မြေပြန့်များတွင် သီးစားပင်အဖြစ် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ [[File:wood-apple_dec2007.jpg|thumb|left|250px|သီးသီး]] သီးပင်သည် [[သနပ်ခါးပင်]]နှင့်ဆင်ဆင်တူသော်လည်းပို၍ အပင်ကြီးကာ အပင်အနေအထား ပို၍လှပပြီးလျှင် ပို၍ စိမ်းလမ်းစိုပြည်သည်။ ရွက်ကြွေပင်မျိုးဖြစ်ပြီးလျှင် ပင်စည်ဖြောင့်မတ်သည်။ သို့သော်ပင်စည်သည်တို၍ လုံးပတ် နှစ်ပေမှ လေးပေရှိတတ်ပြီးလျှင် ပေ ၃ဝ မှ ၄ဝ အထိမြင့်သည်။ သီးပင်၏ ကိုင်းတက်များတွင် ဆူးများရှိသည်။ သီးရွက်သည် ရွက်လက်တစ်ခုတွင် ဆိုင်၍ ထွက်ကြသော ရွက်လွှာတစ်စုံမှလေးစုံအထိပါရှိတတ်၍ ထိပ်ရွက်မြွှာ လည်းပါရှိသော ရွက်ပေါင်းဖြစ်သည်။ (ရွက်မြွှာမစုံဟုခေါ်သည်။) ရွက်လက်ရိုးတံ၏ ဘေးတဘက်တချက်တွင် သေးငယ်သော အရွက်ကလေးများနှင့်တူသည့်လည်ထောင်များပါရှိသည်။ ရွက်လက်များသည် တစ်ရွက်ကျော်တစ်ရွက်ကျ လွှဲ၍ထွက်လေသည်။ သီးပွင့်၏ပွင့်ချပ်သည် သေးငယ်၍ အသွားငါးခုရှိသည်။ ပွင့်ဖတ်သည် များသောအားဖြင့် ငါးခုရှိပြီးလျှင် ပြည့်နေသည့် ဝတ်ဆံတံ ၁၁ ခု မှ ၁၂ ခု အထိရှိသည်။ ထိုအပွင့်များသည်ကိုင်းများမှဖြစ်စေ၊ အရွက်ရင်းမှဖြစ်စေ ပွင့်သောပန်းခိုင်များ ဖြစ်ကြလေသည်။ သီးသီးသည် ဥသျှစ်သီးအငယ်စား၊ သို့မဟုတ် ပန်းသီးအရွယ်ခန့်ရှိသည်။ ဥသျှစ် သီးကဲ့သို့ပင် အခွံမာ၍ ထူသည်။ အသီး၏အတွင်းသားသည် ပျော့၍ အစေ့များသည်။ အစေ့များသည် ရှည်လျားလျား ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ အသီး၏အသားကိုစားသုံးကြသည်။ သီးသီးကိုအသီးသေး၍ ချဉ်သောအမျိုး၊ အသီးကြီး၍ချိုသော အမျိုးဟူ၍ နှစ်မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။ အသီးမှည့်မှည့်အတွင်းမှ အသားနှစ်ကို ထန်းလျက်၊ သကြားတို့နှင့်ရော၍စားသုံးကြသည်။ ဥသျှစ် ဖျော်ရည်ကဲ့သို့ အဖျော်ယမကာပြုလုပ်၍လည်းသုံးဆောင်ကြသည်။ ကောင်းစွာ မမှည့်သေးသော အသီး ရင့်ရင့်များကို ဆားရေစိမ်၍လည်းကောင်း၊ ချပ်တနီးပြုလုပ်၍ လည်းကောင်းစားသုံးကြသည်။ သီးသီးသည်လန်းဆန်းသော သတ္တိရှိသဖြင့် အားဆေးအဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ မမှည့်သေးသော အသီးကိုချုပ်ဆေးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နှလုံးဆေးအဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်းအသုံးဝင်သည်ဟုယူဆကြသည်။ ဝမ်းကိုက် ဝမ်းလျှောရောဂါများအတွက် ဥသျှစ်သီးအစား သီးသီးကို အသုံးပြုနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။ သွားဖုံးရောဂါ၊ လည်ချောင်းရောဂါ များအတွက်လည်း သီးသီးသည် ဆေးဖက်ဝင်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ သီးသီး၏အတွင်းသားနှင့် အစေ့များ၏ အာဟာရဓာတ်များကို စစ်ဆေးကြည့်သည့်အခါ မီလီဂရမ်အားဖြင့် ရေ ၆၉.၅၊ ပရိုတိန်း ၇.၃၊ သတ္တုဓာတ် ၁့၉၊ အမျှင်များ ၅.၂၊ ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်သကြား ၁၅.၅၊ ထုံးဝ့၁၅၊ ဖော့စ ဖောရပ် ဝ.၁၁၊ သံ ဝ.၆၊ ဗီတာမင်စီ ၂.ဝ ပါရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ အချဉ်ဓာတ်နှုန်းသည် မမှည့်သေးသော အသီး များတွင် ၇.၆ ရာခိုင်နှုန်းမှ အသီးမှည့်များတွင် ၂.၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျော့နည်း သွားသည်။ သီးသီး အတွင်းသားကို ကျောက်ကျော (ဂျယ်လီ) လည်းပြုလုပ်ကြရာ ပန်းသီးဂျယ်လီ အနံ့မျိုးနှင့်တူလေသည်။ သီးပင်၏အသားသည် မီးခိုးရောင်နုဖြစ်သည်။ သို့သော်အဝါရောင်အထိ အရောင်ကွဲပြားခြားနားသွားခြင်း လည်းရှိတတ်သည်။ အသားသေအောင်အခြောက်ခံပြီးသော သီးသားကုဗတစ်ပေသည် ပေါင် ၅ဝ အလေးချိန်စီးသည်။ အိမ်အဆောက်အအုံ၊ လှည်းထောက်တကူ၊ ဆီကြိတ် ဝင်ရိုးများ ပြုလုပ်ရာတွင် သီးသားကိုအသုံးပြုနိုင်၍ ဖိနပ် ပုံ၊ ကလောင်တံရိုး၊ ပေတံစသည်တို့ကိုလည်း သီးသားဖြင့် အချို့ပြုလုပ်ကြလေသည်။ သီးပင်၏အခေါက်သည် သနပ်ခါးခေါက်နှင့်တူ၍ သနပ်ခါးခေါက်ကဲ့သို့သွေး၍လိမ်းကျံကြသည်။ သို့သော် သနပ်ခါးကဲ့သို့အနံ့မွှေးခြင်း၊ အသားအရေအေးမြစေခြင်း မဖြစ်ပေ။ ထို့ပြင်သီးခေါက်ကိုသွေး၍ ရရှိသောအနှစ်၏ အရောင်သည် သနပ်ခါးကဲ့သို့လှပသော အဝါရောင်မဟုတ်ဘဲ ဝါညစ်ညစ်ဖြစ်လေသည်။ သီးပင်ကိုမှန်ပင်၊ မဟန်ပင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ သီးပင်သည် စင်စစ်ရာသီဥတုနှင့် မြေအမျိုးအစား ရွေးသောအပင်မျိုးမဟုတ်ချေ။ ကိုင်းဖြတ်စိုက်ခြင်း ကိုင်းစည်း စိုက်ခြင်းဖြင့်လည်း ပေါက်ရောက်ရှင်သန်နိုင်လေသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် လယ်ကန်သင်းများ၊ လမ်းဘေးများတွင် အနှံ့အပြား စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုနိုင်ငံတွင်သီးပင်၏ အကိုင်းအရွက်များကို ကျွဲနွားအစာအဖြစ်သုံးကြသည်။ အရွက်သည် အနံ့ရှိ၍ ယင်းမှနံ့သာဆီတစ်မျိုးကို ထုတ်ယူရရှိနိုင်သည်။ ပင်စည်နှင့်အကိုင်းအခက်များမှ အစေးတစ်မျိုးထွက်သည်။ ထိုအစေးသည် မိုးရာသီ ကုန်ဆုံးချိန်တွင် ပို၍ထွက်သည်။ အစေး၏အရောင်သည် တစ်ရောင်တည်းမနေဘဲ အရောင်ဖျော့ဖျော့မှစ၍ အဝါရောင်အနီရောင်အထိအမျိုးမျိုးဖြစ်ပေါ်သည်။ ထိုအစေးကိုရေနှင့်ရောလျှင် အရည်ပျော်ဝင်၍ အာရဗစ် (ထနောင်းစေး) ကော်ထက် မညံ့ကြောင်းတွေ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အာရဗစ်ကော်ရောင်းချသူတချို့တို့သည် သီးအစေး ကိုရောနှောကာ မသမာရောင်းချခြင်းပြုတတ်သည်။ ထိုကော်ကို ဂျားဗားကျွန်း၌ မင်ပြုလုပ်ရာတွင်အသုံးပြုကြ၍ ဆိုးဆေးများတွင်လည်း ထည့်သွင်းအသုံးပြုသည်ဟု သိရှိရလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> ပုံသဏ္ဌာန် : အပင် ရွက်ကြွေ ပင်ကြီး မျိုးဖြစ် ၏။ လုံးပတ် ၂-၄ ပေထိ ရှိသည်။ အခေါက်ထူ ၍ ကြမ်းပြီး မွဲခြောက်ခြောက် အရောင် ပေါ်တွင် မီးခိုး ရောင် အကွက်များ ရှိသည်။ အကိုင်း အခက် များပေါ်တွင် သန်မာ၍ ပြောင်လက် နေသော ၁ လက်မခန့် ဆူးချွန်ကြီး များ ရှိ၏။ ဆူးများ အလှည့်ကျ ထွက်သည်။ အရွက် ရွက်ပေါင်း ဖြစ်သည်။ ရွက်မြွှာ ၅-၇ ရွက် ရှိ၍ ထိပ်ရွက် ၁ ရွက် ပါသည်။ သနပ်ခါး ရွက်နှင့် တူသည်။ ရွက်မြွှာ များ ရွက်ဆိုင် ထွက်ပြီး ရွက်ညှာတွင် အတောင် ပါရှိသည်။ ရွက်ပြား မာကျော ပြောင်ချော ပြီး ရွက်နားတွင် သေးငယ် သော ခွေးသွား စိပ်ကလေး များ ရှိ၏။ ရွက်ကြော မှ ဆူးများ ထွက်သည်။ အပွင့် အဖြူရောင် ရှိသည်။ အဖိုပွင့် နှင့် အမ ပွင့်များ ပန်းခိုင် တစ်ခုတည်း တွင်ရှိသည်။ ပွင့်ကိုင်း နှင့် ပွင့်ညှာ ပြောင် ချောသည်။ တပေါင်း တန်ခူး တွင်ပွင့်၏။ အသီး လုံးဝိုင်း၍ ဥသျှစ်သီး ခန့်ရှိသည်။ အသီးမှည့် လျှင် မွှေးပြီး အတွင်းမှ အသား ညိုမည်း လာသည်။ ကဆုန် နယုန် တွင်သီးသည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ : အသီး ၊ အခေါက် ၊ အရွက်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့အပြား တွင် ပေါက်ရောက်သည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင် မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ သီးပင်း သီးမှည့် သည် ချို ချဉ် အရသာ ရှိ၏။ ကြေခဲ၏။ သွေး၊ လေ၊ သလိပ် သုံးပါးကို နိုင်၏။ ပန်းနာ ၊ အော့အန် သော အနာ ၊ ပင်ပန်း နွမ်းနယ် ခြင်းတို့ကို ပျောက်ကင်း စေနိုင်၏။ နှုတ်ကို မြိန် စေ၏။ ဝမ်းကို ချုပ်စေတတ် ၏။ အသုံးပြုပုံ- အသီး ၁ ။ သီးသီး အစိမ်းရည်ကို တစ်နေ့ တစ်ကြိမ် သောက်က ပန်းနာ ရင်ကျပ် ပျောက်၏။ ၂ ။ သီးသီး အစိမ်းရည်တွင် ပိတ်ချင်း သီးမှုန့် အနည်းငယ် ထည့်၍ ပျားရည်နှင့် ရောလျက် ပါက ကြို့ထိုး နာ ပျောက်၏။ ၃ ။ သီးသီး စိမ်းရည် ၊ပိတ်ချင်း သီးမှုန့် ၊ ပျားရည် သုံးမျိုးစပ် လျက်ပါက အန်သော ရောဂါ ပျောက်၏။ ၄။ သီးသီး ရည် ၊ ဥသျှစ်သီး မှည့် အရည်ဖျော်သောက် ပါက ဝမ်းနာ ရင်နာ ပျောက်၏။ ၅ ။ သီးသီး အနှစ်ကို သကြား သို့မဟုတ် ပျားရည်ဖြင့် ရောလျက် သော် အဆိပ် ပြေ၏။ အခေါက် ၁ ။ သီးပင်၏ အခေါက်ကို လေထိုးနာ ပျောက်ဆေး ဖော်စပ် ရာတွင် သုံး၏။ အရွက် ၁ ။ အရွက်ကို လေနိုင်ဆေး ဖော်စပ်ရာ တွင် သုံးသည်။<ref>http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=41{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ]] [[Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများရှိ အပင်များ]] m7cdqcy2y9a3xqepl1y31i1bsm8jkv4 0 19668 1062806 1039818 2026-11-10T13:35:37Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062806 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Turmeric inflorescence.jpg | image_caption = Inflorescence of ''Curcuma longa'' | image2 = Curcuma longa roots.jpg | image2_caption = Turmeric rhizome and powder | image2_alt = Photograph of knobby brown rhizome and orange powder | genus = Curcuma | species = longa | authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]]<ref name="Kew">{{cite web|title=''Curcuma longa'' L.|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:796451-1|publisher=Plants of the World Online, Kew Science, Kew Gardens, Royal Botanic Gardens, Kew, England|access-date=26 March 2018|year=2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180326143551/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:796451-1|archive-date=26 March 2018|url-status=dead}}</ref> | synonyms = ''Curcuma domestica'' <small>Valeton</small> }} ==ပုံသဏ္ဌာန် == ==='''အပင်''' === ရွက်ယောင် ပင်စည်ဖြစ်ပြီး ၄-၅ ပေ ခန့် မြင့်သည်။ ဘဲဥပုံ မြစ်ဥ များရှိသည်။ မြစ်ဥ အတွင်းသား တောက်ပ သောအရောင် ရှိသည်။ နနွင်းအမျိုးအစား (၇)မျိုး ရှိသည့်အနက် ဆေးဖော်စပ်ရာ၌ ဤနနွင်းရိုးရိုးကိုသာလျှင် ဆေးဖက်အဖြစ် အထူး အသုံးပြု၏။ ===အရွက်=== ရွက်ညှာသည် ရွက်ပြားနှင့် အလျားညီ၏။ ရွက်ညှာရင်းမှ ရွက်ပြားထိပ်အထိ အမြှောင်းပါသည်။ ရွက်ပြား ရှည်မျောမျောပုံဖြစ်ပြီး အဖျားချွန်ကာ အရင်းသွယ်သည်။ ရွက်နား ညီသည်။ ရွက်ကြောများ အလွန် ထင်ရှားသည်။ === အပွင့်=== အဝါနုရောင် ရှိသည်။ အပွင့်သည် ဆိပ်ဖူးပွင့်နှင့် တူသည်။ ဝါဆို၊ ဝါခေါင်လများတွင် ပွင့်သည်။ ===အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ=== ဥတက်။ ==မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ== ===ပေါက်ရောက်ပုံ=== မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ မြန်မာ ပြည်အထက်ပိုင်း တောတောင်များ၌ သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးအတွက် စိုက်ခင်းများ တည်ထောင်၍ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ===စိုက်ပျိုးပုံ=== ချင်းပင်ကဲ့သို့ စိုက်ပျိုးရသည်။ ==အသုံးဝင်ပုံ == ===အာနိသင်=== မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ နနွင်းသည် ပူ၏။ စပ်ရှားရှား အရသာရှိ၏။ ခါးသက်၍ ဆိမ့်သော အရသာ အနည်းငယ် ရှိ၏။ ကိုယ်ရေနွေးစေ၏။ ပူသော ဂုဏ်သတ္တိရှိ၏။ လေကို နိုင်၏။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၍ အစာမကြေရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေတတ်၏။ ===အသုံးပြုပုံ=== (ဥတက်) # နနွင်းသည် ရောဂါအမျိုးမျိုးတို့ကို ပယ်နိုင်၍ အသက်ရှည်စေသော ဆေးအဖြစ်ထင်ရှား၏။ နနွင်းကို ငန်းဆေးအမျိုးမျိုး၊ မျက်စိဆေးအမျိုးမျိုး၊ ဒူလာ ဝမ်းရပ်ဆေး အမျိုးမျိုး၊ လိမ်းဆေး အမျိုးမျိုး၊ မှိုင်းဆေး အမျိုးမျိုး ဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြု၏။ #ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်အတွင်း ဖျားခြင်း၊ သားဖွားပြီး သွေးတက်ခြင်း၊ သွေးပုပ်ကျန်ခြင်း၊ သွေးမသန့် ခြင်း၊ မီးဖွားပြီးနောက် ချည့်နဲ့ခြင်း၊ အသားအေးခြင်း၊ သားမြတ်ကိုက်ခြင်း၊ ရောင်ခြင်း၊ မီးယပ်သွေးဖော ဖြစ်ခြင်း၊ ယားယံခြင်းတို့အတွက် နနွင်းကို အမှုန့်ပြုကာ ရေနှင့်ဖျော်၍ လိမ်းပေးခြင်း၊ သောက်ပေးခြင်း၊ မှိုင်းရှူပေးခြင်း၊ ရေနွေးနှင့်ပြုတ်၍ ရေချိုးပေးခြင်း၊ ကြပ်ထုပ် ထိုးပေးခြင်းတို့ဖြင့် ပျောက်ကင်းစေနိုင်၏။ #သားအိမ် မသန့်သော ရောဂါ၊ မျက်စိကိုက်၊ နှာစေး အဖျားရောဂါတို့ အတွက်လည်း နနွင်းကို ဆေးဖက် အဖြစ် အသုံးပြုရ၏။ #နနွင်းကို လက်ထုပ် ခေါက်မှုန့် နှင့် ရော၍ ရေနှင့်ကျိုပြီး ပျားရည်သင့်ရုံစပ်၍ သောက်ပါက သွေးအန်၊ သွေးလျှံ၊ သွေးဝမ်းရောဂါများ ပျောက်၏။ #သွားဖုံးရောင်ခြင်း၊ သွားနာခြင်း၊ ကိုက်ခဲခြင်းတို့အတွက် နနွင်းမှုန့်ကို ရေနွေးနှင့် ဖျော်၍ ငုံပေးခြင်း၊ ဆားနိုင်နိုင် ထည့်သောက်ခြင်း၊ သွားရင်းတွင် သိပ်ပေးခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်းစေ၏။ #နနွင်းသည် ချောင်းဆိုး၊ ပန်းနာရင်ကျပ်၊ ဝမ်းလျှော ရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းစေ၏။ #နနွင်းကို ဆားအနည်းငယ် ခတ်၍ တစ်နေ့ ၃ ကြိမ် သောက်သော် လေထိုးလေအောင့်ရောဂါ ပျောက်၏။ #အကျိတ်နာ၊ ထိခိုက်ရှနာခြင်း၊ အတွင်းကြေ ဒဏ်ရာရခြင်းတို့အတွက် နနွင်းနှင့်ထုံးကို ရောစပ်လိမ်းပေးခြင်း၊ ဒဏ်ရာမှ သွေးထွက်လွန်ခြင်းတို့အတွက် နနွင်းမှုန့် သိပ်ပေးခြင်းတို့ဖြင့် ပျောက်ကင်းစေနိုင်၏။ #နနွင်းကို သကြားနီခဲနှင့် ရောစပ်၍ ဆန်ဆေးရည်နှင့် သောက်သုံးပါက သားအိမ်တွင် ကျောက်တည်ခြင်း ပျောက်၏။ #နနွင်းမှုန့်၊ ဆီးဖြူသီးရည်၊ ပျားရည် သုံးမျိုးရောသောက်သော် ဆီးပူ၊ ဆီးအောင့် မှစ၍ ဆီးရောဂါ အမျိုးမျိုး ပျောက်၏။ #နနွင်းဥ ကိုပါးပါးလှီး၍ နေရိပ်တွင် လှန်းပြီး ပျားရည်နှင့် တစ်ကြိမ် ၃ ပြား၊ တစ်နေ့ တစ်ကြိမ် သောက်သော် အစာအိမ်ရောဂါ ပျောက်၏။ <ref>http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=146{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ]] 25wg90cuxx1v4i8vjkuog7exo7fy5wq 0 19695 1062850 877545 2026-11-10T16:01:24Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062850 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Clausena lansium.jpg | image_caption = ''[[:en:Clausena lansium]]'' | taxon = Clausena | authority = [[:en:Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]] | type_species = ''[[:en:Clausena excavata]]''<ref>{{APNI | name = ''Clausena'' Burm.f. | id = 16550}}</ref> | type_species_authority = Burm.f. | synonyms = *''Cookia'' <small>Sonn.</small> *''Fagarastrum'' <small>G.Don</small> *''Gallesioa'' <small>M.Roem.</small> *''Glaucena'' <small>Vitman</small> *''Myaris'' <small>C.Presl</small> *''Piptostylis'' <small>Dalzell</small> *''Polycyema'' <small>Voigt</small> *''Quinaria'' <small>Lour.</small> | synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30056377-2 |title=Clausena Burm.f. |access-date=11 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111024142/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30056377-2 |archive-date=11 November 2021 |url-status=dead }}</ref> }} '''ပျဉ်းတော်သိမ်'''သည် အပွင့် ပွင့်သည့် အပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည့်ပြင် ဩစတေးလျတိုက်နှင့် အာရှတိုက်တွင် ပေါက်ရောက်သည့် အပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မျိုရင်း Rutaceae တွင် ပါဝင်သည့် မျိုးရင်းခွဲ အမြဲစိမ်းအပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည့် Aurantioideae ၏ မျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းအပင်အား အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အမည်၊ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်းကို N.L. Birman က ၁၇၆၈ ခုနှစ်တွင် လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{APNI | name = ''Clausena'' Burm.f. | id = 16550}}</ref> ==ပုံသဏ္ဌာန်== ===အပင်=== အပင် ငယ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၀ ကျော်ထိ မြင့် တတ်သည်။ အကိုင်း များ ဖြာ၍ ထွက်သည်။ ပင်စည် ညိုခြောက် ခြောက်ရောင် ရှိ၍ အနည်းငယ် ကြမ်းသည်။ ===အရွက်=== ရွက်ပေါင်း ဖြစ်၍ ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ အလျား ၈ လက်မ ခန့် ထိ ရှည်သည်။ ရွက်မြွှာ များ အချို့ ရွက်ဆိုင် ၊ အချို့ ရွက်လွှဲ ထွက်ပြီး ၁၅-၁၇ ရွက် ထိ ပါရှိသည်။ လှံစွပ် ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည်။ ရွက်ရင်း ရွဲ့စောင်း ၍ အနည်းငယ် ဝိုင်းပြီး ရွက်ဖျား သွယ်သည်။ ရွက်ညှာ တိုသည်။ ရွက်ပြား ချော၍ ရွက်နား ၌ မထင်ရှားသော ခွေးသွားစိပ် သို့မဟုတ် ထစ်ကလေး များ ရှိသည်။ ရွက်လယ် ကြောသာ ထင်ရှား၏။ မွှေးကြိုင်သော အနံ့ရှိ၏။ အရွက် နုစဉ်တွင် အညိုရောင် ရှိသည်။ ===အပွင့်=== အဖြူရောင် ရှိသည်။ တန်ခူး ကဆုန်လ များတွင် ပွင့်သည်။ ===အသီး=== လုံး ဝိုင်း၍ ပန်းရောင်နှင့် အဖြူရောင် ပေါ်တွင် အမည်းစက် ကလေးများ ရှိ၏။ အတွင်း၌ အစိမ်းရောင် အစေ့ တစ်စေ့သာ ပါရှိသည်။ ဝါခေါင်၊ တော်သလင်း တွင် သီးမှည့်၏။ ==မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ== မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့ အပြား တွင် ပေါက်ရောက် သည်။ ==ပေါက်ရောက်ပုံ== သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ ==အသုံးဝင်ပုံ== ===အာနိသင်=== မြန်မာ ဆေးကျမ်း များအလိုအရ ပျဉ်းတော်သိမ် သည် ခါးသက်သက် ရှိ၏။ ဖန်၏။ ပူ၏။ ကြေညက် လွယ်၏။ အပူကို ငြိမ်း စေ၏။ ဆီးကို ရွှင်စေ၍ အစာကို ကြေစေ၏။ နူနာ ၊ သွေးဖောက် ပြန်ရောဂါ၊ အဆိပ်သင့် နာတို့ ကို နိုင်၏။ ===အသုံးပြုပုံ=== *ပျဉ်းတော်သိမ် ရွက်ကို ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင် အဖြစ် သုံးသည်။ *၎င်း အရွက်ကို များစွာ စားခြင်းဖြင့် ဝမ်းကို သက်စေသည်။ *နို့ရည် ထဲတွင် ၎င်း အရွက် ကို ထည့်ကျို သောက်ပါက အဆိပ်ကို ပြယ်စေ သည်။ *ပျဉ်းတော်သိမ် ရွက်ကို သွေးဆေး၊ လေလေးများ ဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြု၏။<ref>http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=135{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ]] 8742ryvkxikaendpc7j4il6s0mr9rjt 0 19789 1062844 718145 2026-11-10T15:24:55Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062844 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Mentha arvensis - põldmünt Keila.jpg | genus = Mentha | species = arvensis | authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]] | synonyms = {{ collapsible list |''Calamintha arvensis'' <small>(L.) Garsault</small> |''Mentha agrestis'' <small>Sole</small> |''Mentha agrestis'' <small>Hegetschw.</small> |''Mentha agrestris'' <small>Sole</small> |''Mentha albae-carolinae'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha alberti'' <small>Sennen</small> |''Mentha allionii'' <small>Boreau</small> |''Mentha angustifolia'' <small>Schreb.</small> |''Mentha anomala'' <small>Hérib.</small> |''Mentha approximata'' <small>(Wirtg.) Strail</small> |''Mentha arenaria'' <small>Topitz</small> |''Mentha arguta'' <small>Opiz</small> |''Mentha argutissima'' <small>Borbás & Heinr.Braun</small> |''Mentha argutissima'' var. ''subpilosa'' <small>Topitz</small> |''Mentha arvensis'' var. ''caespitosa'' <small>Boenn.</small> |''Mentha arvensis'' var. ''lanceolata'' <small>Becker</small> |''Mentha arvensis'' var. ''legitima'' <small>Becker</small> |''Mentha arvensis'' var. ''minor'' <small>Becker</small> |''Mentha arvensis'' var. ''parietariifolia'' <small>Becker</small> |''Mentha arvensis'' subsp. ''parietariifolia'' <small>(Becker) Briq.</small> |''Mentha arvensis'' var. ''parviflora'' <small>Boenn.</small> |''Mentha arvensis'' var. ''procumbens'' <small>Becker</small> |''Mentha arvensis'' var. ''radicans'' <small>Boenn.</small> |''Mentha atrovirens'' <small>Host</small> |''Mentha austriaca'' <small>Jacq.</small> |''Mentha badensis'' <small>J.Fellm. ex Ledeb.</small> |''Mentha badensis'' <small>C.C.Gmel.</small> |''Mentha baguetiana'' <small>Strail</small> |''Mentha barbata'' <small>Opiz ex Déségl.</small> |''Mentha bracteolata'' <small>Opiz ex Déségl.</small> |''Mentha campestris'' <small>Schur</small> |''Mentha campicola'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha collina'' <small>Topitz</small> |''Mentha cuneifolia'' <small>(Lej.) Domin</small> |''Mentha deflexa'' <small>Dumort.</small> |''Mentha densiflora'' <small>Opiz</small> |''Mentha densifoliata'' <small>Strail</small> |''Mentha diffusa'' <small>Lej.</small> |''Mentha dissitiflora'' <small>Sennen</small> |''Mentha divaricata'' <small>Host</small> |''Mentha divergens'' <small>Topitz</small> |''Mentha dubia'' <small>Schleich. ex Suter</small> |''Mentha duffourii'' <small>Sennen</small> |''Mentha duftschmidii'' <small>(Topitz) Trautm.</small> |''Mentha duftschmidii'' <small>Topitz</small> |''Mentha ehrhartiana'' <small>Lej. & Courtois</small> |''Mentha exigua'' <small>Lucé</small> |''Mentha flagellifera'' <small>Schur</small> |''Mentha flexuosa'' <small>Strail</small> |''Mentha florida'' <small>Tausch ex Heinr.Braun</small> |''Mentha fochii'' <small>Sennen</small> |''Mentha fontana'' <small>Weihe ex Strail</small> |''Mentha fontana'' var. ''brevibracteata'' <small>Topitz & Heinr.Braun</small> |''Mentha fontana'' var. ''conferta'' <small>Topitz</small> |''Mentha fontqueri'' <small>Sennen</small> |''Mentha fossicola'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha gallica'' <small>(Topitz) Domin</small> |''Mentha gentiliformis'' <small>Strail</small> |''Mentha gentilis'' <small>Georgi</small> |''Mentha gracilescens'' <small>Opiz ex Strail</small> |''Mentha graveolens'' <small>Opiz</small> |''Mentha hillebrandtii'' <small>Ortmann ex Malinv.</small> |''Mentha hostii'' <small>Boreau</small> |''Mentha hostii'' var. ''arvina'' <small>Topitz</small> |''Mentha intermedia'' <small>Nees ex Bluff & Fingerh.</small> |''Mentha joffrei'' <small>Sennen</small> |''Mentha kitaibeliana'' <small>Heinr.Braun ex Haring</small> |''Mentha lamiifolia'' <small>Host</small> |''Mentha lanceolata'' <small>Benth.</small> |''Mentha lapponica'' <small>Wahlenb.</small> |''Mentha lata'' <small>Opiz ex Déségl.</small> |''Mentha latifolia'' <small>Host</small> |''Mentha latissima'' <small>Schur</small> |''Mentha laxa'' <small>Host</small> |''Mentha longibracteata'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha maculata'' <small>Host</small> |''Mentha melissifolia'' <small>Host</small> |''Mentha minor'' <small>Opiz ex Déségl.</small> |''Mentha moenchii'' <small>Pérard</small> |''Mentha mosana'' <small>Lej. & Courtois</small> |''Mentha multiflora'' <small>Host</small> |''Mentha multiflora'' var. ''serpentina'' <small>Topitz</small> |''Mentha mutabilis'' <small>(Topitz) Domin</small> |''Mentha nemorosa'' <small>Host</small> |''Mentha nemorum'' <small>Boreau</small> |''Mentha nobilis'' <small>Weihe ex Fingerh.</small> |''Mentha nummularia'' <small>Schreb.</small> |''Mentha obtusata'' <small>Opiz</small> |''Mentha obtusodentata'' <small>(Topitz) Domin</small> |''Mentha ocymoides'' <small>Host</small> |''Mentha odorata'' <small>Opiz ex Déségl.</small> |''Mentha origanifolia'' <small>Host</small> |''Mentha ovata'' <small>Schur</small> |''Mentha palitzensis'' <small>Topitz</small> |''Mentha paludosa'' <small>Nees ex Bluff & Fingerh.</small> |''Mentha palustris'' <small>Moench</small> |''Mentha parvifolia'' <small>Opiz</small> |''Mentha parvula'' <small>Topitz</small> |''Mentha pascuorum'' <small>(Topitz) Trautm.</small> |''Mentha pastoris'' <small>Sennen</small> |''Mentha piersiana'' <small>Borbás</small> |''Mentha pilosa'' <small>Spreng. ex Wallr.</small> |''Mentha pilosella'' <small>Pérard</small> |''Mentha plagensis'' <small>Topitz</small> |''Mentha plicata'' <small>Opiz</small> |''Mentha polymorpha'' <small>Host</small> |''Mentha praeclara'' <small>Topitz</small> |''Mentha praecox'' <small>Sole</small> |''Mentha praticola'' <small>Opiz</small> |''Mentha procumbens'' <small>Thuill.</small> |''Mentha prostrata'' <small>Host</small> |''Mentha pulchella'' <small>Host</small> |''Mentha pulegiformis'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha pumila'' <small>Host</small> |''Mentha rigida'' <small>Strail</small> |''Mentha rothii'' <small>Nees ex Bluff & Fingerh.</small> |''Mentha rotundata'' <small>Opiz</small> |''Mentha ruderalis'' <small>Topitz</small> |''Mentha salebrosa'' <small>Boreau</small> |''Mentha sativa'' <small>Roxb.</small> |''Mentha schreberi'' <small>Pérard</small> |''Mentha scrophulariifolia'' <small>Lej. & Courtois</small> |''Mentha segetalis'' <small>Opiz</small> |''Mentha silvicola'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha simplex'' <small>Host</small> |''Mentha slichoviensis'' <small>Opiz</small> |''Mentha sparsiflora'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha sparsiflora'' var. ''pascuorum'' <small>Topitz</small> |''Mentha subcollina'' <small>Topitz</small> |''Mentha subcordata'' <small>Colla ex Lamotte</small> |''Mentha subfontanea'' <small>Topitz</small> |''Mentha subinodora'' <small>Schur</small> |''Mentha sylvatica'' <small>Host</small> |''Mentha tenuicaulis'' <small>Strail</small> |''Mentha tenuifolia'' <small>Host</small> |''Mentha thayana'' <small>Heinr.Braun</small> |''Mentha uliginosa'' <small>Strail</small> |''Mentha vanhaesendonckii'' <small>Strail</small> |''Mentha varians'' <small>Host</small> |''Mentha verisimilis'' <small>Strail</small> |''Mentha villosa'' <small>Becker</small> |''Mentha viridula'' <small>Host</small> }} | synonyms_ref =<ref>{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30026217-2#synonyms |title=''Mentha arvensis'' L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113191320/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30026217-2#synonyms |archive-date=13 January 2021 |url-status=dead }}</ref> }} ပုံသဏ္ဌာန် : အပင် နှစ်ရှည်ခံ ပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၁ ပေ မှ ၁ ၁/၂ ပေ ထိ မြင့်သည်။ ပူဒီနာပင် နှင့် တူသည်။ အကိုင်း အခက်ရှိ အဆစ် များမှ အမြစ်များ ထွက်၍ မြေကြီး ပေါ်တွင် လည်း တွားသွား ပြန့်ပွား နိုင်သည်။ ပင်စည် လေးထောင့် ပုံ ရှိသည်။ အကိုင်း များ ခရမ်းရောင် သမ်းသည်။ အမွေးနု များဖြင့် ဖုံးလွှမ်း နေသည်။ အနံ့ အလွန် ထင်ရှားသည်။ အရွက် ၂ ရွက်ဆီ ရွက်ဆိုင် အလှည့် ကျ ထွက်သည်။ ပူဒီနာ အရွက်နှင့် အချို့ အမျိုးသည် တူသည်။ ရွက်ထိပ် ချွန်ပြီး ရွက်ရင်းသို့ သွယ်သွားသည်။ ရွက်နား ခွေးသွားစိပ် ကျဲကျဲ ရှိသည်။ အပွင့် ပင်စည်နှင့် အရွက်ကြားမှ ပတ်လည် ထွက်သည်။ ပန်းပွင့် အလွန် သေးငယ် ပြီး မွေးနုများ ရှိသည်။ အပြာနုရောင် ရှိသည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ : ပဉ္စငါးပါး၊ အရွက်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့ အပြားတွင် စိုက်ပျိုးပေါက် ရောက်နိုင်သည်။ သို့သော် သမပိုင်း ရာသီ ဥတု ရှိသော ဒေသ တွင် ပိုမို ဖြစ်ထွန်း သည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ စိုက်ပျိုးပင်။ စိုက်ပျိုးပုံ- (က)မြေပြုပြင်ခြင်း အစိုဓာတ် အား အမြဲ လိုလို ထိန်းသိမ်း ထားနိုင်သည့် ခဲမြေ မျိုးကို အနှစ်သက် ဆုံးဖြစ်သော် လည်း ရေစီး ရေလာ ကောင်းသည့် သဲနုန်းမြေ၊ ခဲမြေ များတွင် လည်း ဖြစ်ထွန်းသည်။ စိုက်မည့် မြေအား ပွအောင် ထယ်ထိုး ထွန်ယက် တူးဆွ ပေးပြီးနောက် အမှိုက် သရိုက်၊ ခဲလုံး၊ သစ်စ များကို ဖယ်ရှား၍ အောက်ခြေ ၅ လက်မ၊ အပေါ် မျက်နှာ ၄ ပေ x ၂၅ ပေ ၊ အလျား ၂၀ မှ ၃၀ ပေ အထိ သင့်တော် သလို ဘောင်ဖော်ပေး ရမည်။ ဘောင်အမြင့် ကို ၈ မှ ၁၂ လက်မ အထိ ပြုလုပ် ပြီး တစ်ဘောင် နှင့် တစ်ဘောင် ၂ ပေ ကွာ ထားသင့် သည်။ (ခ)မျိုးရွေးချယ်ခြင်း အပင် ပေါက် မညီသဖြင့် မျိုးစေ့ မှ စိုက်ပျိုး လေ့မရှိ ဘဲ ရိတ်သိမ်းပြီး ကျန်ရှိ နေသော မရင့်လွန်း၊ မနုလွန်း သည့် မြေတွားသွား ပင်စည်များကို ရယူ၍ စိုက်ပျိုး ရပါမည်။ မစိုက်မီ အဆစ် ကလေး များမှ အမြစ် ထွက်လာအောင် သဲကျင်းတွင် ပြုစု ထားသင့်သည်။ (ဂ)စိုက်ပျိုးခြင်း အများ အားဖြင့် နယုန်လ တွင် စိုက်ရသည်။ သို့ရာတွင် သီတင်းကျွတ် နှင့် တပို့တွဲ လတွင် လည်း ရေလောင်း စိုက်ပျိုး နိုင်သည်။ မိုးများသော ဒေသ တွင် အဆစ်များ အစို့ မထွက်ဘဲ ပုပ်တတ် သဖြင့် မိုးကုန် မှ စိုက်သင့်သည်။ ပြုပြင် ထားသည့် ဘောင်ပေါ် တွင် ရွေးချယ် ထားသော ပင်စည် တက်များ ကို တစ်ပင်နှင့် တစ်ပင် တစ်ပေ အကွာ ထားပြီး အဆစ် ၂ ဆစ် မှ ၃ ဆစ် အထိ မြေမြှုပ် လျက် စိုက်သင့်သည်။ အမြစ် ထွက်ပြီး ပင်စည် များကို မူ စောင်း၍ စိုက်ရ မည်။ (ဃ)ပြုစုဂရုစိုက်ခြင်း စိုက်ပြီးစ ဘောင်များကို ရေအစို ဓာတ်ကို ချင့်ချိန်၍ မှန်မှန် လောင်းပေး ရမည်။ ဘောင်ပေါ်တွင် ပေါင်းမြက် များ မရှိစေရန် အမြဲ ဂရုပြု ရှင်းလင်း ပေးရမည်။ ပေါင်းမြက် များ ရှိလာပါက ပရုတ်အေး ၏ အရည်အသွေး ကို သာမက အနံ့ကို ပါ ထိခိုက်သည်။ မြေဩဇာ အနေနှင့် မူ သဘာ၀ မြေဩဇာ ကိုသာ အနှစ်သက်ဆုံး ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရ သဖြင့် စိုက်ဘောင် နှစ်ဘောင်တွင် ၄’ x ၂၅’ ၊ နွားချေး မြေဩဇာ ကို ၁ တင်းနှုန်း ခန့် မစိုက်ပျိုး မီကပင် မြေနှင့် ရောစပ်၍ ထည့်သွင်း သင့်သည်။ ပထမ အကြိမ် အရွက် များကို ဆွတ်ခူး ပြီးနောက် အပင်တက် များ သန်မာ လာစေရန် အတွက်လည်း နွားချေးဆွေး ၂ တင်း ထည့်ပေး ရမည်။ မြေကျပ် ပါက အမြစ်များ မနာစေရန် ဖြည်းညင်းစွာ မြေဆွ ပေးရမည်။ ရေပေးသွင်း ခြင်းကို ရိတ်သိမ်းချိန် မတိုင်မီ တစ်ပတ် ခန့်မှ စ၍ ရပ်ထားခြင်း နှင့် နေရောင်ခြည် ရရှိအောင် ဆောင်ရွက်ပေး ခြင်းတို့ သည် ဆီထွက် နှုန်းနှင့် အဆင့် အတန်း မြင့်မား ကောင်းမွန် စေသည့် အတွက် အထူး ဂရုစိုက် ဆောင်ရွက်ပေး ရန် လိုသည်။ ရိတ်သိမ်းဆွတ်ခူးခြင်း စိုက်ပြီး ၇၅ ရက်မှ ၈၀ ရက် အတွင်း ရာသီ ဥတု ကို လိုက်၍ စိုက်ခင်း၏ သုံးပုံ တစ်ပုံ ခန့် စတင် ဖူးပွင့် လာသည်ကို တွေ့ရလျှင် အရွက်များ စတင် ရိတ်သိမ်း နိုင်သည်။ ရိတ်သိမ်းခြင်း ကို နေ့လယ် ၁၀ နာရီ မှ ၁၂ နာရီ အတွင်း ပြုလုပ် ပါလျှင် ဆီထွက် အများ ဆုံး ရရှိ ကြောင်း တွေ့ရှိ ရသည်။ ရိတ်သိမ်း ရာတွင် မြေမှ ၄ လက်မ အကွာတွင် တံစဉ်ဖြင့် ညီညာ စွာ ဖြတ်၍ ရိတ်ရမည်။ သို့မှသာ နောက်တစ်ကြိမ် အပင်တက် မြန်ပါသည်။ ရိတ်ပြီး အပင် ငုတ်များကို နှစ်ပတ်ခန့် ရေမှန်မှန် လောင်းပေးခြင်း၊ ရေသွင်း ပြီးနောက် နှစ်ပတ် အကြာ မြေဩဇာ ကျွေးခြင်းများ ဆောင်ရွက် သင့်သည်။ ရိတ်သိမ်းပြီး အရွက်များကို ခြင်းထဲတွင် ငှက်ပျောရွက် ခံ၍ သယ်ယူပြီး အရိပ်တွင် ဖြန့်၍ ညှိုးနွမ်းစေ ရမည်။ ရေမြေ ရာသီ ဥတု ကို ကြည့်၍ တစ်နှစ်လျှင် ၂ ကြိမ် မှ ၃ ကြိမ် အထိ သီတင်းကျွတ်၊ တပို့တွဲ၊ ကဆုန်လ တို့တွင် ရိတ်သိမ်း နိုင်သည်။(ယေဘုယျ အားဖြင့် စိုက်ပျိုးပြီး သို့မဟုတ် ရိတ်သိမ်း ပြီးနောက် ၂ လခွဲ မှ ၃ လ အချိန် ထားရမည်။) အထွက် အနေနှင့် တစ်ဧက လျှင် အရွက် ပေါင်ချိန် ၁၂၀၀၀ မှ ၁၅၀၀၀ အထိ ထွက်ပါသည်။ အရွက်စို ပေါင် ၁၀၀ မှ မင်သော်ဆီ ၀.၃၄ ပေါင် ထုတ်ယူ ရရှိ နိုင်သည်။ တစ်ဧကလျှင် အဆီ ပေါင်ချိန် ၃၀ မှ ၄၀ ခန့် ထိ ထွက်ပါသည်။ အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင် မြန်မာ ဆေးကျမ်း များ အလို အရ ပရုတ်အေး ပင်သည် ထက်မြက် သော အရသာ ရှိ၍ အနံ့ မွှေး၏။ သလိပ်ကို နိုင်၏။ ရာသီ သွေးကို သက်ဆင်းစေ၏။ ကျောက်ကပ် ကို အားပေး၏။ အသည်းနှင့် သရက်ရွက် ရောဂါ၊ ပန်းနာ ရင်ကျပ် ရောဂါ၊အကြော အဆစ်ရောင်နာတို့၌ အကျိုးများစွာ ပြု၏။ ပရုတ်အေး အပင် အခြောက်သည် အဖျားနှင့် ရေငတ် ရောဂါ ကို ကင်းငြိမ်း စေ၏။ ဝမ်းမီး ကို တောက်စေ၏။ ဆီးရွှင် စေ၏။ အသုံးပြုပုံ- ပဉ္စငါးပါး ၁။ လေဆေး၊ ဝမ်ဖော ဝမ်းရောင် ပျောက်ဆေး၊ အစာအိမ် အားတိုးဆေး၊ အဖျားကျ ဆေး နှင့် အကြောဆွဲ ရောဂါ အတွက် ဖော်စပ် သော ဆေးများ တွင် ပရုတ်အေး ကို ထည့်သွင်း အသုံးပြု ၏။ ၂။ ပရုတ်အေး ပင်ကို ပြုတ်သောက် သော် ဝမ်းဗိုက်နာ ပျောက်ကင်း၏။ အရွက် ၁။ အရွက်ရည်ကို ပျားရည်နှင့် ရောလျက် သော် ဝမ်းသက် ရောဂါ ပျောက်၏။ ၂။ ပြုတ်သောက် သော် အကြော အဆစ် ရောင်ခြင်း၊ ကိုက်ခြင်း၊ လည်ချောင်း နာခြင်း၊ ချောင်းဆိုး ခြင်း ပျောက်၏။ ၃။ အအေး ဖျား ဖျားသော် အရွက် ကို ချင်းခြောက်နှင့် ပြုတ်သောက် ရ၏။ ၄။ ရွက်နုကိုကြိတ် ရှူသော် တွေဝေမူးမိုက်ခြင်း ပျောက်၍ ဦးနှောက် ကို ကြည်လင် စေ၏ ၅။ အရွက်ရည် ကို လိမ်းကျံ ပေးသော် နဖူး၊ မျက်ရိုး ကိုက်ခြင်း ပျောက်၏။ ၆။ အရွက်ကို ပေါင်းချွေး ပြုလုပ်၍ တိုက်သော် ကလေးများ ဝမ်းဗိုက်နာ ခြင်း ပျောက်၏။ ၇။ အရွက် ချွေးပြန်ရည် သောက်သော် သွေးတိုးရောဂါပျောက်၏။ ၈။ အရွက်ကို ဝါး၍ ကြောင်ကိုက်သော နေရာသို့ လိမ်းပေးသော် ကြောင်ဆိပ် ပြယ်၏။ ၉။ ပျို့အန်ခြင်း ပျောက်ကင်း စေတတ်သော ဆေးတွင် ပရုတ်အေး ကို ထည့်သောက်သော် ပိုမို လျင်မြန်စွာ ပျောက်ကင်း စေနိုင်၏။ ၁၀။ ပရုတ်အေးမှ ပရုတ်ဆီ ထုတ်၍ ပရုတ်ခဲ ပြုလုပ်ပြီး သွားတိုက်ဆေး၊ ချိုချဉ် ၊ဆပ်ပြာ၊ ဆပ်ပြာမွှေး၊အမွှေးအကြိုင် နှင့် အဖျော် ယမကာ များတွင် အားအင် ဖြည့်ဆေး အဖြစ် ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။ <ref>http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=108{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အရွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ]] [[Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ]] 5oczl617tpw5wh03k65ymopf7fo2cv1 0 19909 1062919 1023516 2026-11-11T05:52:54Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062919 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = သံတွဲမြို့ | native_name = | other_name = ဒွါရာဝတီ | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ | seat = [[သံတွဲမြို့]] | seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] | image_skyline = File:Thandwe Skyline.jpg | image_map = | map_caption = သံတွဲမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ | subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]] | subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = [[File:Flag_of_Rakhine.svg| 23px]] [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[သံတွဲခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[သံတွဲမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = [[လတ္တီကျု]] | subdivision_name4 = (၁၈)ဒီဂရီ၊ (၂၈)မိနစ် | subdivision_type5 = [[လောင်ဂျီကျု]] | subdivision_name5 = (၉၄)ဒီဂရီ၊ (၂၂)မိနစ် | area_total_km2 = 3522.8 | population = | population_as_of = 2014 | population_density_km2 = auto |coordinates = {{coord|18|27|54.41|N|94|21|59.54|E|region:MM|display=inline}} | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6:30 | website = | population_total = 133,484<ref name="census-2014">{{cite book|title=၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်း ရခိုင်ပြည်နယ် သံတွဲခရိုင် သံတွဲမြို့နယ် အစီရင်ခံစာ|publisher=အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှု့ကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဦးစီးဌာန|location=Naypyitaw|date=May 2017|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်း ရခိုင်ပြည်နယ် သံတွဲခရိုင် သံတွဲမြို့နယ်|volume=1|page=5|url=http://www.dop.gov.mm/sites/dop.gov.mm/files/publication_docs/thantwe.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20190725061459/http://www.dop.gov.mm/sites/dop.gov.mm/files/publication_docs/thantwe.pdf|archive-date=25 July 2019|access-date=25 July 2019|url-status=dead}}</ref> | population_urban = 13,450 | population_rural = 111,323 | population_footnotes = <ref name="census-2014" /> | leader_title1 = | population_density_sq_mi = 37.9 | population_urban_footnotes = <ref name="census-2014" /> | area_total_sq_mi = | postal_code = 07171 | postal_code_type = စာပို့သင်္ကေတ အမှတ် | elevation_m = | elevation_ft = 18 | established_date = | area_code = 043-2065xxx | subdivision_type6 = ရပ်ကွက်/ကျေးရွာအုပ်စု | subdivision_name6 = အမှတ် (၁), အမှတ်(၂), အမှတ် (၃), အမှတ် (၄), အမှတ် (၅), အမှတ် (၆), အမှတ် (၇), အောက်နတ်မော်, ခမောင်းတုန်း, နတ်မော်, ရွှေလှေ, ဘုရားမော်, ရေကောက်, ဂွေ့ချောင်း, ပွင့်‌‌ဖြေ, မျှော့ဝမ်း, }} '''သံတွဲမြို့''' (ဒွါရာဝတီ) သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[သံတွဲခရိုင်]]နှင့် [[သံတွဲမြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ သံတွဲမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းနှင့် တောင်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ကမ်းခြေမှ အရှေ့ဘက် ၄မိုင်နှင့် ၅မိုင်ကြား ဝေးသည်။ မြို့သည့် တောင်ကုန်းများဝန်းရံကာ အလျား ၁၂ မိုင်၊ အနံတစ်မိုင်ခန့်ရှိသော ချိုင့်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့ခံလူနေအိမ်ခြေများသည် တောင်ကုန်းလေးတခုကို နောက်ခံထား၍ ဆောက်လုပ်ထားကြသည်။ သံတွဲမြို့တွင် သံတွဲလေ‌ဆိပ်ရှိသည်။ တောင်ကုန်းလေးပေါ်တွင်ကား ယခင်က ဥရောပတိုက်သားအရာရှိများ နေထိုင်သောအိမ်များ ရှိကြသည်။ အခြားအရာရှိများမှာ တောင်ကို မျက်နှာမူ၍ ခပ်ဝိုင်းဝိုင်း ဆောက်ထားကြသည်။ တရားရုံးကား မြစ်အနီး ခပ်လှမ်းလှမ်းတွင် ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ခန့်မှန်းသန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေမှာ ၁၄,၃၂၇ ယောက် ဖြစ်သည်။<ref name="census-2014-2">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၀|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> သံတွဲမြို့သည် သံတွဲမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ သံတွဲမြို့သည် ၁၉ ရာစုနှစ်အစ၊ [[ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲ]]တွင် ရခိုင်တိုင်းအတွက် မြို့စောင့်တပ် ချထားရာ ဌာနချုပ်ဖြစ်ခဲ့သည့်အလျောက် အတော်ထင်ရှားသော မြို့ကလေးတစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။ ထိုစဉ်အခါက ရွာကြီး သာသာဖြစ်ခဲ့သည်။ သံတွဲမြို့၏ မြို့ရွာသန့်ရှင်းစည်ပင်ရေးအတွက် မျူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ခရစ် ၁၈၈၅ ခုနှစ်မှစ၍ ဖွဲ့စည်း ဆောင်ရွက်လာခဲ့သည်။ ယင်းမျူနီစီပယ်အဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အငယ်ဆုံးမျူအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ သံတွဲမြို့သည် ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများ ကျောက်စွဲနိုင်သည့်စခန်းနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်လျက်ရှိသော်လည်း သင်္ဘောငယ်ကလေးဖြင့်သာ ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ သံတွဲမြို့တွင် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာရုံးများ၊ အကျဉ်းထောင်၊ ဆေးရုံ၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်ကျောင်းများနှင့် ဈေးရုံရှိသည်။ ချင်းလူမျိုးများအတွက် ခရစ်ယန်သာသနာပြု ကျောင်းလည်းရှိခဲ့သည်။ အံတော်၊ နံတော်၊ ဆံတော်ဟူ၍ ထင်ရှားသော စေတီသုံးဆူသည် သံတွဲမြစ်၏တစ်ဘက်တစ်ချက်စီတွင် ရှိကြသည်။ ဆံတော်ဘုရားကား [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]]အတွင်းက ပျက်စီးသွားခဲ့ရာ စစ်ပြီးခေတ်တွင် သာသနာရေးဌာနမှ ထပ်မံမွမ်းမံ ပြင်ဆင်ပြီးသွားသည်။ သံတွဲမြို့မှ သစ်၊ စပါးနှင့် ငါးခြောက်များထွက်သည်။ ယခုအခါ ပင်လယ်ကမ်းခြေအပန်းဖြေစခန်းအဖြစ်ဖြင့် အလွန်ထင်ရှားလာ၍ ရန်ကုန်မြို့မှ လူအများ သွားရောက် အပန်းဖြေကြသော [[ငပလီကမ်းခြေ|ငပလီပင်လယ်ကမ်းခြေ]]သည် သံတွဲမြို့နှင့် လေးမိုင်မျှလောက်သာ ဝေးကွာသည်။ ငပလီအပန်းဖြေစခန်းကြောင့် သံတွဲမြို့သည်ရေကြောင်း အပြင်လေကြောင်းဖြင့်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အလွန်ကောင်းမွန်လာသည်။ မဇင်လေဆိပ်သည် သံတွဲမြို့နှင့် ၇ မိုင်ခန့်ဝေး၍ ကတ္တရာလမ်း ဖောက်ထားသဖြင့် အသွားအလာလွယ်ကူ၏။ ယခင်က မဇင်း လေဆိပ်သို့ ရန်ကုန်မှ ရက်သတ္တတစ်ပတ်လျှင် လေကြောင်းခရီး သုံးကြိမ်သာရှိ၍ စနေနေ့တွင် အထူးလေယာဉ် ခရီးပျံသန်း လျက်ရှိသည်။ ယခုအခါ သံတွဲမြို့ရှိ မဇင်လေဆိပ်သို့ လေကြောင်းခရီးနေ့စဉ် ပျံသန်းလျက်ရှိသည့်အပြင် နွေရာသီတွင်ငပလီကမ်းခြေ၌ အပန်းဖြေလိုသူများအတွက် အထူးလေယာဉ်များလည်း စီစဉ်ပေးထားလေသည်။ == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ၂၀၂၄ === [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်ကာလ]]တွင် သံတွဲမြို့သည် [[အာရက္ခတပ်တော်]]နှင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားရာ နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ အာရက္ခတပ်တော်က ငပလီကမ်းခြေနှင့် မြို့ပေါ်ရှိ တပ်စခန်းအမြောက်အများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Fighting on Famous Ngapali Beach -AA Army tries to Knock Out 2 last Junta bases in Thandwe |url=https://www.bnionline.net/en/news/fighting-famous-ngapali-beach-aa-army-tries-knock-out-2-last-junta-bases-thandwe |access-date=2024-07-08 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=AA Launches Offensive to Capture Tanungup |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-launches-offensive-capture-tanungup |access-date=2024-07-08 |website=Burma News International |language=en}}</ref> သတင်းများအရ သံတွဲထောင်ကို ၂၀၂၄ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် မြို့ပေါ်ရှိ လက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်းကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ မြို့အား အလုံးစုံထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA Seizes Thandwe Prison, Consolidates Control Over Town |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-thandwe-prison-consolidates-control-over-town |access-date=2024-07-17 |website=Burma News International |language=en}}</ref> == စီးပွားရေး == == ပညာရေး == သံတွဲမြို့တွင် အခြေခံပညာရေး အထက်တန်း၊ အလယ်တန်း၊ မူလတန်းကျောင်းများ တည်ရှိသည်။ '''အဆင့်မြင့်ပညာရေး''' * [[အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(သံတွဲ)]] == ကျန်းမာရေး == *သံ‌တွဲခရိုင်ပြည်သူဆေးရုံကြီး == အားကစား == သံတွဲမြို့တွင် သံတွဲအားကစားကွင်းရှိပြီး ဘောလုံးအားကစားပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ယူနိုက်တက် ယူ - ၁၅ နှင့် ရက္ခပူရယူနိုက်တက် အသင်းသည့် သံတွဲအားကစားကွင်းတွင် လူရွေးချယ်ပြိုင်ပွဲ ကျင်းပ‌ခဲသည်။<ref>https://burmese.narinjara.com/</ref> == အထင်ကရနေရာများ == *ဦးဥတ္တမပန်းခြံ *ရွှေဆံတော် စေတီ *ရွှေအံတော် စေတီ *ရွှေနံတော် စေတီ *ဒွါရာဝတီ မြို့မဈေး (သံတွဲ) *အင်တိုင်းဂူ(သံတွဲ) *[[ငပလီကမ်းခြေ]] *[[ရခိုင်ရိုးမ ဆင်ဘေးမဲ့တော]] ==ငပလီကမ်းခြေ== {{main|ငပလီကမ်းခြေ}} ငပလီကမ်းခြေစခန်းသည် ရွာကလေးဖြစ်၍ မဇင်းလေဆိပ်မှ ၂ မိုင်မျှသာဝေးကွာသည်။ အဘယ်ကြောင့် ငပလီဟု ခေါ်တွင်သည်ကိုကား မည်သူမျှသိဟန်မတူချေ၊ စင်စစ်ငပလီသည် မြန်မာစကားမဟုတ်ချေ။ ခရစ် ၁၈၂၆ ခုနှစ်၊ အင်္ဂလိပ် မြန်မာပထမစစ်ပွဲအပြီးတွင် ရခိုင်တိုင်းကို အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ပြီးသည့်နောက် အီတာလျံလူမျိုးတို့သည် သံတွဲမြို့အနီး ယခုငပလီစခန်းသို့ ရောက်ရှိလာကြ၏။ ငပလီစခန်းနေရာသည် အီတလီနိုင်ငံရှိ ''နေပလီ''(နေပယ်)ကမ်းခြေစခန်းကဲ့သို့ အလွန်သာယာ၍ ရှုခင်းအလွန်ကောင်းရကား ''နေပလီ''ဟု ကင်ပွန်းတပ်ကာအမည်မှည့်ခဲ့ရာ နောင်ကာလရွေ့လျောလာသောအခါ ''နေပလီ'' မှ ''ငပလီ''တွင်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ သံတွဲခရိုင်တွင် သင်္ဘောဆိပ်ကောင်း မရှိသဖြင့်ရေကြောင်းခရီးသွားလာမှု ခက်ခဲခဲ့ရာ ယခုအခါ သင်္ဘောဆိပ်ကောင်း တစ်ခုကို မရိုးပင်လယ်ကွေ့ရှိ လုံးသာတွင် တည်ဆောက်ထားပြီး ဖြစ်လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> ယခုအခါ ငပလီကမ်းခြေမြို့အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ကမ်းခြေတလျှောက်ရှိ ရွာများဖြစ်သော ဂေါ့၊ စပါးကြီး၊ မဇင်၊ ဇီးဖြူကုန်း၊ ငပလီ၊ ဝါးတောင်ကွင်း လင်းသာ၊ မြပြင်၊ ဂျိတ္တောရွာများမှာ ငပလီကမ်းခြေမြို့၏ ရပ်ကွက်များ ဖြစ်လာသည်။ == အထင်ကရ ပုဂ္ဂိုလ်များ == * [[မောင်လွန်းကြင်]] - စာရေးဆရာ == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရခိုင်ပြည်နယ်}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] jm98mm9dftehqv23fbbzh1oosxrl8cl 0 21287 1062971 1017315 2026-11-11T10:52:52Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062971 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{ဖေဖော်ဝါရီလ}} |} [[ဖေဖော်ဝါရီ]]လ၊ (၂၀)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၅၁)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၁၄) ရက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]]ဖြစ်လျှင် (၃၁၅) ရက်) ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ်များ == *[[၂၀၂၆]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်း]]၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * * == မွေးဖွားသူများ == * [[၁၉၀၂]] &ndash; [[ဘဂျမ်း (ကာတွန်း)|ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း]] (၁၉၅၃ ကွယ်လွန်) *[[၁၉၉၅]] &ndash; [[မျိုးမင်းလတ် (ဘောလုံးသမား)|မျိုးမင်းလတ်]]၊ မြန်မာလူမျိုး ဘောလုံးသမား == ကွယ်လွန်သူများ == * * * == နေ့ထူးနေ့မြတ်များ == *[[ချင်းအမျိုးသားနေ့]]<ref name"mdn-gov">{{Cite web |url=https://www.mdn.gov.mm/index.php/my/khngamiusaanehuusnny |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=20 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260206191326/https://www.mdn.gov.mm/index.php/my/khngamiusaanehuusnny |archive-date=6 February 2026 |url-status=dead}}</ref> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Reflist}} {{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:ဖေဖော်ဝါရီ]] hhhshnj3m0b7u4wx79bgtq3eudivoje 0 23282 1062952 785423 2026-11-11T08:50:01Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062952 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Patates.jpg |image_caption = Potato cultivars appear in a variety of colors, shapes, and sizes. |genus = Solanum |species = tuberosum |authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]] |synonyms_ref=<ref>{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:821337-1#synonyms |title=''Solanum tuberosum'' L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=7 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260923103719/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:821337-1#synonyms |archive-date=23 September 2026 |url-status=dead }}</ref> |synonyms={{collapsible list| *''Battata tuberosa'' <small>(L.) Hill</small> *''Larnax sylvarum'' subsp. ''novogranatensis'' <small>N.W.Sawyer</small> *''Lycopersicon tuberosum'' <small>(L.) Mill.</small> *''Parmentiera edulis'' <small>Raf.</small> *''Solanum andigenum'' <small>Juz. & Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''acutifolium'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''adpressipilosum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''alccai-huarmi'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''ancacc-maquin'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''arcuatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' subsp. ''argentinicum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' subsp. ''australiperuvianum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' subsp. ''aya-papa'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''aymaranum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''basiscopum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''bifidum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''bolivianum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' subsp. ''bolivianum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''brachistylum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''brevicalyces'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''brevicalyx'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''brevipilosum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''caesium'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''caiceda'' <small>Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' var. ''carhua'' <small>Vargas</small> *''Solanum andigenum'' f. ''ccompetillo'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''ccompis'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''ccusi'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' subsp. ''centraliperuvianum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''cevallosii'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''chalcoense'' <small>Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' f. ''chimaco'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''ckello-huaccoto'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''coeruleum'' <small>Lechn. ex Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' var. ''colombianum'' <small>Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' subsp. ''colombianum'' <small>(Bukasov) Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''conicicolumnatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''cryptostylum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''curtibaccatum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''cuzcoense'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''digitotuberosum'' <small>Vargas</small> *''Solanum andigenum'' f. ''dilatatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''discolor'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' subsp. ''ecuatorianum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''elongatibaccatum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''elongatipedicellatum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''globosum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''grauense'' <small>Vargas</small> *''Solanum andigenum'' f. ''guatemalense'' <small>Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' var. ''hederiforme'' <small>Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' var. ''herrerae'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''huaca-layra'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''huairuru'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''huallata'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''huaman-uma'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''imilla'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''incrassatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''juninum'' <small>Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' f. ''lanciacuminatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''lapazense'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''latius'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''lecke-umo'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''lilacinoflorum'' <small>Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' f. ''lisarassa'' <small>Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' f. ''llutuc-runtum'' <small>Lechn. ex Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''longiacuminatum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''longibaccatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''macron'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''magnicorollatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''mexicanum'' <small>Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' f. ''microstigma'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''microstigmatum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''nodosum'' <small>Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''nudiculum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''obtusiacuminatum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''ovatibaccatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''pacus'' <small>Lechn. ex Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' f. ''pallidum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''platyantherum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''pomacanchicum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''ppacc-nacha'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''ppaqui'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''puca-mata'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''quechuanum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''sihuanum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''socco-huaccoto'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''stenon'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' var. ''stenophyllum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''sunchchu'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' subsp. ''tarmense'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''tenue'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''tiahuanacense'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' convar. ''titicacense'' <small>Lechn.</small> *''Solanum andigenum'' f. ''tocanum'' <small>Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' f. ''tolucanum'' <small>Bukasov</small> *''Solanum andigenum'' f. ''uncuna'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum apurimacense'' <small>Vargas</small> *''Solanum aracatscha'' <small>Besser</small> *''Solanum aracc-papa'' <small>Juz. ex Rybin</small> *''Solanum ascasabii'' <small>Hawkes</small> *''Solanum boyacense'' <small>Juz. & Bukasov</small> *''Solanum caniarense'' <small>Juz. & Bukasov</small> *''Solanum cardenasii'' <small>Hawkes</small> *''Solanum cayeuxi'' <small>Berthault</small> *''Solanum chariense'' <small>A.Chev.</small> *''Solanum chaucha'' <small>Juz. & Bukasov</small> *''Solanum chaucha'' var. ''ccoe-sulla'' <small>Ochoa</small> *''Solanum chaucha'' var. ''ckati'' <small>Ochoa</small> *''Solanum chaucha'' var. ''khoyllu'' <small>Ochoa</small> *''Solanum chaucha'' var. ''puca-suitu'' <small>Ochoa</small> *''Solanum chaucha'' f. ''purpureum'' <small>Hawkes</small> *''Solanum chaucha'' f. ''roseum'' <small>Hawkes</small> *''Solanum chaucha'' var. ''surimana'' <small>Ochoa</small> *''Solanum chiloense'' <small>(A.DC.) Berthault</small> *''Solanum chilotanum'' <small>Hawkes</small> *''Solanum chilotanum'' var. ''angustifurcatum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum chilotanum'' f. ''magnicorollatum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum chilotanum'' f. ''parvicorollatum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum chilotanum'' var. ''talukdarii'' <small>Lechn.</small> *''Solanum chocclo'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum churuspi'' <small>Hawkes</small> *''Solanum coeruleiflorum'' <small>Hawkes</small> *''Solanum cultum'' <small>(A.DC.) Berthault</small> *''Solanum diemii'' <small>E.Brucher</small> *''Solanum dubium'' <small>E.H.L.Krause</small> *''Solanum erlansonii'' <small>Anon.</small> *''Solanum esculentum'' <small>Neck.</small> *''Solanum estradea'' <small>L.E.López</small> *''Solanum goniocalyx'' <small>Juz. & Bukasov</small> *''Solanum goniocalyx'' var. ''caeruleum'' <small>Vargas</small> *''Solanum herrerae'' <small>Juz.</small> *''Solanum hygrothermicum'' <small>Ochoa</small> *''Solanum kesselbrenneri'' <small>Juz. & Bukasov</small> *''Solanum leptostigma'' <small>Juz.</small> *''Solanum leptostigma'' <small>Juz. ex Bukasov</small> *''Solanum macmillanii'' <small>Bukasov</small> *''Solanum maglia'' var. ''chubutense'' <small>Bitter</small> *''Solanum maglia'' var. ''guaytecarum'' <small>Bitter</small> *''Solanum mamilliferum'' <small>Juz. & Bukasov</small> *''Solanum molinae'' <small>Juz.</small> *''Solanum oceanicum'' <small>Brücher</small> *''Solanum ochoanum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum paramoense'' <small>Bitter ex Pittier</small> *''Solanum parmentieri'' <small>Molina ex Walp.</small> *''Solanum parvicorollatum'' <small>Lechn.</small> *''Solanum phureja'' <small>Juz. & Bukasov</small> *''Solanum phureja'' var. ''caeruleum'' <small>Ochoa</small> *''Solanum phureja'' var. ''erlansonii'' <small>(Bukasov & Lechnovitch) Ochoa</small> *''Solanum phureja'' subsp. ''estradae'' <small>(L.E.López) Hawkes</small> *''Solanum phureja'' var. ''flavum'' <small>Ochoa</small> *''Solanum phureja'' subsp. ''hygrothermicum'' <small>(Ochoa) Hawkes</small> *''Solanum phureja'' var. ''janck'o-phureja'' <small>Ochoa</small> *''Solanum phureja'' var. ''macmillanii'' <small>(Bukasov & Lechnovitch) Ochoa</small> *''Solanum phureja'' f. ''orbiculatum'' <small>Ochoa</small> *''Solanum phureja'' var. ''pujeri'' <small>Hawkes</small> *''Solanum phureja'' var. ''rubroroseum'' <small>Ochoa</small> *''Solanum phureja'' var. ''sanguineum'' <small>Ochoa</small> *''Solanum phureja'' f. ''sayhuanimayo'' <small>Ochoa</small> *''Solanum phureja'' f. ''timusi'' <small>Ochoa</small> *''Solanum phureja'' f. ''viuda'' <small>Ochoa</small> *''Solanum riobambense'' <small>Juz. & Bukasov</small> *''Solanum rybinii'' <small>Juz. & Bukasov</small> *''Solanum rybinii'' var. ''bogotense'' <small>Hawkes</small> *''Solanum rybinii'' var. ''boyacense'' <small>(Juz. & Bukasov) Hawkes</small> *''Solanum rybinii'' var. ''pastoense'' <small>Hawkes</small> *''Solanum rybinii'' var. ''popayanum'' <small>Hawkes</small> *''Solanum sabinei'' <small>(A.DC.) Berthault</small> *''Solanum sanmartinense'' <small>Brücher</small> *''Solanum sendigena'' <small>Juz. & Bukasov</small> *''Solanum sinense'' <small>Blanco</small> *''Solanum stenotomum'' <small>Juz. & Bukasov</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''alcay-imilla'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''canasense'' <small>Vargas</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''canastilla'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''catari-papa'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''ccami'' <small>(Bukasov) Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' var. ''ccami'' <small>Bukasov</small> *''Solanum stenotomum'' var. ''chapina'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''chilcas'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''chincherae'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''chojllu'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''cochicallo'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''cohuasa'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''cuchipacon'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' var. ''cyaneum'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''eucaliptae'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' subsp. ''goniocalyx'' <small>(Juz. & Bukasov) Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''huallata-chinchi'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''huamanpa-uman'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''huanuchi'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' var. ''huicu'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''kamara'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''kantillero'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' var. ''keccrana'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''kehuillo'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''koso-nahui'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' var. ''megalocalyx'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''negrum'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''orcco-amajaya'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''pallidum'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' var. ''peruanum'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''phinu'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''phitu-huayacas'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''piticana'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' var. ''pitiquilla'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''pitoca'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' var. ''poccoya'' <small>Vargas</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''puca'' <small>Vargas</small> *''Solanum stenotomum'' var. ''puca-lunca'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' var. ''putis'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''roseum'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''tiele'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''yana-cculi'' <small>Hawkes</small> *''Solanum stenotomum'' f. ''yuracc'' <small>Vargas</small> *''Solanum subandigenum'' <small>Hawkes</small> *''Solanum sylvestre'' <small>Audib. ex Dunal</small> *''Solanum tarmense'' <small>Bukasov</small> *''Solanum tascalense'' <small>Brücher</small> *''Solanum tenuifilamentum'' <small>Juz. & Bukasov</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''acuminatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''aethiopicum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''alaudinum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''album'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''alkka-imilla'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''alkka-silla'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''amajaya'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' subsp. ''andigenum'' <small>(Juz. & Bukasov) Hawkes</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''anglicum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''araucanum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''auriculatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''azul-runa'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''batatinum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''bertuchii'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''borsdorfianum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''brachyceras'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''brachykalukon'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''brevipapillosum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''brevipilosum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''bufoninum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''californicum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''camota'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''cepinum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''chaped'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''chiar-lelekkoya'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''chiar-pala'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' subsp. ''chiloense'' <small>(A.DC.) L.I.Kostina</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''chiloense'' <small>A.DC.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''chilotanum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''chojo-sajama'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''chubutense'' <small>(Bitter) Hawkes</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''conicum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''conocarpum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''contortum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''coraila'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''cordiforme'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''corsicanum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''crassifilamentum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''crassipedicellatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''cucumerinum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''cultum'' *''Solanum tuberosum'' var. ''drakeanum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''elegans'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''elongatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''elongatum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''enode'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''erythroceras'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''fragariinum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''guaytecarum'' <small>(Bitter) Hawkes</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''hassicum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''helenanum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''hispanicum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''holsaticum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''huaca-zapato'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''huichinkka'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''indianum'' <small>Lechn. ex Bukasov</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''infectum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''isla-imilla'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''jancck'o-kkoyllu'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''janck'o-chockella'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''janck'o-pala'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''julianum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''kaunitzii'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''kunurana'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''laram-lelekkoya'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''latum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''laurentianum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''lelekkoya'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''leonhardianum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''mahuinhue'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''malcachu'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''melanoceras'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''menapianum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''merceri'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''milagro'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''montticum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''multibaccatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''murukewillu'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''nigrum'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''nobile'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''norfolcicum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''nucinum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''oculosum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''ovatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''overita'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''palatinatum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''pecorum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''peruvianum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''pichuna'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''pillicuma'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''platyceras'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''polemoniifolium'' <small>J.Rémy</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''praecox'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''praedicandum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''pulo'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''putscheanum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''recurvatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''reniforme'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''rockii'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''rossicum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''rubrisuturatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''rugiorum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''runa'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''sabinei'' <small>A.DC.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''saccharatum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''salamandrinum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''sani-imilla'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''schnittspahnii'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''sebastianum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''sesquimensale'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''sicha'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''sipancachi'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''strobilinum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''surico'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''taraco'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''tener'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''tenuipedicellatum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''thalassinum'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''tinctorium'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''tinguipaya'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''ulmense'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''versicolor'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''villaroella'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''viride'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''vuchefeldicum'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''vulgare'' <small>Macloskie</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''vulgare'' <small>Hook.f.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''wila-huaycku'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''wila-imilla'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''wila-k'oyu'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''wila-monda'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''wila-pala'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''xanthoceras'' <small>Alef.</small> *''Solanum tuberosum'' f. ''yurac-taraco'' <small>Ochoa</small> *''Solanum tuberosum'' var. ''yutuense'' <small>Bukasov & Lechn.</small> *''Solanum utile'' <small>Klotzsch</small> *''Solanum yabari'' <small>Hawkes</small> *''Solanum yabari'' var. ''cuzcoense'' <small>Hawkes</small> *''Solanum yabari'' var. ''pepino'' <small>Hawkes</small> *''Solanum zykinii'' <small>Lechn.</small> }} }} [[ဥရောပ|ဥရောတိုက်]]၏သမိုင်းတွင် အာလူးစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းသည် အရေးပါအရာရောက်သည့် အချက်တစ်ရပ် ဖြစ်လေသည်။ ပုံစံပြရမည်ဆိုလျှင် အနှစ်သုံးဆယ်တာရှည်သည့် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းကြောင့် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]ပြည်တွင် စားနပ်ရိက္ခာခေါင်းပါးခြင်းဘေး ဆိုက်ရောက်လာရာ အာလူးကို စိုက်ပျိုးသဖြင့် အချို့ အပိုင်းများ၌ ထိုဘေးရန်ကို တားဆီးနိုင်ကြသည်။ [[အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ|အိုင်ယာလန်]]ပြည်တွင် တောင်သူလယ်သမားတို့သည် ၁၆၈၈ ခုနှစ်မှစ၍ အာလူးကို ပဓာနအစာအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်တွင် ၁၈၄၅ ခုနှစ်သို့ ရောက်သည့်အခါ အာလူးစိုက်ခင်းများ တစ်တိုင်းပြည်လုံးတွင် ပျက်စီးကုန်ကြသဖြင့် လူများ အစားအစာခေါင်းပါးသည့်ဘေးနှင့် ရင်ဆိုင်တိုးကြ၏။ ယင်းသို့ အိုင်ယာလန်ပြည်တွင် အစာခေါင်းပါးသည့် ကပ်ဆိုက်ရောက်လာသဖြင့် အိုင်ယာလန်လူမျိုးတို့သည် သူတို့၏နေရင်းအရပ်ကို စွန့်ခွာလျက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ သွားရောက် နေထိုင်ကြလေသည်။ အာလူး၏ ဇာတိပေါက်ရောက်ရာအရပ်ကို တပ်အပ်သေချာစွာ မသိရသော်လည်း ၁၅၂၄ ခုနှစ်တွင် [[စပိန်နိုင်ငံ|စပိန်]]လူမျိုးများ [[တောင်အမေရိက|တောင်အမေရိကတိုက်]]သို့ စစ်ချီတိုက်ခိုက်သည့်အခါ၌ ထိုတိုင်းပြည်ရှိ တိုင်းရင်းသားတို့သည် အစားအစာအတွက် အာလူးကဲ့သို့ ဥစားပင်မျိုးပေါင်းမြောက်မြားစွာ စိုက်ပျိုးလျက်ရှိကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ထို့အပြင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၏ အနောက်တောင်ပိုင်းဆီမှ တောင်အမေရိကတိုက် တောင်ဘက်စွန်းအထိ ကုန်းပြင်မြင့်များပေါ်တွင် အာလူးအရိုင်းပင်များ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်။ ထိုကြောင့် အမေရိကတိုက်သည် အာလူးပင်များ၏ ဇာတိအရပ်ဖြစ်သည်ဆိုလျှင် ဆိုသင့်ပေသည်။ စပိန်လူမျိုးများသည် ဥရောပတိုက်သို့ အာလူးမျိုးကို ယူဆောင်ခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရပေမည်။ အာလူးသည် ရာသီဥတုအေးသော အရပ်ဒေသများ၌ ကောင်းစွာဖြစ်ထွန်းသည်။ ထို့ပြင် အစားအစာအတွက် စိုက်ပျိုးကြသော အခြားအသီးအနှံပင်များထက် အာလူးမှာ အထွက်ပိုများသဖြင့် လူနေထူထပ်သည့် ဥရောပတိုက်တွင် အာလူးကို နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့နိုင်အောင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ အာလူးတွင် [[ရေ]]အလေးချိန် လေးပုံသုံးပုံခန့်ပါ၍ ကျန်သမျှမှာ [[ကစီဓာတ်|ကစီ]]ဖြစ်သည်။ [[ပရိုတိန်း|အသားဓာတ်]]နှင့် [[အဆီဓာတ်]] အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသည်။ အာဟာရဖြစ်စေမည့် အသားဓာတ်သည် အခွံနှင့်ကပ်လျက်ရှိသဖြင့် ချက်ပြုတ်ရန် အာလူးခွံကို ခပ်ပါးပါးသင်ပစ်ရသည်။ အာလူးမှ အာလူးကစီမှုန့်၊ အာလူးမှုန့်များ ပြုလုပ်ကြသည်။ လွန်ခဲ့သည့် အနှစ်တစ်ရာအတွင်း အာလူးမှ စက်များမောင်းနှင်ရန် အသုံးကျသော [[အရက်ပြန်]]တစ်မျိုးကို ရရှိလာရာ အထူးသဖြင့် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမန်]]နိုင်ငံတွင် အာလူးစိုက်ပျိုးခြင်းလုပ်ငန်းနှင့် အရက်ပြန်ချက်ခြင်းလုပ်ငန်းကို တွဲဖက်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြသည်။ အရက်ပြန်ချက်လုပ်ပြီးနောက် ကြွင်းကျန်နေသော အာလူးဖတ်များကို တိရစ္ဆာန်အစာအတွက် ပြန်လည်၍ အသုံးချကြသည်။ ထိုကြောင့် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူသည့် လုပ်ငန်းမှာလည်း တိုးတက်လာလေသည်။ အာလူးပင်မှ [[အစေ့]]ပါသော အစိမ်းရောင်အသီးငယ်များ သီးသည်။ ထိုအသီးများတွင် လူကို ဥပဒ်ဖြစ်စေမည့် [[အဆိပ်|အဆိပ်အတောက်]]များ ပါရှိတတ်သဖြင့် လူများ စားသုံးခြင်းငှာ မသင့်ချေ။ အာလူးများကိုလည်း မြေပေါ်တွင် ကြာကြာထားလျှင် အရောင်မှာ စိမ်းလာ၍ အဆိပ်အတောက် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ထိုကြောင့် အစိမ်းရောင်အသားရှိသော အာလူးများနှင့် [[အညှောက်]]ကြီးများ ထွက်ပေါ်နေသည့် အာလူးတို့ကို စားသုံးရန် မသင့်ချေ။ အာလူးကို စိုက်ပျိုးသည့်အခါ၌ အာလူးအလုံးလိုက်ကိုဖြစ်စေ၊ ထက်ခြမ်းခြမ်း၍ဖြစ်စေ၊ ခွဲစိတ်၍ဖြစ်စေ စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသည်။ ယင်းသို့ စိုက်ပျိုးလိုက်သည့်အခါ အာလူးတွင်ရှိသော မျက်စိမှ အမြစ်များ၊ အစို့များ ထွက်ပေါ်လာကြသည်။ အာလူးမျိုးသန့် ရွေးချယ်သည့်အခါ၌သာ မျိုးစေ့ကို စိုက်ပျိုးယူကြသည်။ အပင်များ မျိုးသန့်ခြင်းလုပ်ငန်းတွင် အထူးတလည်တတ်ကျွမ်းသည့် အမေရိကန်လူမျိုး လူသာ ဗင်းဗင့်ဆိုသူသည် ထွားကျိုင်းချောမွတ်သော အာလူးမျိုးကို တီထွင်လိုက်သဖြင့် ဗားဗင့်အာလူးမျိုးဟူ၍တွင်ကျန်ရစ်လေသည်။ ( ဗားဗင့် လူသာ။) အာလူးပင်သည် တစ်ပေမှ သုံးပေအထိ မြင့်တက်ပြီးလျှင် အဖြူ သို့မဟုတ် ခရမ်းရောင်အပွင့်များ ပွင့်တတ်သည်။ အာလူးပင်၏ အဖျားများ ရင့်ရော်လာသောအခါတွင် အာလူးများကိုတူးယူသင့်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ]]အတွင်း [[ရှမ်းပြည်နယ်]]နှင့် ဆင်ဖြူကျွန်းဒေသတွင် အာလူးများကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ ရှမ်းပြည်မှ ရရှိသော အာလူးမျိုးကောင်းကို ပြည်တွင်းသုံးမျှသာမက ပိုမိုထွက်သဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ပင် ပို့ရသေးသည်။ ဈေးချိုသောအာလူးများကိုသာ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဝယ်ယူကြသည်။ အာလူးသည် ဆိုလာနေစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်ပြီးလျှင် ယင်းအား [[ရုက္ခဗေဒ]]အလိုအားဖြင့် ဆိုလေနမ် တျူဗာရိုဆမ်ဟုခေါ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အမြစ် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ]] lh8lengl52p5yfbhdu7mjnzxen2m1ia 0 23375 1062889 717322 2026-11-11T02:04:33Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062889 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image =Kalanchoe pinnata patharkuchi.jpg |image_caption = Leaf imparipinnate with five leaflets |genus = Kalanchoe |species = pinnata |authority = ([[:en:Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]) Pers. |synonyms = * ''Bryophyllum calcicola'' (H.Perrier) V.V.Byalt * ''Bryophyllum calycinum'' Salisb. * ''Bryophyllum germinans'' Blanco * ''Bryophyllum pinnatum'' (Lam.) Oken * ''Cotyledon calycina'' Roth * ''Cotyledon calyculata'' Sol. ex Sims * ''Cotyledon pinnata'' Lam. * ''Cotyledon rhizophylla'' Roxb. * ''Crassula pinnata'' (Lam.) L.f. * ''Crassuvia floripendia'' Comm. ex Lam. * ''Kalanchoe brevicalyx'' (Raym.-Hamet & H.Perrier) Boiteau * ''Kalanchoe calcicola'' (H. Perrier) Boiteau * ''Kalanchoe floripendula'' Steud. |synonyms_ref = <ref name=":0">{{Cite web|title=''Kalanchoe pinnata'' (Lam.) Pers.|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:274438-1|access-date=2020-10-14|website=Plants of the World Online|publisher=Kew Science|archive-url=https://web.archive.org/web/20250501155811/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:274438-1|archive-date=1 May 2025|url-status=dead}}</ref> }} ပုံသဏ္ဌာန် : အပင် - အရည်ရွှမ်းသော နှစ်ရှည်ခံ ပင်ငယ် သက်ပြင်း မျိုး ဖြစ်၍ အမြင့် ၁-၄ ပေ ခန့် ထိမြင့် ၏ ။ ပင်စည် ထောင်မတ်၍ ပေါက်၏။ အရွက် - မျက်နှာချင်း ဆိုင် ထွက်၏။ ဘဲဥပုံ သဏ္ဌာန် ရှိ၍ ရွက် ထိပ် ဝိုင်းပြီး ရွက်ရင်း အနည်းငယ် သွယ်သည် သို့မဟုတ် ဝိုင်း သည်။ ရွက်နား ပတ်လည် အဝိုက် ငယ် ကလေးများ ရှိသည်။ ရွက်ပြားချော ၍ အသားထူ ပြီး အရည်ရွှမ်းသည်။ ရွက်နား များသော အားဖြင့် ခရမ်းညို ရောင်ရှိသည်။ အပွင့် - အနီ သို့မဟုတ် ခရမ်းရောင် ဖြစ်ပြီး စိမ်းညိုရောင် ပွင့်ခံ ရွက်ဖြင့် ဖုံးအုပ် ထား၏။ အပွင့်သည် ပွင့်တံရှည် ပေါ်တွင် ပဒေသာ ပင်ကဲ့သို့ စုရုံး ပြွတ်ခိုင် လျက် ပွင့်၏။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ : အပင် ၊ အရွက်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့အပြား တွင် တွေ့ရသည်။ သဘာ၀ ပေါက်ပင် ဖြစ်သည်။ အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင် -မြန်မာ ဆေးကျမ်း များ အလိုအရ ၎င်းဆေးပင် သည် အနာများ ကို စင်ကြယ်အောင် သုက် သင် တတ်၏ ။ အသားနု တက်စေ၏ ။ သွေးများကို ချုပ်စေ၏ ။ သွေးကြော ငယ်များတွင် များစွာ အကျိုးပြု ၏ ။ သွေးကြော ငယ်ကလေး များ အား တွန့်ခြင်း၊ ရှုံ့ခြင်း ကို ဖြစ်စေ သဖြင့် အရေပြား မှ လည်းကောင်း ၊ ဝမ်းသွားရာ မှ လည်းကောင်း ၊ မြင်းသရိုက် ရောဂါ မှ လည်းကောင်း ၊ နှာခေါင်း ပါးစပ် ခံတွင်း မှ လည်းကောင်း ယိုကျသော သွေးများကို မြန်စွာ ချုပ်တည်း စေနိုင်၏။ အသုံးပြုပုံ- အပင် ၁။ ၎င်းဆေးပင် သည် ယိုစီးကျ သော သွေးများ ကို ရပ်တန့် ချုပ်တည်း သော နေရာတွင် နတ်ဆေး သဖွယ် ဖြစ်၏။ အရွက် ၁။ ၁။ ထိခိုက် ရှနာနှင့် သွေးစိမ်း ထွက်သော အနာ များကို ရွက်ကျ ပင်ပေါက် ရွက် မီးကင်၍ ကပ်ပေးက သွေးများ ရပ်စဲ ၍ အနာကျက် လွယ်၏။ ၂ ။ အရွက်ကို ကြိတ်ညှစ်၍ ရသော အရည်ကို လိမ်းပေးမူ အနာစက် ၊ အနာမီးလျှံ ၊ မွေးကျွတ်နာ များ ပျောက်၏။ ၃ ။ ရွက်ကျ ပင်ပေါက် ရွက်ကို မီးကင်၍ ထိခိုက် ရောင်ရမ်းနေသော ဒဏ်ရာ များကို ကပ်ပေးပါက ရောင်ရမ်း ကျဆင်း၍ ဒဏ်ရာ များ သက်သာ ပျောက်ကင်း၏။ ၄ ။ ရွက်ကျ ပင်ပေါက် ရွက် ၁ ရွက် ၂ ရွက် ကို ငရုတ်ကောင်း အနည်းငယ် ထည့်၍ ညက်စွာ ကြိတ်ပြီး သောက်က ဆီးပူ ၊ ဆီးချုပ် သွေးမြင်း သရိုက် နှင့် လူပျိုနာ ကြောင့် ဖြစ်သော အနာ များ ပျောက်ကင်း၏။ ၅ ။ အရွက် ကို ကြိတ်၍ ရသော အရည်ကို သောက်ပေး ပါက ကာလ ဝမ်းရောဂါ ပျောက်ကင်း ၏။ ၆ ။ အရွက်ရည် ကို လိမ်းပေးက အဆစ်လွှဲ ၊ အကြောထုံးခြင်း နှင့် မီးလောင်သော အနာများ ပျောက်ကင်း ၏။ ၇ ။ အပူအား ကြီး၍ ဖြစ်သော မျက်လုံး ပူခြင်း၊ ယားခြင်း၊ ကျိန်း ခြင်း ၊ ရောင်ရမ်းခြင်း အတွက် ၎င်း အရွက် သက်သက် ကို ညက်စွာ ကြိတ်၍ လည်းကောင်း ၊ အအေးလွန် ၍ ဖြစ်သော မျက်စိနာ အတွက် ၎င်း အရွက် ကြိတ်ပြီးသား တွင် နနွင်း စစ် အနည်းငယ် ထည့်ကာ ခပ်နွေးနွေး ပြု၍ လည်းကောင်း အုံပေးပါ က မျက်စိနာ ပျောက်၏။ <ref>http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=8{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:အိမ်စိုက်ပင်များ]] [[Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ]] 2v4t4guz2376sl2160lh64ee5a6xr21 0 24366 1062845 1055046 2026-11-10T15:27:52Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062845 wikitext text/x-wiki {{Infobox information appliance | name = ပလေးစတေရှင် ဗီတာ | aka = | logo = [[File:PlayStation Vita logo.svg‎|200px]] | image = [[File:PlayStation_Vita_illustration.svg‎|260px]] | caption = | developer = | manufacturer = [[ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး]] (Sony Computer Entertainment) | family = [[ပလေးစတေရှင်|PlayStation]] | type = လက်ကိုင်ဂိမ်းစက် အမျိုးအစား | generation = ရှစ်ခုမြောက်မျိုးဆက် | releasedate = {{vgrelease new |JPN|ဒီဇင်ဘာ၊ ၂၀၁၁ |NA|ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၊ ၂၀၁၂<br />(First Edition Bundle only) |NA|ဖေဖော်ဝါရီ 22၊ ၂၀၁၂ |EU|ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂၊ ၂၀၁၂ |AU|ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃၊ ၂၀၁၂ }} | CPU = 4-core [[ARM Cortex-A9 MPCore]] | GPU = 4-core [[PowerVR SGXMP|SGX543MP4+]] | camera = အရှေ့ နှင့် အနောက် ၁.၃MP ကင်မရာများ | RAM = 512 MB RAM, 128 MB VRAM | media = PlayStation Vita ကဒ် | storage = PS Vita memory card (4, 8, 16 or 32 GB) | software = [[LiveArea]] | display = 5-လက်မ အိုအယ်အီးဒီ multi-touch capacitive touchscreen၊ ၃၂ ဗိုက်ဒ် အရောင်, ၉၆၀&nbsp;×&nbsp;၅၄၄ [[qHD]] @ ၂၂၀ ppi | dimensions = ၈၃.၅၅ မီလီ ''(အမြင့်)''<br />၁၈၂ မီလီ ''(အကျယ်)''<br />၁၈.၆မီလီ ''(အထူ)'' | input = *Touchscreen *အနောက်ဘက် touchpad *Sixaxis motion sensing *Three-axis လျှပ်စစ်သံလိုက်အိမ်မြှောင် *D-pad *၁၂ × Buttons<br /><small>([[File:PlayStationTriangle.svg|11px|Triangle]], [[File:PlayStationCircle.svg|11px|Circle]], [[File:PlayStationX.svg|11px|Cross]], [[File:PlayStationSquare.svg|11px|Square]], L, R, Start, Select, Home, Volume ±, Power)</small> *၂ × Analog sticks (ဘုလုံး) | weight = <small>'''Wi-Fi:'''<br />{{convert|260|g|oz}}<br />'''3G:'''<br />{{convert|279|g|oz}}</small> | onlineservice =Playstation နက်ဝေါ့ခ် | units shipped= | top game = Uncharted: Golden Abyss | compatibility= PlayStation Portable (PSN) ဂိမ်းများ | predecessor = [[ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်]] }} '''ပလေးစတေရှင် ဗီတာ''' (プレイステーション・ヴィータ|PlayStation Vita|တရားဝင် '''PS Vita''') သည် [[ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး]] (Sony Computer Entertainment)မှ ထုတ်လုပ်ပြီး ဈေးကွက်ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ လက်ကိုင်ဂိမ်းစက် အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name="Vita Reveal">{{cite web|url=http://www.eurogamer.net/articles/2011-06-07-ngp-playstation-vita-european-price|title=NGP becomes PlayStation Vita|publisher=[[Eurogamer]]|date=2011-06-07|accessdate=2011-06-07}}</ref> `၎င်းသည် [[ပလေးစတေရှင်]] အုပ်စုဝင် ဂိမ်းစက် အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်]] (PSP) ၏ နောက်ထုတ်ဂိမ်းစက်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဒီဇင်ဘာ ၁၇၊ ၂၀၁၁က ဂျပန်နှင့် အာရှတိုက်တစ်ဝန်းတွင် စတင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ <ref name="JPRelease">{{cite web |url=http://psp.ign.com/articles/119/1194248p1.html |title=TGS: Sony Reveals Vita's Release Date – PSP News at IGN |publisher=Psp.ign.com |date=2011-09-14 |accessdate=2011-09-14 |archivedate=30 October 2012 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6Bn3AsU23?url=http://www.ign.com/articles/2011/09/14/tgs-sony-reveals-vitas-release-date }}</ref>ဥရောပ၊ မြောက်အမေရိက၊တောင်အမေရိက နှင့် စင်္ကာပူနိုင်ငံတို့တွင် ၂၂ရက်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀၁၂မှ ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး ဩစတေးလျတွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃၊ ၂၀၁၂မှ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ရှစ်ခုမြောက် ဂိမ်းဆက်မျိုးဆက်အဖြစ် နစ်တန်းဒိုး သရီးဒီအက်စ်နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်ရန် အဓိကဖြစ်ခဲ့သည်။ ကန့်သတ်ရောင်းချမှုအဖြစ် PSVita 3G စက်များကို မြောက်အမေရိက၌ တရားဝင်ထုတ်လွှင့်မည့်နေ့ထက် တစ်ပတ်စောပြီး ၁၅ရက်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀၁၂ တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ကန့်သတ်ရောင်းချမှု ပါကင်၌ ပါဝင်ခဲ့သော ပစ္စည်းများမှာ 3G အမျိုးအစား ပီအက်စ် ဗီတာ၊ Little Deviants ဂိမ်း the game၊ စက်သယ်ဆောင်ရယ် အကာနှင့် 4GB memory card တစ်ကဒ်ဖြစ်သည်။<ref name="FEBRelease">{{cite web|url=http://blog.us.playstation.com/2011/10/27/get-your-hands-on-ps-vita-early-with-the-first-edition-bundle/|title=Get Your Hands on PS Vita Early with the First Edition Bundle - Playstation Blog|date=October 27, 2011|accessdate=October 27, 2011|publisher=Sony|work=PlayStation Blog}}</ref> ==ဟာ့ဒ်ဝဲလ်== [[File:Playstation vita card illustration.svg|thumb|left|150px|ယူအမ်ဒီအစား PlayStation Vita ကဒ် ]] [[File:Playstation vita memory card illustration.svg|thumb|left|150px|PlayStation Vita မမ်မိုရီကဒ်]] ၎င်းစက်သည် မူလ PSP ပုံစံ ကို ဘဲဥပုံစံ စင်စင် နှင့် အလယ်တွင် ၅လက်မ အိုအယ်အီးဒီ တပ်ချ်စကရင် ဖန်သားပြင်ထည့်သွင်းပြီး အထူးပြုလုပ်ထားသည်။ ၎င်းတွင် အန်နာလော့စတစ် နှစ်ခု(PSPတွင် တစ်ခုထဲသာပါဝင်)၊ D-pad တစ်ခု၊ PlayStation ခလုတ်များဖြစ်သော ([[File:PlayStationTriangle.svg|16px|Triangle]]၊ [[File:PlayStationCircle.svg|16px|Circle]]၊ [[File:PlayStationX.svg|16px|Cross]] နှင့် [[File:PlayStationSquare.svg|16px|Square]])၊ ပခုံးခလုတ်နှစ်ခုဖြစ်သော (L နှင့် R)၊ PlayStation Button ခလုတ်တစ်ခု၊ Start နှင့် Select ခလုတ်တို့ပါဝင်သည်။ ၎င်းစက်သည် Core ARM Cortex-A9 MPCore processor ပါဝင်၍ core လေးခုမှ သုံးခုသည် application များအတွက် အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ <ref name="NGP CPU cores">{{cite web|url=http://www.joystiq.com/screenshots/full/sony-next-generation-portable-ngp-gdc-panel#/19|title=Sony Next Generation Portable (NGP) GDC panel – Gallery|date=March 3, 2011|publisher=Joystick|accessdate=March 5, 2011}}</ref> and a quad-core [[graphics processing unit|GPU]] [[PowerVR SGXMP|SGX543MP4+]]. စက်တွင် စက်နောက်ဘက် touch pad၊ ကင်မရာနှစ်လုံး (အရှေ့နှင့်အနောက်)၊ စတီရီယို စပီကာများ၊ မိုက်ကရိုဖုန်း၊ Sixaxis လှုပ်ရှားမှု အာရုံခံ system (three-axis gyroscope နှင့် three-axis accelerometer)၊ three-axis လျှပ်စစ်သံလိုက် အိမ်မြှောင်၊ ဂျီပီအက်စ် (3G version အတွက်သာ) တို့အပြင် Wi-Fi၊ 3G၊ နှင့် Bluetooth 2.1+EDR ဆက်သွယ်နိုင်မှု တို့ပါဝင်သည်။ ကင်မရာနှစ်ခုသည် မျက်နှာအာရုံခံ စွမ်းရည်၊ ခေါင်းအာရုံခံနိုင်မှုစွမ်းရည်နှင့် ခေါင်းလှုပ်ရှားမှုအာရုံခံစွမ်းရည်များ ပါဝင်သည်။ ပလေးစတေရှင် ဗီတာတွင် 512 MB system RAM နှင့် 128 MB VRAM ပါဝင်သည်။ RAM အရေအတွက်သည် အသုံးပြုသူများ cross-game chat ကိုစက်ပေါ်တွင် သုံးလို့ရအောင် ပြုလုပ်ထားသည်။ ပလေးစတေရှင် ဗီတာသည် ဗားရှင်းနှစ်ခုဖြင့် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ တစ်ခုမှာ 3G သုံးလို့ရပြီး နောက်တစ်ခုမှာ ဈေးပိုပေါ၍ 3G သုံးလို့ မရပေ။ <ref>{{cite web | url =http://www.eurogamer.net/articles/2011-01-27-andrew-house-talks-sony-ngp-price-3g-version-more-interview | title = Andrew House talks Sony NGP price, 3G version, more | author = Oli Welsh | date = January 27, 2011 | publisher =[[Eurogamer]] | accessdate = February 19, 2011}}</ref><ref name="nggfeb11">{{cite web | url = http://www.ng-gamer.nl/game-nieuws/13133_prijs-en-release-periode-next-generation-portable/ | title = Prijs en release periode Next Generation Portable | author = Martijn Müller | date = February 18, 2011 | publisher = [[NG-Gamer]] | accessdate = February 18, 2011 | archivedate = 26 February 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110226075005/http://www.ng-gamer.nl/game-nieuws/13133_prijs-en-release-periode-next-generation-portable/ }}</ref> 3G service သည် ဂျပန်တွင် NTT DoCoMo၊ ယူအက်စ်တွင် AT&T၊ ဥရောပနှင့် ဩစတေးလျတို့တွင် Vodafone တို့ဖြင့် တွဲဖက်ထားသည်။ ပလေးစတေရှင် ဗီတာသည် PSP (2000 နှင့်3000) ဖြင့်မတူပဲ video output သို့မဟုတ် ဖြုတ်၍ရသော ဓာတ်ခဲများပါဝင်မည် မဟုတ်ပါ။ <ref>{{cite web|title=E3: Embedded battery, no video out for PlayStation Vita|url=http://www.destructoid.com/e3-embedded-battery-no-video-out-for-playstation-vita-203422.phtml|publisher=Destructiod|accessdate=June 9, 2011|date=June 13, 2011|archive-date=9 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309123758/http://www.destructoid.com/e3-embedded-battery-no-video-out-for-playstation-vita-203422.phtml}}</ref> ဆိုနီသည် ဓာတ်ခဲမှာ ဂိမ်းကစားမှုပြုလုပ်ပါက ၃နာရီ မှ ၅နာရီ အထိ၊ ဗီဒီယိုကြည့်ပါက ၅နာရီအထိ နှင့် စကရင် မပါ သီချင်းနားထောင်ပါက ၉နာရီအထိခံကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=PLAYSTATIONVITA|url=http://scei.co.jp/corporate/release/pdf/110914a_e.pdf|date=September 2011|publisher=Sony Computer Entertainment|accessdate=December 17, 2011|archivedate=29 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110929051332/http://scei.co.jp/corporate/release/pdf/110914a_e.pdf}}</ref> An external battery option was announced in an interview by SCEA Worldwide Studios President Shuhei Yoshida. PS Vita သည် ဂိမ်းကစားရန် မမ်မိုရီကဒ်တစ်ခု ထပ်ပေါင်းလိုအပ်သည်။ ထို့အတွက် အသုံးပြုသူများသည် ၎င်းတို့၏ အသုံးပြုမှုပေါ်မူတည်၍ မမ်မိုရီ ဆန့်ဝင်မှု ပမာဏကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။ PlayStation Vita အတွက် ဆော့ဖ်ဝဲလ်များမှာ PSP ကဲ့သို့ UMD မဟုတ်တော့ပဲ flash memory card ဖြစ်သော "PlayStation Vita card" များဖြစ်သည်။ ကဒ်၏ အရွယ်အစားနှင့် ပုံသဏ္ဍန်သည် SD Card နှင့် ဆင်တူသည်။ အချို့သော ဆော့ဖ်ဝဲလ်နှင့် ဂိမ်းများသည် အသုံးပြုရန် စက်ထဲသို့ PlayStation Vita memory card ထည့်ထားရန် လိုအပ်လိမ့်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.scei.co.jp/corporate/release/110127a_e.html|title=SONY COMPUTER ENTERTAINMENT ANNOUNCES ITS NEXT GENERATION PORTABLE ENTERTAINMENT SYSTEM|author=[[Sony Computer Entertainment]]|date=January 27, 2011|publisher=Sony Computer Entertainment|accessdate=March 5, 2011|archive-date=28 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110128194437/http://www.scei.co.jp/corporate/release/110127a_e.html}}</ref> ဂိမ်းကဒ်၏ ၅ ၁၀% သော ပမာဏသည် ဂိမ်းမှတ်သားရန် နှင့် Patch များအတွက်ဖြစ်သည်။ <ref name="Game card storage">{{cite web|url=http://www.joystiq.com/2011/03/03/ngp-games-will-come-on-2gb-and-4gb-cards-with-room-for-save-dat/|title=NGP games will come on 2GB and 4GB cards (with higher capacity game cards being released in the future), with room for save data, patches|author=Christopher Grant|date=March 3, 2011|publisher=Joystiq|accessdate=March 5, 2011}}</ref> PS Vita memory ကဒ်များသည် 4&nbsp;GB မှ 32&nbsp;GB; အထိ ထွက်ရှိထားပြီး Playstation ထုတ် memory cards များနှင့်သာ ကိုက်ညီမည်ဖြစ်သည်။ {{-}} ==ဆော့ဖ်ဝဲလ်== ===ဆစ်စတမ် ဆော့ဖ်ဝဲလ်=== [[File:PlayStation Vita LiveArea.png|thumb|250px|''LiveArea'' ဗီတာ မျက်နှာပြင် စကရင်ရှော့]] PSVita သည် PSX DVR၊ PSP နှင့် [[PlayStation 3]] တို့နှင့် မတူပဲ XrossMediaBar interface ကို အသုံးမပြုထားပေ။ ၎င်းအစား touchscreen အခြေခံ လူမှုဆက်ဆံရေး features များပါဝင်သော UI dubbed LiveArea ကို အသုံးပြုထားသည်။ ထုတ်လုပ်ချိန်တွင် ပလေးစတေရှင် ဗီတာသည် Adobe Flash ပါဝင်မည် မဟုတ်ပေ။ သို့သော် HTML5၊ Cookies နှင့် Javascript များပါဝင်မည် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://uk.ign.com/articles/2011/10/26/vita-browser-won%E2%80%99t-support-flash |accessdate=5 March 2012 |archivedate=2 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120102052100/http://uk.ign.com/articles/2011/10/26/vita-browser-won%E2%80%99t-support-flash }}</ref> ===Games=== ထုတ်လုပ်ပြီး ပီအက်ဗီတာဂိမ်း ၃၀ခန့် ရှိပြီး ၎င်းတို့ အထဲတွင် ''Uncharted: Golden Abyss]''၊ ''Lumines Electronic Symphony''၊ ''Rayman Origins''၊ ''Escape Plan''၊ ''FIFA Soccer''၊ ''Everybody's Golf Next / Hot Shots Golf: World Invitational'' နှင့် ''WipEout 2048'' တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite web | url =http://kotaku.com/5744522/uncharted-leads-the-psp2s-first-game-lineup | title =Uncharted Leads The PSP2's First Game Lineup | author =Luke Plunkett | date =January 26, 2011 | work =[[Kotaku]] | publisher =[[Gawker Media]] | accessdate =January 25, 2011 | archive-date =7 May 2013 | archive-url =https://web.archive.org/web/20130507132831/http://kotaku.com/5744522/uncharted-leads-the-psp2s-first-game-lineup | url-status =dead}}</ref> ထို့အပြင် ထုတ်လုပ်ပြီး PS3 ဂိမ်းများကို တက်ကနော်လော်ဂျီသုံးပြီး အကြမ်းများ အဖြစ်ထုတ်လုပ်မှုများလည်းရှိသည်။ ယင်းဂိမ်းများတွင် ''Metal Gear Solid 4: Guns of the Patriots''၊ ''Yakuza: Dead Souls'' နှင့် ''Lost Planet 2'' တို့ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite web | url =http://kotaku.com/5744571/metal-gear-solid-4-lost-planet-yakuza-shown-playable-on-psp2 | title =Metal Gear Solid 4, Lost Planet, Yakuza Shown In PSP2 Form | author =Michael McWhertor | date =January 27, 2011 | work =[[Kotaku]] | publisher =[[Gawker Media]] | accessdate =January 25, 2011 | archive-date =30 January 2011 | archive-url =https://web.archive.org/web/20110130062049/http://kotaku.com/5744571/metal-gear-solid-4-lost-planet-yakuza-shown-playable-on-psp2 | url-status =dead}}</ref> PSP ဖြင့် မတူပဲ PlayStation Vita သည် ဂိမ်းများအတွက် Trophy Feature ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.gameinformer.com/b/news/archive/2011/01/27/sony-39-s-ngp-uses-flash-media-proprietary-memory-cards-and-trophy-support.aspx|title=Sony's NGP Uses Flash Media, Proprietary Memory Cards, And Trophy Support|publisher=Game Informer|access-date=5 March 2012|archive-date=30 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110130062627/http://www.gameinformer.com/b/news/archive/2011/01/27/sony-39-s-ngp-uses-flash-media-proprietary-memory-cards-and-trophy-support.aspx}}</ref><ref name="PSBlogJan27"/> ဗီတာသည် ပလေးစတေရှင် စတိုးမှ ဗီဒီယိုနှင့် ရုပ်ပြကာတွန်းများ၊ PSOne Classics ဂိမ်းများ၊ PSP ဒေါင်းလုပ်ဂိမ်းများနှင့်လည်း ကိုက်ညီမည်ဖြစ်သည်။ <ref name="PSBlogJan27">{{cite web | url =http://blog.us.playstation.com/2011/01/27/next-generation-portable-ngp-all-the-early-details/ | title =Next Generation Portable (NGP): All the early details | author =Jeff Rubenstein | date =January 27, 2011 | work =[[PlayStation Blog]] | publisher =[[Sony Computer Entertainment]] | accessdate = January 29, 2011}}</ref> ===အက်ပလီကေးရှင်းများ=== လူမှုဆက်ဆံရေး အက်ပ် များဖြစ်သော [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]]၊ Skype၊ Netflix၊ Twitter နှင့် foursquare များသည် PS Vita အတွက် Playstation Store မှ အခမဲ့ဒေါင်းလုပ်ရယူနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://nz.playstation.com/psvita/news/articles/detail/item401197/PS-Vita-introduces-your-favourite-social-networks/ |title=PlayStation News – PS Vita introduces... your favourite social networks |publisher=nz.playstation.com |date=2009-07-21 |accessdate=2011-09-14 |archivedate=1 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111001062834/http://nz.playstation.com/psvita/news/articles/detail/item401197/PS-Vita-introduces-your-favourite-social-networks/ }}</ref> ==Layout== [[File:PlayStation Vita Layout.svg|800px|center]] ==Features== ===ကင်မရာ=== စက်တွင် VGA mode တွင် 640x480 480p resolution၊ 1.3 megapixel ကင်မရာနှစ်လုံး (အရှေ့ နှင့် အနောက်) ပါဝင်သည်။ <ref>http://n4g.com/news/829344/sony-reveal-ps-vita-camera-specs Sony reveal PS Vita camera specs</ref> ===တွဲဖက်အသုံးအဆောင်များ=== တွဲဖက်အသုံးအဆောင်များသည် ဗီတာထုတ်ချိန်မှ စ၍ရောင်းချခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှာ စက်အတွက် အဖုံး၊ ဂိမ်းကဒ်များ၊ မိုက်ပါသောနားကျပ်များနှင့် ဖန်သားပြင် ကာကွယ် ပလပ်စတစ်ပြား၊ မမ်မိုရီကဒ်များဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://us.playstation.com/psvita/accessories/ |title=PlayStation Vita Essential Accessories - Pre Order Official PS Vita Accessories |publisher=Playstation |access-date=5 March 2012 |archive-date=7 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307124055/http://us.playstation.com/psvita/accessories/ }}</ref> ==Sales== {| class="wikitable" style="text-align:right;" |+ Life-to-date number of Vita units shipped |- ! Date<br><small>(YYYY-MM-DD)</small> ! ဂျပန် ! မြောက်<br>အမေရိက ! ဥရောပ ! အခြား ! စုစုပေါင်း |- ! ၂၀၁၁-၁၂-၃၁ | ၄၀၀၀၀၀+ || N/A || N/A || N/A ! ၄၀၀၀၀၀+ |- ! ၂၀၁၂-၀၃-၃၁ | TBA || TBA || TBA || TBA ! TBA |} ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ရက်၊ ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် PlayStation Vita ကို [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] ၌ ထုတ်လုပ်ပြီး နှစ်ရက်အတွင်း ၃၂၅ ၀၀၀ ခုရောင်းချပြီးဖြစ်သည်။ ရောင်းချရမှုသည် တစ်ပတ်အကြာတွင် ၇၄၀၀၀ခုသာ ရောင်းခဲ့ရပြီး ၇၈%ကျဆင်းသွားသည် <ref>{{cite web | url=http://venturebeat.com/2011/12/28/playstation-vita-sales-drop/ | title=PlayStation Vita sales see 78% drop during Christmas week | publisher=VentureBeat | date=December 28, 2011 | accessdate=December 29, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120310132530/http://venturebeat.com/2011/12/28/playstation-vita-sales-drop/ | archive-date=10 March 2012 | url-status=dead}}</ref> PlayStation Vita ရောင်းချမှုသည် ဆက်တိုက်ကျဆင်းသွားပြီး ကိုးပတ်မြောက်တွင် အခု ၁၄၀၀၀သာရောင်းချခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite web | url=http://www.crunchyroll.com/anime-news/2012/02/16-1/underwhelming-sales-figures-for-ps-vita-in-japan-it-only-does-dead-last | title=Underwhelming Sales Figures for PS Vita--In Japan, it Only Does Dead Last | publisher=crunchyroll | date=February 16, 2012 | accessdate=February 16, 2012 | archive-date=23 February 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120223152915/http://www.crunchyroll.com/anime-news/2012/02/16-1/underwhelming-sales-figures-for-ps-vita-in-japan-it-only-does-dead-last }}</ref> ==References== {{reflist|30em}} ==External links== *[http://us.playstation.com/psvita/ Official Playstation Vita Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140504074954/http://us.playstation.com/psvita/ |date=4 May 2014 }} [[Category:၂၀၁၁ခုနှစ်အတွင်း ထုတ်လုပ်ခဲ့သော ပစ္စည်းများ]] [[Category:ပလေးစတေရှင် ဗီတာ| ]] [[Category:PlayStation (brand)]] [[Category:လက်ကိုင်ဂိမ်းစက်များ]] [[Category:Portable media players]] [[Category:Sony consoles]] [[Category:Toys of the 2010s]] [[Category:Regionless game consoles]] 4d6krbmkabhll5lffijbfb24c4hcfpz 0 49591 1062849 716157 2026-11-10T15:52:44Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062849 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | image = {{Photomontage | photo1a = Mentha spicata-IMG 6186.jpg{{!}}Inflorescence of ''Mentha spicata'' | photo2a = Mentha piperita - Flickr - aspidoscelis (1).jpg{{!}}''Mentha x piperita'' | size = 250 }} |image_caption = ''[[:en:Mentha spicata]]'' (Spearmint)<br>''[[:en:Mentha × piperita]]'' (Peppermint) |display_parents = 2 |taxon = Mentha |authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]] |type_species = ''[[:en:Mentha spicata]]'' |type_species_authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]] |synonyms_ref = <ref name=POWO_30016176-2/> |synonyms = *''Pulegium'' <small>[[:en:Philip Miller|Mill.]]</small> *''Preslia'' <small>[[:en:Philipp Maximilian Opiz|Opiz]]</small> *''Audibertia'' <small>[[:en:George Bentham|Benth.]]</small> *''Menthella'' <small>[[:en:Alexandre Jules César Pérard|Pérard]]</small> *''Minthe'' <small>[[:en:Jean Baptiste Saint-Lager|St.-Lag.]]</small> }} အချို့က ပူစီနံ ဟု ခေါ်ကြသည်။ [[မြန်မာအစားအသောက်]] တွင် ထည့်ချက်သော [[ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်]] တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပူစီနံ၏ အခြားထူးခြားချက်မှာ ဆေးဖက်လည်းဝင်လေသည်။ သက်ရွယ်မရွေး ညအိပ်မပျော်သော သူများအတွက် အိပ်ယာဝင်ခါနီး ၎င်း အရွက်အား ရေနွေးပူပူထဲ၌ လက္ဘ်ခြောက်ခက်သကဲ့သို့ ပြုတ်ကာ ထိုရေကို သောက်ပေးခြင်းဖြင့် နှစ်ခြိုက်စွာ အိပ်ပျော်လေသည်။ ပူဒီနာပင်သည် [[ပင်စိမ်း]]ပင်နှင့် အမျိုးချင်း တူသောကြောင့်၊ အရွက်ထွက်ပုံ၊အပွင့်ပွင့်ပုံတို့သည် ပင်စိမ်း ပင်ကဲ့သို့ တထေရာတည်းဖြစ်သည်။ လေးဗီယေးတီး´မျိုး ရင်းတွင်ပါဝင်၍၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိထင်ရှားသောပူဒီနာပင် နှစ် မျိုး၏ရုက္ခဗေဒအမည်များမှာ မင်သာအာရဗင်ဆစ် နှင့် “မင် သာဆီလဗက်စတြစ်”တို့အသီးသီးဖြစ်လေသည်။ ဤအပင် မျိုးပေါင်း ၂၅ မျိုးခန့်မျှ ရှိရာ၊ ထိုအပင်တို့၏ထူးခြားသော အနံ့နှင့်အရသာကို လူတို့ကြိုက်နှစ်သက်သဖြင့်ဟင်းရွက် စိမ်းအဖြစ်ဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနှံ့အပြားစိုက်ပျိုးကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် ပင်စိမ်းပင်နှင့် ပူဒီနာပင် များ၏အရွက်အခက်တို့ကို ဟင်းသီးဟင်းရွက် လက်သုတ် နှင့်ချိုချဉ်[[သနပ်]]အစရှိသည်တို့၌ အနံ့အရသာပိုမိုကောင်း မွန်လာရအောင် ထည့်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုအပင်များမှ အ ကြောအခြင်ကိုက်ခဲသည့် ရောဂါအတွက် သုတ်လိမ်းရသော ဆီတစ်မျိုးကိုရရှိသည်။ ဤအပင်မျိုးအားလုံးတို့တွင် လေး ထောင့်ကျကျပင်စည်များရှိ၍၊ အကိုင်း၏တစ်ဖက်တစ် ချက်မှ ရိုးတံချင်းဆိုင်၍ အရွက်များထွက်သည်။ အကိုင်း တို့တွင် အပွင့်ငယ်များ အဆုပ်လိုက်ပွင့်တတ်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|refs= <ref name=POWO_30016176-2>{{cite web |title=''Mentha'' L. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016176-2 |access-date=2019-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306104603/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30016176-2 |archive-date=6 March 2018 |url-status=dead }}</ref> }} [[Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ]] e5zq7yxr80gz0712ghs2gfnomk1sbuv 0 51080 1062846 1043833 2026-11-10T15:29:33Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062846 wikitext text/x-wiki {{Infobox information appliance |title = ပလေးစတေရှင် ၃<br />{{Native name|en|PlayStation 3}} |logo = [[Image:Logo of the PlayStation 3 (2006–2009).svg|frameless|upright=1.20|center|PlayStation 3 logo]]<br/>[[File:PlayStation 3 logo (2009).svg|frameless|upright=0.80]] |caption = {{plainlist| * '''ထိပ်:''' မူလ PlayStation 3 (2006) * '''လယ်:''' PlayStation 3 Slim (2009) * '''အောက်:''' PlayStation 3 Super Slim (2012)}} |image= <div style="white-space: nowrap; border: #dadada solid 1px;">[[File:Sony-PlayStation-3-CECHA01-wController-L.jpg|frameless|upright=1.15|Original model]]<br />[[File:Sony-PlayStation-3-2001A-wController-L.jpg|frameless|upright=1.15|Slim model]]<br />[[File:Sony-PlayStation-3-4001B-wController-L.jpg|frameless|upright=1.15|Super Slim model]]</div> |aka = ပီအက်စ်သရီး၊ ပီသရီး |developer = [[ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး]] (Sony Computer Entertainment) |manufacturer = [[ဆိုနီ|Sony EMCS]], Foxconn, [[Asus|ASUSTeK]]<ref>{{cite web|url=http://www.xbitlabs.com/news/multimedia/display/20060718235111.html|title=Asustek Computer Ships PlayStation 3 Consoles|last=Shilov|first=Anton|publisher=X-bit labs|accessdate=2007-05-05|date=2006-07-18|archivedate=4 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160404144902/http://www.xbitlabs.com/news/multimedia/display/20060718235111.html}}</ref> |family = [[ပလေးစတေရှင်]] |type = [[အိမ်သုံးဗီဒီယိုဂိမ်းစက်]] |generation = သတ္တမမြောက် ဂိမ်းစက်မျိုးဆက် |releasedate = {{vgrelease new|JPN|November 11, 2006|USA|November 17, 2006|EU|March 23, 2007|AUS|March 23, 2007}} <!--Please DO NOT CHANGE these numbers without a reference--> <!--VGCHARTS and NEXTGENWARS are NOT reliable sources--> |unitssold= သန်း ၈၀<br/><small>(as of November 2, 2013)</small><ref name="WorldPS3Sales">{{cite web|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/playstation3-sales-reach-80-million-units-worldwide-230771611.html |title=PlayStation 3 Sales Reach 80 Million Units Worldwide |accessdate=November 6, 2013 |publisher=[[Sony Computer Entertainment]]}}</ref> <!-- {{Template:PlayStation 3 sales}} --> |media = * [[ဘလူးရေး]] (ပလေးစတေရှင် ၃ ဂိမ်းခွေ) * [[ဒီဗီဒီ]] * [[စီဒီ]] * [[ပလေးစတေရှင် (ဂိမ်းစက်)|ပလေးစတေရှင်]] ဂိမ်းခွေ * [[ပလေးစတေရှင် ၂]] ဂိမ်းခွေ <small> * Super Audio CD <small> * Digital distribution |os = PlayStation 3 system software<ref>{{cite web | title = PlayStation®3 System Software Version 4.60; Update Your PS3™ System - PlayStation® | accessdate = June 23, 2014 | url = http://us.playstation.com/support/systemupdates/ps3/index.htm | archive-date = 22 June 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140622131821/http://us.playstation.com/support/systemupdates/ps3/index.htm }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.ign.com/articles/2014/06/25/ps4-v172-and-ps3-v460-updates-add-system-stability| title=PS4 v1.72 and PS3 v4.60 Updates Add 'System Stability' | publisher=ign.com| date=June 25, 2014 | accessdate=June 25, 2014}}</ref> |CPU = 3.2 GHz Cell Broadband Engine with 1 PPE & 7 SPEs |storage = 2.5-inch SATA [[ဟတ်ဒစ်စ် ဒရိုက်ဗ်|hard drive]]<br/><small>(20 GB, 40 GB, 60 GB, 80 GB, 120 GB, 160 GB, 250 GB, 320 GB or 500 GB included)</small> (အဆင့်မြှင့်နိုင်သည်) |GPU = 550 MHz NVIDIA/SCEI RSX 'Reality Synthesizer' |Memory = 256 MB system and 256 MB video |controllers= Sixaxis, DualShock 3, DualShock 4, Logitech Driving Force GT, Logitech Cordless Precision controller, standard USB controllers, GT Force, Rhythm game controllers, PlayStation Move, PlayStation 3 Blu-ray Remote Control, GunCon 3, PlayStation Portable, [[ပလေးစတေရှင် ဗီတာ|PlayStation Vita]], Keyboard and Mouse |connectivity= {{Collapsible list |title=(အသေးစိတ်) | '''Flash memory input'''* *MemoryStick/PRO/Duo *SD/MMC *CompactFlash/Microdrive '''Audio/video output''' *HDMI 1.3a out **CEC (BRAVIA sync)** *S/PDIF out <small>(TOSLINK)</small> *AV Multi out **Composite video/stereo audio cable*** **S-Video cable **SCART cable **YPbPr cable **D-Terminal cable '''Other''' *IEEE 802.11b/g [[Wi-Fi]]**** *Bluetooth 2.0 (EDR) *2 × USB 2.0 :(''4 × in 60 GB launch model'') *Wired gigabit Ethernet ---- <nowiki>*</nowiki>''60 GB and CECHExx 80 GB models''<br/>**''Slim models only''<br/>***''Included in box''<br/>****''All except 20 GB model'' }} |display= {{Collapsible list |title=ဗီဒီယိုရုပ်ထွက်အမျိုးအစားများ | *Composite video<br/><small>480i, 576i(PAL)</small> *S-Video<br/><small>480i, 576i(PAL)</small> *RGB SCART<br/><small>480i, 576i (PAL)</small> *Component (YP_BP_R)<br/><small>480i, 576i (PAL), 480p, 576p, 720p, 1080i, 1080p</small> *D-Terminal<br/><small>480i (D1), 480p (D2), 720p (D4), 1080i (D3), 1080 (D5)</small> *HDMI<br/><small>480p, 576p, 720p, 1080i, 1080p</small> }} |Sound= {{Collapsible list |title=အသံထွက်အမျိုးအစားများ | '''A/V-Multi''' *Analog stereo '''TOSLINK''' *LPCM {{-}}<small>2ch</small>{{-}}<small>44.1 kHz, 48 kHz, 88 kHz, 176.4 kHz</small> *Dolby Digital 5.1 *DTS 5.1 *AAC '''HDMI''' *LPCM{{-}}<small>2ch, 5.1ch, 7.1ch</small>{{-}}<small>44.1 kHz, 48 kHz, 88 kHz, 96 kHz, 176.4 kHz, 192 kHz</small> *DTS-HD Master Audio Bitstream <small>(slim models only)</small>* *Dolby TrueHD Bitstream <small>(slim models only)</small>* *Dolby Digital 5.1 *DTS 5.1 *AAC <nowiki>*</nowiki><small>All models can decode Dolby TrueHD and as of firmware 2.30 DTS-HD Master Audio, to be output as LPCM. Output of the raw undecoded stream is limited to slim models.</small><ref name="HDbitstream">{{cite web|url=http://playstation.joystiq.com/2009/08/21/ps3-slim-gains-ability-to-bitstream-dolby-truehd-dts-hd-ma/|title=PS3 Slim gains ability to bitstream Dolby TrueHD, DTS-HD MA|publisher=Joystiq|date=2009-08-21|accessdate=2010-03-22|archivedate=9 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100309093511/http://playstation.joystiq.com/2009/08/21/ps3-slim-gains-ability-to-bitstream-dolby-truehd-dts-hd-ma}}</ref> }} |onlineservice = PlayStation Network |compatibility = [[ပလေးစတေရှင် (ဂိမ်းစက်)|ပလေးစတေရှင်]] <small>(မော်ဒယ်အားလုံး)</small><br/>[[ပလေးစတေရှင် ၂]] <small>(20 GB, 60 GB and some (CECHExx) 80 GB models)</small> |predecessor=[[ပလေးစတေရှင် ၂]] |successor =[[ပလေးစတေရှင် ၄]] |website = {{url|http://playstation.com/ps3/}} }} '''ပလေးစတေရှင် ၃''' (PlayStation 3 - PS3) သည် [[ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး]] (Sony Computer Entertainment) မှ ထုတ်လုပ်သော [[အိမ်သုံးဗီဒီယိုဂိမ်းစက်]] အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ [[ပလေးစတေရှင်]] အုပ်စုဝင် [[ပလေးစတေရှင် ၂]]၏ နောက်ထွက်မျိုးဆက်သစ် ဂိမ်းစက်လည်းဖြစ်သည်။ သတ္တမမြောက် ဂိမ်းဆက်မျိုးဆက်အဖြစ် [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ်]]၏ အိပ်စ်ဘောက်စ် ၃၆၀ (Xbox 360)နှင့် နစ်တန်းဒိုး၏ ဒဗလျူတူး(Wii) ဂိမ်းစက်များနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]တွင် စတင်ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး နောက်မကြာမီအချိန်အတွင်း နိုင်ငံတကာဈေးကွက်သို့ တင်ပို့ရောင်းချခဲ့သည်။<ref name="Japandate">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6135452.stm| title=PS3 sells out at launch| date=2006-11-11| publisher=BBC| accessdate=2008-01-14}}</ref> ၂၀၀၅ [[အီလက်ထရွန်းနစ် ဖျော်ဖြေရေးပြပွဲ]] (Electronic Entertainment Expo 2005) တွင် စတင်ပွဲထုတ် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ရောင်းချပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘလူးရေး နည်းပညာကို အသုံးပြုထားသော ပထမဆုံးဂိမ်းစက်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web| url=http://us.playstation.com/ps3/features/ps_ps3_bluray.html| title=PlayStation 3 Features – Blu-ray| publisher=SCEA| accessdate=2010-03-04| archive-date=7 March 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20100307231125/http://us.playstation.com/ps3/features/ps_ps3_bluray.html}}</ref> ၂၀၀၉ အောက်တိုဘာလတွင် PlayStation 3 ''Slim'' မော်ဒယ်ကို ထပ်မံဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ယင်းမော်ဒယ်သည် မူလ ပလေးစတေရှင် ၃ ထက် ပါးလွှာ၍ ပိုမိုပေါ့ပါးသည်။ ထပ်မံ၍ ပြုပြင်ထားသော ''Super Slim'' မော်ဒယ်ကို ၂၀၁၂ နှောင်းပိုင်းတွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂ ရက်စာရင်းများအရ ပလေးစတေရှင် ၃ ဂိမ်းစက်အား ကမ္ဘာတစ်ဝှန်းတွင် သန်း ၈၀ ခန့်ရောင်းချခဲ့ရပြီးဖြစ်သည်။ နောက်ထပ်မျိုးဆက်သစ် [[ပလေးစတေရှင် ၄]] (PlayStation 4) ဂိမ်းစက်ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[မြောက်အမေရိက]]တွင် လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ဥရောပ]]တွင် လည်းကောင်း ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ပလေးစတေရှင် ၄ ဖြန့်ချိပြီးနောက် ဆိုနီကုမ္ပဏီအနေဖြင့် ပလေးစတေရှင် ၃ ကို ၂၀၁၅ အထိ ဆက်လက်ပံ့ပိုး ထောက်ပံ့ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last=Raby |first=Mark |url=http://www.tgdaily.com/games-and-entertainment-brief/66408-sony-affirms-ps3-support-until-2015 |title=Sony affirms PS3 support until 2015 |publisher=Tgdaily.com |date=2012-09-25 |accessdate=2014-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206204400/http://www.tgdaily.com/games-and-entertainment-brief/66408-sony-affirms-ps3-support-until-2015 |archive-date=6 December 2014 |url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== ပလေးစတေရှင် ၃ ၏ တရားဝင် အင်တာနက်စာမျက်နှာများ *[http://ca.playstation.com/ps3/ ကနေဒါ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513231814/http://ca.playstation.com/ps3/ |date=13 May 2013 }} *[http://nz.playstation.com/ps3/ နယူးဇီလန်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141025123452/http://nz.playstation.com/ps3/ |date=25 October 2014 }} *[http://au.playstation.com/ps3/ ဩစတြေးလျ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110224192921/http://au.playstation.com/ps3/ |date=24 February 2011 }} *[http://asia.playstation.com/hk/en/ps3/ အာရှဒေသ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090307110655/http://6angon.playstation.com/south-dagon/en/ps3 |date=7 March 2009 }} *[http://myanmar.playstation.com/ps3/ co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100125021327/http://uk.playstation.com/ps3/ |date=25 January 2010 }} *[http://us.playstation.com/ps3/ co.us] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218202026/http://www.us.playstation.com/PS3 |date=18 February 2010 }} {{commonscat|PlayStation 3}} [[Category:နည်းပညာ]] [[Category:ဗွီဒီယိုဂိမ်းများ]] 83c6n25vzo5v9edrtoeeg0rypopfmjb 0 52405 1062951 1057756 2026-11-11T08:36:34Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062951 wikitext text/x-wiki ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသော ပြဿနာများအား လက်တွေ့ကျကျ ဖြေရှင်းနိုင်ရေးကို အဓိကထားသည့် ဘာသာဗေဒပညာရပ်ကို အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်ဟု ခေါ်သည်။ ဤပညာရပ်သည် ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသော ပြဿနာများကို ဖော်ထုတ်၍ လေ့လာစမ်းစစ်ကာ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်မည့် နည်းလမ်းများကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ အခြားပညာရပ်များနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေသည့် ပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်နှင့် ဆက်စပ် နေသည့် ပညာရပ် အချို့မှာ မနုဿဗေဒ၊ လူမှုဗေဒ၊ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံနှင့် စိတ်ပညာတို့ ဖြစ်သည်။ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် ပညာရေးကဏ္ဍနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိသည့် အပြင် လူတို့ တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် ပြောဆိုဆက်ဆံပုံ ကို လေ့လာသည့် သုတေသနလုပ်ငန်း၊ ဆက်သွယ်ရေးသုတေသနလုပ်ငန်းတို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်နေသည်။ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်၏ အောက်တွင် • ဘာသာစကားနှစ်မျိုးပြောနိုင်မှုကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာစကားများ ပြောဆိုနိုင်မှုကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • ကွန်ပျူတာ အကူအညီဖြင့် ဆက်သွယ်မှုကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • လူတို့ အချင်းချင်း အပြန်အလှန်ပြောဆိုသည့် စကားများကို အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကာ လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာစကားနှစ်ခုအကြားရှိ တူညီသောအချက်များ၊ မတူညီသောအချက်များကို လေ့လာဖော်ထုတ်သည့် ပညာရပ်၊ • လက်ဟန်ခြေဟန်ဖြင့် ဆက်သွယ်သည့် သင်္ကေတဘာသာစကားများကို လေ့လာသည့် ပညာရပ် • စကားပြောဆိုပုံ၊ စာပိုဒ်များဖွဲ့စည်းပုံတို့ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာစကား သင်ကြားရေးနှင့် ဆိုင်သည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာစကားအသစ်တစ်ခုကို သင်ယူခြင်းနှင့် ဆိုင်သည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာစကားနှင့်ဆိုင်သော စံမံချက်များ ရေးဆွဲသည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုနှင့်ဆိုင်သော ပေါ်လစီများကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာစကားမတူသူတို့ အချင်းချင်း ပြောဆိုဆက်ဆံနိုင်ဖို့ကြိုးစားရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဘာသာစကားများကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • စကားပြောဆိုပုံမျိုးစုံ၊ စာပေအမျိုးအစားမျိုးစုံကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • အခြေအနေနှင့် အချိန်အခါအလိုက် စကားပြောဆိုပုံ အမျိုးမျိုးကို လေ့လာသည် ပညာရပ်၊ • ရာဇဝတ်မှုများကို ဖော်ထုတ်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဘာသာဗေဒပညာရပ်၊ • ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုဆိုင်ရာ စစ်တမ်းကောက်ယူမှု ပညာရပ်၊ • စာတတ်မြောက်ရေး လုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်သော ပညာရပ်၊ • အဘိဓာန်ပြုစုသည့် ပညာရပ် စသည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာပြန်ဆိုသည့် ပညာရပ်တို့ ပါဝင်သည်။ ဘာသာဗေဒပညာဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို အဓိကထား ထုတ်ဝေသည့် ထင်ရှားသည့် ဂျာနယ်များရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ Annual “Review of Applied Linguistics ဂျာနယ်, Applied Linguistics ဂျာနယ်, International Review of Applied Linguistics ဂျာနယ်, International Journal of Applied Linguistics ဂျာနယ်, Issues in Applied Linguistics ဂျာနယ်, and Language Learning ဂျာနယ် တို့ဖြစ်သည်။ == အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်၏ သမိုင်း == “အသုံးချ ဘာသာဗေဒပညာရပ်”သည် ၁၉၅၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂျနရေးတစ်ဘာသာဗေဒပညာ (generative linguistics) နှင့် တချိန်တည်း ပေါ်ပေါက်လာသည့် ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံနှင့် ဥရောပနိုင်ငံတို့မှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာပြီး နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံတကာ၌ လျင်မြန်စွာ ရေပန်းစားလာသည့် ပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤပညာရပ်သည် အစပိုင်းတွင် ဘာသာစကားနှင့်ပတ်သက်သော သဒ္ဒါ၊ အသံထွက် နှင့် ဝေါဟာရတို့ကိုသာ လေ့လာသည့် ပညာရပ်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ အခြားနယ်ပယ်မှ ပညာရှင်များကလည်း ဘာသာဗေဒပညာရှင်တို့အား ဘာသာစကားနှင့်ပတ်သက်သော သဒ္ဒါ၊ အသံထွက် နှင့် ဝေါဟာရတို့ကို လေ့လာပြီး ထိုအသိပညာတို့ကို လက်တွေ့အသုံးချနေကြသည့် သူများအဖြစ်သာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် တဖြည်းဖြည်း ကျယ်ပြန့်လာပြီး ဘာသာစကားနှင့်ဆိုင်သော ပေါ်လစီများကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ ဘာသာစကားအသစ်တစ်ခုကို သင်ယူခြင်းနှင့် ဆိုင်သည့် ပညာရပ်၊ ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုဆိုင်ရာ စစ်တမ်းကောက်ယူမှု ပညာရပ်တို့လည်း ပါဝင်လာသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလမှ စ၍ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် သီအိုရီအမျိုးမျိုးအကြောင်းကိုသာ လေ့လာသည့် ပညာရပ်တစ်ခုအနေနှင့် မဟုတ်ဘဲ ဘာသာစကား အသုံးပြုမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသော အမှန်တကယ် ဖြစ်ပျက်နေသည့် ပြဿနာများကို လက်တွေ့ကျကျ ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့ ကြိုးစားရာမှ တဖြည်းဖြည်း ကျယ်ပြန့်လာသည့် ပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာပြီး ဘာသာစကားများ ပြောဆိုနိုင်မှုကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်နှင့် ဝေဖန်သုံးသပ်သည့်ပညာရပ် (critical studies) ဟု ခေါ်သည့် ပညာရပ်လည်း ပါဝင်လာသည်။ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်နှင့် ပတ်သက်သော သုတေသနလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဘာသာစကားနှင့်ပတ်သက်သော သဒ္ဒါ၊ အသံထွက် နှင့် ဝေါဟာရတို့ကို လေ့လာရာမှ ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသော ပြဿနာများကို သီအိုရီဖြင့်သာမက လက်တွေ့ လေ့လာစူးစမ်းနိုင်ရေးကို ဦးစားပေးသည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများဖြစ်လာသည်။ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသော ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်မည့် နည်းလမ်းများအား လေ့လာသည့် ပညာရပ်တစ်ခု အဖြစ် ယနေ့တိုင် တည်ရှိလျက် ရှိသည်။ == အမေရိကန်နိုင်ငံ == အမေရိကန်နိုင်ငံ၌လည်း အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် အစပိုင်းတွင် ဘာသာစကားများ၏ဖွဲ့စည်းပုံအား လေ့လာသည့် ပညာရပ်ကို လက်တွေ့အသုံးချရာမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်က အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် သိပ်မကျယ်ပြန့်သေးပါ။ အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ ကျောင်းများတွင် ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသားများအား ၎င်းတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သည့် အင်္ဂလိပ်စကားကို ရေးတတ်၊ ဖတ်တတ်နိုင်အောင် သင်ကြားပေးဖို့အတွက် ဆရာ၊ ဆရာမများ လေ့လာကြသည့် သင်ကြားရေးဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် တဖြည်းဖြည်း ကျယ်ပြန့်လာပြီး နိုင်ငံခြားဘာသာစကားများကို သင်ကြားသည့် ပညာရပ်လည်း ပါဝင်လာသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရပ်၏ အထောက်အကူဖြင့် ဘာသာစကားသင်ယူခြင်းကို လူသိများလာစေရန်အတွက် စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူတို့မှာ Mr. Leonard Bloomfield နှင့် Mr. Charles C. Fries တို့ဖြစ်သည်။ Mr. Leonard Bloomfield သည် အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ ‘စစ်တပ်အတွင်းရှိ အထူးသင်တန်းများအတွက် ဖောင်ဒေးရှင်း’ကို တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး Mr. Charles C. Fries သည် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် မီချီဂန်တက္ကသိုလ်၌ ‘အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားအသင်း’ကို တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မီချီဂန်တက္ကသိုလ်မှ သုတေသနအဖွဲ့တစ်ခုက “Language Learning: A Journal of Applied Linguistics”ဂျာနယ်ကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုဂျာနယ်သည် အသုံးချဘာသာဗေဒပညာ ဟူသည့် အမည်ပါဝင်သည့် ပထမဦးဆုံးဂျာနယ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် အခြားပညာရပ်များနှင့် ဆက်နွယ်နေသည့် ဘာသာဗေဒပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ်သာမက ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုနှင့်ဆက်နွယ်နေသော ပြဿနာများအား လက်တွေ့ကျကျ ဖြေရှင်းနိုင်ရေးကို အဓိကထားသည့် ပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် “အမေရိကန်နိုင်ငံ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ် အသင်း”ကို တည်ထောင်လိုက်သောအခါ “အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်”သည် သီးခြား ပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ် အခိုင်အမာ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ == ဗြိတိန်နိုင်ငံ == “ဗြိတိန်နိုင်ငံ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ် အသင်း”သည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုအသင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ “ဘာသာစကားသင်ယူခြင်း၊ ဘာသာစကားသင်ကြားခြင်း၊ ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုကို လေ့လာခြင်း၊ အခြားပညာရပ်နယ်ပယ်မှ ပညာရှင်များနှင့်အတူ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခြင်းတို့ကို အားပေးခြင်းအားဖြင့် ပညာရေးတိုးတက်စေဖို့ လုပ်ဆောင်ရန်” ဖြစ်သည်။ == ဩစတြေးလျနိုင်ငံ == ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် မိခင်ဘာသာစကားကို အခြေခံကာ သင်ကြားသည့် သင်ကြားနည်းစနစ်ကို ဖန်တီးရန်နှင့် အခြားနိုင်ငံမှ ရွေ့ပြောင်းလာသူများအား အင်္ဂလိပ်စကားသင်ပေးရန်အတွက် အသုံးဝင်သည့် ပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံရှိ အသုံးချဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အစဉ်အလာများကို လေ့လာကြည့်သောအခါ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၌ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် ဥရောပနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့၏ လွမ်းမိုးမှုကို အများဆုံးခံရကြောင်းတွေ့ရပြီး ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုမှာမူ အလွန်နည်းကြောင်းတွေ့ရသည်။ “ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ် အသင်း”ကို ၁၉၇၆ ခုနှစ် တွင် ကျင်းပသည့် အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်နှင့်ဆိုင်သော အမျိုးသား ညီလာခံ၌ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ == ဂျပန်နိုင်ငံ == ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ 'အင်္ဂလိပ်စာသင်ကြားနေသည့် ဂျပန်နိုင်ငံ ကောလိပ်ဆရာ၊ ဆရာမများ အသင်း'က 'ဂျပန်နိုင်ငံ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ် အသင်း'ကို နိုင်ငံတကာအဆင့် အသုံးချဘာသာဗေဒသဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်မှုများတွင် ပါဝင်ရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် 'ဂျပန်နိုင်ငံ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ် အသင်း'သည် 'နိုင်ငံတကာအဆင့် အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ် အဖွဲ့'၌ အသင်းဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ဘာသာဗေဒပညာရပ်ဆိုင်ရာ အသင်းအဖွဲ့များ == * International Association of Applied Linguistics (http://www.aila.info/) America * American Association for Applied Linguistics (http://www.aaal.org/) * Asociación Mexicana de Lingüística Aplicada (http://www.cele.unam.mx/amla/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150520224429/http://cele.unam.mx/amla/ |date=20 May 2015 }}) * Asociación de Lingüística y Filología de América Latina/Associação de Lingüística e Filologia da América Latina (http://www.mundoalfal.org/) * Associação de Linguística Aplicada do Brasil (http://www.alab.org.br/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150217190651/http://www.alab.org.br/ |date=17 February 2015 }}) * Center for Applied Linguistics (http://www.cal.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210419114829/http://www.cal.org/ |date=19 April 2021 }}) * Canadian Association of Applied Linguistics (https://web.archive.org/web/20180119235054/http://www.aclacaal.org/) * International Society for Language Studies (http://www.isls.co/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217163351/http://isls.co/ |date=17 December 2014 }}) Europe * Association Belge de Linguistique Appliquée (http://www.abla.be/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218223713/http://www.abla.be/ |date=18 December 2014 }}) * Asociación Española de Lingüística Aplicada (http://www.aesla.uji.es/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531071514/http://www.aesla.uji.es/ |date=31 May 2014 }}) * Association Finlandaise de Linguistique Appliquée (http://www.cc.jyu.fi/~kmantyla/afinla/!index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609184345/http://www.cc.jyu.fi/%7Ekmantyla/afinla/%21index.html |date=9 June 2007 }}) * Association Française de Linguistique Appliquée (http://www.afla-asso.org/) * Associazione Italiana di Linguistica Applicata (http://www.aitla.it/) * Association Néerlandaise de Linguistique Appliquée (http://www.aila.info/about/org/ic.htm#SG {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908070803/http://www.aila.info/about/org/ic.htm#SG |date=8 September 2008 }}) * Association Norvegienne de Linguistique Appliquée (http://www.hf.ntnu.no/anla/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002013853/http://www.hf.ntnu.no/anla/ |date=2 October 2011 }}) * Association Suédoise de Linguistique Appliquée (http://www.asla.se/) * Association Suisse de Linguistique Appliquée (http://www.vals-asla.ch/cms/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090818025011/http://www.vals-asla.ch/cms/ |date=18 August 2009 }}) * British Association for Applied Linguistics (http://www.baal.org.uk/) * Estonian Association of Applied Linguistics (http://www.eki.ee/rakenduslingvistika/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070517011357/http://www.eki.ee/rakenduslingvistika/ |date=17 May 2007 }}) * Gesellschaft für Angewandte Linguistik (http://www.gal-ev.de/) * Greek Applied Linguistics Association (http://www.enl.auth.gr/gala/) * Irish Association for Applied Linguistics (http://www.iraal.ie/) * Polish Association of Applied Linguistics Oceania * Applied Linguistics Association of New Zealand (http://www.victoria.ac.nz/lals/about/alanz/alanz.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216015106/http://www.victoria.ac.nz/lals/about/alanz/alanz.html |date=16 December 2008 }}) * Applied Linguistics Association of Australia (http://www.latrobe.edu.au/alaa/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090726084730/http://www.latrobe.edu.au/alaa/ |date=26 July 2009 }}) Asia * Asian Association of TEFL (Asia TEFL) (http://www.asiatefl.org/) * Applied Linguistics Association of Korea (http://www.alak.or.kr/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141223000722/http://www.alak.or.kr/ |date=23 December 2014 }}) * China English Language Education Association (http://www.celea.org.cn/) * Hong Kong Association for Applied Linguistics (http://www.haal.hk/) * Japan Association of College English Teachers (http://www.jacet.org/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090610054350/http://www.jacet.org/index.html |date=10 June 2009 }}) * Japan Association of Language Teachers (http://www.jalt.org/) * Linguistic Society of the Philippines (http://www.dlsu.edu.ph/inside/organizations/lsp/default.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141227121352/http://www.dlsu.edu.ph/inside/organizations/lsp/default.asp |date=27 December 2014 }}) * Singapore Association for Applied Linguistics (http://www.saal.org.sg/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150218085046/http://www.saal.org.sg/ |date=18 February 2015 }}) Others * Israel Association of Applied Linguistics (http://www.tau.ac.il/~ilash/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130405154312/http://www.tau.ac.il/~ilash/ |date=5 April 2013 }}) * Southern African Applied Linguistics Association (http://www.saala.org.za/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141227105850/http://www.saala.org.za/ |date=27 December 2014 }}) == အောက်ဖော်ပြပါအကြောင်းအရာများကိုလည်း ဖတ်ကြည့်ပါ == * List of linguists * Glossary of language teaching terms and ideas * Internet linguistics == ဘာသာဗေဒပညာရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ ပိုမိုသိရှိလိုပါက ဖတ်ရှုရန် == * Berns, M., & Matsuda, P. K. (2006). Applied linguistics: Overview and history. In K. Brown (Ed.), The Encyclopedia of language and linguistics (2nd ed.; pp. 394–405). Oxford, UK: Elsevier. * Cook, G. (2003) Applied Linguistics (in the series Oxford Introduction to Language Study), Oxford: Oxford University Press. * Davies, A. & Elder, C. (eds.) (2004) Handbook of Applied Linguistics, Oxford/Malden, MA: Blackwell. * Hall, C. J., Smith, P. H. & Wicaksono, R. (2011). Mapping Applied Linguistics. A Guide for Students and Practitioners. London: Routledge. * Johnson, Keith & Johnson, Helen (1999) Encyclopedic Dictionary of Applied Linguistics, Oxford/Malden, MA: Blackwell. * McCarthy, Michael (2001) Issues in Applied Linguistics, Cambridge University Press. * Pennycook, Alastair (2001) Critical Applied Linguistics: A Critical Introduction, London: Lawrence Erlbaum Associates. * Schmitt, Norbert (2002) An Introduction to Applied Linguistics, London: Arnold. == အကိုးအကားများ == # Alan Davies & Catherine Elder.(Eds.). 2004. Handbook of Applied Linguistics. 1 # Christopher Brumfit. How applied linguistics is the same as any other science, "International Journal of Applied Linguistics", 7(1), 86-94. # Margie Berns and Paul Kei Matsuda. 2006. Applied linguistics: Overview and history. In K. Brown (Ed.), The Encyclopedia of language and linguistics (2nd ed.), 398-401. # "British Association for Applied Linguistics constitution". Public Documents. British Association for Applied Linguistics. September 2011. Paragraph 3: "Objects". Retrieved 19 March 2012. # Alan Davies & Catherine Elder.(Eds.). 2004. Handbook of Applied Linguistics. 6 # Jump up^ "Applied Linguistics Association of Australia (home page)". Applied Linguistics Association of Australia. September 2011. Retrieved 19 March 2012. == အခြားစာမျက်နှာများ == * mappling.com Applied Linguistics community website * Applied Linguistics information and resources (USA and Canada) [[Category:အသုံးချဘာသာဗေဒ]] 3g7rwws42912m16gjdwq7s794ly71a8 0 55909 1062958 856137 2026-11-11T09:29:22Z ~2026-59711-26 150657 /* ကိုးကား */ 1062958 wikitext text/x-wiki '''ဖီးနစ်ငှက်'''ကို ထာဝရရှင်သန်သော မီးလျှံငှက်ဟု သတ်မှတ်သည်။ မီးတောက်မီးလျှံပြာပုံအတွင်းမှ နုပျိုရှင်သန် အသစ်တစ်ဖန် မွေးဖွားသောငှက်ဟု ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန်ဆိုသည်။ ရှေးပဝေသဏီခေတ်မှစ၍ ဖီးနစ်ငှက်ကို စွမ်းအားကြီးခြင်း၊ အသက်ရှည်ခြင်း၊ ဘေးဥပဒ်ကင်းခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည်ဟု ယုံကြည်၏။ အီဂျစ်တို့က စွန်ရဲငှက်အသွင်နှင့်လည်းကောင်း၊ ရောမတို့က လင်းယုန်ငှက် အသွင်နှင့်လည်းကောင်း၊ လူနှင့်အတူ ဆောင်ယူကြကုန်သည်။ အမှတ်တံဆိပ်များအဖြစ် သုးစွဲကြသည်။ တိုက်ပွဲများ ဆင်နွှဲရာတွင် တပ်ဦးတွင်ထား၍ ရှင်သန်ခြင်းနှင့် အောင်နိုင်ခြင်းအတွက် ဆောင်ယူတိုက်ပွဲဝင်ကြကုန်သည်။ <ref name="sanzarnibo">စံ-ဇာဏီဘို ၂၀၁၈ ခုနှစ် ၁၂ရာသီဟောကိန်း ပြိဿရာသီ</ref> ဖီးနစ်ငှက်ကို '''ဇာမဏီ'''၊ '''ဇော်ဂျီဖိုဝင်ငှက်''' ဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။<ref>{{Wiktionary-inline|phoenix|ဖီးနစ်ငှက်}}</ref> == ကိုးကား == [[Category:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီ]] [[Category:သင်္ကေတများ]] g1wegydmwaeplbbciytsr6urevcdxmm 0 57387 1062902 1062422 2026-11-11T03:31:16Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062902 wikitext text/x-wiki [[File:Artist's impression of the free-floating planet CFBDSIR J214947.2-040308.9.ogv|thumb|300px|ဤဗီဒီယိုသည် လေလွင့်နေသောဂြိုဟ် CFBDSIR J214947.2-040308.9 အား အနုပညာရှင်မှ ပုံဖော်ထားချက်ဖြစ်သည်။]] '''လေလွင့်ဂြိုဟ်''' ({{lang-en|Rogue Planet}}) ဆိုသည်မှာ ကြယ်တာရာဂြိုဟ်၊ အတည်တကျမရှိ သွားလာနေသောဂြိုဟ်၊ လွင့်ချင်ရာလွင့်နေသောဂြိုဟ်၊ သို့မဟုတ် မိဘမဲ့ဂြိုဟ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းတို့သည် မိခင်[[နေအဖွဲ့အစည်း]]မှ တွန်းထုတ်ခံခဲ့ရကာ [[ဂယ်လက်ဆီ]]အား တိုက်ရိုက်လှည့်ပတ်နေသော ဂြိုဟ်အမျိုးအစားပင်ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် မည်သည့်[[ကြယ်]]တစ်စင်းကိုမျှ [[ဒြပ်ဆွဲငင်အား|ဒြပ်ဆွဲအား]] သက်ရောက်မှု မရှိပေ။ ယင်းတို့သည် [[နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ]] ထဲတွင် အရေအတွက်အားဖြင့် ဘီလီယံနှင့်ချီကာ တည်ရှိနိုင်သည်။ ===စောင့်ကြည့် လေ့လာမှု=== [[နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်|နေအဖွဲ့အစည်းပြင်ပဂြိုဟ်]]များအား ခြေရာခံနည်းအများစုသည် မိခင်ကြယ်အနား လှည့်ပတ်သည့်ဂြိုဟ်များအား အသုံးချသည့်နည်းလမ်းအပေါ်တွင် မှီခိုခဲ့ကြသည်။ ဒြပ်ဆွဲအား မိုက်ခရိုလန်ဆင်း (microlensing) နှင့် တိုက်ရိုက်ပုံဖော်ခြင်း နည်းလမ်းနှစ်ခုအား အသုံးပြုနိုင်သေးသည်။ [[File:Alone in Space - Astronomers Find New Kind of Planet.jpg|thumb|left|200px|[[ဂျူပီတာဂြိုဟ်]]အရွယ်အစားရှိသော လေလွင့်ဂြိုဟ်တစ်စင်းအား အနုပညာရှင်တစ်ယောက်မှ ပုံဖော်ထားပုံ]] တိုက်ရိုက်ပုံဖမ်းခြင်းသည် နက္ခတ္တပညာရှင်များကို လေလွင့်ဂြိုဟ်များအား ဆက်တိုက်လေ့လာနိုင်စေသည်။ သို့သော်လည်း ငယ်ရွယ်ပြီး ကြီးမားသည့်ဂြိုဟ်များကိုသာ ယင်းနည်းလမ်းဖြင့် လေ့လာနိုင်ပေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ယင်းတို့သည် ခြေရာခံနိုင်ရန် လုံလောက်သော ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြာထွက်မှုကို ထုတ်လွှတ်ပေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အခြားနည်းဖြင့်ဆိုရသော် မိခင်ကြယ်၏ အနှောက်အယှက်မပါဘဲ ဤနည်းလမ်းဖြင့် အလွယ်တကူ ခြေရာခံနိုင်သည်။ ဂြိုဟ်တစ်ခုသည် နောက်ခံကြယ်ရှေ့သို့ ဖြတ်သွားပါက ဒြပ်ဆွဲအားစက်ကွင်းသည် နောက်ခံကြယ်မှ အရာဝတ္တုအား မြင်နိုင်စေရန် တိုးပေးသည်။ ယင်းအား မိုက်ခရိုလန်းဆင်းဟု ခေါ်သည်။ မိုက်ခရိုလန်းဆင်းအား ဆက်တိုက်ဆိုသလို အသုံးမချနိုင်ပေ။ သို့သော် အိုမင်းပြီး သေးငယ်သောဂြိုဟ်များအား လေ့လာရာတွင် တိုက်ရိုက်ပုံဖမ်းခြင်းထက် ပိုမိုထိရောက်သည်။ စူးစမ်းလေ့လာသူများသည် သူတို့၏ စူးစမ်းရှာဖွေမှုများမှ ခန့်မှန်းချက်အရ [[နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ]]ထဲတွင် ကြယ်တစ်စင်းတိုင်းအတွက် လေလွင့်ဂြိုဟ် ၂ စင်းသည်ရှိသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ အခြားသော ခန့်မှန်းချက်မှာ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီတွင် ကြယ်များထက် လေလွင့်ဂြိုဟ်အရေအတွက်သည် အဆပေါင်း ၁ဝဝဝဝဝ ရှိသည်ဟုဆိုသည်။ ၂ဝ၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ကမ္ဘာမြေမှ [[အလင်းနှစ်]] ၁ဝဝ အကွာတွင် လေလွင့်ဂြိုဟ်တစ်စင်းအား နက္ခတ္တပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ မကြာသေးခင်က planemo 2M1207b ကဲ့သို့သော ပြင်ပြဂြိုဟ်အချို့အား ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် [[ကြယ်ပုညို]] 2M1207 အား လှည့်ပတ်နေသည်။ အချို့သော အာကာသကြားခံအရာဝတ္ထုများအား ကြယ်များဟုယူဆပါက အကျိုးအပဲများသည် ယင်းဂြိုဟ်အား ပေါင်းစပ်သွားနိုင်သည်။ ==ဖွဲ့စည်းပုံ== သီးသန့်တည်ရှိနေသော ဂြိုဟ်ထုထည်ရှိ အရာဝတ္ထုတစ်ခု (iPMO) ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်သည့် အဓိက အခြေအနေ နှစ်ရပ် ယေဘုယျအားဖြင့် ရှိသည်။ ၎င်းသည် ကြယ်တစ်စင်း၏ ပတ်လည်တွင် ဂြိုဟ်ကဲ့သို့ ဖြစ်ပေါ်လာပြီးနောက် ဖယ်ထုတ်ခံရခြင်း (သို့မဟုတ်) သီးခြားအနေဖြင့် ဒြပ်ထုနည်းသော ကြယ် သို့မဟုတ် [[ကြယ်ပုညို]] တစ်စင်းကဲ့သို့ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအချက်သည် ၎င်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ရွေ့လျားမှုကို သက်ရောက်မှု ရှိစေနိုင်သည်။ မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သော သုတေသနများက လေလွင့်ဂြိုဟ်များသည် ကြယ်ပျိုးခင်းများအတွင်း တိုက်ရိုက်ဆွဲအား ပြိုလဲခြင်း (direct gravitational collapse) နှင့် ၎င်းတို့ ပေါက်ဖွားရာ ဂြိုဟ်စနစ်များမှ ဖယ်ထုတ်ခံရခြင်း နှစ်မျိုးစလုံးဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် တည်ထောင်ပြီးသား စနစ်များနှင့် အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုရှိကာ ၎င်းတို့၏ ပတ်လမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံများနှင့် အလုံးစုံသော ဝိသေသလက္ခဏာများကို သက်ရောက်မှုရှိစေနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။ ဤအရာဝတ္ထုအများစုသည် တက်ကြွစွာ ဖယ်ထုတ်မခံရမီက ဂြိုဟ်စနစ်များအတွင်း၌ စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြဖွယ်ရှိပြီး၊ အချို့မှာမူ သီးခြားဆန်ဆန် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အနီးကပ် ဆုံတွေ့မှုများ သို့မဟုတ် ဖမ်းယူနိုင်ချေရှိသော ဖြစ်ရပ်များအတွင်း စနစ်၏ တည်ငြိမ်မှုကို ပြောင်းလဲစေခြင်းအပြင်၊ လေလွင့်ဂြိုဟ်များသည် ရှေးဦးဇီဝဓာတုဗေဒကို အားကောင်းစေပြီး ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ တိုးပွားလာစေရန် အထောက်အကူပြုသည့် အခြေအနေများကို ဖန်တီးပေးနိုင်သော အငွေ့ပျံလွယ်သော ဒြပ်စင်များကိုလည်း သယ်ဆောင်လာပေးနိုင်သည်။ ဤပေါင်းစပ်ထားသော ဖြစ်ပေါ်မှု၊ ဒိုင်းနမစ်၊ ဇီဝဓာတုဗေဒနှင့် ဂေဟဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများသည် နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်စနစ်များ၏ ပြန့်နှံ့မှုနှင့် ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်တို့ကို ပုံဖော်ရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |last1=Pandey |first1=Shreesham |last2=Pandey |first2=Diva |date=2025 |title=Rogue Planets Sculpting Exoplanetary Demographics: Dynamical, Biochemical, and Zoological Impacts |journal=2025 Sagan Summer Workshop, NExScI (NASA Exoplanet Science Institute), California Institute of Technology, Pasadena, CA, USA |doi=10.13140/RG.2.2.23859.28964 |doi-access=free }}</ref> ==ဖြစ်နိုင်ဖွယ် လေလွင့်ဂြိုဟ်များ== ယင်းတို့သည် မိခင်ကြယ်များမှ တွန်းထုတ်ခံရသည့်ဂြိုဟ်များလော၊ သို့တည်းမဟုတ် ကြယ်ပုညိုများမှ စတင်ဖွဲ့တည်လာခဲ့ကြသည်လော ပြောပြနိုင်သည့် နည်းလမ်းကား လောလောဆယ်တွင် မရှိသေးပေ။ <center> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[ဂြိုဟ်]] ! ထုထည် ((ဂျူပီတာ ထုထည်)) ! အကွာအဝေး ([[အလင်းနှစ်]]) ! အခြေနေ ! ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု |- | WISE 0855−0714 || ၃–၁ဝ || ၇.၁ || ကြယ်ပုညို ဖြစ်နိုင် || ၂ဝ၁၄ |- | S Ori 52 || ၂–၈ (ကြယ်ပုညို ဖြစ်နိုင်) || || ထုထည် အတည်မဟုတ် || |- | UGPS J072227.51-054031.2 || ၅–၄ဝ || ၁၃ || ထုထည် အတည်မဟုတ် || ၂ဝ၁ဝ |- | Cha 110913-773444 || ၅–၁၅ || ၁၆၃ || ထုထည် အတည်မဟုတ် || ၂ဝဝ၄ |- | CFBDSIR 2149-0403 || ၄–၇ || ၁၃ဝ±၁၃ || သင့်တော်သည် || ၂ဝ၁၂ |- | PSO J318.5-22 || ၆.၅ || ၈ဝ || အတည်ပြုပြီး || ၂ဝ၁၃ |- | MOA-2011-BLG-262 || ~၄ || || [[ကြယ်ပုနီ]] ဖြစ်နိုင် || ၂ဝ၁၃ |- | OTS 44 || ၆–၁၇ || ၁၆ဝ || အတည်ပြုပြီး || ၂ဝ၁၃ |} </center> ==အခြားကြည့်ရန်== * [[ကြယ်ပုညို]] ==ကျမ်းကိုး== {{Reflist| <ref>Orphan Planets: It's a Hard Knock Life, Space.com, 24 Feb 2005, retrieved 5 Feb 2009.</ref> <ref>Free-Floating Planets – British Team Restakes Dubious Claim[dead link], Space.com, 18 Apr 2001, retrieved 5 Feb 2009.</ref> <ref>Orphan 'planet' findings challenged by new model, NASA Astrobiology, 18 Apr 2001, retrieved 5 Feb 2009.</ref> <ref>Neil DeGrasse Tyson in Cosmos: A spacetime Odyssey as referred to by NATIONAL GEOGRAPHIC.</ref> <ref>Stevenson, D. (1999). "Life-sustaining planets in interstellar space?".</ref> <ref>Debes, John H.; Steinn Sigurðsson (20 October 2007).</ref> <ref>Physorg.com, May 18, 2011. Accessed May 2011.</ref> <ref>[T. Sumi et al. (2011). "Unbound or Distant Planetary Mass Population Detected by Gravitational Microlensing".</ref> }} ==ပြင်ပ လင့်== {{Wiktionary|Interstellar planet}} {{Commons category|Free-floating planets}} * [https://web.archive.org/web/20190513093855/https://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf Definition of a "Planet"] (Resolution B5 – IAU) * [http://www.space.com/scienceastronomy/060605_planemos.html Strange New Worlds Could Make Miniature Solar Systems] Robert Roy Britt (SPACE.com) 5 June 2006 11:35 am ET * [https://web.archive.org/web/20060820075858/http://www.iau2006.org/mirror/www.iau.org/iau0601/iau0601_release.html The IAU draft definition of "planet" and "plutons"] press release (International Astronomical Union) 2006 [[Category:လေလွင့်ဂြိုဟ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂြိုဟ်အမျိုးအစားများ]] 97oagn74fnmvtqq34hocomlmopeiv1q 0 58225 1062807 877805 2026-11-10T13:38:15Z ~2026-59570-94 150618 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1062807 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်) | abbreviation = | logo = | logo_size = | colorcode = Red | chairman = [[သခင်စိုး]] | foundation = {{start date|1946|02|df=y}} | ideology = {{ubl|[[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]]}} | split = [[ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] | headquarters = | position = လက်ဝဲယိမ်း | religion = | international = | newspaper = | colors = | slogan = | seats1_title = | seats1 = | flag = Communist Party of Burma flag (1939-1946) and (1946-1970).svg{{!}}150px | website = | country = မြန်မာနိုင်ငံ }} '''အလံနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီ''' ({{lang-en|Red Flag Communist Party}}; အခြားအမည် '''ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်)'''; '''Communist Party (Burma)''') သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]မှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် [[စိုး၊ သခင်|သခင်စိုး]]မှ ခွဲထွက်တည်ထောင်ခဲ့သော ပါတီဖြစ်သည်။ ပါတီ၏အယူဝါဒများမှာ [[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]]၊ [[မာစ်စ် လီနင် ဝါဒ]]၊ [[စတာလင်ဝါဒ]] နှင့် [[ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေး ဆန့်ကျင်ရေးဝါဒ]]တို့ ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် သခင်စိုးမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် သခင်စိုးလက်နက်ချခဲ့ပြီးနောက်တွင် ပါတီဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် [[ဗြိတိသျှ]]အစိုးရမှ [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]အားမတရားအသင်းကြေညာခဲ့သဖြင့် [[သခင်စိုး]] ဦးဆောင်၍ပင် တောခိုခဲ့သည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]နှင့် တင်းမာသောဆက်ဆံရေးရှိသောလဲ [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ]] အစိုးရ၏ ဆန့်ကျင်ခြင်းကိုခံရသည်။ [[ပဲခူးခရိုင်]][[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ မြို့ငယ်များနှင့် ကျေးရွာများအား ခေတ္တခဏ တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ၍ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် [[သခင်စိုး]] လက်နက်ချပြီးနောက် ပါတီကိုဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ [[Category:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ]] {{Myanmar-stub}} nm5uqtei0w7mtw82xijlvunghswcuza 1062818 1062807 2026-11-10T14:20:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 အကိုးအကားမပါရှိသည့် ပြင်ဆင်မှုများဖြစ်သည့်အတွက် နောက်ပြန်ပြန်ပြင်သည်။ 1062818 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်) | abbreviation = | logo = | logo_size = | colorcode = Red | chairman = [[သခင်စိုး]] | foundation = {{start date|1946|02|df=y}} | ideology = {{ubl|[[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]]}} | split = [[ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] | headquarters = | position = လက်ဝဲယိမ်း | religion = | international = | newspaper = | colors = | slogan = | seats1_title = | seats1 = | flag = Communist Party of Burma flag (1939-1946) and (1946-1970).svg{{!}}150px | website = | country = မြန်မာနိုင်ငံ }} '''အလံနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီ''' ({{lang-en|Red Flag Communist Party}}; အခြားအမည် '''ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်)'''; '''Communist Party (Burma)''') သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]မှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် [[စိုး၊ သခင်|သခင်စိုး]]မှ ခွဲထွက်တည်ထောင်ခဲ့သော ပါတီဖြစ်သည်။ ပါတီ၏အယူဝါဒများမှာ [[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]]၊ [[မာစ်စ် လီနင် ဝါဒ]]၊ [[စတာလင်ဝါဒ]] နှင့် [[ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေး ဆန့်ကျင်ရေးဝါဒ]]တို့ ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် သခင်စိုးမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် သခင်စိုးလက်နက်ချခဲ့ပြီးနောက်တွင် ပါတီဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရမှ [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]အားမတရားအသင်းကြေညာခဲ့သဖြင့် [[သခင်စိုး]] ဦးဆောင်၍ပင် တောခိုခဲ့သည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]နှင့် တင်းမာသောဆက်ဆံရေးရှိသောလဲ [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ]] အစိုးရ၏ ဆန့်ကျင်ခြင်းကိုခံရသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ် [[သခင်စိုး]] လက်နက်ချပြီးနောက် ပါတီကိုဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ [[Category:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ]] {{Myanmar-stub}} fn59e75cqae6nqz4dm6ma8qdlzy6ze3 0 59297 1062954 1050861 2026-11-11T09:24:59Z ~2026-59798-42 150655 /* */ 1062954 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = လွိုင်ကော်‌မြို့နယ် |official_name = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |image_skyline = Entrance of Loikaw.jpg |image_map = Loikaw tsp in Loikaw district 2022.svg |map_caption = လွိုင်ကော်ခရိုင်အတွင်း တည်နေရာ (အနီ) |pushpin_map = Myanmar |pushpin_map_caption = လွိုင်ကော်မြို့နယ် တည်နေရာ |seat = [[လွိုင်ကော်မြို့]] |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ကယားပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[လွိုင်ကော်‌ခရိုင်|လွိုင်​ကော်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = 598.06 |population_total = ၁၂၄,၁၃၀ |population_urban = ၆၈,၀၈၃ |population_rural = ၅၆,၀၄၇ |population_as_of = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = ဒေသခံလူမျိုးများ |population_blank1 = ဗမာ (၂၇.၅၆%)<br> ရှမ်း (၂၃.၅၃%)<br> ကယား (၂၁.၃၀%)<br> ကယန်း (၁၇.၁၅%)<br> ကရင် (၃.၅၈%)<br> ပအိုဝ်း (၃.၀၉%)<br> ချင်း (၀.၃၁%)<br> ရခိုင် (၀.၂၇%)<br> မွန် (၀.၂၅%)<br> ကချင် (၀.၁၂%) |population_blank2_title = ကိုးကွယ်မှု |population_blank2 =[[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ|ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ|ဟိန္ဒူ]] |population_footnotes = <ref name="lkw"/> |coordinates = {{coord|19|40|27|N|97|12|34|E|region:MM|display=inline,title}} |elevation_ft = ၂၉၅၀ |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''လွိုင်ကော်မြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[လွိုင်ကော်မြို့]] ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၈၃၈ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၀ ပြည့်နှစ်) တွင် ဦးသီရိ က သီရိဒေါရွာအဖြစ် တောင်ကွဲတောင်အနီးတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[ရှမ်းဘာသာစကား]]ဖြင့် လွိုင်ခေါ် ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ပြီး လွိုင် မှာ တောင်၊ ခေါ် မှာ တကွဲတပြားစီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ လွိုင်ခေါ်မှ လွယ်ကော်၊ လွိုင်ကော်ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။၂၀.၄.၁၈၈၈တွင် ကန္ဒရဝတီ​စော်ဘွား စဝ်လဝီက လွိုင်​ကော်မြို့​ဟော်နန်းကို စိုက်ထူခဲ့သည်။၁၉၅၁ခုနှစ်တွင် ကယားပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ လွိုင်​ကော်မြို့ကို မြို့​တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်မြို့နယ်ကို ရပ်ကွက် ၁၃ ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၂ ခု၊ ကျေးရွာ ၁၂၇ ရွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၇.၃.၂၀၁၆တွင် ​ကျေးရွာအုပ်စုများမှ အချို့ကို ရပ်ကွက်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် လွိုင်လင်လေးနှင့် လောပိတကျေးရွာအုပ်စုများကို မြို့အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။၂၀၂၀ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် လွိုင်ကော်မြို့နယ်၌ ရပ်ကွက် ၃၀၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၂ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၁၁၅ ရွာ ပါဝင်သည်။<ref name=lll>{{Cite web |url=https://www.kayahstate.gov.mm/index.php/mm/file-download/download/public/686|title=လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်|accessdate= |publisher=[[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]]}}</ref><ref name="lkw"/><ref name="loikaw tsp">{{cite web|url=http://www.gad.gov.mm/sites/default/files/loikaw.pdf|title=လွိုင်​ကော်မြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=[[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန]]|accessdate=|archivedate=24 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190724135047/http://www.gad.gov.mm/sites/default/files/loikaw.pdf}}</ref> ==ပထဝီဝင်အ​နေအထား== မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၁၄ မိနစ်နှင့် ၂၀ ဒီဂရီ ၅၉ မိနစ်ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ ဒီဂရီ ၀၇ မီနစ်နှင့် ၉၇ ဒီဂရီ ၂၂ မိနစ်အကြားတွင် တည်ပြီး အကျယ်အဝန်းမှာ {{Convert|၅၉၈.၀၆|sqmi}} ဖြစ်သည်။<ref name="ksg"/> ===နယ်နိမိတ်=== လွိုင်ကော်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် [[ရှားတောမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဘော်လခဲမြို့နယ်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]ရှိ [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]နှင့် [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]တို့ဖြင့် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။<ref name="ksg"/>လွိုင်​ကော်မြို့နယ်၌ ​အောက်ပါမြို့များ ပါဝင်သည်။ *[[လွိုင်ကော်မြို့]] *[[လွိုင်လင်လေးမြို့]] *[[လောပိတမြို့]] === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === လွိုင်ကော်မြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျမ်းမျှအမြင့်ပေ ၂၉၅၀ အထက်တွင် တည်ရှိသည်။ လွိုင်ကော်မြို့နယ်သည် တောတောင်နှင့် သစ်တောများ များပြားပြီး မြေပြန့်လွင်ပြင် နည်းပါးသည်။ ထင်ရှားသော တောင်များမှာ [[တောင်ကွဲစေတီတော်|သီရိမင်္ဂလာတောင်တော်]] (တောင်ကွဲ)၊ ရွှေတောင်၊ တောင်သုံးလုံး၊ မြကလပ်တောင်နှင့် ရွှေလက်ဝါးတောင်တို့ ဖြစ်သည်။<ref name="lkw"/> === ရေဆင်း === လွိုင်ကော်မြို့နယ်အတွင်း စီးဆင်းလျက်ရှိသော ထင်ရှားသည့် မြစ်ချောင်းများမှာ [[ဘီလူးချောင်း]]၊ ပွန်ချောင်းတို့ဖြစ်သည်။ ဘီလူးချောင်းသည် အနောက်မှ အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိပြီး ရေချိုဖြစ်သဖြင့် သောက်သုံးရေနှင့် စိုက်ပျိုးရေအဖြစ် သုံးစွဲသည်။<ref name="lkw"/> === ရာသီဥတု === လွိုင်ကော်မြို့နယ်သည် အေးမြခြောက်သွေ့ပြီး သင့်တင့်မျှတသော ရာသီဥတု ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံး အပူချိန်သည် ၃၇.၂ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်ဖြစ်ပြီး အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၅ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။<ref name="lkw"/> ==လူဦးရေ== လွိုင်​ကော်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်း၊ကယား၊ကယန်း၊ကရင်၊ချင်း၊ရခိုင်၊မွန်နှင့် ကချင်စတဲ့ တိုင်းရင်းသားများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ခရစ်ယာန်၊အစ္စလာမ်၊ဟိန္ဒူနှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၂.၈၁%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယ၊တရုတ်၊ဘင်္ဂလား​ဒေ့ရှ်၊ပါကစ္စတန်နှင့် အခြားစသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၏ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလကုန်အထိ လူဦးရေမှာ ၁၂၄,၁၃၀ ဦး ဖြစ်သည်။ <ref name="lll"/> <ref name="loikaw tsp"/> == စီးပွားရေး == လွိုင်ကော်မြို့နယ်သည် ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွား​ရေးအရ အချက်အချာကျ​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ၊ အသေးစား စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ လွိုင်​ကော်စက်မှုဇုန်အပါအဝင် စက်ရုံ ၇၀၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၁၅ခုတည်ရှိသည်။ ===​ဈေးများ=== *သီရိမင်္ဂလာ​ဈေး [[File:Siri Mingalar Market Loikaw.jpg|180px]] *ကန္ဒရဝတီ ၂ထပ်​ဈေး *ဗဟို​ဈေး *​နောင်ယား​ဈေး == ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး == လွိုင်ကော်မြို့နယ်သည် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်းကြောင်းများ ဆုံရာလမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်။[[လွိုင်ကော်လေဆိပ်]]မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ​နေ့စဉ်​လေ​ကြောင်းခရီးစဉ်ရှိသည်။ သာစည်-လွိုင်​ကော်ရထားလမ်းသည် မြို့နယ်အတွင်း ၁၀မိုင်ခန့် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် အင်း​လေးကန်နှင့် ဘီလူး​ချောင်းအတိုင်း ​ရေ​ကြောင်းခရီးဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။​​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော်ကားလမ်း၊​တောင်ငူ-လိပ်သို-ယာဒို-လွိုင်​ကော်-ဟိုပုံးလမ်းတို့မှာ မြို့နယ်၏ အဓိကလမ်းမများဖြစ်သည်။<ref name="lkw"/> [[File:Loikaw Station.jpg|thumb|လွိုင်​ကော်ဘူတာ]] == ပညာရေး == ===အဆင့်မြင့်ပညာ=== *[[လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်]] [[File:Loikaw University.jpg|180px]] *[[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(လွိုင်ကော်)]] [[File:CU Loikaw.jpg|180px]] *[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(လွိုင်ကော်)]] [[File:TU Loikaw Main Building 1.jpg|180px]] *[[လွိုင်ကော်ပညာရေးကောလိပ်]] [[File:Loikaw Education College.jpg|180px]] ===အ​ခြေခံပညာ=== ====အထက==== အထက်တန်းကျောင်း ၁၂ကျောင်းရှိသည်။ *အထက ၁ *အထက ၂ *အထက ၃ *အထက ၄ *အထက ၅ *အထက ၆ *အထက ၇ *အထက ​လောပိတ *အထက ​လွိုင်လင်​လေး *အထက နွားလဝိုး *အထက ကုန်းသာ *အထက လွိုင်​လင်​လေး<ref name="loikaw tsp"/> ====အထက(ခွဲ)/အလက==== *အလက (ထ(ခွဲ)) ချိကယ် *အလက (ထ(ခွဲ)) နာနတ်​တော *အလက (ထ(ခွဲ)) ပန်ကန်း *အလက (ထ(ခွဲ)) ကွန်နား *အလက (ထ(ခွဲ)) ​လောဓမ္မ *အလက (ထ(ခွဲ)) ​ရှမ်းရွာ *အလက (ထ(ခွဲ)) ဝါရီ​ကောခူ *အလက ၂ *အလက ၃ *အလက ​ဒေါတမ *အလက ​​ထေးငှားလျား *အလက နိုးကိုး *အလက ​လောဓ​လေး ====အမက==== မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၉၂ကျောင်းရှိသည်။ <ref name="lkw"/> == ကျန်းမာရေး == ===​ဆေးရုံများ=== လွိုင်ကော်မြို့နယ်တွင် ပြည်နယ်ဆေးရုံ ၁ ခု၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၂ ခု၊ တိုက်နယ်ကျန်းမာရေးဌာန ၂ ခု၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ၅ ခုနှင့် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂၉ ခု တည်ရှိသည်။ *လွိုင်​​ကော်ပြည်သူ့​ဆေးရုံကြီး *​လောဓ​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လွိုင်လင်​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ <ref name="lkw"/> ==ထင်ရှား​သော​နေရာများ== *[[တောင်ကွဲစေတီတော်|သီရိမင်္ဂလာ​တောင်ကွဲ​စေတီတော်]] [[File:Taung Kwel Pagoda of Loikaw.jpg|180px]] *ဆု​တောင်းပြည့် မြို့နာမ်​စေတီ [[File:MyoNam Pagoda.jpg|180px]] *သီရိမင်္ဂလာပုံ(​​ဟော်ကြီး​ကျောင်း) [[File:Mingalar Hor Gyi Loikaw.jpg|180px]] *ခရစ်​တော်ဘုရင် ဘုရား​ကျောင်း *နောင်ယားကန် [[File:Naung Yah Lake.jpg|180px]] == ကိုးကား == {{reflist| <ref name="lkw">{{cite book|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/loikaw-township.pdf|title=လွိုင်ကော်မြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=လွိုင်ကော်မြို့နယ် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန|date=အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|accessdate=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}</ref> <ref name="ksg">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_mtree&task=viewlink&link_id=1&Itemid=630|title=လွိုင်ကော်မြို့နယ်၏ ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}</ref> }} {{ကယားပြည်နယ်}} {{လွိုင်ကော်မြို့နယ်}} [[Category:ကယားပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ]] 83h63zwkbnaohwqa80h7y6m9f1n7xwh 1062955 1062954 2026-11-11T09:26:51Z ~2026-59798-42 150655 /* လူဦးရေ */ 1062955 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = လွိုင်ကော်‌မြို့နယ် |official_name = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |image_skyline = Entrance of Loikaw.jpg |image_map = Loikaw tsp in Loikaw district 2022.svg |map_caption = လွိုင်ကော်ခရိုင်အတွင်း တည်နေရာ (အနီ) |pushpin_map = Myanmar |pushpin_map_caption = လွိုင်ကော်မြို့နယ် တည်နေရာ |seat = [[လွိုင်ကော်မြို့]] |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ကယားပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[လွိုင်ကော်‌ခရိုင်|လွိုင်​ကော်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = 598.06 |population_total = ၁၂၄,၁၃၀ |population_urban = ၆၈,၀၈၃ |population_rural = ၅၆,၀၄၇ |population_as_of = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = ဒေသခံလူမျိုးများ |population_blank1 = ဗမာ (၂၇.၅၆%)<br> ရှမ်း (၂၃.၅၃%)<br> ကယား (၂၁.၃၀%)<br> ကယန်း (၁၇.၁၅%)<br> ကရင် (၃.၅၈%)<br> ပအိုဝ်း (၃.၀၉%)<br> ချင်း (၀.၃၁%)<br> ရခိုင် (၀.၂၇%)<br> မွန် (၀.၂၅%)<br> ကချင် (၀.၁၂%) |population_blank2_title = ကိုးကွယ်မှု |population_blank2 =[[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ|ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ|ဟိန္ဒူ]] |population_footnotes = <ref name="lkw"/> |coordinates = {{coord|19|40|27|N|97|12|34|E|region:MM|display=inline,title}} |elevation_ft = ၂၉၅၀ |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''လွိုင်ကော်မြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[လွိုင်ကော်ခရိုင်]]တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[လွိုင်ကော်မြို့]] ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၈၃၈ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၀ ပြည့်နှစ်) တွင် ဦးသီရိ က သီရိဒေါရွာအဖြစ် တောင်ကွဲတောင်အနီးတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[ရှမ်းဘာသာစကား]]ဖြင့် လွိုင်ခေါ် ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ပြီး လွိုင် မှာ တောင်၊ ခေါ် မှာ တကွဲတပြားစီ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ လွိုင်ခေါ်မှ လွယ်ကော်၊ လွိုင်ကော်ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။၂၀.၄.၁၈၈၈တွင် ကန္ဒရဝတီ​စော်ဘွား စဝ်လဝီက လွိုင်​ကော်မြို့​ဟော်နန်းကို စိုက်ထူခဲ့သည်။၁၉၅၁ခုနှစ်တွင် ကယားပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ လွိုင်​ကော်မြို့ကို မြို့​တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်မြို့နယ်ကို ရပ်ကွက် ၁၃ ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၂ ခု၊ ကျေးရွာ ၁၂၇ ရွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၇.၃.၂၀၁၆တွင် ​ကျေးရွာအုပ်စုများမှ အချို့ကို ရပ်ကွက်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် လွိုင်လင်လေးနှင့် လောပိတကျေးရွာအုပ်စုများကို မြို့အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။၂၀၂၀ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် လွိုင်ကော်မြို့နယ်၌ ရပ်ကွက် ၃၀၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၂ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၁၁၅ ရွာ ပါဝင်သည်။<ref name=lll>{{Cite web |url=https://www.kayahstate.gov.mm/index.php/mm/file-download/download/public/686|title=လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်|accessdate= |publisher=[[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]]}}</ref><ref name="lkw"/><ref name="loikaw tsp">{{cite web|url=http://www.gad.gov.mm/sites/default/files/loikaw.pdf|title=လွိုင်​ကော်မြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=[[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန]]|accessdate=|archivedate=24 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190724135047/http://www.gad.gov.mm/sites/default/files/loikaw.pdf}}</ref> ==ပထဝီဝင်အ​နေအထား== မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၁၄ မိနစ်နှင့် ၂၀ ဒီဂရီ ၅၉ မိနစ်ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ ဒီဂရီ ၀၇ မီနစ်နှင့် ၉၇ ဒီဂရီ ၂၂ မိနစ်အကြားတွင် တည်ပြီး အကျယ်အဝန်းမှာ {{Convert|၅၉၈.၀၆|sqmi}} ဖြစ်သည်။<ref name="ksg"/> ===နယ်နိမိတ်=== လွိုင်ကော်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် [[ရှားတောမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဘော်လခဲမြို့နယ်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]ရှိ [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]နှင့် [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]တို့ဖြင့် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။<ref name="ksg"/>လွိုင်​ကော်မြို့နယ်၌ ​အောက်ပါမြို့များ ပါဝင်သည်။ *[[လွိုင်ကော်မြို့]] *[[လွိုင်လင်လေးမြို့]] *[[လောပိတမြို့]] === မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === လွိုင်ကော်မြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျမ်းမျှအမြင့်ပေ ၂၉၅၀ အထက်တွင် တည်ရှိသည်။ လွိုင်ကော်မြို့နယ်သည် တောတောင်နှင့် သစ်တောများ များပြားပြီး မြေပြန့်လွင်ပြင် နည်းပါးသည်။ ထင်ရှားသော တောင်များမှာ [[တောင်ကွဲစေတီတော်|သီရိမင်္ဂလာတောင်တော်]] (တောင်ကွဲ)၊ ရွှေတောင်၊ တောင်သုံးလုံး၊ မြကလပ်တောင်နှင့် ရွှေလက်ဝါးတောင်တို့ ဖြစ်သည်။<ref name="lkw"/> === ရေဆင်း === လွိုင်ကော်မြို့နယ်အတွင်း စီးဆင်းလျက်ရှိသော ထင်ရှားသည့် မြစ်ချောင်းများမှာ [[ဘီလူးချောင်း]]၊ ပွန်ချောင်းတို့ဖြစ်သည်။ ဘီလူးချောင်းသည် အနောက်မှ အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိပြီး ရေချိုဖြစ်သဖြင့် သောက်သုံးရေနှင့် စိုက်ပျိုးရေအဖြစ် သုံးစွဲသည်။<ref name="lkw"/> === ရာသီဥတု === လွိုင်ကော်မြို့နယ်သည် အေးမြခြောက်သွေ့ပြီး သင့်တင့်မျှတသော ရာသီဥတု ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံး အပူချိန်သည် ၃၇.၂ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်ဖြစ်ပြီး အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၅ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။<ref name="lkw"/> ==လူဦးရေ== လွိုင်​ကော်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်း၊ကယား၊ကယန်း၊ကရင်၊ပအိုဝ်း၊ချင်း၊ရခိုင်၊မွန်နှင့် ကချင်စတဲ့ တိုင်းရင်းသားများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ခရစ်ယာန်၊အစ္စလာမ်၊ဟိန္ဒူနှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၂.၈၁%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယ၊တရုတ်၊ဘင်္ဂလား​ဒေ့ရှ်၊ပါကစ္စတန်နှင့် အခြားစသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၏ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလကုန်အထိ လူဦးရေမှာ ၁၂၄,၁၃၀ ဦး ဖြစ်သည်။ <ref name="lll"/> <ref name="loikaw tsp"/> == စီးပွားရေး == လွိုင်ကော်မြို့နယ်သည် ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွား​ရေးအရ အချက်အချာကျ​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ၊ အသေးစား စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ လွိုင်​ကော်စက်မှုဇုန်အပါအဝင် စက်ရုံ ၇၀၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၁၅ခုတည်ရှိသည်။ ===​ဈေးများ=== *သီရိမင်္ဂလာ​ဈေး [[File:Siri Mingalar Market Loikaw.jpg|180px]] *ကန္ဒရဝတီ ၂ထပ်​ဈေး *ဗဟို​ဈေး *​နောင်ယား​ဈေး == ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး == လွိုင်ကော်မြို့နယ်သည် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်းကြောင်းများ ဆုံရာလမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်။[[လွိုင်ကော်လေဆိပ်]]မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ​နေ့စဉ်​လေ​ကြောင်းခရီးစဉ်ရှိသည်။ သာစည်-လွိုင်​ကော်ရထားလမ်းသည် မြို့နယ်အတွင်း ၁၀မိုင်ခန့် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် အင်း​လေးကန်နှင့် ဘီလူး​ချောင်းအတိုင်း ​ရေ​ကြောင်းခရီးဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။​​အောင်ပန်း-လွိုင်​ကော်ကားလမ်း၊​တောင်ငူ-လိပ်သို-ယာဒို-လွိုင်​ကော်-ဟိုပုံးလမ်းတို့မှာ မြို့နယ်၏ အဓိကလမ်းမများဖြစ်သည်။<ref name="lkw"/> [[File:Loikaw Station.jpg|thumb|လွိုင်​ကော်ဘူတာ]] == ပညာရေး == ===အဆင့်မြင့်ပညာ=== *[[လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်]] [[File:Loikaw University.jpg|180px]] *[[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(လွိုင်ကော်)]] [[File:CU Loikaw.jpg|180px]] *[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(လွိုင်ကော်)]] [[File:TU Loikaw Main Building 1.jpg|180px]] *[[လွိုင်ကော်ပညာရေးကောလိပ်]] [[File:Loikaw Education College.jpg|180px]] ===အ​ခြေခံပညာ=== ====အထက==== အထက်တန်းကျောင်း ၁၂ကျောင်းရှိသည်။ *အထက ၁ *အထက ၂ *အထက ၃ *အထက ၄ *အထက ၅ *အထက ၆ *အထက ၇ *အထက ​လောပိတ *အထက ​လွိုင်လင်​လေး *အထက နွားလဝိုး *အထက ကုန်းသာ *အထက လွိုင်​လင်​လေး<ref name="loikaw tsp"/> ====အထက(ခွဲ)/အလက==== *အလက (ထ(ခွဲ)) ချိကယ် *အလက (ထ(ခွဲ)) နာနတ်​တော *အလက (ထ(ခွဲ)) ပန်ကန်း *အလက (ထ(ခွဲ)) ကွန်နား *အလက (ထ(ခွဲ)) ​လောဓမ္မ *အလက (ထ(ခွဲ)) ​ရှမ်းရွာ *အလက (ထ(ခွဲ)) ဝါရီ​ကောခူ *အလက ၂ *အလက ၃ *အလက ​ဒေါတမ *အလက ​​ထေးငှားလျား *အလက နိုးကိုး *အလက ​လောဓ​လေး ====အမက==== မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၉၂ကျောင်းရှိသည်။ <ref name="lkw"/> == ကျန်းမာရေး == ===​ဆေးရုံများ=== လွိုင်ကော်မြို့နယ်တွင် ပြည်နယ်ဆေးရုံ ၁ ခု၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၂ ခု၊ တိုက်နယ်ကျန်းမာရေးဌာန ၂ ခု၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ၅ ခုနှင့် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂၉ ခု တည်ရှိသည်။ *လွိုင်​​ကော်ပြည်သူ့​ဆေးရုံကြီး *​လောဓ​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လွိုင်လင်​လေး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ <ref name="lkw"/> ==ထင်ရှား​သော​နေရာများ== *[[တောင်ကွဲစေတီတော်|သီရိမင်္ဂလာ​တောင်ကွဲ​စေတီတော်]] [[File:Taung Kwel Pagoda of Loikaw.jpg|180px]] *ဆု​တောင်းပြည့် မြို့နာမ်​စေတီ [[File:MyoNam Pagoda.jpg|180px]] *သီရိမင်္ဂလာပုံ(​​ဟော်ကြီး​ကျောင်း) [[File:Mingalar Hor Gyi Loikaw.jpg|180px]] *ခရစ်​တော်ဘုရင် ဘုရား​ကျောင်း *နောင်ယားကန် [[File:Naung Yah Lake.jpg|180px]] == ကိုးကား == {{reflist| <ref name="lkw">{{cite book|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/loikaw-township.pdf|title=လွိုင်ကော်မြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=လွိုင်ကော်မြို့နယ် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန|date=အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|accessdate=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}</ref> <ref name="ksg">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_mtree&task=viewlink&link_id=1&Itemid=630|title=လွိုင်ကော်မြို့နယ်၏ ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}</ref> }} {{ကယားပြည်နယ်}} {{လွိုင်ကော်မြို့နယ်}} [[Category:ကယားပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ]] d4vqog152bxfd9xf8yv6oszwdk3eo7x 0 59300 1062961 1050858 2026-11-11T09:42:15Z ~2026-59798-42 150655 /* */ 1062961 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name =ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် |official_name = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |image_skyline = Ngwe Taung Dam.jpg |image_caption = ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ရှိ ငွေတောင်ဆည် |image_map =Demoso tsp in Demoso district.svg |map_caption = ဒီး​မော့ဆိုခရိုင်အတွင်း တည်နေရာ (အနီ) |pushpin_map = Myanmar |pushpin_map_caption = ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် တည်နေရာ |seat = [[ဒီးမော့ဆိုမြို့]] |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ကယားပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်|ဒီးမော့ဆို]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = ၄၅၉.၆၃ |population_total =၈၅,၇၉၆ |population_urban = ၆,၂၀၇ |population_rural = ၇၉,၃၃၇ |population_as_of = စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = ဒေသခံလူမျိုးများ |population_blank1 = ကယန်း (၅၃.၁၆%)<br> ကယား (၃၄.၁၀%)<br>ရှမ်း (၇.၁၅%)<br> ဗမာ (၂.၉၂%)<br> ပအိုဝ်း (၁.၀၇%)<br> ကရင် (၀.၅၆%)<br> ရခိုင် (၀.၀၃%)<br> ကချင် (၀.၀၁%)<br> ချင်း (၀.၀၀၉%)<br> မွန် (၀.၀၀၈%) |population_blank2_title = ကိုးကွယ်မှု |population_blank2 =[[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ|ခရစ်ယာန်]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ|ဟိန္ဒူ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ်]] |population_footnotes = <ref name="dms"/> |coordinates = {{coord|19.538319|97.158813|format=dms|region:MM|display=inline,title}} |elevation_ft = ၂၉၈၂ |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[ဒီးမော့ဆိုမြို့]] ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်အဖြစ် စတင် ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်မတိုင်မီက နောင်ပုလဲလမ်းဟု ခေါ်ဆိုပြီး လူနေအိမ်များ မရှိသေးပေ။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ကယားပြည်နယ်၊ ခရိုင်ဝန်ကြီး ဦးအေမြလေးက ဒီမောဆိုးမြို့နေရာတွင် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရင်း အိမ်နှင့် မွေးမြူရေးခြံများ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် လေးအိမ်စုခြံဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး ဒီးမော့ဆိုပန်းခြံရိပ်သာနှင့် အခြားအိမ်ငယ်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ကို [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]၏ အမိန့်စာဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="dms"/>မြို့နယ်၏ တရားဝင်အမည်မှာ '''ဒီး​မော့ဆိုဖြစ်​သော်လည်း''' လွယ်ကူစွာဖြင့် '''ဒီ​မောဆိုး'''ဟု ​ခေါ်​လေ့ရှိကြသည်။ [[File:Demoso Township Hall.jpg|thumb|မြို့နယ်ခန်းမ]] == ပထဝီဝင်အ​နေအထား == မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၁၅ မိနစ်နှင့် ၁၉ ဒီဂရီ ၄၅ မိနစ်အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၀ ဒီဂရီ ၁၅ မိနစ်နှင့် ၉၇ ဒီဂရီ ၂၅ မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိပြီး အကျယ်အဝန်းမှာ {{Convert|၄၅၉.၆၃|sqmi}} ဖြစ်သည်။<ref name="ksg"/> အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၃၁ မိုင်နှင့် တောင်မှ မြောက်သို့ ၃၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသည်။ ===နယ်နိမိတ်=== ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် [[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]ရှိ [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဖရူးဆိုးမြို့နယ်]]နှင့် [[ဘော်လခဲမြို့နယ်]]တို့နှင့် နယ်နမိတ် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။<ref name="ksg"/> ===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်=== ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်သည် ပင်လယ်​ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၉၈၂​ပေတွင် တည်ရှိသည်။ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါများပြီး သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြေပြန့်လွင်ပြင်နှင့် ချိုင့်ဝှမ်း အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ [[လွိုင်နန်းဖတောင်]]ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင် အထက်အမြင့် ၅၀၁၀ ပေ ရှိကာ ကယားပြည်နယ်၏ အမြင့်ဆုံး​တောင်ဖြစ်သည်။<ref name="ksg"/> [[File:LoiNanPha Hill.jpg|thumb|လွိုင်နန်းဖ​တောင်]] ===ရာသီဥတု=== ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်သည် အေးမြစိုစွတ်သော ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၃၄ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်နှင့် အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၆ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်မိုးရေချိန်မှာ ၃၀.၆၅ လက်မ ဖြစ်သည်။<ref name="ksg"/> ===ရေဆင်း=== ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်တွင် အနောက်မှ တောင်သို့ စီးဆင်းနေသော နန့်စံဖူးချောင်း၊ အနောက်မှ အရှေ့သို့ စီးဆင်းနေသော နန်းမယ်ခုံချောင်းနှင့် ဆင်တောင်ချောင်း၊ အနောက်မှ မြောက်သို့ စီးဆင်းနေသော ငွေတောင်ချောင်းတို့ ရှိသည်။<ref name="ksg"/> == လူဦး​ရေ == ဒီး​မော့ဆိုမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် [[ကယန်းလူမျိုး]] အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ကယား၊ဗမာ၊ရှမ်း၊ကရင်၊ရခိုင်၊ကချင်၊ချင်းနှင့် မွန်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ|ခရစ်ယာန်]]ကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊[[ဟိန္ဒူဘာသာ|ဟိန္ဒူ]]၊[[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ်]]နှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၀.၃၂%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် ​ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများဖြစ်သည်။ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၏ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လကုန်အထိ လူဦးရေမှာ ၈၆,၉၅၂ ဦး ဖြစ်သည်။<ref name="dms"/> == စီးပွားရေး == ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်သည် ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွား​ရေးအရ အချက်အချာကျ​သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ [[ဆန်စပါး]]၊ ပြောင်း၊ မြေပဲနှင့် အခြားစားသုံးသီးနှံများဖြစ်ကာ [[အထက်မြန်မာပြည်]]သို့ အများဆုံးတင်ပို့​ရောင်းချသည်။ မြို့နယ်အတွင်း စက်ရုံ၆၈ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း၁၄ခု တည်ရှိသည်။ ===​ဈေးများ=== *ဒီး​မော့ဆို​ဈေး *နန်းမယ်ခုံ​ဈေး *လိုဘာခို​ဈေး *ချယ်ရီကုန်းဈေး ==ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး== ဒီး​မော့ဆိုမြို့နယ်သည် ကုန်းလမ်းများဆုံရာတွင် တည်ရှိ၍ လမ်းပန်းဆက်သွယ်​ရေး​ကောင်းမွန်​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။​တောင်ငူ-လိပ်သို-ယာဒို-လွိုင်​ကော်-ဟိုပုံးလမ်းမှာ မြို့နယ်အတွင်း ဖြတ်သန်းသွားသည်။ == ပညာရေး== ===အ​ခြေခံပညာ=== ====အထက==== အထက်တန်းကျောင်း ၇ကျောင်းရှိသည်။ *အထက ဒီး​မော့ဆို *အထက ​ဒေါငံခါး *အထက အင်းကုန်း *အထက ​ငွေ​တောင် ၁ *အထက ​ဒေါ​​ညေးခူး *အထက လွိုင်နန်းဖ *အထက နန်းမယ်ခုံ [[File:Nanmekhon High School.jpg|180px]] ====အထက(ခွဲ)/အလက==== *အလက (ထ(ခွဲ)) ​ဒေါတမငယ် *အလက (ထ(ခွဲ)) ​ငွေ​တောင် ၂ *အလက (ထ(ခွဲ)) ​သေးဆူလဲ *အလက (ထ(ခွဲ)) ၄မိုင်​မြေနီကုန်း *အလက (ထ(ခွဲ)) ထီးဖိုးကလိုး *အလက (ထ(ခွဲ)) ​လိုဘာခို *အလက (ထ(ခွဲ)) ​ဒေါ​ရောက်ခူ *အလက (ထ(ခွဲ)) ​ယူဆမိုဆို *အလက ဝါဘန်းပလို့ *အလက လွီကထိ *အလက ​ဒေါတမကြီး *အလက ​​ဒေါ​ပေါ်ကူး *အလက ခူးပရာ ====အမက==== မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၁၀ကျောင်းရှိသည်။ <ref name="dms"/> == ကျန်းမာရေး == ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်တွင် မြို့နယ်ဆေးရုံ ၁ ခု၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၃ ခု၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ၇ ခု၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂၉ ခု တည်ရှိသည်။<ref name="dms"/> ===​ဆေးရုံများ=== *ဒီး​မော့ဆိုမြို့နယ်​ဆေးရုံ *နန်းမယ်ခုံ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *​ဒေါတမကြီး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လိုဘာခို တိုက်နယ်​ဆေးရုံ == ထင်ရှားသော နေရာများ == * [[ကန်ခုနစ်ဆင့်]] * [[ထီးပွင့်ကန်]] * [[ငွေတောင်ဆည်]] * [[လွိုင်နန်းဖတောင်]] * [[ခူးပရာတောင်တန်း]] == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> Ngwe Taung Dam (2).jpg|ငွေတောင်ဆည် Htee Pwint Lake, Demoso Township.jpg|ထီးပွင့်ကန် Demoso from LoiNanPha.jpg|[[လွိုင်နန်းဖတောင်]]မှမြင်ရသော ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် </gallery> == ကိုးကား == {{reflist| <ref name="dms">{{cite book|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/demoso-township.pdf|title=ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန|date=အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|accessdate=၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}</ref> <ref name="ksg">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_mtree&task=viewlink&link_id=4&Itemid=630|title=ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၏ ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}</ref> }} {{ကယားပြည်နယ်}} {{ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်}} [[Category:ကယားပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ]] rjlggffqzqekjsby5hvli057p6ez887 1062962 1062961 2026-11-11T09:42:58Z ~2026-59798-42 150655 /* လူဦး​ရေ */ 1062962 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name =ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် |official_name = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |image_skyline = Ngwe Taung Dam.jpg |image_caption = ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ရှိ ငွေတောင်ဆည် |image_map =Demoso tsp in Demoso district.svg |map_caption = ဒီး​မော့ဆိုခရိုင်အတွင်း တည်နေရာ (အနီ) |pushpin_map = Myanmar |pushpin_map_caption = ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် တည်နေရာ |seat = [[ဒီးမော့ဆိုမြို့]] |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ကယားပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်|ဒီးမော့ဆို]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = ၄၅၉.၆၃ |population_total =၈၅,၇၉၆ |population_urban = ၆,၂၀၇ |population_rural = ၇၉,၃၃၇ |population_as_of = စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = ဒေသခံလူမျိုးများ |population_blank1 = ကယန်း (၅၃.၁၆%)<br> ကယား (၃၄.၁၀%)<br>ရှမ်း (၇.၁၅%)<br> ဗမာ (၂.၉၂%)<br> ပအိုဝ်း (၁.၀၇%)<br> ကရင် (၀.၅၆%)<br> ရခိုင် (၀.၀၃%)<br> ကချင် (၀.၀၁%)<br> ချင်း (၀.၀၀၉%)<br> မွန် (၀.၀၀၈%) |population_blank2_title = ကိုးကွယ်မှု |population_blank2 =[[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ|ခရစ်ယာန်]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ|ဟိန္ဒူ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ်]] |population_footnotes = <ref name="dms"/> |coordinates = {{coord|19.538319|97.158813|format=dms|region:MM|display=inline,title}} |elevation_ft = ၂၉၈၂ |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[ဒီးမော့ဆိုမြို့]] ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်အဖြစ် စတင် ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်မတိုင်မီက နောင်ပုလဲလမ်းဟု ခေါ်ဆိုပြီး လူနေအိမ်များ မရှိသေးပေ။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ကယားပြည်နယ်၊ ခရိုင်ဝန်ကြီး ဦးအေမြလေးက ဒီမောဆိုးမြို့နေရာတွင် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရင်း အိမ်နှင့် မွေးမြူရေးခြံများ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် လေးအိမ်စုခြံဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး ဒီးမော့ဆိုပန်းခြံရိပ်သာနှင့် အခြားအိမ်ငယ်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ကို [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]၏ အမိန့်စာဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="dms"/>မြို့နယ်၏ တရားဝင်အမည်မှာ '''ဒီး​မော့ဆိုဖြစ်​သော်လည်း''' လွယ်ကူစွာဖြင့် '''ဒီ​မောဆိုး'''ဟု ​ခေါ်​လေ့ရှိကြသည်။ [[File:Demoso Township Hall.jpg|thumb|မြို့နယ်ခန်းမ]] == ပထဝီဝင်အ​နေအထား == မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၁၅ မိနစ်နှင့် ၁၉ ဒီဂရီ ၄၅ မိနစ်အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၀ ဒီဂရီ ၁၅ မိနစ်နှင့် ၉၇ ဒီဂရီ ၂၅ မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိပြီး အကျယ်အဝန်းမှာ {{Convert|၄၅၉.၆၃|sqmi}} ဖြစ်သည်။<ref name="ksg"/> အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၃၁ မိုင်နှင့် တောင်မှ မြောက်သို့ ၃၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသည်။ ===နယ်နိမိတ်=== ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် [[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]ရှိ [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဖရူးဆိုးမြို့နယ်]]နှင့် [[ဘော်လခဲမြို့နယ်]]တို့နှင့် နယ်နမိတ် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။<ref name="ksg"/> ===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်=== ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်သည် ပင်လယ်​ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၉၈၂​ပေတွင် တည်ရှိသည်။ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါများပြီး သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြေပြန့်လွင်ပြင်နှင့် ချိုင့်ဝှမ်း အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ [[လွိုင်နန်းဖတောင်]]ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင် အထက်အမြင့် ၅၀၁၀ ပေ ရှိကာ ကယားပြည်နယ်၏ အမြင့်ဆုံး​တောင်ဖြစ်သည်။<ref name="ksg"/> [[File:LoiNanPha Hill.jpg|thumb|လွိုင်နန်းဖ​တောင်]] ===ရာသီဥတု=== ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်သည် အေးမြစိုစွတ်သော ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၃၄ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်နှင့် အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၆ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်မိုးရေချိန်မှာ ၃၀.၆၅ လက်မ ဖြစ်သည်။<ref name="ksg"/> ===ရေဆင်း=== ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်တွင် အနောက်မှ တောင်သို့ စီးဆင်းနေသော နန့်စံဖူးချောင်း၊ အနောက်မှ အရှေ့သို့ စီးဆင်းနေသော နန်းမယ်ခုံချောင်းနှင့် ဆင်တောင်ချောင်း၊ အနောက်မှ မြောက်သို့ စီးဆင်းနေသော ငွေတောင်ချောင်းတို့ ရှိသည်။<ref name="ksg"/> == လူဦး​ရေ == ဒီး​မော့ဆိုမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် [[ကယန်းလူမျိုး]] အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ကယား၊ဗမာ၊ရှမ်း၊ကရင်၊ပအိုဝ်း၊ရခိုင်၊ကချင်၊ချင်းနှင့် မွန်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ|ခရစ်ယာန်]]ကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊[[ဟိန္ဒူဘာသာ|ဟိန္ဒူ]]၊[[အစ္စလာမ်ဘာသာ|အစ္စလာမ်]]နှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၀.၃၂%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် ​ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများဖြစ်သည်။ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၏ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လကုန်အထိ လူဦးရေမှာ ၈၆,၉၅၂ ဦး ဖြစ်သည်။<ref name="dms"/> == စီးပွားရေး == ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်သည် ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွား​ရေးအရ အချက်အချာကျ​သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ [[ဆန်စပါး]]၊ ပြောင်း၊ မြေပဲနှင့် အခြားစားသုံးသီးနှံများဖြစ်ကာ [[အထက်မြန်မာပြည်]]သို့ အများဆုံးတင်ပို့​ရောင်းချသည်။ မြို့နယ်အတွင်း စက်ရုံ၆၈ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း၁၄ခု တည်ရှိသည်။ ===​ဈေးများ=== *ဒီး​မော့ဆို​ဈေး *နန်းမယ်ခုံ​ဈေး *လိုဘာခို​ဈေး *ချယ်ရီကုန်းဈေး ==ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး== ဒီး​မော့ဆိုမြို့နယ်သည် ကုန်းလမ်းများဆုံရာတွင် တည်ရှိ၍ လမ်းပန်းဆက်သွယ်​ရေး​ကောင်းမွန်​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။​တောင်ငူ-လိပ်သို-ယာဒို-လွိုင်​ကော်-ဟိုပုံးလမ်းမှာ မြို့နယ်အတွင်း ဖြတ်သန်းသွားသည်။ == ပညာရေး== ===အ​ခြေခံပညာ=== ====အထက==== အထက်တန်းကျောင်း ၇ကျောင်းရှိသည်။ *အထက ဒီး​မော့ဆို *အထက ​ဒေါငံခါး *အထက အင်းကုန်း *အထက ​ငွေ​တောင် ၁ *အထက ​ဒေါ​​ညေးခူး *အထက လွိုင်နန်းဖ *အထက နန်းမယ်ခုံ [[File:Nanmekhon High School.jpg|180px]] ====အထက(ခွဲ)/အလက==== *အလက (ထ(ခွဲ)) ​ဒေါတမငယ် *အလက (ထ(ခွဲ)) ​ငွေ​တောင် ၂ *အလက (ထ(ခွဲ)) ​သေးဆူလဲ *အလက (ထ(ခွဲ)) ၄မိုင်​မြေနီကုန်း *အလက (ထ(ခွဲ)) ထီးဖိုးကလိုး *အလက (ထ(ခွဲ)) ​လိုဘာခို *အလက (ထ(ခွဲ)) ​ဒေါ​ရောက်ခူ *အလက (ထ(ခွဲ)) ​ယူဆမိုဆို *အလက ဝါဘန်းပလို့ *အလက လွီကထိ *အလက ​ဒေါတမကြီး *အလက ​​ဒေါ​ပေါ်ကူး *အလက ခူးပရာ ====အမက==== မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၁၀ကျောင်းရှိသည်။ <ref name="dms"/> == ကျန်းမာရေး == ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်တွင် မြို့နယ်ဆေးရုံ ၁ ခု၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၃ ခု၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ၇ ခု၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂၉ ခု တည်ရှိသည်။<ref name="dms"/> ===​ဆေးရုံများ=== *ဒီး​မော့ဆိုမြို့နယ်​ဆေးရုံ *နန်းမယ်ခုံ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *​ဒေါတမကြီး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *လိုဘာခို တိုက်နယ်​ဆေးရုံ == ထင်ရှားသော နေရာများ == * [[ကန်ခုနစ်ဆင့်]] * [[ထီးပွင့်ကန်]] * [[ငွေတောင်ဆည်]] * [[လွိုင်နန်းဖတောင်]] * [[ခူးပရာတောင်တန်း]] == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> Ngwe Taung Dam (2).jpg|ငွေတောင်ဆည် Htee Pwint Lake, Demoso Township.jpg|ထီးပွင့်ကန် Demoso from LoiNanPha.jpg|[[လွိုင်နန်းဖတောင်]]မှမြင်ရသော ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် </gallery> == ကိုးကား == {{reflist| <ref name="dms">{{cite book|url=http://www.kayahstate.gov.mm/images/information/demoso-township.pdf|title=ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန|date=အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|accessdate=၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}</ref> <ref name="ksg">{{cite web|url=http://www.kayahstate.gov.mm/index.php?option=com_mtree&task=viewlink&link_id=4&Itemid=630|title=ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၏ ဒေသန္တရအချက်အလက်များ|publisher=ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့|accessdate=၈ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}</ref> }} {{ကယားပြည်နယ်}} {{ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်}} [[Category:ကယားပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ]] lacs4zmslue1p18b2jduj6khyhl4jch 0 64770 1062904 717630 2026-11-11T03:52:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062904 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Xanthium strumarium L..jpg | image_caption = ''Xanthium strumarium'' | taxon = Xanthium strumarium | authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]] | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = see text | synonyms_ref = <ref name="260893-1" >{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:260893-1 |title=''Xanthium strumarium'' L. |author=<!--Not stated--> |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=2 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615210941/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:260893-1 |archive-date=15 June 2020 |url-status=dead }}</ref> | synonyms = {{Collapsible list| *''Xanthium abyssinicum'' <small>Wallr.</small> *''Xanthium acerosum'' <small>Greene</small> *''Xanthium acutilobum'' <small>Millsp. & Sherff</small> *''Xanthium acutum'' <small>Greene</small> *''Xanthium affine'' <small>Greene</small> *''Xanthium albinum'' <small>(Widder) Scholz & Sukopp</small> *''Xanthium albinum'' subsp. ''ripicola'' <small>(Holub) Dostál</small> *''Xanthium americanum'' <small>Walter</small> *''Xanthium antiquorum'' <small>Wallr.</small> *''Xanthium arcuatum'' <small>Millsp. & Sherff</small> *''Xanthium arenarium'' <small>Lasch</small> *''Xanthium aridum'' <small>H.St.John</small> *''Xanthium australe'' <small>Millsp. & Sherff</small> *''Xanthium barcinonense'' <small>Sennen</small> *''Xanthium brasilicum'' <small>Vell.</small> *''Xanthium brevirostre'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> *''Xanthium brevirostre'' <small>Wallr.</small> *''Xanthium bubalocarpon'' <small>Bush</small> *''Xanthium californicum'' <small>Greene</small> *''Xanthium californicum'' var. ''oligacanthum'' <small>Widder</small> *''Xanthium calvum'' <small>Millsp. & Sherff</small> *''Xanthium campestre'' <small>Greene</small> *''Xanthium canadense'' <small>Mill.</small> *''Xanthium canadense'' var. ''echinatum'' <small>(Murray) A.Gray</small> *''Xanthium cavanillesii'' <small>Schouw</small> *''Xanthium cavanillesii'' var. ''cordobense'' <small>Widder ex Parodi</small> *''Xanthium cenchroides'' <small>Millsp. & Sherff</small> *''Xanthium chinense'' <small>Mill.</small> *''Xanthium chinense'' var. ''globuliforme'' <small>C.Shull</small> *''Xanthium chsei'' <small>Fernald</small> *''Xanthium cloessplateaum'' <small>D.Z.Ma</small> *''Xanthium commune'' <small>Britton</small> *''Xanthium commune'' var. ''wootonii'' <small>Cockerell</small> *''Xanthium cordifolium'' <small>Stokes</small> *''Xanthium crassifolium'' <small>Millsp. & Sherff</small> *''Xanthium cuneatum'' <small>Moench</small> *''Xanthium curvescens'' <small>Millsp. & Sherff</small> *''Xanthium cylindricum'' <small>Millsp. & Sherff</small> *''Xanthium decalvatum'' <small>Widder</small> *''Xanthium discolor'' <small>Wallr.</small> *''Xanthium echinatum'' <small>Murray</small> *''Xanthium echinatum'' var. ''cavanillesii'' <small>(Schouw) O.Bolòs & Vigo</small> *''Xanthium echinatum'' var. ''italicum'' <small>(Moretti) O.Bolòs & Vigo</small> *''Xanthium echinatum'' subsp. ''italicum'' <small>(Moretti) O.Bolòs & Vigo</small> *''Xanthium echinellum'' <small>Greene ex Rydb.</small> *''Xanthium fuscescens'' <small>Jord. & Fourr.</small> *''Xanthium glabratum'' <small>Britton</small> *''Xanthium glanduliferum'' <small>Greene</small> *''Xanthium globosum'' <small>C.Shull</small> *''Xanthium homothalamum'' <small>Spreng.</small> *''Xanthium inaequilaterum'' <small>DC.</small> *''Xanthium indicum'' <small>J.Koenig ex Roxb.</small> *''Xanthium indicum'' var. ''inaequilaterum'' <small>(DC.) Miq.</small> *''Xanthium inflexum'' <small>Mack. & Bush</small> *''Xanthium italicum'' <small>Moretti</small> *''Xanthium italicum'' subsp. ''riparium'' <small>Celak.</small> *''Xanthium japonicum'' <small>Widder</small> *''Xanthium leptocarpum'' <small>Millsp. & Sherff</small> *''Xanthium longirostre'' <small>Wallr.</small> *''Xanthium macounii'' <small>Britton</small> *''Xanthium macrocarpum'' <small>DC.</small> *''Xanthium macrocarpum'' var. ''glabratum'' <small>DC.</small> *''Xanthium macrocarpum'' var. ''italicum'' <small>(Moretti) Nyman</small> *''Xanthium mongolicum'' <small>Kitag.</small> *''Xanthium monoicum'' <small>Gilib.</small> *''Xanthium natalense'' <small>Widder</small> *''Xanthium nigri'' <small>Ces., Pass. & Gibelli</small> *''Xanthium occidentale'' <small>Bertol.</small> *''Xanthium oligacanthum'' <small>Piper</small> *''Xanthium orientale'' <small>L.</small> *''Xanthium orientale'' subsp. ''californicum'' <small>(Greene) Greuter</small> *''Xanthium orientale'' subsp. ''italicum'' <small>(Moretti) Greuter</small> *''Xanthium orientale'' subsp. ''riparium'' <small>(Celak.) Greuter</small> *''Xanthium orientale'' subsp. ''saccharatum'' <small>(Wallr.) B.Bock</small> *''Xanthium orientale'' var. ''albinum'' <small>(Widder) Adema & M.T.Jansen</small> *''Xanthium orientale'' var. ''macrocarpum'' <small>Reiche</small> *''Xanthium orientale'' var. ''riparium'' <small>(Itzigs. & Hertzsch) Adema & M.T.Jansen</small> *''Xanthium oviforme'' <small>Wallr.</small> *''Xanthium palustre'' <small>Greene</small> *''Xanthium pensylvanicum'' <small>Wallr.</small> *''Xanthium pungens'' <small>Wallr.</small> *''Xanthium pungens'' var. ''denudatum'' <small>Widder</small> *''Xanthium riparium'' <small>Itzigs. & Hertzsch</small> *''Xanthium riparium'' <small>Lasch</small> *''Xanthium ripicola'' <small>Holub</small> *''Xanthium roxburghii'' <small>Wallr.</small> *''Xanthium saccharatum'' <small>Wallr.</small> *''Xanthium saccharatum'' subsp. ''aciculare'' <small>Widder</small> *''Xanthium saccharatum'' subsp. ''commune'' <small>Widder</small> *''Xanthium saccharatum'' subsp. ''eusaccharatum'' <small>Widder</small> *''Xanthium saccharatum'' var. ''silphiifolium'' <small>Widder</small> *''Xanthium saccharatum'' var. ''speciosum'' <small>Widder</small> *''Xanthium saccharatum'' var. ''wootonii'' <small>Widder</small> *''Xanthium sibiricum'' <small>Patrin ex Widder</small> *''Xanthium sibiricum'' var. ''jingyuanense'' <small>H.G.Hou & Y.T.Lu</small> *''Xanthium sibiricum'' var. ''subinerme'' <small>Widder</small> *''Xanthium silphiifolium'' <small>Greene</small> *''Xanthium speciosum'' <small>Kearney</small> *''Xanthium sphaerocephalum'' <small>Salzm. ex Ball</small> *''Xanthium strumarium'' var. ''brasilicum'' <small>(Vell.) Baker</small> *''Xanthium strumarium'' var. ''canadense'' <small>(Mill.) Torr. & A.Gray</small> *''Xanthium strumarium'' var. ''echinatum'' <small>(Murray) A.Gray</small> *''Xanthium strumarium'' var. ''glabratum'' <small>(DC.) Cronquist</small> *''Xanthium strumarium'' subsp. ''italicum'' <small>(Moretti) D.Löve</small> *''Xanthium strumarium'' f. ''purpurascens'' <small>Priszter</small> *''Xanthium strumarium'' subsp. ''sibiricum'' <small>(Patrin ex Widder) Greuter</small> *''Xanthium strumarium'' var. ''wootonii'' <small>(Cockerell) W.C.Martin & C.R.Hutchins</small> *''Xanthium varians'' <small>Greene</small> *''Xanthium wootonii'' <small>Cockerell</small> }}}} တစ်နှစ်သာ အသက်ရှည်သော အပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ အရွက်သည် တစ်ရွက်၏ နောက်၌ တစ်ရွက် ထွက်သည်။ ၄ လက်မ ရှည်သည်။ နှလုံးသဏ္ဌန် ရှိသည်။ အရွက် နှစ်ဘက်လုံး၌ အမွှေးနုများ ရှိသည်။ အစေ့အိမ်သည် ဥသဏ္ဌန်ရှိသည်။ နူးညံ့ပြီး အရွက်မှုန့်ကို အရောင်ဆိုးရာ၌ အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။ ၎င်းကို ဝက်မြီးကပ်ဟု ခေါ်ပြီး အချို့အရပ်တွင် ဂျပ်ပင် (ကျပ်ပင်) ဟု ခေါ်သည်။ အသီးတွင် ဆူးနုများ ရှိသည်။ အရင်းတွင်မူ ဂျပ်မြွေစွယ်ကဲ့သို့ ဆူးနု ၂ ချောင်းရှိသည်။ လွန်စွာထက်ပြီး ဆူးလျှင် အဆိပ်ကဲ့သို့ နာကျင်သည်။<ref>အရှင်နာဂသေနာဘိဝံသ (ဓမ္မာစရိယ) ၊ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ " အရှင်နာဂသိန် ပုံပြဆေးအဘိဓာန် " ၊ မင်္ဂလာ ပုံနှိပ်တိုက် </ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ]] 7b5segkct87t94181e9nkfusmhj2o97 0 67974 1062878 826152 2026-11-10T21:31:51Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062878 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = မြန်မာနိုင်ငံဓမ္မတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= Myanmar Institute of Theology |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = သင်တို့သည် ဤလောက၏ အလင်းဖြစ်ကြ၏ |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = YE ARE THE LIGHT OF THE WORLD |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၂၇ (Baptist Divinity School) |ဒုကျောင်းအုပ် = Dr. Eh Tar Gay |တည်နေရာ = [[အင်းစိန်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] |အကျယ်အဝန်း =ကျမ်းစာကျောင်းကုန်း |အဖွဲ့အစည်း = Association for Theological Education in South East Asia (ATESEA) |ပိုင်ဆိုင်မှု=ပုဂ္ဂလိက|ဝဘ်ဆိုတ်=www.mit.edu.mm|ကျောင်းအုပ်=Rev. Dr. Samuel Ngun Ling}} {{Designation list|right|designation1=Yangon}} '''မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|Myanmar Institute of Theology}}; အတိုကောက် '''MIT''')သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[အင်းစိန်မြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသော ခရစ်ယာန်ဘာသာရေး သင်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.maukkha.org/index.php/news-menu/myanmar-educational-news-maukkha/5343-2014-05-26-03-04-00|title=မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက် မြှင့်တင်ရေး အမေရိကန်အစိုးရကူညီမည်|author=ရဲမင်းအောင်၊ အောင်သီဟ|date=၂၆ မေ ၂၀၁၄|publisher=မောက္ခ ပညာရေးမဂ္ဂဇင်း|accessdate=၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၆|archive-url=https://web.archive.org/web/20250904163636/http://www.maukkha.org/index.php/news-menu/myanmar-educational-news-maukkha/5343-2014-05-26-03-04-00|archive-date=4 September 2025|url-status=dead}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ်သည် [[ရှေးဟောင်း အမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ၊ ရန်ကုန်|ရန်ကုန်မြို့ပြအမွေအနှစ်]] တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ == ဌာနများ == [[File:Myanmar Institute of Theology .jpg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ် ]] * Theology Program * Liberal Arts Program * Judson Research Center * Gender Studies Center * Peace Studies Center == အဆောင်များ == * Diamond Jubilee Building * Global Education Building * Golden Jubilee Library Building * Ann Judson Villa * Willis & Orlinda Pierce Hall * Hope Haven == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *{{Official|http://www.mit.edu.mm}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့]] [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ]] [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] 6kppuj47s6rzw3lt2zynnxbpd94pg95 0 83220 1062968 956903 2026-11-11T10:43:18Z Salai Rungtoi 22844 /* နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီခေတ် */ 1062968 wikitext text/x-wiki {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၂၂|၁၉၂၂ ခုနှစ် မှစ၍]] အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲပေါင်း ၁၇ ခု ကျင်းပခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသည့် [[ရွေးကောက်ပွဲ]]များသည် ပြည်ထောင်စု၊ တိုင်း/ပြည်နယ် သို့မဟုတ် ဒေသဟု အဆင့်များ သတ်မှတ်ကာ ကျင်းပကြသည်။ ခေါင်းဆောင်တင်မြှောက်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က နိုင်ငံအဆင့်တွင် နိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲ၊ သမ္မတတို့ကို ရွေးချယ်ကြသည်။ လက်ရှိ [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်၊ သမ္မတ၊ အစိုးရအဖွဲ့တို့၏ သက်တမ်းသည် ၅ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf Constitution of the Republic of the Union of Myanmar (2008)] (English). Sections 61, 119, 151, 168, 235.</ref> == ဖြစ်ရပ်များ == ရွေးကောက်ပွဲအားလုံးကို [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]]က တာဝန်ယူကျင်းပသည်။ နောက်ဆုံးကျင်းပခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲကို [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပ]]ခဲ့သည်။ ထို့ရွေးကောက်ပွဲတွင် [[မြန်မာ့တပ်မတော်]]သည် သောင်းပြိုကမ်းပြိုအနိုင်ရရှိခဲ့သည့် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ကို မဲလိမ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်]]ခဲ့သည်။ == ကိုလိုနီခေတ် == ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ [[ဒိုင်အာခီ|ဒိုင်အာခီစနစ်]] (Diarchy) နှင့် အခြားပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများအရ ဥပဒေပြုကောင်စီအတွက် ရွေးကောက်ပွဲများကို စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲတွင် မြန်မာ့အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးပါတီအချို့ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယမှ ခွဲထွက်သင့်၊ မခွဲထွက်သင့် ဆန္ဒမဲပေးသည့် ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ပြီး ခွဲထွက်ရေးဘက်က အနိုင်ရခဲ့သည်။ === ၁၉၃၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === ၁၉၃၅ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအက်ဥပဒေအရ ကျင်းပသည့် ပထမဆုံးရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ပြီး အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲတွင် ဒေါက်တာ[[ဘမော်]]၏ "ဆင်းရဲသားပါတီ" နှင့် ဦးဘဖေ၏ "ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့ချုပ်" တို့ အဓိက ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ {| class="wikitable" |+ကိုလိုနီခေတ် ရွေးကောက်ပွဲများ !စဉ် !ရွေးကောက်ပွဲများ !ခေတ် ! |- |၁။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၂၂]] | rowspan="6" |ကိုလိုနီခေတ် | |- |၂။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၂၅]] | |- |၃။ |အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၂၈ | |- |၄။ |အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၃၂ | |- |၅။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၃၆]] | |- |၆။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၃၆|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၄၇]] | |} == လွတ်လပ်ပြီး ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ် (၁၉၄၈-၁၉၆၂) == မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် အစောပိုင်းကာလတွင် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး အောက်ပါအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို ကျင်းပခဲ့သည်- === ၁၉၅၁-၁၉၅၂ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === လွတ်လပ်ရေးရပြီး ပထမဆုံးကျင်းပခဲ့သော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်းမတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် အပိုင်းလိုက်ကျင်းပခဲ့ရသည်။ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ် (ဖ.ဆ.ပ.လ) က အများစုအနိုင်ရခဲ့ပြီး ဦးနုသည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ === ၁၉၅၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === ဖ.ဆ.ပ.လ ပါတီသည် အနိုင်ရခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်သည် ၁၉၅၁-၅၂ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲထက် မဲအပြတ်အသတ် နည်းပါးခဲ့သည်။ အတိုက်အခံ "ပြည်သူ့ညီညွတ်ရေးတပ်ဦး" သည် ထောက်ခံမှု အများအပြား ရရှိခဲ့သည်။ === ၁၉၆၀ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === ဦးနု၏ သန့်ရှင်း ဖ.ဆ.ပ.လ နှင့် ဦးဗဟန်း၏ တည်မြဲ ဖ.ဆ.ပ.လ တို့ ပြိုင်ဆိုင်ခဲ့ကြရာ သန့်ရှင်း ဖ.ဆ.ပ.လ က အပြတ်အသတ် အနိုင်ရခဲ့သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲသည် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်၏ နောက်ဆုံးရွေးကောက်ပွဲဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" !စဉ် !ရွေးကောက်ပွဲများ !ခေတ် ! |- |၁။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၅၁ - ၁၉၅၂|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၅၁-၁၉၅၂]] | rowspan="3" |ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ် | |- |၂။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၅၆]] | |- |၃။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀]] | |} == မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ် (၁၉၇၄-၁၉၈၈) == ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံသည် တစ်ပါတီစနစ် (မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ - မ.ဆ.လ) အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲများသည် အမည်ခံသာဖြစ်ပြီး တကယ်တမ်းတွင် စစ်အစိုးရ၏ ဆုပ်ကိုင်မှုကို ခိုင်မာစေခဲ့သည်- === ၁၉၇၄ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === မ.ဆ.လ ပါတီကသာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရခဲ့ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ === ၁၉၇၈ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === မ.ဆ.လ ပါတီသာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ === ၁၉၈၁ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === မ.ဆ.လ ပါတီသာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး သမ္မတဦးစန်းယုကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ === ၁၉၈၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === မ.ဆ.လ ပါတီသာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ {| class="wikitable" !စဉ် !ရွေးကောက်ပွဲများ !ခေတ် ! |- |၁။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၇၄]] | rowspan="4" |မဆလခေတ် | |- |၂။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၇၈]] | |- |၃။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၈၁]] | |- |၄။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၈၅]] | |} == ၁၉၈၈ ခုနှစ် အရေးတော်ပုံနှင့် စစ်အစိုးရကာလ (၁၉၈၈-၂၀၁၀) == [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]၏ [[တစ်ပါတီစနစ်|တစ်ပါတီလမ်းစဉ်စနစ်]]တွင် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] (BSPP) သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ကျဆုံးခဲ့သည်။ [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]] ဖြစ်ပွားပြီး နောက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့ပြီး [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (နဝတ) အမည်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ === ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (နဝတ) က ကျင်းပပေးခဲ့သည်။ အဓိကအတိုက်အခံပါတီဖြစ်သည့် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]သည် အနိုင်ရခဲ့သည်။ အဓိကနေရာ ၄၉၂ နေရာတွင် ၃၉၂ နေရာ အနိုင်ရခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တစ်ပါတီစနစ်အောက်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် အစိုးရသစ်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းရမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် SLORC သည် ရွေးကောက်ပွဲ၏ ရလဒ်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ {| class="wikitable" !စဉ် !ရွေးကောက်ပွဲများ !ခေတ် ! |- |၁။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀]] |နဝတခေတ် | |} == ဒီမိုကရေစီ အသွင်ကူးပြောင်းရေးလက်ထက် (၂၀၁၀-၂၀၂၁) == [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]ကို အတည်ပြုပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပါတီစုံစနစ်ဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲများကို ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့သည်- မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲသမိုင်းသည် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများ၊ အာဏာသိမ်းမှုများနှင့် ဒီမိုကရေစီအရေးအတွက် ရုန်းကန်လှုပ်ရှားမှုများကို ထင်ဟပ်နေပါသည်။ {| class="wikitable" !စဉ် !ရွေးကောက်ပွဲများ !လွှတ်တော် ! |- |၁။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀]] | rowspan="2" |ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် | |- |၂။ |[[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂|ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂]] | |- |၃။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅]] | rowspan="3" |ဒုတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် | |- |၄။ |[[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၇|ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၇]] | |- |၅။ |[[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၈|ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၈]] | |- |၆။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀]] |ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ ပယ်ဖြတ်ပြီး စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့သည်။ | |} === ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) က ရွေးကောက်ပွဲကို သပိတ်မှောက်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) က အများစု အနိုင်ရခဲ့ပြီး ဦးသိန်းစိန် ဦးဆောင်သော အရပ်သားအသွင်ပြောင်း အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === {{Main article|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅}} NLD ပါတီက အပြတ်အသတ် အနိုင်ရခဲ့ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်သော NLD အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးတွင် သမိုင်းဝင်အပြောင်းအလဲတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ==== အမျိုးသားလွှတ်တော် ==== [[File:Myanmar election 2015.jpg|thumb|၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် မဲဆန္ဒပြုရန်နေရာ]] [[File:Myanmar election 2015 ballot paper.jpg|thumb|မဲပေးရန်စာရွက်နှင့် တံဆိပ်တုံး၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲ]] [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] နေရာ ၂၂၄ နေရာတွင် ၁၆၈ နေရာအတွက် အရွေးခံခဲ့ကြသည်။ ကျန် ၅၈ နေရာ (၂၅%) သည် အရွေးခံသည့် အထဲတွင် မပါပေ။ ထို ၂၅ % သည် တပ်မတော် ကိုယ်စားလှယ်များအတွက် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများ တစ်ခုစီတွင် အဖွဲ့ဝင် ၁၂ ယောက် ရွေးချယ်ပြီး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတစ်ခုစီမှ အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးစီလည်း ပါဝင်သည်။ {{Election summary Myanmar |title=House of Nationalities elections, 2015 |source=Myanmar Times,<ref name="mmtimes-live">{{cite web |title=The Myanmar Times Election Live |url=http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html |work=Myanmar Times |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120032848/http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html |archivedate=20 November 2015 |df=dmy }}</ref> UEC<ref>{{cite web |title=Announcement 93/2015 |url=http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/863-20-11-2015-amyothar93 |website=Union Election Commission |accessdate=20 November 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120203715/http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/863-20-11-2015-amyothar93 |archivedate=20 November 2015 |df=dmy-all }}</ref> |netnote={{efn|name=netref|Net Gain/Loss numbers shown are compared with the results of the [[Myanmar general election, 2010#Results|previous general election]], not with the results of the [[Myanmar by-elections, 2012|by-elections in 2012]].}} |fullname=yes |totalvotes= |{{Item |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = 135 |net = {{increase}}135 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = 11 |net = {{decrease}}118 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ |seats = 10 |net = {{increase}}3 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = 3 |net = {{increase}}3 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ |seats = 2 |net = {{increase}}1 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = 2 |net = {{increase}}2 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = မွန်အမျိုးသားပါတီ |seats = 1 |net = {{increase}}1 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = 1 |net = {{decrease}}4 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = 1 |net = {{steady}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = တစ်သီးပုဂ္ဂလ |seats = 2 |net = {{increase}}1 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = 0 |net = {{decrease}}4 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ |seats = 0 |net = {{decrease}}3 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = အခြား |seats = 0 |net = {{decrease}}18 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = [[တပ်မတော်|စစ်ဖက် ကိုယ်စားလှယ်]] |seats = 56 |net = {{steady}} |votes % = – |votes = – |plus/minus = 0 }} }} ==== ပြည်သူ့လွှတ်တော် ==== [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တွင် နေရာ ၄၄၀ တွင် ၃၃၀ သည် ယှဉ်ပြိုင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ (၇) နေရာသည် မငြိမ်မသက်ဆူပူမှုများ ဖြစ်နေသည့်အတွက် နောက်မှ ရွေးချယ်မည် ဖြစ်ပြီး ၃၂၃ နေရာအတွက်သာ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2015/nov/11/aung-san-suu-kyi-wins-seat-myanmar-election-results-tallied|title=Myanmar election: Aung San Suu Kyi calls for reconciliation talks with military|author=Oliver Holmes|work=The Guardian|date=11 November 2015|accessdate=11 November 2015}}</ref> ကျန်သော နေရာ ၁၁၀ (၂၅%) သည် တပ်မတော်ကိုယ်စားလှယ်များအတွက် ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်နှင့် လူဦးရေပေါ်မူတည်ကာ မဲဆန္ဒနယ်များမှ အဖွဲ့ဝင်များကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ {{Election summary Myanmar |title=House of Representatives elections, 2015 |source=UEC<ref>{{cite web |title=Announcement 92/2015 |url=http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92 |website=Union Election Commission |accessdate=20 November 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120210630/http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92 |archivedate=20 November 2015 |df=dmy-all }}</ref> |netnote={{efn|name=netref}} |fullname=yes |totalvotes=21,951,803 |{{Item |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = 255 |net = {{increase}}255 |votes = 12,473,406 |plus/minus = }} |{{Item |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = 30 |net = {{decrease}}229 |votes = 6,180,040 |plus/minus = }} |{{Item |party = မွန်အမျိုးသားပါတီ |seats = 12 |net = {{increase}}3 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = 12 |net = {{increase}}12 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = 3 |net = {{steady}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ |seats = 3 |net = {{increase}}2 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = 2 |net = {{increase}}2 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = 2 |net = {{increase}}2 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = 1 |net = {{increase}}1 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = 1 |net = {{increase}}1 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = 1 |net = {{decrease}}1 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = တစ်သီးပုဂ္ဂလ |seats = 1 |net = {{increase}}1 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ |seats = 0 |net = {{decrease}}18 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = 0 |net = {{decrease}}12 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = 0 |net = {{decrease}}3 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = ဒေသမတည်ငြိမ်မှုကြောင့် ဖျက်သိမ်း |seats = 7 |net = {{increase}}2 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = [[တပ်မတော်|စစ်ဖက် ကိုယ်စားလှယ်]] |seats = 110 |net = {{steady}} |votes % = – |votes = – |plus/minus = 0 }} }} === ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေအထွေရွေးကောက်ပွဲ === NLD ပါတီသည် အပြတ်အသတ် ထပ်မံအနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် မြန်မာ့တပ်မတော်က မဲမသမာမှုများရှိသည်ဟု စွပ်စွဲကာ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို လက်မခံခဲ့ပေ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က အာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ခံ NLD အစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လက်ရှိနိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်း၏ အစဖြစ်သည်။ == တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် (၂၀၂၆-၂၀၃၀) == {| class="wikitable" !စဉ် !ရွေးကောက်ပွဲများ !လွှတ်တော် |- |၁။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅]] |[[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] |} ==မှတ်စုများ== {{notelist}} ==ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ== * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ| ]] m6j1deven368e5bxfz58qn045qs8e53 1062970 1062968 2026-11-11T10:45:00Z Salai Rungtoi 22844 1062970 wikitext text/x-wiki {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၂၂|၁၉၂၂ ခုနှစ် မှစ၍]] အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲပေါင်း ၁၇ ခု ကျင်းပခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသည့် [[ရွေးကောက်ပွဲ]]များသည် ပြည်ထောင်စု၊ တိုင်း/ပြည်နယ် သို့မဟုတ် ဒေသဟု အဆင့်များ သတ်မှတ်ကာ ကျင်းပကြသည်။ ခေါင်းဆောင်တင်မြှောက်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က နိုင်ငံအဆင့်တွင် နိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲ၊ သမ္မတတို့ကို ရွေးချယ်ကြသည်။ လက်ရှိ [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်၊ သမ္မတ၊ အစိုးရအဖွဲ့တို့၏ သက်တမ်းသည် ၅ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf Constitution of the Republic of the Union of Myanmar (2008)] (English). Sections 61, 119, 151, 168, 235.</ref> == ဖြစ်ရပ်များ == ရွေးကောက်ပွဲအားလုံးကို [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]]က တာဝန်ယူကျင်းပသည်။ နောက်ဆုံးကျင်းပခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲကို [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပ]]ခဲ့သည်။ ထို့ရွေးကောက်ပွဲတွင် [[မြန်မာ့တပ်မတော်]]သည် သောင်းပြိုကမ်းပြိုအနိုင်ရရှိခဲ့သည့် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ကို မဲလိမ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်]]ခဲ့သည်။ == ကိုလိုနီခေတ် == ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ [[ဒိုင်အာခီ|ဒိုင်အာခီစနစ်]] (Diarchy) နှင့် အခြားပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများအရ ဥပဒေပြုကောင်စီအတွက် ရွေးကောက်ပွဲများကို စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲတွင် မြန်မာ့အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးပါတီအချို့ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယမှ ခွဲထွက်သင့်၊ မခွဲထွက်သင့် ဆန္ဒမဲပေးသည့် ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ပြီး ခွဲထွက်ရေးဘက်က အနိုင်ရခဲ့သည်။ === ၁၉၃၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === ၁၉၃၅ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအက်ဥပဒေအရ ကျင်းပသည့် ပထမဆုံးရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ပြီး အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲတွင် ဒေါက်တာ[[ဘမော်]]၏ "ဆင်းရဲသားပါတီ" နှင့် ဦးဘဖေ၏ "ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့ချုပ်" တို့ အဓိက ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ {| class="wikitable" |+ကိုလိုနီခေတ် ရွေးကောက်ပွဲများ !စဉ် !ရွေးကောက်ပွဲများ !ခေတ် ! |- |၁။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၂၂]] | rowspan="6" |ကိုလိုနီခေတ် | |- |၂။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၂၅]] | |- |၃။ |အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၂၈ | |- |၄။ |အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၃၂ | |- |၅။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၃၆]] | |- |၆။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၃၆|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၄၇]] | |} == လွတ်လပ်ပြီး ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ် (၁၉၄၈-၁၉၆၂) == မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် အစောပိုင်းကာလတွင် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး အောက်ပါအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို ကျင်းပခဲ့သည်- === ၁၉၅၁-၁၉၅၂ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === လွတ်လပ်ရေးရပြီး ပထမဆုံးကျင်းပခဲ့သော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်းမတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် အပိုင်းလိုက်ကျင်းပခဲ့ရသည်။ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ် (ဖ.ဆ.ပ.လ) က အများစုအနိုင်ရခဲ့ပြီး ဦးနုသည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ === ၁၉၅၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === ဖ.ဆ.ပ.လ ပါတီသည် အနိုင်ရခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်သည် ၁၉၅၁-၅၂ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲထက် မဲအပြတ်အသတ် နည်းပါးခဲ့သည်။ အတိုက်အခံ "ပြည်သူ့ညီညွတ်ရေးတပ်ဦး" သည် ထောက်ခံမှု အများအပြား ရရှိခဲ့သည်။ === ၁၉၆၀ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === ဦးနု၏ သန့်ရှင်း ဖ.ဆ.ပ.လ နှင့် ဦးဗဟန်း၏ တည်မြဲ ဖ.ဆ.ပ.လ တို့ ပြိုင်ဆိုင်ခဲ့ကြရာ သန့်ရှင်း ဖ.ဆ.ပ.လ က အပြတ်အသတ် အနိုင်ရခဲ့သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲသည် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်၏ နောက်ဆုံးရွေးကောက်ပွဲဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" !စဉ် !ရွေးကောက်ပွဲများ !ခေတ် ! |- |၁။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၅၁ - ၁၉၅၂|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၅၁-၁၉၅၂]] | rowspan="3" |ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ် | |- |၂။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၅၆]] | |- |၃။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀]] | |} == မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ် (၁၉၇၄-၁၉၈၈) == ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံသည် တစ်ပါတီစနစ် (မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ - မ.ဆ.လ) အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲများသည် အမည်ခံသာဖြစ်ပြီး တကယ်တမ်းတွင် စစ်အစိုးရ၏ ဆုပ်ကိုင်မှုကို ခိုင်မာစေခဲ့သည်- === ၁၉၇၄ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === မ.ဆ.လ ပါတီကသာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရခဲ့ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ === ၁၉၇၈ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === မ.ဆ.လ ပါတီသာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ === ၁၉၈၁ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === မ.ဆ.လ ပါတီသာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး သမ္မတဦးစန်းယုကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ === ၁၉၈၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === မ.ဆ.လ ပါတီသာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ {| class="wikitable" !စဉ် !ရွေးကောက်ပွဲများ !ခေတ် ! |- |၁။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၇၄]] | rowspan="4" |မဆလခေတ် | |- |၂။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၇၈]] | |- |၃။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၈၁]] | |- |၄။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၈၅]] | |} == ၁၉၈၈ ခုနှစ် အရေးတော်ပုံနှင့် စစ်အစိုးရကာလ (၁၉၈၈-၂၀၁၀) == [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]၏ [[တစ်ပါတီစနစ်|တစ်ပါတီလမ်းစဉ်စနစ်]]တွင် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] (BSPP) သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ကျဆုံးခဲ့သည်။ [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]] ဖြစ်ပွားပြီး နောက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့ပြီး [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (နဝတ) အမည်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ === ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (နဝတ) က ကျင်းပပေးခဲ့သည်။ အဓိကအတိုက်အခံပါတီဖြစ်သည့် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]သည် အနိုင်ရခဲ့သည်။ အဓိကနေရာ ၄၉၂ နေရာတွင် ၃၉၂ နေရာ အနိုင်ရခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တစ်ပါတီစနစ်အောက်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် အစိုးရသစ်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းရမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် SLORC သည် ရွေးကောက်ပွဲ၏ ရလဒ်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ {| class="wikitable" !စဉ် !ရွေးကောက်ပွဲများ !ခေတ် ! |- |၁။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀]] |နဝတခေတ် | |} == ဒီမိုကရေစီ အသွင်ကူးပြောင်းရေးလက်ထက် (၂၀၁၀-၂၀၂၁) == [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]ကို အတည်ပြုပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပါတီစုံစနစ်ဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲများကို ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့သည်- မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲသမိုင်းသည် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများ၊ အာဏာသိမ်းမှုများနှင့် ဒီမိုကရေစီအရေးအတွက် ရုန်းကန်လှုပ်ရှားမှုများကို ထင်ဟပ်နေပါသည်။ {| class="wikitable" !စဉ် !ရွေးကောက်ပွဲများ !လွှတ်တော် ! |- |၁။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀]] | rowspan="2" |ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် | |- |၂။ |[[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂|ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂]] | |- |၃။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅]] | rowspan="3" |ဒုတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် | |- |၄။ |[[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၇|ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၇]] | |- |၅။ |[[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၈|ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၈]] | |- |၆။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀]] |ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ ပယ်ဖြတ်ပြီး စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့သည်။ | |} === ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) က ရွေးကောက်ပွဲကို သပိတ်မှောက်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) က အများစု အနိုင်ရခဲ့ပြီး ဦးသိန်းစိန် ဦးဆောင်သော အရပ်သားအသွင်ပြောင်း အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === {{Main article|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅}} NLD ပါတီက အပြတ်အသတ် အနိုင်ရခဲ့ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်သော NLD အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးတွင် သမိုင်းဝင်အပြောင်းအလဲတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ==== အမျိုးသားလွှတ်တော် ==== [[File:Myanmar election 2015.jpg|thumb|၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် မဲဆန္ဒပြုရန်နေရာ]] [[File:Myanmar election 2015 ballot paper.jpg|thumb|မဲပေးရန်စာရွက်နှင့် တံဆိပ်တုံး၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲ]] [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] နေရာ ၂၂၄ နေရာတွင် ၁၆၈ နေရာအတွက် အရွေးခံခဲ့ကြသည်။ ကျန် ၅၈ နေရာ (၂၅%) သည် အရွေးခံသည့် အထဲတွင် မပါပေ။ ထို ၂၅ % သည် တပ်မတော် ကိုယ်စားလှယ်များအတွက် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများ တစ်ခုစီတွင် အဖွဲ့ဝင် ၁၂ ယောက် ရွေးချယ်ပြီး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတစ်ခုစီမှ အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးစီလည်း ပါဝင်သည်။ {{Election summary Myanmar |title=House of Nationalities elections, 2015 |source=Myanmar Times,<ref name="mmtimes-live">{{cite web |title=The Myanmar Times Election Live |url=http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html |work=Myanmar Times |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120032848/http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html |archivedate=20 November 2015 |df=dmy }}</ref> UEC<ref>{{cite web |title=Announcement 93/2015 |url=http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/863-20-11-2015-amyothar93 |website=Union Election Commission |accessdate=20 November 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120203715/http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/863-20-11-2015-amyothar93 |archivedate=20 November 2015 |df=dmy-all }}</ref> |netnote={{efn|name=netref|Net Gain/Loss numbers shown are compared with the results of the [[Myanmar general election, 2010#Results|previous general election]], not with the results of the [[Myanmar by-elections, 2012|by-elections in 2012]].}} |fullname=yes |totalvotes= |{{Item |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = 135 |net = {{increase}}135 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = 11 |net = {{decrease}}118 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ |seats = 10 |net = {{increase}}3 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = 3 |net = {{increase}}3 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ |seats = 2 |net = {{increase}}1 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = 2 |net = {{increase}}2 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = မွန်အမျိုးသားပါတီ |seats = 1 |net = {{increase}}1 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = 1 |net = {{decrease}}4 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = 1 |net = {{steady}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = တစ်သီးပုဂ္ဂလ |seats = 2 |net = {{increase}}1 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = 0 |net = {{decrease}}4 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ |seats = 0 |net = {{decrease}}3 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = အခြား |seats = 0 |net = {{decrease}}18 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = [[တပ်မတော်|စစ်ဖက် ကိုယ်စားလှယ်]] |seats = 56 |net = {{steady}} |votes % = – |votes = – |plus/minus = 0 }} }} ==== ပြည်သူ့လွှတ်တော် ==== [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တွင် နေရာ ၄၄၀ တွင် ၃၃၀ သည် ယှဉ်ပြိုင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ (၇) နေရာသည် မငြိမ်မသက်ဆူပူမှုများ ဖြစ်နေသည့်အတွက် နောက်မှ ရွေးချယ်မည် ဖြစ်ပြီး ၃၂၃ နေရာအတွက်သာ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2015/nov/11/aung-san-suu-kyi-wins-seat-myanmar-election-results-tallied|title=Myanmar election: Aung San Suu Kyi calls for reconciliation talks with military|author=Oliver Holmes|work=The Guardian|date=11 November 2015|accessdate=11 November 2015}}</ref> ကျန်သော နေရာ ၁၁၀ (၂၅%) သည် တပ်မတော်ကိုယ်စားလှယ်များအတွက် ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်နှင့် လူဦးရေပေါ်မူတည်ကာ မဲဆန္ဒနယ်များမှ အဖွဲ့ဝင်များကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ {{Election summary Myanmar |title=House of Representatives elections, 2015 |source=UEC<ref>{{cite web |title=Announcement 92/2015 |url=http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92 |website=Union Election Commission |accessdate=20 November 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120210630/http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92 |archivedate=20 November 2015 |df=dmy-all }}</ref> |netnote={{efn|name=netref}} |fullname=yes |totalvotes=21,951,803 |{{Item |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = 255 |net = {{increase}}255 |votes = 12,473,406 |plus/minus = }} |{{Item |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = 30 |net = {{decrease}}229 |votes = 6,180,040 |plus/minus = }} |{{Item |party = မွန်အမျိုးသားပါတီ |seats = 12 |net = {{increase}}3 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = 12 |net = {{increase}}12 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = 3 |net = {{steady}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ |seats = 3 |net = {{increase}}2 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = 2 |net = {{increase}}2 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = 2 |net = {{increase}}2 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = 1 |net = {{increase}}1 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = 1 |net = {{increase}}1 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = 1 |net = {{decrease}}1 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = တစ်သီးပုဂ္ဂလ |seats = 1 |net = {{increase}}1 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ |seats = 0 |net = {{decrease}}18 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = 0 |net = {{decrease}}12 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = 0 |net = {{decrease}}3 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = ဒေသမတည်ငြိမ်မှုကြောင့် ဖျက်သိမ်း |seats = 7 |net = {{increase}}2 |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = [[တပ်မတော်|စစ်ဖက် ကိုယ်စားလှယ်]] |seats = 110 |net = {{steady}} |votes % = – |votes = – |plus/minus = 0 }} }} === ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေအထွေရွေးကောက်ပွဲ === NLD ပါတီသည် အပြတ်အသတ် ထပ်မံအနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် မြန်မာ့တပ်မတော်က မဲမသမာမှုများရှိသည်ဟု စွပ်စွဲကာ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို လက်မခံခဲ့ပေ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က အာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ခံ NLD အစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လက်ရှိနိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်း၏ အစဖြစ်သည်။ == တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် (၂၀၂၆-၂၀၃၀) == {| class="wikitable" !စဉ် !ရွေးကောက်ပွဲများ !လွှတ်တော် |- |၁။ |[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅]]-၂၀၂၆ | rowspan="2" |[[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] |- |၂။ |[[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၇]] |} ==မှတ်စုများ== {{notelist}} ==ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ== * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ| ]] bw57b3phk9a34tpkazape8qc73f65po 0 83785 1062819 1032959 2026-11-10T14:27:29Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062819 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = နီကိုလာ ပဲလိုး | image = | caption = [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]] [[CERN]] တွင် နီကိုလာ ပဲလိုးနှင့် တင်မ်ဘာနာလီးကို သူတို့၏ ရုံးခန်းတွင် တွေ့ရပုံ | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | field = သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ | work_institutions = [CERN | alma_mater = Leicester Polytechnic | influences = | influenced = | known_for = Line Mode Browser<br>MacWWW }} '''နီကိုလာ ပဲလိုး''' သည် [[တင်မ် ဘာနာလီ]]နှင့်အတူတကွ CERN တွင် ''WWW Project'' ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အဖွဲ့ဝင်များတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="CERN10">{{cite web|title=Ten Years Public Domain for the Original Web Software|url=http://tenyears-www.web.cern.ch/tenyears-www/Story/WelcomeStory.html|publisher=CERN|accessdate=21 July 2010|archivedate=29 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170629132328/http://tenyears-www.web.cern.ch/tenyears-www/Story/WelcomeStory.html}}</ref> ထိုစီမံကိန်းတွင် ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် စတင်အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ Leicester Polytechnic (ယခု De Montfort တက္ကသိုလ်) တွင် ဘွဲ့ကြိုသင်္ချာကျောင်းသူ ဖြစ်စဉ်အချိန်က ဖြစ်သည်။<ref name="CERN10" /><ref name=":1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pIH-JijUNS0C&lpg=PA203&dq=%22nicola%20pellow%22&pg=PA203#v=onepage&q=%22nicola%20pellow%22&f=false|title=How the Web was Born: The Story of the World Wide Web|last=Gillies, James; Cailliau, R.|first=|publisher=Oxford University Press|year=2000|isbn=0192862073|location=|pages=6}}</ref> ပဲလိုးသည် ပရိုဂရမ်းမင်းဘာသာစကားတွင် အတွေ့အကြုံရှိခဲ့သည့် အနည်းငယ်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူမသည် Pascal နှင့် FORTRAN ဘာသာစကားများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name=":1" /> တင်မ်ဘာနာလီသည် NeXT ပလင်ဖောင်းအတွက် WorldWideWeb ဘရောက်ဆာကို ချက်ချင်းဆိုသလိုပင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ <ref>[https://www.w3.org/MarkUp/tims_editor A screenshot from TBL's first web browser]</ref> ပဲလိုးသည် C ပရိုဂရမ်းမင်းဖြင့် ဘရောက်ဆာတစ်ခုကို ဖန်တီးရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref name=":1" /> သူမသည် Line Mode Browser <ref>{{Cite web |title=A view from Nicola Pellow's line mode browser |url=http://line-mode.cern.ch/www/hypertext/WWW/TheProject.html |accessdate=4 December 2017 |archivedate=28 May 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190528054742/http://line-mode.cern.ch/www/hypertext/WWW/TheProject.html }}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://home.cern/about/updates/2013/09/dream-team-web-developers-recreate-line-mode-browser|title=Dream team of web developers to recreate line-mode browser {{!}} CERN|website=home.cern|access-date=2016-11-02|archive-date=4 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161104030613/https://home.cern/about/updates/2013/09/dream-team-web-developers-recreate-line-mode-browser|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Berners-Lee|first=T.J.|last2=Cailliau|first2=R.|last3=Groff|first3=J.F.|date=1992|title=The World-Wide Web|url=http://web.stanford.edu/class/cs344g/www-1992.pdf|journal=Computer Networks and ISDN Systems|volume=25|pages=458|via=}}</ref> ကို ရေးသားခဲ့ကာ NeXT စနစ်များတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ <ref name="CERN10" /><ref name=":0" /><ref>{{Cite web | last = Lasar | first = Matthew | title = Before Netscape: the forgotten Web browsers of the early 1990s | work = [[Ars Technica]] | accessdate = 2014-01-08 | date = 2011-10-11 | url = https://arstechnica.com/business/2011/10/before-netscape-forgotten-web-browsers-of-the-early-1990s/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20140108181731/http://arstechnica.com/business/2011/10/before-netscape-forgotten-web-browsers-of-the-early-1990s/ | archive-date = 8 January 2014 | url-status = dead }}</ref> WWW အသင်းသည် သူမ၏ လုပ်ငန်းများကို တိုးတက်စေရန် စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=trxEAwAAQBAJ&lpg=PA414&ots=SyRbdtjX4o&dq=%22nicola%20pellow%20leicester%20polytechnic&pg=PA415#v=onepage&q=%22nicola%20pellow%20leicester%20polytechnic&f=false|title=The Innovators: How a Group of Hackers, Geniuses, and Geeks Created the Digital Revolution|last=Isaacson|first=Walter|date=2014-10-07|publisher=Simon and Schuster|year=|isbn=9781476708713|location=|pages=415|language=en}}</ref> အမျိုးမျိုးသော စမ်းသပ်ဗားရှင်းတို့ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ သူမသည် CERN မှ ၁၉၉၁၊ ဩဂုတ်လတွင် ထွက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဘွဲ့ရပြီး ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ပြန်လာခဲ့သည်။ MacWWW ကို Robert Cailliau နှင့်အတူ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://www.internet-guide.co.uk/MacWWW.html|title=MacWWW: the first web browser for the Apple Macintosh platform|website=www.internet-guide.co.uk|access-date=2016-11-02|accessdate=4 December 2017|archivedate=26 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180826113445/http://www.internet-guide.co.uk/MacWWW.html}}</ref><ref>[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/7/77/MacWWWscreenshot.gif Screenshot of the first Mac web browser]</ref> MacWWW သည် classic Mac OS တွင်အသုံးပြုနိုင်သည့် ပထမဆုံးသော ဘရောက်ဆာ ဖြစ်သည်။ <ref name=":2">{{cite web|first=Bill|last=Stewart|title=Web Browser History|url=http://www.livinginternet.com/w/wi_browse.htm|publisher=Living Internet|date=2015|accessdate=21 March 2017|archivedate=20 January 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110120213137/http://www.livinginternet.com/w/wi_browse.htm}}</ref><ref>{{cite web|last=Berners-Lee|first=Tim|title=Macintosh Browser|date=3 November 1992|url=http://www.w3.org/History/19921103-hypertext/hypertext/WWW/Macintosh/Status.html|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|accessdate=2 June 2010}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] 9rqoqawmj78ahhtgi24fjsy5yztln4e 0 87764 1062957 1027793 2026-11-11T09:29:10Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062957 wikitext text/x-wiki {{translation incomplete}} [[File:Keshvar_ajam-_letter_from_ottoman_empire_to_persian_empire_mohammad_shah.jpg|thumb|نامه‌ای حاوی «کشور عجم»، فرستاده‌شده از پادشاه [[အော့တမန် အင်ပိုင်ယာ|امپراطوری عثمانی]] (سلطان عبدالمجید خان) به فتحعلی‌شاه قاجار]] သမိုင်းတစ်လျှေက် အီရန်မြေအီရန်ပြည် အတွက်အမည်နာမများစွာရှိခဲ့သည်၊၎င်းတို့အထဲမှအရေးအပါဆုံးအမည် နှစ်မျိုးမှာ- အာဝါး ~ အာရ်ယာယီယါးန်တို့၏မြေ(အာရ်ယာယီယါးန် ဆိုသည်မှာ ဥရောပနှင့်အာရှမှအသား ဖြူသူများကိုခေါ်ဆိုသောရှေးကျသည့်ဝေါဟာရဖြစ်သည်) ဟုအဓိပ္ပာယ်ရပြီး နောက်တစ်မျိုးမှာ ဖဲရ်ရှယား ဖြစ်သည်။ အာရ်ယာယီယါးန် တို့သည်မိမိတို့၏မြေကို အီရ်ယူရှိန်နိမ် (အာရ်ယာယီယါးန် တို့၏ဌာနီ) ဟုခေါ်ဝေါ်ကြပြီးနောက်ပိုင်း တွင်ဘုရင်စနစ်အုပ်ချုပ်ရေးများပေါ်ပေါက်ကာ အီရ်ယာနူခ်ရှသ်ရို(အီရန်တို့၏ဘုရင်များ)ဟုခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနာ မည်သည်နောက်ပိုင်းတွင် အေ့အ်ရာန်ရှသ်ရ်(အီရန်မြို့)ဖြစ်လာပြီး အီရန် ဆိုသည်မှာထိုဝေါဟာရမှဆင်းသက်လာ သောအမည်ဖြစ်သည်။ အပ်္စနာဒေနာမေခလီဂျေဖှာရ်စ်၊မီရာစီးကိုဟန်ဝါဂျာဝေဒါးန် ဆိုသည့်စာအုပ်များတွင်စာမျက်နှာ ၂၂ မှ ၄၇ အထိအီရန် နှင့်ပတ်သက်သည့်အမည်များကိုရှင်းလင်းတင်ပြထားသည်<ref>{{Cite web |title=کتاب اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان، ص ۲۲-۴۷، گفتار «نام‌های سرزمین ایران» |url=http://hamshahrionline.ir/details/6644 |access-date=17 April 2018 |archive-date=21 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130121020510/http://hamshahrionline.ir/details/6644 }}</ref> သမိုင်းအထောက်အထားများ၊ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် ဘာသာစကားများလေ့လာမှုအရ အီရန်အတွက်အမည်လေးမျိုးတွေ့ရှိရသည်။  # • ဂျမ်(ဂျမ်ရှီးဒ်၏အတိုခေါက်)၊မမ်လေကသွလ်အဂျမ်၊ဘေလာဒွလ်အဂျမ်သို့မဟုတ် ဘေလာဒ်ဖှာရ်စ်(ဖှာရစီ၊အရဗီ၊ တူရကီ စာပေတွင်)ဟူ၍ဖြစ်သည်။ သမိုင်းစာမျက်နှာများအရ ဘဲဟ်ရေအဂျမ်၊ခလီးဂျေဖှာရ်စ် သို့မဟုတ် ခွတ်္စရဝါးန်နေ အဂျမ်(အီရန်ဘုရင်များ)ဟုခေါ်ဆိုသည်။ . # • မီးဒ်ယာ ဥရောပတို့၏အဆိုအရ အလယ်ပိုင်းဒေသ အစ်္စလာမ်မစ် ္ကပထဝီဝင်အရ အေရာကစ်္စသာန် ဟုခေါ်သည်။ # • ဖားရ်စ် ဥရောပတို့အခေါ်အရ ပါးရှန်း(ဖှားရ်စ် တိုင်းပြည်သည် အရဗီ စကားတွင် ဖာရစီ ဟုခေါ်သည်)  <br /> # .အီရန်နိုင်ငံသည် အီရန်ဝီးချ် (အာရ်ယာနာ၊အီရာက်၊အေရာက်၊အီလာမ်) တို့သည်ဘာသာစကားပညာရပ်အရဝေါဟာ ရတစ်ခုတည်းမှဖြစ်သည်။. == အီရန် == အီရန် ဆိုသည့်အမည်မှာ အီရန်တို့အကြားနှစ်ပေါင်းတစ်ထောင်တစ်လျှေက် အသုံးပြုခေါ်ဝေါ်ခဲ့သောအ မည်ဖြစ်သည်။ ရှားဟ်နာမဲ ၌အကြိမ် ၇၂၀ ကျော် ၊ အိုဗိုက်ဒ်ဇာကာနီ ဆိုသည့် စာအုပ်တွင်အကြိမ် ၄၀၀ ကျော် အီရန် ဆိုသည့်ဝေါဟာရကို သုံးနှုန်းထားကြောင်းတွေ့ရသည်။ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ၊ စည်းလုံးခြင်း၏ လှို့ဝှက်ချက် ၊ မြင့်မြတ်မှု စသည်တို့ကိုဖော်ကျူးသည်။ သို့သော် ဥရောပ တို့သည် ၁၇ ရာစုအစောပိုင်းကာ လအထိ ဘယ်သောအခါမှ ထိုအမည်ကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းမရှိပါ ၊ အီရန် အစား ဖားရ်စ် ထို့အပြင် ချမ် ဟုခေါ် ဝေါ်သုံးနှုန်းခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သည့်ရာစုနှစ်များတစ်လျှေက် ပြည်ပနိုင်ငံများနှင့်စာချုပ်စာတန်းများချုပ်ဆိုရာ တွင်လည်း ဖာရစီအီရန် ဆိုသည့်နေရာ၌ ခါရဂျီဖာရ်စ် ဟူ၍သုံးနှုန်းကြသည်။ အချို့ကလည်း အီရန်ဝီးဂျ် ဆိုသည်ကို အီရန် မျိုးနွယ်ဟုအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။၎င်းမှာမှားယွင်းသည့်ဖွင့်ဆိုချက်ဖြစ်သည်၊ ဝီးဂျ် ဝီးချ် ဘီးဂျ် ၊ ဘီဂျဲ တို့သည်ဝေါဟာရတစ်ခုတည်းမှဆင်းသက်လာပြီး မြေ နိုင်ငံဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ဤနာမည်များ အားလုံးကို မြေပုံများနှင့် သမိုင်းစာမျက်နှာများတွင်သုံးနှုန်းခဲ့ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။<ref>{{Cite web |title=کتابBook:Documents on the Persian Gulf's name.names of Iran.pp.23-60 molk e Ajam=MOLKE JAM. اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان، دکترمحمد عجم - تهران 1388 PAGE 23-60... |url=http://www.hamshahrionline.ir/details/101174 |access-date=17 April 2018 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003102013/http://www.hamshahrionline.ir/details/101174 }}</ref> == အီရန် ဆိုသည့်ဝေါဟာရဆင်းသက်လာပုံ == အီရန် ဆိုသည့်ဝေါဟာရမှာ နိုင်ငံလိုက်ပထဝီအနေအထားအရ ရှဟာဘွဒ်ဒီးနေအဟ်မဒ်ဒိဗ်နေဖှသွလွလ္လာ အွမ်ရီ (၇၀၀ - ၇၄၉ ဟိဂျ်ရီ) မှ မစာလေကွလ်အဗ်ဆွာရ်ဖှီမမာလေကွလ်အမ်ဆွာရ် ဆိုသည့်စာအုပ်၌အီရန် ကို အီရန် တိုင်းပြည်ဆိုသည့်ခေါင်းစဉ်ဖြင့် သီးခြားဖော်ပြထားသည်။ ဥရောပ တို့သည်အမြဲဆိုသလို ၁၃၁၃ -နေသက္ကရာဇ်- အထိ အီရန် ကို Persia ပြင်သစ်တို့က Perse ဂျာမနီတို့က Persien ဟုအသီးသီးခေါ် ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ဥရောပ တွင် ဖဲရ်ရှီယာ ဟူသည့်ဝေါဟာရ၏အရင်းအမြစ်မှာ ယူနာန် မှဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၇၃၇ ခုနှစ်တွင် ဥရောပ ၌ C.F.H သမိုင်းသုတေသနဌာနမှ ပထမဆုံးအကြိမ်မိမိတို့၏ စတ္ထုထ မြောက်နှင့် နောက်ဆုံးထုတ်ဝေသည့်စာအုပ်တွင် ၁၇၂၉ ၌ အစ်္စသန်ဘူးလ် မှ အိဗ်ရာဟီမ် ရေးဆွဲသောမြေပုံ ကိုထည့်သွင်းဖော်ပြရာ၌ Persien ဟုဖော်ပြပါရှိသည်။.<ref>C.F.H: Vierter und letzter Theil, in sich enthaltende die Historiam Literariam Seculi XVIII … [https://books.google.de/books?id=LchcAAAAcAAJ&pg=PA5251&lpg=PA5251&dq=Vierter+und+letzter+Theil,+in+sich+enthaltende+die+Historiam+Literariam.+Seculi+XVIII.+Nebst+des+sel.+Herrn+Gundlings+Leben,+Schriften,+...+Literariam+Seculi+XVIII.+...+vornehmsten+Lehrsätzen,+Controversien+und+übrigen+Merckwürdigkeiten+...+von+C.&source=bl&ots=tIUDg1jAhH&sig=2K_9zEYmi_qzLtymCssBrmDWoQU&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwidgcadyN_RAhWlKJoKHadNDMsQ6AEIIjAA#v=snippet&q=Iran&f=false]. , Frankfurt am Main, 1737, Seite 5953</ref> ဥရောပ တွင်ဂျာမနီနိုင်ငံသား အရှ်သီလောရ် သည်ပထမဦးဆုံးအကြိမ် Persien အစားမြေပုံများတွင် အီရန် ဟုရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ [[File:Stielers_Handatlas_1891_59.jpg|right|thumb|300x300px| نقشه ایران و توران در دوره قاجاریه نقشه آدولف اشتیلر اولین نقشه اروپایی که بجای پرشیا، از ایران استفاده کرده‌است.]] <nowiki>:</nowiki>အီရန် ဆိုသည့်ဝေါဟာရသည် ရှေးဟောင်းဖာရစီ တွင် (အာအီရ်နာမ်ယာနာမ်) ဖြစ်ပြီး ( အာရ်ယာနာမခ် ရှသ်ရာမ် ) ဆိုသည့်ဝေါဟာရမှခြုံငုံယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကာလများကြာညောင်းလာသည်နှင့်အမျှ အီရန် ရှဲဟ်ရ် ဟုဖြစ်လာပြီး စာစာနီ ခေတ်တွင် အီရန် ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်လာခဲ့ကြသည်။ အာရ်ယာ ဆိုသည့်ဝေါ်ဟာရသည် အောင်စ်သာယီး ၊ ရှေးဟောင်းဖာရစီ ၊ စန်းစကရစ် ဘာသာစကားများ ၌ ( အာအီယာရ် )، ( အာရီယာ )، ( အာရ်ယာ ) ဟူ၍အစဉ်လိုက်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ စန်းစကရစ် စကားတွင် ( အာရီယာ ) ဆိုသည်မှာ ခေါင်းဆောင်ဥသျှောင် ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည် ၊ ( အာရ်ယကာ ) ကြီးမြတ်သောအမျိုး သားဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အောင်စ်သာယီး ဘာသာစကားတွင် အာအီယန်း ဖြစ်ပြီး ပဲဟ်လဝီ ခေတ် ဖာရစီ ယေဒရ်ရီ တွင် (အီးရ်) ဟုခေါ်သေးသည်။ အာရ်ယာယီ ဘာသာစကား၌ အီရဂျ် ဟုခေါ်ဝေါ်သုံးနှုံးသည်။ အီးရ် ဆိုသည်မှာ လွတ်လပ်သူဖြစ်ပြီး အီရန် ဆိုသည်မှာ လွတ်လပ်သူများဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အီရန်ဆိုသည်ကို အာရ်ယာယီ တို့၏မြေဟုလည်းအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။ အစ္စလာမ် မတိုင်မီကာလက အမည်များ များမှာလည်း အီရန် ၊အေရာန် ၊အီရန်ရှဟ်ရ် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ခရစ်နှစ်မတိုင်မီ နှစ် ၆၀၀ အရင်ကတည်းက ၁၉၃၅ အထိ ဥရောပ တို့အကြား Persia ဟုပင်သိထားကြသည်။ ၁၃၁၄ ခုနှစ်တွင် ဂျာမေအဲယေမေလလ် ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ရေဇာရှားဟ် ၏တရားဝင်တောင်းဆိုမှုဖြင့် အီရန် ဆိုသည့်အမည်မှာကမ္ဘာကျော်ခဲ့သည်။ သမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက် ဥရောပ တို့သည် အီရန် ဆိုသည်ကို ဖဲရ်ရှီယား ဟုလည်း၎င်းတို့၏ခေါ်ဝေါ်မှု တွင်ရှိခဲ့သည် ၊ သို့သော်လက်ရှိခေတ်၌ အီရန် ဟုသာခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲလာကြသည်။. နာ ဆိုသည်မှာ ဖာရစီ ရှေးဟောင်းနေရာတစ်ခုကိုခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပြီး အာရ်ယာ ကို အာရ်ယာနာ ဟုဖန်တီးခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ပထဝီပိုင်းဆိုင်ရာ ယူနာန် သားနှစ်ဦးဖြစ်သူ အစ္စကန်ဒဲရ် ခေတ်တွင် အရာသူစ်သန် နှင့် တစ် ရာစုနှစ်တွင် အစ္စသရာဘူးန် ဆိုသည့်အမည်များမှာ ၎င်းဝေါဟာရမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဖာ်ပြပါဒေသများကို အီရန်ဇမီးန် ဟုခေါ်သည်- ခလီဂျေဖာရ်စ် ၊ ကီရ်မာနီယားန် ၊ ဘာခ်သရ်ယာနာ ၊ စဂ်ဒါနီယာ ၊ မီးဒ်ယာ ၊ ပါရ် သ်ဟာ ထိုဒေသခံလူတို့၏ဘာသာစကားမှာ အီရန်နီ သူရာန်နီ စကားများသာဖြစ်ကြပြီး ဘုရင်နန်းစိုက်ရာ ဒေသမှာ ဖာရ်စ် တိုင်း (တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်ကဲ့သို့) တွင်ဖြစ်သည်။ အီရန် မဟုတ်သည့် ရောမ တို့မြေကို ဟာ ခါမန်ရှီယားန် မှချဲ့ထွင်ယူခဲ့ပြီးနောက် ဖာရ်စ် အင်ပါယာဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။ ရောမ တို့သည်မိမိတို့၏အင် ပါယာ ကိုရောမမြို့၏အမည်ကိုသာပေးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အီရန် နှင့်ယူနာန် တို့သည်မိမိတို့၏အင်ပါယာ အမည်ကိုတိုင်း မြို့နယ်တစ်ခု၏အမည်အားအစွဲပြုပေးခြင်းမျိုးမရှိပါ။ ယူနာန် တို့က ဖာရစီ ကို ဖရ်ဇာရီယူးမ် ဖာရ်စ် တိုင်း ကို ဖရ်ဇီးစ် ဇဲရ်သွရှ် ကို ဇရာဝစ်သဲရ် ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ရောမ တို့ကို ရိုမန်ကသ်လစ်က် အင်ပါယာ ထို့နောက် ဖှီရ်ဒေါင်စီး ခေတ်တွင် ဒူချဲရ်နေရှင်း - Deutscher Nation - ဟုခေါ်ဆိုကြပြီး အီရန် ကို ဥရောပ တစ်ခွင်၌ ဖရ်ရှီယာ ဖရ်ဇီးန် ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။''.'' နေရာနှင့်ပတ်သက်သည့်နောက်ဆက်တွဲများ၌ ဥပမာ - နာ - ကို ဖှာရစီ တွင် ( အန် ) ဟုပြောင်းလဲလာသည် ၊ မြို့ရွာအမည်ပေါင်းမြောက်မြားစွာ၏နောက် ၌၎င်း (အန်) ကိုအသုံးပြုလာသည်။ အီးရ် ဟုခေါ်တွင်ရာဒေသအားလုံးနောက်တွင်လည်းအသုံးပြုကြသည်။ အီရန် ကိုသုတေသနပြုသူဂျာမနီသား Jakob Eduard Polak သည် အီရန် သူရာန် ဆိုသည်အမည်များ ကို ဂျာမနီ တွင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ သူ့ကြောင့် ပထမဆုံးအနေနှင့် မြေပုံများတွင် အီရန် သူရာန် ဟုပုံနှိပ်လာ ကြသည်။ ၁၈၆၅ တွင်ပုံနှိပ်သည့် (Band II) ဒုတိယတွဲ၌ ( ဖရ်ဇီးန် - နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနှင့်၎င်းမှလူများ ) ခေါင်း စဉ်ဖြင့်ရေးသားဖော်ပြမှုတွင် စာမျက်နှာ ၃၆၃ မှ ၃၆၉ အထိ ဖှာရစီ၏အဆုံးသတ်စကားလုံးများဖော်ပြထားပြီး စာ - ၃၆၉ တွင် (အန်) (ဂါန်) (ရှားန်) ဆိုသည့်စကားလုံးများကိုဖော်ပြထားသည် ၊ ဥပမာ - အီရန် သူရာန် တို့ဖြစ်သည်။ * [[တီဟီရန်မြို့|تهران ، သဲဟ်ရာန် مازندران မာဇင်န်ဒရာန် زاهدان ဇာဟေဒါန် ၊ ဟမဒါန် ၊ အာဘာဒါန် ၊ အစ္စဖှဟာန်…. စသည့် ထိုကဲ့သို့ရာပေါင်းများစွာသော အမည်များယနေ့ အီရန် မြို့များ၏အမည်အနေနှင့် ခေါ်ဝေါ်လျက် ရှိသည်။]] * بامیان، بدخشان، لغمان، پغمان، بغلان، پروان، بغلان اروزگان، سمنگان، تالقان، شبرغان، جوزجان، چغچران، اروزگان میدان * کوهستان بدخشان، خلتان، کلستان، یمنگان စသာန် ဆိုသည့်အသုံးအနှုန်းကို သာဂျီကစ်စသာန် တွင်တွေ့ရ သည်။ * [[အမျိုးသား| مردان، ملتان ကဲ့သို့ ပါကစ်စသာန် တွင်လည်းတွေ့ရသည်။]] ၆ မီလီယန် ကီလိုမီတာ အီရန် မြေအနှံ့အပြားတွင် မြို့ရွာဒေသအခေါ်အဝေါ်များ၌ အန် ၊ ဒါန် ၊ စသာန် ၊ ဂါဟ် တို့ဖြင့်အဆုံးသတ်များစွာကိုတွေ့ရသည်။<ref>حسن انوری، حسن احمدی گیوی دستور زبان فارسی 1 و 2</ref><ref>http://www.etymonline.com/index.php?search=-stan&searchmode=none</ref> အီရန် သည် အာရ်ယာနာ မှပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်လာသောအ မည်ဖြစ်သည်။ Deutschland နိုင်ငံတို့၏မြို့ အမည်အဆုံးသတ် အတော်များများတွင် အန် en ဖြင့်အဆုံး သတ်ထားသည်ကိုတွေ့ရသည် München, Göttingen, Tübingen, Essen ---- ''<ref>Joseph Bender:Die deutschen Ortsnamen, in geographischer, historischer, besonders in sprachlicher Hinsicht, mit steter Berücksichtigung der fremden Ortsbenennungen''. Siegen 1846 Seite 84([http://books.google.de/books?id=6zJGAAAAcAAJ&printsec=frontcover books.google.de])''</ref>'' အီရန် ဆိုသည့်အမည်ကို ရှေးအကျဆုံး ကာစီ မျိုးနွယ်စုများသမိုင်းတွင်လေ့လာပါက မီးတောက်မီးလျှံ မြေ ဟုအဓိပ္ပာယ်ရပြန်သည် ၊ လကီ ဘာသာစကားတွင် မီးကို အာအ်ဂီးရ် ဟုခေါ်ကြသည် ၊ ထိုနေရာဒေသတို့၌ မီးတောက်မီးလျှံ အများအပြားတွေ့ရှိရသည် ၎င်းဒေသမှဖြတ်သန်းသွားလာသူတို့သည် ထိုနေရာဒေသကို အာအ်အီဂရာန် - မီးပေါများရာဒေသ - ဟုပြောဆိုခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ ကာလရေတိုက်စားလာရင်း အအီ ရာန် အီရန် ဟုပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ယခုလည်း လကီ ဘာသာစကား၌ အီရန် ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ === ဖာရစီ ကဗျာများတွင် အီရန် ဆိုသည့်အမည် === အီရန် ကဗျာဆရာများ၏ အရေးပါသောဝေါဟာရ ၊ စစ်မှန်သောဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကိုဖော် ကျူးသည့် ဤဇယားသည်အမှန်တကယ်ဖြန့်ကျက်သင့်သည်။. ကိုးကား<ref>[http://www.ganjnama.com/search/ Ganjnama - مجموعه آثار مولوی ... » نتایج جستجو برای SEARCH_Q<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref><ref>{{Cite web |url=http://ganjoor.net/ |title=گنجور<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |access-date=17 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180415143148/http://ganjoor.net/ |archive-date=15 April 2018 |url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! نام شاعر ! قرن میلادی ![[အီရန်နိုင်ငံ|ایران]] ! توران ! پارسی ! فارسی معرب ! دری ! خراسان بزرگ |پهلوی یا پارسی میانه |- | رودکی | 9th and 10th | ۱ | ۶ |- | فرخی سیستانی | 9th 10th | ۱۶ |۱ | ۱۵ | ۱۰ |۱ |- | ابوسعید ابوالخیر | 10th | ۱ | ۲ |- | فردوسی | 10th and 11th | ۸۰۰ + | ۱۵۰ + | ۱۰۰+ | ۲ |۲۵ |۲۹ |- | اسدی طوسی | 11th |۵۱ |۵ |۱ | ۱ لغت فُرس |- | مسعود سعد سلمان | 11th | ۲۳ |۲ | ۱۹ | نظم و نثر دری | ۱۳ |- | منوچهری دامغانی | 11th |۵ |۳ |۴ |- | فخرالدین اسعد گرگانی | 11th | 15 |10 | 12 Parsa’i | 2 | ۱ | ۲۸ |۳ |- | ناصرخسرو | 11 th | ۱ | ۱ | ۱۹ |۲ |۷۹ |۲ |- | سنایی | 11th and 12th |۱۱ |۱ | ۱۴ |۱۳ |- | مهستی گنجوی | 11th and 12th | ۱ |۱ |- | انوری | 12th | ۱۳ | ۳ | ۲ | ۱ | ۲۰ |- | خاقانی | 12th | ۲ | ۱ | ۴ | ۱ |۱+ ۱دری نظم | ۴۰ |۱۸۰ |- | نظامی گنجوی | 12 th | ۳۷ | ۲ | ۱۲ |۲+ ۱ نظم و نثر دری | ۲۵ |۶ |- | امیرخسرو دهلوی | 13 th 14th | ۲ | ۷ | ۶ |۱۳ |- | سعدی | 13th |۱ |۱ |۶+ | ۷ |- | مولوی | 13 th 14th | ۱ |۱ | ۲۹ | ۶ |- | حافظ | 14th |۶ |۹ | ۱+ ۱ نظم دری |- | عبید زاکانی | 14th |۱ |۱ |۴ |۱ |- | محتشم کاشانی | 16th |۱۲ |۹ |۳ | ۴ |- | صائب تبریزی | 17th |۱۰ |۷ |۳ | ۵ |- | اقبال لاهوری | 19th-Died ۱۹۳۸ |۱۹ |۴ |۳ |۱ طرز دری۱ |- | پروین اعتصامی | 19th/died ۱۹۴۱ |۲ |پارسا و پارسایی |} == မျိုးနွယ်စုအသီးသီးအကြား အီရန် ၏အမည် == အစ္စလာမ့် ခေလာဖှသ် များအကြား အီရန် ၏အမည်မှာမှေးမှိန်ခဲ့ပြီး ခေလာဖှသ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရသာလျှင် လျှမ်းလျှမ်းတောက်ထင်ပေါ်နေခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့်အမိမြေမှ ပညာရှင်များသည် ဘဂ်ဒါးဒ် သို့သွားရောက် ကြပြီး ၎င်းတို့၏အမည်ဝေါဟာရများ၏အစတွင် အလစ်ဖှ်လာမ် များကိုထည့်သွင်းခဲ့ကြသည် ၊ ဥပမာ - ဂျဘ်ရ် ကို အလ်ဂျဘ်ရ် ( Algebra ) ၊ ကလီယာ ကို အလ်ကလီယာ ( Alkali ) ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ဟင်န်ဒီ နှင့် အီရန် ပုံပြင်ထောင်ပေါင်းများစွာတို့ကိုလည်း မြို့တော် ဘဂ်ဒါးဒ် ခလီဖှာ များထံယူဆောင်သွားကြသည်။ အီရန် ဆိုသည်အမည်ကို အီရန်နီ သူရာန်နီ မျိုးနွယ်စုများနှင့် အခြားဥရောပမဟုတ်သည့်မျိုးနွယ်စုများက သာခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ မျိုးနွယ်စုအမျိုးမျိုးအကြား စာမာနီယါးန်၊ ဂဇ်နဝီယါးန်၊ ဆဖှဝီယါးန်၊ အဖှ်ရှားရီးယါးန် ဇန်ဒ် ၊ ကာဂျာရ် မျိုးနွယ်စုတို့၏ အငွေ့အသက်များသာကျန်ရှိနေခဲ့သည်။ အီရန်အလယ်ပိုင်းဒေသသည်အ တင်းအဓ္ဓမ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသော ဘဲရ်သာနီယဲ စာချုပ်ကြောင့် ကွဲထွက်ခဲ့သည်။ အဖှ်ဂန်နစ်္စသာန် သည်အင်္ဂလိပ် တို့၏ မတရားဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုတို့ကြောင့် အီရန် တိုင်းပြည်ဟုသတ်မှတ်မရတော့အောင် လက်လွတ်ခဲ့ ရသည်။ . == အီရန် နိုင်ငံ == ချဲလ်ဘီး မြေပုံစာအုပ် ( ဟာဂျီခလီဖှာ ကရှ်ဖွဇ်ဇိုနူး စာအုပ်ဖြင့်ကျော်ကြားသူ ) ကမ္ဘာ့မြေပုံကိုရေးဆွဲသူ သည် ခရစ်နှစ် ၁၆၃၀ ဆဖှဝီ မျိုးနွယ်စုများခေတ်တွင် အီရန် ၏ပထမဆုံးမြေပုံကို တူရကီ ဘာသာစကား ဖြင့်ရေးဆွဲပုံနှိပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းမြေပုံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် အီရန် နိုင်ငံ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များ ဖှာရ်စ် ၊ ကာဘွ လ် နှင့် ခလ်သာန် တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များကိုဖော်ပြဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ ၁၈၅၇ ဖာရီးစ် စာချုပ် ချုပ်ဆိုရာ၌ နယ်စပ် ရေးဆွဲသတ်မှတ်ရာ ခိုရာစါန် အလယ်ပိုင်းကို အီရန်မြေမှခွဲခြားသတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၇၂၉ ခုနှစ်တွင် အင် ဂျင်နီယာ မိုသကရ်ရီယါးန် မှ အီရန် နိုင်ငံ၏မြေပုံအဖြစ်ရေးဆွဲရန် အဆင်သင့်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းမြေပုံများမှာ ကာဂျာရ် ခေတ်အထိရှိခဲ့သော နယ်နိမိတ်များအတိုင်းဟုဆိုရပေမည်။ အီရန် ၏အမည်နှင့်မြေပုံကို သဗ်ရီးဇ် သဖှ်လီးစ် ၊ မရှ်ဟဒ် ၊ ကာဘွလ် ၊ တို့တွင်ရိုက်နှိပ်သော နာဒီရ်အဖှ်ရှာ ရွေဒင်္ဂါးများ၌ တွေ့ရှိရသည်။ <nowiki>:</nowiki> * سکه بر زر کرد نام سلطنت را در جهان * نادر ایران زمین و خسرو گیتی ستان == အီရန် သက်ဦးစံပိုင်စနစ် == အီရန် သက်ဦးစံပိုင်စနစ်ဖြင့်ရပ်တည်လာခဲ့ရာ ကာဂျာရ် ခေတ်တွင် အီရန် တိုင်းပြည်ဟုဖြစ်လာသည် ၊ အီ ရာန် အစိုးရ ကို အစိုးရ ၊ သက်ဦးစံပိုင်စနစ်ကို ဘုရင်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဟု ပြောစမတ်ပြုလာသည်။ <nowiki>:</nowiki> * ''-အီရန် အစိုးရသတင်းစာ'' * ''- အီရန် ပညာရေးပိုင်းဆိုင်ရာအစိုးရသတင်းစာ'' * '' - အီရန် ရှာဟန်ရှာဟီး ဘဏ်'' * ''- ပထမဆုံး အီရန် နိုင်ငံတော်သီချင်း'' * - ပထမဆုံး အီရန် ပြက္ခဒိန် ၁၂၉၀(ဟိဂျ်ရီ) ( ၁၂၅၂- နေသက္ကရာဇ် = ၁၈၇၃ ခရစ်နှစ် ) ကိုပထမဝန်ကြီး မရှီးရွဒ်ဒူလဟ် ၏ညွှန်ကြားချက် ၊ အစိုးရဘာသာပြန်အဖွဲ့ မိုဟမ္မဒ်ဟစန်စနီအွဒ်ဒူလာဟ် ၏ဦးစီးမှု ဘာသာ ပြန်ဆိုသူ နာဆီရ်ရွဒ်ဒီးန်ရှားဟ် ၏စီစဉ်မှုဖြင့် ထုတ်ဝေဖြန့်ဖြူးနိုင်ခဲ့သည်။. == အီရန် ၏အခြားသောအမည်များ == * ''-အီရန် အာဏာပိုင်အစိုးရ'' * ''- အီရန် ဆိုရှယ်လစ်ဇင် လှုပ်ရှားမှုအစိုးရ '' အီရန် ဆိုသည့်အမည်သည် ရေဇာရှား ( ရေဇာရှားပဲဟ်လဝီ၏ဖခင် ) အာဏာရချိန် ၁၉၂၅ အထိ အီရန် ဟုသာခေါ်တွင်ခဲ့ကြပြီး မည်သူမှ ဖဲရ်ရှီယား ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ ၁၉၃၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ( ၁၃၁၃ ဒိန်လ ၆ ရက်) တွင် ဥရောပနိုင်ငံများသို့ အီရန် နှင့်တရားဝင်ဆက်သွယ် ရေးသားပေးပို့သည့် စာများတွင်လူ မျိုးခြားများခေါ်တွင်သည့်အမည်ကိုအသုံးမပြုဘဲ မိမိတို့လူမျိုးများ အသုံးပြုသည့် အမည်ကိုသာခေါ်ဝေါ်သုံး စွဲရန်စာများပေးပို့ခဲ့သည်။ . == ဖာရ်စ် == ဖရ်စ် ဖာရ်စ် (သို့) ဖရ်ရှီယား ဆိုသည်တို့မှာ ဥရောပ နှင့် ရောမ တို့ကအမြဲဆိုသလို ခေါ်တွင်ခဲ့သောအမည် ဖြစ်သည်။ ၁၃၁၃ မတိုင်မီအထိ ၎င်းအမည်ကိုတရားဝင်စာချုပ်စာတန်းများ၌အသုံးပြုခဲ့သည်။ အရဗ် တူရကီ နှင့် ဖှာရ်စ် များက အီရန် ဆိုသည့်အမည်ကိုအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဟိဂျ်ရီ ၂ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အရဗ် များကလည်း ယူနာန် များကဲ့သို့ ဖှာရ်စ် ကို ဖာရ်စ် ဟုသုံးနှုန်းလာကြသည်။ ဖာရ်စ် သည်သမိုင်းတစ်လျှောက် အဓိပ္ပာယ်များအမျိုးမျိုးရှိခဲ့သည်။ . [[File:Map_of_the_Periplus_of_the_Erythraean_Sea.jpg|thumb|500x500px|پرشیا در رهنامه دریای اریتره]] === ကန့်သတ်မှုရှိသော အဓိပ္ပာယ် === ဖှာရစီ ဘာသာစကားပြောဆိုသူ ဖှာရစီ လူမျိုးများကိုခေါ်ဆိုသည်။ အချို့နေရာများ၌ ဇဲရ်သွရှ်သီ မဂျူစီ မဇ်ဒကီ များကိုလည်းကိုစားပြုခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းသည်။ အီရန် တောင်ပိုင်း ခွရ်ဒ် များကိုလည်း ဖှာရ်စ် ဟုခေါ် သည်။ === ကျယ်ပြန့်သောအဓိပ္ပာယ် === ဥရောပ သမိုင်းသုတေသီများ စာရေးဆရာများက အီရန် ရေမြေပေါ်ရှိနေထိုင်သောလူမျိုးအားလုံးနှင့်သက် ဆိုင်ကြောင်းအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။ အထူးသဖြင့် အာရ်ယာယီ လူမျိုးများနှင့် ပထဝီဝင် နိုင်ငံရေးအနေအ ထားအရ သက်ဦးစံပိုင်ခေတ်တစ်လျှောက်ရှိခဲ့သူများအားလုံးဟုဆိုကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ဥရောပ တို့သည် တသီးတခြားကို ခြုံငုံခြင်းသို့ပြန်လည် ပတ်သက်မှုပေးတတ်သည် ၊ ဥပမာ - မွတ်စလင်မ် မှန်သမျှကို အရဗ် ဟုသတ်မှတ်ခြင်း ၊ ဖာရ်စ် ကိုလည်း အီရန် ရေမြေအားလုံး၊ ပါကစ္စသာန်၊ စင်န်ဒ် ၊ အိန္ဒိယ အနောက် ပိုင်း ၊ အဖှ်ဂန်နစ္စသာန် ၊ ကဖှ်ကားဇ် နှင့် အာရှအလယ်ပိုင်းတို့အားလုံးပါဝင်သည်ဟုဆိုကြသည်။ ဖဲရ်ရှီယား ဆိုသည့်ဝေါဟာရကို ဖော်ပြခဲ့သည်ဒေသအားလုံးရှိလူများကိုလည်းခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အရဗ် များကထိုဒေသ ရှိလူအားလုံးကို အဂျမ် ဟုခေါ်ခဲ့ကြသည်။ ဖော်ပြခဲ့သည့်ဝေါဟာရ နှစ်ခုစလုံးမှာ အီရန် ကိုဆိုလိုခြင်းဖြစ် သည်။ ဖာရ်စ် တို့၏အရေးပါမှုကြောင့် ကိုရိုင်ရွှလ်အဂျမ် ဟုခေါ်ကြသည် ၊ အရဗ် မျိုးနွယ်စုများအကြား ကိုရိုက်ရှ် မျိုးနွယ်စုသည်အသာလွန်ဆုံးဖြစ်ခြင်းကြောင့် ထိုကဲ့သို့ခေါ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်၏။<ref>{{Cite web |title=کتابBook:Documents on the Persian Gulf's name.names of Iran.pp.23-60 molk e Ajam=MOLKE JAM. اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان، محمد عجم - تهران 1388 PAGE 23-60... |url=http://www.hamshahrionline.ir/details/101174 |access-date=17 April 2018 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003102013/http://www.hamshahrionline.ir/details/101174 }}</ref> ဥရောပတို့သည် ဖရ်ရှီယာ ကို အရဗ်ဗီယာ ဆိုသည့်ဝေါဟာရနှင့်အပြိုင်ခေါ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ရည် ရွယ်ချက်မှာ အီရန် မျိုးနွယ်စုအားလုံးကိုဆိုလိုသည်။ သို့သော် အရဗ် များက အဂျမ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရအ စား ဖှာရ်စ် ဟုသုံးနှုန်းလာသောအခါ ၎င်းတို့သည်လည်း ဖှာရ်စ် လူမျိုးများထက်ပိုပြီး အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုလာကြ သည် ၊ တစ်ခါတစ်ရံ ဖှာရ်စ် ကို ဖှာရ်စ် တိုင်းပြည်အတွက်သာရည်ညွှန်းပြီး တစ်ခါတစ်ရံ မဂျူးစ် ၊ ဇရ်သွရှ်သီ တို့ကိုပါရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုကြသည်။ ဖာရ်စ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရသည် အစ္စလာမ် ပေါ်ထွန်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင်မိမိ တို့ အီရန် ၌လည်း အရဗီ ဝေါဟာရ ဖှာရ်စ် ( ဖာ နှင့် ဖှာ အသံထွက်ကွာသည် ) ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုလာခဲ့ ရာအဓိက ဆိုလိုရင်းအဓိပ္ပာယ်နှင့်လွဲခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့အလွဲများကြောင့် အီရန် အစိုးရသည် ၁၃၁၃ တွင်နိုင် ငံတကာသို့ ဖှာရ်စ် ၊ ဖရ်ရှီယား (သို့) ရှားဟ်ဖရ်ရှီယား အစားရှေးအကျဆုံးဝေါဟာရဖြစ်သည့် အီရန် ကိုသာ အသုံးပြုကြပါရန်အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်း ဥရောပတို့အကြားတွင်လည်း သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေး မှု၌အလွန်ပြောင်မြောက်သော ဖရ်ရှီယား ဆိုသည့်အမည်မှာလည်း တစ်စခန်းရပ်ခဲ့သည်။ တကယ်တော့သ မိုင်းတစ်လျှောက် ဖရ်ရှီယာ နှင့် ဖရ်စ် ဆိုသည့်အမည်တို့၏အရေးပါမှုသည်လည်း အီရန် ဆိုသည့်ဝေါဟာရ ထက်တော့မနည်းခဲ့ပါ။ .<ref>{{Cite web |title=کتاب اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان منشر شد |url=http://www.hamshahrionline.ir/details/101174 |access-date=17 April 2018 |archive-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003102013/http://www.hamshahrionline.ir/details/101174 }}</ref> == အဂျမ် နှင့် အဂျမ် တို့၏တိုင်းပြည် == အဂျမ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရသည် ယနေ့ခေတ်၌ အဓိပ္ပာယ်ဆိုလိုရင်းနှစ်မျိုးရှိသည်။ # ကျယ်ပြန့်သောအဓိပ္ပာယ်တွင် အရဗ် မဟုတ်သူအားလုံးကိုဆိုလိုသည်။ # သီးသန့်အဓိပ္ပာယ်တွင် အီရန် နှင့်အထူးသဖြင့် ဖာရ်စ် များကိုဆိုလိုသည် ၊ အဂျမ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရသည် အဓိကစစ်မှန်သောအဓိပ္ပာယ်အပြင်အသုံးပြုရာ၌အခြားဆိုလိုရင်းများလည်း ရှိပြီး အဓိကအဓိပ္ပာယ်နှင့်ကွဲခြားမှုများရှိသည်။ ၎င်း၏အဓိပ္ပာယ်ကို မဂျ်ျမာ့အွလ်ဘဟရိုင်းန် နှင့် အလ်မွန်ဂျိဒ်ဖှီ လ်လိုဂါးသ် ပြုစုသူတို့ကဖော်ပြထားသည် ၊ မဂျ်ျမာ့အွလ်ဘဟရိုင်းန် ၌ဖော်ပြထားသည်မှာ - <nowiki>:</nowiki> # - အဂျမ် ဆိုသည်မှာ ဖှာရ်စ် မျိုးနွယ်များကိုခေါ်ဆိုသည် မည်မျှပင်မိမိတို့၏အဘိဓာန်၌ စကားမကြွယ်ခြင်း ဟုဖော်ပြထားသည်ဖြစ်ပါစေ။ . # - အလ်မွန်ဂျိဒ် တွင် အဂျမ် ဆိုသည်မှာ အရဗီ စကားမတတ်သူအားလုံးကိုခေါ်သည်ဟုဖော်ပြထားသည်။ အရဗ် တို့၏အမြင်တွင်အခြားသောဘာသာစကားတို့သည် လေးနက်ပြောင်မြောက်မှုမရှိဘဲရှုပ်ထွေးသည်ဟု မြင်ကြသည် ထို့အတွက်ကြောင့် အဂျမ် ဟုဆိုရခြင်းဖြစ်သည် ၊ ( အလွယ်ပြောရလျှင်စကားမတတ်စကားမ ကြွယ်သူများဟုဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။) အဂျမ် ဆိုသည်မှာ အထူးသဖြင့် ဖှာရစီ ဘာသာစကားနှင့် အီရန် လူ မျိုးများကိုခေါ်ဆုသည်။ မည်မျှပင်ယနေ့ခေတ်တွင် အဂျမ် ဆိုသည်ကိုစကားမကြွယ်ခြင်း /သူ များဟုအဓိက ဖွင့်ဆိုထားသည်ဖြစ်ပါစေ။ အမှန်တကယ်တော့ ထိုဝေါဟာရကိုစတင်ရေးသားခဲ့ရာ၌ အရဗ် တို့သည် အီရန် တို့ကိုသာရည်ရွယ်ခေါ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် အရဗ် တို့သည် အရဗ် မဟုတ်သူမှန်သမျှကိုဤဝေါဟာ ရဖြင့်သုံးနှုန်းခဲ့သော်လည်း အမြဲဆိုသလို အီရန် တို့ကိုအထူးသုံးနှုန်းခဲ့သည်ကားပေါ်လွင်သည်။ ထို့ကြောင့် အဂျမ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရသည် အရဗ် တို့၏အဘိဓာန်တွင် ဖရ်စ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရကဲ့သို့ အီရန် တို့၏ကျော် ကြားသောအမည်အဖြစ်ရှိနေသည်။ * အဂျမ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရကို ကျမ်းမြတ်ကုရ်အာန် တွင် အာအ်ဂျမီ ဟုဖော်ပြထားသည် ၊ ပထမဆုံး သဖှ်စီရ် -အကျယ်ဖွင့် - များဖြစ်သည့် ဥပမာ - သဖှ်စီရွသ်သွဟာက် ၌ ဖှာရ်စ် ဟုအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပြီး စလ်မါန်နေဖှာရစီ ကိုရည်ညွှန်းသည်ဟုဆိုထားသည်။ သို့သော်နောက်ပိုင်း သဖှ်စီရ် များတွင်တိကျရှင်းလင်းစွာဖော်ပြခြင်းမရှိ ပေ။ ထို သဖှ်စီရ် များကပြောကြသည်မှာ - အရဗ် တို့က အီရန်တို့ကိုရည်ညွှန်းသုံးနှုန်းခြင်းနှင့်တော့ကွာခြား သည်ဟုဆိုသည်။ * -အဟ်မဒ်သဖှသွလီ သည်အချို့သောဆောင်းပါးများတွင် ရှေးဟောင်း ဖှာရစီ အရဗီ စာပုဒ်များ (၁၇ မျက်နှာ စာမျက်နှာ ၁၇ မှ ၃၃ ထိ ) ၊ သဒ္ဒါ နှင့် ဘာသာစကား ဆောင်းပါး၌ (၁၃၇၅ အမှတ်စဉ် ၈ ) အဂျမ် ဆိုသည့် ဝေါဟာရနှင့်ပတ်သက်ပြီး (ဘေလေစာနေ အဂျမ်) ၊ ဖှရ်စ်၊ ဖှာရစီ ၊ ဖှဟ်လဝီ ၊ ပဲဟ်လဝီ တို့ကိုရှေးဟောင်းအ ရင်းအမြစ်များမှအခြေခံဖော်ပြထားခြင်းများသည် ထင်သလောက်တိကျခိုင်လုံမှုမရှိပါ။ ဤကဲ့သို့တင်ပြချက် များမှာ လူပုဂ္ဂိုလ် နှင့်နေရာဒေသတို့၏ အမည်များမှအခြေခံလာခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ သို့ပါ၍၎င်းတို့၏ဇာစ်မြစ်ကို လေ့လာရာများသောအားဖြင့် စာပေပညာနှင့်နီးစပ်မှုမရှိသည့် လူတကာတို့၏အသုံးအနှုန်းသာဖြစ်နိုင်သည်။ . * အပ်္စနာဒေနာမေခလီဂျေဖှာရ်စ် နှင့် မီရာစီးကိုဟန်ဝါဂျာဝေဒါန် ဆိုသည့်စာအုပ်များတွင်ဖော်ပြသည့် အီရန် ၏အမည်များ~ စာမျက်နှာအချို့တွင် အဂျမ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရနှင့်ပတ်သက်ပြီး ရှေးယခင် ယခုအထောက်အထားများနှင့် တကွ ထိုဝေါဟာရ၏ဇစ်မြစ်မှာ စန်းစကရစ် ဘာသာစကား ယမ် ၊ ယမီ မှဆင်းသက်လာသည်ဟုဖော်ပြထား သည်၊ ဖှာရစီ ဘာသာစကားတွင် ဂျမ် ဟုပြောင်းလဲလာပြီး အရဗီ ဘာသာစကား၌ အဂျမ် ဟုဖြစ်ပေါ်လာ၏။ . == အီရန် အစိုးရ၏တရားဝင်ကြေညာစာတန်း == ၁၃၁၃ ခုနှစ် ဒိန်း လ ၆ ရက်နေ့တွင် အီရန် အစိုးရသည်ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးသို့ ဖရ်ရှီယား ဆိုသည့်အမည် အစား အီရန် ဆိုသည့်အမည်ကိုသာအသုံးပြပါရန် တရားဝင်ကြေညာစာများပေးပို့ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့်ထို ကဲ့သို့ပြုလုပ်ရခြင်းမှာ အနောက်နိုင်ငံများကြောင့်ဖြစ်သည် ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အရဗီ နှင့် အွတ်္စမါနီ အင်ပါယာ ဒေသတို့၌ အီရန် ကို ဖှာရ်စ် ဟုခေါ်ဝေါ်နေကြခြင်း၏အငွေ့အသက်များကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန် ၁၃၁၃ ဒိန်း လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဒေါက်တာ စအီးဒ်နဖှီစီး မှ သဲဟ်ရာန် ၌ဆောင်းပါးတစ်ခုထုတ် ဝေခဲ့ရာ ၎င်းဆောင်းပါးတွင် ( အမှန်မှာ အစိုးရအားလုံးနှင့် ဥရောပ တို့မှမေတ္တာရပ်ခံလိုသည်ကား ဤ မှားယွင်းသော အသုံးအနှုန်းကိုအသုံးမပြုကြရန်နှင့် ကျွနု်ပ်တို့၏နိုင်ငံကိုကျွန်ုပ်တို့အမြဲသုံးနှုန်းခေါ်ဝေါ်ခဲ့သော အီရန် ဆိုသည့်အမည်ကိုသာအသုံးပြုကြရန် ၊ ဖာရ်စ် ဆိုသည်မှာ အီရန် ၏တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ကိုသာဆို လိုခြင်းဖြစ်သည်။) ဟုရေးသားဖော်ပြထားသည်။.<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://s5.picofile.com/file/8105066826/Khalij_fars1.pdf.html |accessdate=17 April 2018 |archivedate=29 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129015859/http://s5.picofile.com/file/8105066826/Khalij_fars1.pdf.html }}</ref><gallery> File:Khaleej ajam.jpg|خلیج عجم File:Governorates of Iraq carpet 1970.jpg|ایران-فارس File:Map of persia.jpg|نقشه پرشیا </gallery> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:အီရန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] m0dvpon6d9b0pgoj42w1y4oxw26u80x 0 91601 1062901 1055801 2026-11-11T03:29:00Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062901 wikitext text/x-wiki [[File:Population 2017 test.png|500px|thumb|၂၀၁၇ ခုနှဏ်တွင် နိုင်ငံအလိုက် လူဦးရေသိပ်သည်းမှု(people per km²)]] ဤသည်မှာ လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုအလိုက် နိုင်ငံများနှင့် အမှီအခိုနယ်မြေဒေသများ စာရင်းဖြစ်ပြီး လူဦးရေသိပ်သည်းမှုကို တစ် စတုရန်းကီလိုမီတာအလိုက် နေထိုင်သော လူဦးရေအရေအတွက်ဖြင့် တိုင်းတာမှုကို ပြုလုပ်ထားသည်။ အချို့သော အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံများနှင့် ကိုယ်ပိုင်အစိုးရဖြင့် လွတ်လပ်သော နယ်မြေများကို ISO စံညွှန်း ISO 3166-1 အရ ထည့်သွင်းပြုစုထားသည်။ ထို့အပြင် ISO 3166-1 တွင် မပါဝင်သည့် အချို့သော တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအသိအမှတ်ပြုနယ်မြေများလည်း ပါဝင်သည်။ ဇယားရှိ ဧရိယာများတွင် ကုန်းတွင်းရေထု(ကန်၊ မြစ်၊ ရေသိုလှောင်ရာနေရာ)တို့ပါ ပါဝင်သည်။ ဤဆောင်းပါး၌ အနောက်ဆုံးကောက်ယူထားသော သန်းခေါင်စာရင်းနှင့် တရားဝင်းခန့်မှန်းစာရင်းတို့တွင် အဓိကအခြေပြုထားသည်။ နိုင်ငံအလိုက် အချက်အလက်များကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဖော်ပြနိုင်ခြင်းမရှိပဲ [[:en:United Nations Department of Economic and Social Affairs|United Nations Department of Economic and Social Affairs]] ၏ လူဦးရေဌာနကြီး(Population Division)၏ [http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ online projections] တွင် အခြေပြုထားသည်။<ref>{{cite web | url=https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ | title=World Population Prospects}}</ref> == လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုအလိုက် နိုင်ငံနှင့် နယ်မြေဒေသများ == အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံများ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော အမှီအခိုနယ်မြေများနှင့် မဲဆန္ဒနယ်နိုင်ငံများကို ''စာလုံးစောင်း''ဖြင့် ပြထားသည်။ ဤစာရင်း၌ ဖော်ပြထားသော ဧရိယာများကို များလှစွာသော ရင်းမြစ်များမှ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ * ဥရောပသမဂ္ဂသည် ဒေသနိုင်ငံများအဖွဲ့ချုပ်ဆိုသည့်အဆင့်ထက် ကျော်လွန်ပြီး "နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ကဲ့သို့သော" ဝိသေသ လက္ခဏာရှိသည်။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၂၈ နိုင်ငံဖြင့် သီးခြားရပ်တည်နေသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းလူဦးရေသိပ်သည်းမှုမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၁၁၆ ဦးရှိနေပြီး ဤစာရင်းတွင်သာ ဖော်ပြမည်ဆိုပါက အဆင့် ၉၅ တွင် တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။(population: 506,913,394 on January 1, 2014,<ref>{{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&language=en&pcode=tps00001&tableSelection=1&footnotes=yes&labeling=labels&plugin=1|title=Eurostat-Tables, Graphs and Maps Interface（TGM）table|publisher=European Commission|accessdate=၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၈}}</ref> area: 4,324,782&nbsp;km²). * ဧရိယာတွင် ကုန်းမြေကော ရေထုပါ ပါဝင်သည်။ {|class="sortable wikitable" style="text-align:right" |+ !data-sort-type="number" |အဆင့်!!နိုင်ငံ (သို့ အမှီအခိုနယ်မြေ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းကီလိုမီတာ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းမိုင်)!!လူဦးရေ!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./km²)!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./mi²)!!ရက်စွဲ!! class="unsortable" | လူဦးရေရင်းမြစ် |- |align=center rowspan=3 |•||align=left|{{noflag}}'''[[:en:Population density#Human population density|ကမ္ဘာ]]''' (ကုန်းမြေချည်းသာ၊ [[အန္တာတိကတိုက်]] မပါဝင်ပေ။) |{{convert|134940000|km2|disp=table}} |{{formatnum:{{worldpop}}}} |{{convert|{{#expr: {{worldpop}}/134940000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}} |align=left|[https://www.census.gov/popclock/ USCB's world population clock] |- |align=left|{{noflag}}'''[[:en:Population density#Human population density|ကမ္ဘာ]]''' (ကုန်းမြေ) |{{convert|148940000|km2|disp=table}} |{{formatnum:{{worldpop}}}} |{{convert|{{#expr: {{worldpop}}/148940000 round 0 }}|/km2|0|disp=table}} |{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}} |align=left|[https://www.census.gov/popclock/ USCB's World population clock] |- |aln=left|{{noflag}}'''[[:en:Population density#Human population density|ကမ္ဘာ]]''' (ရေထုအပါအဝင်) |{{convert|510072000|km2|disp=table}} |{{formatnum:{{worldpop}}}} |{{convert|{{#expr: {{worldpop}}/510072000 round 0 }}|/km2|0|disp=table}} |{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}} |align=left|[https://www.census.gov/popclock/ USCB's World population clock] |- |align=center|1 |align=left|''{{MAC}}'' ([[တရုတ်]]) |{{convert|30.5|km2|0|disp=table}} |၆၅၀,၈၃၄ |{{convert|{{#expr: 650834/30.5 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၅၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.dsec.gov.mo/Statistic/Demographic/GlobalResultsOfBy-Census/2016%E4%B8%AD%E6%9C%9F%E4%BA%BA%E5%8F%A3%E7%B5%B1%E8%A8%88.aspx?lang=en-US ၂၀၁၆ သန်းခေါင်စာရင်း] |- |align=center|2 |align=left|{{MCO}} |{{convert|2.02|km2|2|disp=table}} |၃၇,၅၅၀ |{{convert|{{#expr: 37550/2.02 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.imsee.mc/Population-et-emploi တရားဝင် ခန့်မှန်းမှု] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121128001937/http://www.imsee.mc/Population-et-emploi |date=28 November 2012 }} |- |align=center|3 |align=left|{{SIN}} |{{convert|719.9|km2|0|disp=table}} |၅,၆၁၂,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 5612300/719.9 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#16 တရားဝင် ခန့်မှန်းမှု] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151129094649/http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#16 |date=29 November 2015 }} |- |align=center|4 |align=left|''{{HKG}}'' ([[တရုတ်]]) |{{convert|1,106.3|km2|0|disp=table}} |၇,၄၀၉,၈၀၀ |{{convert|{{#expr: 7409800/1106.34 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.censtatd.gov.hk/hkstat/sub/so20.jsp တရားဝင် ခန့်မှန်းမှု] |- |align=center|5 |align=left|''{{GIB}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]])<ref>[[စပိန်နိုင်ငံ]]မှ ၎င်း၏နယ်မြေဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာဆိုထားသည်။</ref> |{{convert|6.8|km2|1|disp=table}} |၃၃,၁၄၀ |{{convert|{{#expr: 33140/6.8 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၇၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Abstract%202014.pdf Official estimate] |- |align=center|6 |align=left|{{BHR}} |{{convert|757|km2|0|disp=table}} |၁,၄၅၁,၂၀၀ |{{convert|{{#expr: 1451200/757 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.cio.gov.bh/cio_ara/English/Publications/Statistical%20Abstract/ABS2011/CH2/2013%2012%2019%20Bahrain%20%20Population%20Projections.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170206163647/http://www.cio.gov.bh/cio_ara/English/Publications/Statistical%20Abstract/ABS2011/CH2/2013%2012%2019%20Bahrain%20%20Population%20Projections.pdf |date=6 February 2017 }} |- |align=center|7 |align=left|{{VAT}} |{{convert|0.44|km2|2|disp=table}} |၈၀၀ |{{convert|{{#expr: 800/0.44 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၂ |align=left|[http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/es/stato-e-governo/note-generali/popolazione.html Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202031317/http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/es/stato-e-governo/note-generali/popolazione.html |date=2 February 2017 }} |- |align=center|8 |align=left|{{MLT}} |{{convert|315|km2|0|disp=table}} |၄၆၀,၂၉၇ |{{convert|{{#expr: 460297/315 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://nso.gov.mt/en/News_Releases/View_by_Unit/Unit_C5/Population_and_Migration_Statistics/Documents/2018/News2018_022.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180220033214/https://nso.gov.mt/en/News_Releases/View_by_Unit/Unit_C5/Population_and_Migration_Statistics/Documents/2018/News2018_022.pdf |date=20 February 2018 }} |- |align=center|9 |align=left|''{{BER}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|52|km2|0|disp=table}} |၆၃,၇၇၉ |{{convert|{{#expr: 63779/52 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၂၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.gov.bm/articles/2016-population-and-housing-census-preliminary-report 2016 Census Preliminary Report] |- |align=center|10 |align=left|''{{SXM}}'' ([[နယ်သာလန်ဘုရင့်နိုင်ငံ]]) |{{convert|34|km2|0|disp=table}} |၃၉,၄၁၀ |{{convert|{{#expr: 39410/34 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://web.archive.org/web/20160930004308/http://stat.gov.sx/ Official estimate] |- |align=center|11 |align=left|{{MDV}} |{{convert|298|km2|0|disp=table}} |၃၄၄,၀၂၃ |{{convert|{{#expr: 344023/298 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |စက်တင်ဘာ ၂၀၊ ၂၀၁၄ |align=left|[http://statisticsmaldives.gov.mv/nbs/wp-content/uploads/2015/10/Census-Summary-Tables1.pdf Preliminary 2014 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181222115837/http://statisticsmaldives.gov.mv/nbs/wp-content/uploads/2015/10/Census-Summary-Tables1.pdf |date=22 December 2018 }} |- |align=center|12 |{{data Bangladesh|popdens}} |align=left|[https://web.archive.org/web/20110904045106/http://www.bbs.gov.bd/Home.aspx Official population clock] |- |align=center|13 |align=left|''{{JEY}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|116|km2|0|disp=table}} |၁၀၄,၂၀၀ |{{convert|{{#expr: 104200/116 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20Population%20Estimate%202016%2020170622%20SU.pdf Official estimate] |- |align=center|14 |align=left|''{{GGY}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|78|km2|0|disp=table}} |၆၂,၇၂၃ |{{convert|{{#expr: 62723/78 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.gov.gg/CHttpHandler.ashx?id=105766&p=0 Official estimate] |- |align=center|15 |align=left|{{PLE}}<ref>Borders and area of Palestinian autonomy are not final</ref> |{{convert|6,020|km2|0|disp=table}} |၄,၈၁၆,၅၀၃ |{{convert|{{#expr: 4816503/6020 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_Rainbow/Documents/gover_e.htm Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140608204943/http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_Rainbow/Documents/gover_e.htm |date=8 June 2014 }} |- |align=center|16 |align=left|''{{flagicon image|Flag_of_Mayotte_(local).svg}}'' ''[[:en:Mayotte|Mayotte]]'' |{{convert|374|km2|0|disp=table}} |၂၅၆,၅၁၈ |{{convert|{{#expr: 256518/374 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |စက်တင်ဘာ ၅၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.insee.fr/fr/statistiques/3284395 2017 census result] |- |align=center|17 |align=left|{{BRB}} |{{convert|430|km2|0|disp=table}} |၂၈၆,၃၈၈ |{{convert|{{#expr: 286388/430 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|18 |align=left|''{{flagicon image|Flag_of_the_Collectivity_of_Saint_Martin.svg}}'' ''[[:en:Saint Martin|စိန့်မာတင်ကျွန်း]]'' |{{convert|53.2|km2|0|disp=table}} |၃၅,၁၀၇ |{{convert|{{#expr: 35107/53.2 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၄ |align=left|[https://www.insee.fr/fr/statistiques/2525762?sommaire=2525768 Official estimate] |- |align=center|19 |align=left|{{TWN}} |{{convert|36,193|km2|0|disp=table}} |၂၃,၅၇၂,၀၄၉ |{{convert|{{#expr: 23572049/36193 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140704022127/http://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 |date=4 July 2014 }} |- |align=center|20 |align=left|{{MRI}} |{{convert|2,040|km2|0|disp=table}} |၁,၂၆၄,၈၈၇ |{{convert|{{#expr: 1264887 /2040 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://statsmauritius.govmu.org/English/Publications/Pages/Pop_Vital_Jan-JunYr17.aspx Official estimate] |- |align=center|21 |align=left|{{LBN}} |{{convert|10,452|km2|0|disp=table}} |၆,၀၉၃,၅၀၉ |{{convert|{{#expr: 6093509/10201 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|22 |align=left|''{{ARU}}'' ([[နယ်သာလန်ဘုရင့်နိုင်ငံ]]) |{{convert|180|km2|0|disp=table}} |၁၀၅,၆၆၈ |{{convert|{{#expr: 105668/180 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၁၄၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://worldpopulationreview.com/countries/aruba-population/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180629102251/http://worldpopulationreview.com/countries/aruba-population/ |date=29 June 2018 }} |- |align=center|23 |align=left|{{SMR}} |{{convert|61|km2|0|disp=table}} |၃၃,၃၂၆ |{{convert|{{#expr: 33326/61 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၃၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.statistica.sm/on-line/en/home/statistics/population.html# Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200326182005/https://www.statistica.sm/on-line/en/home/statistics/population.html |date=26 March 2020 }} |- |align=center|24 |align=left|''{{flagicon image|Flag_of_Zanzibar.svg}}'' ''[[ဇန်ဇိဗာကျွန်း]]'' |{{convert|2461|km2|0|disp=table}} |၁,၃၀၃,၅၆၉ |{{convert|{{#expr: 1303569/2461 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၃၁၊ ၂၀၁၇ |- |align=center|25 |align=left|{{KOR}} |{{convert|100,210|km2|0|disp=table}} |၅၁,၆၃၅,၂၅၆ |{{convert|{{#expr: 51635256/100210 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://kosis.kr/nsportalStats/nsportalStats_0102Body.jsp?menuId=10 Annual official estimate] |- |align=center|26 |align=left|{{NRU}} |{{convert|21|km2|0|disp=table}} |၁၀,၈၀၀ |{{convert|{{#expr: 10800/21 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.spc.int/nmdi/population Annual estimate] |- |align=center|27 |align=left|{{RWA}} |{{convert|26,338|km2|0|disp=table}} |၁၂,၀၀၁,၁၃၆ |{{convert|{{#expr: 12001136/26338 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://statistics.gov.rw/sites/default/files/publications/48505cad-b578-4aaa-8932-f4c8f01fcc79/RPHC4_Population_Projections.pdf Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191212164943/http://statistics.gov.rw/sites/default/files/publications/48505cad-b578-4aaa-8932-f4c8f01fcc79/RPHC4_Population_Projections.pdf |date=12 December 2019 }} |- |align=center|28 |align=left|''{{flagicon image|Flag_of_Saint_Barthelemy_(local).svg}}'' ''[[:en:Saint Barthelemy|Saint Barthelemy]]'' ([[ပြင်သစ်]]) |{{convert|21|km2|0|disp=table}} |၉,၄၂၇ |{{convert|{{#expr: 9427/21 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ |align=left|[https://www.insee.fr/fr/statistiques/2525762?sommaire=2525768 Official estimate] |- |align=center|29 |align=left|''{{CUW}}'' ([[နယ်သာလန်ဘုရင့်နိုင်ငံ]]) |{{convert|363.91|km2|0|disp=table}} |၁၆၁,၅၇၃ |{{convert|{{#expr: 161573/363.91 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၁၆၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://worldpopulationreview.com/countries/curacao-population/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180629102432/http://worldpopulationreview.com/countries/curacao-population/ |date=29 June 2018 }} |- |align=center|30 |align=left|{{TUV}} |{{convert|26|km2|0|disp=table}} |၁၁,၃၂၃ |{{convert|{{#expr: 11323/26 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၃ |align=left|[http://www.spc.int/sdp/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=158&Itemid=42&lang=en Official estimate] |- |align=center|31 |align=left|{{COM}} |{{convert|1,861|km2|0|disp=table}} |၈၀၆,၁၅၃ |{{convert|{{#expr: 806153/1861 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://web.archive.org/web/20160111213747/http://comoros.africadata.org/fr/DataAnalysis Official estimate] |- |align=center|32 |align=left|{{ENG}} |{{convert|130,279|km2|0|disp=table}} |၅၅,၂၆၈,၁၀၀ |{{convert|{{#expr: 55268100/130279 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left| |- |align=center|33 |{{data Netherlands|popdens}} |align=left|[https://www.cbs.nl/en-gb/visualisaties/population-counter Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181009222717/https://www.cbs.nl/en-gb/visualisaties/population-counter |date=9 October 2018 }} |- |align=center|34 |align=left|{{HAI}} |{{convert|27,065|km2|0|disp=table}} |၁၁,၁၁၂,၉၄၅ |{{convert|{{#expr: 11112945/27065 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] <!--http://www.ihsi.ht/--> |- |align=center|35 |{{data India|popdens}} |align=left|[http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/india/Final_PPT_2011_chapter3.pdf Population clock based on 2011 census] |- |align=center|36 |{{data Israel|popdens}} |align=left|[http://cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&ID=141 Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915102003/http://www.cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&ID=141 |date=15 September 2018 }} |- |align=center|37 |align=left|{{BDI}} |{{convert|27,816|km2|0|disp=table}} |၁၀,၆၈၁,၁၈၆ |{{convert|{{#expr: 10681186/27816 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.isteebu.bi/images/rapports/projection%20de%20la%20population%20bdi%202008-2030.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403071528/http://www.isteebu.bi/images/rapports/projection%20de%20la%20population%20bdi%202008-2030.pdf |date=3 April 2019 }} |- |align=center|38 |align=left|''{{PRI}}'' ([[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|US]])<ref>[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၏ ဓနသဟာယနိုင်ငံ။</ref> |{{convert|8,868|km2|0|disp=table}} |၃,၃၃၇,၁၇၇ |{{convert|{{#expr: 3337177/8868 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.census.gov/data/tables/2017/demo/popest/nation-total.html Official estimate] |- |align=center|39 |align=left|{{BEL}} |{{convert|30,528|km2|0|disp=table}} |၁၁,၄၀၉,၃၈၈ |{{convert|{{#expr: 11409388/30528 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/nl/bev/statistieken/stat-1-1_n.pdf Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141111002452/http://www.ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/nl/bev/statistieken/stat-1-1_n.pdf |date=11 November 2014 }} |- |align=center|40 |{{data Philippines|popdens}} |align=left|[http://www.popcom.gov.ph/ Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403061418/http://www.popcom.gov.ph/ |date=3 April 2019 }} |- |align=center|41 |align=left|''{{GUM}}'' ([[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|US]]) |{{convert|541|km2|0|disp=table}} |၁၈၄,၂၀၀ |{{convert|{{#expr: 184200/541 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://sdd.spc.int/en Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180802204130/http://sdd.spc.int/en |date=2 August 2018 }} |- |align=center|42 |align=left|''{{flagicon image|Proposed_flag_of_Réunion_(VAR).svg}}'' ''[[:en:Réunion|Reunion]]'' |{{convert|2503.7|km2|0|disp=table}} |၈၅၀,၉၉၆ |{{convert|{{#expr: 850996/2503.72 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/1893198/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2016.xls Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403061842/https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/1893198/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2016.xls |date=3 April 2019 }} |- |align=center|43 |align=left|{{JPN}} |{{convert|377,944|km2|0|disp=table}} |၁၂၆,၄၉၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 126490000/377944 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm Monthly official estimate] |- |align=center|44 |align=left|''{{flagicon image|Drapeau aux serpents de la Martinique.svg}}'' ''[[:en:Martinique|Martinique]]'' |{{convert|1,128|km2|0|disp=table}} |၃၇၆,၈၄၇ |{{convert|{{#expr: 376847/1128 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/1893198/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2016.xls Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403061842/https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/1893198/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2016.xls |date=3 April 2019 }} |- |align=center|45 |align=left|{{SRI}} |{{convert|65,610|km2|0|disp=table}} |၂၁,၄၄၄,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 21444000/65610 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/VitalStatistics/MidYearPopulation/Mid-year%20population%20by%20age%20group.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117022357/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/VitalStatistics/MidYearPopulation/Mid-year%20population%20by%20age%20group.pdf |date=17 November 2017 }} |- |align=center|46 |align=left|{{SLV}} |{{convert|21,040|km2|0|disp=table}} |၆၅၈၁,၉၄၀ |{{convert|{{#expr: 6581940/21040 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.digestyc.gob.sv/index.php/temas/des/ehpm/publicaciones-ehpm.html?download=488%3Aestimaciones-y-proyecciones-de-poblacion Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200422071030/http://www.digestyc.gob.sv/index.php/temas/des/ehpm/publicaciones-ehpm.html?download=488%3Aestimaciones-y-proyecciones-de-poblacion |date=22 April 2020 }} |- |align=center|47 |align=left|{{MHL}} |{{convert|181|km2|0|disp=table}} |၅၆,၀၈၆ |{{convert|{{#expr: 56086/181 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၃ |align=left|[http://www.spc.int/sdp/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=158&Itemid=42&lang=en Official estimate] |- |align=center|48 |align=left|''{{VIR}}'' ([[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|US]]) |{{convert|352|km2|0|disp=table}} |၁၀၆,၄၀၅ |{{convert|{{#expr: 106405/352 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၀ |align=left|[https://www.census.gov/newsroom/releases/archives/2010_census/cb11-cn180.html Final 2010 census result] |- |align=center|49 |align=left|{{GRD}} |{{convert|344|km2|0|disp=table}} |၁၀၃,၃၂၈ |{{convert|{{#expr: 103328/344 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၂၊ ၂၀၁၁ |align=left|[https://web.archive.org/web/20120614004809/http://www.geohive.com/cntry/grenada.aspx 2011 census result] |- |align=center|50 |align=left|{{LCA}} |{{convert|617|km2|0|disp=table}} |၁၇၉,၆၆၇ |{{convert|{{#expr: 179667/617 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|51 |align=left|''{{ASM}}'' ([[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|US]]) |{{convert|197|km2|0|disp=table}} |၅၇,၁၀၀ |{{convert|{{#expr: 57100/197 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://sdd.spc.int/en Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180802204130/http://sdd.spc.int/en |date=2 August 2018 }} |- |align=center|52 |align=left|{{VNM}} |{{convert|331,212|km2|0|disp=table}} |၉၄,၆၆၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 94660000/331212 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=382&idmid=2&ItemID=18863 Official annual projection] |- |align=center|53 |align=left|{{VCT}} |{{convert|389|km2|0|disp=table}} |၁၀၉,၅၅၇ |{{convert|{{#expr: 109557/389 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://stats.gov.vc/LinkClick.aspx?fileticket=_6PsL6EZf6E%3d&tabid=131&mid=588 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160909193008/http://stats.gov.vc/LinkClick.aspx?fileticket=_6PsL6EZf6E%3d&tabid=131&mid=588 |date=9 September 2016 }} |- |align=center|54 |{{data Pakistan|popdens}} |align=left|[http://www.pwd.punjab.gov.pk/ Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190502230956/https://pwd.punjab.gov.pk/ |date=2 May 2019 }} |- |align=center|55 |align=left|{{TRI}} |{{convert|5,155|km2|0|disp=table}} |၁,၃၅၆,၆၃၃ |{{convert|{{#expr: 1356633/5155 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://cso.gov.tt/ Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525033753/http://cso.gov.tt/ |date=25 May 2017 }} |- |align=center|56 |align=left|{{JAM}} |{{convert|10,991|km2|0|disp=table}} |၂,၇၃၀,၈၉၄ |{{convert|{{#expr: 2730894/10991 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://statinja.gov.jm/Demo_SocialStats/Newpopulation.aspx Official estimate] |- |align=center|57 |align=left|''{{flagicon image|Unofficial_flag_of_Guadeloupe_(local).svg}}'' ''[[ဂွါဒလ်ကျွန်း]]'' |{{convert|1,628.4|km2|0|disp=table}} |၃၉၅,၇၂၅ |{{convert|{{#expr: 395725/1628.4 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/1893198/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2016.xls Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403061842/https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/1893198/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2016.xls |date=3 April 2019 }} |- |align=center|58 |align=left|{{LIE}} |{{convert|160|km2|0|disp=table}} |၃၇,၈၇၇ |{{convert|{{#expr: 37877/160 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၃၀၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.llv.li/#/1124/bevolkerungsstatistik--juni Official estimate] |- |align=center|59 |align=left|{{QAT}} |{{convert|11,571|km2|0|disp=table}} |၂,၇၀၀,၃၉၀ |{{convert|{{#expr: 2700390/11571 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဖေဖော်ဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.mdps.gov.qa/en/Pages/default.aspx Official monthly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180701211726/https://www.mdps.gov.qa/en/Pages/default.aspx |date=1 July 2018 }} |- |align=center|60 |align=left|{{LUX}} |{{convert|2,586|km2|0|disp=table}} |၆၀၂,၀၀၅ |{{convert|{{#expr: 602005/2586 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=12857&IF_Language=eng&MainTheme=2&FldrName=1 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226225950/http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=12857&IF_Language=eng&MainTheme=2&FldrName=1 |date=26 February 2021 }} |- |align=center|61 |align=left|{{GER}} |{{convert|357,168|km2|0|disp=table}} |၈၂,၇၄၀,၉၀၀ |{{convert|{{#expr: 82740900/357168 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |စက်တင်ဘာ ၃၀၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/GesellschaftStaat/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/Zensus_Geschlecht_Staatsangehoerigkeit.html Official quarterly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181221205616/https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/GesellschaftStaat/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/Zensus_Geschlecht_Staatsangehoerigkeit.html |date=21 December 2018 }} |- |align=center|62 |align=left|{{KWT}} |{{convert|17,818|km2|0|disp=table}} |၄,၀၀၇,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 4007000/17818 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ Official estimate] |- |align=center|63 |align=left|''{{flagicon image|Flag of the Cayman Islands.svg}}'' ''[[:en:Cayman Islands|ကေးမန်းကျွန်း]]'' |{{convert|259|km2|0|disp=table}} |၅၅,၄၅၆ |{{convert|{{#expr: 55456/259 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |အောက်တိုဘာ ၁၀၊ ၂၀၁၀ |align=left|[http://www.eso.ky/pages.php?page=2010censusofpopulationandhousingfinalreport Final 2010 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921135615/http://eso.ky/pages.php?page=2010censusofpopulationandhousingfinalreport |date=21 September 2013 }} |- |align=center|64 |align=left|{{DOM}} |{{convert|47,875|km2|0|disp=table}} |၁၀,၂၆၆,၁၄၉ |{{convert|{{#expr: 10266149/47875 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.one.gob.do/Multimedia/Download?ObjId=6641 Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525074831/http://www.one.gob.do/Multimedia/Download?ObjId=6641 |date=25 May 2017 }} |- |align=center|65 |align=left|{{PRK}} |{{convert|120,540|km2|0|disp=table}} |၂၅,၆၁၀,၆၇၂ |{{convert|{{#expr: 25610672/120540 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|66 |align=left|{{NGA}} |{{convert|923,768|km2|0|disp=table}} |၁၉၅,၈၇၅,၂၃၇ |{{convert|{{#expr: 195875237/923768 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|67 |align=left|{{SEY}} |{{convert|455|km2|0|disp=table}} |၉၅,၈၂၁1 |{{convert|{{#expr: 95821/455 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.nbs.gov.sc/downloads?task=document.viewdoc&id=358 Official estimate] |- |align=center|68 |align=left|{{SUI}} |{{convert|41,285|km2|0|disp=table}} |၈,၄၈၂,၂၀၀ |{{convert|{{#expr: 8465234/41285 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung.assetdetail.4782547.html Official provisional figure] |- |align=center|69 |align=left|{{GAM}} |{{convert|10,690|km2|0|disp=table}} |၂,၁၆၃,၇၆၅ |{{convert|{{#expr: 2163765/10690 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|70 |align=left|{{ITA}} |{{convert|301,308|km2|0|disp=table}} |၆၀,၄၈၃,၉၇၃ |{{convert|{{#expr: 60483973/301308 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180716065929/http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html |date=16 July 2018 }} |- |align=center|71 |align=left|{{NPL}} |{{convert|147,181|km2|0|disp=table}} |၂၉,၂၉၁,၇၄၆ |{{convert|{{#expr: 29291746/147181 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://cbs.gov.np/image/data/Population/Population%20projection%202011-2031/PopulationProjection2011-2031.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160128182055/http://cbs.gov.np/image/data/Population/Population%20projection%202011-2031/PopulationProjection2011-2031.pdf |date=28 January 2016 }} |- |align=center|72 |align=left|''{{VGB}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|151|km2|0|disp=table}} |၂၉,၅၃၇ |{{convert|{{#expr: 29537/151 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၀ |align=left|[http://www.dpu.gov.vg Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020525210259/http://www.dpu.gov.vg/ |date=25 May 2002 }} |- |align=center|73 |align=left|{{ATG}} |{{convert|442|km2|0|disp=table}} |၈၆,၂၉၅ |{{convert|{{#expr: 86295/442 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၂၇၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.citypopulation.de/Antigua.html Preliminary 2011 census result] |- |align=center|74 |align=left|{{SKN}} |{{convert|270|km2|0|disp=table}} |၅၁,၉၇၀ |{{convert|{{#expr: 51970/270 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၀၉ |align=left|[http://www.caricomstats.org/Files/Databases/Population/MP.htm Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602153647/http://www.caricomstats.org/Files/Databases/Population/MP.htm |date=2 June 2013 }} |- |align=center|75 |align=left|{{STP}} |{{convert|1,001|km2|0|disp=table}} |၁၈၇,၃၅၆ |{{convert|{{#expr: 187356/1001 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၃၊ ၂၀၁၂ |align=left|[http://www.citypopulation.de/SaoTome.html 2012 census result] |- |align=center|76 |align=left|{{AND}} |{{convert|464|km2|0|disp=table}} |၈၀,၂၀၉ |{{convert|{{#expr: 80209/464 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?lang=1&codi_tema=2&codi_divisio=8&codi_subtemes=8 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525074953/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?lang=1&codi_tema=2&codi_divisio=8&codi_subtemes=8 |date=25 May 2017 }} |- |align=center|77 |align=left|{{flag|Kosovo}}<ref>{{Kosovo-note}}</ref> |{{convert|10,910|km2|0|disp=table}} |၁,၇၈၃,၅၃၁ |{{convert|{{#expr: 1783531/10910 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://ask.rks-gov.net/media/3485/estimation-kosovo-publication-2016.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180712192525/http://ask.rks-gov.net/media/3485/estimation-kosovo-publication-2016.pdf |date=12 July 2018 }} |- |align=center|78 |align=left|{{MWI}} |{{convert|118,484|km2|0|disp=table}} |၁၈,၆၂၂,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 18622000/118484 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|79 |align=left|{{UGA}} |{{convert|241,551|km2|0|disp=table}} |၃၇,၆၇၃,၈၀၀ |{{convert|{{#expr: 37673800/241551 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |July 1, 2017 |align=left|[http://www.ubos.org/onlinefiles/uploads/ubos/census_2014_regional_reports/Population%20Projections_2015_2020.pdf Annual official estimate] |- |align=center|80 |align=left|{{KIR}} |{{convert|726|km2|0|disp=table}} |၁၁၅,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 115300/726 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.spc.int/nmdi/population Official estimate] |- |align=center|81 |align=left|{{GUA}} |{{convert|108,889|km2|0|disp=table}} |၁၇,၂၄၅,၃၄၆ |{{convert|{{#expr: 17245346/108889 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|82 |align=left|''{{TKL}}'' ([[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|NZ]]) |{{convert|10|km2|0|disp=table}} |၁,၄၉၉ |{{convert|{{#expr: 1499/10 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.spc.int/nmdi/population Official estimate] |- |align=center|83 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Saba.svg}}'' ''[[:en:Saba|ဆာဘာကျွန်း]]'' ''([[နယ်သာလန်နိုင်ငံ]])'' |{{convert|13|km2|0|disp=table}} |၁,၉၄၇ |{{convert|{{#expr: 1947/13 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left| |- |align=center|85 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Sint Eustatius.svg}}'' ''[[:en:Sint Eustatius|Sint Eustatius]]'' ''([[နယ်သာလန်နိုင်ငံ]])'' |{{convert|21|km2|0|disp=table}} |၃,၁၉၃ |{{convert|{{#expr: 3193/21 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://sdd.spc.int/en Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180802204130/http://sdd.spc.int/en |date=2 August 2018 }} |- |align=center|86 |align=left|{{FSM}} |{{convert|701|km2|0|disp=table}} |၁၀၄,၆၀၀ |{{convert|{{#expr: 104600/701 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.spc.int/nmdi/population Official estimate] |- |align=center|87 |align=left|''{{IMN}}'' |{{convert|572|km2|0|disp=table}} |၈၃,၃၁၄ |{{convert|{{#expr: 83314/572 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၂၄၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.gov.im/media/1355784/2016-isle-of-man-census-report.pdf 2016 census result] |- |align=center|88 |align=left|{{CYP}} |{{convert|5,896|km2|0|disp=table}} |၈၅၄,၈၀၀ |{{convert|{{#expr: 854800/5896 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.mof.gov.cy/mof/cystat/statistics.nsf/All/59864653479E6721C22581E2003786DE?OpenDocument&sub=1&sel=1&e=&print Official estimate] |- |align=center|89 |{{data China|popdens}} |align=left|[http://data.stats.gov.cn/english/ Official estimate] |- |align=center|90 |align=left|{{TON}} |{{convert|720|km2|0|disp=table}} |၁၀၀,၆၅၁ |{{convert|{{#expr: 100651/720 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.spc.int/nmdi/population Official estimate] |- |align=center|91 |align=left|''{{AIA}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|96|km2|0|disp=table}} |၁၃,၄၅၂ |{{convert|{{#expr: 13452/96 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၁၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.citypopulation.de/Anguilla.html Preliminary 2011 census result] |- |align=center|92 |align=left|{{IDN}} |{{convert|1,904,569|km2|0|disp=table}} |၂၆၅,၀၁၅,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 265015300/1904569 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.bps.go.id/ Official projection] |- |align=center|93 |align=left|{{CZE}} |{{convert|78,867|km2|0|disp=table}} |၁၀,၆၁၃,၃၅၀ |{{convert|{{#expr: 10613350/78867 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.czso.cz/csu/czso/population Official quarterly estimate] |- |align=center|94 |align=left|{{THA}} |{{convert|513,120|km2|0|disp=table}} |၆၉,၁၈၃,၁၇၃ |{{convert|{{#expr: 69183173/513120 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|95 |align=left|{{DNK}} |{{convert|43,098|km2|0|disp=table}} |၅,၇၈၅,၈၆၄ |{{convert|{{#expr: 5785864/43098 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.dst.dk/en/Statistik/emner/befolkning-og-valg/befolkning-og-befolkningsfremskrivning/folketal Quarterly official estimate] |- |align=center|96 |align=left|{{CPV}} |{{convert|4,033|km2|0|disp=table}} |၅၄၄,၀၈၁ |{{convert|{{#expr: 537661/4033 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://ine.cv/wp-content/plugins/ine-download-attachments-by-zing-developers/includes/download.php?id=7989 Official annual projection] |- |align=center|98 |align=left|{{TOG}} |{{convert|56,600|km2|0|disp=table}} |၇,၃၅၂,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 7352000/56600 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat-togo.org/contenu/pdf/Perspectives-demographiques-final-2016-05.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180827105948/http://www.stat-togo.org/contenu/pdf/Perspectives-demographiques-final-2016-05.pdf |date=27 August 2018 }} |- |align=center|99 |align=left|{{FRA}} |{{convert|543,965|km2|0|disp=table}} |၆၇,၂၄၇,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 67247000/543965 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.insee.fr/fr/bases-de-donnees/bsweb/serie.asp?idbank=001641607 Monthly official estimate] |- |align=center|100 |align=left|{{GHA}} |{{convert|238,533|km2|0|disp=table}} |၂၉,၆၁၄,၃၃၇ |{{convert|{{#expr: 29614337/238533 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.statsghana.gov.gh/ Official projection] |- |align=center|101 |align=left|{{POL}} |{{convert|312,685|km2|0|disp=table}} |၃၈,၄၂၆,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 38426000/312685 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://stat.gov.pl/podstawowe-dane/ Official estimate] |- |align=center|102 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}}'' ''[[:en:Iraqi Kurdistan|Iraqi Kurdistan]]'' |{{convert|46,861|km2|0|disp=table}} |၅,၇၅၄,၇၇၀ |{{convert|{{#expr: 5754770/46861 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left| |- |align=center|103 |align=left|''{{MNP}}'' ([[United States|US]]) |{{convert|457|km2|0|disp=table}} |၅၃,၈၈၃ |{{convert|{{#expr: 53883/457 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၀ |align=left|[https://www.census.gov/newsroom/releases/archives/2010_census/cb11-cn178.html Final 2010 census result] |- |align=center|104 |align=left|{{UAE}} |{{convert|83,600|km2|0|disp=table}} |၉,၈၅၆,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 9856000/83600 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/index.aspx Official estimate] |- |align=center|104 |align=left|''{{flag|Adjara}}'' |{{convert|2,880|km2|0|disp=table}} |၃၃၆,၀၇၇ |{{convert|{{#expr: 336077/2880 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၄ |align=left| |- |align=center|105 |align=left|{{AZE}} |{{convert|86,600|km2|0|disp=table}} |၉,၈၉၈,၀၈၅ |{{convert|{{#expr: 9898085/86600 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.stat.gov.az/news/index.php?id=3776&lang=en Official estimate] |- |align=center|105 |align=left|''{{flag|Transnistria}}'' |{{convert|4,163|km2|0|disp=table}} |၄၇၅,၆၆၅ |{{convert|{{#expr: 475665/4163 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |အောက်တိုဘာ ၁၄၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://flux.md/stiri/social/populatia-transnistriei-scazut-cu-143-la-suta.html/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803130923/http://flux.md/stiri/social/populatia-transnistriei-scazut-cu-143-la-suta.html/ |date=3 August 2017 }} |- |align=center|106 |{{data Jordan|popdens}} |align=left|[http://dosweb.dos.gov.jo/ Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818112822/http://dosweb.dos.gov.jo/ |date=18 August 2019 }} |- |align=center|107 |align=left|{{PRT}} |{{convert|92,090|km2|0|disp=table}} |၁၀,၂၉၁,၀၂၇ |{{convert|{{#expr: 10291027/92090 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpgid=ine_main&xpid=INE Official estimate] |- |align=center|108 |align=left|{{SVK}} |{{convert|49,036|km2|0|disp=table}} |၅,၄၄၃,၁၂၀ |{{convert|{{#expr: 5443120/49036 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=68588 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202031417/http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=68588 |date=2 February 2017 }} |- |align=center|109 |align=left|{{UZB}} |{{convert|447,400|km2|0|disp=table}} |၃၀,၅၂၂,၅၉၆ |{{convert|{{#expr: 30522596/284078 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|Sum of Uzbekistan - Karakalpakstan area and population |- |align=center|110 |align=left|{{AUT}} |{{convert|83,879|km2|0|disp=table}} |၈,၈၃၀,၄၈၇ |{{convert|{{#expr: 8830487/83879 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/bevoelkerungsstand_und_veraenderung/bevoelkerung_zu_jahres-_quartalsanfang/023582.html Official quarterly estimate] |- |align=center|111 |align=left|{{HUN}} |{{convert|93,029|km2|0|disp=table}} |၉,၇၇၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 9771000/93029 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ksh.hu/docs/hun/xstadat/xstadat_eves/i_wnt001b.html Annual official estimate] |- |align=center|112 |align=left|{{MDA}} |{{convert|33,843|km2|0|disp=table}} |၃,၅၅၀,၉၀၀ |{{convert|{{#expr: 3550900/33843 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.statistica.md/category.php?l=ro&idc=103& Official estimate] |- |align=center|113 |align=left|{{TUR}} |{{convert|783,562|km2|0|disp=table}} |၈၀,၈၁၀,၅၂၅ |{{convert|{{#expr: 80810525/783562 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.turkstat.gov.tr/Start.do Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108091816/http://www.turkstat.gov.tr/Start.do |date=8 November 2017 }} |- |align=center|114 |align=left|{{CUB}} |{{convert|109,884|km2|0|disp=table}} |၁၁,၂၂၁,၀၆၀ |{{convert|{{#expr: 11221060/109886 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.one.cu/publicaciones/cepde/indicadoresdemograficos/anual/2_tabla_1.pdf Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170731034341/http://www.one.cu/publicaciones/cepde/indicadoresdemograficos/anual/2_tabla_1.pdf |date=31 July 2017 }} |- |align=center|115 |align=left|{{SVN}} |{{convert|20,273|km2|0|disp=table}} |၂,၀၆၆,၈၈၀ |{{convert|{{#expr: 2066161/20273 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.si/StatWeb/en Official quarterly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225093240/http://www.stat.si/StatWeb/en |date=25 February 2021 }} |- |align=center|116 |align=left|{{ETH}} |{{convert|1,063,652|km2|0|disp=table}} |၁၀၇,၅၃၄,၈၈၂ |{{convert|{{#expr: 107534882/1063652 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|117 |align=left|{{BEN}} |{{convert|112,622|km2|0|disp=table}} |၁၁,၃၆၂,၂၆၉ |{{convert|{{#expr: 11362269/112622 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://web.archive.org/web/20171020064707/http://www.insae-bj.org/Migration.html?file=files%2Fstats-demographiques%2FSTATISTIQUES%20DEMOGRAPHIQUES.xlsx Official projection] |- |align=center|118 |align=left|{{ARM}} |{{convert|29,743|km2|0|disp=table}} |၂,၉၇၂,၉၀၀ |{{convert|{{#expr: 2972900/29743 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.armstat.am/en/?nid=126&id=19001&submit=Search Official quarterly estimate] |- |align=center|119 |align=left|{{ALB}} |{{convert|28,703|km2|0|disp=table}} |၂,၈၇၀,၃၂၄ |{{convert|{{#expr: 2870324/28703 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.instat.gov.al/en/themes/population/publications/books/2017/population-of-albania,-1-januar-2017.aspx Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171016015101/http://www.instat.gov.al/en/themes/population/publications/books/2017/population-of-albania,-1-januar-2017.aspx |date=16 October 2017 }} |- |align=center|120 |align=left|{{SYR}} |{{convert|185,180|km2|0|disp=table}} |၁၈,၂၈၄,၄၀၇ |{{convert|{{#expr: 18284407/185180 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|121 |align=left|{{SLE}} |{{convert|71,740|km2|0|disp=table}} |၇,၀၇၅,၆၄၁ |{{convert|{{#expr: 7075641/71740 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၄၊ ၂၀၁၅ |align=left|[https://www.statistics.sl/wp-content/uploads/2016/06/2015-Census-Provisional-Result.pdf Preliminary 2015 census result] |- |align=center|122 |{{data Malaysia|popdens}}<!-- Do not replace this with a manual calculation. Template:Data Malaysia, like other data templates do for other countries, is used to automatically calculate today's population based on official sources. If this country's population is not accurate, please update the data template, not this article. --> |align=left|[http://www.statistics.gov.my Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611041219/http://www.statistics.gov.my/ |date=11 June 2008 }} |- |align=center|123 |align=left|{{CRI}} |{{convert|51,100|km2|0|disp=table}} |၄,၉၄၇,၄၉၀ |{{convert|{{#expr: 4947490/51100 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၃၀၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.inec.go.cr/ Official estimate] |- |align=center|124 |{{data Egypt|popdens}} |align=left|[http://www.capmas.gov.eg Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907025744/https://www.capmas.gov.eg/ |date=7 September 2023 }} |- |align=center|125 |align=left|{{DMA}} |{{convert|739|km2|0|disp=table}} |၇၁,၂၉၃ |{{convert|{{#expr: 71293/739 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၄၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.dominica.gov.dm/cms/files/2011_census_report.pdf Preliminary 2011 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190608104411/http://www.dominica.gov.dm/cms/files/2011_census_report.pdf |date=8 June 2019 }} |- |align=center|126 |align=left|{{TRNC}}<ref>[[တူရကီနိုင်ငံ]]တစ်ခုတည်းသာ အသိအမှတ်ပြုသည်။</ref> |{{convert|3355|km2|0|disp=table}} |၃၁၃,၆၂၆ |{{convert|{{#expr: 313626/3355 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၄ |align=left|[http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160108225108/http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf |date=8 January 2016 }} |- |align=center|127 |align=left|{{ESP}} |{{convert|505,990|km2|0|disp=table}} |၄၆,၅၄၉,၀၄၅ |{{convert|{{#expr: 46549045/505990 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ine.es/dyngs/INEbase/es/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176951&menu=ultiDatos&idp=1254735572981 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628123003/http://www.ine.es/dyngs/INEbase/es/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176951&menu=ultiDatos&idp=1254735572981 |date=28 June 2017 }} |- |align=center|128 |align=left|{{KHM}} |{{convert|181,035|km2|0|disp=table}} |၁၆,၃၁၆,၁၃၆ |{{convert|{{#expr: 16316136/181035 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.go.jp/info/meetings/cambodia/pdf/rp12_ch10.pdf Official annual projection] |- |align=center|129 |align=left|{{SRB}} |{{convert|77,474|km2|0|disp=table}} |၆,၉၂၅,၁၈၈ |{{convert|{{#expr: 6925188/77474 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.gov.rs/WebSite/Public/PageView.aspx?pKey=2 Official estimate] |- |align=center|130 |align=left|{{KEN}} |{{convert|581,834|km2|0|disp=table}} |၅၀,၉၅၀,၈၇၉ |{{convert|{{#expr: 50950879/581834 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|131 |align=left|{{IRQ}} <ref>''Excluding'' the population and area of [[Iraqi Kurdistan]], which cover governorates of [[Erbil Governorate|Erbil]], [[Sulaymaniyah Governorate|Sulaymaniyah]], [[Halabja Governorate|Halabja]] and [[Dohuk Governorate|Dohuk]]. '''BUT''' including [[Kirkuk Governorate]] and [[Diyala Governorate]]</ref> |{{convert|387,267|km2|0|disp=table}} |၃၄,၂၅၅,၂၅၀ |{{convert|{{#expr: 34255250/387267 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|132 |align=left|{{GRE}} |{{convert|131,957|km2|0|disp=table}} |၁၀,၇၆၈,၁၉၃ |{{convert|{{#expr: 10768193/131957 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.statistics.gr/en/statistics/-/publication/SPO18/- Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110002613/http://www.statistics.gr/en/statistics/-/publication/SPO18/- |date=10 January 2021 }} |- |align=center|133 |align=left|{{ROM}} |{{convert|238,391|km2|0|disp=table}} |၁၉,၆၃၈,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 19638000/238391 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |January 1, 2017 |align=left|[http://www.insse.ro/cms/sites/default/files/com_presa/com_pdf/poprez_ian2017e.pdf Official annual estimate] |- |align=center|134 |align=left|{{MKD}} |{{convert|25,713|km2|0|disp=table}} |၂,၀၇၃,၇၀၂ |{{convert|{{#expr: 2073702/25713 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.stat.gov.mk/OblastOpsto_en.aspx?id=2 Official estimate] |- |align=center|135 |align=left|{{MYA}} |{{convert|676,577|km2|0|disp=table}} |၅၄,၃၆၃,၄၂၆ |{{convert|{{#expr: 54363426/676577 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၂၉၊ ၂၀၁၄ |align=left|[http://www.straitstimes.com/news/asia/east-asia/story/myanmar-census-shows-population-9-million-fewer-estimated-20140830 Preliminary 2014 census result] |- |align=center|136 |align=left|{{HON}} |{{convert|112,492|km2|0|disp=table}} |၉,၀၁၂,၂၂၉ |{{convert|{{#expr: 9012229/112492 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ine.gob.hn/images/Productos%20ine/censo/Censo%202013/Proyecciones/Proyecciones%20Ine%202018.xlsx Official projection] |- |align=center|137 |align=left|{{SEN}} |{{convert|196,722|km2|0|disp=table}} |၁၅,၇၂၆,၀၃၇ |{{convert|{{#expr: 15726037/196722 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ansd.sn/ Official projection] |- |align=center|138 |{{data Morocco|popdens}} |align=left|[http://www.hcp.ma Official population clock] |- |align=center|139 |align=left|{{TLS}} |{{convert|14,919|km2|0|disp=table}} |၁,၁၆၇,၂၄၂ |{{convert|{{#expr: 1167242/14919 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://www.statistics.gov.tl/wp-content/uploads/2015/10/1-Preliminary-Results-4-Printing-Company-19102015.pdf Preliminary 2015 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225112143/http://www.statistics.gov.tl/wp-content/uploads/2015/10/1-Preliminary-Results-4-Printing-Company-19102015.pdf |date=25 February 2021 }} |- |align=center|140 |align=left|''{{PYF}}'' ([[ပြင်သစ်]]) |{{convert|3,521|km2|0|disp=table}} |၂၆၈,၂၇၀ |{{convert|{{#expr: 268270/3521 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၂၂၊ ၂၀၁၂ |align=left|[https://web.archive.org/web/20140221193409/http://www.ispf.pf/Libraries/RP2012/Premiers_r%C3%A9sultats_population_l%C3%A9gale.sflb.ashx Preliminary 2012 census result] |- |align=center|141 |align=left|''{{TCA}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|497|km2|0|disp=table}} |၃၇,၉၁၀ |{{convert|{{#expr: 37910/497 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.sppdtci.com/welcome Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403071744/http://www.sppdtci.com/welcome |date=3 April 2019 }} |- |align=center|142 |align=left|{{CIV}} |{{convert|322,921|km2|0|disp=table}} |၂၄,၂၉၅,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 24295000/322921 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|143 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Arabistan.svg}}'' ''Khuzestan'' |{{convert|64,055|km2|0|disp=table}} |၄,၇၁၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 4711000/64055 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.amar.org.ir/دادهها-و-اطلاعات-آماری/جمعیت-و-نیروی-کار/جمعیت#5581721--] |- |align=center|143 |align=left|{{LES}} |{{convert|30,355|km2|0|disp=table}} |၂,၂၃၃,၃၃၉ |{{convert|{{#expr: 2233339/30355 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|144 |align=left|{{CRO}} |{{convert|56,542|km2|0|disp=table}} |၄,၁၅၄,၂၁၃ |{{convert|{{#expr: 4154213/56542 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.dzs.hr/Eng/system/first_results.htm#MIG Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170705025245/http://www.dzs.hr/Eng/system/first_results.htm#MIG |date=5 July 2017 }} |- |align=center|145 |align=left|{{BFA}} |{{convert|270,764|km2|0|disp=table}} |၁၉,၆၃၂,၁၄၇ |{{convert|{{#expr: 19632147/270764 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.insd.bf/n/contenu/autres_publications/Projections_demographiques_sous_nationales_2007-2020.pdf Annual official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161221060141/http://www.insd.bf/n/contenu/autres_publications/Projections_demographiques_sous_nationales_2007-2020.pdf |date=21 December 2016 }} |- |align=center|146 |align=left|{{BRU}} |{{convert|5,765|km2|0|disp=table}} |၄၂၂,၆၇၈ |{{convert|{{#expr: 422678/5765 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.depd.gov.bn/SitePages/National%20Statistics.aspx Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161111141102/http://www.depd.gov.bn/SitePages/National%20Statistics.aspx |date=11 November 2016 }} |- |align=center|147 |align=left|{{TUN}} |{{convert|163,610|km2|0|disp=table}} |၁၁,၄၄၆,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 11446300/163610 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ins.tn/en/themes/population#417 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191128201634/http://www.ins.tn/en/themes/population#417 |date=28 November 2019 }} |- |align=center|148 |align=left|{{UKR}}<ref name="auto">[[ခရိုင်းမီးယားကျွန်းဆွယ်]] မပါဝင်ပေ။</ref> |{{convert|603,000 |km2|0|disp=table}} |၄၂,၃၀၀,၇၂၃ |{{convert|{{#expr: 42300723/603000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/eng/news/op_popul_e.asp Official monthly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160808023040/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/eng/news/op_popul_e.asp |date=8 August 2016 }} |- |align=center|149 |align=left|{{SAM}} |{{convert|2,831|km2|0|disp=table}} |၁၉၇,၄၄၈ |{{convert|{{#expr: 197448/2831 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.sbs.gov.ws/index.php/population-demography-and-vital-statistics Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403053500/http://www.sbs.gov.ws/index.php/population-demography-and-vital-statistics |date=3 April 2019 }} |- |align=center|150 |align=left|{{BIH}} |{{convert|51,209|km2|0|disp=table}} |၃,၅၁၁,၃၇၂ |{{convert|{{#expr: 3511372/51209 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.bhas.ba/tematskibilteni/DEM_00_2016_TB_0_BS.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181114162731/http://www.bhas.ba/tematskibilteni/DEM_00_2016_TB_0_BS.pdf |date=14 November 2018 }} |- |align=center|151 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Ireland.svg}}'' [[Republic of Ireland]] |{{convert|70,273|km2|0|disp=table}} |၄,7၇၉၂,၅၀၀ |{{convert|{{#expr: 4792500/70273 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://pdf.cso.ie/www/pdf/20170928092709_Population_and_Migration_Estimates_April_2017_full.pdf Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180616001932/https://pdf.cso.ie/www/pdf/20170928092709_Population_and_Migration_Estimates_April_2017_full.pdf |date=16 June 2018 }} |- |align=center|153 |align=left|{{SWZ}} |{{convert|17,364|km2|0|disp=table}} |၁,၁၄၅,၉၇၀ |{{convert|{{#expr: 1145970/17364 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.swazistats.org.sz/images/reports/Swaziland%20Population%20Projections%202007_2030%20Report.pdf Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190622185212/http://www.swazistats.org.sz/images/reports/Swaziland%20Population%20Projections%202007_2030%20Report.pdf |date=22 June 2019 }} |- |align=center|154 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Bonaire.svg}}'' [[Bonaire]] |{{convert|294|km2|0|disp=table}} |၁၉,၄၀၈ |{{convert|{{#expr: 19408/294 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.statista.com/statistics/706799/population-of-bonaire-in-the-caribbean-netherlands/] |- |align=center|155 |align=left|''{{NFK}}'' ([[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]) |{{convert|35|km2|0|disp=table}} |၂,၃၀၂ |{{convert|{{#expr: 2302/35 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၉၊ ၂၀၁၁ |align=left|[https://web.archive.org/web/20160303200110/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/Norfolk_Island/report.pdf 2011 census result] |- |align=center|155 |align=left|{{BUL}} |{{convert|111,002|km2|0|disp=table}} |၇,၀၅၀,၀၃၄ |{{convert|{{#expr: 7050034/111002 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.nsi.bg/en/content/15001/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%D1%8A%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/population-and-demographic-processes-2016 Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180625083115/http://www.nsi.bg/en/content/15001/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%D1%8A%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/population-and-demographic-processes-2016 |date=25 June 2018 }} |- |align=center|156 |align=left|''{{COK}}'' ([[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|NZ]]) |{{convert|237|km2|0|disp=table}} |၁၄,၉၇၄ |{{convert|{{#expr: 14974/237 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၁၊ ၂၀၁၁ |align=left|[https://web.archive.org/web/20130502230514/http://www.mfem.gov.ck/docs/Stats/2012/Census/2011%20Cook%20Islands%20Population%20Census%20Report.pdf Final 2011 census result] |- |align=center|157 |align=left|{{MEX}} |{{convert|1,967,138|km2|0|disp=table}} |၁၂၄,၂၈၆,၆၂၃ |{{convert|{{#expr: 124286623/1967138 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၃၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www3.inegi.org.mx/sistemas/temas/default.aspx?s=est&c=25433&t=1 Official quarterly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151210212235/http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/eic2015_resultados.pdf |date=10 December 2015 }} |- |align=center|158 |align=left|{{YEM}} |{{convert|455,000|km2|0|disp=table}} |၂၈,၂၅၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 28250000/455000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|159 |align=left|{{TJK}} |{{convert|143,100|km2|0|disp=table}} |၈,၉၃၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 8931000/143100 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.tj/en Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306125630/http://www.stat.tj/en/ |date=6 March 2012 }} |- |align=center|160 |{{data Ecuador|popdens}} |align=left|[http://www.ecuadorencifras.gob.ec/proyecciones-poblacionales/ Official projection] |- |align=center|161 |align=left|{{TAN}} |{{convert|881,288|km2|0|disp=table}} |၅၂,၈၉၅,၅၉၄ |{{convert|{{#expr: 52895594/881288 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.nbs.go.tz/ Official annual estimate] |- |align=center|162 |align=left|{{PAN}} |{{convert|74,177|km2|0|disp=table}} |၄,၁၅၈,၇၈၃ |{{convert|{{#expr: 4158783/74177 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.contraloria.gob.pa/inec/archivos/P4741CUADRO14.xls Official projection] |- |align=center|163 |align=left|{{GEO}} |{{convert|69,700|km2|0|disp=table}} |၃,၇၂၉,၆၀၀ |{{convert|{{#expr: 3729600/69700 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.geostat.ge/index.php?action=page&p_id=152&lang=eng Official estimate] |- |align=center|164 |align=left|{{GUI}} |{{convert|245,857|km2|0|disp=table}} |၁၂,၇၁၇,၁၇၆ |{{convert|{{#expr: 12717176/245857 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|165 |align=left|{{NIC}} |{{convert|121,428|km2|0|disp=table}} |၆,၂၆၂,၇၀၃ |{{convert|{{#expr: 6262703/121428 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://www.bcn.gob.ni/publicaciones/periodicidad/anual/nicaragua_cifras/nicaragua_cifras.pdf Official estimate] |- |align=center|166 |align=left|{{CMR}} |{{convert|466,050|km2|0|disp=table}} |၂၃,၇၉၄,၁၆ |{{convert|{{#expr: 23794164/466050 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.bucrep.cm/index.php/en/ Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224204444/http://www.bucrep.cm/index.php/en/ |date=24 February 2021 }} |- |align=center|167 |{{data Iran|popdens}} |align=left|[http://www.amar.org.ir/english/Population-help Official population clock] |- |align=center|168 |align=left|''{{MSR}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|102|km2|0|disp=table}} |၄,၉၂၂ |{{convert|{{#expr: 4922/102 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၂၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.gov.ms/wp-content/uploads/2011/02/Montserrat-At-A-Glance.pdf 2011 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403071254/http://www.gov.ms/wp-content/uploads/2011/02/Montserrat-At-A-Glance.pdf |date=3 April 2019 }} |- |align=center|169 |align=left|''{{flagicon image|Flag_of_Wallis_and_Futuna.svg}}'' ''[[:en:Wallis & Futuna|Wallis & Futuna]]'' ([[ပြင်သစ်]]) |{{convert|274|km2|0|disp=table}} |၁၃,၁၃၅ |{{convert|{{#expr: 13135/274 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၃ |align=left|[http://www.spc.int/sdp/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=158&Itemid=42&lang=en Official estimate] |- |align=center|170 |align=left|{{FIJ}} |{{convert|18,333|km2|0|disp=table}} |၈၆၉,၄၅၈ |{{convert|{{#expr: 869458/18333 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://www.statsfiji.gov.fj/ Official estimate] |- |align=center|171 |align=left|{{RSA}} |{{convert|1,220,813|km2|0|disp=table}} |၅၆,၅၂၁,၉၀၀ |{{convert|{{#expr: 56521900/1220813 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022017.pdf Official estimate] |- |align=center|172 |align=left|{{BLR}} |{{convert|207,600|km2|0|disp=table}} |၉,၄၈၄,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 9484300/207600 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.belstat.gov.by/en/ Quarterly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191101195839/http://www.belstat.gov.by/en/ |date=1 November 2019 }} |- |align=center|173 |align=left|''{{flagicon image|Flag of_Afghanistan_(2004-2013).svg}}'' [[အာဖကန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]] |{{convert|645,807|km2|0|disp=table}} |၂၉,၇၂၄,၃၂၃ |{{convert|{{#expr: 29724323/645807 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://cso.gov.af/en/page/demography-and-socile-statistics/demograph-statistics/3897111 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180706033430/http://www.cso.gov.af/en/page/demography-and-socile-statistics/demograph-statistics/3897111 |date=6 July 2018 }} |- |align=center|174 |align=left|{{MNE}} |{{convert|13,812|km2|0|disp=table}} |၆၂၂,၃၈၇ |{{convert|{{#expr: 622387/13812 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.monstat.org/eng/page.php?id=234&pageid=48 Official estimate] |- |align=center|175 |align=left|{{ERI}} |{{convert|121,100|km2|0|disp=table}} |၅,၄၈၂,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 5482000/121100 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|176 |align=left|{{LBR}} |{{convert|97,036|km2|0|disp=table}} |၄,၂၈၉,၅၂၀ |{{convert|{{#expr: 4289520/97036 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.lisgis.net/pg_img/Population%20Projection%20final%20110512.pdf Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224150241/http://www.lisgis.net/pg_img/Population%20Projection%20final%20110512.pdf |date=24 February 2021 }} |- |align=center|177 |align=left|{{MDG}} |{{convert|587,041|km2|0|disp=table}} |၂၅,၅၇၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 25571000/587041 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|178 |align=left|{{GNQ}} |{{convert|28,051|km2|0|disp=table}} |၁,၂၂၂,၄၄၂ |{{convert|{{#expr: 1222442/28051 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://www.inege.gq/ Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170420050225/http://www.inege.gq/ |date=20 April 2017 }} |- |align=center|179 |{{data Colombia|popdens}}<!-- Do not replace this with a manual calculation. Template:Data Colombia, like other data templates do for other countries, is used to automatically calculate today's population based on official sources. If this country's population is not accurate, please update the data template, not this article. --> |align=left|[http://www.dane.gov.co/reloj Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161028083854/http://www.dane.gov.co/reloj/ |date=28 October 2016 }} |- |align=center|180 |align=left|{{PLW}} |{{convert|488|km2|0|disp=table}} |၂၀,၉၀၁ |{{convert|{{#expr: 20901/488 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၃ |align=left|[http://www.spc.int/sdp/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=158&Itemid=42&lang=en Official estimate] |- |align=center|181 |align=left|{{GNB}} |{{convert|36,125|km2|0|disp=table}} |၁,၅၅၃,၈၂၂ |{{convert|{{#expr: 1553822/36125 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.stat-guinebissau.com/publicacao/Projeccao_demografica.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202031343/http://www.stat-guinebissau.com/publicacao/Projeccao_demografica.pdf |date=2 February 2017 }} |- |align=center|182 |align=left|{{LIT}} |{{convert|65,300|km2|0|disp=table}} |၂,၈၀၂,၀၄၇ |{{convert|{{#expr: 2802047/65300 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://osp.stat.gov.lt/ Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224040352/http://osp.stat.gov.lt/ |date=24 February 2021 }} |- |align=center|183 |align=left|''{{CCK}}'' ([[ဩစတြေးလျ]]) |{{convert|14|km2|0|disp=table}} |၅၅၀ |{{convert|{{#expr: 550/14 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၉၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.citypopulation.de/Australia-Agglo.html 2011 census result] |- |align=center|184 |align=left|{{DJI}} |{{convert|23,000|km2|0|disp=table}} |၈၆၄,၆၁၈ |{{convert|{{#expr: 864618/23000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.ministere-finances.dj/Annuaire2012Ver02102012-Correct3.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304053048/http://www.ministere-finances.dj/Annuaire2012Ver02102012-Correct3.pdf |date=4 March 2016 }} |- |align=center|185 |align=left|{{ZIM}} |{{convert|390,757|km2|0|disp=table}} |၁၄,၈၄၈,၉၀၅ |{{convert|{{#expr: 14848905/390757 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Census/population_projection.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160428150301/http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Census/population_projection.pdf |date=28 April 2016 }} |- |align=center|186 |align=left|''{{flag|Saint Helena}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|122|km2|0|disp=table}} |၄,၅၃၄ |{{convert|{{#expr: 4534/122 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဖေဖော်ဝါရီ ၇၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2016/06/Census-2016-summary-report.pdf 2016 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161017192624/http://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2016/06/Census-2016-summary-report.pdf |date=17 October 2016 }} |- |align=center|187 |align=left|{{COD}} |{{convert|2,345,095|km2|0|disp=table}} |၈၄,၀၀၄,၉၈၉ |{{convert|{{#expr: 84004989/2345095 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|188 |align=left|{{MOZ}} |{{convert|799,380|km2|0|disp=table}} |၂၈,၈၆၁,၈၆၃ |{{convert|{{#expr: 28861863/799380 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ine.gov.mz/operacoes-estatisticas/censos/censo-2007/censo-2017/resultados-preliminares-iv-rgph-2017 Official census result] |- |align=center|189 |align=left|{{VEN}} |{{convert|916,445|km2|0|disp=table}} |၃၁,၈၂၈,၁၁၀ |{{convert|{{#expr: 31828110/916445 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ine.gov.ve/documentos/Demografia/SituacionDinamica/Proyecciones/xls/Nacional.xls Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403071317/http://www.ine.gov.ve/documentos/Demografia/SituacionDinamica/Proyecciones/xls/Nacional.xls |date=3 April 2019 }} |- |align=center|190 |align=left|''{{FRO}}'' ([[ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ]]) |{{convert|1,399|km2|0|disp=table}} |၅၀,၈၄၄ |{{convert|{{#expr: 48244/1399 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.hagstova.fo/en Official monthly estimate] |- |align=center|191 |{{data United States|Popdens}} |align=left|[https://www.census.gov/popclock Official population clock] |- |align=center|192 |align=left|{{KGZ}} |{{convert|199,945|km2|0|disp=table}} |၆,၁၄၀,၂၀၀ |{{convert|{{#expr: 6140200/199945 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://stat.kg/ru/publications/doklad-socialno-ekonomicheskoe-polozhenie-kyrgyzskoj-respubliki/ Official estimate] |- |align=center|193 |align=left|{{LAT}} |{{convert|64,562|km2|0|disp=table}} |၁,၉၂၃,၅၀၀ |{{convert|{{#expr: 1923500/64562 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-key-indicators-30624.html Official monthly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130628214416/http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-key-indicators-30624.html |date=28 June 2013 }} |- |align=center|194 |align=left|{{EST}} |{{convert|45,339|km2|0|disp=table}} |၁,၃၁၅,၆၃၅ |{{convert|{{#expr: 1315635/45339 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.stat.ee/main-indicators Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121123153505/http://www.stat.ee/main-indicators |date=23 November 2012 }} |- |align=center|195 |align=left|{{BHS}} |{{convert|13,940|km2|0|disp=table}} |၃၈၆,၈၇၀ |{{convert|{{#expr: 386870/13940 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.bahamas.gov.bs/wps/wcm/connect/22f9b2b0-68fa-4a26-8bd8-474952e42dc2/Population+Projection+Report+2010-2040.pdf?MOD=AJPERES Official projection] |- |align=center|195 |align=left|''{{flag|Abkhazia}}'' |{{convert|8,660|km2|0|disp=table}} |၂၄၃,၂၀၀ |{{convert|{{#expr: 243200/8660 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |အောက်တိုဘာ ၁၄၊ ၂၀၁၅ |align=left| |- |align=center|196 |align=left|{{LAO}} |{{convert|236,800|km2|0|disp=table}} |၆,၄၉၂,၄၀၀ |{{convert|{{#expr: 6492400/236800 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://www.lsb.gov.la/ Preliminary 2015 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200318122158/https://www.lsb.gov.la/ |date=18 March 2020 }} |- |align=center|197 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Saint-Pierre_and_Miquelon.svg}}'' ''[[:en:Saint Pierre and Miquelon|Saint Pierre and Miquelon]]'' ([[ပြင်သစ်]]) |{{convert|242|m2|0|disp=table}} |၆,၀၈၁ |{{convert|{{#expr: 6081/242 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၀ |align=left|[http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/france-departements.asp?annee=2010 Official estimate] |- |align=center|198 |align=left|{{PER}} |{{convert|1,285,216|km2|0|disp=table}} |၃၁,၈၂၆,၀၁၈ |{{convert|{{#expr: 31826018/1285216 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/Cap03020.xls Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924034728/http://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/Cap03020.xls |date=24 September 2015 }} |- |align=center|199 |{{data Brazil|popdens}} |align=left|[http://www.ibge.gov.br/apps/populacao/projecao/index.html Official population clock] |- |align=center|200 |align=left|{{SOM}} |{{convert|461,537|km2|0|disp=table}} |၁၁,၂၃၄,၈၂၀ |{{convert|{{#expr: 11234820/461537 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|201 |align=left|{{ANG}} |{{convert|1,246,700|km2|0|disp=table}} |၂၉,၂၅၀,၀၀၉ |{{convert|{{#expr: 29250009/1246700 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ine.gov.ao/xportal/xmain?xpid=ine Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604103235/http://www.ine.gov.ao/xportal/xmain?xpid=ine |date=4 June 2016 }} |- |align=center|202 |align=left|{{CHL}} |{{convert|756,096|km2|0|disp=table}} |၁၇,၃၇၃,၈၃၁ |{{convert|{{#expr: 17373831/756096 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ine.cl/prensa/detalle-prensa/2017/08/31/segun-cifras-preliminares-del-censo-2017-poblacion-censada-en-chile-llega-a-17373831-personas Preliminary 2017 census result] |- |align=center|203 |align=left|{{SOL}} |{{convert|28,370|km2|0|disp=table}} |၆၅၁,၇၀၀ |{{convert|{{#expr: 651700/28370 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://web.archive.org/web/20171120011847/http://sdd.spc.int/en/resources/document-library?view=download&format=raw&fileId=580 Official annual estimate] |- |align=center|204 |{{data Sweden|popdens}} |align=left|[http://www.scb.se/en/ Official population clock] |- |align=center|205 |align=left|{{ZAM}} |{{convert|752,612|km2|0|disp=table}} |၁၆,၄၀၅,၂၂၉ |{{convert|{{#expr: 16405229/752612 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.zamstats.gov.zm/phocadownload/Zambia%20Census%20Projection%202011%20-%202035.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226001102/http://www.zamstats.gov.zm/phocadownload/Zambia%20Census%20Projection%202011%20-%202035.pdf |date=26 February 2021 }} |- |align=center|206 |align=left|{{SDN}} |{{convert|1,839,542|km2|0|disp=table}} |၄၀,၇၈၂,၇၄၂ |{{convert|{{#expr: 40782742/1839542 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.cbs.gov.sd/en/download.php?id=45&file=Pop._Proj._by_satates137.pdf&count=65 Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171020065151/http://www.cbs.gov.sd/en/download.php?id=45&file=Pop._Proj._by_satates137.pdf&count=65 |date=20 October 2017 }} |- |align=center|207 |align=left|{{VAN}} |{{convert|12,190|km2|0|disp=table}} |၂၇၂,၄၅၉ |{{convert|{{#expr: 272459/12190 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://sdd.spc.int/en/news/latest-news/138-vanuatu-2016-post-pam-mini-census-report Official mini-census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180718105012/http://sdd.spc.int/en/news/latest-news/138-vanuatu-2016-post-pam-mini-census-report |date=18 July 2018 }} |- |align=center|208 |align=left|''{{flagicon image|Flag of the Inner Mongolian People's Party.svg}}'' ''[[:en:Inner Mongolia|Inner Mongolia]]'' |{{convert|1,183,000|km2|0|disp=table}} |၂၅,၂၀၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 25200000/1183000 round 1}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left| |- |align=center|209 |align=left|{{BTN}} |{{convert|38,394|km2|0|disp=table}} |၈၀၂,၂၉၆ |{{convert|{{#expr: 802296/38394 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၂၀၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.nsb.gov.bt/main/main.php#&slider1=1 Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160319084148/http://www.nsb.gov.bt/main/main.php#&slider1=1 |date=19 March 2016 }} |- |align=center|210 |align=left|{{SSD}} |{{convert|644,329|km2|0|disp=table}} |၁၂,၅၇၅,၇၁၄ |{{convert|{{#expr: 12575714/644329 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN Projection] |- |align=center|211 |align=left|{{flag|Somaliland}} |{{convert|176,120|km2|0|disp=table}} |၃,၅၀၈,၁၈၀ |{{convert|{{#expr: 3508180/176120 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left| |- |align=center|212 |align=left|''{{ALA}}'' ([[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]) |{{convert|1,552|km2|0|disp=table}} |၂၈,၅၀၂ |{{convert|{{#expr: 28502/1552 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၂ |align=left|[http://www.asub.ax/start.con?iLan=2 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115211225/http://www.asub.ax/start.con?iLan=2 |date=15 November 2016 }} |- |align=center|213 |align=left|{{ALG}} |{{convert|2,381,741|km2|0|disp=table}} |၄၁,၆၉၇,၄၉၈ |{{convert|{{#expr: 41697498/2381741 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ons.dz/IMG/pdf/DemogAlgerienne_2016.pdf Official projection] |- |align=center|214 |align=left|{{NER}} |{{convert|1,186,408|km2|0|disp=table}} |၂၁,၄၇၇,၃၄၈ |{{convert|{{#expr: 21477348/1186408 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN Projection] |- |align=center|215 |{{data New Zealand|popdens}} |align=left|[https://web.archive.org/web/20100604223109/http://www.stats.govt.nz/methods_and_services/population_clock.aspx Official population clock] |- |align=center|216 |align=left|{{PNG}} |{{convert|462,840|km2|0|disp=table}} |၈,၁၅၁,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 8151300/462840 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://prism.spc.int/regional-data-and-tools/population-statistics Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170716183647/http://prism.spc.int/regional-data-and-tools/population-statistics |date=16 July 2017 }} |- |align=center|217 |align=left|{{URU}} |{{convert|176,215|km2|0|disp=table}} |၂,၉၉၀,၄၅၂ |{{convert|{{#expr: 2990452/176215 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၃၀၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ine.gub.uy/web/guest/estimaciones-y-proyecciones Official annual projection] |- |align=center|218 |align=left|{{PAR}} |{{convert|406,752|km2|0|disp=table}} |၇,၅၀၂,၉၈၃ |{{convert|{{#expr: 6953646/406752 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.dgeec.gov.py/Publicaciones/Biblioteca/proyeccion%20nacional/Estimacion%20y%20proyeccion%20Nacional.pdf Official projection] |- |align=center|219 |align=left|{{BLZ}} |{{convert|22,965|km2|0|disp=table}} |၃၈၇,၈၇၉ |{{convert|{{#expr: 387879/22965 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၃၀၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://sib.org.bz/ Official annual estimate] |- |align=center|220 |align=left|{{NOR}} |{{convert|323,782|km2|0|disp=table}} |၅,၃၀၂,၇၇၈ |{{convert|{{#expr: 5302778/323782 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://ssb.no/en/forside?hide-from-left-menu=true&language-code=en&menu-root-alternative-language=true Quarterly official estimate] |- |align=center|221 |align=left|{{FIN}} |{{convert|338,424|km2|0|disp=table}} |၅,၅၁၃,၇၀၈ |{{convert|{{#expr: 5513708/338424 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://tilastokeskus.fi/til/vamuu/index_en.html Official monthly estimate] |- |align=center|222 |align=left|{{ARG}} |{{convert|2,780,400|km2|0|disp=table}} |၄၄,၀၄၄,၈၁၁ |{{convert|{{#expr: 44044811/2780400 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.indec.gob.ar/nivel4_default.asp?id_tema_1=2&id_tema_2=24&id_tema_3=84 Annual official estimate] |- |align=center|222 |align=left|{{SAU}} |{{convert|2,149,690|km2|0|disp=table}} |၃၃,၉၀၅,၃၂၀ |{{convert|{{#expr: 33905320/2149690 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.stats.gov.sa/en/43 Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803060537/https://www.stats.gov.sa/sites/default/files/population_by_age_groups_and_gender_en.pdf |date=3 August 2020 }} |- |align=center|222 |align=left|{{COG}} |{{convert|342,000|km2|0|disp=table}} |၅,၂၆၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 5261000/342000 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|223 |align=left|{{MLI}} |{{convert|1,248,574|km2|0|disp=table}} |၁၈,၅၄၂,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 18542000/1248574 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|224 |align=left|''{{CXR}}'' ([[ဩစတြေးလျ]]) |{{convert|137|km2|0|disp=table}} |၂,၀၇၂ |{{convert|{{#expr: 2072/137 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၉၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.citypopulation.de/Australia-Agglo.html 2011 census result] |- |align=center|225 |align=left|''{{NCL}}'' ([[ပြင်သစ်]]) |{{convert|18,575|km2|0|disp=table}} |၂၅၈,၉၅၈ |{{convert|{{#expr: 258958/18575 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၃ |align=left|[http://www.spc.int/sdp/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=158&Itemid=42&lang=en Official estimate] |- |align=center|226 |align=left|{{OMN}} |{{convert|309,500|km2|0|disp=table}} |၄,၁၈၃,၈၄၁ |{{convert|{{#expr: 4183841/309500 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၉၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://www.ncsi.gov.om/NCSI_website Weekly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530052708/http://www.ncsi.gov.om/NCSI_website |date=30 May 2014 }} |- |align=center|227 |align=left|''{{flag|Artsakh}}'' |{{convert|11,458|km2|0|disp=table}} |၁၅၀,၉၃၂ |{{convert|{{#expr: 150932/11458 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |အောက်တိုဘာ ၁၄၊ ၂၀၁၅ |align=left| |- |align=center|228 |align=left|{{TKM}} |{{convert|491,210|km2|0|disp=table}} |၅,၇၅၈,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 5758000/491210 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|229 |align=left|{{CHA}} |{{convert|1,284,000|km2|0|disp=table}} |၁၄,၉၀၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 14900000/1284000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|230 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Karakalpakstan.svg}}'' ''[[:en:Karakalpakstan|Karakalpakstan]]'' |{{convert|164,900|km2|0|disp=table}} |၁,၇၁၁,၈၀၀ |{{convert|{{#expr: 1711800/164900 round 1}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left| |- |align=center|231 |align=left|''{{flag|Ascension Island}}'' ([[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|UK]]) |{{convert|88|km2|0|disp=table}} |၈၈၀ |{{convert|{{#expr: 880/88 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀၊ ၂၀၀၈ |align=left|[https://web.archive.org/web/20140629183023/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/Saint_Helena/Saint_Helena.pdf Preliminary 2008 census result] |- |align=center|232 |align=left|{{BOL}} |{{convert|1,098,581|km2|0|disp=table}} |၁၁,၃၀၇,၃၁၄ |{{convert|{{#expr: 11307314/1098581 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.ine.gob.bo/index.php/demografia/introduccion-2 Official projection] |- |align=center|233 |align=left|{{RUS}}<ref name="ReferenceA">[[:en:Autonomous Republic of Crimea|ခရိုင်းမီးယား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]နှင့် [[ဆီပတ်စတိုပိုမြို့]]တို့၏ ဧရိယာနှင့် လူဦးရေစာရင်းတို့ပါဝင်ပြီး [[ခရိုင်းမီးယားကျွန်းဆွယ်]]ရှိ ယူကရိန်းနိုင်ငံ အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတို့ကို ရုရှားနိုင်ငံက ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု ကြော်ငြာထားပြီး ဖြစ်သည်။</ref> |{{convert|17,125,242|km2|0|disp=table}} |၁၄၆,၈၇၇,၀၈၈ |{{convert|{{#expr: 146877088/17125242 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul2018.xlsx Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615205958/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul2018.xlsx |date=15 June 2018 }} |- |align=center|234 |align=left|{{GAB}} |{{convert|267,667|km2|0|disp=table}} |၂,၀၆၇,၅၆၁ |{{convert|{{#expr: 2067561/267667 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|235 |align=left|{{CAF}} |{{convert|622,436|km2|0|disp=table}} |၄,၇၃၇,၄၂၃ |{{convert|{{#expr: 4737423/622436 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|236 |align=left|{{KAZ}} |{{convert|2,724,900|km2|0|disp=table}} |၁၈,၂၃၂,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 18232000/2724900 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.gov.kz/faces/homePage Official monthly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140906014010/http://www.stat.gov.kz/faces/homePage |date=6 September 2014 }} |- |align=center|237 |align=left|''{{NIU}}'' ([[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|NZ]]) |{{convert|261|km2|0|disp=table}} |၁,၆၁၃ |{{convert|{{#expr: 1613/261 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |စက်တင်ဘာ ၁၀၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.citypopulation.de/Niue.html Final 2011 census result] |- |align=center|238 |align=left|{{GUY}} |{{convert|214,999|km2|0|disp=table}} |၇၈၂,၂၂၅ |{{convert|{{#expr: 782225/214999 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|239 |align=left|{{LBY}} |{{convert|1,770,060|km2|0|disp=table}} |၆,၄၇၀,၉၅၆ |{{convert|{{#expr: 6470956/1770060 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|240 |{{data Canada|popdens}} |align=left|[http://www.statcan.gc.ca/start-debut-eng.html Official estimate] |- |align=center|241 |align=left|{{BOT}} |{{convert|581,730|km2|0|disp=table}} |၂,၀၂၄,၉၀၄ |{{convert|{{#expr: 2024904/581730 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဩဂုတ် ၂၂၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.cso.gov.bw/media/2011%20Census%20_Alphabetical%20Index%20of%20Districts.pdf Final 2011 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130525113252/http://www.cso.gov.bw/media/2011%20Census%20_Alphabetical%20Index%20of%20Districts.pdf |date=25 May 2013 }} |- |align=center|242 |align=left|{{SUR}} |{{convert|163,820|km2|0|disp=table}} |၅၆၈,၃၀၁ |{{convert|{{#expr: 568301/163820 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|243 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Mauritania_(1959–2017).svg}}'' [[:en:Mauritania|Mauritania]] |{{convert|1,030,700|km2|0|disp=table}} |၃,၄၆၁,၀၄၁ |{{convert|{{#expr: 3461041/1030700 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၃ |align=left|[https://web.archive.org/web/20150925151255/http://www.ons.mr/doc/publication/Projectionpopulation.pdf Official estimate] |- |align=center|244 |align=left|{{ISL}} |{{convert|102,775|km2|0|disp=table}} |၃၅၀,၇၁၀ |{{convert|{{#expr: 350710/102775 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |မတ် ၃၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.statice.is/publications/news-archive/population/population-in-the-1st-quarter-2018/ Official estimate] |- |align=center|245 |{{data Australia|popdens|1}} |align=left|[http://www.abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1647509ef7e25faaca2568a900154b63?OpenDocument Official estimate] |- |align=center|246 |align=left|{{NAM}} |{{convert|825,118|km2|0|disp=table}} |၂,၄၁၃,၆၄၃ |{{convert|{{#expr: 2413643/825118 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://cms.my.na/assets/documents/p19dn4fhgp14t5ns24g4p6r1c401.pdf Official projection] |- |align=center|247 |align=left|''{{flagicon image|Flag of French Guiana.svg}}'' ''[[:en:French Guiana|French Guiana]]'' ([[ပြင်သစ်]]) |{{convert|86,504|km2|0|disp=table}} |၂၄၄,၁၁၈ |{{convert|{{#expr: 244118/86504 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၃ |align=left|[http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/france-regions.asp Official estimate] |- |align=center|248 |align=left|''{{flagicon image|Flag of China.svg}}'' ''[[:en:Tibet Autonomous Region|တိဗက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]'' ([[တရုတ်]]) |{{convert|1,228,400|km2|0|disp=table}} |၃,၁၈၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 3180000/1228400 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၅ | |- |align=center|249 |align=left|{{flagicon|SADR}} [[:en:Western Sahara|အနောက်ပိုင်းဆာဟာရဒေသ]]<ref>[[မော်ရိုကိုနိုင်ငံ]]နှင့် [[:en:Sahrawi Arab Democratic Republic|ဆာရာဝီ အာရပ်ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ]]နှစ်ခုစလုံးမှ ဒေသတစ်ခုလုံးအား ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ထိုနှစ်နိုင်ငံကြား၌ အုပ်ချုပ်မှု ခွဲဝေ အုပ်ချုပ်သည်။</ref> |{{convert|252,120|km2|0|disp=table}} |၅၆၇,၄၂၁ |{{convert|{{#expr: 567421/252120 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|250 |align=left|{{MNG}} |{{convert|1,564,100|km2|0|disp=table}} |၃,၀၀၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 3000000/1564100 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၂၄၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://www.infomongolia.com/ct/ci/6068 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924034911/http://www.infomongolia.com/ct/ci/6068 |date=24 September 2015 }} |- |align=center|251 |align=left|''{{flag|Tristan da Cunha}}'' ([[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|UK]]) |{{convert|207|km2|0|disp=table}} |၂၆၆ |{{convert|{{#expr: 266/207 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀၊ ၂၀၀၈ |align=left|[https://web.archive.org/web/20140629183023/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/Saint_Helena/Saint_Helena.pdf Preliminary 2008 census result] |- |align=center|252 |align=left|''{{PCN}}'' ([[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|UK]]) |{{convert|47.3|km2|0|disp=table}} |၅၆ |{{convert|{{#expr: 56/47 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |စက်တင်ဘာ ၂၀၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.citypopulation.de/Pitcairn.html 2013 census result] |- |align=center|253 |align=left|''{{FLK}}'' ([[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|UK]])<ref>[[အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ]]မှ ပိုင်ဆိုင်သည်ဟုဆိုသည့် ကျွန်းများ</ref> |{{convert|12,173|km2|0|disp=table}} |၂,၅၆၃ |{{convert|{{#expr: 2563/12173 round 2}}|/km2|2|disp=table}} |ဧပြီ ၁၅၊ ၂၀၁၂ |align=left|[http://www.falklands.gov.fk/our-people 2012 census result] |- |align=center|254 |align=left|''{{SJM}}'' ([[နော်ဝေးနိုင်ငံ]]) |{{convert|61,399|km2|0|disp=table}} |၂,၆၅၅ |{{convert|{{#expr: 2655/61399 round 2}}|/km2|2|disp=table}} |စက်တင်ဘာ ၁၊ ၂၀၁၂ |align=left|[http://www.citypopulation.de/Svalbard.html Official estimate] |- |align=center|255 |align=left|''{{GRL}}'' ([[ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ]]) |{{convert|2,166,000|km2|0|disp=table}} |၅၅,၈၇၇ |{{convert|{{#expr: 55877/2166000 round 2}}|/km2|2|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.gl/default.asp?lang=en Official estimate] |- !အဆင့်!!နိုင်ငံ (သို့ အမှီအခိုနယ်မြေ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းကီလိုမီတာ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းမိုင်)!!လူဦးရေ!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./km²)!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./mi²)!!ရက်စွဲ!! class="unsortable" | လူဦးရေရင်းမြစ် |} ==လူဦးရေသိပ်သည်းမှု အများဆုံး နိုင်ငံများ== ဤစာရင်းတွင် လူဦးရေသိပ်သည်းမှုအများဆုံး နိုင်ငံ ၁၀၀ ဖြစ်သည်။ {|class="wikitable sortable" style="text-align:right" !အဆင့်!!နိုင်ငံ (သို့ အမှီအခိုနယ်မြေ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းကီလိုမီတာ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းမိုင်)!!လူဦးရေ!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./km²)!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./mi²)!!ရက်စွဲ!! class="unsortable" | လူဦးရေရင်းမြစ် |- |1 |{{data Bangladesh|popdens}} |align=left|[https://web.archive.org/web/20110904045106/http://www.bbs.gov.bd/Home.aspx Official population clock] |- |2 |align=left|{{TWN}} |{{convert|36,193|km2|0|disp=table}} |၂၃,၅၇၂,၀၄၉ |{{convert|{{#expr: 23572049/36193 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140704022127/http://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 |date=4 July 2014 }} |- |3 |align=left|{{KOR}} |{{convert|100,210|km2|0|disp=table}} |၅၁,၆၃၅,၂၅၆ |{{convert|{{#expr: 51635256/100210 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://kosis.kr/nsportalStats/nsportalStats_0102Body.jsp?menuId=10 Annual official projection] |- |4 |align=left|{{RWA}} |{{convert|26,338|km2|0|disp=table}} |၁၂,၀၀၁,၁၃၆ |{{convert|{{#expr: 12001136/26338 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://statistics.gov.rw/sites/default/files/publications/48505cad-b578-4aaa-8932-f4c8f01fcc79/RPHC4_Population_Projections.pdf Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191212164943/http://statistics.gov.rw/sites/default/files/publications/48505cad-b578-4aaa-8932-f4c8f01fcc79/RPHC4_Population_Projections.pdf |date=12 December 2019 }} |- |5 |{{data Netherlands|popdens}} |align=left|[https://www.cbs.nl/en-gb/visualisaties/population-counter Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181009222717/https://www.cbs.nl/en-gb/visualisaties/population-counter |date=9 October 2018 }} |- |6 |align=left|{{HAI}} |{{convert|27,065|km2|0|disp=table}} |၁၁,၁၁၂,၉၄၅ |{{convert|{{#expr: 11112945/27065 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |7 |{{data India|popdens}} |align=left|[http://www.indiastat.com/default.aspx India Population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151124035144/http://www.indiastat.com/Default.aspx |date=24 November 2015 }} |- |8 |{{data Israel|popdens}} |align=left|[http://cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&ID=141 Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915102003/http://www.cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&ID=141 |date=15 September 2018 }} |- |9 |align=left|{{BDI}} |{{convert|27,816|km2|0|disp=table}} |၁၀,၆၈၁,၁၈၆ |{{convert|{{#expr: 10681186/27816 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.isteebu.bi/images/rapports/projection%20de%20la%20population%20bdi%202008-2030.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403071528/http://www.isteebu.bi/images/rapports/projection%20de%20la%20population%20bdi%202008-2030.pdf |date=3 April 2019 }} |- |10 |align=left|{{BEL}} |{{convert|30,528|km2|0|disp=table}} |၁၁,၄၀၉,၃၈၈ |{{convert|{{#expr: 11409388/30528 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/nl/bev/statistieken/stat-1-1_n.pdf Official monthly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141111002452/http://www.ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/nl/bev/statistieken/stat-1-1_n.pdf |date=11 November 2014 }} |- |11 |{{data Philippines|popdens}} |align=left|[http://www.popcom.gov.ph/ Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403061418/http://www.popcom.gov.ph/ |date=3 April 2019 }} |- |12 |align=left|{{JPN}} |{{convert|377,944|km2|0|disp=table}} |၁၂၆,၄၉၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 126490000/377944 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm Official monthly estimate] |- |13 |align=left|{{SRI}} |{{convert|65,610|km2|0|disp=table}} |၂၁,၄၄၄,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 21444000/65610 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/VitalStatistics/MidYearPopulation/Mid-year%20population%20by%20age%20group.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117022357/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/VitalStatistics/MidYearPopulation/Mid-year%20population%20by%20age%20group.pdf |date=17 November 2017 }} |- |14 |align=left|{{VNM}} |{{convert|331,212|km2|0|disp=table}} |၉၄,၆၆၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 94660000/331212 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=382&idmid=2&ItemID=18863 Official annual projection] |- |15 |align=left|{{GBR}} |{{convert|242,910|km2|0|disp=table}} |၆၅,၆၄၈,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 65648000/242495 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates Official estimate] |- |16 |{{data Pakistan|popdens}} |align=left|[http://www.pwd.punjab.gov.pk/ Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190502230956/https://pwd.punjab.gov.pk/ |date=2 May 2019 }} |- |17 |align=left|{{GER}} |{{convert|357,168|km2|0|disp=table}} |၈၂,၇၄၀,၉၀၀ |{{convert|{{#expr: 82740900/357168 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |စက်တင်ဘာ ၃၀၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/GesellschaftStaat/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/Zensus_Geschlecht_Staatsangehoerigkeit.html Official quarterly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181221205616/https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/GesellschaftStaat/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/Zensus_Geschlecht_Staatsangehoerigkeit.html |date=21 December 2018 }} |- |18 |align=left|{{DOM}} |{{convert|47,875|km2|0|disp=table}} |၁၀,၂၆၆,၁၄၉ |{{convert|{{#expr: 10266149/47875 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.one.gob.do/Multimedia/Download?ObjId=6641 Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525074831/http://www.one.gob.do/Multimedia/Download?ObjId=6641 |date=25 May 2017 }} |- |19 |align=left|{{PRK}} |{{convert|122,762|km2|0|disp=table}} |၂၅,၆၁၀,၆၇၂ |{{convert|{{#expr: 25610672/120540 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |20 |align=left|{{NGA}} |{{convert|923,768|km2|0|disp=table}} |၁၉၅,၈၇၅,၂၃၇ |{{convert|{{#expr: 195875237/923768 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |21 |align=left|{{SUI}} |{{convert|41,285|km2|0|disp=table}} |၈,၄၈၂,၂၀၀ |{{convert|{{#expr: 8465234/41285 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung.assetdetail.4782547.html Official provisional figure] |- |22 |align=left|{{ITA}} |{{convert|301,308|km2|0|disp=table}} |၆၀,၄၈၃,၉၇၃ |{{convert|{{#expr: 60483973/301308 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180716065929/http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html |date=16 July 2018 }} |- |23 |align=left|{{NPL}} |{{convert|147,181|km2|0|disp=table}} |၂၉,၂၉၁,၇၄၆ |{{convert|{{#expr: 29291746/147181 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://cbs.gov.np/image/data/Population/Population%20projection%202011-2031/PopulationProjection2011-2031.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160128182055/http://cbs.gov.np/image/data/Population/Population%20projection%202011-2031/PopulationProjection2011-2031.pdf |date=28 January 2016 }} |- |24 |align=left|{{MWI}} |{{convert|118,484|km2|0|disp=table}} |၁၈,၆၂၂,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 18622000/118484 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |25 |align=left|{{UGA}} |{{convert|241,551|km2|0|disp=table}} |၃၇,၆၇၃,၈၀၀ |{{convert|{{#expr: 37673800/241551 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ubos.org/onlinefiles/uploads/ubos/census_2014_regional_reports/Population%20Projections_2015_2020.pdf Annual official estimate] |- |26 |align=left|{{GUA}} |{{convert|108,889|km2|0|disp=table}} |၁၅,၈၀၆,၆၇၅ |{{convert|{{#expr: 15806675/108889 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၃၀၊ ၂၀၁၄ |align=left|[http://www.ine.gob.gt/index.php/estadisticas/tema-indicadores Annual Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140314175005/http://www.ine.gob.gt/index.php/estadisticas/tema-indicadores |date=14 March 2014 }} |- |27 |{{data China|popdens}} |align=left|[https://web.archive.org/web/20130121134454/http://www.stats.gov.cn/english/pressrelease/t20130118_402867147.htm Official estimate] |- |28 |align=left|{{IDN}} |{{convert|1,904,569|km2|0|disp=table}} |၂၆၁,၈၉၀,၉၀၀ |{{convert|{{#expr: 261890900/1904569 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.bps.go.id/website/pdf_publikasi/watermark_Proyeksi%20Penduduk%20Indonesia%202010-2035.pdf Official projection] |- |29 |align=left|{{CZE}} |{{convert|78,867|km2|0|disp=table}} |၁၀,၆၁၃,၃၅၀ |{{convert|{{#expr: 10613350/78867 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.czso.cz/csu/czso/population Official quarterly estimate] |- |30 |align=left|{{THA}} |{{convert|1,513,120|km2|0|disp=table}} |၆၈,၄၁၄,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 68414000/513120 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |31 |align=left|{{FRA}} |{{convert|543,965|km2|0|disp=table}} |၆၇,၂၂၅,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 67225000/543965 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.insee.fr/fr/bases-de-donnees/bsweb/serie.asp?idbank=000436387 Monthly official estimate] |- |32 |align=left|{{GHA}} |{{convert|238,533|km2|0|disp=table}} |၂၉,၆၁၄,၃၃၇ |{{convert|{{#expr: 29614337/238533 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.statsghana.gov.gh/ Official projection] |- |33 |align=left|{{POL}} |{{convert|312,685|km2|0|disp=table}} |၃၈,၄၂၆,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 38426000/312685 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://stat.gov.pl/podstawowe-dane/ Official estimate] |- |34 |align=left|{{UAE}} |{{convert|83,600|km2|0|disp=table}} |၉,၈၅၆,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 9856000/83600 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/index.aspx Official estimate] |- |35 |align=left|{{AZE}} |{{convert|86,600|km2|0|disp=table}} |၉,၈၉၈,၀၈၅ |{{convert|{{#expr: 9898085/86600 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.stat.gov.az/news/index.php?id=3776&lang=en Official estimate] |- |36 |{{data Jordan|popdens}} |align=left|[http://dosweb.dos.gov.jo/ Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818112822/http://dosweb.dos.gov.jo/ |date=18 August 2019 }} |- |37 |align=left|{{PRT}} |{{convert|92,090|km2|0|disp=table}} |၁၀,၂၉၁,၀၂၇ |{{convert|{{#expr: 10291027/92090 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpgid=ine_main&xpid=INE Official estimate] |- |38 |align=left|{{AUT}} |{{convert|83,879|km2|0|disp=table}} |၈,၈၃၀,၄၈၇ |{{convert|{{#expr: 8830487/83879 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/bevoelkerungsstand_und_veraenderung/bevoelkerung_zu_jahres-_quartalsanfang/023582.html Official quarterly estimate] |- |39 |align=left|{{HUN}} |{{convert|93,029|km2|0|disp=table}} |၉,၇၇၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 9771000/93029 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ksh.hu/docs/hun/xstadat/xstadat_eves/i_wnt001b.html Annual official estimate] |- |40 |align=left|{{TUR}} |{{convert|783,562|km2|0|disp=table}} |၈၀,၈၁၀,၅၂၅ |{{convert|{{#expr: 80810525/783562 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.turkstat.gov.tr/Start.do Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108091816/http://www.turkstat.gov.tr/Start.do |date=8 November 2017 }} |- |41 |align=left|{{CUB}} |{{convert|109,886|km2|0|disp=table}} |၁၁,၂၃၉,၂၂၄ |{{convert|{{#expr: 11239224/109886 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.one.cu/aec2015/03%20Poblacion.pdf Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170329125044/http://www.one.cu/aec2015/03%20Poblacion.pdf |date=29 March 2017 }} |- |42 |align=left|{{ETH}} |{{convert|1,063,652|km2|0|disp=table}} |၁၀၇,၅၃၄,၈၈၂ |{{convert|{{#expr: 107534882/1063652 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |43 |align=left|{{SYR}} |{{convert|185,180|km2|0|disp=table}} |၁၈,၂၈၄,၄၀၇ |{{convert|{{#expr: 18284407/185180 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN estimate] |- |44 |align=left|{{BEN}} |{{convert|112,622|km2|0|disp=table}} |၁၁,၀၀၂,၅၅၇၈ |{{convert|{{#expr: 11002578/112622 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://web.archive.org/web/20171020064707/http://www.insae-bj.org/Migration.html?file=files%2Fstats-demographiques%2FSTATISTIQUES%20DEMOGRAPHIQUES.xlsx Official projection] |- |45 |{{data Malaysia|popdens}}<!-- Do not replace this with a manual calculation. Template:Data Malaysia, like other data templates do for other countries, is used to automatically calculate today's population based on official sources. If this country's population is not accurate, please update the data template, not this article. --> |align=left|[http://www.statistics.gov.my Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611041219/http://www.statistics.gov.my/ |date=11 June 2008 }} |- |46 |{{data Egypt|popdens}} |align=left|[http://www.capmas.gov.eg Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907025744/https://www.capmas.gov.eg/ |date=7 September 2023 }} |- |47 |align=left|{{ESP}} |{{convert|503,783|km2|0|disp=table}} |၄၆,၅၄၉,၀၄၅ |{{convert|{{#expr: 46549045/505990 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ine.es/dyngs/INEbase/es/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176951&menu=ultiDatos&idp=1254735572981 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628123003/http://www.ine.es/dyngs/INEbase/es/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176951&menu=ultiDatos&idp=1254735572981 |date=28 June 2017 }} |- |48 |align=left|{{IRQ}} |{{convert|434,128|km2|0|disp=table}} |၃၈,၂၇၄,၆၁၈ |{{convert|{{#expr: 38274618/434128 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |49 |align=left|{{KHM}} |{{convert|181,035|km2|0|disp=table}} |၁၅,၈၄၈,၄၉၅ |{{convert|{{#expr: 15848495/181035 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.stat.go.jp/info/meetings/cambodia/pdf/rp12_ch10.pdf Official annual projection] |- |50 |align=left|{{KEN}} |{{convert|581,834|km2|0|disp=table}} |၅၀,၉၅၀,၈၇၉ |{{convert|{{#expr: 50950879/581834 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |51 |align=left|{{GRE}} |{{convert|131,957|km2|0|disp=table}} |၁၀,၇၆၈,၁၉၃ |{{convert|{{#expr: 10768193/131957 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.statistics.gr/en/statistics/-/publication/SPO18/- Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110002613/http://www.statistics.gr/en/statistics/-/publication/SPO18/- |date=10 January 2021 }} |- |52 |align=left|{{ROM}} |{{convert|238,391|km2|0|disp=table}} |၁၉,၆၃၈,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 19638000/238391 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.insse.ro/cms/sites/default/files/com_presa/com_pdf/poprez_ian2017e.pdf Official annual estimate] |- |53 |align=left|{{MYA}} |{{convert|676,577|km2|0|disp=table}} |၅၄,၃၆၃,၄၂၆ |{{convert|{{#expr: 54363426/676577 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၂၉၊ ၂၀၁၄ |align=left|[http://www.straitstimes.com/news/asia/east-asia/story/myanmar-census-shows-population-9-million-fewer-estimated-20140830 Preliminary 2014 census result] |- |54 |align=left|{{HON}} |{{convert|112,088|km2|0|disp=table}} |၉,၀၁၂,၂၂၉ |{{convert|{{#expr: 9012229/112492 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ine.gob.hn/images/Productos%20ine/censo/Censo%202013/Proyecciones/Proyecciones%20Ine%202018.xlsx Official projection] |- |55 |align=left|{{SEN}} |{{convert|196,722|km2|0|disp=table}} |၁၅,၇၂၆,၀၃၇ |{{convert|{{#expr: 15726037/196722 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ansd.sn/ Official estimate] |- |56 |{{data Morocco|popdens}} |align=left|[http://www.hcp.ma Official population clock] |- |57 |align=left|{{CIV}} |{{convert|322,921|km2|0|disp=table}} |၂၄,၂၉၅,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 24295000/322921 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |58 |align=left|{{BFA}} |{{convert|270,764|km2|0|disp=table}} |၁၉,၆၃၂,၁၄၇ |{{convert|{{#expr: 19632147/270764 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.insd.bf/n/contenu/autres_publications/Projections_demographiques_sous_nationales_2007-2020.pdf Annual official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161221060141/http://www.insd.bf/n/contenu/autres_publications/Projections_demographiques_sous_nationales_2007-2020.pdf |date=21 December 2016 }} |- |59 |align=left|{{UZB}} |{{convert|444,103|km2|0|disp=table}} |၃၂,၁၂၀,၅၀၀ |{{convert|{{#expr: 32120500/444103 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.stat.uz/en/statinfo/demograficheskie-dannye Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170714180152/http://stat.uz/en/statinfo/demograficheskie-dannye |date=14 July 2017 }} |- |60 |align=left|{{TUN}} |{{convert|163,610|km2|0|disp=table}} |၁၁,၄၄၆,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 11446300/163610 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ins.tn/en/themes/population#417 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191128201634/http://www.ins.tn/en/themes/population#417 |date=28 November 2019 }} |- |61 |align=left|{{UKR}}<ref name="auto"/> |{{convert|603,000 |km2|0|disp=table}} |၄၂,၃၀၀,၇၂၃ |{{convert|{{#expr: 42300723/603000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/eng/news/op_popul_e.asp Official monthly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160808023040/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/eng/news/op_popul_e.asp |date=8 August 2016 }} |- |62 | align="left" |{{MEX}} |{{convert|1,967,138|km2|0|disp=table}} |၁၂၄,၂၈၆,၆၂၃ |{{convert|{{#expr: 124286623/1967138 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၃၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www3.inegi.org.mx/sistemas/temas/default.aspx?s=est&c=25433&t=1 Official quarterly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151210212235/http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/eic2015_resultados.pdf |date=10 December 2015 }} |- |63 |align=left|{{YEM}} |{{convert|455,000|km2|0|disp=table}} |၂၈,၂၅၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 28250000/455000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |64 |align=left|{{TJK}} |{{convert|143,100|km2|0|disp=table}} |၈,၉၃၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 8931000/143100 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.tj/en Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306125630/http://www.stat.tj/en/ |date=6 March 2012 }} |- |65 |{{data Ecuador|popdens}} |align=left|[http://www.ecuadorencifras.gob.ec/proyecciones-poblacionales/ Official projection] |- |66 |align=left|{{TAN}} |{{convert|883,749|km2|0|disp=table}} |၅၄,၁၉၉,၁၆၃ |{{convert|{{#expr: 54199163/883749 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.nbs.go.tz/ Official annual estimate] |- |67 |align=left|{{GUI}} |{{convert|245,857|km2|0|disp=table}} |၁၂,၇၁၇,၁၇၆ |{{convert|{{#expr: 12717176/245857 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |68 |align=left|{{CMR}} |{{convert|466,050|km2|0|disp=table}} |၂၃,၂၄၈,၀၄၄ |{{convert|{{#expr: 23248044/466050 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.bucrep.cm/index.php/en/ Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224204444/http://www.bucrep.cm/index.php/en/ |date=24 February 2021 }} |- |69 |{{data Iran|popdens}} |align=left|[http://www.amar.org.ir/english/Population-help Official population clock] |- |70 |align=left|{{RSA}} |{{convert|1,220,813|km2|0|disp=table}} |၅၆,၅၂၁,၉၀၀ |{{convert|{{#expr: 56521900/1220813 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022017.pdf Official estimate] |- |71 |align=left|{{AFG}} |{{convert|645,807|km2|0|disp=table}} |၂၉,၇၂၄,၃၂၃ |{{convert|{{#expr: 29724323/645807 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://cso.gov.af/en/page/demography-and-socile-statistics/demograph-statistics/3897111 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180706033430/http://www.cso.gov.af/en/page/demography-and-socile-statistics/demograph-statistics/3897111 |date=6 July 2018 }} |- |72 |align=left|{{BLR}} |{{convert|207,600|km2|0|disp=table}} |၉,၄၈၄,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 9484300/207600 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.belstat.gov.by/en/ Quarterly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191101195839/http://www.belstat.gov.by/en/ |date=1 November 2019 }} |- |73 |align=left|{{MDG}} |{{convert|587,041|km2|0|disp=table}} |၂၅,၅၇၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 25571000/587041 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |74 |{{data Colombia|popdens}} |align=left|[http://www.dane.gov.co/reloj Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161028083854/http://www.dane.gov.co/reloj/ |date=28 October 2016 }} |- |75 |align=left|{{ZIM}} |{{convert|390,757|km2|0|disp=table}} |၁၄,၅၄၂,၂၃၅ |{{convert|{{#expr: 14542235/390757 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Census/population_projection.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160428150301/http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Census/population_projection.pdf |date=28 April 2016 }} |- |76 |align=left|{{COD}} |{{convert|2,345,095|km2|0|disp=table}} |၈၄,၀၀၄,၉၈၉ |{{convert|{{#expr: 84004989/2345095 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |77 |align=left|{{VEN}} |{{convert|916,445|km2|0|disp=table}} |၃၁,၄၃၁,၁၆၄ |{{convert|{{#expr: 31431164/916445 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ine.gov.ve/documentos/Demografia/SituacionDinamica/Proyecciones/xls/Nacional.xls Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403071317/http://www.ine.gov.ve/documentos/Demografia/SituacionDinamica/Proyecciones/xls/Nacional.xls |date=3 April 2019 }} |- |78 |align=left|{{MOZ}} |{{convert|799,380|km2|0|disp=table}} |၂၇,၁၂၈,၅၃၀ |{{convert|{{#expr: 27128530/799380 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.ine.gov.mz/estatisticas/estatisticas-demograficas-e-indicadores-sociais/projeccoes-da-populacao/populacao-projectada-por-distritos-maputo-cidade-2007_2040.xls/at_download/file Official estimate] |- |79 |{{data United States|Popdens}} |align=left|[https://www.census.gov/popclock Official population clock] |- |80 |align=left|{{PER}} |{{convert|1,285,216|km2|0|disp=table}} |၃၁,၈၂၆,၀၁၈ |{{convert|{{#expr: 31826018/1285216 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/Cap03020.xls Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924034728/http://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/Cap03020.xls |date=24 September 2015 }} |- |81 |{{data Brazil|popdens}} |align=left|[http://www.ibge.gov.br/apps/populacao/projecao/index.html Official population clock] |- |82 |align=left|{{ANG}} |{{convert|1,246,700|km2|0|disp=table}} |၂၈,၃၅၉,၆၃၄ |{{convert|{{#expr: 28359634/1246700 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ine.gov.ao/xportal/xmain?xpid=ine Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604103235/http://www.ine.gov.ao/xportal/xmain?xpid=ine |date=4 June 2016 }} |- |83 |align=left|{{CHL}} |{{convert|756,096|km2|0|disp=table}} |၁၇,၃၇၃,၈၃၁ |{{convert|{{#expr: 17373831/756096 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၃၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.ine.cl/prensa/detalle-prensa/2017/08/31/segun-cifras-preliminares-del-censo-2017-poblacion-censada-en-chile-llega-a-17373831-personas Preliminary 2017 census result] |- |84 |align=left|{{SOM}} |{{convert|637,657|km2|0|disp=table}} |၁၄,၇၄၃,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 14743000/637657 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align="left" |[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |85 |{{data Sweden|popdens}} |align=left|[http://www.scb.se/en/ Official population clock] |- |86 |align=left|{{ZAM}} |{{convert|752,612|km2|0|disp=table}} |၁၆,၄၀၅,၂၂၉ |{{convert|{{#expr: 16405229/752612 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.zamstats.gov.zm/phocadownload/Zambia%20Census%20Projection%202011%20-%202035.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226001102/http://www.zamstats.gov.zm/phocadownload/Zambia%20Census%20Projection%202011%20-%202035.pdf |date=26 February 2021 }} |- |87 |align=left|{{SDN}} |{{convert|1,839,542|km2|0|disp=table}} |၄၀,၇၈၂,၇၄၂ |{{convert|{{#expr: 40782742/1839542 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.cbs.gov.sd/en/download.php?id=45&file=Pop._Proj._by_satates137.pdf&count=65 Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171020065151/http://www.cbs.gov.sd/en/download.php?id=45&file=Pop._Proj._by_satates137.pdf&count=65 |date=20 October 2017 }} |- |88 |align=left|{{SSD}} |{{convert|644,329|km2|0|disp=table}} |၁၂,၅၇၅,၇၁၄ |{{convert|{{#expr: 12575714/644329 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN Projection] |- |89 |align=left |{{ALG}} |{{convert|2,381,741|km2|0|disp=table}} |၄၁,၆၉၇,၄၉၈ |{{convert|{{#expr: 41697498/2381741 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.ons.dz/IMG/pdf/DemogAlgerienne_2016.pdf Official annual projection] |- |90 |align=left|{{NER}} |{{convert|1,186,408|km2|0|disp=table}} |၂၁,၄၇၇,၃၄၈ |{{convert|{{#expr: 21477348/1186408 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN Projection] |- |91 |align=left|{{PNG}} |{{convert|462,840|km2|0|disp=table}} |၈,၁၅၁,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 8151300/462840 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align="left" |[http://prism.spc.int/regional-data-and-tools/population-statistics Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170716183647/http://prism.spc.int/regional-data-and-tools/population-statistics |date=16 July 2017 }} |- |92 |align=left|{{ARG}} |{{convert|2,780,400|km2|0|disp=table}} |၄၄,၀၄၄,၈၁၁ |{{convert|{{#expr: 44044811/2780400 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.indec.gob.ar/nivel4_default.asp?id_tema_1=2&id_tema_2=24&id_tema_3=84 Annual official estimate] |- |93 |align=left|{{SAU}} |{{convert|2,149,690|km2|0|disp=table}} |၃၃,၉၀၅,၃၂၀ |{{convert|{{#expr: 33905320/2149690 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.stats.gov.sa/en/43 Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803060537/https://www.stats.gov.sa/sites/default/files/population_by_age_groups_and_gender_en.pdf |date=3 August 2020 }} |- |94 |align=left|{{MLI}} |{{convert|1,248,574|km2|0|disp=table}} |၁၈,၅၄၂,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 18542000/1248574 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |95 |align=left|{{CHA}} |{{convert|1,284,000|km2|0|disp=table}} |၁၄,၉၀၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 14900000/1284000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |96 |align=left|{{BOL}} |{{convert|1,098,581|km2|0|disp=table}} |၁၁,၁၄၅,၇၇၀ |{{convert|{{#expr: 11145770/1098581 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://web.archive.org/web/20110924073930/http://www.ine.gob.bo/ Official estimate] |- |97 |align=left|{{RUS}}<ref name="ReferenceA"/> |{{convert|17,125,242|km2|0|disp=table}} |၁၄၆,၈၀၉,၆၄၃ |{{convert|{{#expr: 146809643/17125242 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.gks.ru/bgd/free/b17_00/IssWWW.exe/Stg/dk08/8-0.doc Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171118213735/http://www.gks.ru/bgd/free/b17_00/IssWWW.exe/Stg/dk08/8-0.doc |date=18 November 2017 }} |- |98 |align=left|{{KAZ}} |{{convert|2,724,900|km2|0|disp=table}} |၁၇,၁၈၆,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 17186000/2724900 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဖေဖော်ဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၄ |align=left|[https://web.archive.org/web/20130801110415/http://www.eng.stat.kz/Pages/default.aspx Monthly official estimate] |- |99 |{{data Canada|popdens}} |align=left|[http://www.statcan.gc.ca/start-debut-eng.html Official estimate] |- |100 |{{data Australia|popdens}} |align=left|[http://www.abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1647509ef7e25faaca2568a900154b63?OpenDocument Official estimate] |- !အဆင့်!!နိုင်ငံ (သို့ အမှီအခိုနယ်မြေ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းကီလိုမီတာ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းမိုင်)!!လူဦးရေ!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./km²)!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./mi²)!!ရက်စွဲ!! class="unsortable" | လူဦးရေရင်းမြစ် |} ==မှတ်စုများ== {{Reflist|2}} [[Category:လူဦးရေသိပ်သည်းမှုအလိုက် နိုင်ငံများစာရင်း]] t2diclb6hq5ak6nwkw6zhmthbv77sns 0 94286 1062893 850667 2026-11-11T03:08:45Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062893 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name= Larry Sanger | image = L Sanger.jpg | caption = Sanger in July 2006 | birth_name = Lawrence Mark Sanger | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1968|7|1}} | birth_place = [[:en:Bellevue, Washington]], U.S. | residence = [[:en:Columbus, Ohio]], U.S. | education = [[:en:Reed College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])<br>[[:en:The Ohio State University]] ([[:en:Master of Arts|MA]], [[:en:PhD]]) | occupation = Internet project developer | website = [http://larrysanger.org/ LarrySanger.org] | known_for = Co-founding Wikipedia }} '''လောရင့်မာ့ခ်ဆန်ဂါ''' ({{IPAc-en|ˈ|s|æ|ŋ|ər}};<ref>{{YouTube|zTaY3mg06sU|Western History for Kids, Part 1 - ancient and medieval - Sanger Academy}}, video taken from Sanger's official educational YouTube channel, pronunciation confirmed around 0:10, accessed May 7, 2016</ref> ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၆ မွေးဖွား<ref name=Anderson2011>{{cite book |author=Jennifer Joline Anderson |chapter= |pages=20 |title=Wikipedia: The Company and Its Founders |url=https://books.google.com/books?id=3Ql0ic5dTmgC&pg=PA20 |edition=1 |editor= |publisher=Abdo Group |year=2011 |isbn=1617148121}}</ref>) သည် အမေရိကန်လူမျိုးအင်တာနက်စီမံကိန်းထုတ်လုပ်ဖန်တီးသူ၊ ဝီကီပီးဒီးယားကို တွဲဖက်တည်ထောင်သူနှင့် Citizendium ကို တည်ထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref name=Walker2014/><ref name="Chillingworth" /><ref name="Anderson"> {{cite news | first = Nate | last = Anderson | title = Larry Sanger says "tipping point" approaching for expert-guided Citizendium wiki | url = https://arstechnica.com/news.ars/post/20071121-larry-sanger-says-tipping-point-approaching-for-expert-guided-citizendium-wiki.html?rel | publisher = Ars Technica | date = November 21, 2007 | accessdate = November 21, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080104012952/http://arstechnica.com/news.ars/post/20071121-larry-sanger-says-tipping-point-approaching-for-expert-guided-citizendium-wiki.html?rel | archive-date = 4 January 2008 | url-status = dead }}</ref> သူသည် အလက်စကာပြည်နယ်၊ အန်ချောရိတ် ( Anchorage) တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ ဘဝအစောပိုင်းကာလများတွင် ဆန်ဂါသည် ဒဿနိကဗေဒကို စိတ်ပါဝင်စားခဲ့သည်။<ref name="Wade_Roush" /> ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ရိဒ်ကောလိပ်မှ ဒဿနိကဗေဒဖြင့် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် Ohio State University တွင် ဒဿနိကဗေဒဖြင့် ဒေါက်တာတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Education" /> သူ၏ အတွေးအခေါ် အများစုသည် ဗဟုသုတသီအိုရီဖြစ်သည့် epistemology ကို အခြေခံထားသည်။<ref name="Wade_Roush" /> လာရီဆန်ဂါသည် အမျိုးမျိုးသော အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းစီမံကိန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သူသည် နျူပီးဒီးယားကို တည်ထောင်သည့်အကြီးအကဲတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ (၂၀၀၁ − ၀၂) တွင် ၎င်း၏ အောင်မြင်သည့် ဝီကီပီးဒီးယားကို စီစဉ်သည့်အကြီးအကဲတစ်ဦး လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဆန်ဂါသည် Citizendium ကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် နျူပီဒီးယားတွင်ရှိနေစဉ် သူသည် ဆောင်းပါးဖန်တီးမှု လုပ်ငန်းစဉ်များကို စီစဉ်ခဲ့သည်။ ဆန်ဂါသည် ဝီကီတစ်ခု ဖန်တီးရန် အဆိုပြုခဲ့ပြီး ၎င်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဝီကီပီးဒီးယားကို ဖန်တီးစေနိုင်ခဲ့သည်။ အစပိုင်းတွင် ဝီကီပီးဒီးယားသည် နျူပီးဒီးယား၏ ဖြည့်စွက်စီမံကိန်းတစ်ခုသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် ဝီကီပီးဒီးယား၏ အစောပိုင်းအုပ်စုခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယား၏ များစွာသော မူလစည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကိုလည်း ရေးဆွဲချမှတ်ခဲ့သည်။ ဆန်ဂါသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဝီကီပီးဒီးယားမှ ထွက်ခဲ့သည်။ ဝီကီပီးဒီးယားစီမံကိန်းသည် အကျပ်အတည်းဖြစ်နေသည့် ကာလကတည်းက ထွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သူသည် “ဝီကီပီးဒီးယားအနေဖြင့် ယုံကြည်လက်ခံနိုင်မှု ချို့ယွင်းနေပြီး ၎င်းတို့၏ အကျိုးအမြတ်ရှာမှုအတွက် ရွံရှာစက်ဆုပ်သည်။ ထို့ပြင် အခြားသော အကြောင်းအရာများစွာနှင့် ပညာရပ်ကျွမ်းကျင်မှုဆိုင်ရာအလေးထားမှုများ မရှိ။” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဆန်ဂါသည် ဝီကီပီးဒီးယားနှင့် အလားသဏ္ဌာန်တူသည့် အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်း Citizendium ကို စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဆန်ဂါသည် Everipedia နှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး သတင်းအချက်အလက်အကြီးအကဲတစ်ဦးအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ဆန်ဂါသည် Ohio ပြည်နယ်တက္ကသိုလ်တွင် ဒဿနိကဗေဒကို သင်ကြားပေးခဲ့ပြီး သူသည် ကမ္ဘာ့စွယ်စုံကျမ်းရေးသားခဲ့သည့် အစောပိုင်းတွေးခေါ်ဆင်ခြင်သောသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပညာရေးနှင့်သက်ဆိုင်သည့် အမျိုးမျိုးသော စီမံကိန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် WatchKnowLearn ၏ နောက်ကွယ်မှနေကာ အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ သူသည် ဝဘ်ကိုအခြေခံထားသည် အွန်လိုင်းစာဖတ်သည့်အစီအစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည့် Reading Bear ကို ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သည်။ ထိုအစီအစဉ်သည် ကလေးငယ်များ စာမည်ကဲ့သို့ဖတ်ရမည်ကို သင်ကြားပေးရန်အတွက် ရည်ရွယ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သူသည် Infobitt ဟု အမည်ပေးထားသည့် အများဝန်ဆောင်မှုသတင်းပရောဂျက်တစ်ခုကို စတင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ထိုစီမံကိန်းသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်အလယ်တွင် စတင်ရန် ကုဒ်မှာအဆင်သင့်ဖြစ်နေသော်လည်း ငွေကြေးကြောင့် မလုပ်ဆောင်နိုင်တော့ပေ။ ==ဘဝအစောပိုင်း နှင့် ပညာရေး== ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဆန်ဂါကို ဝါရှင်တန်မြို့၊ Bellevue တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူ၏ အဖေသည် ပင်လယ်နှင့်ဆိုင်သည့် ဇီဝဗေဒပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ အမေသည် ကလေးများကို စောင့်ရှောင့်ခဲ့ကြရသည်။ သူသည် ခုနစ်နှစ်သားရောက်သောအခါ မိသားစုသည် အလက်စကာပြည်နယ်၊ အန်ချောရိဂ် (Anchorage) သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သသည်။ သူသည် အစောပိုင်းဘဝကာလများတွင် ဒဿနိကနှင့်ဆိုင်သည့် အကြောင်းအရာများကို စိတ်ဝင်စားခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်ကျောင်း ပြီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရိဒ်ကောလိပ်တွင် ဒဿနိကဗေဒကို သင်ယူခဲ့သည်။ သူသည် တက္ကသိုလ်တွင် အင်တာနက်နှင့် လွှင့်တင်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို စိတ်ဝင်စားခဲ့သည်။ သူသည် ကျောင်းသားများနှင့် နည်းပြဆရာများအကြား ကြားခံတစ်ခုအနေဖြင့် စာရင်းဆာဗာတစ်ခုကို တပ်ဆင်ခဲ့သည်။ ထိုဆာဗာသည် “ကျွမ်းကျင်သူများကို သင်တန်းပေးခြင်း” အတွက် တွေ့ဆုံစဉ်းဝေးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာတွင် တွေ့ဆုံကာ သင်တန်းများ၊ သင်တန်းနည်းလမ်းများ၊ အခွင့်အလမ်းများနှင့် လူမှုဝန်ထမ်းအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုများ၊ သင်တန်းဆရာများအတွက် လွတ်လပ်သည့် ကွန်ရက်၊ ကျောင်းသားများသည် တက္ကသိုလ်ပြင်ပရှိ အကြောင်းအရာများကို အင်တာနက်မှတစ်ဆင့် ရှာဖွေနိုင်ခြင်း စသည့်လုပ်ဆောင်ချက်များကို ထိုနေရာတွင် ဖိုရမ်တစ်ခုအနေဖြင့် လုပ်ဆောင်ပေးမည် ဖြစ်သည်။ သူသည် ဒဿနိကဗေဒနှင့် ပတ်သက်သည့် ဆွေးနွေးချက်များပါဝင်သည့် Systematic Philosophy အဖွဲ့အစည်းကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဆန်ဂါသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဆွေးနွေးချက်အုပ်စုတွင် “ဒဿနိက၏ သမိုင်းသည် သဘောထားမတူမှုများ နှင့် ရှုပ်ထွေးမှုတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ ဒဿနိကဗေဒသည် အမှတ်တရားကို အမြဲတမ်း သိနိုင်သော်လည်း တွေးခေါ်ပညာရှင်တစ်ဦး၏ တုံ့ပြန်မှုသည် သံသယဖြစ်စေသည့် အကြောင်းအရာများကို ဖော်ပြနေသည်။ သို့သော် အခြားသော တုံ့ပြန်မှုတစ်ခု ရှိသည် တစ်စုံတစ်ယောက်သည် ရှေးက ဉာဏ်ကောင်းသည့် ဘိုးဘေးဘီဘင်များထက် ပို၍ ဂရုတစိုက် နည်းစနစ်တကျတွေးခေါ်ရန် ဖြစ်သည်” ဟု ရေးသား ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင်ဆန်ဂါသည် ဒဿနိကဗေဒဖြင့် ဘွဲ့ဒီဂရီကို ရိဒ်ကောလိပ်မှ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် မဟာဘွဲ့ကို Ohio ပြည်နယ်တက္ကသိုလ်မှ ရခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် Ohio ပြည်နယ်တက္ကသိုလ်တွင် ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ ဒေါက်တာတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲံသည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အစပိုင်းတွင် သူသည် “Sanger’s Review of Y2K News Reports” ဟု ခေါ်သည့် ဝဘ်ဆိုက်တစ်ခုကို စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် ပြဿနာမျာနှင့် ပတ်သက်သည့် ရင်းမြစ်များကို ဖော်ပြထားသည့် ဝဘ်ဆိုက်ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာစနနစ်နှင့်ပတ်သက်သက်သည့် ထိန်းချုပ်မှုပြဿနာများကဲ့သို့သော အကြောင်းအရာများကို ဖော်ပြထားသည်။ ==ဒဿနိကဗေဒ== ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဆန်ဂါသည် အွန်လိုင်းပညာရေးအတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေများကို စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ “ပညာရေးသည် မျှဝေပို့ဆောင်နိုင်မှုမရှိပေ။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဆန်ဂါသည် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်တွင် ဆွေးနွေးပွဲ၌ “အင်တာနက်သည် အနာဂတ်၏ ဗဟုသုတ ဖြစ်သည်” ဟူသော အဆိုပြုချက်ဖြင့် ဟောပြောခဲ့သည်။ ဆန်ဂါသည် ယနေ့အချိန်တွင် ရှိနေသည့် ဝီကီများနှင့် ဘလော့များသည် ဗဟုသုတများကို ဖြန့်ဝေရာ နှင့် ဖန်တီးရာနည်းလမ်းများ ဖြစ်လာမည်ဆိုသည်ကို သဘောတူလက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဆန်ဂါသည် ပညာရေးနှင့်ပတ်သက်၍ “နောင်နှစ်ပေါင်းများစွာကြာသည့်အခါ ပညာရေးနှင့် သင်ကြားမှုမျာတွင် လေ့လာရှာဖွေသူများကို အွန်လိုင်းသတင်းအချက်အလက်များ အလျှံအပယ်ရှိနေခြင်းသည် အံ့ဩနဘန်းဖြစ်စေသွားမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အမြဲတမ်း လျင်မြန်စွာအဖြေများကို ရှာဖွေနိုင်ခြင်း၊ အွန်လိုင်းပေါ်ရှိ လူစုလူဝေး၏ ဖန်တီးနိုင်စွမ်းများ စသည်တို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာမည်။ ဝီကီပီးဒီးယားနှင့် ယူကျူ့ကဲ့သို့သော ရင်းမြစ်များသည် သတင်းအချက်အလက်များ ဖန်တီးရာ နေရာများ ဖြစ်လာမည်။ ထိုကဲ့သို့သော များပြားသည့် နယ်ပယ်များတွင် တိုးတက်မှုများသည် မိမိကိုယ်လည်း အံ့အားသင့်စေသည်။ ထို့ပြင် သူသည် သတင်းအချက်အလက်များ များပြားစွာ ဖြစ်ပေါ်တည်ရှိလာမှုသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဘဝနေထိုင်မှုကို မည်ကဲ့သို့ ဖြစ်စေမည်နည်း။ ထိုအရာသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် အမျိုးမျိုးသော ပြောင်းလဲမှုတို့၏ ဆက်သွယ်မှု ဖြစ်သလား။ နောက်ဆုံးတွင် အင်တာနက်တိုးတက်ဖြစ်တည်မှုသည် ပညာရေးပြောင်းလဲမှုကို မည်ကဲ့သို့ ဖြစ်စေမည်နည်း” စသည်ဖြင့် ဆွေးနွေးပြောကြားခဲ့သည်။ ==နျူပီးဒီးယားနှင့် ဝီကီပီးဒီးယား== နျူပီးဒီးယားသည် ဝဘ်ကို အခြေခံထားသည့် အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် လူမှုဝန်ထမ်းများစွာတို့သည် ဆောင်းပါးများစွာကို ဝင်ရောက်ရေးသားနိုင်ပြီး တည်းဖြတ်သူများကပင် ထုတ်ဝေမှုအတွက် ကြည့်ရှုစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ၎င်းတွင်ပါဝင်သည့် ဆောင်းပါးအကြောင်းအရာများသည် အခမဲ့ပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အတူတကွတည်ထောင်သူမှာ ဂျင်မီဝေးဖြစ်ပြီး အကုန်အကျခံပေးသူမှာ ဘောနစ် (Bornis) ဖြစ်သည်။ ဆန်ဂါကို အကြီးအကဲအဖြစ် ငှားရမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဆန်ဂါသည် နျူပီးဒီးယားကို စတင်ကာ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခဲ့သည်။ သူသည် ဆောင်းပါးများကို ပြန်လည်ဆန်းစစ်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တည်းဖြတ်သူများကိုလည်း စုဆောင်းပေးခဲ့သည်။ ရေးသားလိုက်သည့် ဆောင်းပါးများကို ဝဘ်ဆိုက်ပေါ်သို့ မတင်မီ နျူပီးဒီးယား၏ အီးမေးစနစ်က ဆန်းစစ်ပေးသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ဆန်ဂါသည် ဝီကီကို ဖန်တီးရန် အကြံပြုခဲ့သည်။ ဆောင်းပါးများ ဖန်တီး ရေးသားမှုကို စေ့ဆော်ပေးရန်အတွက် ဖြစ်ပြီး ဤအကြံပြုချက်သည် နောက်ပိုင်းတွင် ဝီကီပီးဒီးယားကို ဖြစ်ပေါ်လာစေခဲ့သည်။ ဝီကီပီးဒီးယားကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် လွှင့်တင်ခဲ့သည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် အစပို်င်းတွင် နျူပီးဒီးယား၏ ဆန်းစစ်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်အတွက် ဝင်လာသည်များကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပေးသည့် ဝီကီတစ်ခုသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ လုပ်ဆောင်ရသည်ကို နျူပီးဒီးယား၏ ကျွမ်းကျင်သူများသည် ထိုပရောဂျက်ကို အနည်းငယ်သာ လုပ်ဆောင်ရန် ဆန္ဒရှိသည်။ မူလကပင် ဘောနစ်သည် ဝီကီပီးဒီးယားကို ပိုမိုအအကျိုးရှိလာစေရန် အစီအစဉ် ဆွဲခဲ့သည်။ မကြာခင်အချိန်မှာပင် ဆန်ဂါသည် ဗလာဖြစ်နေသည့် ဝီကီတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အစပိုင်းစာမျက်နှာများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဝဘ်ဆိုက်ကို ကြော်ငြာခဲ့သည်။ ဆန်ဂါ နှင့် ဝေးတို့သည် အံ့အားသင့်ခဲ့ရသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် လွှင့်တင်ပြီး၍ ရက်အနည်းငယ်အကြာမှာပင် နျူပီဒီးယားထက် ကျော်တက်သွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အနည်းငယ်သော တည်းဖြတ်သူများ ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ ဆန်ဂါသည် ဝေးဆီမှ ထောက်ပံ့မှု ပျက်ကွက်ခဲ့ရသည်ဟု ခံစားလာရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် စီမံကိန်းမှ ထွက်သွားခဲ့သည်။ ဆန်ဂါသည် ဝီကီးပီးဒီးယားတွင် အခဖြင့် လုပ်ဆောင်နေသူ တစ်ဦးသာ ဖြစ်သည်။ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဆန်ဂါသည် ဝီကီပီးဒီးယား၏ စီစဉ်သူအကြီးအကဲနှင့် နျူပီဒီးယား၏ တည်းဖြတ်သူအကြီးအကဲအဖြစ် ပြန်လည် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆန်ဂါသည် ဝီကီးပီးဒီးယားနှင့် နျူပီဒီးယားတိုတွင် သူ၏ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု ရပ်နားခြင်းအတွက် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် နျူပီဒီးယားသည် ရပ်နားခဲ့သည်။ ပီကီပီးဒီးယား၏ ဒုတိယအကြိမ်နှစ်ပတ်လည်ပြီးနောက် မကြာခင်ကာလတွင် ရပ်နားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဝေးသည် ဆန်ဂါ၏ နေရာတွင် စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ===ဝီကီပီးဒီးယား၏ ရင်းမြစ်=== [[File:Old Wikipedia.png|thumb|right|A screenshot of Wikipedia's main page on September 28, 2002.]] ဆန်ဂါသည် ဝီကီပီးဒီးယားမှ ထွက်သွားပြီးနောက် နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် ဖြစ်သည်။ ဆန်ဂါသည် သူ၏ ကိုယ်ပိုင်ဝဘ်ပေ့လင့်များတွင် သူသည် ဝီကီပီးဒီးယားကို တည်ထောင်သူအဖြစ် ထောက်ပံ့သည်ဟု တင်ထားသည်။ ဆန်ဂါသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ အစောပို်င်းတွင် ဝီကီပီးဒီးယားကို တည်ထောင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဝေးသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် မိမိကိုယ်ကို ဝီကီပီးဒီးယား၏ တည်ထောင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဆန်ဂါသည် “မိမိသည် ဝီကီပီးဒီးယားတွင် လုပ်ဆောင်နေစဉ် ဝေးသည် နောက်ကွယ်တွင် ရှိနေပြီး Bornis.com ကို အာရုံစိုက် နေသည်” ဟု ပြောခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဝေးသည် “လာရီသည် ဝီကီဆော့ဖ်ဝဲကို သီးခြားစီမံကိန်းအတွက် အသုံးပြုရန် စိတ်ကူးရှိသည်” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ==Post-Wikipedia== ==Post-Citizendium== ==ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ== ဆန်ဂါသည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား၊ ဆန်ဒီဂရို (San Diego) ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သည့်အခါ ဝေးလ်သည် သူ့အား နျူပီးဒီးယားကို ဖန်တီးရန် ငှားရမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite book |author=Joseph Michael Reagle |chapter= |pages=35 |title=Good Faith Collaboration: The Culture of Wikipedia |url=https://books.google.com/books?id=ml7SlTq8XvIC&pg=PA35 |edition=1 |editor= |publisher=[[MIT Press]] |year=2010 |isbn=1452567905}}</ref> သူသည် Las Vegas, Nevada နှင့် ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |author=Jennifer Joline Anderson |chapter= |pages=74 |title=Wikipedia: The Company and Its Founders |url=https://books.google.com/books?id=3Ql0ic5dTmgC&pg=PA74 |edition=1 |editor= |publisher=Abdo Group |year=2011 |isbn=1617148121}}</ref> ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် Columbus, Ohio တွင် သို့ ပြန်လာခဲ့ပြီး<ref name="Marshall Poe"/> လက်ရှိတွင် သူ၏ ဇနီး၊ ကလေးနှစ်ဦးတို့နှင့်အတူ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။<ref name="Daniel H Pink"/> ဆန်ဂါသည် ကလေးများစားဖတ်ခြင်းကို ထောက်ခံအားပေးခဲ့သည်။<ref name=Carey2013/> သူသည် သူ၏ သားဖြစ်သူကို အသက်နှစ်နှစ်မတိုင်ခင်ကပင် စာဖတ်ခြင်းကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ သူသည် သူ၏ကလေးစာဖတ်သည့် ဗီဒီယိုကို post တင်ခဲ့သည်။<ref name=Carey2013>{{cite news|first=Tanith|last=Carey|url=https://www.iol.co.za/lifestyle/family/baby/can-you-teach-a-baby-to-read-1446782|title=Can you teach a baby to read?|publisher=[[Independent Online (South Africa)]]|date=January 2, 2013}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} 5ay0opoj7k4yvc9faxp2v2njedemyn2 0 94926 1062947 1038194 2026-11-11T08:24:58Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062947 wikitext text/x-wiki '''အရိပ်မထွက်ဘုရား'''သည် [[မန္တလေးမြို့]]၊ မြောက်ပြင်၊ [[သူရဲဈေး]]အနီး၊ [[အောင်မြေသာစံမြို့နယ်]]၌ တည်ရှိသည်။ (အမရစံခေါင်ဌာနီ အရှေ့ရပ်တွင် တည်ရှိသည်။) [[ပုဂံခေတ်]]၊ [[ကျန်စစ်သား]]မင်း၏ ကောင်းမှုဟု [[ကျောက်စာ]]အရ သိရသည်။ အရိပ်မထွက် ဘုရားကျောက်စာကို ဘုရားရင်ပြင်တော်အတွင်း အရှေ့မြောက်ထောင့်တွင် တည်ထားသည်။ သက္ကရာဇ် ၄၂၆-ခုနှစ်၊ [[ပုဂံ|ပုဂံပြည်]]၌ နန်းတက်သော ကျန်စစ်သားမင်းသည် စေတီတော်ကို တည်ပြီးလျှင် နတ်ရွာစံခါနီး၌ '''<nowiki>''ဤစေတီတော်ဘုရားသည် နောင်တစ်ဘဝ လူအဖြစ်သို့ ရခါမှ အရိပ်ထွက်ပါစေ''</nowiki>''' ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုခဲ့သည့်အတိုင်း အရိပ်မထွက်သောကြောင့် အရိပ်မထွက်ဘုရားဟု ခေါ်ဝေါ်ကြောင်း မှတ်သားရသည်။<ref>နတ်မောက်ထွန်းရှိန် - မန္တလေး ရတနာပုံ ဘုရားစုံ၊ ၂၀၁၇၊ ဩဂုတ်လ၊ စာ-၈၀ </ref> <references group="နတ်မောက်ထွန်းရှိန် - မန္တလေး ရတနာပုံ ဘုရားစုံ၊ ၂၀၁၇၊ ဩဂုတ်လ၊ စာ-၈၀ " responsive="" /> ==သမိုင်း== တကောင်းပြည်ကြီးကို ပြန်လည်ထူထောင်တော်မူသော သတိုးမင်းဆက် (၁၇)ဆက်မြောက် သတိုးဥစ္စနမင်းလက်ထက်၌ အာကာဗလ စစ်သူကြီးသည် တိုင်းခန်းလှည့်လည်ရာ ယခု အရိပ်မထွက်ဘုရားတည်ရှိသော နေရာ၌ စခန်းချ ရပ်နားခဲ့သည်။ တပ်ဦးတွင် အမြဲဆောင်၍ ကိုးကွယ် သည့် ဘုရားရှင်၏ မွေတော်ဓာတ် မှ ရောင်ခြည် ကွန့်မြူးသည် ကိုဖူးမြင်ခဲ့ရ၏။ ထို့ကြောင့် ဤနေရာ တွင် စေတီတည်ထား ကိုးကွယ်ရန် အရပ် ဖြစ်သည်ဟုသိမြင်၏။ မွေတော် ဓာတ်တော်များ ထည့်သွင်းဌာပနာပြီး၊ သူပုန်ကွယ်ဆိတ်၊ ရန် နိမိတ်လည်း၊ အရိပ် မထွက်စေသော၊ မနောရည်သန်၊ အဓိဌာန်ကြပြီး နောက် စေတီတော်၏ ဘွဲ့အမည်အား အရိပ်မထွက် ဆုတောင်းပြည့် စေတီဟု အမှည်မှည့်လေ၏။<ref>{{Cite web |last=Popular |date=2017-06-06 |title=သမိုင္းဝင္ အရိပ္မထြက္ ဆုေတာင္းျပ ည့္ ေစတီေတာ္ႀကီး |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%91%E1%80%BC%E1%80%80%E1%80%B9-%E1%80%86%E1%80%AF/ |access-date=2026-05-28 |website=Popular |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260419173350/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%91%E1%80%BC%E1%80%80%E1%80%B9-%E1%80%86%E1%80%AF/ |archive-date=19 April 2026 |url-status=dead}}</ref> သာသနာနှစ် ၃၂၃ ခုနှစ် တွင် သတိုးမင်းဆက် ဥပရာခ်သည် ရွှေထီးတော် တင်လှူခဲ့ပြန်၏။ ထို့အပြင် မဟာရာဇာမင်း၊ ကျန်စစ်သား မင်း၊ ဘိုးတော်မင်း၏ သားတော် တို့မှလည်း အသီးသီး ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူခြင်း ရွှေထီးတော် တင်လှူခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြ၏။ သမိုင်း မှတ်တမ်းများ အရသက္ကရာဇ် ၄၂၆ ခုနှစ်တွင် ပေါက္ကံပြည့်ရှင် ကျန်စစ်သားမင်းပြန်လည် တည်ထားစဉ် “နောင်ဘဝတွင် အကျွနု်ပ် လူပြန်မဖြစ်မချင်း အရိပ်မထွက်ပါစေနှင့်” ဟု အဓိဌာန်ခဲ့ကြောင်း လည်းသိရလေ၏။ ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၂၅ ခုနှစ် တွင် သီပေါ ကုန်းဘောင် စော်ဘွား၏ အမတ်ကြီး ဟော်ရွက်နှင့် ကမ္ဘောဇ တိုင်းသား ကုန်သည်များမှ သပိတ်မှောက် အထိ ရွှေ သင်္ကန်း ကပ်ခြင်း၊ ရွှေထီးတင် လှူပူဇော်ခြင်း တို့ပြုခဲ့ကြလေ၏။ ၁၂၅၇ ခုနှစ်တွင် တုန်လှုပ် သောမြေငလျင်ကြောင့် စေတီတော် ပြိုကျတော်မူ၍ အမရစံခေါင်၊ အမရဌာနနီ ရပ်ကွက်သူ ရပ်ကွက်သား များမှ ပြုပြင် ခဲ့ကြပြန်ရ၏။ သဒ္ဓါရှင် ကြည်ဥပသကာ အပေါင်းက ထီးတော်ဟောင်း နွမ်းမှုမရှိစေရန် ၁၂၉၃ ခုနှစ်တွင် ကန်ထရိုက်တာ ဦးလှတင်နှင့် ဇနီး ဒေါ်ချူတို့မှ လည်းကောင်း ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အမရဌာနီ အရှေ့ (၃၂) ရပ်ကွက် နေမျိုးချစ်မြမြ ဆေးလိပ်ခုံမှလည်းကောင်း၊ ၁၃၁၄ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလတွင် အမရဌာနီ ရပ်ကွက် များနှင့် အမရစံခေါင် ရပ်ကွက်ပြည်သူလူထု များမှလည်းကောင်း၊ ၂ဝ၁၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် စိန်စပ္ပါယ်ဖူး စိန်တိုက်ပိုင်ရှင် ဦးအေးမောင်နှင့် ဇနီးဒေါ်နီနီ မိသားစုမှလည်း ကောင်းလုံးတော် ပြည့်ရွှေ သင်္ကန်း ကပ်လှူခြင်း၊ စိန်ဖူးတော် အသစ် တင်လှူခြင်း၊ မှန်စီပြုပြင်ခြင်း ၊ စိန် စံပယ်ဖူးခေါင်းလောင် လှူဒါန်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြလေ၏။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး ဘုရားဂေါပက အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပြီး ဘက်စုံ မွမ်းမံပြင်ဆင်မှု များဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ကြည်ညို သဒ္ဓါပွားများဖွယ်ရာ ဖြစ်လေတော့၏။ ယနေ့ အချိန်တွင် ဘုရားမှာ အရိပ် ထွက်နေသဖြင့် ကျန်စစ်သားမင်းကြီး လူပြန်ဖြစ်နေပြီဟု ယုံကြည် ကြသူများလည်း ရှိ၏။ သို့ပါ၍ ရှေးဟောင်း သမိုင်းဝင် ကြည်ညိုဖွယ်ရာ အရိပ်မထွက် စေတီတော်ကြီးအား ဝင်ရောက် ဖူးမြော်ကြည်ညိုနိုင်စေ ကြောင်း နှိုးဆော်လိုက်ရပေသည် <ref> ဒက္ခိဏာရာမ-ဘုရားကြီး၊ ဆရာ စိုးမြတ်လင်း စုဆောင်းရေးသားသည့် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းရှိ ရတနာပုံ-မန္တလေးမြို့ နှင့် မြို့ရွာဒေသအသီးသီးတို့၌ ထင်ရှားကျော်စောတော်မူသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများသမိုင်း၊ စာ-၅</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} [[Category:မန္တလေး]] [[Category:မန္တလေးမြို့ရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] m48g177t95xtswlm2nuicw2lqjin0cz 0 98052 1062887 433828 2026-11-11T01:16:48Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062887 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = ရိဒ်တောင် | other_name = | photo = | photo_caption = | elevation_m = 978 | elevation_ref = <ref>[http://peakery.com/yage-taung-thailand/ Yage Taung - Phetchaburi, Thailand • peakery] Retrieved 1 June 2016</ref> | prominence_m = | prominence_ref = | map = Myanmar | map_caption = Location in Burma | map_size = 200 | label_position = left | listing = | location = [[တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | range = Tenasserim Hills | coordinates = {{coord|12|46|29|N|99|13|17|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref = <ref name="GE"/> | topo = | first_ascent = unknown | easiest_route = climb }} '''ရိဒ်တောင်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[တနင်္သာရီတောင်တန်း]]၏ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="mapcarta">{{cite web|url=http://mapcarta.com/14645278|title=Yage Taung|work=Mapcarta|accessdate=1 June 2016}}</ref> တောင်သည် တနင်္သာရီအမျိုးသားဥယျာဉ်တွင် မြင့်တက်သွားသည်။<ref>{{Cite web |url=http://www.thailandnews.co/2011/07/myanmar-army-discover-thai-black-hawk-helicopter-crash-location/ |title=AIT News; Myanmar army discover Thai Black Hawk helicopter crash location |access-date=28 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160504090739/http://www.thailandnews.co/2011/07/myanmar-army-discover-thai-black-hawk-helicopter-crash-location/ |archive-date=4 May 2016 |url-status=dead}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== တောင်သည် တနင်္သာရီဒေသ၏ လူမနေထိုင်သည့် ကြီးမားသည့် ဧရိယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သစ်တောများ ထူထပ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် နယ်ခြားစည်းမှ အနောက်ဘက် ၁.၄ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ နီးစပ်ပြီး သိသာသည့် တောင်ထိပ်၏ အမြင့်သည် ၁၄၃၁ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။<ref name="GE">[[GoogleEarth]]</ref> မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ Natthi ရွာသည် ၂၆ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိပြီး အနီးစပ်ဆုံးလူနေထိုင်သည့် နေရာဖြစ်သည်။<ref name="mapcarta"/> ==သမိုင်း== ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၉ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော်၏ UH-60 Black Hawk ဟယ်လီကော်ပတာသည် ရိဒ်တောင်တန်းတွင် ပျက်ကျခဲ့ပြီး လူ (၉) ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2015692605_apasthailandhelicoptercrash.html?syndication=rss ''Thailand helicopter crash'' - The Seattle Times]</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များ]] 9tr01mxlhl6vlmzlt01nk1sgdrdoi9d 0 100245 1062801 439684 2026-11-10T13:06:19Z Dr Lotus Black 31011 ပုံနှင့် စာတန်းထည့်ထားသည် 1062801 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Chikugo-Yoshii_Station_20161231.jpg | thumb | right | ဘူတာ]]''' ချိခုဂိုး − ယောရှီးဘူတာ ''' (筑後吉井駅'' ချိခုဂိုး − ယောရှီး - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ ဖုခုအိုခခရိုင်၊ အုခိဟမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] 9hzdvccywrshiuzh60tr2oy6bdvqhth 0 100626 1062802 812275 2026-11-10T13:08:43Z Dr Lotus Black 31011 ပုံနှင့် စာတန်းထည့်ထားသည် 1062802 wikitext text/x-wiki {{Infobox examination | name= ဂျပန်ဘာသာစကား အရည်အချင်းစစ် စာမေးပွဲ | image_name= | image_size= | image_alt= | caption = | acronym = JLPT | type= Language proficiency test | test_admin= | skills_tested= | purpose= | year_started= ၁၉၈၄ | year terminated = | duration= | score_range= | score_validity= | offered = | attempt_restriction= | regions= | language= [[ဂျပန်ဘာသာစကား]] | test_takers= | prerequisite= | fee= | score_users= | qualification rate= | free_label= | free= | website= {{URL|www.jlpt.jp}} }} [[ဖိုင်:JLPT_N1.jpg | thumb | right | ဂျပန်ဘာသာစကား အရည်အချင်းစစ် လက်မှတ် နမူနာ]] '''ဂျပန်ဘာသာစကား အရည်အချင်းစစ် စာမေးပွဲ'''({{lang-ja|日本語能力試験 နိဟွန်ငိုနိုးလျောခုရှိခဲင်}})သည် မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ဂျပန်ဘာသာကို အသုံးပြုမှု မရှိသူများအတွက် ဂျပန်ဘာသာစကားကျွမ်းကျင်မှုကို စစ်ဆေးသည့် စာ‌မေးပွဲ ဖြစ်သည်။ စစ်ဆေးရာတွင် ပတ်သက်သည့် ဗဟုသုတ၊ ဖတ်နိုင်စွမ်းနှင့် နားထောင်မှုစွမ်းရည်တို့ကို ခြုံငုံကာ စစ်ဆေးသည်။ ဤစာမေးပွဲကို တစ်နှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ် ဂျပန်နှင့် အခြားသော ရွေးချယ်သတ်မှတ်ထားသည့် နိုင်ငံများတွင် ကျင်းပကြသည်။ ကျင်းပသည့်ရက်မှာ ဇူလိုင်လနှင့် ဒီဇင်ဘာလတို့၏ ပထမဆုံး တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဖြစ်သည်။ အခြားသောဒေသများတွင်မူ တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ဒီဇင်ဘာလ၏ ပထမဆုံး တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ကျင်းပသည်။ JLPT တွင် အဆင့်ငါးဆင့် ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်မတိုင်ခင်အထိ စာမေးပွဲကို အဆင့်လေးဆင့်ဖြင့်သာ ကျင်းပခဲ့သည်။ လေးအဆင့်သည် အနိမ့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အဆင့်တစ်သည် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ JLPT ၏ အသိအမှတ်ပြု အောင်လက်မှတ်သည် သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် အချိန်ပေါ်မူတည်ကာ တရားမဝင်ဖြစ်ခြင်းတို့ မရှိပေ။ ==သမိုင်းနှင့် စာရင်းအင်းများ== JLPT စာမေးပွဲကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ဘာသာစကားအသိအမှတ်ပြုမှု တိုးတက်လာစေရန်အတွက် ပထမဆုံးအဖြစ် ကျင်းပခဲ့သည်။ လူပေါင်း ၇၀၀၀ ဦး စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မတိုင်ခင် JLPT စာမေးပွဲသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်များတွင် ပညာသင်ကြားလိုသည့် နိုင်ငံခြားသားများအတွက် လိုအပ်သည့် စာမေးပွဲတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်ကတည်းက အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျောင်းသားအများအတွက် ဂျပန်တက္ကသိုလ်အသိအမှတ်ပြုစာမေးပွဲ (EJU) ကို တက္ကသိုလ်အများစုသည် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုစာမေးပွဲတွင် JLPT နှင့် မတူညီသည်မှာ အပိုင်းများပါဝင်ပြီး၊ ဂျပန်ဘာသာစကားကို ရေးကာဖြေဆိုရသည်များ ပါဝင်သည်။ JLPT စာမေးပွဲမှာမူ ရွေးချယ်ကာ ဖြေဆိုရသည့် ရွေးချယ်မှုပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် JLPT စာမေးပွဲကို ဂျပန်နိုင်ငံအပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း ၄၀ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ဝင်ရောက်ဖြေဆိုသူ ၃၀၂၁၉၈ ဦးရှိခဲ့ပြီး ဖြေဆိုသူများ၏ ၄၇ % (၁၄၀၀၀၀ ဦးဝန်းကျင်) သည် သက်ဆိုင်ရာ အဆင့်အလိုက် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်များ ရရှိခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖြေဆိုသူ ဆက်လက်မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၅၅၉၀၅၆ ဦးရှိကာ ၃၆ % အောက်သည် ကျရှုံးခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အရှေ့အာရှရှိ နိုင်ငံများတွင် တစ်နှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ်ကျင်းပခဲ့ပြီး စာမေးပွဲဖြေဆိုသူ စုစုပေါင်း ၇၆၈၁၁၄ ဦးရှိသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် စာမေးပွဲဖြေဆိုသူ ၆၁၀၀၀၀ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ==ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လက်ခံမှုများ== * JLPT N1 အောင်မြင်ထားသူများသည် အမှတ် ၁၅ မှတ် ရရှိသည်။ N2 အောင်မြင်ထားသူများသည် ၁၀ မှတ်ရရှိ၏။ ထိုအမှတ်များသည် ဂျပန်အစိုးရ၏ “ဂျပန်ဘာသာစကားကို မြင့်မားကျွမ်းကျင်စွာပြောဆိုနိုင်သည့်သူများကို နေထိုင်စောင့်ရှောက်မှုစနစ်အရ ပေးသည့် အမှတ်များ” ဖြစ်သည်။ ပုဂ္ဂလိကများအနေဖြင့် စုစုပေါင်းအမှတ် ၇၀ အထိ ရရှိပြီး မြင့်မားသည့် နေထိုင်မှုအတွက် စောင့်ရှောက်မှုတို့ကို ရရှိသည်။ * ဆေးပညာနှင့်ပတ်သက်ပြီး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုလုပ်ကိုင်သည့် သူများသည် N1 အရည်အရချင်း ရှိရန် လိုအပ်သည်။ ထို့ပြင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ခွင့်ပြုသည့်လိုင်စင်ရရန် စာမေးပွဲ ဖြေဆိုရန် လိုအပ်သည်။ ထို့ပြင် သူနာပြုခြင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် ကျောင်းများတက်ရောက်မည့် နိုင်ငံခြားသားများသည်လည်း စာမေးပွဲဖြေဆိုရန် လိုအပ်သည်။ * N1 သို့မဟုတ် N2 အောင်မြင်ထားသူများ(နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးရသူများ မပါ) သည် ဂျပန်နိင်ငံရှိ အလယ်တန်းကျောင်းအဆင့်နှင့် တူညီသည့်စာမေးပွဲမှ လွတ်ကင်းခွင့် ရသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အထက်တန်းကျောင်းတစ်ခုတွင် သင်ကြားရန် အလယ်တန်းကျောင်းမှ အသိအမှတ်ပြုမှု လိုအပ်သည်။ * တစ်ခါတရံ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်များတွင် ပညာသင်ကြားလိုသည့် နိုင်ငံခြားသားများသည် N1 အဆင့် လိုအပ်သည်။ ထိုအဆင့်ရှိမှသာ ဂျပန်နိုင်ငံတက္ကသိုလ်များ စာမေးပွဲစီမံခန့်ခွဲမှုမှ လက်ခံသည်။ * အင်ဒိုနီးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် ဗီယက်နမ်တို့မှ သူနာပြု သို့မဟုတ် စီးပွားရေးအရသတောတူညီမှု (EPA) များ ရှိသည်။ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင်တို့သည် ခန့်မှန်းခြေ N5 အဆင့် သို့မဟုတ် ထိုနှင့်အထက် အောင်မြင်ထားရန် လိုအပ်သည်။ ဗီယက်နမ်တို့သည် သူနာပြု လုပ်ကိုင်ရန် N3 နှင့် အထက်လိုအပ်သည်။ ==စီမံခန့်ခွဲမှု== {| class="infobox collapsible collapsed" style="width:22em" ! colspan=2 style="text-align:center; padding-left:3em"| {{resize|125%|International<br />exam sites<ref name="Overseas" /><ref>{{cite web | url = http://momo.jpf.go.jp/jlpt/overseas/e/list_e.html | title = List of Local Host Institutions of JLPT | publisher = Japanese Ministry of Foreign Affairs | accessdate = January 31, 2009 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100214133648/http://momo.jpf.go.jp/jlpt/overseas/e/list_e.html | archivedate = 2010-02-14 }}</ref>}} |- ! style="background:lavender;text-align:center;" colspan=2 | East Asia |- ! scope=row | {{ROK}} | [[Seoul]], [[Incheon]], [[Suwon]], [[Seongnam]], [[Anyang]], [[Cheonan]], [[Cheongju]], [[Daejeon]], [[Gwangju]], [[Chuncheon]], [[Gangneung]], [[Busan]], [[Gimhae]], [[Yangsan]], [[Daegu]], [[Gumi, South Korea|Gumi]], [[Andong]], [[Masan]], [[Jinju]], [[Ulsan]], [[Pohang]], [[Jeju City|Jeju]] |- ! scope=row | {{PRC}} | [[Beijing]], [[Shanghai]], [[Changchun]], [[Dalian]], [[Guangzhou]], [[Shenyang]], [[Tianjin]], [[Harbin]], [[Xi'an]], [[Chongqing]], [[Jinan]], [[Wuhan]], [[Xiamen]], [[Fuzhou]], [[Hangzhou]], [[Hohhot]], [[Luoyang]], [[Suzhou]], [[Qingdao]], [[Changsha]], [[Chengdu]], [[Nanjing]], [[Hefei]], [[Shenzhen]], [[Nanchang]], [[Shijiazhuang]], [[Taiyuan]], [[Ningbo]], [[Wuxi]], [[Guiyang]], [[Ürümqi]] |- ! scope=row | {{flag|Hong Kong}} | [[Hong Kong]] |- ! scope=row | {{flag|Mongolia}} | [[Ulaanbaatar]] |- ! scope=row | {{ROC}} | [[Taipei]], [[Kaohsiung]], [[Taichung]] |- ! style="background:lavender;text-align:center;" colspan=2 | Southeast Asia |- ! scope=row | {{flag|Indonesia}} | [[Jakarta]], [[Bandung]], [[Surabaya]], [[Medan]], [[Yogyakarta (city)|Yogyakarta]], [[Padang, Indonesia|Padang]], [[Denpasar]] |- ! scope=row | {{flag|Cambodia}} | [[Phnom Penh]] |- ! scope=row | {{flag|Singapore}} | [[Singapore]] |- ! scope=row | {{flag|Thailand}} | [[Bangkok]], [[Chiang Mai]], [[Songkhla]], [[Khon Kaen]] |- ! scope=row | {{flag|Philippines}} | [[Manila]], [[Cebu City|Cebu]], [[Davao City|Davao]] |- ! scope=row | {{flag|Brunei}} | [[Bandar Seri Begawan]] |- ! scope=row | {{flag|Vietnam}} | [[Hanoi]], [[Ho Chi Minh City|Ho Chi Minh]] |- ! scope=row | {{flag|Malaysia}} | [[Kuala Lumpur]], [[Penang]], [[Ipoh]], [[Johor Bahru]], [[Kota Kinabalu]] |- ! scope=row | {{flag|Myanmar}} | [[Yangon]], [[Mandalay]], [[Bago]] |- ! scope=row | {{flag|Laos}} | [[Vientiane]] |- ! style="background:lavender;text-align:center;" colspan=2 | South and Central Asia |- ! scope=row | {{IND}} | [[New Delhi]], [[Pune]], [[Kolkata]], [[Chennai]], [[Bangalore]], [[Mumbai]] |- ! scope=row | {{flag|Sri Lanka}} | [[Colombo]] |- ! scope=row | {{flag|Nepal}} | [[Kathmandu]] |- ! scope=row | {{flag|Pakistan}} | [[Islamabad]], [[Karachi]] |- ! scope=row | {{flag|Bangladesh}} | [[Dhaka]] |- ! scope=row | {{flag|Uzbekistan}} | [[Tashkent]] |- ! scope=row | {{flag|Kazakhstan}} | [[Almaty]] |- ! scope=row | {{flag|Kyrgyzstan}} | [[Bishkek]] |- ! style="background:lavender;text-align:center;" colspan=2 | Oceania |- ! scope=row | {{flag|Australia}} | [[Canberra]], [[Brisbane]], [[Perth, Western Australia|Perth]], [[Sydney]], [[Melbourne]], [[Adelaide]] |- ! scope=row | {{flag|New Zealand}} | [[Auckland]], [[Wellington]], [[Christchurch]] |- ! style="background:lavender;text-align:center;" colspan=2 | North America |- ! scope=row | {{flag|Canada}} | [[Vancouver]], [[Toronto]], [[Edmonton]] |- ! scope=row | {{USA}} | [[Ann Arbor]], [[Atlanta]], [[Boston]], [[Boulder]], [[Chicago]], [[Columbus, Ohio|Columbus]], [[Fayetteville, Arkansas|Fayetteville]], [[Honolulu]], [[Houston]], [[Los Angeles]], [[New York City|New York]], [[Philadelphia]], [[Seattle]], [[San Francisco]], [[Washington D.C.]] |- ! scope=row | {{flag|Mexico}} | [[Mexico City]], [[Monterrey]] |- ! style="background:lavender;text-align:center;" colspan=2 | South America |- ! scope=row | {{flag|Argentina}} | [[Buenos Aires]] |- ! scope=row | {{flag|Brazil}} | [[São Paulo]], [[Londrina]], [[Belém]], [[Rio de Janeiro]], [[Porto Alegre]], [[Brasília]], [[Salvador, Bahia|Salvador]], [[Manaus]] |- ! scope=row | {{flag|Colombia}} | [[Bogotá]] |- ! scope=row | {{flag|Ecuador}} | [[Quito]] |- ! scope=row | {{flag|Paraguay}} | [[Asunción]] |- ! scope=row | {{flag|Uruguay}} | [[Montevideo]] |- ! scope=row | {{flag|Venezuela}} | [[Caracas]] |- ! scope=row | {{flag|Chile}} | [[Santiago]] |- ! scope=row | {{flag|Peru}} | [[Lima]] |- ! scope=row | {{flag|Bolivia}} | [[Santa Cruz de la Sierra|Santa Cruz]], [[La Paz]] |- ! style="background:lavender;text-align:center;" colspan=2 | Europe |- ! scope=row | {{flag|Italy}} | [[Rome]], [[Milan]], [[Venice]] |- ! scope=row | {{flag|United Kingdom}} | [[London]], [[Edinburgh]], [[Cardiff]] |- ! scope=row | {{flag|Greece}} | [[Athens]] |- ! scope=row | {{flag|Switzerland}} | [[Bern]] |- ! scope=row | {{flag|Spain}} | [[Madrid]], [[Barcelona]], [[Sevilla]] |- ! scope=row | {{flag|Denmark}} | [[Copenhagen]] |- ! scope=row | {{flag|Germany}} | [[Düsseldorf]], [[Stuttgart]], [[Berlin]], [[Hamburg]] |- ! scope=row | {{flag|Finland}} | [[Helsinki]] |- ! scope=row | {{flag|France}} | [[Paris]], [[Lyon]] |- ! scope=row | {{flag|Ukraine}} | [[Kiev]] |- ! scope=row | {{flag|Hungary}} | [[Budapest]] |- ! scope=row | {{flag|Bulgaria}} | [[Sofia]] |- ! scope=row | {{flag|Poland}} | [[Warsaw]] |- ! scope=row | {{flag|Romania}} | [[Bucharest]] |- ! scope=row | {{flag|Ireland}} | [[Dublin]] |- ! scope=row | {{flag|Russia}} | [[Moscow]], [[Vladivostok]], [[Novosibirsk]], [[Khabarovsk]], [[Yuzhno-Sakhalinsk]], [[Irkutsk]], [[Saint Petersburg]] |- ! scope=row | {{flag|Bulgaria}} | [[Sofia]] |- ! scope=row | {{flag|Austria}} | [[Vienna]] |- ! style="background:lavender;text-align:center;" colspan=2 | Middle East and Africa |- ! scope=row | {{flag|Israel}} | [[Haifa]] |- ! scope=row | {{flag|Egypt}} | [[Cairo]] |- ! scope=row | {{flag|Kenya}} | [[Nairobi]] |- ! scope=row | {{flag|Morocco}} | [[Rabat]] |- ! scope=row | {{flag|Madagascar}} | [[Antananarivo]] |- ! scope=row | {{flag|South Africa}} | [[Johannesburg]] |- ! scope=row | {{flag|Turkey}} | [[Ankara]] |} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် JLPT သည် ပညာရေး၊ အားကစား၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ (MEXT) တို့က စီမံခန့်ခွဲလျက် ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပညာရေးလဲလှယ်မှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ (JEES) ပေါ်တွင် မူတည်ကာ ဆောင်ရွက်သည်။ ==စစ်ဆေးမှုပုံစံ== စာမေးပွဲ၏ စစ်ဆေးမှုလမ်းစဉ်ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စာမေးပွဲတွင် အဆင့်ငါးဆင့် N1, N2, N3, N4 နှင့် N5 တို့ ပါဝင်ကြသည်။ N1 သည် အမြင့်ဆုံးအဆင့် ဖြစ်သည်။ N5 သည် အနိမ့်ဆုံးအဆင့် ဖြစ်သည်။ ===အမှတ်ပေးခြင်း=== အအောင်အကျတွက်ချက်ရာတွင် item-response-theory ကို အသုံးပြုကာ တွက်ချက်သည်။ ရမှတ်များကို အအောင်အကျတွက်ချက်ရာတွင် တိုက်ရိုက်အသုံးမပြုပေ။ ထိုအမှတ်များကို စံနှုန်းအတိုင်းအတာတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသည်။ စံနှုန်းအတိုင်းအတာသည် မတူညီသည်နှစ်များ၊ မတူညီသည့် အဆင့်များ၏ တူညီသည့် တူညီသည့် သတ်မှတ်သည့် အမှတ်ဖြစ်သည်။ ထိုအမှတ်ကို အစီရင်ခံပြီး အအောင်အကျသတ်မှတ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ထို့ပြင်ဖြေဆိုသူများအား အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ အောင်မြင်သူများသည် နောင်တွင် လေ့လာရာတွင် အထောက်အကူ ဖြစ်စေရန် ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဆင့်သတ်မှတ်ချက်သည် ဖြေဆိုသူ၏ စာမေးပွဲအောင်မြင်မှုကို တိုင်းတာရန် မဟုတ်ပေ။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်သည် A, B, C သုံးမျိုးရှိ၏။ A သည် ၆၇ % နှင့် အထက်ရရှိသူ ဖြစ်သည်။ B သည် ၃၄ % နှင့် ၆၆ % အောက် ရရှိသူ ဖြစ်သည်။ C သည် ၃၄ % အောက် ရရှိသူ ဖြစ်သည်။ ===အောင်မှတ်=== စာမေးပွဲအောင်ရန်အတွက် စုစုပေါင်းအောင်မှတ် ရရှိရန် လိုအပ်သလို အပိုင်းတစ်ခုချင်းစီတွင်လည်း အောင်မှတ်ရရန် လိုသည်။ ထိုအောင်မှတ်များသည် တိုင်းတာသတ်မှတ်ထားသည့် အမှတ်ပေါ်တွင် မူတည်ကာ သတ်မှတ်သည်။ အပိုင်းတစ်ခုချင်းစီတွင် ရရှိသည့်အမှတ်သည် ညီမျှမှုမရှိဘဲ တစ်ဖက်စောင်းနင်းဖြစ်နေပါကလည်း အောင်မြင်မှု ရရှိမည် မဟုတ်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် ရေးသားသည့်အပိုင်းတွင် ကောင်းမွန်စွာဖြေဆိုနိုင်သော်လည်း နားထောင်သည့်အပိုင်းတွင် ဆိုးရွားစွာ ညံ့ဖျင်းနေခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်းအောင်မှတ်သည် အဆင့်များအပေါ်မူတည်ကာ ပြောင်းလဲမှုများ ရှိသသည်။ N1 အတွက် ၁၀၀/၁၈၀ (၅၅.၅၅%) နှင့် N5 အတွက် ၈၀/၁၈၀ (၄၄.၄၄) ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။ N4 နှင့် N5 တွင် အပိုင်းတစ်ခုချင်းစီအတွက် အောင်မှတ်များမှာ ၁၉/၆၀ = ၃၁.၆၇ % ၊ ကြီ’သည့် အပိုင်းများအတွက် ၃၈/၁၂၀ = ၁၉/၆၀ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် မှတ်သားရန်မှာ အပိုင်းတစ်ခုချင်းစီ အောင်သည့်အဆင့်သည် အားလုံးအောင်သည့် အဆင့်ထက် နည်းပေသည်။ ၄၄.၄၄ % − ၅၅.၅၅ % ရရှိရမည့်အစား ၃၁.၆၇ % ရရှိသူသည် စာမေးပွဲ၏ အပိုင်းအားလုံးကို အောင်မြင်မှု ရရှိမည် မဟုတ်ပေ။ ဤစံနှုန်းများကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဤစံနှုန်းသည် တစ်နှစ်နှင့်တစ်နှစ် ပြောင်းလဲမှု မရှိပေ။ သို့သော် တိုင်းတာသည့်အမှတ်မှာမူ ပြောင်းလဲမှု ရှိသည်။ {| class="wikitable" |- |+ Pass marks for individual sections <ref name=newfaq/> ! Level !! Overall pass mark !! Language Knowledge<br />(Vocabulary/Grammar) !! Reading !! Listening |- style="text-align:center;" || N1 || 100 points || 19 points || 19 points || 19 points |- style="text-align:center;" || N2 || 90 points || 19 points || 19 points || 19 points |- style="text-align:center;" || N3 || 95 points || 19 points || 19 points || 19 points |- ! Total possible ! 180 points ! 60 points ! 60 points ! 60 points |- style="text-align:center;" || N4 || 90 points | colspan="2"| 38 points || 19 points |- style="text-align:center;" || N5 || 80 points | colspan="2"| 38 points || 19 points |- ! Total possible ! 180 points ! colspan="2" | 120 points ! 60 points |} ===စစ်ဆေးမှုအပိုင်းများ=== {| class="wikitable" |- ! Level ! colspan="3" | Test section <ref>{{cite web | url = http://www.jlpt.jp/e/guideline/testsections.html | title = Composition of Test Sections and Items | publisher = The Japan Foundation | accessdate = March 16, 2011}}</ref><br/>(test time) ! Total duration |- ! style="text-align:center;"| N1 | style="text-align:center;" colspan="2"| Language Knowledge (Vocabulary/Grammar)・Reading<br/>(110 min) | style="text-align:center;"| Listening<br/>(60 min) | style="text-align:center;"| 170 min |- ! style="text-align:center;"| N2 | style="text-align:center;" colspan="2"| Language Knowledge (Vocabulary/Grammar)・Reading<br/>(105 min) | style="text-align:center;"| Listening<br/>(50 min) | style="text-align:center;"| 155 min |- ! style="text-align:center;"| N3 | style="text-align:center;"| Language Knowledge (Vocabulary)<br/>(30 min) | style="text-align:center;"| Language Knowledge (Grammar)・Reading<br/>(70 min) | style="text-align:center;"| Listening<br/>(40 min) | style="text-align:center;"| 140 min |- ! style="text-align:center;"| N4 | style="text-align:center;"| Language Knowledge (Vocabulary)<br/>(30 min) | style="text-align:center;"| Language Knowledge (Grammar)・Reading<br/>(60 min) | style="text-align:center;"| Listening<br/>(35 min) | style="text-align:center;"| 125 min |- ! style="text-align:center;"| N5 | style="text-align:center;"| Language Knowledge (Vocabulary)<br/>(25 min) | style="text-align:center;"| Language Knowledge (Grammar)・Reading<br/>(50 min) | style="text-align:center;"| Listening<br/>(30 min) | style="text-align:center;"| 105 min |} *Note: "Vocabulary" includes kanji and vocabulary (previous 文字・語彙) ===ခန့်မှန်းခြေလေ့လာချိန်=== ဂျပန်ဘာသာပညာရေးဌာနမှ ထုတ်ပြန်ထားသည့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်သည့် ကျောင်းသားများအတွက် လေ့လာရမည့် အချိန်ဇယားကို ဖော်ပြထားမှု ဖြစ်သည်။ ===ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးသည်များ=== အောက်ပါ ဇယားသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မတိုင်မီ ၂၀၀၄ ခုနှစ်က ကျင်းပခဲ့သည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ==လျှောက်လွှာတင်ခြင်းနှင့် ရလဒ်== လျှောက်လွှာတင်သည့် အချိန်သည့် ဇူလိုင်လတွင် ကျင်းပမည့် စာမေးပွဲအတွက် မတ်လ အစောပိုင်းနှင့် ဧပြီလနှောင်းပိုင်းမတိုင်ခင် လက်ခံလေ့ရှိသည်။ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပမည့် စာမေးပွဲအတွက်မူ ဩဂုတ်လ အစောပိုင်းနှင့် စက်တင်ဘာလ နှောင်းပိုင်းမတိုင်ခင်အထိ လက်ခံလေ့ ရှိသည်။ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပသည့် စာမေးပွဲ၏ ရလဒ်များကို ထုတ်ပြန်ကြေညာရာတွင် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဖြေဆိုသူများအတွက် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကြေညာသည်။ အခြားသော နိုင်ငံများအတွက် မတ်လတွင် ကြေညာသည်။ စာမေးပွဲရလဒ်များကို စာမေးပွဲကျင်းပသည့် အဖွဲ့ သို့မဟုတ် ဌာန သို့ ပေးပို့ပေးသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ အွန်လိုင်းမှ စာရင်းပေးသွင်းခြင်း၊ ရလဒ်များ ကြည့်ရှုခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ဇူလိုင်လစာမေးပွဲအတွက် ကြည့်ရှုမည်ဆိုပါက ဩဂုတ်လ နှောင်းပိုင်းတွင် အီးမေးပေးပို့ရန် လိုအပ်သည်။ စာမေးပွဲဖြေဆိုသူများသည် ဖြေဆိုခဲ့သည့် ရလဒ်ကို အပိုင်းအလိုက် ဖော်ပြထားသည်ကို ရရှိမည်။ အောင်မြင်သူများသည် ဘာသာစကားစွမ်းရည်အောင်မြင်မှုအတွက် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်တစ်ခု ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" style="text-align:center; " |- ! rowspan="2"|Year !! rowspan="2"|Level !! colspan="3"|JLPT in Japan !!colspan="3"|JLPT overseas |- !Applicants!!Examinees!!Certified (%)!!Applicants!!Examinees!!Certified (%) |- !rowspan="4"|2007<ref>[http://www.jlpt.jp/j/about/pdf/2007_05.pdf 2007年結果の概要,実施国・地域別応募者数・受験者数] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091228210047/http://www.jlpt.jp/j/about/pdf/2007_05.pdf |date=2009-12-28 }} JEES. Retrieved 5 April 2010.</ref> !1 kyū |47,761||42,923||14,338 (33.4%)||135,616||110,937||28,550 (25.7%) |- !2 kyū |34,782||31,805||11,884 (37.4%)||186,226||152,198||40,975 (26.9%) |- !3 kyū |16,808||15,710||8,664 (55.1%)||143,252||113,526||53,806 (47.4%) |- !4 kyū |3,908||3,383||2,332 (68.9%)||64,127||53,476||27,767 (51.9%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="4"|2008<ref>[http://www.jlpt.jp/j/about/pdf/2008_05.pdf 2008年結果の概要,実施国・地域別応募者数・受験者数] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090823190904/http://www.jlpt.jp/j/about/pdf/2008_05.pdf |date=2009-08-23 }} JEES. Retrieved 5 April 2010.</ref> !1 kyū |52,992||46,953||18,454 (39.3%)||138,131||116,271||38,988 (33.5%) |- !2 kyū |41,924||38,040||16,289 (42.8%)||187,482||157,142||58,124 (37.0%) |- !3 kyū |22,016||20,351||13,304 (65.4%)||147,435||120,569||69,605 (57.7%) |- !4 kyū |4,524||3,903||2,765 (70.8%)||65,877||55,828||31,227 (55.9%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="2"|2009-1<ref>[http://www.jees.or.jp/jlpt/pdf/2009/00-scr-all.pdf 2009年度1回日本語能力試験実施状況] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210721113958/http://www.jees.or.jp/jlpt/pdf/2009/00-scr-all.pdf |date=21 July 2021 }} JEES. Retrieved 5 March 2010.</ref> !1 kyū |29,274||26,578||11,738 (44.2%)||103,349||87,104||28,230 (32.4%) |- !2 kyū |26,437||24,793||9,279 (37.4%)||130,753||110,266||27,543 (25.0%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="4"|2009-2<ref>[http://www.jees.or.jp/jlpt/pdf/2009_2nd/00-scr-all.pdf 2009年度2回日本語能力試験実施状況] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191029093041/http://www.jees.or.jp/jlpt/pdf/2009_2nd/00-scr-all.pdf |date=29 October 2019 }} JEES. Retrieved 5 March 2010.</ref> !1 kyū |46,648||41,998||12,293 (29.3%)||137,708||114,725||26,427 (23.0%) |- !2 kyū |36,528||33,807||12,462 (36.9%)||176,628||147,328||41,488 (28.2%) |- !3 kyū |17,703||16,675||9,360 (56.1%)||131,733||108,867||51,903 (47.7%) |- !4 kyū |3,212||2,932||2,155 (73.5%)||61,995||53,041||29,529 (55.7%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="3"|2010-1<ref>[http://www.jlpt.jp/e/statistics/archive/201001.html Data of the test in 2010 (July)] JEES. Retrieved 27 November 2010.</ref> !N1 |26,225||23,694||9,651 (40.7%)||73,863||62,938||19,402 (30.8%) |- !N2 |24,738||23,126||13,768 (59.5%)||87,889||74,874||32,530 (43.4%) |- !N3 |6,947||6,280||3,051 (48.6%)||42,227||32,100||12,574 (39.2%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="5"|2010-2<ref>[http://www.jlpt.jp/e/statistics/archive/201002.html Data of the test in 2010 (December)] JEES. Retrieved 12 February 2011.</ref> !N1 |40,041||36,810||12,774 (34.7%)||100,689||87,763||25,781 (29.4%) |- !N2 |27,947||26,020||11,679 (44.9%)||106,402||91,996||30,460 (33.1%) |- !N3 |8,363||7,665||3,501 (44.9%)||56,236||45,906||18,883 (41.1%) |- !N4 |7,764||7,317||3,716 (50.8%)||48,613||41,484||19,235 (46.4%) |- !N5 |2,065||1,870||1,458 (78.0%)||43,676||38,128||22,846 (59.9%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="5"|2011-1<ref>[http://www.jlpt.jp/e/statistics/archive/201101.html Data of the test in 2011 (July)] JEES. Retrieved 13 September 2011.</ref> !N1 |24,716||22,782||6,546 (28.7%)||89,744||76,991||20,519 (26.7%) |- !N2 |19,203||17,957||9,057 (50.4%)||92,015||79,716||30,216 (37.9%) |- !N3 |5,642||5,211||2,511 (48.2%)||36,841||29,507||13,230 (44.8%) |- !N4 |3,643||3,358||1,431 (42.6%)||19,010||15,453||5,802 (37.5%) |- !N5 |716||649||464 (71.5%)||12,346||10,510||6,108 (58.1%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="5"|2011-2<ref>[http://www.jlpt.jp/e/statistics/archive/201102.html Data of the test in 2011 (December)] JEES. Retrieved 14 March 2012.</ref> !N1 |36,426||33,460||11,849 (35.4%)||100,873||88,514||27,452 (31.0%) |- !N2 |22,875||21,269||8,695 (40.8%)||94,538||82,944||28,679 (34.6%) |- !N3 |8,149||7,580||3,073 (40.5%)||49,917||41,665||16,576 (39.8%) |- !N4 |7,008||6,596||3,083 (46.7%)||38,888||33,402||14,722 (44.1%) |- !N5 |1,603||1,481||1,045 (70.6%)||33,245||29,159||16,986 (58.3%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="5"|2012-1<ref>[http://www.jlpt.jp/e/statistics/archive/201201.html Data of the test in 2012 (July)] JEES. Retrieved 29 August 2012</ref> !N1 |26,051||24,142||11,074 (45.9%)||78,905||69,082||23,789 (34.4%) |- !N2 |20,041||18,843||9,683 (51.4%)||78,553||69,418||29,191 (42.1%) |- !N3 |7,317||6,878||3,232 (47.0%)||38,650||31,941||14,391 (45.1%) |- !N4 |5,437||5,116||2,388 (46.7%)||22,431||18,590||8,489 (45.7%) |- !N5 |1,004||925||679 (73.4%)||16,361||13,911||8,129 (58.4%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="5"|2012-2<ref>[http://www.jlpt.jp/e/statistics/archive/201202.html Data of the test in 2012 (December)] JEES. Retrieved 29 August 2012</ref> !N1 |32,917||30,296||7,998 (26.4%)||86,004||75,250||17,411 (23.1%) |- !N2 |21,139||19,612||7,919 (40.4%)||79,513||69,790||25,617 (36.7%) |- !N3 |10,085||9,422||2,668 (28.3%)||47,301||39,763||12,722 (32.0%) |- !N4 |6,961||6,562||2,371 (36.1%)||36,799||31,620||11,783 (37.3%) |- !N5 |1,416||1,307||945 (72.3%)||34,178||29,700||16,225 (54.6%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="5"|2013-1<ref>[http://www.jlpt.jp/e/statistics/archive/201301.html Data of the test in 2013 (July)] JEES. Retrieved 3 May 2015</ref> !N1 |27,099||25,117||8,503 (33.9%)||74,674||65,225||20,139 (30.9%) |- !N2 |20,956||19,712||9,117 (46.3%)||73,729||64,885||29,725 (45.8%) |- !N3 |9,988||9,337||3,623 (38.8%)||39,870||32,895||13,063 (39.7%) |- !N4 |5,637||5,297||2,485 (46.9%)||23,746||19,941||9,823 (49.3%) |- !N5 |1,000||905||696 (76.9%)||18,720||16,016||9,957 (62.2%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="5"|2013-2<ref>[http://www.jlpt.jp/e/statistics/archive/201302.html Data of the test in 2013 (December)] JEES. Retrieved 3 May 2015</ref> !N1 |31,691||28,929||10,031 (34.7%)||81,794||71,490||25,524 (35.7%) |- !N2 |22,859||21,211||8,410 (39.6%)||73,935||64,989||28,148 (43.3%) |- !N3 |12,436||11,501||3,911 (34.0%)||48,875||41,129||17,901 (43.5%) |- !N4 |6,963||6,430||2,871 (44.7%)||38,078||32,752||14,290 (43.6%) |- !N5 |1,519||1,392||983 (70.6%)||37,313||31,922||18,248 (57.2%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="5"|2014-1<ref>[http://www.jlpt.jp/e/statistics/archive/201401.html Data of the test in 2014 (July)] JEES. Retrieved 27 June 2017</ref> !N1 |26,777||24,395||9,513 (39.0%)||73,782||64,409||21,108 (32.8%) |- !N2 |22,226||20,855||9,359 (44.9%)||73,829||64,699||29,313 (45.3%) |- !N3 |14,842||13,749||4,362 (31.7%)||42,746||35,251||15,535 (44.1%) |- !N4 |6,643||6,208||3,028 (48.8%)||27,271||22,944||10,657 (46.4%) |- !N5 |1,318||1,175||885 (75.3%)||23,154||19,658||10,726 (54.6%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="5"|2014-2<ref>[http://www.jlpt.jp/e/statistics/archive/201402.html Data of the test in 2014 (December)] JEES. Retrieved 27 June 2017</ref> !N1 |30,061||27,309||8,663 (31.7%)||76,516||66,610||20,260 (30.4%) |- !N2 |27,725||25,548||8,785 (34.4%)||73,274||63,494||25,361 (39.9%) |- !N3 |18,415||16,767||4,796 (28.6%)||51,365||42,642||17,189 (40.3%) |- !N4 |8,123||7,516||2,482 (33.0%)||40,292||34,265||13,142 (38.4%) |- !N5 |1,862||1,696||1,119 (66.0%)||42,172||35,492||17,002 (47.9%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="5"|2015-1<ref>[http://www.jlpt.jp/e/statistics/archive/201501.html Data of the test in 2015 (July)] JEES. Retrieved 27 June 2017</ref> !N1 |27,218||24,971||8,958 (35.9%)||70,453||60,642||20,625 (34.0%) |- !N2 |28,788||26,788||10,819 (40.4%)||74,931||64,764||28,538 (44.1%) |- !N3 |22,389||20,867||6,398 (30.7%)||46,799||38,489||16,081 (41.8%) |- !N4 |9,874||9,332||3,556 (38.1%)||32,597||27,241||9,383 (34.4%) |- !N5 |1,796||1,634||1,190 (72.8%)||29,201||24,569||12,940 (52.7%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="5"|2015-2<ref>[http://www.jlpt.jp/e/statistics/archive/201502.html Data of the test in 2015 (December)] JEES. Retrieved 27 June 2017</ref> !N1 |32,200||29,305||8,911 (30.4%)||74,059||64,355||17,768 (27.6%) |- !N2 |36,147||33,374||10,922 (32.7%)||76,202||65,804||26,408 (40.1%) |- !N3 |27,047||24,683||6,839 (27.7%)||55,103||45,589||19,739 (43.3%) |- !N4 |11,874||10,969||3,325 (30.3%)||45,623||38,566||14,794 (38.4%) |- !N5 |2,408||2,146||1,398 (65.1%)||45,543||38,431||19,203 (50.0%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="5"|2016-1<ref>[http://www.jlpt.jp/e/statistics/archive/201601.html Data of the test in 2016 (July)] JEES. Retrieved 27 June 2017</ref> !N1 |30,218||27,810||10,340 (37.2%)||69,147||59,790||19,396 (32.4%) |- !N2 |39,136||36,525||14,037 (38.4%)||79,208||68,642||32,324 (47.1%) |- !N3 |36,559||34,368||11,447 (33.3%)||50,857||41,816||19,531 (46.7%) |- !N4 |13,435||12,547||4,272 (34.0%)||36,637||30,498||11,960 (39.2%) |- !N5 |2,191||1,977||1,282 (64.8%)||32,286||27,106||13,671 (50.4%) |- style="border-top: 2px solid;" !rowspan="5"|2016-2<ref>[http://www.jlpt.jp/e/statistics/archive/201602.html Data of the test in 2016 (December)] JEES. Retrieved 27 June 2017</ref> !N1 |37,492||34,065||10,152 (29.8%)||74,584||64,866||20,041 (30.9%) |- !N2 |49,620||45,687||12,962 (28.4%)||86,649||74,949||29,826 (39.8%) |- !N3 |39,881||36,536||11,966 (32.8%)||63,187||52,404||23,389 (44.6%) |- !N4 |15,219||13,937||4,076 (29.2%)||52,626||44,393||15,444 (34.8%) |- !N5 |2,989||2,686||1,577 (58.7%)||54,373||45,200||21,515 (47.6%) |} ==ယခင်ကျင်းပခဲ့သည့် ပုံစံ (၁၉၈၄ − ၂၀၀၉)== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်ဘာသာစကား]] idoptknl7hzwbd8rv98jj59v71h2crv 0 103758 1062914 1023524 2026-11-11T05:20:53Z ~2026-59868-63 150649 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1062914 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{NGSN|M|06|size=50}} {{NGSN|S|05|size=50}}<br/>Hisaya-ōdōri Station | native_name = 久屋大通駅 | native_name_lang = ja | type = {{ric|Nagoya Municipal Subway|name=y}} station | image = Platform_of_Hisaya-Odori_Station_%28Sakuradori_Line%29.JPG | alt = | caption = | other_name = | address = Nishiki 3-48, [[Naka-ku, Nagoya|Naka]], [[Nagoya, Aichi|Nagoya]], [[Aichi Prefecture|Aichi]]<br />{{Nihongo2|（名古屋市中区錦三丁目48）}} | country = Japan | coordinates = | operator = [[File:Transportation Bureau City of Nagoya.svg|link=Transportation Bureau City of Nagoya|13px]] [[Transportation Bureau City of Nagoya]] | line = {{Plainlist| * {{ric|Nagoya Municipal Subway|m|name=y}} * {{ric|Nagoya Municipal Subway|s|name=y}} }} | platforms = | connections = {{Plainlist| *{{rint|bus}} Bus stop }} | structure = | code = M06<br> S05 | opened = {{start date and age|9 October 1989|df=y}} | closed = | former = | passengers = 3,238,787 <ref name="nagoya statistics">{{Cite web |url=http://www.city.nagoya.jp/somu/page/0000004981.html |script-title=ja:平成21年版名古屋市統計年鑑　11.運輸・通信 |trans-title=Nagoya Statistics for Year 21 of the Heisei Era, 11 Transportation and Communication |publisher=Nagoya City |accessdate=1 December 2010 |language=Japanese}}</ref> | pass_year = 2008 | services = {{Adjacent stations |system=Nagoya Municipal Subway |line1=m |left1=Sakae |right1=Nagoyajo |line2=s |left2=Marunouchi |right2=Takaoka |note-left={{NGSN|M|05|size=30}}|note-right={{NGSN|M|07|size=30}}|note-left2={{NGSN|S|04|size=30}}|note-right2={{NGSN|S|06|size=30}}}} }} ''' ဟိဆယ − အိုးဒိုးရိဘူတာ ''' (久屋大通駅'' ဟိဆယ − အိုးဒိုးရိ - အဲခိ '') ああသည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အအိချိခရိုင်]]၊ [[နဂိုယမြို့]]၊ နခရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==External links== {{Commons category}} * [http://www.kotsu.city.nagoya.jp/subway/station_info/mayara_info/yagoto.html Yagoto Station official web site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220826021342/http://www.kotsu.city.nagoya.jp/subway/station_info/mayara_info/yagoto.html |date=26 August 2022 }} {{in lang|ja}} * [http://www.kotsu.city.nagoya.jp/subway/station_info/ha_info/hisaya_odori.html Hisaya-ōdōri Station (Transportation Bureau City of Nagoya)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210516175144/https://www.kotsu.city.nagoya.jp/subway/station_info/ha_info/hisaya_odori.html |date=16 May 2021 }} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Coord|35.1735|N|136.9081|E|type:railwaystation_region:JP|display=title}} cjdkj4djxgl87aafytsx10v7ms84hvt 1062915 1062914 2026-11-11T05:22:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-59868-63|~2026-59868-63]] ([[User talk:~2026-59868-63|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1062914|1062914]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1062915 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{NGSN|M|06|size=50}} {{NGSN|S|05|size=50}}<br/>Hisaya-ōdōri Station | native_name = 久屋大通駅 | native_name_lang = ja | type = {{ric|Nagoya Municipal Subway|name=y}} station | image = Platform_of_Hisaya-Odori_Station_%28Sakuradori_Line%29.JPG | alt = | caption = | other_name = | address = Nishiki 3-48, [[Naka-ku, Nagoya|Naka]], [[Nagoya, Aichi|Nagoya]], [[Aichi Prefecture|Aichi]]<br />{{Nihongo2|（名古屋市中区錦三丁目48）}} | country = Japan | coordinates = | operator = [[File:Transportation Bureau City of Nagoya.svg|link=Transportation Bureau City of Nagoya|13px]] [[Transportation Bureau City of Nagoya]] | line = {{Plainlist| * {{ric|Nagoya Municipal Subway|m|name=y}} * {{ric|Nagoya Municipal Subway|s|name=y}} }} | platforms = | connections = {{Plainlist| *{{rint|bus}} Bus stop }} | structure = | code = M06<br> S05 | opened = {{start date and age|9 October 1989|df=y}} | closed = | former = | passengers = 3,238,787 <ref name="nagoya statistics">{{Cite web |url=http://www.city.nagoya.jp/somu/page/0000004981.html |script-title=ja:平成21年版名古屋市統計年鑑　11.運輸・通信 |trans-title=Nagoya Statistics for Year 21 of the Heisei Era, 11 Transportation and Communication |publisher=Nagoya City |accessdate=1 December 2010 |language=Japanese}}</ref> | pass_year = 2008 | services = {{Adjacent stations |system=Nagoya Municipal Subway |line1=m |left1=Sakae |right1=Nagoyajo |line2=s |left2=Marunouchi |right2=Takaoka |note-left={{NGSN|M|05|size=30}}|note-right={{NGSN|M|07|size=30}}|note-left2={{NGSN|S|04|size=30}}|note-right2={{NGSN|S|06|size=30}}}} }} ''' ဟိဆယ − အိုးဒိုးရိဘူတာ ''' (久屋大通駅'' ဟိဆယ − အိုးဒိုးရိ - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အအိချိခရိုင်]]၊ [[နဂိုယမြို့]]၊ နခရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==External links== {{Commons category}} * [http://www.kotsu.city.nagoya.jp/subway/station_info/mayara_info/yagoto.html Yagoto Station official web site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220826021342/http://www.kotsu.city.nagoya.jp/subway/station_info/mayara_info/yagoto.html |date=26 August 2022 }} {{in lang|ja}} * [http://www.kotsu.city.nagoya.jp/subway/station_info/ha_info/hisaya_odori.html Hisaya-ōdōri Station (Transportation Bureau City of Nagoya)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210516175144/https://www.kotsu.city.nagoya.jp/subway/station_info/ha_info/hisaya_odori.html |date=16 May 2021 }} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Coord|35.1735|N|136.9081|E|type:railwaystation_region:JP|display=title}} 01srm4139ei2bn187ucuucyh0ccifgb 0 104469 1062843 714445 2026-11-10T15:18:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */ 1062843 wikitext text/x-wiki '''ဦးကြည်''' သည် ''သစ္စာဒီပက ဝိပဿနာအဖွဲ့''ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် သာသနာပြု လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဆရာသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ပတ်သက်သည့် စာအုပ်များ၊ တရားဓမ္မများကို ဟောပြောပြသခြင်း စသည့် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="history">{{cite book |title=သဘာဝ ဝိပဿနာကျမ်း |author= ဦးကြည် |publisher= ရွှေပြည်တန်စာပေ |location= အမှတ် (၅၉၄/B)၊ ၈၃/၈၄ လမ်းထောင့်၊ မန္တလေး |date= မေလ၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ် |pages= }}</ref> ==ဘဝ== ဦးကြည်ကို ၁၂၇၈ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၁ ရက်၊ ကြာသပေတေးနေ့တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဝေါမြို့နယ်၊ ဘုရားပြိုရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ ဉာဏ်ပညာထက်မြက်သဖြင့် “မောင်ဉာဏ်” ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။ သားသမီးလေးယောက်ရှိသည့်အနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ဆရာ၏ မိဘနှစ်ပါးမှာ အဖ ဦးဖိုးဆိုင်နှင့် အမိ ဒေါ်သွယ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="history"/> ===ရှင်သာဏေဘဝ=== ဆရာသည် အသက် ၅ နှစ်အရွယ်တွင် ရွာရှိ အစိုးရစာသင်ကျောင်း၌ စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ သတ္တမတန်းကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရွာ၏ မြောက်ဘက်ကျောင်းကြီးတွင် မိဘများ၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ဆရာတော်ဦးအာဒိစ္စကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ “အရှင်ပဏ္ဍိစ္စ” ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် စာပေပရိယတ္တိများကို အပတ်တကုတ် လေ့လာသင်ယူခဲ့သည်။<ref name="history"/> ===ရဟန်းဘဝ=== ၁၂၉၈ ခုနှစ်တွင် ရဟန်းဒါယကာ ဦးစိန်ဝင်း+ဒေါ်အေးခင်တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ဝေါမြို့၊ ကြုံတူစာသင်တိုက်ဆရာတော်ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်၊ နယုန်လတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ခြောက်ထပ်ကြီးဘုရားကြီးတိုက် ဆရာတော်များ ဖြစ်သည့် အရှင်ကောဏ္ဍည၊ အရှင်ကောသလ္လ၊ အရှင်ရာဇိန္ဒတို့ထံတွင် သင်ရိုးပါဠိတော်၊ အဌကထာဋီကာများ ပေါက်သည်အထိ သင်ယူခဲ့သည်။ ဝေါမြို့၊ ကြုံတူစာသင်တိုက်၊ ခရမ်းမြို့ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတိုက်တို့တွင် စာချဆရာတော်အဖြစ် စာပေပရိယတ္တိများ ပို့ချပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သဖြင့် မိခင်အား ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် လူဝတ်လဲခဲ့သည်။<ref name="history"/> ==အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း== ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပြီးစတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ စမ်းချောင်းဆီဆုံလမ်းတွင် နေထိုင်ကာ အစိုးရစာပုံနှိပ်တိုက်၊ မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာတိုက်တို့တွင် လက်ထောက်စာပြင်ဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၃၀၆ ခုနှစ်တွင် ကြည့်မြင်တိုင်၊ ကွမ်းရွဲတန်း နေလဝိဇ္ဇာဓာတ်ဆရာကြီး ဦးဘခိုင်ထံတွင် ဆေးပညာသင်ယူ၍ စမ်းချောင်း၊ ပဒုမ္မာလမ်း၌ လောကဓာတ်ဆေးတိုက်အမည်ဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ဆေးတိုက် တည်ထောင်ကာ ကုသိုလ်ဖြစ် ဆေးကုခဲ့သည်။<ref name="history"/> ==သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခြင်း== ၁၃၁၀ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီကမ္မဋ္ဌာန်းတိုက်ဆရာကြီး ဆရာညိုထံ၌ တရားအားထုတ်ခဲ့သည်။ ဆရာကြီး ဦးဘခင်၊ ဦးစံသိန်း (ယူအီအေ) တို့နှင့်အတူ ဗုဒ္ဓသာသနာ ပဋိပတ္တိအဖွဲ့ကြီးကို တည်ထောင်ဖွဲ့စည်း၍ ဉာဏစာဂီဆရာတော်ဘုရားကြီးကို ပင့်ကာ စာပေဆွေးနွေးခြင်း၊ လုပ်ငန်းလက်ခံကျင့်သုံးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref name="history"/> ===အသောကာရာမဝိပဿနာတိုက်=== ၁၃၀၃ ခုနှစ်တွင် မိခင်နှင့်အတူ ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့သို့ လိုက်ပါသွားပြီး တရားဆွေးနွေးကြရင်းမှ အများ၏ ဆန္ဒအရ တရားဟောပြောပေးပါရန် တောင်းပန်မှုကြောင့် သီရိမင်္ဂလာ တောင်အနီး (၃) ဧကခန့်ကျယ်သော ကျွန်းတောကြီးတွင် အသောကာရာမဝိပဿနာတိုက်ကို တည်ထောင်၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းတရား ပြသခဲ့သည်။ ကယားပြည်နယ်အတွင်း လှည့်လည်ဟောပြောရင်း ၁၃၂၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ပြည်လမ်း၊ လယ်တီမူဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းတိုက် ဆရာတော် ဦးဇာဂရ၏ ဖိတ်ခေါ်ချက်အရ ယင်းကျောင်းတိုက်တွင် ဆက်လက်ပြသခဲ့သည်။<ref name="history"/> ===ရန်ကုန်မြို့တွင် သာသနာပြုခြင်း=== ဆရာကြီးသည် ၁၃၂၂ ခုနှစ်တွင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မိမိနေထိုင်ရာ ရန်ကုန်မြို့၊ စမ်းချောင်း၊ လင်းလွန်းရပ်ကွက်ရှိ ကိုးနဝင်းကပ်ကျော်စေတီတော်ဘုရားတန်ဆောင်းတွင် ဂေါပကအဖွဲ့၏ တောင်းပန်ချက်အရ ဝါတွင်း - ဝါပဥပုသ်နေ့ ညတိုင်းတရားပြသခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ တာမွေ၊ မလွှကုန်း၊ အောင်တော်မူစေတီဓမ္မာရုံတွင် နာယကကြီး ဦးထွန်း (နဝဒေးပုံနှိပ်တိုက်) - ဒေါ်သန်းသန်း၊ ဦးလှဖေနှင့် ကန်တော်ကြီး သိန်းဆုဌာနနှင့် သစ္စာပန်းမသိန်း ဆေးလိပ်ခုံပိုင်ရှင် ဒေါ်သိန်းနှင့် ဒေါ်သန်း စသည့် ယောဂီများ၏ တောင်းပန်ချက်အရ အပတ်စဉ်တရားပွဲများ ဟောကြားပြသခဲ့သည်။<ref name="history"/> ===သစ္စာဒီပကဝိပဿနာအဖွဲ့ချုပ်တည်ထောင်ခြင်း=== ဆရာကြီးသည် လှည့်လည်ကာ တရားဟောပြောပြသရင်းမှ မဇ္ဈိမပဋိပဒါလမ်းကြောင်း လုပ်ငန်းလုပ်ကွက်ကို အဓိကထား၍ ပရမတ်ကို တိုက်ရိုက်ကြည့်ရှုသော ဓမ္မာနုပဿနာပသတိပဋ္ဌာန်ကို ပင်ရင်းဌာနတစ်ခုအနေဖြင့် အဓိကဟောပြောပြသလိုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သစ္စာ - အမှန်တရားတည်းဟူသော ခန္ဓာကိုယ်၏ ပရမတ္ထတရားတော်ကို၊ ဒီပက - တိကျစွာ ဖွင့်ထုတ်ပြသခြင်းဟူသော ဗျုပ္ပတ်အတိုင်း “သစ္စာဒီပကဝိပဿနာအဖွဲ့ချုပ်” ဟူသော အမည်ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ဗားကရာရွှေတောင်တိုက်သစ်ကျောင်း ဆရာတော် ဦးသာဂရ၏ ခွင့်ပြုချက်အရ ၎င်းကျောင်းတိုက်တွင် ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် စတင်တည်ထောင်ကာ ဟောပြောပြသခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဆရာကြီးသည် များစွာသော သာသနာပြုလုပ်ငန်းတို့ကို အားသွန်ခွန်စိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="history"/> ==အိမ်ထောင်ပြုခြင်း== ဆရာသည် ၁၃၂၂ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်မြကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။<ref name="history"/> ==စာအုပ်များ ရေးသားပြုစုခြင်း== ဆရာကြီးသည် မိမိကိုယ်တိုင် သာသာနာပြုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေသည့်ကြားမှပင် ဝိပဿနာအားထုတ်လိုသော ယောဂီများအတွက်လည်းကောင်း၊ တရာထူး တရားမြတ် ဓမ္မပီတိ - ဓမ္မရသာ ပွားများစိမ့်သောငှါ အချိန်ရခိုက် ကျမ်းစာအုပ် အမျိုးပေါင်း ၂၀ ကျော်၊ ဓမ္မဆောင်းပါး ၁၀၀ ကျော်၊ ဓမ္မသံဝေဂဆောင်ပုဒ်၊ လင်္ကာဆောင်ပုဒ်များ အများအပြား ရေးသားခဲ့သည်။ အောက်ပါတိုမှာ ဆရာရေးသားခဲ့သည့် ကျမ်းများထဲမှ အချို့ ဖြစ်သည်။ ၁။ [[သဘာဝဝိပဿနာကျမ်း]]<ref name="history"/> ==ဘဝနောက်ဆုံးအချိန်== ဆရာကြီးသည် သစ္စာဒီပကဝိပဿနာအဖွဲ့ခွဲသို့ ၃၅ ကြိမ်မြောက် တရားစခန်းဖွင့်လှစ်ပြသရန် ခရီးထွက်ခွာတော့မည် တစ်ရက်အလို ၁၅ - ၁ - ၁၉၉၇ (ဗုဒ္ဓဟူးနေ့) နံနက် ၅ နာရီအချိန်တွင် တစ်ဘဝဇာတ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းခဲ့သည်။ <ref name="history"/> ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[https://t.me/ukyi_tayar|ဟောကြားခဲ့သည့် တရားအသံဖိုင်များ] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၁၇|၁၉၉၇|ကြည်၊ ဦး၊ သစ္စာဒီပက}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] snjeya19htwl26i2tzxkq525xgabx9q 0 106563 1062967 1061730 2026-11-11T10:14:28Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062967 wikitext text/x-wiki {{other uses|Legalism (disambiguation)}} {{Infobox Chinese |title = '''ဥပဒေဝါဒ''' |pic = Statue of Shang Yang.jpg |piccap = အရေးပါသည့် နိုင်ငံပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးပညာရှင် [[ရှန်းယန်]] |picsize = 200px |showflag = pw |c = 法家 |l = The two basic meanings of Fa are "method" and "standard". Jia can mean "school of thought", but also "specialist" or "expert", this being the usage that has survived in modern Chinese.<ref>Paul R. Goldin, Persistent Misconceptions about Chinese Legalism. p.&nbsp;4 https://www.academia.edu/24999390/Persistent_Misconceptions_about_Chinese_Legalism_ * Pines, Yuri, "Legalism in Chinese Philosophy", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2014 Edition), Edward N. Zalta (ed.), 1. Defining Legalism. http://plato.stanford.edu/archives/win2014/entries/chinese-legalism/ * Jay L. Garfield, William Edelglass 2011, p.&nbsp;59 The Oxford Handbook of House Philosophy https://books.google.com/books?id=I0iMBtaSlHYC&pg=PA59</ref> |p = Fǎjiā |w = Fa³-chia¹ |mi = {{IPAc-cmn|f|a|3|j|ia|1}} |gr = Faajia |wuu = Fat^平 ga^平 |j = Faat³-gaa¹ |y = Faat-gāa |tl = Huat-ka }} [[File:Birth Places of Chinese Philosophers.png|300px|thumb|ကျိုးမင်းဆက်တွင် အတွေးအခေါ် ၁၀၀ ကျောင်းတော်များမှ ထင်ရှားသည့် တရုတ်လူမျိုး အတွေးအခေါ် ပညာရှင်များ မွေးဖွားရာဒေသများ။ ဥပဒေဝါဒမှ အတွေးအခေါ် ပညာရှင်များကို အနက်ရောင် တြိဂံများဖြင့် အမှတ်အသား ပြုထားသည်။]] ဥပဒေ ဝါဒ တွင် ထင်ရှားသည့် အတွေးအခေါ် ပညာရှင်များမှာ [[ရှန်းယန်]]၊ [[ရှန်းဘုဟိုင်]]၊ [[ဟန်ဖေး]] တို့ဖြစ်သည်။ {{တရုတ် ဥပဒေဝါဒ}} ==References== {{Reflist|30em}} ==Sources== * Barbieri-Low, Anthony, trans. ''The Standard Measure of Shang Yang (344 B.C.)'' (2006) * {{citation | title = Chinese Thought from Confucius to Mao Tsê-tung | given = Herrlee G. | surname = Creel | author-link = Herrlee Glessner Creel | publisher = University of Chicago Press | year = 1953 | isbn = 978-0-226-12030-0 | postscript = . }} * Duyvendak, J.J.L., trans. ''The Book of Lord Shang: A Classic of the Chinese School of Law''. London: Probsthain, 1928. * {{citation | title = China's Legalists: The Earliest Totalitarians and Their Art of Ruling | given = Zhengyuan | surname = Fu | publisher = M.E. Sharpe | year = 1996 | isbn = 978-1-56324-779-8 | postscript = . }} * {{citation | title = Persistent misconceptions about Chinese 'Legalism' | given = Paul R. | surname = Goldin | journal = Journal of Chinese Philosophy | year = 2011 | volume = 38 | issue = 1 | pages = 88–104 | doi = 10.1111/j.1540-6253.2010.01629.x | url = https://www.sas.upenn.edu/ealc/system/files/bio/%5Buser-raw%5D/papers/Persistent%20Misconceptions%20about%20Chinese%20Legalism%202016.pdf | postscript = }} {{Dead link|date=November 2026 }} See also ** {{citation | title = Response to editor | given = Paul R. | surname = Goldin | journal = Journal of Chinese Philosophy | year = 2011 | volume = 38 | issue = 2 | pages = 328–329 | doi = 10.1111/j.1540-6253.2011.01654.x | postscript = . | ref = none }} ** {{citation | title = Editor's discussion | given = Chung-ying | surname = Cheng | journal = Journal of Chinese Philosophy | year = 2011 | volume = 38 | issue = 2 | page = 330 | doi = 10.1111/j.1540-6253.2011.01655.x | postscript = . | ref = none }} * Graham, A.C., ''Disputers of the TAO: Philosophical Argument in Ancient China'' (Open Court 1993). {{ISBN|0-8126-9087-7}} * {{citation | title = An Introduction to Chinese Philosophy | given = Karyn L. | surname = Lai | publisher = Cambridge University Press | year = 2008 | isbn = 978-1-139-47171-8 | postscript = . }} * Pu-hai, Shen. "Appendix C: The Shen Pu-hai Fragments." Shen Pu-hai: A Chinese Political Philosopher of the Fourth Century B.C. Translated by Herrlee G. Creel. Chicago: The University of Chicago Press, 1974. * Qian, Sima. Records of the Grand Historian, Qin Dynasty. Translated by Burton Watson. New York: Columbia University Press, 1993. * {{citation | title = The World of Thought in Ancient China | given = Benjamin I. | surname = Schwartz | location = Cambridge, MA | publisher = Harvard University Press | year = 1985 | isbn = 978-0-674-96191-3 | postscript = . }} * Watson, Burton, trans. Han Fei Tzu: Basic Writings. New York: Columbia University Press, 1964. * Xinzhong,Yao, Introduction to Confucianism (2000). {{ISBN|978-0-521-64312-2}} * Potter, Pittman, From Leninist Discipline to Socialist Legalism : Peng Zhen on Law and Political Authority in the PRC2 (2003). {{ISBN|978-0-8047-4500-0}} ==External links== * [https://plato.stanford.edu/entries/chinese-legalism/ Legalism in Chinese Philosophy], [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]], by Yuri Pines. * [http://www.bbc.co.uk/programmes/b06r84qy "Chinese Legalism (In Our Time, 10/12/15)"] * [http://www.worldfuturefund.org/wffmaster/Reading/China/China%20Legalism.htm "Chinese Legalism: Documentary Materials and Ancient Totalitarianism"] * [http://ctext.org/legalism Legalist texts] – [[Chinese Text Project]] (Chinese and English) * [https://web.archive.org/web/20210118024627/http://www2.iath.virginia.edu/saxon/servlet/SaxonServlet?source=xwomen%2Ftexts%2Fhanfei.xml&style=xwomen%2Fxsl%2Fdynaxml.xsl&chunk.id=tpage&doc.view=tocc&doc.lang=bilingual The Han Feizi] * [http://ctext.org/shang-jun-shu Book of Lord Shang] * [https://haquelebac.wordpress.com/2012/06/24/%E6%85%8E%E5%88%B0-shen-dao-text-and-translation/ The Shenzi] {{Philosophy topics}} {{Jurisprudence}} {{Chinese philosophy}} {{DEFAULTSORT:Legalism (Chinese Philosophy)}} [[Category:Chinese law]] [[Category:Classical Chinese philosophy]] [[Category:Theories of law]] [[Category:Politics of China]] [[Category:Political theories]] [[Category:Legalism (Chinese philosophy)| ]] [[Category:Movements in ancient Chinese philosophy]] bf08vb6o8g9pno4c9q2llvjmk2x57s7 0 124066 1062894 1042059 2026-11-11T03:09:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062894 wikitext text/x-wiki {{Infobox bilateral relations|လာအို-မြန်မာ|Myanmar|Laos}} '''လာအို-မြန်မာဆက်ဆံရေး''' သည် အိမ်နီးချင်းနှစ်နိုင်ငံဖြစ်သော [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]]တို့၏ ရှည်လျားနီးကပ်သော ဆက်ဆံရေးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် [[ဗီယင်ကျန်းမြို့|ဗီယင်ကျန်း]] တွင် သံရုံးရှိပြီး လာအိုက [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]]၌ သံရုံးရှိသည်။ == သမိုင်းနှင့် ခေတ်သစ်ဆက်ဆံရေး == [[ထေရဝါဒ]]ကိုးကွယ်ပုံချင်း တူသော်လည်း ၁၆ ရာစုမှစပြီး နှစ်နိုင်ငံစစ်ပွဲများ ဆင်နွှဲသည်။[[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူမင်းဆက်]]ဧကရာဇ် [[ဘုရင့်နောင်]]လက်ထက်အတွင်း လာအိုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://factsanddetails.com/southeast-asia/Myanmar/sub5_5a/entry-3003.html|title=TOUNGOO DYNASTY (1510–1752) - Facts and Details|first=Jeffrey|last=Hays|website=Factsanddetails.com|accessdate=17 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404061111/http://factsanddetails.com/southeast-asia/Myanmar/sub5_5a/entry-3003.html|archive-date=4 April 2019|url-status=dead}}</ref> ဇယဇေဋ္ဌာဓိရာဇ်သည် [[လင်းဇင်းပြည်|လင်းဇင်း]]ပြည်ကို ဦးစီးကာ ဗမာတို့အား ခုခံသည်။<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=mL02DwAAQBAJ&dq=taungoo+lan+xang&pg=PT243|title=The History of the World|first=Alex|last=Woolf|date=21 September 2017|publisher=Arcturus Publishing|isbn=9781788880213|accessdate=17 April 2019|via=Google Books}}</ref> တောင်ငူမင်းဆက် ပြိုကွဲသွားသည့်အခါ လာအိုတို့ ပြည်ကို ပြန်ပိုင်သည်။ မြန်မာများသည် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]တွင် ဒုတိယအကြိမ် လင်းဇင်းဒေသကို သိမ်းပိုက်သည်။ <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=seglAAAAQBAJ&dq=konbaung+lan+xang&pg=PA303|title=Historical Dictionary of Laos|first=Martin|last=Stuart-Fox|date=6 February 2008|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810864115|accessdate=17 April 2019|via=Google Books}}</ref> တရုတ်တို့နှင့် တိုက်ပြီးနောက် မြန်မာတို့ အင်အားနည်းသည့်အခါ လင်းဇင်းက ပဏ္ဍာဆက်ရန် ငြင်းလိုက်သည်။ မြန်မာတို့လည်း လာမတိုက်တော့။ တောင်ငူခေတ်မှ ကုန်းဘောင်နှောင်းအထိ လာအိုမြန်မာဆက်ဆံရေးမှာ ပြည်သူများအကြား ကူးလူးဆက်ဆံမှုမြင့်မားပြီး ယဉ်ကျေးမှုအရ မြန်မာဘက်သို့နှီးနွယ်သည်။ ၁၉ ရာစုတွင် မြန်မာက ဗြိတိသျှကိုလိုနီ၊ လာအိုက ပြင်သစ်ကိုလိုနီ အသီးသီး ဖြစ်လာသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အဆက်အဆံ မရှိတော့။ ထို့ပြင် [[ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ]]ဖြစ်ခြင်းကြောင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား ဆက်ဆံရေး မရှိခဲ့ပေ။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှစပြီး လာအိုနှင့်မြန်မာ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များ တရားဝင် အလည်အပတ်ခရီး စသည်။ === ၂၀၂၆ === နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]]၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဇွန် ၁၁ ရက်မှ ၁၃ ရက်အထိ တရားဝင်ခရီးစဉ် လာရောက်သည့် လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စတာ ထောင်ဆာဗန် ဖုန်ဗီဟေးနှင့် ဇနီး သည် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့်အတူ နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိ |url=http://www.moi.gov.mm/news/83815 |access-date=2026-06-12 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ဦးမင်းအောင်လှိုင် နှင့် ဇနီး ဒေါ်ကြူကြူလှ တို့သည် လာအိုနိုင်ငံ သမ္မတ မစ္စတာ ထောင်လွန်း ဆီဆုလစ်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့တွင် လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံသို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဇနီး ဒေါ်ကြူကြူလှ ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံသို့ နိုင်ငံတော်အဆင့်ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်ရောက်ရှိ |url=http://www.moi.gov.mm/news/84781 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ဤခရီးစဉ်သည် နှစ်နိုင်ငံအကြား သံတမန်ဆက်ဆံရေး တည်ထောင်ခဲ့သည့် နှစ် (၇၀) ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဦးမင်းအောင်လှိုင်အနေဖြင့် အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်ခုသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် သွားရောက်သည့် တရားဝင်ခရီးစဉ်ဖြစ်သည်။ ခရီးစဉ်အတွင်း နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များသည် ဗီယင်ကျန်းမြို့၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကာ ကုန်သွယ်ရေး၊ နယ်စပ်လုံခြုံရေးနှင့် အာကာသနည်းပညာကဏ္ဍ အပါအဝင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (MOU) အချို့ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar leader Min Aung Hlaing visits Laos in first trip to an ASEAN member state |url=https://www.channelnewsasia.com/asia/myanmar-min-aung-hlaing-laos-first-trip-asean-member-state-6230231 |access-date=2026-07-04 |website=CNA |language=en}}</ref> == ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု == ၁၉၉၀ ခုနှစ်များမှစ၍ [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအဖွဲ့]]ဝင်နိုင်ငံများအနေဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နှစ်နိုင်ငံကြား ပထမဆုံး တရားဝင်[[လာအို-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးတံတား|ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.investlaos.gov.la/index.php/news-and-events/item/9-the-friendship-bridge-between-laos-and-myanmar-is-officially-opened|title=The Friendship Bridge between Laos and Myanmar is officially opened|website=Investlaos.gov.la|accessdate=17 April 2019|archive-date=6 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906035523/http://www.investlaos.gov.la/index.php/news-and-events/item/9-the-friendship-bridge-between-laos-and-myanmar-is-officially-opened}}</ref> နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေးနှင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ချဲ့ထွင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://annx.asianews.network/content/laos-myanmar-enhance-cooperation-finance-banking-66316|title=Laos, Myanmar to enhance cooperation in finance, banking|first=Souknilundon|last=Southivongnorath|date=2 February 2018|website=Asia News Network|accessdate=17 April 2019|archive-date=18 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191118040351/http://annx.asianews.network/content/laos-myanmar-enhance-cooperation-finance-banking-66316}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး}} [[ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] qgv34fvyak9t4vlz8djqfvhh164h4jp 0 126349 1062920 743915 2026-11-11T06:37:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062920 wikitext text/x-wiki {{Infobox city Japan | name= အခအိဂဝ | JapaneseName= 赤井川村 | settlement_type=ရွာ | image_skyline= Akaigawa_village_hall.JPG | image_caption= Akaigawa Village hall | image_flag= Flag of Akaigawa, Hokkaido.svg | image_symbol= Emblem of Akaigawa, Hokkaido.svg | symbol_type= Chapter | image_map= Akaigawa in Hokkaido Prefecture Ja.svg | coordinates = {{coord|43|5|N|140|49|E|region:JP|display=inline,title}} | region= [[Hokkaido]] | prefecture= [[Hokkaido]] ([[Shiribeshi Subprefecture]]) | district= [[Yoichi District, Hokkaido|Yoichi]] | mayor= Hiroshi Akamatsu | area_km2= 280.11 | population= 1,157 | population_as_of= September 30, 2016 | density_km2= auto | tree=[[Betula pendula]] | flower=Murasaki-yashio | bird= | city_hall_address=74-2 Akaigawa, Akaigawa, Yoichi-gun, Hokkaido | city_hall_postal_code=046-0592 | website = {{URL|http://www.akaigawa.com/}} }} '''အခအိဂဝရွာ''' (赤井川村 အခအိဂဝမုရ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး၊ ရှိရိဘဲမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်။　၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျေးရွာရှိ ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၁၁၅၇ ဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာမှာ ၂၈၀.၁၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။ ==မြေမျက်နှာသွင်ပြင်== ဘေးပတ်ပတ်လည်တွင် တောင်များဖြင့် ဝန်းရံတည်ရှိလျက်ရှိပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် အပေါက်သဏ္ဌာန်တည်ရှိသည်။ Kiroro Resort ခိရိုရိုအပန်းဖြေနေရာသည် ရွာ၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |url=http://www.kiroro.co.jp/en/summer/ |title=Kiroro Resort |access-date=27 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160926121409/http://www.kiroro.co.jp/en/summer/ |archive-date=26 September 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Outline of Akaigawa |url=http://www.akaigawa.com/profile/ |accessdate=27 December 2019 |archivedate=13 August 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150813042149/http://www.akaigawa.com/profile/ }}</ref> *တောင်များ - ယောအိချိတောင်၊ ပွန်ခုတိုတောင် *မြစ်များ - ယောအိချိ၊ ရှိအိုအိဂဝ၊ အခအိဂဝ ===အနီးအနားရှိ မြို့နှင့် မြို့တော်များ=== * [[Minami-ku, Sapporo]] * [[Otaru, Hokkaido|Otaru]] * [[Yoichi, Hokkaido|Yoichi]] * [[Niki, Hokkaido|Niki]] * [[Kutchan, Hokkaido|Kutchan]] * [[Kyōgoku, Hokkaido|Kyōgoku]] ==သမိုင်း== အမည်သည် အအိနုစကားလုံး "hure pet" မှ ဆင်းသက်လာသည်။ "အနီရောင်မြစ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ *၁၈၉၉ ခုနှစ် - အိုးအဲရွာ (ယခု နိခိမြို့) မှ ခွဲထွက်ကာ အအိဂဝရွာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ *၁၉၀၆ ခုနှစ် - အအိဂဝရွာသည် ဒုတိယအဆင့်ရှိသည့် ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ *၁၉၉၁ ခုနှစ် - ခိရိုရိုအပန်းဖြေနေရာကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ==ပညာရေး== *အခအိဂဝဂျူနီယာအထက်တန်းကျောင်း *အခအိဂဝမူလတန်းကျောင်း *မိယခိုမူလတန်းကျောင်း ==ကိုးကား== {{reflist}} shqqeh0194m2tkwzmj2ujurd2bdj4yt 0 131458 1062974 956605 2026-11-11T11:21:16Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062974 wikitext text/x-wiki {{Infobox pandemic |name=2020 coronavirus pandemic in the United States |map1=COVID-19 outbreak USA per capita cases map.svg |legend1=နေထိုင်သူတစ်သန်းလျှင်အတည်ပြုသောရောဂါဖြစ်ပွားမှု |disease=[[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ၂၀၁၉|COVID-19]] |virus_strain=[[လတ်တလော ပြင်းထန် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါလက္ခဏာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂|SARS-CoV-2]] |location=[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |first_case=အက်ဗာရိ(တ်)မြို့၊ [[ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်]] <!--no source, not mentioned in the article--> | arrival_date = January 15, 2020<ref name= NEJMFirstCase/><br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=01|day1=15|year1=2020|month2=|day2=|year2=}} ago) | origin = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ ဟူပေ့ခရိုင်, [[ဝူဟန်မြို့]]<ref>{{cite news |last1=Sheikh |first1=Knvul |last2=Rabin |first2=Roni Caryn |title=The Coronavirus: What Scientists Have Learned So Far |url=https://www.nytimes.com/article/what-is-coronavirus.html |work=[[The New York Times]] |date=March 10, 2020|accessdate=March 24, 2020}}</ref> | deaths = 2,599 ([[Johns Hopkins University|JHU]])<ref name="JHU">{{cite web| last = Johns Hopkins CSSE| title = Coronavirus COVID19 (2019-nCoV)| work = Coronavirus COVID-19 Global Cases| format = ArcGIS| accessdate = March 28, 2020| url = https://www.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6}}</ref><br /> 2,405 ([[Centers for Disease Control and Prevention|CDC]] confirmed)<ref name="CDC_case_numbers">{{cite news |title=Cases in U.S. |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/cases-updates/cases-in-us.html |accessdate=March 28, 2020 |agency=Center for Disease Control}}</ref> | confirmed_cases = 148,089 ([[Johns Hopkins University|JHU]])<ref name="JHU"/><br /> 140,904 ([[Centers for Disease Control and Prevention|CDC]] confirmed)<ref name="CDC_case_numbers"/> | recovery_cases = 4,865 ([[Johns Hopkins University|JHU]])<ref name="JHU"/> | suspected_cases = | total_ili = | website = {{URL|https://coronavirus.gov/}} }} [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ၂၀၁၉]] ( {{Nowrap|COVID-19}} ) သည် [[လတ်တလော ပြင်းထန် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါလက္ခဏာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂]] ( {{Nowrap|SARS-CoV-2}} ) ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော ကူးစက်ရောဂါအသစ်တစ်ခုသည် ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီလတွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၌ ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ်များ၌ အမေရိကန်ဆာမိုအာ မှလွဲ၍ [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ|ကိုလံဘီယာခရိုင်]](ဝါရှင်တန်ဒီစီ၏ ယခင်အမည်) နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ နယ်မြေ အားလုံးတွင်ရောဂါများကိုအတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ <ref name="mariana">{{Template:Cite web|url=https://www.guampdn.com/story/news/local/2020/03/28/saipan-confirms-two-covid-19-positive-cases/2932326001/|title=Saipan confirms two COVID-19 positive cases|date=March 28, 2020|language=en}}</ref> ၂၀၂၀ မတ်လ ၂၈ရက်အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည်ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ကာ ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် စုစုပေါင်းသေဆုံမှုအများဆုံးနိုင်ငံ အဆင့်(၆)တွင်ရှိ၏ ။<ref>{{Template:Cite web|url=https://gisanddata.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6|title=Coronavirus COVID-19 Global Cases by the Center for Systems Science and Engineering (CSSE) at Johns Hopkins}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ပထမဆုံးသိရှိခဲ့ရသော [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ၂၀၁၉]] ဖြစ်ပွားမှုကို ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ [[ဝူဟန်မြို့]] မှ (၅) ရက်စောပြီးပြန်လာသောအသက် (၃၅) နှစ်အရွယ်အမျိုးသားတစ်ဦးမှ တွေ့ရှိခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="NEJMFirstCase">{{Template:Cite journal|title=First Case of 2019 Novel Coronavirus in the United States|date=March 2020}}</ref>အိမ်ဖြူတော် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှုဆိုင်ရာ အထူးလုပ်ငန်းအဖွဲ့ကို ဇန်နဝါရီလ 29 ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နှစ်ရက်အကြာတွင် [[ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်|သမ္မတဒေါ်နယ်လ် ထရန့်]]က ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအရေးပေါ် (အမေရိကန်) အား ကြေညာခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်မှခရီးသွားများအတွက် ကန့်သတ်ချက်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Template:Cite news|url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/01/31/801686524/trump-declares-coronavirus-a-public-health-emergency-and-restricts-travel-from-c|work=[[NPR]]|date=January 31, 2020|accessdate=March 18, 2020|title=Trump Declares Coronavirus A Public Health Emergency And Restricts Travel From China|author=Aubrey, Allison}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ "ခရီးသွားခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါကူးစက်ခံရသူတစ်ဦးနှင့် နီးကပ်စွာအဆက်အသွယ်ပြုလုပ်ခြင်းမှ တစ်ဆင့်ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်ခံရခြင်းအား မသိရှိရသေးသူ" တွင်ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်ပွားမှုကို ကယ်လီဖိုးနီးယားမြောက်ပိုင်းရှိ [[ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာများ|ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးဌာန]] (CDC) ကအတည်ပြုခဲ့သည်။ <ref name="HomeGrown">{{Template:Cite news|url=https://www.sacbee.com/news/california/article240674471.html|work=[[The Sacramento Bee]]|title=First U.S. coronavirus case of unknown origin confirmed in Northern California, CDC says|author=Smith, Darrell and Cathie Anderson|date=February 26, 2020|accessdate=March 23, 2020}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် COVID-19 စမ်းသပ်ခြင်းတွင် နှေးကွေးစွာစတင်ခဲ့သည်။ <ref name="WhoriskeyMarch16">{{Template:Cite news|last=Whoriskey|title=How U.S. coronavirus testing stalled: Flawed tests, red tape and resistance to using the millions of tests produced by the WHO|url=https://www.washingtonpost.com/business/2020/03/16/cdc-who-coronavirus-tests/|accessdate=March 18, 2020|date=March 16, 2020}}</ref> <ref name="WangMarch22">{{Template:Cite news|last=Wang|title=How the CDC's Restrictive Testing Guidelines Hid the Coronavirus Epidemic|url=https://www.wsj.com/articles/how-the-cdcs-restrictive-testing-guidelines-hid-the-coronavirus-epidemic-11584882001|accessdate=March 23, 2020|date=March 22, 2020}}</ref> <ref>{{Template:Cite news|last=Pilkington|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/mar/28/trump-coronavirus-politics-us-health-disaster|title=The missing six weeks: how Trump failed the biggest test of his life|date=2020-03-28|accessdate=2020-03-28}}</ref> ဇန်နဝါရီလမှမတ်လလယ်အထိ အစားအစာနှင့်ဆေးဝါးစီမံခန့်ခွဲမှု (FDA) ၏လုပ်ငန်းစဉ်များသည် ''နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြုစစ်ဆေးခြင်းလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများအတိုင်းလိုက်နာသော ဓာတ်ခွဲခန်းများအား'' လူနာများထံသို့ ရောဂါအကြောင်း ထုတ်ပြန်ပေးခြင်းကို တားမြစ်ခဲ့သည်။ CDC သည် သူ့ကိုယ်ပိုင်စမ်းသပ်ကိရိယာ တီထွင်ခြင်း ဖြန့်ဝေခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အများစုကို မဖြစ်မနေမဟုတ်သည့်အစိတ်အပိုင်းများ၌ ထုတ်လုပ်မှုအားနည်းချက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဤသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းမျိုးသည် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို မပြောင်မလဲခြင်း ထိုစမ်းသပ်ပစ္စည်းကိရိယာများကို သုံးစွဲရန် တရားမဝင်ဖြစ်စေသည်။ <ref>{{Template:Cite web|url=https://www.businessinsider.com/cdc-coronavirus-testing-error-resolved-by-throwing-away-reagent-2020-3|title=For more than 2 weeks, state labs were told they couldn't use the CDC's coronavirus tests—but the tests could have been used all along|last=Bendix|date=March 20, 2020}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလနှောင်းပိုင်းအထိ FDA သည် ''အစိုးရမဟုတ်သည့် စမ်းသပ်ကိရိယာများ''ကို ခွင့်မပြုခဲ့ဘဲ မတ်လအစောပိုင်းအထိ တင်းကျပ်သောစစ်ဆေးမှုဆိုင်ရာအရည်အသွေး ပြည့်မှီသောလမ်းညွှန်ချက်များ ရှိခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလအကုန်ပိုင်းတွင် FDA သည် ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီများအား စမ်းသပ်မှုများပြုလုပ်ရန်နှင့် စမ်းသပ်မှုပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြုခြင်းစတင်ခဲ့ပြီး မတ်လလယ်တွင် ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီများသည် ရာနှင့်ချီသောစမ်းသပ်မှုများကို တင်ပို့ခဲ့သည်။ မောင်းနှင်မှုမှတဆင့် စမ်းသပ်သည့်စခန်းများသည် အချို့သောပြည်နယ်များတွင် ပေါ်ထွန်းနေသည်။ <ref name="LeeMarch21">{{Template:Cite news|last=Lee|title=America is finally testing for coronavirus in significant volumes|url=https://arstechnica.com/tech-policy/2020/03/america-is-finally-testing-for-coronavirus-in-significant-volumes/|accessdate=March 23, 2020|date=March 21, 2020}}</ref> မတ်လ ၂၅ ရက်အထိ အနည်းဆုံးစစ်ဆေးမှု ၄၁၈,၀၀၀ ကိုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Template:Cite web|last=Subramaniam|title=Fact Check: US has done more coronavirus tests than South Korea, but not per person|url=https://www.cnn.com/2020/03/25/politics/coronavirus-testing-trump-south-korea-fact-check/index.html}}</ref> ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှုက လူအများအပြားအား ဆေးရုံတင်ကုသမှုခံယူရန်နှင့်အခြားကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများကို အတင်းအကျပ်စေခိုင်းနိုင်သည်ဟု CDC မှ CDC ကသတိပေးသည်။ <ref name="CDC COVID-19 Situation Summary">{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/summary.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Situation Summary|last=CDC|publisher=CDC|accessdate=March 7, 2020|date=March 7, 2020}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်မှစ၍ အမေရိကန်နိုင်ငံအစိုးရသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာခရီးသွားလာခြင်းကို ရှောင်ရှားရန် အမေရိကန်နိုင်ငံသားများအား အကြံပေးသည်။ <ref>{{Template:Cite web|url=https://travel.state.gov/content/travel/en/traveladvisories/ea/travel-advisory-alert-global-level-4-health-advisory-issue.html|title=Global Level 4 Health Advisory—Do Not Travel}}</ref> အမေရိကန်အစိုးရသည်လူ ၁၀ ဦး ကျော်အားမည်သည့်စုဆောင်းမှုကိုမဆိုတားမြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Template:Cite news|last=Liptak|title=White House advises public to avoid groups of more than 10, asks people to stay away from bars and restaurants|url=https://www.cnn.com/2020/03/16/politics/white-house-guidelines-coronavirus/index.html|accessdate=March 18, 2020|date=March 16, 2020}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မတ်လလယ်တွင် ဖက်ဒရယ်အရေးပေါ်စီမံခန့်ခွဲမှုအေဂျင်စီ (FEMA) က အမေရိကန်စစ်တပ်အင်ဂျင်နီယာကော်ပိုရေးရှင်း (USACE) အားငှားရမ်းထားသောဟိုတယ်များနှင့် အခြားအဆောက်အအုံများအပါအဝင် အဆောက်အအုံအသစ်များဆောက်လုပ်ရန်နှင့် [[ ဆေးရုံများ |ဆေးရုံများ]] နှင့် [[ အထူးကြပ်မတ်စောင့်ရှောက်မှုယူနစ် |အထူးကြပ်မတ်ကုသမှုယူနစ်]] အဖြစ်အသုံးပြုရန်ပြောင်းလဲရန်ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Template:Cite news|url=https://www.enr.com/articles/48927-rep-defazio-fema-asks-army-corps-to-help-build-emergency-health-facilities|title=Rep. DeFazio: FEMA Asks Army Corps to Help Build Emergency Health Facilities|last=Ichniowski|date=March 18, 2020|accessdate=30 March 2020}}</ref> <ref name="auto1">{{Template:Cite web|url=https://twitter.com/balajis/status/1242029099310133248|title=Ok. It's just one clip. But it's by far the most intelligent thing I've heard any government official say in the last few months. Further increases likelihood the military will take over COVID19 response in the near future.|last=Srinivasan|date=March 23, 2020|accessdate=March 24, 2020}}</ref> ပြည်နယ်နှင့်ဒေသန္တရတုံ့ပြန်မှု များတွင် လူထူထပ်စွာစုရုံးမှုများကို တားမြစ်ခြင်းနှင့် ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ ကျောင်းများနှင့် အခြားပညာရေးအဖွဲ့အစည်းများ ပိတ်သိမ်းခြင်း၊ ကုန်စည်ပြပွဲများ ၊ စည်းဝေးကြီးများ နှင့်တေးဂီတပွဲတော်များကို ဖျက်သိမ်းခြင်းနှင့် အားကစားပွဲများ နှင့် လိဂ်များ ဖျက်သိမ်းခြင်းနှင့်ဆိုင်းငံ့ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ <ref name="nyt sports">{{Template:Cite news|last=Deb|url=https://www.nytimes.com/2020/03/11/sports/basketball/warriors-coronavirus-fans.html|title=Sports Leagues Bar Fans and Cancel Games Amid Coronavirus Outbreak|date=March 11, 2020|accessdate=March 12, 2020}}</ref> == ပြည်နယ်အားဖြင့်နေရပ်ပြန်မဖြစ်သည့်အမှုပေါင်းအရေအတွက် == <div style="display: flex; width: 100%;"> .m {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:right; font-size:85%; margin:0px 0px 0em 0em;" ! colspan="7" |<div class="covid-show-table">[[2020 coronavirus pandemic in the United States#covid19-container|[show all]]]</div><div style="font-size:114%;margin:0 4em"><span style="font-size:85%;"><span class="nowrap">[[2020 coronavirus pandemic in the United States| 2020 coronavirus pandemic]] by United States state</span></span></div> |- class="covid-sticky" ! colspan="2" scope="col" style="text-align:right; padding-right:3px;" |U.S. state or territory<ref group="lower-roman">U.S. where cases were diagnosed. Nationality and location of original infection may vary.</ref> ! scope="col" style="text-align:right; padding-right:3px;" |Cases<ref group="lower-roman">Reported confirmed cases.<ref name="jhu" /> Actual case numbers are probably higher.</ref> ! data-sort-type="number" scope="col" style="text-align:right; padding-right:3px;" |Deaths<ref name="jhu">{{Template:Cite news}}</ref> ! scope="col" style="text-align:right; padding-right:3px;" |<abbr title="<nowiki&gt;Recoveries</nowiki&gt;">Recov.</abbr><ref group="lower-roman">Source: <ref name="jhu" /> "–" denotes that no data is currently available for that state, not that the value is zero.</ref> !Active ! rowspan="2" class="unsortable" scope="col" style="text-align:right; padding-right:4px;" |<abbr title="<nowiki&gt;Reference(s)</nowiki&gt;">Ref.</abbr><br /><br /> |- ! colspan="2" scope="row" style="text-align:right; padding-right:17px;" |'''55 / 56''' ! scope="row" style="text-align:right; padding-right:17px; padding-left:3px;" |'''142,328''' ! scope="row" style="text-align:right; padding-right:17px; padding-left:3px;" |'''2,479''' ! scope="row" style="text-align:right; padding-right:17px; padding-left:3px;" |'''4,767''' !'''135,129''' |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Alabama.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[အလာဘားမားပြည်နယ်တွင် ၂၀၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ် ကူးစက်ကပ်ရောဂါ|Alabama]] |827 |4 |– |823 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[http://alabamapublichealth.gov/infectiousdiseases/2019-coronavirus.html "Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)"]. ''Alabama Public Health''. March 30, 2020.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS">[https://www.worldometers.info/coronavirus/country/us/ Worldometers Corona Virus United States]</ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Alaska.svg|link=|alt=|border|21x21px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Alaska|Alaska]] |102 |2 |– |83 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[http://www.dhss.alaska.gov/dph/Epi/id/Pages/COVID-19/monitoring.aspx "COVID-19: Case Counts"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200330100817/http://dhss.alaska.gov/dph/Epi/id/Pages/COVID-19/monitoring.aspx |date=30 March 2020 }}. ''Alaska Department of Health and Social Services''. March 28, 2020.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_American_Samoa.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |American Samoa |0 |0 |0 |0 | |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Arizona.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Arizona|Arizona]] |773 |15 |– |7 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[http://www.azdhs.gov/preparedness/epidemiology-disease-control/infectious-disease-epidemiology/index.php "AZDHS | Epidemiology & Disease Control - Highlighted Infectious Disease for Arizona | COVID-19"]. ''Arizona Department of Health Services''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 24,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Arkansas.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Arkansas|Arkansas]] |421 |5 |28 |378 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://adem.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/f533ac8a8b6040e5896b05b47b17a647 "Arkansas COVID-19 Update- Arkansas Department of Health"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 28,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_California.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in California|California]] |6,197 |129 |33 |4,518 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">Staff, Los Angeles Times. [https://www.latimes.com/projects/california-coronavirus-cases-tracking-outbreak/ "California coronavirus cases: Tracking the outbreak"]. ''Los Angeles Times''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 24,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="jhu"><cite class="citation web">[https://coronavirus.jhu.edu/map.html "Johns Hopkins Coronavirus Resource Center"]. ''Johns Hopkins Coronavirus Resource Center''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 30,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Colorado.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Colorado|Colorado]] |2,307 |47 |– |– | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://covid19.colorado.gov/data "Data"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200421174004/https://covid19.colorado.gov/case-data |date=21 April 2020 }}. ''Colorado COVID-19 Updates''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 18,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Connecticut.svg|link=|alt=|border|20x20px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Connecticut|Connecticut]] |1,993 |34 |– |– |<ref><cite class="citation web">[http://portal.ct.gov/coronavirus "Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200329073146/https://portal.ct.gov/Coronavirus |date=29 March 2020 }}. ''State of Connecticut''.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Delaware.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Delaware|Delaware]] |214 |5 |6 |200 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://dhss.delaware.gov/dhss/dph/epi/2019novelcoronavirus.html "Coronavirus Disease (COVID-19)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200320094348/https://www.dhss.delaware.gov/dhss/dph/epi/2019novelcoronavirus.html |date=20 March 2020 }}. ''Delaware Division of Public Health''. March 18, 2020.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Washington,_D.C..svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Washington, D.C.|District of Columbia]] |342 |5 |66 |271 | style="padding:0px 2px;" |<ref name="WOMUS" /><ref><cite class="citation web">[https://coronavirus.dc.gov/page/coronavirus-data "Coronavirus Data"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200323134324/https://coronavirus.dc.gov/page/coronavirus-data |date=23 March 2020 }}. ''coronavirus.dc.gov''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WaPo DMV"><cite class="citation news">[https://www.washingtonpost.com/graphics/local/dc-maryland-virginia-coronavirus-cases/?itid=hp_local-topic-chain_virusdmv-730pm%3Ahomepage%2Fstory-ans "Tracking known coronavirus cases in D.C., Maryland and Virginia"]. ''Washington Post''.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Florida.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Florida|Florida]] |4,238 |56 |– |– | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://floridahealthcovid19.gov/ "2019 Novel Coronavirus Response (COVID-19)"]. Florida Department of Health<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag of the State of Georgia.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Georgia (U.S. state)|Georgia]] |2,651 |80 |– |– | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://dph.georgia.gov/covid-19-daily-status-report "Georgia Department of Public Health COVID-19 Daily Status Report"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200605120521/https://dph.georgia.gov/covid-19-daily-status-report |date=5 June 2020 }}. ''Georgia Department of Public Health''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 18,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Guam.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Guam|Guam]] |56 |1 |– |48 | style="padding:0px 2px;" |<ref>{{Cite web |title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Guam |url=http://dphss.guam.gov/2019-novel-coronavirus-2019-n-cov/ |access-date=30 March 2020 |archive-date=6 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200306162314/http://dphss.guam.gov/2019-novel-coronavirus-2019-n-cov/ }}</ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Hawaii.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Hawaii|Hawaii]] |175 |0 |49 |126 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://health.hawaii.gov/coronavirusdisease2019/ "Disease Outbreak Control Division, State of Hawai'i, Department of Health"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 28,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /><ref><cite class="citation web">[https://health.hawaii.gov/coronavirusdisease2019/what-you-should-know/current-situation-in-hawaii/ "Current Situation in Hawaii"]. ''health.hawaii.gov''.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Idaho.svg|link=|alt=|border|19x19px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Idaho|Idaho]] |261 |5 |– |256 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://coronavirus.idaho.gov/ "Idaho Official Resources for the Novel Coronavirus (COVID-19)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616042015/https://coronavirus.idaho.gov/ |date=16 June 2020 }}. ''Idaho Official Government Website''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Illinois.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Illinois|Illinois]] |4,596 |65 |– |– | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[http://www.dph.illinois.gov/topics-services/diseases-and-conditions/diseases-a-z-list/coronavirus "Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) &#x7C; IDPH"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200314230319/http://www.dph.illinois.gov/topics-services/diseases-and-conditions/diseases-a-z-list/coronavirus |date=14 March 2020 }}. ''www.dph.illinois.gov''.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Indiana.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Indiana|Indiana]] |1,514 |32 |– |– | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.in.gov/coronavirus/ "2019 Novel Coronavirus (COVID-19)"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Iowa.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Iowa|Iowa]] |298 |3 |– |295 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://idph.iowa.gov/emerging-health-issues/novel-coronavirus "Novel Coronavirus (COVID-19)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200612040021/https://idph.iowa.gov/Emerging-Health-Issues/Novel-Coronavirus |date=12 June 2020 }}. ''idph.iowa.gov''.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /><ref><cite class="citation web">[https://www.youtube.com/watch?v=XQypRFfxnnE&t=1677 "Gov. Kim Reynolds Press Conference | March 19, 2020, 3:30 p.m"]. Iowa PBS. March 19, 2020.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Kansas.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Kansas|Kansas]] |319 |6 |– |313 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://govstatus.egov.com/coronavirus "COVID-19 Updates"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200330084700/https://govstatus.egov.com/coronavirus |date=30 March 2020 }}. ''govstatus.egov.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 29,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Kentucky.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Kentucky|Kentucky]] |439 |5 |2 |432 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://govstatus.egov.com/kycovid19 "The official Team Kentucky source for information concerning COVID-19"]. ''kycovid19.ky.gov''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 30,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref><cite class="citation web">[https://www.kentucky.com/news/coronavirus/article241604931.html "<span class="cs1-kern-left">'</span>Fairly good day in Kentucky.' 45 new coronavirus cases found Sunday. Total is 439"]. ''kentucky.com''. Lexington Herald-Leader<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 30,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Louisiana.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Louisiana|Louisiana]] |3,540 |151 |– |– | style="padding:0px 2px;" |<ref name="louisiana"><cite class="citation web">[http://ldh.la.gov/Coronavirus/ "Coronavirus (COVID-19) | Department of Health | State of Louisiana"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200322003056/http://ldh.la.gov/Coronavirus/ |date=22 March 2020 }}. ''ldh.la.gov''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Maine.svg|link=|alt=|border|19x19px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Maine|Maine]] |211 |1 |16 |194 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.maine.gov/dhhs/mecdc/infectious-disease/epi/airborne/coronavirus.shtml "Novel Coronavirus 2019 (COVID-19)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200313203657/https://www.maine.gov/dhhs/mecdc/infectious-disease/epi/airborne/coronavirus.shtml |date=13 March 2020 }}. Maine Center for Disease Control & Prevention: Division of Disease Surveillance<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Maryland.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Maryland|Maryland]] |1,239 |15 |– |– | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://coronavirus.maryland.gov/ "Coronavirus - Maryland Department of Health"]. ''coronavirus.maryland.gov''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 17,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Massachusetts.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Massachusetts|Massachusetts]] |4,955 |48 |– |– | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.mass.gov/info-details/covid-19-cases-quarantine-and-monitoring "COVID-19 Cases, Quarantine and Monitoring"]. ''Mass.gov''.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Michigan.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Michigan|Michigan]] |5,486 |132 |– |– | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.michigan.gov/coronavirus/0,9753,7-406-98163-520743--,00.html "Coronavirus - Michigan Data"]. State of Michigan<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 21,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref><cite class="citation news">[https://www.wlns.com/news/local-news/5486-coronavirus-cases-in-michigan-and-132-deaths/ "UPDATE: 5,486 coronavirus cases in Michigan and 132 deaths"]{{Dead link|date=July 2024 }}. ''WLNS 6 News''. March 29, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 29,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Minnesota.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Minnesota|Minnesota]] |503 |9 |252 |216 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.health.state.mn.us/diseases/coronavirus/situation.html "Situation Update for Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) – Minnesota Dept. of Health"]. ''health.state.mn.us''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 25,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /><ref><cite class="citation web">[http://www.startribune.com/coronavirus-covid-19-minnesota-tracker-map-county-data/568712601/ "Tracking coronavirus in Minnesota"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200330011121/https://www.startribune.com/coronavirus-covid-19-minnesota-tracker-map-county-data/568712601/ |date=30 March 2020 }}<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 24,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Mississippi.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Mississippi|Mississippi]] |663 |13 |0 |650 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://msdh.ms.gov/msdhsite/_static/14,0,420.html "Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200406011048/https://msdh.ms.gov/msdhsite/_static/14,0,420.html |date=6 April 2020 }}. Mississippi State Department of Health<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 17,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Missouri.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Missouri|Missouri]] |903 |12 |– |– | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://health.mo.gov/living/healthcondiseases/communicable/novel-coronavirus/ "COVID-19 Outbreak"]. Missouri Department of Health and Senior Services<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 17,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Montana.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Montana|Montana]] |147 |1 |– |146 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://montana.maps.arcgis.com/apps/MapSeries/index.html?appid=7c34f3412536439491adcc2103421d4b "MONTANA RESPONSE: COVID-19 - Coronavirus - Global, National, and State Information Resources"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Nebraska.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Nebraska|Nebraska]] |108 |2 |– |106 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://nebraska.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/4213f719a45647bc873ffb58783ffef3 "Coronavirus COVID-19 Nebraska Cases by the Nebraska Department of Health and Human Services (DHHS)"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Nevada.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Nevada|Nevada]] |621 |14 |– |607 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://app.powerbigov.us/view?r=eyJrIjoiMjA2ZThiOWUtM2FlNS00MGY5LWFmYjUtNmQwNTQ3Nzg5N2I2IiwidCI6ImU0YTM0MGU2LWI4OWUtNGU2OC04ZWFhLTE1NDRkMjcwMzk4MCJ9 "COVID-19 (Coronavirus)"]. State of Nevada Department of Health and Human Services: Office of Analytics<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_New_Hampshire.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in New Hampshire|New Hampshire]] |214 |2 |– |212 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.nh.gov/covid19/ "Novel Coronavirus 2019 (COVID-19)"]. New Hampshire Department of Health and Human Services<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_New_Jersey.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in New Jersey|New Jersey]] |13,386 |161 |– |13,225 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.nj.gov/health/cd/topics/covid2019_dashboard.shtml "Department of Health &#x7C; Communicable Disease Service &#x7C; New Jersey COVID-19 Dashboard"]. ''www.nj.gov''.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_New_Mexico.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in New Mexico|New Mexico]] |237 |2 |– |235 | style="padding:0px 2px;" |<ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_New_York.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in New York (state)|New York]] |59,648 |965 |– |55,111 | style="padding:0px 2px;" |<ref name="CDC-US-states">[https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/cases-in-us.html CDC US cases, states]</ref><ref><cite class="citation web">[https://coronavirus.health.ny.gov/county-county-breakdown-positive-cases "County by County Breakdown of Positive Cases"]. ''Department of Health''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 29,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref><cite class="citation news">[https://www.wktv.com/content/news/Governor-Cuomo-COVID-19-March-29th-update---7195-new-cases-across-the-state-death-toll-up-to-965-569202331.html "Governor Cuomo COVID-19 March 29th update - 7,195 new cases across the state, death toll up to 965"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200329205706/https://www.wktv.com/content/news/Governor-Cuomo-COVID-19-March-29th-update---7195-new-cases-across-the-state-death-toll-up-to-965-569202331.html |date=29 March 2020 }}. ''WKTV News''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 29,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_North_Carolina.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in North Carolina|North Carolina]] |1,167 |7 |– |1,117 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.ncdhhs.gov/covid-19-case-count-nc "COVID-19 Case Count in North Carolina"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200330112203/https://www.ncdhhs.gov/covid-19-case-count-nc |date=30 March 2020 }}<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 17,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_North_Dakota.svg|link=|alt=|border|21x21px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in North Dakota|North Dakota]] |98 |1 |19 |79 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.health.nd.gov/diseases-conditions/coronavirus/north-dakota-coronavirus-cases "North Dakota Coronavirus Cases"]. North Dakota Department of Health<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_the_Northern_Mariana_Islands.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in the Northern Mariana Islands|Northern Mariana Islands]] |2 |0 |– |2 | style="padding0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.guampdn.com/story/news/local/2020/03/28/saipan-confirms-two-covid-19-positive-cases/2932326001/ "Saipan confirms two COVID-19 positive cases"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220211504/https://www.guampdn.com/news/local/saipan-confirms-two-covid-19-positive-cases/article_b987147b-b6a5-5a0f-bdfa-a9f373a809d7.html |date=20 February 2023 }}. Pacific Daily News<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 28,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Ohio.svg|link=|alt=|25x25px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Ohio|Ohio]] |1,653 |29 |– |1,624 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://coronavirus.ohio.gov/wps/portal/gov/covid-19/ "Ohio Department of Health"]. ''coronavirus.ohio.gov''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 17,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Oklahoma.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Oklahoma|Oklahoma]] |429 |16 |– |412 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://coronavirus.health.ok.gov/ "COVID-19 &#x7C; Oklahoma State Department of Health &#x7C;"]. ''coronavirus.health.ok.gov''.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Oregon.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Oregon|Oregon]] |548 |13 |– |535 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.oregon.gov/oha/PH/DISEASESCONDITIONS/DISEASESAZ/Pages/emerging-respiratory-infections.aspx "Oregon Health Authority : Emerging Respiratory Infections: COVID-19 : Diseases A to Z : State of Oregon"]. ''www.oregon.gov''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 17,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Pennsylvania.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Pennsylvania|Pennsylvania]] |3,419 |41 |– |3,378 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.health.pa.gov/topics/disease/coronavirus/Pages/Cases.aspx "COVID-19 Cases in Pennsylvania"]. ''PA Department of Health''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Puerto_Rico.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Puerto Rico|Puerto Rico]] |127 |5 |2 |121 | style="padding:0px 2px;" |<ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Rhode_Island.svg|link=|alt=|border|19x19px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Rhode Island|Rhode Island]] |294 |3 |– |291 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://health.ri.gov/data/covid-19/ "COVID-19 Disease Data"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200329123300/https://health.ri.gov/data/covid-19/ |date=29 March 2020 }}. ''RI Department of Health''. March 17, 2020.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /><ref><cite class="citation web">Parker, Paul Edward. [https://www.providencejournal.com/news/20200328/ri-reports-first-coronavirus-deaths "R.I. reports first coronavirus deaths"]. ''providencejournal.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 28,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_South_Carolina.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in South Carolina|South Carolina]] |774 |16 |– |758 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.scdhec.gov/infectious-diseases/viruses/coronavirus-disease-2019-covid-19/monitoring-testing-covid-19 "Testing & SC Data (COVID-19) &#x7C; SCDHEC"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200329030338/https://scdhec.gov/infectious-diseases/viruses/coronavirus-disease-2019-covid-19/monitoring-testing-covid-19 |date=29 March 2020 }}. ''www.scdhec.gov''.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_South_Dakota.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in South Dakota|South Dakota]] |90 |1 |29 |60 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://doh.sd.gov/news/Coronavirus.aspx "NOVEL CORONAVIRUS (COVID-19) UPDATES AND INFORMATION"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411225630/https://doh.sd.gov/news/Coronavirus.aspx |date=11 April 2020 }}. ''South Dakota Department of Health''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 12,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Tennessee.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Tennessee|Tennessee]] |1,720 |7 |– |1,661 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation news">[https://www.tn.gov/health/cedep/ncov.html "Coronavirus Disease (COVID-19)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200612224048/https://www.tn.gov/health/cedep/ncov.html |date=12 June 2020 }}. Tennessee Department of Health. March 22, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Texas.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Texas|Texas]] |2,808 |38 |– |2,701 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://txdshs.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/ed483ecd702b4298ab01e8b9cafc8b83 "COVID-19 in Texas (Dashboard)"]. Texas DSHS. March 25, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 25,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_the_United_States_Virgin_Islands.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in the United States Virgin Islands|U.S. Virgin Islands]] |23 |0 |0 |23 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://viconsortium.com/vi-coronavirus/virgin-islands-first-case-of-coronavirus-confirmed-in-u-s-virgin-islands/ "First Case of Coronavirus Confirmed in U.S. Virgin Islands"]. ''viconsortium.com''.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Utah.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Utah|Utah]] |719 |2 |– |717 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://coronavirus.utah.gov/case-counts/ "Latest Information"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200702032831/https://coronavirus.utah.gov/case-counts/ |date=2 July 2020 }}<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 17,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Vermont.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Vermont|Vermont]] |235 |12 |– |223 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.healthvermont.gov/response/infectious-disease/2019-novel-coronavirus "2019 Novel Coronavirus"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200407094847/https://www.healthvermont.gov/response/infectious-disease/2019-novel-coronavirus |date=7 April 2020 }}. ''Vermont Department of Health''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 17,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Virginia.svg|link=|alt=|border|22x22px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Virginia|Virginia]] |890 |22 |– |866 | style="padding:0px 2px;" |<ref name="VDHSituationSummary"><cite class="citation web">[http://www.vdh.virginia.gov/surveillance-and-investigation/novel-coronavirus/ "CORONAVIRUS DISEASE 2019 (COVID-19)"]. ''Virginia Department of Health''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 17,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>''Note'': ''This is a rolling update. This source is updated every day & as the situation develops.''</ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Washington.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Washington (state)|Washington]] |4,483 |200 |201 |3,863 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.doh.wa.gov/emergencies/coronavirus "2019 Novel Coronavirus Outbreak (COVID-19)"]. ''Washington Department of Health''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 15,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_West_Virginia.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in West Virginia|West Virginia]] |113 |0 |– |113 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://dhhr.wv.gov/COVID-19/Pages/default.aspx "Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)"]. ''West Virginia Department of Health & Human Resources''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="WOMUS" /> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Wisconsin.svg|link=|alt=|border|23x23px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Wisconsin|Wisconsin]] |1,154 |17 |– |1,135 | style="padding:0px 2px;" |<ref><cite class="citation web">[https://www.dhs.wisconsin.gov/outbreaks/index.htm "2019 Novel Coronavirus Outbreak (COVID-19)"]. ''Wisconsin Department of Health Services''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 27,</span> 2020</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> |- ! scope="row" |[[File:Flag_of_Wyoming.svg|link=|alt=|border|22x22px]] ! scope="row" |[[2020 coronavirus pandemic in Wyoming|Wyoming]] |87 |0 |– |87 | style="padding:0px 2px;" |<ref name="WOMUS" /> |- class="sortbottom" style="text-align:center;" | colspan="7" |<span style="font-size:90%;">As of 30 March 2020 ([[Coordinated Universal Time|UTC]]) · History of cases: [[Template:2019–20 coronavirus pandemic data/United States medical cases chart|United States]]</span> |- class="sortbottom" style="text-align:left;" | colspan="7" style="width:1px;" |<div class="reflist " style=" list-style-type: lower-roman;"> <references group="lower-roman" responsive="1"></references> </div> |} </div> {{Clear}} === CDC reported U.S. totals === {| class="wikitable" |+Cases in the United States per the CDC<ref>{{Template:Cite web|title=Cases in the US|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/cases-updates/cases-in-us.html|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|accessdate=March 20, 2020}}</ref><br /><br />As of March 27, 2020 ! colspan="2" |Cases in the United States reported to CDC |- |Travel-related | style="text-align:right" |712 |- |Close contact | style="text-align:right" |1,326 |- |Under investigation | style="text-align:right" |83,318 |- !Total cases ! style="text-align:right" |85,356 |- | colspan="2" | |- ! colspan="2" |Cases among persons repatriated to the United States |- |Wuhan, China | style="text-align:right" |3 |- |Cruise ship <nowiki><i id="mwCHY">Diamond Princess</i></nowiki> | style="text-align:right" |46 |- !Total repatriated cases ! style="text-align:right" |49 |- | colspan="2" | |- ! colspan="2" |Deaths |- !Total deaths from all US cases ! style="text-align:right" |1,246 |- | colspan="2" |This table reflects CDC-published totals, and may not include cases announced in the past 24 hours. |} == နောက်ထပ်ဖတ်ရန် == ; မြေပုံများနှင့်အချက်အလက် : * [https://gisanddata.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6 Coronavirus COVID-19 ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဖြစ်ရပ်များ] နှင့် Johns Hopkins တက္ကသိုလ်မှ [https://github.com/CSSEGISandData/COVID-19 သမိုင်းဆိုင်ရာအချက်အလက်များ] * [https://coronamapper.com CoronaMapper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200304094209/http://coronamapper.com/ |date=4 March 2020 }} ==ကိုးကား== {{Reflist|2}} == ပြင်ပလင့်များ == * [https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-nCoV/index.html CDC: Coronavirus 2019 (COVID-19)] ၊ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာများ (CDC) ** [https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/cases-in-us.html CDC - အမေရိကန်အမှုတွဲမြေပုံ] ** [https://www.cdc.gov/media/dpk/diseases-and-conditions/coronavirus/coronavirus-2020.html CDC: Coronavirus ရောဂါ 2019 (COVID-19) သတင်းစင်တာ] ** [https://www.cdc.gov/publichealthgateway/healthdirectories/healthdepartments.html CDC - ပြည်နယ်နှင့်နယ်မြေကျန်းမာရေး ဦး စီးဌာနလမ်းညွှန်] * [https://www.cdph.ca.gov/Programs/OPA/Pages/Office-of-Public-Affairs.aspx ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်သူ့ရေးရာဌာန CDPH] ၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဌာန (CDPH) မှသတင်းထုတ်ပြန်ချက်များ * The New York Times - [https://www.nytimes.com/interactive/2020/us/coronavirus-us-cases.html အမေရိကန်ရှိ Coronavirus Case များအားလုံးကိုခြေရာခံခြင်း - မြေပုံအပြည့်] * တောင်ပိုင်းကယ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်မှ [https://covidassessment.org/ Coronavirus Self- Assessment Tool] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200330090840/https://covidassessment.org/ |date=30 March 2020 }} * [https://www.c-span.org/coronavirus/ Coronavirus ဖြစ်ပွားမှုအပေါ်အစိုးရနှင့်အခြားတုံ့ပြန်မှုများကို C-SPAN ကဖော်ပြသည်] * [https://www.coronavirus.gov/ Coronavirus (COVID-19) - သတင်းအရင်းအမြစ်နှင့်အမေရိကန်အစိုးရ၏တုံ့ပြန်မှု] [[ကဏ္ဍ:မတ်လ ၂၀၂၀ ရက်စွဲအတွင်း အလားအလာရှိသောထုတ်ပြန်ချက်များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ခုနှစ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်ကူးစပ်ရောဂါ (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု)]] cy8jz7m8js9q3p1pxcd71gw41wmpulv 0 135868 1062921 1022029 2026-11-11T07:10:19Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062921 wikitext text/x-wiki {{Infobox Election | election_name = မြန်မာ့အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၀ | country = Myanmar | type = parliamentary | ongoing = no | previous_election = အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅ | previous_year = ၂၀၁၅ | previous_mps = | next_election = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅]] | next_year = ''[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]]'' | seats_for_election = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ၄၄၀ နေရာအနက် ၃၁၅ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ၂၂၁ နေရာအနက် ၁၆၁ | majority_seats= ၁၁၃ | election_date = ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ | image1 = [[File:Daw Aung San Suu Kyi (cropped).jpg|150x150px]] | leader1 = [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] | leader_since1 = ၂၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ | party1 = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် | leaders_seat1 = ​ကော့မှူးမြို့နယ် | last_election1 = ၂၅၅ (ပြည်သူ့)<br />၁၃၅ (အမျိုးသား) | seats_before1 = | seats1 = '''၂၅၈ (ပြည်သူ့)<br/>၁၃၈ (အမျိုးသား)''' | seats_needed1 = | seat_change1 = {{increase}}၃ (ပြည်သူ့) / {{increase}}၃ (အမျိုးသား) | popular_vote1 = | percentage1 = | image2 = [[File:Than Htay USDP.jpg|150x150px]] | leader2 = [[သန်းဌေး|ဦးသန်းဌေး]] | leader_since2 = ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ | party2 = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ | leaders_seat2 = ​ဇေယျာသီရိမြို့နယ် | last_election2 = ၃၀ (ပြည်သူ့)<br />၁၁ (အမျိုးသား) | seats_before2 = | seats2 = '''၂၆ (ပြည်သူ့)<br/>၇ (အမျိုးသား)''' | seat_change2 = {{decrease}}၄ (ပြည်သူ့)/ {{decrease}}၄(အမျိုးသား) | popular_vote2 = | percentage2 = | title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | posttitle = ရလဒ် | before_election = [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] | before_party = အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် | after_election = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်]] ([[မင်းအောင်လှိုင်]]မှ ခေါင်းဆောင်အဖြစ်ဆောင်ရွက်) | after_party = | map = [[File:Map Pyithu Hluttaw Election Results 2020 IFES MIMU1707v02 24Nov2020 A3.pdf|100px]][[File:Map Amyotha Hluttaw Election Results 2020 IFES MIMU1707v02 24Nov2020 A3.pdf|100px]][[File:Map St-Rg Election Results 2020 IFES MIMU1707v02 24Nov2020 A3.pdf|100px]] | map_caption= ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ပြ‌မြေပုံများ }} '''၂၀၂၀ အ​ထွေ​ထွေ ​​ရွေး​ကောက်ပွဲ ('''တရားဝင်အားဖြင့် '''၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)''' ကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်​နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၊ [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]]များအတွက် ​ကိုယ်စားလှယ်များ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ဤအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲသည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)]] အရ ကျင်းပပြုလုပ်သော တတိယအကြိမ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်ပြီး၊ လွတ်လပ်ပြီးခေတ်တွင် ပြုလုပ်ကျင်းပသော (၁၁) ကြိမ်မြောက် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဤရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို အာဏာသိမ်းမှုအပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ဖွဲ့စည်းသည့် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]က "''၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ ပယ်ဖျက်ကြောင်း''" ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="can" /> ==​ရွေး​ကောက်ပွဲကျင်းပခြင်း== [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှု (မြန်မာနိုင်ငံ)|ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်]] ဖြစ်ပွားမှုများ​ရှိ​နေ​သော်လည်း ​ရွေး​ကောက်ပွဲကို ကျင်းပမည်ဖြစ်​ကြောင်း ပြည်​ထောင်စု​ရွေး​ကောက်ပွဲ​​ကော်မရှင်က ၂၀၂၀ ဇွန်လ (၄)ရက်​နေ့တွင် ​ပြောကြားခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် COVID-19 ​ရောဂါမှာ ထိန်းချုပ်​နေနိုင်သည့် အ​နေအထားတွင် ရှိ​နေပြီးဖြစ်ကာ ​ရွေး​ကောက်ပွဲရက်ကို ​လေးလကြိုတင် အသိ​ပေးမည်ဟု ​ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ဇွန်လအထိ မဲဆန္ဒရှင် ၃၇သန်းရှိ​နေ​ကြောင်း ပြည်​ထောင်စု​ရွေး​ကောက်ပွဲ​ကော်မရှင်က ​ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news|first= |last= |authorlink= |coauthors= |title= ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ ကို လျာထားတဲ့အတိုင်း ကျင်းပမယ်လို့ပြော|url= https://www.bbc.com/burmese/burma-52922446|work= |publisher= |date= ၄ ဇွန် ၂၀၂၀|accessdate= |archivedate= 9 June 2020|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200609064818/https://www.bbc.com/burmese/burma-52922446}}</ref> လက်ရှိ နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် တာ​မွေမြို့နယ်မှပင် ​ဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် အမည်စာရင်း​ပေးထားသည်။<ref>{{cite news|first= |last= |authorlink= |coauthors= |title= နိုင်ငံတော်သမ္မတ တာမွေ မြို့နယ်၌ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း၊ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် သီးခြားတင်သွင်းမည့် သဘောရှိ|url= https://myanmar.mmtimes.com/news/140306.html|work= |publisher= |date= ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၀|accessdate= |archivedate= 17 June 2020|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200617092122/https://myanmar.mmtimes.com/news/140306.html}}</ref> ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဇွန်လ (၂၉)ရက်​နေ့တွင် ပြည်​ထောင်စု​ရွေး​ကောက်ပွဲ​ကော်မရှင်မှ မဲဆန္ဒနယ်​မြေများကို ​ကြေညာခဲ့ရာ ပြည်သူ့လွှတ်​တော်အတွက် ကချင်(၁၈)၊ ကယား(၇)၊ ကရင်(၇)၊ ချင်း(၉)၊ စစ်ကိုင်း(၃၇)၊ တနင်္သာရီ(၁၀)၊ ပဲခူး(၂၈)၊ မ​ကွေး(၂၅)၊ မန္တ​လေး (ပြည်​ထောင်စုနယ်​မြေအပါ)(၃၆)၊ မွန်(၁၀)၊ ရခိုင်(၁၇)၊ ရန်ကုန်(၄၅)၊ ရှမ်း(၅၅)၊ ဧရာဝတီ(၂၆) စုစု​ပေါင်း နယ်​မြေ (၃၃၀) သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite news|first= |last= |authorlink= |coauthors= |title= ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်များသတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|url= https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail&news_id=zuZUyq4XZbKY7z0WlvYYmUPEXFYBaV5ZN0fJWlo3eSs%3D|work= |publisher= |date= ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၀|accessdate= |archivedate= 30 June 2020|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200630034725/https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail&news_id=zuZUyq4XZbKY7z0WlvYYmUPEXFYBaV5ZN0fJWlo3eSs%3D}}</ref> အမျိုးသားလွှတ်​တော်အတွက် တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် (၁၄)ခုအတွက် တစ်ခုစီလျှင် မဲဆန္ဒနယ် (၁၂)ခု စုစု​ပေါင်း (၁၆၈)ခု သတ်မှတ်သည်။ ပြည်​ထောင်စုနယ်​မြေမှ ခရိုင်(၂)ခုအား မန္တ​​လေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ထည့်သွင်းသတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite news|first= |last= |authorlink= |coauthors= |title= အမျိုးသားလွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|url= https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail&news_id=sBur%2Fkx3hBKvP4LmVhLMBju%2BXr9Y39yfUVXjb21IyK0%3D|work= |publisher= |date= ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၀|accessdate= |archivedate= 1 July 2020|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200701221941/https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail&news_id=sBur%2Fkx3hBKvP4LmVhLMBju%2BXr9Y39yfUVXjb21IyK0%3D}}</ref> တိုင်း/ပြည်နယ်လွှတ်​တော်များအတွက် မဲဆန္ဒနယ် (၆၄၄)ခု သတ်မှတ်သည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး​မဲဆန္ဒနယ်အတွက် (၂၉)ခု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref>{{cite news|first= |last= |authorlink= |coauthors= |title= တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်များသတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|url= https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail&news_id=SNTXNW6pzwJbHnuZ2ZJcN2uR1bqPImiDRU%2Fe9bUvfWg%3D|work= |publisher= |date= ၄ ဇွန် ၂၀၂၀|accessdate= |archivedate= 2 July 2020|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200702164257/https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail&news_id=SNTXNW6pzwJbHnuZ2ZJcN2uR1bqPImiDRU%2Fe9bUvfWg%3D}}</ref> လက်ရှိ အာဏာရအစိုးရအဖွဲ့မှ သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်သည် ရန်ကုန်တိုင်း တာ​မွေမြို့နယ်၊ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ​ဒေါ်​အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ရန်ကုန်တိုင်း ​ကော့မှူးမြို့နယ်များမှ ပြည်သူ့လွှတ်​တော်ကိုယ်စားလှယ်​လောင်းအဖြစ် အ​ရွေးခံမည်ဖြစ်​ကြောင်း ဇူလိုင် ၂၃ရက်​နေ့တွင် ​ကြေညာခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လ ၂၅ရက်​နေ့တွင် မဲဆန္ဒရှင်စာရင်းများကို ပထမအကြိမ်အဖြစ် သက်ဆိုင်ရာ ရပ်ကွက်​ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲများတွင် ​၂ပတ်တာ ကြေညာခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ 'ဝ'​ဒေသ ၄မြို့နယ်တွင်မူ မဲစာရင်း ​ကြေညာနိုင်ခြင်း မရှိ​သေး​ပေ။<ref>{{cite news|first= |last= |authorlink= |coauthors= |title= ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) တွင် မဲဆန္ဒရှင် ၁၄ သိန်းကျော်ရှိပြီး “၀” ဒေသ လေးမြို့နယ်တွင် မဲစာရင်းပြုစုခြင်း မဆောင်ရွက်နိုင်ကြောင်း သိရ|url= https://news-eleven.com/article/184786|work= |publisher= |date= ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၀|accessdate= |archivedate= 2 November 2020|archiveurl= https://web.archive.org/web/20201102095257/https://news-eleven.com/article/184786}}</ref>ပထမအကြိမ်မဲစာရင်းကပ်ရာတွင် မိသားစုလိုက် မပါဝင်ခြင်း၊ အချက်အလက်များ မှားယွင်း​နေခြင်း၊ ​မိသားစုတွင်း သေဆုံးသူများ မဲ​စာရင်းတွင် ပါဝင်ကာ ကျန်ရစ်သူများ မဲစာရင်းတွင် မပါခြင်း စသည့် အမှားအယွင်းများစွာရှိသဖြင့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲ​ကော်မရှင်အား ​ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။​ ရွေး​ကောက်ပွဲ​ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလှသိန်းကမူ မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုများနှင့် ပက်သက်၍ ​ကော်မရှင်တစ်ခုထဲက တာဝန်ရှိသည်ဆိုလျှင် မတရား​ကြောင်း ၂၀၁၉ခုနှစ် မတ်လက ​ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news|first= |last= |authorlink= |coauthors= |title= မိသားစုလိုက် မဲစာရင်းမပါဝင်မှုများရှိနေခြင်းနှင့် မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုဖြစ်စဉ် အများအပြားရှိနေခြင်းတို့ကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အပေါ် ဝေဖန်မှုများရှိနေ|url= https://news-eleven.com/article/184974|work= |publisher= |date= ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၀|accessdate= |archivedate= 2 November 2020|archiveurl= https://web.archive.org/web/20201102095257/https://news-eleven.com/article/184974}}</ref> [[File:Voter List 2020 MGE.jpg|thumb|ပထမအကြိမ် ဆန္ဒမဲ​ပေးခွင့်ရှိသူစာရင်းများ ကပ်ထားစဉ်]] == ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ == {{columns-list|2| # [[မြိုတိုင်းရင်းသားဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[လားဟူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] # [[ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] # [[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)]] # [[ကယန်း အမျိုးသားပါတီ]] # [[ရခိုင်ပြည်နယ်အမျိုးသားအင်အားစုပါတီ]] # [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] # [[တအောင်း (ပလောင်) အမျိုးသားပါတီ]] # [[ဒီမိုကရေစီနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ပါတီ]] # [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ]] # [[အမျိုးသား နိုင်ငံရေး မဟာမိတ်များ အဖွဲ့ချုပ်]] # [[ဝံသာနုဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ခေတ်သစ်ပြည်သူ့ပါတီ]] # [[မတူကွဲပြားခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးပါတီ]] # [[အင်းအမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ပါတီ]] # [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[အမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ကမန် အမျိုးသား တိုးတက်ရေးပါတီ]] # [[ခမီ အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] # [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်းအားစုပါတီ]] # [[အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးပါတီ]] # [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီသစ်]] # [[ဗမာပြည်သူ့ပါတီ]] # [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] # [[မြန်မာ့လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[မြန်မာအမျိုးသားကွန်ဂရက်ပါတီ]] # [[မြို တိုင်းရင်းသားပါတီ]] # [[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] # [[အရှိုချင်းအမျိုးသားပါတီ]] # [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] # [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] # [[ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] # [[ရှမ်းပြည်ကိုးကန့်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] # [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးကွန်ဂရက်ပါတီ]] # [[ဒီမိုကရေစီနှင့်လူ့အခွင့်အရေးပါတီ]] # [[အမျိုးသားတိုးတက်မြင့်မားရေးပါတီ]] # [[ကချင်အမျိုးသားများဒီမိုကရေစီကွန်ဂရက်]] # လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ # [[ထားဝယ်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] # [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (ပ.အ.မ.ဖ)ပါတီ # [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] # [[ခူမီး(ခမီး)အမျိုးသားပါတီ]] # [[လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ကရင်အမျိုးသားပါတီ]] # [[မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမား အလုပ်သမား ပြည်သူ့ပါတီ]] # [[မြိုအမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီ]] # [[ဓနုအမျိုးသားများအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] # [[ပြည်သူ့အကျိုးပြုကျောင်းသားများဒီမိုကရေစီပါတီ]] # [[လမ်းပြကြယ်ပါတီ]] # [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[လူ့ဘောင်သစ်ပါတီ]] # [[၈၈ မျိုးဆက်ဒီမိုကရေစီပါတီ]] # [[လော်ဝေါ်အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[ခေတ်သစ်ပြည်ထောင်စုပါတီ]] # [[အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] # [[ဇိုတိုင်းရင်းသားဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] # [[အမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ]] # [[အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)]] # [[လူထုပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုလယ်သမားအလုပ်သမားအင်အားစုပါတီ]] # [[ဒိုင်းနက်လူမျိုးများတိုးတက်ရေးပါတီ]] # [[မြန်မာပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] # [[ပြည်သူ့အလုပ်သမားပါတီ]] # [[ကယားပြည်နယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[အမျိုးသားညီညွတ်သောဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |အမျိုးသားညီညွတ်သောဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ပြည်သူ့ပါတီ]] # [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] # [[ပြည်ထောင်စုကောင်းကျိုးဆောင်ပါတီ]] # [[အခြေခံလူတန်းစားဘဝမြင့်မားရေးပါတီ]] # [[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] # [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] # [[ချင်းအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] # [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] # [[ချင်းတိုင်းရင်းသားများပါတီ]] # [[ဒီမိုကရေစီပါတီသစ် (ကချင်)]] # [[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] # [[ပြည်သူ့အင်အားပါတီ]] # [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] # [[ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]] # [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] # [[ကချင်အမျိုးသားပါတီ]] # [[မြန်မာနိုင်ငံအလုပ်သမားလယ်သမား မဟာမိတ်ပါတီ]] # [[ဝ အမျိုးသားပါတီ|ဝအမျိုးသားပါတီ]] }} === ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ပယ်ဖျက်ခဲ့သော နိုင်ငံရေးပါတီ === # [[ညီညွတ်သော ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]<ref>{{Cite news | url =https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=j7PNQC2RurAcWtEKhxKWYDolE8asNcM3sdeE7c%2BE7KY%3D | title =ညီညွတ်သောဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (UDP) ဖျက်သိမ်းပြီး ကိုယ်စားပြု လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများပါဝင်သည့် ဆန္ဒမဲလက်မှတ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အသိပေး ကြေညာခြင်း | publisher =[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]] | date =၂၀ ​အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ | accessdate = | archivedate =31 October 2020 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20201031105107/https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=j7PNQC2RurAcWtEKhxKWYDolE8asNcM3sdeE7c%2BE7KY%3D }}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခြင်း မပြုနိုင်သည့်နယ်မြေများ == အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ နယ်မြေအချို့၌ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် အခြေအနေမရှိသဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပခြင်းပြုမည် မဟုတ်ကြောင်း [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]]က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊<ref name="moi">{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/7062|title=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခြင်း မပြုနိုင်သည့်နယ်မြေများ ထုတ်ပြန်ကြေညာ|date=၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀|work=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|archivedate=2 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201102095258/https://www.moi.gov.mm/news/7062}}</ref> အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်သော ၂၀၂၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခြင်း မပြုနိုင်သည့် နယ်မြေများမှာ - *ကချင်ပြည်နယ်တွင် [[ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၁ အုပ်စု၊ [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၃၁ အုပ်စု၊ [[မချမ်းဘောမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၅ အုပ်စု၊ [[မံစီမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၂၂ အုပ်စု၊ [[မိုးမောက်မြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၂၁ အုပ်စု၊ [[ရွှေကူမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၉ အုပ်စု၊ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၉ အုပ်စု၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၈ အုပ်စု၊ [[တနိုင်းမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၂ အုပ်စု၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၃ အုပ်စု နှင့် [[အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု (၆၁) အုပ်စု *ကရင်ပြည်နယ်တွင် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၇ အုပ်စု၊ [[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၉ အုပ်စု၊ [[ဖာပွန်မြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၂၅ အုပ်စု၊ [[ဘားအံမြို့နယ်]]မှ ပျဉ်းမပင်ဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ [[သံတောင်ကြီးမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၈ အုပ်စုနှင့် [[မြဝတီမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၃ အုပ်စု *ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင် [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၂ အုပ်စုနှင့် [[ရွှေကျင်မြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၃၀ အုပ်စုတို့ *မွန်ပြည်နယ် [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]မှ ဘောနော်ခီး ကျေးရွာ အုပ်စု *ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် [[ပေါက်တောမြို့နယ်]]၊ [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]၊ [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]]၊ [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်]]၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]၊ [[မင်းပြားမြို့နယ်]]၊ [[မြေပုံမြို့နယ်]]နှင့် [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]] တစ်ခုလုံး၊ [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်]]မှ ရပ်ကွက် ၂ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၄၉ အုပ်စု၊ [[အမ်းမြို့နယ်]]မှ ရပ်ကွက် ၃ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၂၅ အုပ်စု၊ [[စစ်တွေမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၄ အုပ်စု နှင့် [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်]]မှ ရပ်ကွက် ၁၀ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၅၂ အုပ်စု *ရှမ်းပြည်နယ်တွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်]]၊ [[ပန်ဆန်းမြို့နယ်|ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း) မြို့နယ်]]၊ [[နားဖန်းမြို့နယ်]]၊ [[မိုင်းမောမြို့နယ်]]၊ [[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]နှင့် [[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]]တစ်ခုလုံး၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၂ အုပ်စု၊ [[နောင်ချိုမြို့နယ်]]မှ ဆိပ်ဖူးကျေးရွာအုပ်စု၊ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၃ အုပ်စု၊ [[မန်တုံမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၂ အုပ်စု၊ [[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၄ အုပ်စု၊ [[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]]မှ ရပ်ကွက် ၂ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၃ အုပ်စု၊ [[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]]မှ လုံကောင့်ကျေးရွာအုပ်စု၊ [[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၈ အုပ်စု၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၄ အုပ်စု၊ [[မူဆယ်မြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၉ အုပ်စု၊ [[မက်မန်းမြို့နယ်]]မှကျေးရွာအုပ်စု ၁၇ အုပ်စု၊ [[မိုင်းတုံမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၃ အုပ်စု၊ [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၁ အုပ်စု၊ [[လားရှိုးမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၅ အုပ်စု၊ [[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]]မှ ဟုံအိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၊ [[ဟိုပန်မြို့နယ်]]မှ ရပ်ကွက် ၅ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၃၇ အုပ်စု * ချင်းပြည်နယ်တွင် [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၉၄ အုပ်စု တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ် == {{For|အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း}} [[File:Myanmar election 2020 Ballot Paper.jpg|thumb|မဲလက်မှတ်]] === အမျိုးသားလွှတ်တော် === <!-- 168 of the 224 seats in the [[House of Nationalities]] (Amyotha Hluttaw) were up for election. The remaining 56 seats (25%) were not elected, and instead reserved for military appointees (taken from [[Tatmadaw]] personnel; officially known as "Defence Services Personnel Representatives"). There are 12 members elected per state/region, including one member from each [[self-administered zone]]. --> {{Election summary Myanmar |title=အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ (၂၀၂၀) |source= |netnote= |fullname=yes |totalvotes= |{{Item |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၁၃၈ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၇ |net = {{decrease}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ |seats = ၄ |net = {{decrease}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၃ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ကယားပြည်နယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၃ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၂ |net ={{decrease}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = တအောင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ |seats = ၂ |net = {{steady}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၁ |net = {{steady}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ဒီမိုကရေစီပါတီသစ်(ကချင်) |seats = ၁ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = တစ်သီးပုဂ္ဂလ |seats = ၀ |net = {{decrease}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = အခြား |seats = ၀ |net = {{decrease}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပသည့် နေရာများ |seats = |net = |votes % = – |votes = – |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = [[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်]] |seats = ၅၆ |net = {{steady}} |votes % = – |votes = – |plus/minus = ၀ }} }} === ပြည်သူ့လွှတ်တော် === <!-- There are 330 of 440 seats in the [[House of Representatives (Myanmar)|House of Representatives]] (Pyithu Hluttaw) that are elected, of which 323 were filled after seven seats were cancelled due to the ongoing armed insurgencies in [[Shan State]].<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2015/nov/11/aung-san-suu-kyi-wins-seat-myanmar-election-results-tallied |title=Myanmar election: Aung San Suu Kyi calls for reconciliation talks with military |author=Oliver Holmes |work=The Guardian |date=11 November 2015 |accessdate=11 November 2015}}</ref> The remaining 110 seats (25%) were not elected, and instead reserved for military appointees (taken from [[Tatmadaw]] personnel; officially known as "Defence Services Personnel Representatives"). Members are elected to constituencies based on township and population. --> {{Election summary Myanmar |title= ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ (၂၀၂၀) |source= |netnote= |fullname=yes |totalvotes= |{{Item |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၂၅၈ |net = {{increase}} |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၂၆ |net = {{decrease}} |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၁၃ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ |seats = ၄ |net = {{decrease}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = တအောင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ |seats = ၃ |net ={{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party =ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃ |net = {{steady}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၂ |net ={{increase}} |votes = }} |{{Item |party = ကယားပြည်နယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ |seats = ၁ |net = {{increase}} |votes = }} |{{Item |party =ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ |seats = ၁ |net ={{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ဝအမျိုးသားပါတီ |seats = ၁ |net = {{increase}} |votes = }} |{{Item |party = ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၁ |net = {{decrease}} |votes = }} |{{Item |type = other |party = တစ်သီးပုဂ္ဂလ |seats = ၀ |net = {{decrease}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပသည့် နေရာများ |seats = |net = {{increase}} |votes % = – |votes = – |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = [[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်]] |seats = ၁၁၀ |net = {{steady}} |votes % = – |votes = – |plus/minus = ၀ }} }} === ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ === <!-- There are 644 district seats<ref name=eods/> (out of a total of 864){{efn|Sum of the number of seats for election (644) and for the military (220)}}{{efn|EODS reported a total of 860.<ref name=eods>{{cite web |url=http://www.eods.eu/library/101115-ps-myanmar_en.pdf |title=European Union Election Observation Mission. Myanmar, General Elections, 2015. Preliminary Statement |website=Election Observation and Democratic Support |date=2015-11-10 |accessdate=2015-11-21}}</ref>}} in the [[State and Regional Hluttaws]], or Local Assemblies, of which 630 were up for election after 14 seats were cancelled due to the ongoing armed insurgencies in [[Shan State]]. These figures exclude the 29 elected [[Ethnic Affairs Minister]]s, who have different election parameters and their accountability solely to an ethnic electorate, but also sit alongside the elected district and appointed military members of their respective state/region. There are two members are elected for each township of the state/region. The remaining 220 seats<ref name="uec3/16" /> (approximately 25% of each assembly) were not elected, and instead reserved for military appointees (taken from [[Tatmadaw]] personnel; officially known as "Defence Services Personnel Representatives"). --><!-- Result MMT different with Wiki. MMT S/R + EAM = combinated (482) and Wiki separated (469 + 14) --> {{Election summary Myanmar |title=ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် (၂၀၂၀) |source= |netnote= |seats % decimals = 1 |fullname=yes |totalvotes= |{{Item |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၅၀၁ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၃၈ |net = {{decrease}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၂၇ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ |seats = ၇ |net = {{decrease}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = တအောင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ |seats = ၇ |net = {{steady}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၇ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၆ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ကယားပြည်နယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၃ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ |seats = ၃ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ |seats = ၂ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party =ဝအမျိုးသားပါတီ |seats = ၂ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = လားဟူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၁ |net ={{steady}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party =ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၁ |net = {{decrease}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ဒီမိုကရေစီပါတီတစ်(ကချင်) |seats = ၁ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ |seats = ၁ |net = {{steady}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party =ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ |seats = ၁ |net = {{steady}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ချင်းအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၁ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၁ |net = {{decrease}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = တစ်သီးပုဂ္ဂလ |seats = ၂ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = အခြား |seats = |net = {{decrease}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = [[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်]] |seats = ၂၂၀ |net = {{steady}} |votes % = – |votes = – |plus/minus = 0 }} }} ==== တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးများ ==== ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များအတွက် [[တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးများ]] ၂၉ နေရာ ပါဝင်သည်။ <!-- "Under the 2008 Constitution, ethnic affairs ministers are elected to a given state or division if that division is {{sic|comprised |hide=y|of}} an ethnic minority population of 0.1 percent or greater of the total populace [roughly 51,400 people].<ref name="IFES">[http://www.ifes.org/sites/default/files/ifes_2015_myanmar_election_fact_sheet_final.pdf Myanmar 2015 General Elections Fact Sheet]</ref> If one of the country's ethnic minorities counts a state as its namesake, however, it is not granted an ethnic affairs minister (e.g., there is no Mon ethnic affairs minister in Mon State). Only voters who share an ethnic identity with a given ethnic affairs minister post are allowed to vote for candidates to the position."<ref>{{cite web |url=http://www.irrawaddy.org/election/news/ethnic-affairs-ministers-defend-seat-at-negotiating-table-after-suu-kyi-remarks |title=Ethnic Affairs Ministers Defend Seat at Negotiating Table after Suu Kyi Remarks |work=[[The Irrawaddy]] |date=15 January 2015 |last=Zaw |first=Nobel}}</ref> Ministers are not elected for ethnicities that are a majority of their state or region, or where a state/region already has a self-administered region or self-administered division dedicated to those ethnic groups.<ref name="IFES"/> --> {{Election summary Myanmar |title = တိုင်းရေးသားရေးရာ ဝန်ကြီးများ (၂၀၂၀) |source= |netnote= |seats % decimals = 0 |fullname=yes |totalvotes= |{{Item |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၂၃ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၁ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = လားဟူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၁ |net = {{steady}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |party = ကယန်း အမျိုးသားပါတီ |seats = ၁ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party =တစ်သီးပုဂ္ဂလ |seats = ၂ |net = {{increase}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} |{{Item |type = other |party = အခြား |seats = |net = {{decrease}} |votes % = |votes = |plus/minus = }} }} == ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီနှင့် ရွေးကောက်ပွဲကာလ ဖြစ်ရပ်များ == === ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ === ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါမှာ ဩဂုတ်လ (၁၆)ရက်နေ့တွင် စစ်တွေမြို့မှ အမျိုးသမီးထံတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရာမှ ရခိုင်ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ကိုဗစ်ဒုတိယလှိုင်းအသွင်ဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ကူးစက်ခဲ့သည်။ ကူးစက်သူမှာ ၃၇၄ဦးမှ သောင်းဂဏန်းအထိ တစ်ဟုန်ထိုး မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news | url =https://news-eleven.com/article/195844 | title =အန္တရာယ်ကြီးမားသော မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲ | publisher =Eleven Media | date =၁၉ ​အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ | accessdate = | archivedate =2 November 2020 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20201102095258/https://news-eleven.com/article/195844 }}</ref> ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် တစ်လအလိုဖြစ်သည့် အောက်တိုဘာလတွင်ပင် ၁ရက်နေ့မှ ၁၅ရက်နေ့အထိ နေ့စဉ်ပျမ်းမျှ ၁၀၀၀ကျော် မြင့်တက်နေခဲ့သည်။ ထို၁၅ရက်အတွင်းတွင် ၁၈၉၈၅ဦး ပိုးတွေ့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news | url =https://news-eleven.com/article/195672 | title =အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် ၂၂ ရက်သာ လိုတော့ချိန်၌ COVID-19 ကူးစက်မှုနှင့် သေဆုံးမှု သိသိသာသာ ကျဆင်းခြင်းမရှိသေးဘဲ ၁၅ ရက်အတွင်း စစ်ဆေးမှုစုစုပေါင်း၏ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရောဂါပိုးတွေ့ရှိနေ | publisher =Eleven Media | date =၁၇ ​အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ | accessdate = | archivedate =20 October 2020 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20201020180310/https://news-eleven.com/article/195672 }}</ref> ရန်ကုန်တိုင်းတွင် ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်မှအပ ကျန်မြို့နယ်များအားလုံး နေအိမ်တွင်သာနေထိုင်ရေးအစီအစဉ် (Stay at Home)တွင် ပါဝင်သတ်မှတ်ထားပြီး ကျန်တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များရှိ အချို့မြို့နယ်များတွင်လည်း ထိုအစီအစဉ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံရေးပါတီများမှ ရွေးကောက်ပွဲကို ရွှေ့ဆိုင်းပေးရန်ပြောကြားသော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ရွေးကောက်ပွဲနေ့တွင် မဲပေးခြင်းသည် ဈေးဝယ်ထွက်ခြင်း၊ လိုင်းကားစီးခြင်းထက် COVID-19 ကူးစက်မှုမရှိသလောက်ဖြစ်ကြောင်း အောက်တိုဘာလ ၂၀ရက်နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news| url =https://news-eleven.com/article/195931 | title =မဲရုံသွားခြင်းသည် ဈေးဝယ်ထွက်ခြင်း၊ လိုင်းကားစီခြင်းထက် COVID-19 ကူးစက်မှုမရှိသလောက် ဖြစ်ဟု ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ပြောကြား |publisher=Eleven Media | date =၂၀ ​အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ | accessdate =}}</ref> ထို့အပြင် ဧပြီလအတွင်းက ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့သည့် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံထံမှ နည်းယူထားပြီး ထိုနိုင်ငံထက်ပင်ကောင်းအောင် ပြုလုပ်ထားကြောင်း ဆိုသည်။ သို့ရာတွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် ထိုအချိန်သည် ရောဂါကူးစက်မှုနှုန်း အမြင့်ဆုံးမဟုတ်ဘဲ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည့် အခြေအနေအပြင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအတွက် ငွေကြေးပြည့်စုံသည့် အခြေအနေတွင်ရှိနေသည်။ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာအောင်မိုးညိုကလည်း ရွေးကောက်ပွဲအား သတ်မှတ်ထားသည့်ရက်အတိုင်းကျင်းပခြင်းမှာ တိုင်းပြည်အခြေအနေ အရမ်းမဆိုး၍ ဖြစ်ကြောင်း၊ ၎င်းသိရသည့်အတိုင်းဆိုလျှင် မြန်မာနိုင်ငံ၏လက်ရှိအခြေအနေမှာ အင်္ဂလန်တို့အမေရိကန်တို့ အိပ်နေသလောက်ပဲရှိကြောင်း မေးမြန်းခြင်းအစီအစဉ်တစ်ခုတွင် ပြောပြန်သည်။<ref>{{Cite news| url =https://news-eleven.com/article/195950 | title =မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာအောင်မိုးညိုနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း|publisher=Eleven Media | date =၂၀ ​အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ | accessdate =}}</ref> === လူစုလူဝေးဖြင့် ထောက်ခံပွဲ၊လှည့်လည်မှုများပြုလုပ်ခြင်း === ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာနက လူ(၃၀)ဦးနှင့်အထက် စုဝေးခြင်းမပြုရန် ထုတ်ပြန်ထားသော်လည်း နိုင်ငံရေးပါတီများမှ ဝန်းရံသူများက လူဦးရေ ထောင်သောင်းချီ၍သာမက အချို့​​နေရာများတွင် လူသိန်းဂဏန်းဖြင့်ပါ စု​ဝေး၍ လှည့်လည်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news| url =https://news-eleven.com/article/196294 | title =ကျောက်ဆည်မြို့နယ်နှင့် အနီးအနားရှိ ကျေးရွာပေါင်း နှစ်ရာခန့်မှ NLD ပါတီ ဝန်းရံထောက်ခံသူ အင်အား သိန်းဂဏန်းခန့် ဖြင့် လှည့်လည် |publisher=Eleven Media | date =၂၅ ​အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ | accessdate =}}</ref> အောက်တိုဘာလ ၂၅ရက်နေ့မှသာ လူ ၅၀အထိ စုဝေးခွင့်ပြုကြောင်းကို အားကစားနှင့် ကျန်းမာ​ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news | url =https://news-eleven.com/article/196331 | title =မဲရုံများအတွက် လူ ၃၀ဦးထက်ပိုမိုစုဝေးခွင့်ပြုကြောင်းနှင့် လူ ၅၀ ထက်မပိုသော ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာမဲဆွယ်စည်းရုံးခြင်းသည် နိုဝင်ဘာ ၆ ရက်အထိသာ အကျုံးဝင်ကြောင်း ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာန ထုတ်ပြန် | publisher =Eleven Media | date =၂၅ ​အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ | accessdate = | archivedate =2 November 2020 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20201102095328/https://news-eleven.com/article/196331 }}</ref> နိုင်ငံရေးပါတီများကမူ ဤလှည့်လည်မှုများသည် ပါတီကမဟုတ်ပဲ ဝန်းရံသူများကသာ လှည့်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ကြသည်။ [[File:NLD During 2020 Election Campaign.jpg|thumb|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ထောက်ခံသူများ လူစုလူဝေးဖြင့် လှည့်လည်နေကြစဉ်]] [[File:USDP During 2020 Election Campaign.jpg|thumb|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ ထောက်ခံသူများ လူစုလူဝေးဖြင့် လှည့်လည်နေကြစဉ်]] === အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပ်များ === ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပမီ ကြိုတင်ဆန္ဒမဲများပေးရာတွင် ရန်ကုန်မြို့ ဒဂုံမြို့နယ် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ ရောက်ရှိလာသော ကြိုတင်ဆန္ဒမဲလက်မှတ်များမှာ စာအိတ်များပွင့်လျက်ရှိနေခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ ၂၁ရက်နေ့တွင် ဒဂုံမြို့နယ်ရှိ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာတပ်ရင်းတစ်ခုမှ ကြိုတင်မဲ ၅၈စောင်မှာ စာအိတ်များပွင့်နေ၍ ထည့်သွင်းမရေတွက်ရန် မြို့နယ်ကော်မရှင်ခွဲမှ ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ ၂၈ရက်နေ့တွင် ဒဂုံမြို့နယ် ပြင်ပရောက် မဲဆန္ဒရှင်များ၏ ပုံစံ ၁၅ဖြင့်မဲပေးထားသော ကြိုတင်မဲစာအိတ်များမှာလည်း ထပ်မံ၍ ပွင့်နေပြန်သည်။ ထိုမဲလက်မှတ်များအား ထည့်သွင်းရေတွက်ရန် ရှိ/မရှိကိုမူကိုမူ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဆုံးဖြတ်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news | url =https://news-eleven.com/article/196590 | title =ဒဂုံမြို့နယ် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ထံ ဆန္ဒပြုပြီး မဲဆန္ဒနယ်ပြင်ပရောက် ပုံစံ (၁၅) ကြိုတင်မဲများ စာအိတ်ပွင့်လျက် ထပ်မံရောက်ရှိ | publisher =Eleven Media | date =၂၈ ​အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ | accessdate = | archivedate =2 November 2020 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20201102095330/https://news-eleven.com/article/196590 }}</ref> [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[ရေစကြိုမြို့နယ်]]ရှိ ဝါယာတော ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ဂွေးဂုဏ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အသက် ၆၀ နှစ်နှင့်အထက် ကြိုတင်မဲကို အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက်တွင် ကောက်ခံခဲ့ရာ ဆန္ဒပြုမဲလက်မှတ်များတွင် ရေစကြိုမြို့နယ် ပြည်သူလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အမည်အစား မကွေးမြို့နယ်မှ ကိုယ်စားလှယ် အမည် မှားယွင်းပါရှိနေသဖြင့် ကြိုတင်မဲ မဲဆန္ဒရှင် ၂၉၀ အနေဖြင့် ပြန်လည်ဆန္ဒပြုရမည်ဟု [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://burmese.dvb.no/archives/420764|title=မကွေးတိုင်းတွင် ကြိုတင်မဲ ၂၉၀ အသစ်ပြန်ပေးရမည်|date=၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|author=ကိုလင်း(ချောက်)|publisher=[[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102095329/http://burmese.dvb.no/archives/420764|archive-date=2 November 2020|url-status=dead}}</ref> အောက်တိုဘာ ၃ဝ ရက်တွင် [[လှည်းကူးမြို့နယ်]]တွင် ကြိုတင်မဲကောက်ခံစဉ် UEC အမှတ်တံဆိပ်မပါသည့် တံဆိပ်တုံးကို အသုံးပြုမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မဲဆန္ဒရှင် သုံးဦးဆန္ဒမဲပေးမှုအပြီးတွင် တံဆိပ်တုံး အသုံးပြုလျက်ရှိသည်ကို မဲရုံကိုယ်စားလှယ်က တွေ့ရှိပြီးနောက် လေးဦးမြောက် မဲပေးမှုတွင် ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/196760|title=ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ မဲရုံကိုယ်စားလှယ် ယူဆောင်လာသော တံဆိပ်တုံးအတုနှင့်ပတ်သက်၍ ဥပဒေအရ အရေးယူပေးရန် လှည်းကူးမြို့နယ်ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲထံ NLD ပါတီတိုင်တန်းထားမှုအပေါ် စုံခုံဖွဲ့စစ်ဆေးထား|date=၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|author=ဉာဏ်လင်းထွန်း|publisher=Eleven Media|archivedate=2 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201102095344/https://news-eleven.com/article/196760}}</ref> ယင်းတံဆိပ်တုံးအတုကို ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း၏ မဲရုံကိုယ်စားလှယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ယူဆောင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.duwun.com.mm/election-2020/ge2020-news/p-id43696|title=လှည်းကူးက တံဆိပ်တုံးအတုပြဿနာက ရိုးသားစွာမှားယွင်းမှုလို့ မြို့နယ်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌပြော|date= ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|author=ချစ်ခွန်းချို|publisher=ဒူဝံမီဒီယာ}}</ref> အလားတူ မွန်ပြည်နယ်၊ ပေါင်မြို့နယ်၊ အင်းဗြောင်ကျေးရွာအုပ်စု၊ တံခွန်တိုင်ကျေးရွာတွင် နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်နေ့က အသက် ၆၀ နှစ်နှင့် အထက် ကြိုတင်မဲပေးရာမှာတွင် UEC အမှတ်အသားမပါသော တံဆိပ်တုံးအတုအသုံးပြုမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://burmese.dvb.no/archives/420757|title=ပေါင်မြို့နယ် မဲရုံတခုတွင် UEC အမှတ်အသားမပါ တံဆိပ်တုံးအတုများ စစ်ဆေးတွေ့ရှိ|date=၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|author=ယူမင်းစိုး|publisher=[[ဒီဗွီဘီ]]|archivedate=2 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201102095330/http://burmese.dvb.no/archives/420757}}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ချောင်းဦးမြို့နယ်တွင် ကြိုတင်မဲကောက်ခံရာ၌ UEC အမှတ်အသားမပါသော တံဆိပ်တုံးကို အသုံးပြုကာ ကောက်ခံခဲ့ခြင်းကြောင့် ရပ်ကျေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် လေးဦးအား အမှုဖွင့်တိုင်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/197245|title=ချောင်းဦးမြို့နယ်တွင် ကြိုတင်မဲကောက်ယူရာ၌ UEC အမှတ်အသားမပါသော တံဆိပ်တုံးဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ရပ်ကျေးကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်လေးဦးကို အမှုဖွင့်|author=ကောင်းခန့်လင်း (မုံရွာ)|date=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|publisher=Eleven Media Group}}</ref> ရွှေဘိုခရိုင်တွင်လည်း ကြိုတင်မဲကောက်ခံရာတွင် နိုင်ငံရေးပါတီဝင်အချို့နှင့် ပါတီထောက်ခံသူအချို့က ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲ့သည်ဟုဆိုကာ အမှုဖွင့်တိုင်ကြားမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/197249|title=ရွှေဘိုခရိုင်တွင် ကြိုတင်မဲပေးရာ၌ ဥပဒေနှင့်မညီဘဲ နိုင်ငံရေး ပါတီဝင်အချို့နှင့် ပါတီထောက်ခံသူ အချို့ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု ရှိသည်ဟုဆိုကာ အမှုဖွင့် တိုင်ကြားမှုများရှိ |date=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|publisher=Eleven Media Group|author=ကောင်းခန့်လင်း (မုံရွာ)}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ရုံးတွင် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှု မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite web|url=https://7day.news/detail?id=204481|title=ပဲခူးတိုင်းရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရုံး၌ ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်|date=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|publisher=7Day News|author=မင်းလွင်|archivedate=9 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201109013234/https://7day.news/detail?id=204481}}</ref> === ဝေဖန်မှုများ === မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲသည် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတမှု ဖြစ်ပေါ်ရန် အခြေအနေမရှိဟု နိုင်ငံတကာမီဒီယာများက ဝေဖန်ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/196733|title=မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲသည် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတမှုဖြစ်ပေါ်ရန်အခြေအနေများ မရှိကြောင်း နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းက တညီတညွတ်တည်း ဝေဖန်|date=၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|publisher=Eleven Media Group}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပတ်သက်သော သဘောထားကြေညာချက်တစ်ခုကို [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/196994|title=ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ကော်မရှင်က ကြေညာလိုက်ပြီဆိုသည်နှင့် လက်ခံရမည့်သဘော ပြောခဲ့ဖူးသော်လည်း ယခုအခါ သတိထားရမည့်အခြေအနေ ဖြစ်လာသည့်အတွက် သတိပေးရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ပြောကြား|date=၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|publisher=Eleven Media Group}}</ref> သတိထားရမည့် အခြေအနေ ဖြစ်လာသည့်အတွက် သတိပေးရခြင်း ဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က ပြောကြားခဲ့သည်။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ပြောကြားချက်များသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၊ နိုင်ငံ့ဥပဒေများ၏ အနှစ်သာရနှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိဟု နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး]] ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးဇော်ဌေးက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/197050|title=တပ်မတော်၏ ထုတ်ပြန်ချက်သည် ရွေးကောက်ပွဲကို မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေရန် အားပေးရာရောက်ပြီး တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ပေါ်ပြူလာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားချက်များသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၊ နိုင်ငံ့ဥပဒေများ၏ အနှစ်သာရနှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိဟု သမ္မတရုံး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးဇော်ဌေး ပြောကြား|date=၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|publisher=Eleven Media Group}}</ref> ရွေးကောက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ တပ်မတော်၏ ထုတ်ပြန်ချက်နှင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ပြောဆိုချက်များသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေနှင့် အညီသာဖြစ်သည်ဟု တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့က ပြန်လည်တုံ့ပြန်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/197085|title=ရွေးကောက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ တပ်မတော်၏ ထုတ်ပြန်ချက်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ပြောဆိုချက်များသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီသာဖြစ်ပြီး အမှန်တရားကို မပြောဘဲနေခြင်းသည် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို အထောက်အကူ ပြုမည် မဟုတ်ကြောင်း တပ်မတော်ဘက်က တုံ့ပြန်|date=၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|publisher=Eleven Media Group}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ဖြစ်ရပ်များ == [[File:Myanmar Election 2020 voting with social distancing.jpg|thumb|ကိုဗစ်ကာလသတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ မဲပေးရန်စောင့်ဆိုင်းနေကြသူများ]] [[File:Tatmadaw Polling Station of Central Command.jpg|thumb|[[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]မှ တပ်တွင်းမဲရုံများကို တပ်ပြင်ပတွင် ထားရှိပြီး မဲပေးနေကြစဉ်]] ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်အတည်ပြုဖြည့်သွင်းသည့် ပုံစံ ၁၉ အား လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်း မပြုရန်နှင့် ကန့်ကွက်တောင်းဆိုကြရန် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီက ပါတီတွင်း အမိန့်ထုတ်ပြန်ချက်ကို နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/146496.html|title=မဲရလဒ် အတည်ပြုပုံစံ-၁၉ တွင် လက်မှတ်မထိုးသော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ထိခိုက်မည်မဟုတ်ဟုဆို|author=မြတ်သူရ|date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|pubisher=မြန်မာတိုင်းမ်|archive-date=19 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210219100623/https://myanmar.mmtimes.com/news/146496.html}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]အဖွဲ့က ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ထိုးစစ်များကို တပ်မတော်အနေဖြင့် ရပ်တန့်ပေးရန်နှင့် ရွေးကောက်ပွဲ မပြုလုပ်ခဲ့သော နေရာများတွင် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲပြန်လည်ကျင်းပရန် အစိုးရနှင့် တပ်မတော်အား တိုက်တွန်းပါကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ယင်းထုတ်ပြန်ချက်အပေါ် ကြိုဆိုပါကြောင်းနှင့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်ရန် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မည့်အကြောင်း တပ်မတော်က ပြန်လည် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/197750|title=ရခိုင်တွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပနိုင်ခြင်း မရှိသည့်နယ်မြေများ၌ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ပြုလုပ်ပေးရန် အစိုးရနှင့် တပ်မတော်ကို AA အဖွဲ့က မေတ္တာရပ်ခံမှုအပေါ် ကြိုဆိုကြောင်းနှင့် ကျန်ရှိသည့်နေရာများတွင် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ပြုလုပ်နိုင်ရေး အတတ်နိုင်ဆုံး ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မည်ဟု တပ်မတော်ထုတ်ပြန်|author=ဇော်မင်းနိုင်|date=၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|pubisher=Eleven Media}}</ref> ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီက နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သော သတင်းလွှာတွင် မသန်စွမ်းသူတစ်ဦးအား ဆန္ဒမဲ ပေးခွင့်ပြုခြင်းကို ကန့်ကွက် ရေးသားထားခြင်းနှင့် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သော သတင်းလွှာတွင် မသန်မစွမ်း ၁၃ ဦးဟု သုံးနှုန်းဖော်ပြထားခြင်းတို့ကြောင့်<ref>{{cite web|url=http://mizzimaburmese.com/article/75612|title=မသန်စွမ်းမဲပေးမှုအပေါ် ကန့်ကွက်ခြင်းအတွက် ပြည်ခိုင်ဖြိုးဥက္ကဋ္ဌအနေဖြင့် တောင်းပန်ရမည်|author=အုပ်မှူးဇော်|date=၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|pubisher=မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန}}</ref> မသန်စွမ်းသူများအား ခွဲခြားနှိမ်ချ ဆက်ဆံမှုအပေါ် တရားဝင်တောင်းပန်ရန် မသန်စွမ်းအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်း စုစုပေါင်း ၉၅ ခုက နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://7day.news/detail?id=205484|title=မသန်စွမ်းများအား ခွဲခြားနှိမ်ချ ဆက်ဆံမှုအပေါ် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ တရားဝင်တောင်းပန်ရန် မသန်စွမ်းနှင့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်း ၉၀ကျော်ထုတ်ပြန်|author=ဝဏ္ဏအောင်|date=၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|pubisher=7Day News}}{{Dead link|date=April 2021 }}</ref> === နိုင်ငံတကာ တုံ့ပြန်ဝေဖန်မှုများ === အဖွဲ့အစည်းအသီးသီးအား ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို အသိအမှတ်ပြုရန် ပြင်သစ်နိုင်ငံက တိုက်တွန်းခဲ့ကာ အိန္ဒိယနှင့် စင်ကာပူဝန်ကြီးချုပ်များက အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အား ဂုဏ်ပြုကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://7day.news/detail?id=205371|title=ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို အဖွဲ့အစည်း အသီးသီးက အသိအမှတ်ပြုလက်ခံရန် အီးယူအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ပြင်သစ်တိုက်တွန်း|author=ထက်အာကာကျော်|date=၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|pubisher=7Day News}}{{Dead link|date=April 2021 }}</ref> === ပြည်တွင်း တုံ့ပြန်ဝေဖန်မှုများ === မဲပေးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ် ပြီးဆုံးခဲ့သော်လည်း အငြင်းပွားဖွယ်ရာများ ထွက်ပေါ်နေသဖြင့် တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲအဖြေ ဖြစ်စေရန် ဥပဒေနှင့်အညီ ကြိုးပမ်းသွားမည်ဟု ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သန်းဌေး]]က သူ၏ လူမှုကွန်ယက်စာမျက်နှာတွင် ပြောဆိုခဲ့ကာ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဝေဖန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/197617|title=မဲပေးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ် ပြီးဆုံးခဲ့သော်လည်း အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အထောက်အထားများ ထွက်ပေါ်နေသဖြင့် မျှတသည့် ရွေးကောက်ပွဲအဖြေဖြစ်ရန် ဥပဒေနှင့်အညီ ဆက်လက်ကြိုးစားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီဥက္ကဋ္ဌ ပြောကြား |author=ပြည့်ဖြိုးအောင်|date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|pubisher=Eleven Media}}</ref> ရွေးကောက်ပွဲသည် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲ မဟုတ်ဟု နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစု]]ပါတီ (NDF) ကကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/197694|title=၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲသည် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသောရွေးကောက်ပွဲအဖြစ် သတ်မှတ်၍မရကြောင်း NDF ပါတီ ထုတ်ပြန်|author=ဉာဏ်လင်းထွန်း|date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|pubisher=Eleven Media}}</ref> ===ဆန္ဒပြမှုများ === ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အယုံအကြည်မရှိဟုဆိုကာ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့အား ဆန္ဒပြမှုများလည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့က လှည်းကူးမြို့နယ်တွင်လည်းကောင်း၊<ref>{{cite web|url=https://7day.news/detail?id=205020|title=ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အယုံအကြည်မရှိဟုဆိုကာ လူ ၂၀ ခန့် ဆန္ဒထုတ်ဖော်|author=မိုးမင်း|date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|pubisher=7Day News}}{{Dead link|date=April 2021 }}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့က နေပြည်တော်ရှိ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် ပြည်ခိုင်ဖြိုးနှင့် နှင်းဆီပါတီဝန်းရံသူ ၅၀ ခန့်ကလည်းကောင်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://7day.news/detail?id=205207|title=ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရုံးရှေ့ ဦးဆောင်ဆန္ဒပြသူနှစ်ဦးကို အလုပ်နှင့် ထောင်ဒဏ်တစ်လစီချမှတ်|author=ရဲနိုင်|date=၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|pubisher=7Day News}}{{Dead link|date=April 2021 }}</ref> === အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်ရပ်များ === ချင်းပြည်နယ် တွန်းဇံမြို့နယ်တွင် မဲပေးခွင့်ရှိသူဦးရေထက် ဆန္ဒမဲအရေအတွက် ပိုများနေ၍ ပြန်လည်စစ်ဆေးရေတွက်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://7day.news/detail?id=204933|title=မဲ ၄၆၀၀ ကျော်ပိုနေသည့် တွန်းဇံမြို့နယ်တွင် ပြန်လည်ရေတွက်ရာ မူလအတိုင်း ZCD ပါတီ အနိုင်ရ|author=ထွန်းထွန်းမင်း|date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|accessdate=၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|pubisher=7Day News}}{{Dead link|date=April 2021 }}</ref> ===အာဏာသိမ်းမှု=== {{main|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း}} [[တပ်မတော်]]မှ ရွှေးကောက်ပွဲအား မဲပေါင်း ၈.၆ သန်းကျော်ကွာဟကာ မဲမသမာမှုရှိနေသည်ဟု သက်သေတစ်စုံတစ်ရာ ပြနိုင်ခြင်းမရှိဘဲ စွပ်စွဲခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ နံနက်စောစောတွင် [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|အခြေခံဥပဒေ]] ချိုးဖောက်လျှက် နိုင်ငံတော်အာဏာကို [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အတင်းအဓမ္မသိမ်းပိုက်ရယူ]]ခဲ့ပြီး [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ]] [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] နှင့် [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်]]အပါအဝင် အခြားသော အစိုးရ အကြီးအကဲများကို ပါ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's Aung San Suu Kyi 'detained by military' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-55882489 |access-date=31 January 2021 |agency=BBC News}}</ref> === ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ပယ်ဖျက်ခြင်း === အာဏာသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]မှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]အသစ်က ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၆ရက်နေ့တွင် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ပယ်ဖျက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="can">{{cite news |title=၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ပယ်ဖျက်ကြောင်း စစ်ကောင်စီကော်မရှင် ကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-57783160|access-date=}}</ref> == ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ|၂၀၂၀]] 1gclgbr06xh3p3ug97zt50px4n4548a 0 137929 1062988 1061736 2026-11-11T11:49:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062988 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ဆဲဗင်း အလဲဗင်း | logo = Logo of 7-Eleven (transparent).svg | logo_size = 150 | အမျိုးအစား = ပုဂ္ဂလိကပိုင် | တည်ထောင်သူ = ဂျိုးစီ ထအမ်စံ | အဆောက်အဦး = {{စတင်ရက်စွဲနှင့်ခုနှစ်|1927}} (စတိုးဆိုင်) | တည်နေရာ = [[ဒါးလတ်စ်မြို့]] ၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]] | ဝဘ်ဆိုက် = {{URL|https://www.7-eleven.com/}} | location_country = {{အလံ|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} | locations = ၇၁၁၀၀ | key_people = ဂျိုးဇက် တယ်ပင်တို(အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် နှင့် ဥက္ကဋ္ဌ)<br/>စတန်လေ(ဒု ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် ဘဏ္ဍာရေးအရာရှိချုပ်) | industry = ကုန်စုံဆိုင် | products = အဖျော်ယမကာ<br/>အခြားထုတ်ကုန်မျာ: ကော်ဖီ၊၊သကြားလုံး ၊အသင့်စားအစားအစာ၊ဓာတ်ဆီ၊နို့ထွက်ပစ္စည်း၊သွားရည်စား၊အရက်ယမကာ | ဝန်ထမ်းအရေအတွက် = ၄၅၀၀၀ | အရေအတွက်ဝန်ထမ်းတစ်နှစ် = ၂၀၁၀ | Parent = [[:en:Seven & I Holdings Co.|Seven & I Holdings Co., Ltd.]] (၂၀၀၅–လက်ရှိ) }} ''ဆဲဗင်း အလဲဗင်း'' ('''7ᴇʟᴇᴠᴇn''') သည်[[ဒါးလတ်စ်မြို့]] ၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]] တွင် အခြေစိုက်သည့် ကုန်စုံစတိုးဆိုင်ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် Dallas ရှိရေခဲအိမ်စတိုးတစ်ခုအဖြစ်စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်အတွင်း Tote'm Stores ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ ၇၀% ကိုဂျပန်လက်အောက်ခံ Ito-Yokado မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင်ဝယ်ယူပြီးနောက် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် Seven-Eleven Japan Co. , Ltd ၏လက်အောက်ခံအဖြစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယခုအခါတိုကျိုအခြေစိုက် Seven & I Holdings Co. , Chiyoda မှပိုင်ဆိုင်သည်။ ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့အထိ နိုင်ငံပေါင်း ၇ နိုင်ငံမှ ဆိုင်ခွဲပေါင်း ၇၁,၁၁၁ အထိ ရှိလာသည်။ <ref>{{cite web |last1=Chang |first1=Ron |title=7-Eleven Opens 71,100th Store In S. Korea |url=http://tbs.seoul.kr/eFm/newsView.do?typ_800=J&idx_800=3395420&seq_800= |website=tbs |accessdate=11 July 2020}}</ref> == အေတီမိုလိုယီ == ဖောက်သည်များက ၎င်းတို့၏ဝယ်ယူမှုများအား စုဆောင်းမိသောကြောင့်ကုမ္ပဏီ၏ပထမဆုံးဆိုင်များမှာTote'm Stores အမည်ရှိ Dallas ဖြစ်သည်။ အချို့သောစတိုးဆိုင်များတွင် စတိုးဆိုင်ရှေ့တွင် စစ်မှန်သောအလက်စကာမှ စုစုပေါင်းစတိုးဆိုင်များပါရှိသည်။ ၁၉၄၆ တွင်ကွင်းဆက်၏အမည်ကို Tote'm မှ 7-Eleven ဟု ပြောင်းလဲ၍ ကုမ္ပဏီ၏အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဖြစ်စေရန် တစ်ပတ်လျှင်ခုနစ်ရက် နံနက် ၇:၀၀ နာရီမှ ၁၁:၀၀ နာရီအဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref name="History - 7-Eleven Corporate"/> ၁၉၉၉ နိုဝင်ဘာလတွင်အမေရိကန်ကုမ္ပဏီရဲ့ကုမ္ပဏီအမည်ကို "Southland Corporation" မှ "7-Eleven Inc. " သို့ပြောင်းခဲ့သည်။"<ref name="7-Eleven Corporate">{{cite web |title= 7-Eleven Corporate |url= http://corp.7-eleven.com/corp/7-eleven-profile |website= corp.7-eleven.com |publisher= 7-Eleven Corporate |accessdate= February 10, 2015 |archive-date= 10 February 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150210155353/http://corp.7-eleven.com/corp/7-eleven-profile }}</ref><ref>{{cite book |last1=Smith |first1= Andrew F. |title= The Oxford Companion to American Food and Drink |date= May 2007 |publisher= Oxford University Press |page= 146}}</ref> == သမိုင်း == ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် Southland Ice ကုမ္ပဏီဝန်ထမ်း ဂျွန်ဂျက်ဖာဆန်ဂရင်းသည် ရေခဲများကို စတင်ရောင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်သူသည် Dallas ရှိရေခဲအိမ်စတိုးဆိုင် ၁၆ ခုအနက်တစ်ခုမှ ကြက်ဥ၊ နို့နှင့်ပေါင်မုန့်များကို စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။ Thompson, Sr.<ref name="7-Eleven, Inc. History">[http://www.fundinguniverse.com/company-histories/7-eleven-inc-history/ "7-Eleven, Inc. History"] Retrieved July 20, 2012.</ref> ကုန်စုံစတိုးဆိုင်ငယ်များနှင့်အထွေထွေကုန်သည်များရှိသော်လည်း Thompsonက အဆင်ပြေသောစတိုးဆိုင်များတွင် ပေါင်မုန့်နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်းများကို ရောင်းချခြင်းသည် ဖောက်သည်များအနေဖြင့် အခြေခံပစ္စည်းများအတွက်ခရီးဝေးသွားရန်လိုအပ်ချက်ကိုလျှော့ချလိမ့်မည်ဟုဆိုခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် Thompson သည် ရေခဲကုမ္ပဏီကိုဝယ်ယူခဲ့ပြီး [[ဒါးလတ်စ်မြို့]]ရှိနေရာအများအပြားကိုကြီးကြပ်သော ကော်ပိုရေးရှင်း အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref name="History - 7-Eleven Corporate">{{cite news|url=http://corp.7-eleven.com/corp-BAK/history |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317220331/http://corp.7-eleven.com/corp-BAK/history |archivedate=March 17, 2017 |title=History - 7-Eleven Corporate |work=7-Eleven, Inc. |accessdate=April 18, 2017 |url-status=dead }}</ref> ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် Jenna Lira သည် အလက်စကာမှအမှတ်တရလက်ဆောင်ပစ္စည်းအဖြစ် Totem တိုင်ကိုယူဆောင်လာပြီးစတိုးဆိုင်ရှေ့တွင်နေရာချခဲ့သည်။ ဒါကြောင့်အာရုံစူးစိုက်မှုကိုများစွာသောသဘောတူညီချက်ဆွဲဆောင်အဖြစ်ဝင်ရိုးစွန်းကုမ္ပဏီများအတွက်ဈေးကွက်ရှာဖွေရေးကိရိယာတခုအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မကြာခင်မှာပဲအမှုဆောင်အရာရှိတွေကဆိုင်တိုင်းကိုရှေ့မှာစတိုးဆိုင်တိုင်းရှေ့မှာထည့်ပြီးနောက်ဆုံးမှာသူတို့ရဲ့စတိုးဆိုင်တွေအတွက် Alaska Native သွင်းထားတဲ့ဆောင်ပုဒ်ကိုလက်ခံလိုက်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်စတိုးဆိုင်များကို Tote'm Stores ဟူသောအမည်ဖြင့်စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင်ကုမ္ပဏီသည်၎င်း၏ Dallas ရှိအချို့နေရာများတွင်ဓာတ်ဆီဆိုင်များကိုစမ်းသပ်မှုတစ်ခုအဖြစ်စတင်ခဲ့သည်။ ဂျိုးထောစန်ကလည်းကုမ္ပဏီ၏စတိုးဆိုင်များတွင်ထူးခြားသောလက္ခဏာတစ်ခုပေးပြီးလူတိုင်းသည်စတိုးဆိုင်တိုင်းတွင်တူညီသောအရည်အသွေးနှင့်ဝန်ဆောင်မှုရရှိရန်ဝန်ထမ်းများကိုလေ့ကျင့်ပေးသည်။ တောင်ဘက်ကရေခဲစခန်းရှိယောက်ျားလေးများအတွက်ယူနီဖောင်းလည်းစတင်ခဲ့သည်။ ဒါကလက်လီစတိုးဆိုင်အဖြစ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့အောင်မြင်မှုအတွက်အဓိကအချက်တစ်ချက်ဖြစ်လာသည်။{{fact|date=May 2018}} ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင်[[ကမ္ဘာ့စီးပွားပျက်ကပ်ကြီး]]ကကုမ္ပဏီကိုထိခိုက်ခဲ့ပြီးဒေဝါလီခံခြင်းဆီသို့ပို့ခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူကုမ္ပဏီသည်ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်းနှင့်ပြန်လည်လက်ခံခြင်းများမှတဆင့်၎င်း၏လုပ်ငန်းများကိုဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ တစ်ဦးကရှိ Dallas ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်,W.W.Overton Jr. သည်ကုမ္ပဏီ၏ငွေချေးစာချုပ်အားဒေါ်လာ ၇ ဒေါ်လာဖြင့်ရောင်းချခြင်းအားဖြင့်ဘဏ္ဍာရေးကိုပြန်လည်ရှင်သန်စေခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ပိုင်ဆိုင်မှုကိုဒါရိုက်တာဘုတ်အဖွဲ့၏ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ရောက်စေသည်။<ref>{{cite book|last1=Press|first1=Hoover's Business|title=Hoover's Handbook of Private Companies|date=2010|publisher=Hoover's Business Press|page=209}}</ref> ၁၉၄၆ တွင်ကုမ္ပဏီ၏စစ်အပြီးပြန်လည်နာလန်ထူရန်ဆက်လက်ကြိုးပမ်းမှုအနေဖြင့်ထိုစဉ်ကမကြုံစဖူးသောစတိုးဆိုင်များ၏နာရီသစ်လည်ပတ်မှု (နံနက် ၇ နာရီမှည ၁၁ နာရီအထိ) ကိုရောင်ပြန်ဟပ်ရန်အတွက် 7-Eleven ဟုအမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် Austin စတိုးသည်ဖောက်သည်များ၏လိုအပ်ချက်ကိုဖြည့်ဆည်းရန်ညလုံးပေါက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးနောက် ၇၁ Eleven သည်တက္ကဆက်ပြည်နယ်၊ အော်စတင်တွင် ၂၄ နာရီအစီအစဉ်ဖြင့်စမ်းသပ်ခဲ့သည်။<ref name="History - 7-Eleven Corporate"/> နောက်ပိုင်းတွင် ၂၄ နာရီစတိုးဆိုင်များကို Fort Worth နှင့် Texas ရှိ Dallas ရှိ [[လပ်ဗီးဂပ်စ်မြို့]]လပ်ဗီးဂပ်စ်မြို့ နှင့် [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]] နီဗားဒါးပြည်နယ်တို့တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://corp.7-eleven.com/corp-BAK/open-around-the-clock |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170418090449/http://corp.7-eleven.com/corp-BAK/open-around-the-clock |archivedate=April 18, 2017 |title=Open Around the Clock - 7-Eleven Corporate |work=7-Eleven, Inc. |accessdate=April 18, 2017 |url-status=dead }}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင်တောင်ဘက်က[[https://my.wikipedia.org/wiki/လူဝီစီယားနားပြည်နယ်|လူဝီစီယားနားပြည်နယ်{{Dead link|date=August 2021 }}]] လူဝီစီယားနားပြည်နယ်ရှိShreveport မှ ဂရေဟမ် Allen Penniman, Sr. (1903-1985) ပိုင်ဟောင်းပါကစ္စတန်ကွင်းဆက်၏စတိုးဆိုင်များကိုဝယ်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.geni.com/people/G-Allen-Penniman/308343952620003883|title=G. Allen Penniman|publisher=geni.com|accessdate=October 12, 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.legacy.com/obituaries/pensacolanewsjournal/obituary.aspx?pid=174762130|title=Edgar Erwin Penniman|publisher=[[Pensacola News Journal]]|date=May 2, 2015|accessdate=October 12, 2015}}</ref> [[File:7-Eleven, Orlando, Florida, August 1987.ogv|thumb|၁၉၈၇၊ ဩဂုတ်လတွင် Floridian 7-Eleven စတိုးဆိုင်တွင်ဗီဒီယိုဖိုင်]] ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင်ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိအမြန်ဖွင့်လှစ်သည့်စတိုးဆိုင် ၁၂၆ အမြန်ဖွင့်လှစ်ထားသည့် Speedee Mart ကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင်ဝယ်ယူခဲ့ပြီးနောက်ကုမ္ပဏီသည်လုပ်ငန်းလုပ်ငန်းစတင်ခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင်ပထမဆုံးသောဧရိယာလိုင်စင်သဘောတူညီချက်ကိုမစ်ရှီဂန်ပြည်နယ်၊ Saginawရှိဝတ်ကို၊Saginaw, [[https://my.wikipedia.org/wiki/မီချီဂန်ပြည်နယ်|မီချီဂန်ပြည်နယ်{{Dead link|date=August 2021 }}]]မီချီဂန်ပြည်နယ်၏ပထမဦးဆုံးအမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဧရိယာ 7-Eleven လိုင်စင်ရသူဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင်တောင်ဘက်ကော်ပိုရေးရှင်းသည်ကောလာဟလထွက်ပေါ်လာသည့်ကောလာဟလသတင်းများကြောင့် Thompson မိသားစုအားအများပိုင်ရှယ်ယာများကိုတင်ဒါကမ်းလှမ်းမှုဖြင့်ဝယ်ယူခြင်းအားဖြင့်ကုမ္ပဏီကိုပုဂ္ဂလိကပုံစံအဖြစ်ပြောင်းလဲရန်ခြေလှမ်းများလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Sims|first1=Calvin|title=7-Eleven Owner in $5 Billion to Sell Company|url=https://www.nytimes.com/1987/07/06/business/7-eleven-owner-in-5-billion-deal-to-sell-company.html|accessdate=August 4, 2015|work=New York Times|date=July 6, 1987}}</ref>၁၉၈၇ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင် 7-Eleven ၏ဥက္ကဋ္ဌနှင့်စီအီးအို John Philp Thompsonကကုမ္ပဏီ၏ဒေါ်လာ ၅.၂ ဘီလီယံစီမံခန့်ခွဲမှုဝယ်ယူမှုပြီးဆုံးခဲ့သည်။ ဝယ်ယူမှုသည် ၁၉၈၇ စတော့ဈေးကွက်ပြိုလဲခြင်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုများနှင့်အစပိုင်းတွင်အထွက်နှုန်းမြင့်မားသောကြွေးမြီဘဏ္ဍာရေးကိုမြှင့်တင်ရန်ပျက်ကွက်ခဲ့ပြီးနောက်ကုမ္ပဏီအနေဖြင့်ကုမ္ပဏီ၏ငွေချေးစာချုပ်များတွင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန်လှုံ့ဆော်မှုအဖြစ်စတော့ရှယ်ယာအချို့ကိုကမ်းလှမ်းရန်လိုအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last=Frank| first=Peter H.| url=https://www.nytimes.com/1987/11/11/business/southland-buyout-hits-snag.html|title=Southland Buyout Hits Snag|newspaper=The New York Times|date=November 11, 1987|accessdate=August 3, 2015}}</ref><ref>{{cite news|last=Wayne|first=Leslie |url=https://www.nytimes.com/1988/01/04/business/takeovers-revert-to-the-old-mode.html| title=Takeovers Revert to the Old Mode|newspaper=The New York Times|date=January 4, 1988|accessdate=August 3, 2015}}</ref> ထိုကဲ့သို့သောချုပ်အော်တိုအစိတ်အပိုင်းများကွင်းဆက်အဖြစ်ပိုင်ဆိုင်မှုအမျိုးမျိုး၊<ref>{{cite news|title=Company News: Southland to Sell Chief Auto Unit|url=https://www.nytimes.com/1987/12/25/business/company-news-southland-to-sell-chief-auto-unit.html|accessdate=August 4, 2015|work=New York Times|agency=Reuters|date=December 25, 1987}}</ref> ရေခဲခွဲခြင်း၊နှင့်စတိုးဆိုင်နေရာများရာပေါင်းများစွာ၊<ref>{{cite news|title=Company News: Circle K Will Acquire 473 7-Eleven Stores|url=https://www.nytimes.com/1988/03/01/business/company-news-circle-k-will-acquire-473-7-eleven-stores.html|accessdate=August 4, 2015|work=New York Times|agency=Associated Press|date=March 1, 1988}}</ref> အရောင်းအဝယ်ကာလအတွင်းကြွေးမြီသက်သာစေရန်၁၉၈၇နှင့်၁၉၉၀အကြားရောင်းခဲ့သည်။ ဤသို့လျှော့ချခြင်းကြောင့်မြို့ပြဧရိယာများစွာသည် ၇-ဆယ့်တစ်စတိုးဆိုင်များကိုပြိုင်ဘက်စတိုးဆိုင်အော်ပရေတာများဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၀ အောက်တိုဘာလတွင်အကြီးမားဆုံးသောကြွေးတင်နေသည့်တောင်ဘက်ကော်ပိုရေးရှင်းသည်ကုမ္ပဏီ၏ ၇၀% ကိုဂျပန်လက်အောက်ခံ Ito-Yokado သို့လွှဲပြောင်းရန်အတွက်အခန်း ၁၁ ကိုဒေဝါလီခံရန်တင်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Silverstein|first1=Stuart|title=7-Eleven Parent Files 'Prepackaged' Bankruptcy : Retailing: Southland Corp. hopes to expedite the sale of the convenience store chain to its longtime affiliate in Japan|url=http://articles.latimes.com/1990-10-25/business/fi-4478_1_prepackaged-bankruptcy|accessdate=August 4, 2015|work=Los Angeles Times|date=October 25, 1990|archivedate=9 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151009014736/http://articles.latimes.com/1990-10-25/business/fi-4478_1_prepackaged-bankruptcy}}</ref> Ito-Yokado နှင့် Seven-Eleven Japan မှဒေါ်လာ ၄၃၀ မီလီယံဖိုးငွေအပြီးတွင် ၁၉၉၁ ခုနှစ်မတ်လတွင်တောင်ဘက်သည်ဒေဝါလီခံရခြင်းမှလွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ယခုဂျပန်ကုမ္ပဏီနှစ်ခုသည်ကုမ္ပဏီ၏ ၇၀% ကိုထိန်းချုပ်ထားပြီး Thompson မိသားစုကို ၅ ရာခိုင်နှုန်းဆက်လက်ထားရှိသည်။<ref>{{cite news|title=Japanese Firms Pull Southland Corp. From Chapter 11 : Bankruptcy: The two companies pumped $430 million into the parent company of the 7-Eleven chain for 70% of its stock|url=http://articles.latimes.com/1991-03-06/business/fi-171_1_japanese-companies|accessdate=August 4, 2015|work=Los Angeles Times|date=March 6, 1991|archivedate=4 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150904045524/http://articles.latimes.com/1991-03-06/business/fi-171_1_japanese-companies}}</ref> ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင်တောင်ဘက် ကော်ပိုရေးရှင်းသည် 7-Eleven မှလွဲ၍ အခြားလုပ်ဆောင်မှုများမှခွဲထုတ်ခြင်းအားဖြင့် 7-Eleven, Inc. သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Southland is changing its name to 7-Eleven|url=https://www.nytimes.com/1999/03/10/business/southland-is-changing-its-name-to-7-eleven.html|accessdate=August 4, 2015|work=Los Angeles Times|date=March 10, 1999}}</ref> Ito-Yokado သည် Seven & I Holdings Co. , ကိုတည်ထောင်ခဲ့ပြီး 7-Eleven သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်၎င်း၏လက်အောက်ခံကုမ္ပဏီဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် Seven & I Holdings သည်အမေရိကန်လုပ်ငန်းများကိုတိုးချဲ့မည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။ နောက်ထပ် ၇၀၀၀ ထပ်တိုးသောအမေရိကန်စတိုးဆိုင်များ။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အတွက် 7-Eleven သည် "ကမ္ဘာပေါ်တွင်ပထမဆုံးနှင့်အပြည့်စုံဆုံးအဆင့်" ဖြစ်သည့် Entrepreneur မဂ္ဂဇင်း၏ ၃၁ ကြိမ်မြောက်နှစ်ပတ်လည်လုပ်ငန်း ၅၀၀ တွင်နံပါတ် ၃ နေရာကိုရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၇ နှစ် Eleven ကို ၁၇ နှစ်မြောက်ထိပ်ဆုံး ၁၀ ယောက်စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ တွင်ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်၊ DeLand တွင်ပထမဆုံး "အစိမ်းရောင်" 7-Eleven စတိုးဆိုင်ကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စတိုးဆိုင်မှာယူအက်စ်အစိမ်းရောင်ဆောက်လုပ်ရေးကောင်စီ (USGBC) ၏စွမ်းအင်နှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ဒီဇိုင်းခေါင်းဆောင်မှု (LEED) ။ ထို့အပြင်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့်သဟဇာတဖြစ်သောဒီဇိုင်းသည်စတိုးဆိုင်အတွက်စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုသက်သာစေသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် 7-Eleven သည် Slurpee တည်ဆောက်သူ၏အိုင်ဖုန်းနှင့်အန်းဒရွိုက်ဆော့ဝဲ (App) ကိုစတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ Slurpee တည်ဆောက်မှုဆော့ဝဲသည် 7-Eleven စတိုးဆိုင်များကိုလွယ်ကူစွာရှာဖွေနိုင်ပြီးမောင်းနှင်မှုလမ်းညွှန်ကိုပေးသည်။ နောက်နှစ်တွင် 7-Eleven သည် ၄၀,၀၀၀ စတိုးဆိုင်ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြီးနှစ်နှစ်အတွင်းတွင်၎င်း၏စတိုးဆိုင် ၆၀,၀၀၀ ကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ==ထုတ်ကုန်များနှင့်ဝန်ဆောင်မှုများ== <!-- Big Gulp redirects to this section --><!-- For external subsection links --> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ7-Eleven Slurpee အချိုရည်၁၉၆၅မှာစတင်မိတ်ဆက်တစ်တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအေးစက်နေတဲ့အချိုရည်ဥက္ကလာဟိုးမားရဲ့စတိုးဆိုင်ရေခဲနေသောသောက်အဖြစ်လူသိများကြသည်နှင့် Big Gulp အဖျော်ယမကာ၁၉၇၆ခုနှစ်တွင်စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.nytimes.com/2012/06/07/nyregion/7-eleven-big-gulps-are-immune-from-proposed-new-york-city-ban.html?_r=0 "At 7-Eleven, the Big Gulps Elude a Ban by the City"], by Aaron Edwards, ''[[The New York Times]]'', June 6, 2012 [consulted November 17, 2015].</ref><ref>[http://www.adweek.com/news/advertising-branding/tall-cold-tale-big-gulp-162960 "The Tall, Cold Tale of the Big Gulp Thanks to 7-Eleven, large will never be the same"], by Robert Klara, ''[[Adweek]]'', February 16, 2015 [consulted November 17, 2015].</ref>အခြားထုတ်ကုန်များမှာ ၇-ဆယ့်တစ်ရွေးချယ်ထားသောပုဂ္ဂလိကအမှတ်တံဆိပ်ထုတ်ကုန်များ၊ ကော်ဖီ၊ အသစ်ပြုလုပ်ထားသောနေ့စဉ်အသားညှပ်ပေါင်မုန့်သစ်သီးသစ်များ၊ အသုပ်များ၊ ကိတ်မုန့်များ၊ အပူနှင့်ပြင်ဆင်ထားသည့်အစားအစာများ၊ ဓာတ်ဆီ၊ နို့ထွက်ပစ္စည်းများ၊ ထုတ်ကုန်ပေးပို့န်ဆောင်မှု။ 7-Eleven သည်သောက်သုံးမှုပမာဏနှင့် ၂၄ နာရီအသုံးပြုနိုင်မှုအတွက်လူသိများသည်။ 7-Eleven သည် ၁၂၈ အောင်စ (3785 mL) (Team Gulp) အရွယ်အစားရှိသောအဖျော်ယမကာများကိုထုတ်လုပ်သည်။ ဤအဖျော်ယမကာအရွယ်အစားများအားလုံးကိုမိတ်ဆက်စဉ်ကရောင်းချခဲ့သောအချိုရည်များအနက်အများဆုံးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/we-have-texas-to-thank-for-the-biggest-big-gulp-84453489/?no-ist |title=We Have Texas to Thank for the Biggest Big Gulp |last1=Smith |first1=K. Annabelle |date=May 30, 2013 |access-date=October 19, 2016}}</ref> 7-Eleven သည်လူကြိုက်များသောယဉ်ကျေးမှု၌ဆိုဒါကြီးများနှင့်မကြာခဏဆက်စပ်မှုရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ မြို့တော်ဝန်မိုက်ကယ်ဘလွန်းဘာ့ဂ်၏နယူးယောက်မြို့ရှိဆိုဒါကြီးများကိုပိတ်ပင်ခြင်းကို Big Gulp တားမြစ်ခြင်းဟုမကြာခဏရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.cbsnews.com/videos/bloomberg-on-big-gulp-law-not-banning-anything-just-portion-control/ |title=Bloomberg on 'Big Gulp' law: Not banning anything, just portion control |date=March 10, 2013 |website=cbsnews.com |publisher=CBS News |access-date= October 19, 2016}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှာ 7-Eleven က Double Gulp ရဲ့အရွယ်ကို ၆၄ အောင်စကနေ ၅ အောင်စ (၁၄၇၈ mL) ကိုပြောင်းခဲ့တယ်။ အဟောင်းပုံစံခွက်များသည်အောက်ခြေတွင်ကျယ်လွန်း။ ကားများ၌အဖျော်ယမကာကိုင်ဆောင်သူများနှင့်မကိုက်ညီပါ။ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦး၏ပြောကြားချက်အရဆိုဒါတားမြစ်မှုဆိုဒါကြီးကိုတုံ့ပြန်မှုမဟုတ်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.theatlantic.com/national/archive/2012/06/7-eleven-downsizes-double-gulp-just-156-your-stomachs-capacity/326927/|title=7-Eleven Downsizes 'Double Gulp' To Just 156% of Your Stomach's Capacity|last=Abad-Santos|first=Alexander|work=The Atlantic|access-date=July 21, 2017|language=en-US}}</ref> ၂၀၂၀၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင်သူတို့သည်တက္ကဆက်ပြည်နယ်၊ Irving ရှိ ၇-ဆယ့်တစ်ရုံးချုပ်တွင်ငွေသားမရှိသည့်နေရာကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=7-Eleven Tests Cashierless Store At North Texas Headquarters |url=https://dfw.cbslocal.com/2020/02/05/7-eleven-tests-cashierless-store-texas/ |website=CBS-DFW |date=February 5, 2020}}</ref> == ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစစ်ဆင်ရေး == [[File:7eleven map.svg|thumb|upright=1.5|Countries with 7-Eleven stores]] === အာရှ === ==== ဟောင်ကောင် ==== [[File:HK SYP Chong Yip Ctr 7-11 shop.jpg|thumb|7-Eleven in [[Shek Tong Tsui]], ဟောင်ကောင်]] 7-Eleven ကို ၁၉၈၁ တွင်ဗြိတိသျှကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့သောဟောင်ကောင်တွင်ပထမဆုံးဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လတွင်နို့ထွက်လယ်ယာ၏လက်အောက်ခံအဖြစ်လုပ်ကိုင်သည်။ လူသိများသော tsat jai 七仔, "ချီစေ ခုနစ်" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသောသို့မဟုတ် 些粉ရှင်ဖန် "ခုနှစ်ခု" ပေါ်တွင်အခြေခံသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် 7-Eleven သည်ဟောင်ကောင်တွင်စတိုးဆိုင် ၉၆၄ ခုရှိခဲ့ပြီး ၅၆၃ ခုကို franchisees မှလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref name="madethemlosers">{{cite news|last1=Nip|first1=Amy|last2=Chong|first2=Dennis|title=7-Eleven owners say wage rise has made them losers|work=South China Morning Post|date=April 30, 2012|page=1}}</ref> ဟောင်ကောင်သည်မကာအိုပြီးလျှင် ၇-ဆယ့်တစ်စတိုးဆိုင်၏ဒုတိယအများဆုံးအထူဖြစ်သည်။ 7-Eleven စတိုးဆိုင်များအားလုံးသည်နေရာအနှံ့တွင်ရှိသော အောက်တိုပါစ်ကဒ်ကိုငွေပေးချေမှုနည်းလမ်းအဖြစ်လက်ခံသည်။<ref name="share">{{cite news|last1=Cheng|first1=Albert|title=Let other cards share in Octopus' success|work=South China Morning Post|date=April 4, 2002|page=14}}</ref> သူတို့သည်အိမ်ရာငှားရမ်းခနှင့်အများသုံးအိမ်ရာငှားရမ်းခအတွက်ပေးချေမှုများကိုလည်းလက်ခံကြသည်။<ref name="rentpayment">{{cite web|title=Rent Payment Methods|url=https://www.housingauthority.gov.hk/en/public-housing/rent-related-matters/rent-payment-methods/index.html|publisher=Hong Kong Housing Authority|accessdate=December 11, 2017}}</ref> ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင်တောင်ဘက်ကော်ပိုရေးရှင်းနှင့်ဟောင်ကောင်လုပ်ငန်းစု Jardine Matheson တို့သည် ၇-ဆယ့်တစ်ကိုပိုင်နက်သို့သယ်ဆောင်ရန်လုပ်ငန်းသဘောတူစာချုပ်ကိုလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref name="roundclock">{{cite news|last1=Hunt|first1=Christopher|title=Expansion round the clock|work=South China Morning Post|date=May 27, 1987|page=31}}</ref>ပထမဆုံးသော 7-Eleven ဆိုင်သည်မင်္ဂလာချိုင့်တွင် ၁၉၈၁၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="openssoon">{{cite news|title=24-hour shop opens soon|work=South China Morning Post|date=April 1, 1981|page=1}}</ref><ref name="nowits">{{cite news|title=Now it's 24-hour shopping|work=South China Morning Post|date=April 4, 1981|page=12}}</ref> ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတစ်လျှောက်လုံးတွင်သံကြိုးသည်ဟောင်ကောင်အနှံ့အပြားတိုးများလာခဲ့သည်။ ဆိုင်ခွဲ ၅၀ ကို ၁၉၈၃ ခုနှစ်အောက်တိုဘာ ၆ ရက်တွင် Kwai Chung တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်မေလ ၇ ရက်၊ Tai Po Center တွင်ဆိုင်မွန်ကိုကိစ်ဝစ်ကဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="planfor">{{cite news|title=Plan for 450 more 7-Elevens|work=South China Morning Post|date=October 7, 1983|page=29}}</ref><ref name="foodchain">{{cite news|title=Food chain opens 200th HK store|work=South China Morning Post|date=May 8, 1987|page=5}}</ref> ဆိုင်များကို Jardine Matheson အုပ်စု၏အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော Dairy Farm သို့ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင်ရောင်းချခဲ့သည်။|page=49}}</ref> Octopus card reader ကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်ဇူလိုင်လတွင်ပြုလုပ်ခဲ့သည့် 7-Eleven စတိုးဆိုင်များတွင်စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်၊ သို့သော်အစတွင်၎င်းတို့ကိုကဒ်တန်ဖိုးကိုသာတိုးမြှင့်နိုင်သည်။<ref name="tentacles">{{cite news|last1=Au-yeung|first1=Karvin|last2=Lai|first2=Eric|title=Octopus may spread tentacles to 7-Elevens|work=South China Morning Post|date=June 22, 1999|page=1}}</ref><ref name="photos">{{cite news|last1=Yu|first1=Kai Peter|title=Octopus, photos in 7-Eleven services|work=South China Morning Post|date=July 8, 1999|page=3}}</ref> ၂၀၀၄ စက်တင်ဘာလတွင်နို့ထွက်လယ်ယာသည် SCMP လက်လီရောင်းချမှု (HK) မှ Daily Stop - ပြိုင်ဘက်စတိုးဆိုင်ကွင်းဆက်ကိုဝယ်ယူသောအခါဟောင်ကောင်ရှိနေရာအရေအတွက်ကိုသိသိသာသာတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ အဓိကအားဖြင့် MTR နှင့် Kowloon-Canton မီးရထားဘူတာ (အဓိကအားဖြင့်ဈေးဝယ်စင်တာများနှင့်အိမ်ရာခြံများ) တွင်တည်ရှိပြီးဆိုင် ၈၄ ဆိုင်ကို ၇-ဆယ့်တစ်စတိုးဆိုင်များသို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref name="sharesrally">{{cite news|last1=Li|first1=Sandy|title=SCMP shares rally; on asset disposal|work=South China Morning Post|date=September 17, 2004|page=3}}</ref><ref name="despite">{{cite news|last1=Li|first1=Sandy|title=Dairy Farm expands despite soaring rents|work=South China Morning Post|date=March 1, 2005|page=4}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် Quarry Bay တွင် 7-Eleven တည်ရှိရာနေရာဖြစ်သောရိုးရာဟောင်ကောင်လမ်းအစားအစာနှင့်နို့လက်ဖက်ရည်ရောင်းသော "7 Café" ဟုခေါ်သောပူပြင်းသည့်အစားအစာကောင်တာတစ်ခုဖြင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="firstshot">{{cite news|last1=Tsang|first1=Denise|title=7-Eleven cafe fires first shot in fish ball war|url=http://www.scmp.com/article/691736/7-eleven-cafe-fires-first-shot-fish-ball-war|work=South China Morning Post|date=September 7, 2009|page=1}}</ref> ဤအင်္ဂါရပ်ကို“ Daily Café” နှင့်“ Hot Shot” တံဆိပ်များအောက်ရှိဟောင်ကောင်တစ်လွှားရှိအခြား ၇ နေရာမှ ၁၁ နေရာကိုရွေးရန်တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ==== အင်ဒိုနီးရှား ==== ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် 7-Eleven သည်အင်ဒိုနီးရှား၌စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကိုတိုးချဲ့ရန်အစီအစဉ်များကို Modern Sevel Indonesia နှင့် Media Nusantara Citra တို့မှမဟာအခွင့်အရေးသဘောတူညီချက်ဖြင့်ကြေညာခဲ့သည်။ Modern Sevel Indonesia ၏ကနဦးအစီအစဉ်များသည်လူဦးရေသိပ်သည်းသောစီးပွားဖြစ်နှင့်စီးပွားရေးနယ်ပယ်များသို့ဂျကာတာတွင်စတိုးဆိုင်များဖွင့်လှစ်ရန်အာရုံစူးစိုက်ရန်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://corp.7-eleven.com/NewsRoom/2009NewsReleases/7ElevenStoresinIndonesia/tabid/303/Default.aspx |title=7-Eleven, Inc. Partners with PT. Modern Putra Indonesia in Master Franchise for 7‑Eleven Stores in Indonesia |publisher=7-Eleven, Inc. |date=April 6, 2009 |accessdate=July 11, 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100909163851/http://corp.7-eleven.com/NewsRoom/2009NewsReleases/7ElevenStoresinIndonesia/tabid/303/Default.aspx |archivedate=September 9, 2010 }}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင်အင်ဒိုနီးရှား၌ ၇-ဆယ့်တစ်ဆိုင်ပေါင်း ၁၉၀ ရှိပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလအထိဆိုင် ၁၆၆ ခုသာလျှော့ချခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် PT Modern Seven Indonesia သည်ထိုင်းနိုင်ငံရှိ Charoen Pokphand Group ၏လက်အောက်ခံ PT Charoen Pokphand Restu Indonesia မှဝယ်ယူမည်ဖြစ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။ အဆိုပါဝယ်ယူဖြစ်စဉ်ကိုဇွန်လ ၂၀၁၇မတိုင်မီပြီးစီးရန်စီစဉ်ထားသည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.cnnindonesia.com/ekonomi/20170424122447-78-209730/charoen-pokphand-akusisi-bisnis-7-eleven-di-indonesia/|title=Charoen Pokphand Akusisi Bisnis 7-Eleven di Indonesia|work=CNN Indonesia|access-date=May 1, 2017}}</ref>Charoen Pokphand Group သည်ထိုင်းနိုင်ငံရှိခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၉၀၀၀၀ ၇-ဆယ့်တစ်စတိုးဆိုင်များတွင်အဓိကလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူဖြစ်သည်။ သို့သော် ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၂ ရက်တွင် PT Modern International Tbk ကအင်ဒိုနီးရှားရှိကျန်ရှိနေသေးသော ၇-ဆယ့်တစ် ဆိုင် ၃၀ ကို ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင်၎င်း၏ဝယ်ယူခြင်းအစီအစဉ်ဖျက်သိမ်းခြင်းကြောင့်ပိတ်သိမ်းလိမ့်မည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://economy.okezone.com/read/2017/06/23/278/1723282/akuisisi-batal-gerai-7-eleven-resmi-ditutup-pada-30-juni|title=Akuisisi Batal, Gerai 7-Eleven Resmi Ditutup pada 30 Juni|work=Okezone.com|date=June 23, 2017|accessdate=June 23, 2017}}</ref> ==== ဂျပန် ==== [[File:7-Eleven store Toyosu store Tokyo Japan 20140319.jpg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတိုကျိုမြို့ကိုတိုကျို၌ပထမဆုံးဖွင့်လှစ်ထားသော 7-Eleven ဆိုင်သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်မေလတွင်ဖွင့်လှစ်လိုက်သည်]] ဂျပန်သည်ကမ္ဘာပေါ်ရှိအခြားနေရာများထက် ၇-ဆယ့်တစ် နေရာပိုများသည်။ ၎င်းတို့တွင်၎င်း၏ Seven & I Holdings အမည်ဖြင့်မကြာခဏကျင်းပလေ့ရှိသည်။ Of the 67,480 stores around the globe, 20,700 stores (nearly 31% of global stores) are in Japan,<ref>{{Citation | type = company corporate information | url = http://www.sej.co.jp/company/en/g_stores.html | title = 7–11 around the world | date = June 30, 2018 |publisher= SEJ | place = [[Japan|JP]]}}.</ref> with 2,705 stores in Tokyo alone.<ref>{{Citation | type = company corporate information | url = http://www.sej.co.jp/company/en/n_stores.html | title = Number of Stores in each administrative division | date = July 31, 2018 |publisher= SEJ | place = JP}}.</ref> ကမ္ဘာအဝှမ်းရှိစတိုးဆိုင် ၆၇,၄၈၀ တွင်စတိုးဆိုင်ပေါင်း ၂၀,၇၀၀ (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစတိုးဆိုင်များ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး) သည်ဂျပန်နိုင်ငံတွင်ရှိပြီးတိုကျိုတစ်ခုတည်းတွင်စတိုးဆိုင် ၂,၇၀၅ ခုရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်စက်တင်ဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် Seven & I Holdings Co. , Ltd. , သည်ကုမ္ပဏီအသစ်ဖြစ်သည့် 7-Eleven, Ito-Yokado နှင့် Denny's Japan တို့၏မိခင်ကုမ္ပဏီဖြစ်လာသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ၇-ဆယ့်တစ်သည်ဂျပန်နိုင်ငံ၏စီရင်စု ၄၇ ခုလုံးတွင် Okinawa စီရင်စုတွင်တည်နေရာအသစ် ၁၄ ခုဖွင့်လှစ်ထားပြီးစတိုးဆိုင်များရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.okinawa.org/blog/seven-eleven-opening-at-7-a-m-on-7-11-2019.51/|title=Seven-Eleven Opening At 7 A.M. On 7-11-2019|date=2019-07-11|website=Okinawa.Org|language=en-US|access-date=2019-07-11|archive-date=5 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805190255/https://www.okinawa.org/blog/seven-eleven-opening-at-7-a-m-on-7-11-2019.51/}}</ref> စတိုးဆိုင်၏ဗေဒသည်အခြားနိုင်ငံများမှ ၇-ဆယ့်တစ်စတိုးဆိုင်များနှင့်ကွဲပြားခြားနားသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်စတိုးဆိုင်များသည်ပိုမိုကျယ်ပြန့်သောကုန်ပစ္စည်းများနှင့်ဝန်ဆောင်မှုများကိုပေးသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ 7-Eleven စတိုးဆိုင်များသည်အခြားနိုင်ငံများမှခရီးသွားဧည့်သည်များအကြားတွင်ရေပန်းစားသည်။ ဘဏ်ခွဲရှိဘဏ်ခုနစ်ခုသည် ATM စက်များသည်ဂျပန်ယန်းငွေသားထုတ်ယူရန်အတွက်နိုင်ငံခြားငွေထုတ်ယူမှုများနှင့်အကြွေးဝယ်ကတ်များကိုလက်ခံလိမ့်မည်။<ref>{{cite web |title=You can withdraw Japanese yen from ATMs at 7-Eleven stores |url=https://www.sevenbank.co.jp/intlcard/index2.html |website=[[Seven Bank]] Ltd. |accessdate=21 September 2019}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံရှိအခြားအဆင်ပြေသောစတိုးဆိုင်များဥပမာအနေဖြင့် 7-Eleven သည်ဆိုလာပြားများနှင့် LEDများကို၎င်း၏စတိုးဆိုင် ၁၄၀၀ ခန့်တွင်တပ်ဆင်ထားသည်။<ref>{{Citation |newspaper= Tokyo Weekender | url = http://www.tokyoweekender.com/2012/05/solar-convenience-stores/ | title = Solar Convenience Stores | date = May 9, 2012 | accessdate = September 26, 2012}}.</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လတွင် 7-Eleven သည်မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုဖြစ်သော 7pay ကိုချက်ချင်းဆိုင်းငံ့ခဲ့သည်။ ဝန်ဆောင်မှုကိုလွှင့်တင်ပြီးနောက်တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။ တိုက်ခိုက်သူများသည်ဖောက်သည်များ၏အကောင့်များမှပိုက်ဆံဖြုန်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.japantimes.co.jp/news/2019/07/04/business/corporate-business/users-7-elevens-mobile-payment-service-lose-total-%C2%A555-million-900-accounts-hacked/#.XU9xQehKi72 Users of 7-Eleven's mobile payment service lose total of ¥55 million after 900 accounts hacked] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210522122746/https://www.japantimes.co.jp/news/2019/07/04/business/corporate-business/users-7-elevens-mobile-payment-service-lose-total-%C2%A555-million-900-accounts-hacked/#.XU9xQehKi72 |date=22 May 2021 }}</ref> ==== မကာအို ==== 7-Eleven သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်ဟောင်ကောင်ရှိ ၇-Eleven ကိုလုပ်ကိုင်နေသည့် Dairy Farm ၏ပိုင်ဆိုင်မှုအောက်တွင်မကာအိုဈေးသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၅.၉ စတုရန်းကီလိုမီတာသာရှိသောကြောင့်မကာအိုတွင်စတိုးဆိုင် ၄၅ ခုရှိပြီး ၇-Eleven စတိုးဆိုင်အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့်တစ်ခုတည်းသောဈေးကိုဝယ်သည်။ ၀.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာတွင်စတိုးဆိုင်တစ်ခုရှိသည်။ ==== တရုတ်ပြည်မကြီး ==== ၇-ဆယ့်တစ်သည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင်တရုတ်နိုင်ငံ၊ Shenzhen ရှိ Guangdong တွင်စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင်ပေကျင်းသို့လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၉ တွင် Tianjin နှင့်ရှန်ဟိုင်း၊ ၂၀၁၁ တွင် Chengdu၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Qingdao၊ ၂၀၁၃ တွင် Chongqing၊ နှင့် Wuhan, Xi'an နှင့် Fuzhou တို့ကို ၁၉၉၉ တွင်စတင်ခဲ့သည်။ Slurpees ကိုဝယ်ယူသော 7-Eleven စတိုးဆိုင်များတွင်တရုတ်နာမည်思乐冰 (စေ့လေပင်) ကိုအသုံးပြုသည်။ သူတို့သည်ရိုးရာပစ္စည်းများအပါအဝင်ရိုးရာပစ္စည်းများအပါအဝင်နွေးထွေးသောအစားအစာများစွာကိုလည်းကမ်းလှမ်းသည်။ Chengdu မှစတိုးဆိုင်များသည် onigiri အမျိုးမျိုး (饭团) အမျိုးမျိုးကိုပေးသည်။ အချိုရည်များ၊ အရက်၊ သကြားလုံးများ၊ စာနယ်ဇင်းများနှင့်အခြားအဆင်ပြေသည့်ပစ္စည်းများလည်းရရှိနိုင်သည်။ ဤစတိုးဆိုင်အများစုကိုတစ်နေ့လျှင် ၂၄ နာရီဖွင့်နိုင်သည်။ ==== မလေးရှား ==== [[File:7-Eleven in Kuala Lumpur, Malaysia.jpg|thumb|မလေးရှား၊ ကွာလာလမ်ပူရှိ ၇-ဆယ့်တစ်ဆိုင်တစ်ဆိုင်|210x210px]] မလေးရှားနိုင်ငံမှ 7-Eleven စတိုးဆိုင်များကို 7-Eleven Malaysia Sdn ကပိုင်ဆိုင်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးစတိုးဆိုင်ပေါင်း ၂၂၂၂ ခုဖွင့်လှစ်ထားသော7-Eleven ကိုမလေးရှားနိုင်ငံတွင် ၁၉၈၄၊ ဇွန် ၄ ရက်တွင် Berjaya Group Berhad မှဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပထမ ဦး ဆုံး 7-Eleven စတိုးကို ၁၉၈၄၊ အောက်တိုဘာလတွင်ကွာလာလမ်ပူ၊ Jalan Bukit Bintang တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite magazine|title=Company Overview of 7-Eleven Malaysia Sdn Bhd|url=http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapid=22400508|magazine=[[Bloomberg Businessweek]]|accessdate=January 25, 2013|archive-date=5 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130605062137/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapid=22400508|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hmetro.com.my/node/153103|title=7-Eleven buka cawangan ke 2,000|publisher=|accessdate=October 29, 2016|date=July 20, 2016|archivedate=28 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728203607/https://www.hmetro.com.my/node/153103}}</ref> ==== ဖိလစ်ပိုင် ==== ဖိလစ်ပိုင်တွင် ၇-Eleven ကိုဖိလစ်ပိုင်ခုနစ်ကော်ပိုရေးရှင်း (PSC) ကစီမံသည်။ ပထမဆုံးစတိုးဆိုင်ကို Quezon City တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင်ထိုင်ဝမ်သမ္မတ Chain Store Corporation (PCSC) သည် ၇-Eleven ၏လိုင်စင်ရသူဖြစ်ပြီး PSC ၏အစုရှယ်ယာအများစုကိုဝယ်ယူခဲ့ပြီးစတိုးဆိုင်အတွက်မဟာဗျူဟာမြောက်မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည်။ ဧရိယာအတွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း၂၀၁၅ ခုနှစ်အကုန်တွင်စတိုးဆိုင်အရေအတွက် ၁,၆၀၂ ခုသို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ တွင်ဖိလစ်ပိုင်တစ်ဝှမ်းလုံးရှိ ၇၁ Eleven ဆိုင်ပေါင်း ၂,၂၈၅ ခုရှိသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အောက်တိုဘာ လမှစ၍ ၇-ဆယ့်တစ်သည် Caltex နှင့်သဘောတူညီချက်တစ်ခုကိုလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီးတစ်နိုင်ငံလုံးရှိဓာတ်ဆီဆိုင်များတွင်အဆင်ပြေချောမွေ့စွာအရောင်းဆိုင်များဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ ==== စင်္ကာပူ ==== စင်္ကာပူတွင် 7-Eleven သည်ကျွန်းတစ်ခွင်လုံးတွင်အဆင်ပြေဆုံးစတိုးဆိုင်ကြီးများကိုဖွဲ့စည်းသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလအထိတစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့်ဖြန့်ကျက်ထားသည့် 7-Eleven ဆိုင်ပေါင်း ၃၉၃ ခုရှိသည်။ စင်ကာပူရှိစတိုးဆိုင်များသည် 7-Eleven Incorporated နှင့်လိုင်စင်သဘောတူညီချက်အရအခွင့်အလမ်းပြုထားသော Dairy Farm International Holdings မှလည်ပတ်သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် Upper Changi လမ်းမကြီးတလျှောက်တွင်စင်္ကာပူ၌ပထမဆုံးဖွင့်လှစ်ထားသော 7-Eleven စတိုးကို ၁၉၈၆ တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုလိုင်စင်ကို ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် Dairy Farm Group ၏လက်အောက်ခံ Cold Storage Singapore မှဝယ်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် Shell Singapore နှင့် 7-Eleven တို့သည် Shell Select စတိုးဆိုင် ၆၈ ခုကို ၇-Eleven သို့ပြောင်းရန်သဘောတူခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင်အစုစပ်လုပ်ငန်းကိုရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီး Shell ဓာတ်ဆီဆိုင်ရှိကျန်ရှိသော ၇၂ ဆယ့်ခုနစ်ဆိုင်ကို Shell Select သို့တဖြည်းဖြည်းပြန်လည်သတ်မှတ်ပေးလိမ့်မည်။<ref>{{cite web|url=http://www.straitstimes.com/singapore/transport/shell-to-end-partnership-with-7-eleven-chain|title=Shell to end partnership with 7-Eleven chain|first=Christopher|last=Tan|date=October 2, 2017|accessdate=October 5, 2017|work=[[The Straits Times]]}}</ref> ==== တောင်ကိုရီးယား ==== [[File:7-Eleven store S-Godeok-yeok shop 20180914 123820.jpg|thumb|7-Eleven တောင်ကိုရီးယားဆိုးလ်ရှိ Godeokဘူတာတွင်|192x192px]] 7-Eleven သည် CU (store), GS25 (ယခင် LG25) နှင့်လွတ်လပ်သောပြိုင်ဘက်များနှင့်ယှဉ်ပြိုင်သည့်ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံစတိုးဆိုင်ဈေးကွက်တွင်အဓိကနေရာတွင်ရှိသည်။ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံတွင်စတိုးဆိုင်ပေါင်း ၉၁၂၃ ခုရှိသည်။ ဂျပန်နှင့်[[https://my.wikipedia.org/wiki/ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်းနိုင်ငံ{{Dead link|date=August 2021 }}]]များသာစတိုးဆိုင်များကိုပိုမိုလက်ခံနိုင်သည်။ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံတွင်စတိုးဆိုင်ပေါင်း ၉၁၂၃ ခုရှိသည်။ ဂျပန်နှင့်ထိုင်းနိုင်ငံများသာစတိုးဆိုင်များကိုပိုမိုလက်ခံနိုင်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် Lotte Group သည် Buy the Way စတိုးဆိုင်များကိုဝယ်ယူခဲ့ပြီး 7-Eleven အမှတ်တံဆိပ်အောက်ရှိစတိုးဆိုင် ၁၀၀၀ ကိုနာမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ [[File:7 ELEVEn Outles in Sindian.jpg|thumb|7-Eleven ဆိုင်နှစ်ဆိုင်သည်ထိုင်ဝမ်နယူးတိုင်ပေမြို့၊ Xindian ခရိုင်ရှိလမ်းဆုံတစ်ခုတည်းတွင်ရှိသည်|202x202px]] ==== ထိုင်ဝမ် ==== 7-Eleven သည်ထိုင်ဝမ်၌အဆင်ပြေလွယ်ကူသောစတိုးဆိုင်ကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ Uni-President Enterprises ကော်ပိုရေးရှင်းအောက်ရှိ နိုင်ငံတော်သမ္မတChain Store ကိုကော်ပိုရေးရှင်း ၏လက်အောက်တွင်ရှိသည်။ ပထမဆုံးစတိုးဆိုင် ၁၄ ခုကို ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးအမြတ်ရရန်ရုန်းကန်ခဲ့ရသည်။ စတိုးဆိုင်များကိုခေတ်မီစေရန်တောင်ဘက်ကော်ပိုရေးရှင်းသည် Uni-President နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ သို့သော်စီးပွားရေးသည်နှေးကွေးနေဆဲဖြစ်ပြီး Uni-President သည်အာရှအစားအစာများသိုလှောင်ရန်ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ၇-Eleven သည်ထိုင်ဝမ်တွင်ပထမဆုံးအမြတ်ရရှိခဲ့သည်။ စတိုးဆိုင် ၅၀၀၀ ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်ဇူလိုင်လတွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလတွင် X-Store အမှတ်တံဆိပ်ဖြင့်စမ်းသပ်။ မတတ်နိုင်သောဆိုင်တစ်ဆိုင်ကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ 7-Eleven သည်ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် Domino's Pizza နှင့် ပူးပေါင်း၍ ပေါင်းစပ်ထားသောစတိုးဆိုင်တစ်ခုဖွင့်လှစ်ရန်အစီအစဉ်ရှိကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။</ref> [[File:Open Chan Clock on Column of 7-Eleven Zhengtang Store 20160530.jpg|thumb|189x189px|7-Eleven နာရီOpen-Chan ကာတွန်း (ညာ) နှင့်သူ၏သူငယ်ချင်းများ (ဘယ်ဘက်)]] အစောပိုင်း၂၀၀၀ခုနှစ်မှာ 7-Eleven စဖွင့်စပါချန်း (小將) အမည်ရှိကော်ပိုရိတ် mascot, စတိုးဆိုင်ကွင်းဆက်တစ်ခု "ကာတွန်းပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ" Planet ကိုပွင့်လင်းအဖြစ်လူသိများနေတဲ့စိတ်ကူးယဉ်ကမ္ဘာဂြိုဟ်ကနေသက်တံ့-ပုံပန်းဦးရစ်သရဖူကိုကျီသူဂြိုဟ်သားခွေးမိတ်ဆက် ထိုင်ဝမ်တွင် Open-Chan သည်ထိုင်ဝမ်ကလေးများအကြားတွင်စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးမကြာမီလူကြိုက်များလာသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.7-11.com.tw/en/business/im.html|title=7-ELEVEN|website=www.7-11.com.tw|access-date=2019-09-13}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/in-taiwan-convenience-stores-have-big-selections-many-fans-1400293559|title=How Convenient: In Taiwan, the 24/7 Store Does It All|last=Hsu|first=Eva Dou and Jenny W.|date=2014-05-17|work=Wall Street Journal|access-date=2019-09-13|language=en-US|issn=0099-9660}}</ref>ထိုင်ဝမ်တွင်ထင်ရှားကျော်ကြားသူဖြစ်လာသည့် Open-Chan ၏နောက်ဆက်တွဲဇာတ်ကောင်သည်ဂျပန်တွင်ပင်စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://news.searchina.net/id/1640156|title=台湾のゆるキャラ「ＯＰＥＮちゃん」も和装で登場！ 「日本台湾祭り２０１７」 news.searchina.net|website=news.searchina.net|language=ja|access-date=2019-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724142336/http://news.searchina.net/id/1640156|archive-date=24 July 2020|url-status=dead}}</ref> ==== ထိုင်းနိုင်ငံ ==== [[File:7-Eleven, Bangkok, Thailand.jpg|thumb|7-Eleven, Sukhumvit Soi 13,ဘန်ကောက်ထိုင်းနိုင်ငံ]]] ပထမဆုံးထိုင်း 7-Eleven ကို ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင်ဘန်ကောက်ရှိ Patpong လမ်းတွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုကုမ္ပဏီတွင်ကုမ္ပဏီပိုင် (၄၅%) နှင့်လုပ်ငန်းဆိုင်ခွဲများ (၅၅%) တို့ပါဝင်သည်။<ref name="PE-20200312">{{cite news |last1=Kri-aksorn |first1=Thammachart |title=Here's why Twitter users boycott 7-eleven |url=https://prachatai.com/english/node/8399 |accessdate=24 April 2020 |work=Prachatai English |date=12 March 2020}}</ref> CP ALL Public Company Limited သည်ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ၇-Eleven ပိုင်ရှင်နှင့် franchisor ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်မတ်လတွင်ထိုင်းနိုင်ငံတွင်စတိုးဆိုင် ၁၁,၇၀၀ ရှိပြီး ၁၇၀,၀၀၀ ခန့်အလုပ်ခန့်ထားသည်။ 2018 ခုနှစ်တွင် 7-Eleven CP များအတွက်ဝင်ငွေဘတ် ၃၃၃၅၃၂သန်းကိုထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။<ref name="PE-20200312" /><ref>{{cite news |last1=Jitpleecheep |first1=Pitsinee |title=7-Eleven poised to top 11,000 stores in 2018 |url=https://www.bangkokpost.com/business/news/1404750/7-eleven-poised-to-top-11-000-stores-in-2018 |accessdate=June 4, 2018 |work=Bangkok Post |date=January 31, 2018}}</ref> 7-Eleven သည် ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းသောဈေးကွက်ဝေစုကိုပိုင်ဆိုင်ပြီးအချို့စတိုးဆိုင် ၇၀၀၀ (ဥပမာ FamilyMart) နှင့် "mom and pop" ဆိုင်များကန့်ကွက်သည်။<ref name="PE-20200312" /><ref>{{cite news |last1=Kyozuka |first1=Tamaki |title=FamilyMart to double stores in Thailand, take on 7-Eleven |url=https://asia.nikkei.com/Business/Companies/FamilyMart-to-double-stores-in-Thailand-take-on-7-Eleven |accessdate=June 4, 2018 |work=Nikkei Asian Review |date=November 15, 2016 |archivedate=9 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181109024822/https://asia.nikkei.com/Business/Companies/FamilyMart-to-double-stores-in-Thailand-take-on-7-Eleven }}</ref> ထိုင်းဂျပန်ပြီးနောက် 7-Eleven စတိုးဆိုင်၏ဒုတိယအများဆုံးရှိပါတယ်။<ref name="About 7-Eleven">[https://web.archive.org/web/20080731072739/http://www.7-eleven.com/AboutUs/InternationalLicensing/tabid/115/Default.aspx About 7-Eleven], 7-Eleven. Retrieved 25 March 2010.</ref> ပလတ်စတစ်ညစ်ညမ်းမှုကိုလျှော့ချရန်အတွက်ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ၇-ဆယ့်တစ်စတိုးဆိုင်များ၏မိခင်ကုမ္ပဏီဖြစ်သော CP All Public Company သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်နိုဝင်ဘာလတွင်တစ်ကြိမ်တည်းအသုံးပြုသောပလပ်စတစ်အိတ်များကိုအသုံးပြုခြင်းကိုလျှော့ချရန်နှင့်သူတို့၏ရည်ရွယ်ချက်ကိုကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=7-Eleven stores to reduce the use of plastic bags|url=https://thethaiger.com/news/national/7-eleven-stores-to-reduce-the-use-of-plastic-bags|work=The Thaiger|date=8 November 2018|accessdate=8 November 2018}}</ref> ၂၀၂၀၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ၇-ဆယ့်တစ် နှင့်အခြားထိုင်းလက်လီရောင်းဝယ်သူ ၄၂ ဦးသည်ဖောက်သည်များအားတစ်ကြိမ်သာပလပ်စတစ်အိတ်များပေးခြင်းကိုရပ်ဆိုင်းတော့မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Major Thai stores to stop giving out plastic bags by 2020: minister |url=https://www.reuters.com/article/us-thailand-plastic/major-thai-stores-to-stop-giving-out-plastic-bags-by-2020-minister-idUSKBN1W915E |accessdate=25 September 2019 |agency=Reuters |date=24 September 2019}}</ref> ==== ယူအေအီး ==== Seven & I Holdings သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်နွေရာသီတွင်အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု၊ ဒူဘိုင်းတွင်ပထမဆုံးအရှေ့အလယ်ပိုင်း ၇-ဆယ့်တစ်ကိုဖွင့်လှစ်ရန်အတွက် Seven Emirates Investment LLC နှင့်စာချုပ်ချုပ်ဆိုကြောင်း ၂၀၁၄ ခုနှစ်ဇွန်လတွင်ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="7-Eleven to open in Dubai">{{cite web | url=http://www.thenational.ae/business/industry-insights/retail/7eleven-to-open-in-dubai-next-year-first-in-middle-east | title=7-Eleven to open in Dubai next year, first in Middle East | work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]] | date=June 17, 2014 | accessdate=June 19, 2014 | author=Sahoo, Sananda | archivedate=22 June 2017 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170622151559/http://www.thenational.ae/business/industry-insights/retail/7eleven-to-open-in-dubai-next-year-first-in-middle-east }}</ref><ref name="7-Eleven to Open Store in Dubai">{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/7-eleven-to-open-store-in-dubai-1402942024 | title=7-Eleven to Open Store in Dubai |work=[[The Wall Street Journal]] | date=June 16, 2014 | accessdate=June 19, 2014 | author=Armental, Maria}}</ref><ref name="Seven & I Dubai">{{cite news | url=http://in.reuters.com/article/2014/06/17/seveni-emirates-dubai-idINL4N0OY0TN20140617 | title=Seven & I to open 7-Eleven in Dubai next year, first in Middle East | agency=[[Reuters]] | date=June 17, 2014 | accessdate=June 19, 2014 | author1=Kim, Chang-Ran | author2=Shimizu, Ritsuko | archivedate=16 October 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016074440/http://in.reuters.com/article/2014/06/17/seveni-emirates-dubai-idINL4N0OY0TN20140617 }}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်အကုန်တွင်နိုင်ငံအတွင်းဆိုင်ပေါင်း ၁၀၀ ခန့်ဖွင့်လှစ်ရန်အစီအစဉ်ရှိကြောင်းကုမ္ပဏီကပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="7-Eleven to open in Dubai" /><ref name="Seven & I Dubai"/> ပထမဦးဆုံးအစတိုးဆိုင်တိုင်းပြည်ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ ၏အဖြစ် 13 စတိုးဆိုင်များရှိပါတယ်အောက်တိုဘာလ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ==== ဗီယက်နမ် ==== Seven & I Holdings သည်ပထမ ဦး ဆုံး 7-Eleven ကို Saigon ကုန်သွယ်ရေးစင်တာတွင် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီလအထိဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင်ဟိုချီမင်းတွင်စတိုးဆိုင် ၄၅ ခုရှိသည်။ ==== ယခင်တည်နေရာ တူရကီ ==== 7-Eleven သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင်တူရကီဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်တွင်၎င်း၏ပထမဆုံးစတိုးဆိုင်ကိုဖွင့်ခဲ့သည်။</ref> မာစတာဂိမ်း၏အဓိကအစုရှယ်ယာရှင်ဖြစ်သောအော်စကာသည်သူ၏ဇနီးတန်ဆန်အီလဲန်းဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာပြီးနောက် ၁၉၉၃ တွင်သူ၏အစုရှယ်ယာများကိုရောင်းချခဲ့သည်။<ref>Milliyet, August 24, 1993</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ၇-ဆယ့်တစ် သည်တူရကီဈေးကွက်မှထွက်ခွာခဲ့ပြီး၎င်း၏စတိုးဆိုင်အများစုကို franchise ပိုင်ရှင်များထံလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။ === ဥရောပ === ပထမဦးဆုံးဥရောပ 7-Eleven စတိုးကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင်ဆွီဒင်နိုင်ငံစတော့ဟုမ်းတွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="Retro rebrand for 7-Eleven">{{cite web | url=http://www.insideretail.com.au/blog/2013/01/28/retro-rebrand-for-7-eleven/ | title=Retro rebrand for 7-Eleven | work=Inside Retail | date=January 28, 2013 | accessdate=January 28, 2015 | archivedate=12 April 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160412031830/https://www.insideretail.com.au/blog/2013/01/28/retro-rebrand-for-7-eleven/ }}</ref>7-Eleven စတိုးဆိုင်များသည်ယခုအခါစကင်ဒီနေးဗီးယားဒေသရှိဥရောပ၌သာတစ်ခုတည်းသာတည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web|title = Franchise Europe Top 500: 7-Eleven – FranchiseDirect.co.uk|url = http://www.franchisedirect.co.uk/top500/7eleven/1/347/|accessdate = April 13, 2015|archive-date = 15 April 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20150415000028/http://www.franchisedirect.co.uk/top500/7eleven/1/347/}}</ref> စကင်ဒီနေးဗီးယားရှိ 7-Eleven အတွက်အဓိကဂိမ်းပိုင်ရှင်မှာ Reitan Servicehandel ဖြစ်ပြီးနော်ဝေးလက်လီကုမ္ပဏီ Reitan Group ၏လက်ရုံးဖြစ်သည်။ Reitangruppen သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင်နော်ဝေနှင့်ဆွီဒင်နိုင်ငံရှိ HydroTexaco (ယခု YX Energy) အလိုအလျှောက်ဘူတာရုံကို ၀ ယ်ယူပြီးနောက်ဓာတ်ဆီဆိုင်ရှိစတိုးဆိုင်အတော်များများကို 7-Elevens အဖြစ်အမှတ်အသားပြုပြီး Shell ကထောက်ပံ့လိမ့်မည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။ အခြားစတိုးဆိုင်များမှာ YX တံဆိပ်အောက်တွင်ရှိသည်။ ==== ဒိန်းမတ် ==== [[File:7-Eleven Copenhagen.jpg|thumb|ကိုပင်ဟေဂင် ဒိန်းမတ်အတွက်7-Eleven]] ဒိန်းမတ်အတွက်ပထမဦးဆုံး, 7-Eleven စတိုးဆိုင်ကိုပင်ဟေဂင်ဗဟိုဘူတာမှာရှစ်စတိုးဆိုင်များအပါအဝင်အများစုကိုပင်ဟေဂင်, Aarhus, Aalborg နှင့် Odense အတွက်၁၈၃ စတိုးဆိုင်များ, ရှိပါတယ်စက်တင်ဘာလ 14, 1993 ရက်တွင်ကိုပင်ဟေဂင်အတွက်ကိုပင်ဟေဂင်မှာဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတွင် 7-Eleven သည် Shell နှင့် 7-Eleven ဝန်ဆောင်မှုဌာနများကွန်ယက်တစ်ခုရှိသည်။ DS-B နှင့်ရထားဘူတာအများစုတွင် ၇-ဆယ့်တစ် ဆိုင်များဖွင့်လှစ်ရန် Shell နှင့်သဘောတူညီမှုရှိသည်။ ==== နော်ဝေး ==== [[File:7 eleven Bergen Nygardsgaten.JPG|thumb|ဘာဂန်နော်ဝေအတွက်7-Eleven]] ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင်နော်ဝေး၌ပထမဆုံးသော ၇-ဆယ့်တစ်ဆိုင်ကိုအော်စလိုမြို့ Grunerlokka တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလတွင်နော်ဝေတွင်စတိုးဆိုင် ၁၅၃ ခုရှိသည့် ၇-၁၁ ခုရှိပြီး၊ အော်စလိုတွင် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ရှိသည်။ Tromsøတွင်တည်ရှိသောနော်ဝေသည်ကမ္ဘာပေါ်တွင်အမြောက်ဆုံး ၇ ခုမြောက် Eleven ရှိသည်။ လူတစ်ဦးချင်းစီအရနော်ဝေတွင်ကနေဒါနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် ၇၄,၁၄ လုံးတွင်နော်ဝေလူမျိုး ၄၇၀၀၀ အတွက်စတိုးဆိုင်တစ်ခုရှိပြီးကနေဒါနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် ၇၄၀၀၀ တွင်တစ်ဆိုင်ရှိသည်။ ==== ဆွီဒင်နိုင်ငံ ==== [[File:7-Eleven på Mårtenstorget i Lund.jpg|thumb|၇-ဆယ့်တစ် သည်ဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ Lund ရှိ Martenstorget တွင်ဖြစ်သည်]] Reitan Group သည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာ လမှစ၍ ဆွီဒင်တွင်လိုင်စင်ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအလယ်ပိုင်းတွင်ဆွီဒင်နိုင်ငံမှ ၇-ဆယ့်တစ်သည်ထိုအချိန်ကရရှိထားသောလိုင်စင်ရကုမ္ပဏီဖြစ်သောအမေရိကန်အခြေစိုက်ကုမ္ပဏီငယ်များကကမ်းလှမ်းသောဆိုးရွားသည့်အလုပ်သမားကန်ထရိုက်များကြောင့်လူသိရှင်ကြားကြေညာခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ရောင်းအားနှင့်ပိတ်ပစ်ခံရအများအပြားစတိုးဆိုင်များအတွက်ရလဒ်စတော့ခ်ဟုမ်းနှင့်ဂေါင်ဘာ့ဂ်တွင် ၇ ဆယ့် ၁၁ ယောက်သာရှိသည်။ 7-Eleven သည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင်ဆွီဒင်၏တောင်ဘက်သို့ Lund တွင်စတိုးဆိုင်ဖွင့်လှစ်သောအခါပြန်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင်ဆွီဒင် 7-Eleven ကွင်းဆက်သည် 7-Eleven franchise ကိုစီမံခန့်ခွဲမှုတွင် Reitan Group ၏စီမံခန့်ခွဲမှုတွင်ဆွီဒင် TV3သည်လိမ်လည်မှုကိုဖော်ထုတ်သည့်အခါဆွီဒင် 7-Eleven ကွင်းဆက်အငြင်းပွားဖွယ်ရာတွင်ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်ဝဘ်ဆိုက်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် Reitan Group နှင့် Shell တို့သည်နော်ဝေ၊ ဆွီဒင်၊ ဖင်လန်နှင့်ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ ၇ ခုမှ ၀ န်ဆောင်မှုပေးသောစခန်း ၂၆၉ ခုအားနာမည်ပြောင်းလဲရန်ဆယ်နှစ်သဘောတူညီချက်ကိုကြေညာခဲ့သည်။ စာချုပ်အရ ၇-ဆယ့်တစ် သည်စတိုးဆိုင် ၇၇ ခုမှဆွီဒင်ရှိ ၁၈၉ ဆိုင်အထိတိုးချဲ့မည်ဟုဆိုလိုသည်။<ref>{{cite web|last1=O'Mahony|first1=Paul|title=Shell and 7-Eleven strike store deal|url=https://www.thelocal.se/20070827/8303|website=[[The Local]]|accessdate=January 5, 2018|date=August 27, 2007}}</ref> ယခုအခါနိုင်ငံတွင်စတိုးဆိုင် ၁၈၇ ခုရှိသည်။ ==== ယခင်နေရာများ စပိန်နှင့်ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ==== 7-Eleven ကိုစပိန်တွင် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အထိရရှိနိုင်ခဲ့ပြီးRepsol ဓာတ်ဆီဆိုင်များအတွင်းနှင့်နိုင်ငံအနှံ့ရှိအခြားဓာတ်ဆီဆိုင်အချို့ရှိသည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်းလန်ဒန်နှင့်အင်္ဂလန်၏အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် ၇-ဆယ့်တစ်အဆင်ပြေသောစတိုးဆိုင်များသည်အများအားဖြင့်ရှိခဲ့သည်။ ပထမဆုံးဆိုင်ကို ၁၉၈၅ တွင်လန်ဒန်မြို့၊ ဆစ်ဒန်ဟမ်အရှေ့တောင်လန်ဒန်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.just-food.com/news/7-eleven-plays-down-uk-re-entry-talk_id126350.aspx|title=US/UK: 7-Eleven plays down UK re-entry talk|publisher=|date=March 25, 2014|accessdate=24 July 2020|archivedate=19 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919051946/https://www.just-food.com/news/7-eleven-plays-down-uk-re-entry-talk_id126350.aspx}}</ref> ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင်ကုမ္ပဏီသည်ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းများရပ်တန့်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင်ယူကေကုန်သွယ်မှုပြန်လည်စတင်ရန်စဉ်းစားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thegrocer.co.uk/7-eleven-considers-uk-convenience-market-entry/355962.article|title=7-Eleven considers UK convenience market entry|work=TheGrocer.co.uk}}</ref> === မြောက်အမေရိက === ==== ကနေဒါ ==== [[File:Ontario 7-Eleven.jpg|thumb|Woodstock,အွန်ကနေဒါအတွက်ဓာတ်ဆီဘူတာရုံနှင့်အတူ7-Eleven စတိုးဆိုင်]] ကနေဒါတွင်ပထမဆုံးဖွင့်လှစ်သော 7-Eleven စတိုးသည် ၁၉၆၉၊ ဇွန် ၂၉ ရက်၊ အယ်လ်ဘာတာရှိ Calgary တွင်ရှိသည်။ ၂၀၁၇ တွင်ကနေဒါ၌ ၇၁တစ်ဆိုင် ၆၄၀ ရှိသည်။|lc=y}}.<ref>{{cite web |url=http://corp.7-eleven.com/AboutUs/InternationalLicensing/tabid/115/Default.aspx |title=7-Eleven – International Licensing |publisher=Corp.7-eleven.com |date=January 1, 2010 |accessdate=August 8, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100806134055/http://corp.7-eleven.com/AboutUs/InternationalLicensing/tabid/115/Default.aspx |archivedate=August 6, 2010 |url-status=dead}}</ref> Manitoba တွင် Winnipeg သည်ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး Slurpee သုံးစွဲသူများရှိပြီး ၁၉၇၀ မတ်လ ၂၁ ရက်တွင်စတင်ဖွင့်လှစ်သော 7-Eleven ပထမဦးဆုံးစတင်ဖွင့်လှစ်ချိန်မှ စ၍ Slurpees ၁,၅၀၀,၀၀၀ ရောင်းချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://corp.7-eleven.com/corp/about#convenient_facts|title=Convenient Facts - 7-Eleven Corporate|website=corp.7-eleven.com|access-date=January 27, 2017}}</ref> ကနေဒါရှိ ၇-ဆယ့်တစ် ခုလုံးကိုကော်ပိုရိတ်ဖြင့်လည်ပတ်သည်<ref>{{cite web|url=http://franchise.7-eleven.com/index.php/a-strong-brand |title=7-Eleven – A Strong Brand |publisher=Franchise.7-eleven.com |accessdate=August 8, 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101114231706/http://www.franchise.7-eleven.com/index.php/a-strong-brand |archivedate=November 14, 2010 }}</ref> ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်နေ့တိုင်းအမေရိကန်၏လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များကဲ့သို့ပင်စတိုးဆိုင်များသည် "7-Eleven Day" တွင် Slurpees များကိုအခမဲ့ပေးသည်။ ကန့်သတ်ထားသောနေရာ ၇ ခုမှ ၁၁ ခုသည် Shell Canada၊ Petro-Canada သို့မဟုတ် Esso မှဓာတ်ဆီဆိုင်များပါရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်နိုဝင်ဘာလတွင်ကနေဒါရှိ Speak Out ကြိုးမဲ့ဆဲလ်ဖုန်းဝန်ဆောင်မှု 7-Eleven ကိုစတင်ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ၇-၁၁ နေရာတွင် CIBC ATM စက်များလည်းပါဝင်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်ဇွန်လတွင်ထိုစက်များကို Scotiabank မှလည်ပတ်သည့် ATM စက်များဖြင့်အစားထိုးခဲ့သည်။ 7-Eleven သည်အွန်တာရီယို၊ အွန်တာရီယိုဈေးကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင်၎င်း၏ဆိုင်ခွဲ ၆ ခုကိုဒေသဆိုင်ရာကွင်းဆက် Quickie Convenience Stores သို့ရောင်းချခဲ့သည်။ Speak Out ကြိုးမဲ့ဖောက်သည်များ၏ကံကြမ္မာနှင့်ပတ်သက်ပြီးစိုးရိမ်မှုများရှိလာသောအခါ Quickie သည်ရှိပြီးသား SpeakOut ဖောက်သည်များနှင့်ဖုန်းများကို၎င်း၏ Good2Go ဆဲလ်ဖုန်းပရိုဂရမ်တွင်ထည့်သွင်းရန်ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ Alimentation Couche-Tard နှင့် Boni-soir စသည့်ချည်နှောင်မှုများနှင့်လွတ်လပ်သောငွေရေးကြေးရေးများကယင်း၏ပြည့်နှက်နေသောကြောင့် 7-Eleven သည်ကွီဘက်ဈေးကွက်တွင်အလားတူမရှိ။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မတ်လတွင် ၇-Eleven သည်အယ်လ်ဘာတာနှင့်ဗြိတိသျှကိုလံဘီယာရှိ Imperial ရေနံပိုင်ဆိုင်သည့် Esso ဓာတ်ဆီဆိုင် ၁၄၈ ခုကိုဒေါ်လာ ၂.၈ ဘီလီယံဖြင့်ဝယ်ယူခဲ့သည်။ သူတို့ရဲ့အဆင်ပြေစတိုးဆိုင်အများစုဟာ 7-Eleven စတိုးဆိုင်များသို့ကူးပြောင်းခဲ့ကြပြီး Esso ကထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ အချို့သောနေရာများကိုချက်ချင်းပင် 7-Eleven သို့ ပြောင်းလဲ၍ မရပါ။ အစားထိုး On-Run ကွင်းဆက်မှအစဉ်အဆက်အမွေဆက်ခံထားသောစတိုးဆိုင်ပုံစံများနှင့်အတူ smartstop 24/7“ transstanner banner” အောက်တွင်အလုပ်လုပ်သည်။}}</ref> ==== မက္ကစီကို ==== မက္ကဆီကိုတွင်, 7-Eleven စတိုးဆိုင်ကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် Monterrey တွင် Grupo Chapa (ယခု Iconn) နှင့် 7-Eleven, Inc တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဖွင့်သည်။ ၁၉၉၅ တွင် Super 7 ကို 7-Eleven ဟုအမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၏ဒေသများစွာတွင်စတိုးဆိုင်ပေါင်း ၁၈၃၅ ခုရှိသည်။ စတိုးဆိုင်များသည် Centro Históricoအဆောက်အဦး များ (ဥပမာ Centro Históricoအဆောက်အ ဦး များ) သို့မဟုတ်အရေးကြီးသောအထင်ကရအဆောက်အအုံများအတွင်း၌တည်ရှိပါကစတိုးအသွင်အပြင်အမှတ်အသားကိုရွှေသို့မဟုတ်ငွေဖြင့်အက္ခရာဖြင့် monochrome တွင်ပြသသည်။ မက္ကဆီကိုတွင်အဓိကပြိုင်ဘက်များမှာ OXXO (Femsa), Super City (Soriana) နှင့် Farmacias Guadalajara တို့ဖြစ်သည်။ ==== အမေရိကန် ==== [[File:Gulf7eleven.jpg|thumb|Pennsylvania ပြည်နယ်၊ Ellwood City ရှိဓာတ်ဆီအရောင်းအဝယ်အတွက် Gulf Oil နှင့် 7-Eleven စတိုးဆိုင် ၇ ခုပါရှိသည်။]] Supermarket News သည် ၂၀၀၇ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်ခန့်မှန်းရောင်းအားအမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅.၀ ဘီလီယံကို အခြေခံ၍ ၂၀၀၇ ခုနှစ်“ မြောက်အမေရိကစားနပ်ရိက္ခာလက်လီရောင်းချသူများ၏ ၇၅ ခု” တွင် ၇-Eleven ၏မြောက်အမေရိကလည်ပတ်မှုနံပါတ် ၁၁ နေရာတွင်ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ဝင်ငွေအပေါ် အခြေခံ၍ 7-Eleven သည်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ၂၄ ခုမြောက်အကြီးမားဆုံးလက်လီအရောင်းဆိုင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ တွင်ယူအက်စ်တစ်လွှားတွင် ၇,၁၁၁ ခုရှိသည်။ ဂိမ်းခသည်အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀၀၀ မှ ၁၀၀၀ ကြားအတွင်းရှိမူပိုင်ခွင့်နှုန်းနှင့်ကွဲပြားခြားနားသည်။ 7-Eleven America သည်တက္ကဆက်ပြည်နယ် Irving ရှိ Cypress Waters ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင်၎င်း၏ဌာနချုပ်ရှိသည်။ ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်၊ ၇ ရက် ၁၁ ရက်နေ့တွင်အရွယ်အစားသေးငယ်သည့် Slurpees များသည်အခမဲ့ဖြစ်သည်။ ဤအားလပ်ရက်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်တွင် J. Brabank နှင့် C. Johnson တို့ကပထမဆုံးအကြိမ်တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ခြွင်းချက်တစ်ခုမှာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ COVID-19 ရောဂါကူးစက်မှုကြောင့်ထိုနှစ်တွင်ဖျက်သိမ်းခြင်းဖြစ်သည်။ ၇ ဆုချီးမြှင့်သောအသင်းဝင်များသည်ထိုနှစ်ဇူလိုင်လတွင်အသုံးပြုရန်သူတို့၏ app တွင်အခမဲ့အလတ်စား Slurpee ကိုရရှိသည်။ 7-Eleven ဥက္ကလာဟိုးမားစတိုးဆိုင်များသည်ဝီလျံဘရောင်းနှင့်သဘောတူညီချက်အရ ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှစ၍ လွတ်လပ်စွာလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကိုသူ၏သားဂျိမ်းစ်ဘရောင်းမှ ဦး ဆောင်နေသည်။ ဤသဘောတူညီချက်၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် Oklahoma ရှိ 7-Elevens သည်အခြားနေရာများရှိစတိုးဆိုင်များနှင့်အနည်းငယ်ကွဲပြားမှုရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် Big Bite ဟော့ခတ်ကဲ့သို့သောထုတ်ကုန်များကိုမရောင်းပါ။ National 7Rewards system နှင့်မချိတ်ဆက်နိုင်သောကိုယ်ပိုင်သစ္စာရှိမှုအစီအစဉ်ကို“ Thx!” ဟုခေါ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလအထိလက်ရှိတွင်နိုင်ငံအတွင်းစတိုးဆိုင်ပေါင်း ၇,၈၅၄ ခုရှိသည်။ ===== လောင်စာဆီ ===== ယူအက်စ်တွင်၊ ၇-၁၁ နေရာအများအပြားတွင် Citgo မှဖြန့်ဝေသောဓာတ်ဆီနှင့်ဓာတ်ဆီဆိုင်များရှိသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင်တောင်ဘက်ကော်ပိုရေးရှင်းကဝယ်ယူခဲ့သည်။ Citgo ၏ ၅၀% ကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင်Petróleos de Venezuela, SA သို့ရောင်းချခဲ့ပြီးကျန်တဲ့ ၅၀% ကို ၁၉၉၀ မှာဝယ်ယူခဲ့သည်။ Citgo သည် 7-Eleven ၏အဓိကမိတ်ဖက်ဖြစ်သော်လည်းအခြားရေနံကုမ္ပဏီများသည် ၇-Eleven နှင့်အတူပူးတွဲတံဆိပ်ကပ်ထားသည်။ Fina၊ Exxon၊ ပင်လယ်ကွေ့၊ မာရသွန်၊ BP၊ Shell, Chevron (၂၀၁၂ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် 7-Eleven မဝယ်ခင် TETCO စတိုးဆိုင်အချို့ကို Chevron နှင့် Texaco တို့ပူးတွဲအမှတ်တံဆိပ်) နှင့် Pennzoil တို့ဖြစ်သည်။ Conoco သည်မြောက်အမေရိကတွင်အကြီးဆုံး ၇ ခုမြောက်သောလိုင်စင်ရသူဖြစ်သည်။}}</ref> 7-Eleven သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင်ဖလော်ရီဒါရှိဆိုဒ် ၁၈၃ ခုဝယ်ယူရန် ExxonMobil နှင့်သဘောတူညီမှုတစ်ခုကိုလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင်မြောက်ပိုင်းတက္ကဆက်တွင် ExxonMobil ဆိုဒ် ၅၁ ခုကိုဝယ်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.cstoredecisions.com/2010/12/09/7-eleven-buys-183-exxonmobil-locations-in-florida/|title=7-Eleven Buys 183 ExxonMobil Locations in Florida|work=Convenience Store Decisions|publisher=Harbor Communications|accessdate=June 7, 2016|date=December 9, 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=7-Eleven® Signs Agreement with ExxonMobil To Acquire 51 North Texas Locations Retailer Continues Accelerated Store Growth |url=http://corp.7-eleven.com/Newsroom/2011NewsReleases/7ElevenSignsAgreementwithExxonMobil/tabid/493/Default.aspx |work=7-Eleven News Room |publisher=7-Eleven, Inc |accessdate=November 10, 2013 |date=August 16, 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110090644/http://corp.7-eleven.com/Newsroom/2011NewsReleases/7ElevenSignsAgreementwithExxonMobil/tabid/493/Default.aspx |archivedate=November 10, 2013 }}</ref> === သမုဒ္ဒရာ === [[File:190 Bourke Street, Melbourne, VIC, 3000.jpg|thumb|ဩစတြေးလျနိုင်ငံမဲလ်ဘုန်းမြို့ရှိ ၇-ဆယ့်တစ် ဆိုင် (၂၀၁၈)]] ==== ဩစတြေးလျ ==== ဩစတြေးလျ၌ပထမဆုံးသော 7-Eleven ကို ၁၉၇၇၊ ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် Victoria, Oakleigh ၏ဆင်ခြေဖုံးတွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စတိုးဆိုင်အများစုသည်မြို့ပြဒေသများ၊ အထူးသဖြင့်စီးပွားရေးအချက်အချာကျသောနေရာများတွင်တည်ရှိသည်။ ဆင်ခြေဖုံးဒေသရှိစတိုးဆိုင်များသည်ဓာတ်ဆီဆိုင်များအဖြစ်မကြာခဏလည်ပတ်လေ့ရှိပြီးအများစုမှာဗဟိုအုပ်ချုပ်မှုစနစ်ဖြင့်ပိုင်ဆိုင်ပိုင်ခွင့်အနေဖြင့်ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ 7-Eleven သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် Mobil ၏ကျန်ရှိနေသေးသောAustralianစတြေးလျဓာတ်ဆီဆိုင်များကိုဝယ်ယူခဲ့ပြီး၎င်းတို့ကို 7-Eleven ဆိုင်များသို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျတောင်ပိုင်းတွင် Mobil ဓာတ်ဆီဆိုင်အားလုံးကို Peregrine ကော်ပိုရေးရှင်းသို့ရောင်းချပြီး On the Run ဓာတ်ဆီဆိုင်များအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.7eleven.com.au/media-centre/article/7-eleven-acquires-mobil-retail-fuels-business|title=7-Eleven Acquires Mobil Retail Fuels Business|publisher=|accessdate=October 29, 2016|archivedate=19 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319223558/https://www.7eleven.com.au/media-centre/article/7-eleven-acquires-mobil-retail-fuels-business}}</ref> ဩစတြေးလျရှိ ၇-ဆယ့်တစ်ဆိုင်များသည်နေ့စဉ်သတင်းစာများ၊ အချိုရည်များ၊ လက်ဆောင်ကတ်ပြားများကိုကြိုတင်ပေးချေထားသော Visa အမျိုးအစား ၃ မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဆိုင်ခွဲသည် BankWest နှင့်ပူးပေါင်းပြီးတစ်နိုင်ငံလုံးရှိသူတို့၏ဆိုင်တိုင်းတွင် BankWest ATM ကိုနေရာချပေးခဲ့သည်။ ဖောက်သည်များအားအခမဲ့ Slurpee ကိုပေးခြင်းအားဖြင့် ၇ နှစ် Eleven Day ကိုနိုဝင်ဘာ ၇ ရက်တွင်နှစ်စဉ်ပြုလုပ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.slurpee.com.au/news/view/happy-7-eleven-day |title=Slurpee News: HAPPY 7-ELEVEN DAY! |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120130001143/http://www.slurpee.com.au/news/view/happy-7-eleven-day |archivedate=January 30, 2012 }}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်ဧပြီလတွင် 7-Eleven သည်အနောက်ဩစတြေးလျတွင်စတိုးဆိုင်များစတင်ဖွင့်လှစ်ရန်အစီအစဉ်များကိုကြေညာခဲ့သည်။ ပထမနှစ်အတွင်းစတိုးဆိုင် ၁၁ ခုဖွင့်လှစ်ရန်စီစဉ်ထားပြီးစုစုပေါင်းစတိုးဆိုင် ၇၅ ခုမှာငါးနှစ်အတွင်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးစတိုးဆိုင်ကို ၂၀၁၄၊ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်တွင် Fremantle မြို့၌ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=First 7-Eleven in WA to open in October|url=http://www.7eleven.com.au/media-centre/article/first-7-eleven-in-wa-to-open-in-october|website=7-Eleven|publisher=7-Eleven Stores Pty. Ltd|accessdate=January 16, 2015|date=September 10, 2014|archivedate=19 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319222859/https://www.7eleven.com.au/media-centre/article/first-7-eleven-in-wa-to-open-in-october}}</ref><ref>{{cite web|title=7-Eleven opens first WA store|url=http://www.franchisebusiness.com.au/news/7-eleven-opens-first-wa-store|website=Franchise Business|publisher=Franchise Business|accessdate=January 16, 2015|date=October 31, 2014}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်ဇန်န ဝါရီလအထိတိုင်းပြည်တွင်စတိုးဆိုင်ပေါင်း ၆၇၅ ခုရှိသည်။ ===== ဩစတြေးလျလုပ်ငန်းလုပ်အားခခိုးမှု ===== ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် Fairfax Media နှင့် ABC ၏လေးထောင့်အစီအစဉ်သည်ဩစတြေးလျရှိ ၇-ဆယ့်တစ်ရှိလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများ၏အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများကိုတင်ပြခဲ့သည်။<ref name="smh1">{{cite news|last1=Ferguson|first1=Adele|last2=Danckert|first2=Sarah|last3=Klaus|first3=Toft|title=7-Eleven: Investigation exposes shocking exploitation of convenience store workers|url=http://www.smh.com.au/business/workplace-relations/7eleven-investigation-exposes-shocking-exploitation-of-convenience-store-workers-20150828-gja276.html|accessdate=October 2, 2015|work=[[Sydney Morning Herald]]|date=August 29, 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=7-Eleven – A sweatshop on every corner|url=http://www.smh.com.au/business/workplace-relations/7eleven-a-sweatshop-on-every-corner-20150827-gj8vzn.html|date=August 28, 2015}}</ref> စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအရဝန်ထမ်း ၇ ယောက်မှအများစုသည်အခွန်မပေးမီတစ်နာရီလျှင် ၁၀ ဒေါ်လာမှ ၁၄ ဒေါ်လာခန့်နှုန်းဖြင့်သာနှုန်းထားဖြင့်သာပေးရသောနှုန်းထားများဖြစ်ပြီးတစ်နာရီလျှင်ဒေါ်လာ ၂၄.၆၉ နှုန်းဖြင့်တရားဝင်လိုအပ်သောနှုန်းထားများအောက်တွင်ရှိသည်။<ref name="smh1" /> ဝန်ထမ်းများကိုမပေးရသောလုပ်ငန်းရှင်များသည်ပုံမှန်အားဖြင့်စာရင်းများကိုထိန်းသိမ်းထားပြီးဝန်ထမ်းအားတရားဝင်လိုအပ်သောနှုန်းထားဖြင့်ပေးဆောင်နေသည်ကိုပြသနိုင်သည့်မှတ်တမ်းများကိုပေးလေ့ရှိသည်။ ၀ န်ထမ်းများကိုထိုမှတ်တမ်းများကို အခြေခံ၍ လုပ်ခပေးမည်ဖြစ်ပြီး၎င်းတို့အားတရားဝင်လိုအပ်သောနှုန်းထက် ၀ က်ကိုထိထိရောက်ရောက်ပေးလိမ့်မည်။<ref name="smh1" /> ထို့အပြင်အလုပ်သမားများသည်အချိန်ပိုနာရီများ၊ ညများ၊ စနေ၊ တနင်္ဂနွေနေ့များနှင့်အစိုးရရုံးပိတ်ရက်များအတွက်တရားဝင်လုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသည့်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများနှင့်ပြစ်ဒဏ်များကိုမကြာခဏမခံရကြကြောင်းကိုလည်းအစီရင်ခံခဲ့သည်။<ref name="smh1" /> ဤအစီရင်ခံစာများပေါ်ထွက်လာပြီးကျယ်ပြန့်သောအာရုံစိုက်မှုကိုခံရပြီးနောက်အချို့သောဝန်ထမ်းများက၎င်းတို့သည် ၇-ဆယ့်တစ် လုပ်ခလစာစနစ်မှတဆင့်မှန်ကန်စွာငွေပေးချေမှုစတင်ခဲ့ကြောင်း Fairfax Media သို့စွပ်စွဲခဲ့ကြသော်လည်းသူတို့၏လုပ်ခ၏တစ်ဝက်ကိုငွေပြန်ပေးရန်ဖရန်ချိုက်စ်ကတောင်းဆိုလိမ့်မည် ။ 7-Eleven သည်နောက်ပိုင်းတွင်သူတို့သည်လစာလိမ်လည်မှုကိုစုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက်ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့လိမ့်မည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ပြိုင်ဆိုင်မှုနှင့်စားသုံးသူကော်မရှင်ဥက္ကchairman္ဌ Allan Fels ၏ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ Deloitte ၏အကြံပေးမှုဖြင့်လွတ်လပ်သောအဖွဲ့တစ်ခုကစုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့သည်။ Deloitte ၏ ၀ န်ဆောင်မှုဖြင့်လက်ရှိနှင့်ယခင်ဝန်ထမ်း ၇ ဦး မှ ၁၁ ဦး ကိုလစာနိမ့်သည်ဟုဆိုကြသည်။ တစ်ဦးချင်းစီပြောဆိုချက်ကိုအကဲဖြတ်ရန်။<ref>{{cite web|title=Fels to Chair 7-Eleven Independent Panel|url=http://www.7eleven.com.au/media-centre/article/fels-to-chair-7-eleven-independent-panel|website=7-Eleven Media Centre|publisher=7-Eleven Australia|accessdate=October 2, 2015|archivedate=19 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319222702/https://www.7eleven.com.au/media-centre/article/fels-to-chair-7-eleven-independent-panel}}</ref> ၂၀၁၅ စက်တင်ဘာလတွင်ဥက္ကဋ္ဌ Russ Withers နှင့်အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် Warren Wilmon သည်ကုမ္ပဏီမှနုတ်ထွက်မည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။ Withers နေရာတွင်ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌမိုက်ကယ်စမစ်နှင့် Bob Baily ကိုယာယီအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်အဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.theaustralian.com.au/news/nation/eleven-chairman-russ-withers-quits-chief-executive-resigns/story-e6frg6nf-1227550727425 |title=7-Eleven chairman Russ Withers quits, chief executive resigns |last=Roddan |first=Michael |work=[[The Australian]] |publisher=[[News Corp Australia]] |date=September 30, 2015 |accessdate=October 2, 2015 }} {{Dead link|date=October 2026 }}</ref> 7-Eleven ကိုလေးထောင့်ကွက်စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် Walkley Award ကိုအနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.theage.com.au/victoria/age-journalists-recognised-at-walkley-awards-20151203-glf3dc.html|title=Age journalists recognised at Walkley awards|date=December 3, 2015|website=The Age|access-date=August 30, 2016}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင် Four Corners အစီအစဉ်တွင်ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သောဥပဒေအကြံပေးကုမ္ပဏီ Levitt Robinson solicitors မှ 7-Eleven နှင့်စာချုပ်ချုပ်ဆိုရန်သွေးဆောင်ခံခဲ့ရသော franchisees များ၏ကိုယ်စား ၇-ဆယ့်တစ်ရုံးချုပ်ကိုအတင်းအကျပ်အရေးယူနိုင်ရန်အလားအလာရှိကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။ မှားယွင်းသောကိုယ်စားပြုသည်။<ref>{{Cite web|url=http://levittrobinson.com/7-eleven-class-action-looms-for-disaffected-franchisees/|title=7-Eleven Class Action Looms for Disaffected Franchisees|date=December 7, 2015|language=en-US|access-date=August 30, 2016|accessdate=24 July 2020|archivedate=5 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405023305/http://levittrobinson.com/7-eleven-class-action-looms-for-disaffected-franchisees/}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == {{commons category}} {{Wikiquote}} * {{official website|www.7-eleven.com}} bytght4kacsvjilt2vw27yt0um01tg3 0 194091 1062856 806288 2026-11-10T17:15:42Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062856 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox |image = Brincos De Princesa.jpg |image_caption = ''Fuchsia hybrida'' |display_parents = 2 |taxon = Fuchsia |authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]]&nbsp;<ref>{{cite book |author=Clive A. Stace |title=New Flora of the British Isles |edition=3rd |year=2010 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-70772-5 |chapter=''Fuchsia'' L.&nbsp;– fuchsias |page=[https://archive.org/details/newflorabritishi00stac/page/n400 365]|author-link=Clive A. Stace |title-link=New Flora of the British Isles }}</ref> |synonyms = * ''Brebissonia'' <small>Spach</small> * ''Dorvalia'' <small>Hoffmanns.</small> * ''Ellobium'' <small>Lilja</small> * ''Encliandra'' <small>Zucc.</small> * ''Kierschlegeria'' <small>Spach</small> * ''Lyciopsis'' <small>Spach</small> * ''Myrinia'' <small>Lilja</small> * ''Nahusia'' <small>Schneev.</small> * ''Quelusia'' <small>Vand.</small> * ''Quiliusa'' <small>Hook.f.</small> * ''Schufia'' <small>Spach</small> * ''Skinnera'' <small>J.R.Forst. & G.Forst.</small> * ''Spachia'' <small>Lilja</small> * ''Thilcum'' <small>Molina</small> * ''Tilco'' <small>Adans.</small> |synonyms_ref = <ref name="POWO">{{Cite web|title=''Fuchsia'' Plum. ex L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000052-2|website=Plants of the World Online|access-date=2020-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023085309/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000052-2|archive-date=23 October 2021|url-status=dead}}</ref> |subdivision_ranks = Species |subdivision = [[#Species|About 100; see text]]. }} '''ဖူချီးရှားပင်'''သည် အပင်ငယ် သို့မဟုတ် များသောအားဖြင့် ခြုံပင်ဖြစ်သည့် ပန်းပွင့်သော အပင်မျိုးစိတ်တွင် ပါဝင်သည်။ ၁၆၉၆-၆၇ ခုနှစ်အတွင်း ပြင်သစ် ဘုန်းတော်ကြီးလည်းဖြစ် ရုက္ခဗေဒပညာရှင်လည်းဖြစ်သည့် ချားလက်စ် ပလျူမီယာ က ကာရေးဘီးယမ်း ကျွန်း ဟက်စ်ပန်နီရိုလတွင် ရှာတွေ့ခဲ့ပြီး Fuchsia triphylla အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် သိပ္ပံနည်းကျ ဖော်ပြခဲ့သည်။ သူသည် ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် မျိုးစိတ်သစ်ကို ဂျာမာန်ရုက္ခဗေဒပညာရှင်ကြီး လီယိုဟာ့တ် ဖု့ချ်စ်(၁၅၀၁-၁၅၆၆) ၏အမည်ပေးခဲ့သည်။ အပွင့်များသည် အောက်ဘက်သို့ တွဲလျားကျစွာ ပွင့်တတ်သည့် best hanging basket flower ဖြစ်သည်။ အအေးဓာတ်ကို အထူးနှစ်သက်လှပြီး ရာသီမရွေးပွင့်တတ်သောကြောင့် ဥယျာဉ်အလှစိုက်အပင်များတွင် အထူးထင်ရှားသည်။ စိုစွတ်သော မြေအမျိုးအစားတွင် စိုက်ပျိုးသင့်သည်။ ရာသီဥတုနှင့် မျိုးစိတ်အမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ ပန်းပွင့်ချိန် ကွဲပြားသည်။ ပုံမှန်အခြေအနေတွင် ဖူချီးယား ပန်းများသည် မတ်လမှ ဧပြီလတွင် ပွင့်တတ်ကြသည်။ လက်ရှိတွင် ဖူချီးယားမျိုးစိတ် ၁၀၀ ခန့်ရှိသည်။ မူရင်းဒေသမှာ တောင်အမေရိကတိုက်ဖြစ်ပြီး အမေရိကတိုက်အလယ်ပိုင်း မက္ကဆီကို၊ နယူးဇီလန်အထိ ပျံ့နှံ့ပေါက်ရောက်သည်။ အရွက်သည် ရွက်ဆိုင်ထွက်ပြီး ရွက်နားသည် လွှပုံရှိသည်။ ပန်းပွင့်လျှင် တွဲလျားကျပွင့်တတ်သဖြင့် မြန်မာပြည် ချင်းပြည်နယ်ဖက်တွင် ပန်းဆွဲလွဲ ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။ ပန်းခိုင်ထွက်ပုံကို teardrop" shape ဟူ၍ တင်စားကြသည်။<ref>https://www.facebook.com/photo?fbid=3103820806384163&set=pcb.3103821663050744</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[ကဏ္ဍ:တောင်အမေရိကတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ]] {{stub}} hcx2xu5leqfx2lcorpkznb1429bl7na 0 198831 1062986 999068 2026-11-11T11:48:56Z Kyaw Myo Aung 103978 [[ရင်းမူကုန်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်]] စာမျက်နှာကို [[ယင်းမူကုန်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်]] သို့ Kyaw Myo Aungက ရွှေ့ခဲ့သည် 999068 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ယင်းမူကုန်း |official_name = ယင်းမူကုန်းရွာ |native_name = |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ပြည်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ယင်းမူကုန်း |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|18.3706703186035|95.2815704345703|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ရင်းမူကုန်းရွာ''' ({{Lang-en|Yinmukone}})သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)]]၊ [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]၊ [[ယင်းမူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၆၁၈ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ယင်းမူကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၀၃ ဦး၊ မ ၂၂၆၈ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၄၂၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> မိသားစုရပ်ကွက်၊ မြသီတာရပ်ကွက်၊ မြသီရိရပ်ကွက်၊ တောင်စု၂ရပ်ကွက်၊တောင်စု၁ရပ်ကွက်၊ ဝန်ကြီးကုန်းရပ်ကွက်၊ အောင်ချမ်းသာရပ်ကွက်၊ သုနန္ဒာရပ်ကွက် ရပ်ကွက်၈ခုဖြင့်တည်ရှိသည်။ ကျွေးရွာအုပ်စုသံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ရုံးစိုက်ရာ အုပ်စုရွာဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်၏ မြေဩဇာပို့ချမှူကို အခြေခံ၍ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းဖြင့်အသက်မွေးမြူကြသည်။ စိုက်ပျိုးသောသီးနှံများမှာ ပဲအမျိုးမျိုး၊ သစ္စာပန်း၊ ခရမ်းချဉ်၊ ငရုတ်၊ ပြောင်း စသည်ဖြင့်စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထင်ရှားသောနေရာများမှာ ပြည်လုံးချမ်းသာစေတီတော်၊ အောင်ဓမ္မသိဒ္ဓိစေတီတော်တို့ဖြစ်သည်။ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများမှာ ဓမ္မဝိဟာရဓမ္မာရုံကျောင်း၊ ဇေယျသုခကျောင်း တို့ဖြစ်သည်။ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းနှင့် အမက တောင်စု ကျောင်းတည်ရှိသည်။ ဧရာဝတီတိုင်း ကြံခင်းမြို့နယ်နှင့်နီးစပ်လျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရင်းမူကုန်း |North = ကုန်းတန်းရွာ |Northeast = [[ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ညောင်ဝိုင်းရွာ]] |East = လက်ပံခုံရွာ |Southeast = [[ဘူးခုံရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ဘူးခုံရွာ]]၊ [[တဲတန်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|တဲတန်းရွာ]] |South = [[ကြံခင်းမြို့]] |Southwest = ဆိပ်သာ |West = မမဲ |Northwest = }} {{ရွှေတောင်မြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Bago-geo-stub}} 45h7dloliofc7ac0kwqqhn7dz7p2fkr 0 202687 1062977 1062387 2026-11-11T11:26:01Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062977 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံအာဏာသိမ်းခံရခြင်း | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|မြန်မာ့နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများသမိုင်း]] | image = Aung San Suu Kyi & Min Aung Hlaing collage.jpg | image_size = | alt = | caption = ဖမ်းဆီးခံရသော အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|​‌‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] (ဝဲ) နှင့် <br/>အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သောခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာ) | date = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | place = [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] | map_type = | map_relief = | map_size = | map_marksize = | map_caption = | map_label = | territory = | result = တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းမှုအောင်မြင် * [[NLD]] အစိုးရ ဖျက်ချခံရ၊ [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)|စစ်အစိုးရ]] စတင် * ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်ဖမ်းဆီးခံရ * ဝန်ကြီး ၂၄ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ<ref name="bbc1">{{cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-01|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref> * [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] ရလဒ်များ ဖျက်သိမ်းခံရ<ref name="NPR Prime Minister">{{cite news |title=Myanmar's Military Leader Declares Himself Prime Minister And Promises Elections |url=https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |access-date=10 August 2021 |work=[[Associated Press]] |agency=[[NPR]] |date=2 August 2021 |archive-date=10 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810025127/https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |url-status=live }}</ref> * [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]ဖျက်သိမ်း၊<ref>{{cite web |title=Amid Coup, Myanmar's NLD Lawmakers Form Committee to Serve as Legitimate Parliament |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html |website=The Irrawaddy |access-date=7 April 2021 |date=8 February 2021 |archive-date=27 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211227061607/https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html |url-status=live }}</ref> ရွေးကောက်ထားသည့်အစိုးရသစ် မဖွဲ့စည်းနိုင် * နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ (သုံးနှစ် အထိ သက်တမ်းတိုးခဲ့)<ref>{{cite news |last1=Strangio |first1=Sebastian |title=Myanmar Junta Extends State of Emergency for Fourth Time |url=https://thediplomat.com/2023/08/myanmar-junta-extends-state-of-emergency-for-fourth-time/ |access-date=5 August 2023 |work=[[The Diplomat]] |date=1 August 2023}}</ref> * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကိုဖွဲ့စည်း * ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[မင်းအောင်လှိုင်]]မှဦးဆောင် * [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]ကို ယာယီသမ္မတ အဖြစ်ထားရှိ * စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများ]]နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ဖြစ်ပေါ်<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s)/no by-line.--> |title=The deadly battles that tipped Myanmar into civil war |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957/ |work=The BBC |agency=The BBC |date=1 February 2022 |access-date=2 February 2022 |archive-date=10 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210065357/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Hutt |first1=David |title=The World Must Respond to Myanmar's Civil War Rather Than Its Coup |url=https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |access-date=21 September 2022 |work=[[The Diplomat]] |date=14 September 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921070825/https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |title=Myanmar's junta can't win the civil war it started |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |access-date=21 September 2022 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=21 July 2022 |archive-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816114829/https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ebbighausen |first1=Rodion |title=Who is winning Myanmar's civil war? |url=https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |access-date=21 September 2022 |work=[[Deutsche Welle]] |date=1 July 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190522/https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Davis |first1=Anthony |title=Is Myanmar's military starting to lose the war? |url=https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |access-date=21 September 2022 |work=[[Asia Times]] |date=30 May 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190524/https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |url-status=live }}</ref> | status = | combatants_header = အစိုးရ-တပ်မတော် | combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး|မြန်မာအစိုးရ]] * {{flagicon image|Flag_of_National_League_for_Democracy.svg}} [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | combatant2 = {{armed forces|MYA}} * {{flagicon image|Flag_of_the_Union_Solidarity_and_Development_Party.svg}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | combatant3 = | commander1 = {{flagdeco|MYA}} [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] <br> <small> ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ]]) </small> <br>{{flagdeco|MYA}} [[အောင်ဆန်းစုကြည်]] <br> <small> ([[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]) </small> | commander2 = {{flagdeco|MYA|military}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] <br> <small> ([[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]) </small> <br> {{flagdeco|MYA}} [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] <br> <small> ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံဒုသမ္မတ]]) </small> | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = | strength2 = | strength3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | notes = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အာဏာသိမ်းယူမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မနက်ပိုင်းအချိန်တွင် [[မြန်မာ့တပ်မတော်|တပ်မတော်]]သည် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် သမ္မတဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အပါအဝင် အခြားသောပါတီဝင်များကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=31 January 2021|title=Myanmar’s Leader, Daw Aung San Suu Kyi, Is Detained Amid Coup|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|access-date=31 January 2021|issn=0362-4331|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131235036/https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mahtani |first1=Shibani |last2=Lynn |first2=Kyaw Ye |title=Myanmar military seizes power in coup after detaining Aung San Suu Kyi |url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html |access-date=1 February 2021 |work=The Washington Post |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182106/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html }}</ref> ထို့နောက် ယာယီသမ္မတ[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]သည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ)အစည်းအဝေး ခေါ်ယူကာ နိုင်ငံ‌တော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခဲ့ပြီး တပ်မ‌တော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ထံ အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm|title=Myanmar military seizes power, detains elected leader Aung San Suu Kyi|first=Thomson Reuters|last=Foundation|website=news.trust.org|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201053645/https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm|title=Myanmar gov't declares 1-year state of emergency: President's Office|website=www.xinhuanet.com|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201102057/http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm}}</ref><ref>{{cite web |title=Myanmar Leader Aung San Suu Kyi, Others Detained by Military |url=https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military |date=February 1, 2021 |website=voanews.com |publisher=VOA (Voice of America) |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military }}</ref> အာဏာသိမ်းယူမှု ဖြစ်ပွားပြီး မကြာမီတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဝေါ်ကီတော်ကီပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဦးဝင်းမြင့်ကို [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှု (မြန်မာနိုင်ငံ)|ကိုဗစ်ကာလ]]၌ ကျန်းမာရေးထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်း‌ကြောင့်ဟု စွပ်စွဲ၍ လည်းကောင်း တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last1=Whatan|first1=Thura|last2=Whatan|firs21=Myat|5=|date=2021-02-03|title=Myanmar State Counsellor and President charged, detained for 2 more weeks|language=en-UK|work=Myanmar Times|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html|access-date=2021-02-04|12=|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204191912/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Adange|first=Christy|date=2021-02-04|title=Myanmar Coup: Aung San Suu Kyi charged with military for “transceiver and handshake”|language=en-NZ|work=Wall Street Journal|url=https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/|access-date=2021-02-04|accessdate=5 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063650/https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Quint|first=The|date=2021-02-04|title=Days After Coup, Aung San Suu Kyi Charged for Breaching Import Law|language=en-IN|work=The Quint|url=https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law|access-date=2021-02-04|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204045614/https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law}}</ref><ref>{{Cite news|last=Solomon|first=Feliz|date=2021-02-03|title=After Myanmar Coup, Aung San Suu Kyi Accused of Illegally Importing Walkie Talkies|language=en-US|work=Eminetra|url=https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563|access-date=2021-02-04|issn=0099-9660|accessdate=4 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203182100/https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလည်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်းကြောင့်ဟု စွပ်စွဲကာ ထပ်မံတရားစွဲခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56074429|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi faces new charge amid protests|publisher=BBC News|date=February 16, 2021|accessdate=February 17, 2020|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215220440/https://www.bbc.com/news/world-asia-56074429}}</ref>၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့ထိ စစ်အစိုးရအားဆန့်ကျင်သူများအား အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးခြင်း ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခံရခြင်းတို့ကြောင့် သေဆုံးသူ ၉၂၀ ကျော်ရှိပြီး ဖမ်းဆီးခံရသူ၆၈၀၀ကျော်ရှိသည်ဟု AAPP<ref>{{Cite web|title=Daily Briefing in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/?p=16627|access-date=2021-07-20|website=AAPP|accessdate=24 July 2021|archivedate=23 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210723233135/https://aappb.org/?p=16627}}</ref>နှင့် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများနှင့် ပြည်တွင်းသတင်းဌာနများတွင်တွေ့ရသော်လည်း အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှာငြင်းဆန်နေဆဲဖြစ်သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]၏ ဖြိုခွင်းမှုများကို တုံ့ပြန်သော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ဆန့်ကျင်မှုများ]] နိုင်ငံအဝှမ်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref name="voanews.com">{{cite news |title=Myanmar Violence Escalates With Rise of 'Self-defense' Groups, Report Says |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |agency=Agence France-Presse |publisher=voanews.com |date=27 June 2021 |access-date=13 April 2023 |archive-date=8 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220108225946/https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့အထိ ကလေးသူငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား ၁,၇၁၉ ဦး သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး ၉,၉၈၄ ဦး ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://aappb.org/|title=AAPP Assistance Association for Political Prisoners|access-date=4 February 2021|archive-date=6 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206105846/https://aappb.org/|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ထင်ရှားသော NLD ပါတီဝင် သုံးဦးမှာ ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရစဉ်အတွင်း သေဆုံးခဲ့သလို<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56312147 |title=Myanmar coup: Party official dies in custody after security raids |work=BBC News |date=7 March 2021 |access-date=7 March 2021 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307130252/https://www.bbc.com/news/world-asia-56312147 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/APAC/idUSKBN2B005P?il=0|title=Second Myanmar official dies after arrest, junta steps up media crackdown|newspaper=Reuters|date=9 March 2021|url-status=live|access-date=10 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031629/https://www.reuters.com/article/APAC/idUSKBN2B005P?il=0}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ လေးဦးကိုလည်း စစ်အစိုးရက ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Paddock |first=Richard C. |date=2022-07-25 |title=Myanmar Executes Four Pro-Democracy Activists, Defying Foreign Leaders |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/07/25/world/asia/myanmar-executions.html |access-date=2023-03-27 |issn=0362-4331 |archive-date=16 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116125614/https://www.nytimes.com/2022/07/25/world/asia/myanmar-executions.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကျရောက်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၇၆ ကြိမ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အကျဉ်းသား ၉,၀၀၀ ကျော်အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-01-04 |title=Myanmar junta to release more than 9,000 prisoners in Independence Day amnesty |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20240104-myanmar-junta-to-release-more-than-9-000-prisoners-in-independence-day-amnesty |access-date=2024-01-04 |website=France 24 |language=en}}</ref> ==နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း== [[File:Map_Pyithu_Hluttaw_Election_Results_2020_IFES_MIMU1707v02_24Nov2020_A3.pdf|thumb|left|[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀| ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ အနိုင်ရရှိထားပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်[[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွှတ်လပ်ရေး]]ရပြီးနောက် တိုင်းပြည်အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ နှင့် ၁၉၆၀ အကြားတွင် တပ်မတော်သည် ဝန်ကြီးချုပ်[[ဦးနု]]အစား တိုင်းပြည်ကို‌ခေတ္တအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2020-09-26|title=On This Day, The Day Myanmar’s Elected Prime Minister Handed Over Power|url=https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html|access-date=2021-02-01|website=[[The Irrawaddy]]|language=en-US|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201010110/https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html}}</ref> ၁၉၆၀ တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀|ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပပေးခဲ့သော်လည်း<ref>{{cite journal|last=Butwell|first=Richard|author2=von der Mehden, Fred|year=1960|title=The 1960 Election in Burma|url=https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_1960-06_33_2/page/144|journal=Pacific Affairs|publisher=Pacific Affairs, University of British Columbia|volume=33|issue=2|pages=144–157|jstor=2752941}}</ref> ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]သည် [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်ပိုက်ခဲ့‌]]သည်။<ref>{{Cite book|last=Taylor|first=Robert|url=http://dx.doi.org/10.1355/9789814620147|title=General Ne Win|date=2015-05-25|publisher=ISEAS Publishing|isbn=978-981-4620-14-7|access-date=2 February 2021|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.degruyter.com/document/doi/10.1355/9789814620147/html|url-status=live}}</ref> ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|အရေးအခင်းကြီး]]ဖြစ်ခဲ့ရာ ဦးနေဝင်းအစိုးရကို ဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် တပ်မတော်ဦးစီးသော [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] သည် ချက်ချင်းအာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=How A Failed Uprising Set The Stage For Myanmar's Future|url=https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/|access-date=2021-02-01|website=Time magazine]|accessdate=2 February 2021|archivedate=19 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919162950/https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/}}</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|ရွှေးကောက်ပွဲ]]ကို ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့ရာ ဒေါ်ဆောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် အနိုင်ရခဲ့လေသည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုရလဒ်များကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Burma: 20 Years After 1990 Elections, Democracy Still Denied |url=https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied# |website=Human Rights Watch |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=26 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200926222650/https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied }}</ref><ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p611 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref><ref>{{cite web |last1=Yan Aung |first1=Wei |title=Myanmar’s 1990 Election: Born of a Democratic Uprising, Ignored by the Military |url=https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html |publisher=ဧရာဝတီသတင်းဌာန |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=31 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131234239/https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html }}</ref> စစ်တပ်အစိုးရသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်ပြီးဆုံးခဲ့သော်လည်း အရပ်သားအစိုးရ၏ပါတီမှာ စစ်တပ်ကသာဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=How Myanmar's Fragile Push for Democracy Collapsed in a Military Coup|url=https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/|access-date=2021-02-01|website=Time|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201014938/https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည်ထပ်မံ၍ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]၏ နေရာများအနက် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကိုတပ်မတော်က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ နေရာယူထားသည်။<ref name=":0" /><ref>{{Cite news |title=As Myanmar opens to the world, the mess inside becomes more apparent |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |access-date=1 February 2021 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |url-status=live |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition }}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင်လည်း အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် လွှတ်တော်နေရာ ၄၇၆ နေရာအနက် ၃၉၆ နေရာကိုအနိုင်ရရှိခဲ့ရာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ထက်ပင် ပို၍များပြားသည်။ တပ်မတော်၏ ကျောထောက်နောက်ခံ ပါတီဖြစ်သော [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကမူ နေရာ ၃၃ နေရာသာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ထိုအခါတပ်မတော်သည် မဲပေးခွင့်ရှိသူ ဦးရေးထက် မဲစာရင်းထုတ်ပြန်ရာတွင် ၁၀ သန်းကျော်ပိုမိုများပြားနေခြင်း ကြိုတင်ဆန္ဒမဲပေးချိန်များတွင်လဲ မလျှော်ကန်သော (ဥပဒေနှင့် မညီညွှတ်သော) မဲပေးခြင်းများ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ အကြိမ်ကြိမ်သတိပေးခဲ့သော်လည်း တစ်စုံတစ်ရာ ဆောင်ရွက်ခြင်းများမရှိခဲ့ခြင်း စသည်ဖြင့်အကြောင်းပြချက်အမျိုးမျိုးပြကာ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို အမှန်မဟုတ်ကြောင်းစွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အာဏာမသိမ်းဘူးလို့ ‘မပြောနိုင်’ ဟု တပ်မတော် ခြိမ်းခြောက် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205163627/https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 }}</ref> သို့ဖြစ်ရာ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နှင့် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]တို့သည် အာဏာသိမ်းပိုက်နိုင်သည့်အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":0" /><ref>{{cite web |author1=ABC |author2=Reuters |title=Australia joins list of countries warning Myanmar military against staging coup amid fraud claims |url=https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 |website=ABC News (Australia) |access-date=2 February 2021 |language=English |date=Jan 30, 2021 |accessdate=2 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201123624/https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 }}</ref> ==ဖြစ်ရပ်များ== {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဆောင်းပါးများ}} ၂၀၂၁ခုနှစ် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၁ရက်​နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဦးဝင်းမြင့်နှင့် အခြားသောပါတီခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်ဟု [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ပြောရေး‌ဆိုခွင့်ရှိသူ [[မျိုးညွန့်|ဒေါက်တာမျိုးညွန့်]]က ဆိုသည်။<ref>[https://burmese.voanews.com/a/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီလို့ ယူဆ - NLD ပြောခွင့်ရသူ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210205142547/https://burmese.voanews.com/amp/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html |date=5 February 2021 }}။ VOA Burmese။</ref> မိမိကိုလည်း တပ်မတော်မှ လာရောက်ဖမ်းဆီးနိုင်ချေ ရှိကြောင်းလည်းပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web|last=Foundation|first=Thomson Reuters|title=Aung San Suu Kyi and other leaders arrested, party spokesman says|url=https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|access-date=1 February 2021|website=news.trust.org|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|url-status=dead|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f}}</ref> ထို့အပြင် အင်တာနက်လိုင်းနှင့် ဖုန်းလိုင်းများမှာလည်း ရုတ်တရက်ပျောက်ဆုံးသွားလေသည်။<ref>{{Cite web|date=31 January 2021|title=Internet disrupted in Myanmar amid apparent military uprising|url=https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|access-date=1 February 2021|website=NetBlocks|language=en-US|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6}}</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 ရန်ကုန်၊ နေပြည်တော် အပါအဝင် မြို့ကြီးအများစု အဆက်သွယ်ပြတ်နေ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210201053831/https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 |date=1 February 2021 }}။ [[ဘီဘီစီ]]မြန်မာ။</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-02|title=Myanmar Military Blocks Internet During Coup|url=https://www.hrw.org/news/2021/02/02/myanmar-military-blocks-internet-during-coup|access-date=2021-02-04|website=Human Rights Watch|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204035539/https://www.hrw.org/news/2021/02/02/myanmar-military-blocks-internet-during-coup}}</ref> ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ အယောက် ၄၀၀ ခန့်ကို နေပြည်တော်ရှိ စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာ၌ အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Hundreds of Myanmar MPs under house arrest|url=https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=The News|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203070626/https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest}}</ref> ထိုအခါ NLD သည် ထိုဖမ်းဆီးခံရသောသူတို့အား ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အထိ နေထိုင်နိုင်အောင်စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။<ref name=":14">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar Military Give MPs 24 Hours to Leave Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203140839/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html}}</ref> ဆိုရှယ်မီဒီယာအသုံးပြုသူများသည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များကိုရိပ်သာအတွင်း၌သာ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်ရန် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်သည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄ နာရီအတွင်း စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာမှ ထွက်ခွာရန်အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=၄ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|title=​နေပြည်​တော်စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာရှိကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄နာရီအတွင်းထွက်ခွာရန်ညွှန်ကြား|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/150883.html|language=my|accessdate=1 March 2021|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219100553/https://myanmar.mmtimes.com/news/150883.html}}</ref><ref name=":14" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် NLD လွှတ်တော်အမတ်အယောက် ၇၀ တို့သည် စစ်အစိုးရကိုဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် လွတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်သကဲ့သို့ သစ္စာဆိုကတိပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204125351/https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/}}</ref> ထို့အပြင် တပ်မတော်သည် ၂၀၀၇ [[ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေး]]တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသော မြဝ‌တီမင်းကြီးကျောင်း ဆရာတော်နှင့် [[ရွှေညဝါ ဆရာတော်|ရွှေညဝါဆရာတော်]]တို့အား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":16">{{Cite web|date=2021-02-04|title=Statement on Recent Detainees in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/|access-date=2021-02-04|website=AAPP (Assistance Association for Political Prisoners)|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204124343/https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Three Saffron Revolution monks among those detained in February 1 raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204065724/https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids}}</ref> [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံး]]တွင်ပါဝင်ခဲ့သူ ကိုမြအေးအားလည်း ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Coup plunges Myanmar further into a climate of religious nationalism - UCA News|url=https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256|access-date=2021-02-04|website=ucanews.com|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205073223/https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256}}</ref> [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း]] (Assistance Association for Political Prisoners) အဖွဲ့၏အဆိုအရ လွှတ်တော်အမတ် ၁၃၃ ဦးနှင့် ပြည်သူလှုပ်ရှားမှုအတွက်တက်ကြွသူ ၁၄ ဦးတို့ကိုဖမ်းဆီးထားသည်။<ref name=":16" /> [[File:Military blocked Mandalay Region Government Office.jpg|thumb|[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]ရုံးအနီးတွင် ပိတ်ဆို့ထားစဉ်]] [[နေပြည်တော်]]နှင့် [[ရန်ကုန်]]မြို့များတွင် တပ်မတော်စစ်သားများကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|date=1 February 2021|title=Myanmar's Aung San Suu Kyi 'detained by military', NLD party says|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=1 February 2021|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref> နံနက် ၁၀နာရီခန့်မှစ၍ [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]မှစစ်တပ်သည်တိုင်းပြည်ကို စတင်အုပ်ချုပ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=1 February 2021|title=Myanmar military says it is taking control of the country|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1|access-date=1 February 2021|website=AP NEWS|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201004828/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1}}</ref><ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ၊ တပ်မတော်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း လက်ရှိဒုသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေက ယာယီသမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201053833/https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 }}</ref> ဒုသမ္မတဦးမြင့်ဆွေသည် [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တရားဝင်အာဏာလွှဲပြောင်းမှုမရှိသော်လည်း ယာယီသမ္မတဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁ ရက် ၂ လ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ]] အခန်း(၁၁) ပုဒ်မ ၄၁၇အရ [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|နိုင်ငံတော်ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ်]]ကြေညာခဲ့ပြီး ပုဒ်မ ၄၁၈ အရ နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတို့ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး‌မင်းအောင်လှိုင်အား အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar military stages coup, declares state of emergency for a year|url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html|access-date=2021-02-01|website=Deccan Herald|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201032705/https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html}}</ref> [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည်တိုင်းပြည်ကို တစ်နှစ်မျှ အုပ်ချုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် စစ်ဆေးဆောင်ရွက်ရန်ရှိသည်များဆောင်ရွက်ပြီး သည့်နောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ အား ပုဒ်မ ၄၂၂ အရ အာဏာ ပြန်လည်လွှဲအပ်ပြီးနောက် (၆) လအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကို ပြန်လည်ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar to clarify voter fraud, hold new round of elections|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201060130/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html}}</ref><ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Telecommunications disruptions shut down Myanmar banks|url=https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html|access-date=1 February 2021|website=[[The Myanmar Times]]|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201075108/https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html}}</ref> ညပိုင်းတွင် တပ်မတော်သည် ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးအသစ် ၁၁ ဦး ကို ခန့်အပ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။<ref name="bbc1" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://dsinfo.org/node/957|url-status=dead|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar military announces new State Administrative Council|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏နေအိမ်ကို ရဲတပ်ဖွဲ့ကဝင်စီးခဲ့ရာ ‌သူမအားနိုင်ငံခြားမှဆက်သွယ်ရေးကိရိယာများ ([[:en:Icom Incorporated|ICOM စကားပြောစက်]] ၁၀ လုံးနှင့် Jumber တစ်လုံး) ကို တရားမဝင်တင်သွင်းသည်ဟု တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name=":10">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Aung San Suu Kyi, Win Myint to face charges as NLD calls for ‘unconditional’ release|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063731/https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/}}</ref><ref name= "charges">{{cite web |author1=Stephen Coates |author2=Grant McCool |author3=Matthew Tostevin |title=Myanmar police file charges against Aung San Suu Kyi after coup |url=https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html |website=The Age |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131413/https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html }}</ref><ref>{{cite web |author1=Agencies/rw |title=Myanmar police file charges against ousted leader Aung San Suu Kyi under import-export law |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 |website=ChannelNewsAsia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 }}</ref><ref>{{cite web |author1=AFP |author2=Reuters |title=Myanmar police charge ousted leader Aung San Suu Kyi, days after military coup |url=https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup |website=SBS |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131326/https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup }}</ref> ထိုအမှု၏ပြစ်ဒဏ်သည် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် အပြင် ဒဏ်ကြေးပါပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။<ref name=":10" /><ref>{{Cite web|title=Myanmar Detained a Team of Journalists for Flying a Drone|url=https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/|access-date=2021-02-04|website=Time|accessdate=4 February 2021|archivedate=12 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112031908/https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/}}</ref> နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ နေပြည်တော်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော Car Campaign တွင် လက်ပြနှုတ်ဆက်ခဲ့သည်ကို လူစုလူဝေးပြုလုပ်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေး ကာလများတွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက် ဥပဒေစည်းကမ်းများကို လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေး ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name= "charges" /><ref name=":10" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဩစတြေးလျန်းလူမျိုး စီးပွားရေးအကြံပေးဖြစ်သူ [[ရှောင် တာနယ်]] (Sean Turnell) အားဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=Agencies/kg |title=Myanmar detains Australian adviser to Aung San Suu Kyi; first known arrest of foreign national since coup |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 |website=ChannelNewsAsia |access-date=7 February 2021 |language=English |date=Feb 6, 2021 |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210206110939/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နှင့် ၉ ရက်တို့တွင် တပ်မတော်သည် ညဘက်အပြင်မထွက်ရနှင့် လူ ၅ ဦးနှင့်အထက် စည်းဝေးခြင်းမပြုရအမိန့်တို့ကို ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063632/https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899}}</ref><ref>{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063632/https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Myanmar Military Govt Bans Gatherings of Five or More in Yangon, Other Areas|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210021006/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ NLD ရုံးချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/|title=Myanmar anti-coup protests resume despite bloodshed|date=10 February 2021|website=The Japan Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063733/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/}}</ref> ထို့အပြင်တပ်မတော်သည် ဆိုက်ဘာဥပဒေမူကြမ်းကိုရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေမူကြမ်းကို နည်းပညာသမားများသည် လူ့အခွင့်အရေးကိုချိုးဖောက်သည်ဟုဆိုကာ အပြင်းအထန်ရှုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=Civil society, businesses condemn junta’s draft Cyber Security Law|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/|access-date=2021-02-13|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=12 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212190616/https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/}}</ref> မြန်မာ့အင်တာနက်အတွင်း [[မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)|Firewall]] ကို တရုတ်မှကူညီ၍ တည်ဆောက်မည့်အကြောင်းကို သံသယဖြစ်လာခဲ့ကြသဖြင့် တရုတ်သံရုံးရှေ့တွင် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော်တရုတ်သည် ထိုအကြောင်းကို ကောလဟာလဟူ၍ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=China Denies Helping Myanmar Military Regime Build Internet Firewall|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216015801/https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကယားပြည်နယ်]]၌ ရဲသားများသည်လည်း ဆန္ဒပြသူများနှင့် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="CTVM">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416 |accessdate=16 February 2021 |archivedate=11 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211073456/https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ညသန်းခေါင်အချိန်၌ တပ်မတော်နှင့်မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဝန်ထမ်းများ၊ NLD အဖွဲ့ဝင်များ၊ ဆန္ဒပြသူများနှင့် အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[သူရဦးရွှေမန်း]]ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Military casts a wide net with a series of late-night raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids|access-date=2021-02-12|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=12 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215216/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရမှသတင်းမီဒီယာအား "အာဏာသိမ်းအစိုးရ" (အင်္ဂလိပ်အားဖြင့် "junta"၊ "regime") စသောအခေါ်အဝေါ်များကို အသုံးမပြုရန်တားမြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-13|title=Myanmar Military Bans Use of ‘Regime’, ‘Junta’ by Media|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215216/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html}}</ref> ထို့အပြင်[[မင်းကိုနိုင်]]အားလည်း ဖေ့စဘွတ်ပေါ်တွင်ပို့စ်များရေးတင်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ချမ်းရေးကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ကိုမင်းကိုနိုင်၊ ကိုဂျင်မီ၊ အဆိုတော်လင်းလင်း ၊ အင်းစိန်အောင်စိုး၊ ကိုမျိုးရန်နောင်သိမ်း၊ ပန်ဆယ်လို နှင့် မောင်မောင်အေး တို့အား ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ)ဖြင့် တရားစွဲထားပြီး ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ထားကြောင်း တပ်မတော် ကြေညာ|url=https://news-eleven.com/article/204606|access-date=2021-02-13|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my|accessdate=14 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215241/https://news-eleven.com/article/204606}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ပြည်သူများအားဖိနှိပ်ရန် တင့်ကားများ၊ သံချပ်ကာကားများစသည်တို့ကို မြို့ကြီးများတစ်ခွင်ပို့ချထားသည်။ ပြည်သူများသည် ​ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite_web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html|title=Myanmar coup: Armoured vehicles deployed to cities amid protests as junta extends Aung San Suu Kyi detention|accessdate=15 February 2021|website=The Independent|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215153504/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ထပ်မံတရားစွဲရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name=newcharge>{{cite news|url=https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c|title=New charge filed on Suu Kyi as Myanmar crackdown intensifies|publisher=Associated Press|date=February 17, 2020|accessdate=February 17, 2020|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216155441/https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နာမည်​​ကျော် ဆယ်လီဘရစ်တီ ၆ ဦးအား CDM ပြုလုပ်ရန်လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Six Myanmar celebrities face arrest upon civil disobedience movement |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html |accessdate=19 February 2021 |archivedate=18 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218045636/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html }}</ref> ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂမြန်မာသံအမတ် ဦး[[ကျော်မိုးထွန်း]]သည် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ငြင်းဆန်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 |title=Myanmar Ambassador to UN denounces military coup, as envoy warns democratic processes have been 'pushed aside' |access-date=1 March 2021 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301065202/https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=1 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210301065202/https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 }}</ref> နောက်နေ့တွင် တပ်မ‌တော်မှသူ့အား ရာထူးနေရာမှ ဖြုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 |title=Myanmar ambassador to the United Nations has been fired: state TV |access-date=1 March 2021 |archive-date=27 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227173843/https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=27 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210227173843/https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 }}</ref> စမ်းချောင်းမြို့နယ် ရဲစခန်းမှ ဂျပန်သတင်းထောက် ယူကီ ကီတာဇူမီ (Yuki Kitazumi) အား ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပြီး နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name="Arrest">{{Cite web |url=https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html |title=Japanese journalist briefly detained in Myanmar while covering protests |access-date=5 March 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226233627/https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=26 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226233627/https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html }}</ref> ၂၀၂၁ မတ်လ ၈ ရက်တွင် MRTV သည် မစ္ဈိမ၊ [[Myanmar Now]]၊ DVB၊ 7 Day News နှင့် ခေတ်သစ်မီဒီယာ ဟူသောသတင်းမီဒီယာတို့ကို ထုတ်ဝေခွင့်ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ သတင်းဌာန ၅ ခုကို ထုတ်‌ဝေခွင့်ပိတ် – ဘီဘီစီ မြန်မာ {{!}} အထူးသတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရ သတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရခေါင်းစဉ် သတင်း {{!}}မြန်မာသတင်း|url=http://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583|access-date=8 March 2021|website=BBC News မြန်မာ|language=my-MM|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307222929/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307222929/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583}}</ref> မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ယူကေသံအမတ် ကျော်စွာမင်းသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွှတ်ပေးရန်တောင်းဆိုမှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972|title=Myanmar recalls ambassador in UK after he called for release of detained leader Aung San Suu Kyi|website=Sky News|access-date=11 March 2021|archive-date=9 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309202923/https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=9 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210309202923/https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972}}</ref> ===နိုင်ငံတော်သမ္မတအား ထိန်းသိမ်းခြင်း=== ၂၀၂၁ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တရားရုံး၌ ဦးဝင်းမြင့်၏ ထွက်ဆိုချက်များအရ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့ နံနက် (၅)နာရီခန့်တွင် [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]ရှိ အိပ်ခန်းသို့ စစ်သားများက တံခါးလာခေါက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အိမ်တော်အတွင်း အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေးဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ထားသော စစ်သားများ ရောက်ရှိနှင့်နေပြီဖြစ်သည်။ ထို့နောက် စစ်သားများက အိမ်တော်အရှေ့ပိုင်းရှိ သမ္မတရုံးခန်းသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (သို့မဟုတ်) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူတစ်ဦးမှ ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြ၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သမ္မတမှ ငြင်းဆိုသဖြင့် အနောက်ပိုင်းရှိ အိမ်တော်သို့ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သမ္မတနှင့် မိသားစု၏ လက်ကိုင်ဖုန်းများကို သိမ်းဆည်းလိုက်ကြသည်။ ထိုနေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် သမ္မတအိမ်တော်မှ (၃)ရက်အတွင်း ဖယ်ရှားရန် ပြောခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ (၄)ရက်နေ့ညတွင် သမ္မတအိမ်တော်အနီးရှိ ဝန်ကြီးအိမ်တော်များမှ တစ်လုံးတွင် နေရာချပေးခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မေလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ်နေရာတစ်ခုသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-58887525|title=စစ်တပ်အရာရှိကြီး နှစ်ဦးရုံးထဲ ဝင်လာပြီး နုတ်ထွက်ခိုင်း - သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်|accessdate=12 October 2021|archivedate=12 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211012145818/https://www.bbc.com/burmese/burma-58887525}}</ref> ===အရေးပေါ်အခြေအနေ သက်တမ်းတိုးခြင်း=== ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာခဲ့ရာမှ တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်သဖြင့် ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ရက်နေ့နှင့် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်နေ့တို့တွင် တစ်ကြိမ်လျှင်(၆)လစီ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name="2022ndsc">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16370|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၁/၂၀၂၂) ကျင်းပ}}</ref><ref name="sixmonths">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16371|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၂}}</ref><ref name="2022ndsc2nd">{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/234923|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ) အစည်းအဝေးကျင်းပပြီး အရေးပေါ်ကာလအား ခြောက်လသက်တမ်းတိုး}}</ref> အခြေခံဥပဒေအရ အရေးပေါ်ကာလကို သာမန်အားဖြင့် (၆)လ ၂ကြိမ်သက်တမ်းတိုးနိုင်သော်လည်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိတွင် တိုင်းပြည်သည် သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သဖြင့် နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးကြောင်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ယာယီသမ္မတက အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီမှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးအား သဘောထားတောင်းခံခဲ့ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေနှင့် ညီညွတ်​ကြောင်း သ​ဘောထားပြန်ခဲ့သည်။<ref name="2023ndsc1st">{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/243866|title=သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သည့်အတွက် အရေးပေါ်ကာလကို နောက်ထပ်ခြောက်လသက်တမ်းတိုးရန် ကာလုံအစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်}}</ref> ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ​နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name="2023ndsc2nd">{{cite news|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23119|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၂/၂၀၂၃}}</ref> === နောက်ပိုင်း အဖြစ်အပျက်များ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား အကျဉ်းချထားရာ တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဦးဝင်းမြင့်အား စစ်တပ်က အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် မိသားစုထံပြန်လည်ရောက်ရှိ - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%b9%e1%80%99%e1%80%90-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9d%e1%80%84%e1%80%ba-2/ |access-date=2026-04-17 |language=en-US}}</ref> ==သိမ်းပိုက်ခြင်းအကြောင်းအရင်း== တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း အကြောင်းအရင်းကို သေချာစွာမသိရသေးပေ။ တပ်မတော်သည် မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုသည် နိုင်ငံတော်၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Tatmadaw seizes power under state of emergency, to rule for a year|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201093858/https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/}}</ref> အာဏာမသိမ်းပိုက်မီ ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် စစ်တပ်၏စွပ်စွဲမှုကို သက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=29 January 2021|title=Myanmar election commission rejects military’s fraud claims|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f|access-date=2 February 2021|website=AP NEWS|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131321/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f}}</ref> ထိုသို့အာဏာသိမ်းပိုက်ရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းမှာ တပ်မတော်မှနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်လိုခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Min Aung Hlaing: the heir to Myanmar’s military junta|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta|access-date=2 February 2021|website=France 24|language=en|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201211206/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta}}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar military appoints ministers after ousting Suu Kyi in coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202111108/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup}}</ref> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အသက် ၆၅ နှစ် ပြည့်သောအခါတွင် ရာထူးမှအနားယူရမည်ဖြစ်ရာ လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၁ ဇူလိုင်လတွင် အနားယူရတော့မည်ဖြစ်သည်။<ref name=":4" >{{cite web|date=12 January 2021|title=Could Min Aung Hlaing’s retirement break the political deadlock?|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=30 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210130143558/https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်အားဆက်ခံမည့်သူသည် ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်သည်။<ref name=":4" /> သို့ဖြစ်ရာမင်းအောင်လှိုင်အနားယူသောအခါ နိုင်ငံတကာတရားရုံးများမှသူ့အား [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြဿနာများနှင့် အခြားစစ်ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|last=Editor|first=Richard Lloyd Parry, Asia|title=Senior General Min Aung Hlaing’s secret motive for Burma coup|language=en|url=https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb|access-date=2 February 2021|issn=0140-0460|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131340/https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb}}</ref><ref name=":5">{{cite web|title=General Min Aung Hlaing is the ambitious army chief and international pariah who seized power in Myanmar|url=https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar|access-date=2 February 2021|website=SBS News|language=en|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203032940/https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar}}</ref> ရာထူးမှအနားယူပြီးနောက်သူသည် နိုင်ငံရေးကိုဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဟုလည်း အရိပ်အမြွှက်ပြခဲ့သည်။<ref name=":5" /> Justice For Myanmar အဖွဲ့သည် မင်းအောင်လှိုင်မိသားစုတွင် စီးပွားရေးကိစ္စရပ်များရှိ‌သောကြောင့် စီးပွားရေး အဆင်မပြေမှု မဖြစ်စေရန် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref name=":6">{{cite web|last=|first=|date=|title=Who profits from a coup? The power and greed of Senior General Min Aung Hlaing|url=https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Justice for Myanmar|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201043550/https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing}}</ref> မင်းအောင်လှိုင်သည် စစ်တပ်ပိုင်ဖြစ်သော မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းနှင့် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]တို့ကို ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|last=Pierson|first=David|date=2021-02-02|title=Myanmar's military upended its comfortable status quo by staging a coup. Why?|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-02|website=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131325/https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo}}</ref> သူ၏ သားသမီးများသည်လည်း စီးပွားရေးဆိုင်ရာနယ်ပယ်အချို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name=":6" /> အာဏာမသိမ်းမီ ရက်အနည်းငယ်အကြာက International Monetary Fund သည် ကိုဗစ်‌ရောဂါကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]အား အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၅၀ မီလီယံ ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref name=":17">{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-03|title=Days before coup, IMF sent Myanmar $350 million in emergency aid; no precedent for refund|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R|access-date=2021-02-05|accessdate=6 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205170611/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R}}</ref> ထိုရန်ပုံငွေကို ထိုအဖွဲ့မှပြန်ယူခြင်းမရှိဘဲ ပေးအပ်ထားသည်။<ref name=":17" /> နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ မေးမြန်းခံရသောအခါ IMF သည် အစိုးရပြည်သူ၏အလိုအတိုင်း ငွေကိုသုံးဆောင်သွားမည် ဟူ၍သာဆိုခဲ့သည်။<ref name=":18">{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-05|title=IMF says members to guide decision on whether to recognize Myanmar's military leaders|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y|access-date=2021-02-05|accessdate=6 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204203122/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y}}</ref> ဗဟိုဘဏ်၏အကြီးအကဲဖြစ်သူသည် စစ်တပ်မှဖြစ်ကြောင်းနှင့်ပက်သက်၍ ပြောဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref name=":18" /><ref>{{Cite web|title=Transcript of IMF Press Briefing|url=https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing|access-date=2021-02-05|website=IMF|language=en|accessdate=6 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075030/https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing}}</ref> အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ၏ လော်ဘီသတင်းထောက်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့်အလွန် နီးစပ်လျက်ရှိနေသောကြောင့် အာဏာသိမ်းရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်အနေဖြင့် အမေရိကန်ကဲ့သို့သော အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ရန် ဆောင်ရွက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 |title=Lobbyist says Myanmar junta wants to improve relations with the West, spurn China |author=Simon Lewis |access-date=7 March 2021 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307193541/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=7 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307193541/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 }}</ref> ===နိုင်ငံရေးပထဝီဝင်အားဖြင့်ကြည့်ခြင်း=== အနောက်တိုင်းမီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်များအရ တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအား လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်နိုင်သည်။<ref name="cnbc-lee">{{Cite web |url=https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html |title=China's 'laissez-faire' approach toward Myanmar's coup puts its own interests at risk, says analyst |author=Yen Nee Lee |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html }}</ref><ref name="guardian-tisdall">{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear |title=A child screams in Myanmar … and China pretends not to hear |author=Simon Tisdall |access-date=13 April 2021 |archive-date=12 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412231633/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=12 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210412231633/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear }}</ref><ref name="ft-">{{Cite web |url=https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d |title=China holds the key to stabilising Myanmar |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021023/https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021023/https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အစည်းအဝေးများတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အား အရေးယူမည့်ဥပဒေမူကြမ်းတို့ကို တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သာလျှင် ဗီတိုအာဏာသုံး၍ ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ထိုနှစ်နိုင်ငံတို့သည် မြန်မာ့စစ်တပ်အား လက်နက်ထောက်ပံ့ရာ၌ အဓိကနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။<ref name="borrell">{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO |title=China, Russia undermine international Myanmar response, EU's top diplomat says |author=Kate Abnett |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO }}</ref> ၂၀၁၉ တွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံအား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၁၉ ဘီလီယံရှိခဲ့၍ ဥရောပမှ မြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၇၀၀ မီလီယံသာ ရှိခဲ့သည်။<ref name="borrell"/> ရုရှားနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းရသဖြင့် ပိုမိုရောင်းရရန် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ထောက်ခံသည်။<ref name="ft-russia">{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a|title=Russia strides into diplomatic void after Myanmar coup|access-date=13 April 2021|archive-date=13 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413025711/https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=13 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413025711/https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a}}</ref> အစ္စရေးနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာ့စစ်တပ်အား စစ်လက်နက်နှင့် စစ်ဖက်သုံးကိရိယာများကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=GDC|date=2021-07-14|title=Myanmar Army used Israeli drones, armored vehicles and spyware during the military coup|url=https://www.globaldefensecorp.com/2021/07/14/myanmar-army-used-israeli-drones-armored-vehicles-and-spyware-during-the-military-coup/|access-date=2021-07-14|website=Global Defense Corp|language=en-US|accessdate=14 July 2021|archivedate=14 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210714053734/https://www.globaldefensecorp.com/2021/07/14/myanmar-army-used-israeli-drones-armored-vehicles-and-spyware-during-the-military-coup/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-01|title=Myanmar’s Military Deploys Digital Arsenal of Repression in Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/01/world/asia/myanmar-coup-military-surveillance.html|access-date=2021-07-14|issn=0362-4331|accessdate=14 July 2021|archivedate=16 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210716231825/https://www.nytimes.com/2021/03/01/world/asia/myanmar-coup-military-surveillance.html}}</ref> အစ္စရေးတရားရုံးမှ မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းဝယ်မှုပိတ်ဆို့ရန် အမိန်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း မြန်မာစစ်တပ်သည် အခြားအစ္စရေးကုမ္ပဏီများမှ လက်နက်များကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Israel's top court just ruled about arms sales to Myanmar. But we're not allowed to tell you the verdict|url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-s-top-court-just-ruled-about-arms-sales-to-myanmar-but-we-re-not-allowed-to-say-more-1.5453954|access-date=2021-07-14|website=Haaretz.com|language=en|accessdate=14 July 2021|archivedate=8 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180108104131/https://www.haaretz.com/israel-news/1.814626}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-09-04|title=Israel refuses to halt arms supply to Myanmar army|url=https://www.dhakatribune.com/world/2017/09/04/israel-refuses-halt-arms-supply-myanmar-army|access-date=2021-07-14|website=Dhaka Tribune|accessdate=14 July 2021|archivedate=7 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907144847/https://www.dhakatribune.com/world/2017/09/04/israel-refuses-halt-arms-supply-myanmar-army}}</ref> တပ်မတော်အရာရှိများသည် အစ္စရေးလက်နက်ပြပွဲများကိုလည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2019-06-04|title=Despite int'l sanctions, Myanmar officials attend Tel Aviv weapons expo|url=https://www.972mag.com/myanmar-genocide-weapons-israel/|access-date=2021-07-14|website=+972 Magazine|language=en-US|accessdate=14 July 2021|archivedate=14 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210714055238/https://www.972mag.com/myanmar-genocide-weapons-israel/}}</ref> ==ဥပဒေအရသုံးသပ်မှု== တပ်မှ အာဏာသိမ်းခြင်းသည် ဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီသည် မညီသည်ကို ဥပဒေပညာရှင်များက မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":7" /> NLD အစိုးရသည် တပ်မတော်၏ ဥပဒေအသုံးချမှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=‘The constitution is invalid now’: NLD patron fires back at military|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201143119/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|date=2021-02-02|title=After coup, medical workers spearhead civil disobedience campaign|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131438/https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/}}</ref> တပ်မတော်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ]]မှ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=|first=|date=2021-02-01|title=Statement from Myanmar military on state of emergency|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2|url-status=live|access-date=2021-02-02|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201085507/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2}}</ref> သို့သော်ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]နှင့်တိုင်ပင်ပြီးမှသာ ကြေညာနိုင်စွမ်းရှိသည်။<ref name=":3">{{Cite web|date=2021-02-01|title=Emergency Powers in Myanmar|url=https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/|access-date=2021-02-02|website=Melissa Crouch|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201025214/https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/}}</ref> ထို့သို့ကြေညာပြီးမှသာလျှင် ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၈ အရ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို အာဏာလွှဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref name=":3" /> အာဏာမသိမ်းပိုက်ခင် အချိန်တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]အဖွဲ့ဝင်များမှာ ပြည်သူများကရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် အဖွဲ့ဝင်များပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်ကသာ ဦးဆောင်သည်ဟုဆိုခဲ့ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar latest: NLD calls for Suu Kyi's release|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-latest-NLD-calls-for-Suu-Kyi-s-release|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131350/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-Police-charges-Suu-Kyi-for-importing-walkie-talkies}}</ref> ထိုသို့ ဥပဒေများကို အသုံးချခဲ့သော်လည်း အစိုးရ၏ တရားဝင် အတည်ပြုမှုမပါရှိခဲ့သောကြောင့် တပ်မတော်အနေဖြင့် ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်တရားဝင်သည် မဝင်သည်မှာ ဝေခွဲမရဖြစ်နေသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-02|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}</ref><ref name=":7" >{{Cite web|last=Crouch|first=Melissa|date=2021-02-02|title=The power and ambition behind Myanmar’s coup|url=https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html|access-date=2021-02-02|website=The Age|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131431/https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html}}</ref> နိုင်ငံတကာ ဥပဒေပညာရှင်များကော်မရှင် International Commission of Jurists အဖွဲ့က စစ်တပ်၏အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရှိကာ စွပ်စွဲထားသော ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ မဲစာရင်းပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းသည် အရေးပေါ်အခြေနေကြေညာရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအရ လုံလောက်မျှတသော အနေအထားမဟုတ်ကြောင်းလည်း ပြောဆိုခဲ့ပေသည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါဖော်ပြချက်တွင် ဥပဒေပညာရှင်များအဖွဲ့က စစ်တပ်၏လုပ်ဆောင်ချက်များသည် တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု၊ နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံ သုံးခုစလုံးကို ဖောက်ဖျက်သည်ဟုလည်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":20">{{Cite web|date=2021-02-08|title=Myanmar: Military Coup d'état violates principles of rule of law, international law and Myanmar’s Constitution|url=https://www.icj.org/myanmar-military-coup-detat-violates-principles-of-rule-of-law-international-law-and-myanmars-constitution/|access-date=2021-02-09|website=International Commission of Jurists|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209053601/https://www.icj.org/myanmar-military-coup-detat-violates-principles-of-rule-of-law-international-law-and-myanmars-constitution/}}</ref> ==တုံ့ပြန်မှုများ== ===ပြည်တွင်း=== ====ဆန္ဒပြမှုများ==== {{main|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ}} [[File:2021 Myanmar Protest in Hleden.jpg|thumb|[[ရန်ကုန်မြို့]]၊ လှည်းတန်း၌ ဆန္ဒပြနေကြပုံ]] ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးလုပ်သားများနှင့် အခြားအလုပ်သမားများသည် "[[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု‎|ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်း]]"ကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Nay Pyi Taw, Mandalay healthcare staff to join 'Civil Disobedience Campaign'|url=https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131330/https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html}}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar Medics Prepare Civil Disobedience Against Military Rule|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html|access-date=2 February 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131324/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html}}</ref> ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်လူမှုကွန်ရက်၌လည်း "Civil Disobedience Movement" အဖွဲ့ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ follower ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ကျော်မျှပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":11">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Teachers, students join anti-coup campaign as hospital staff stop work|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/|access-date=2021-02-03|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219062245/https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/}}</ref><ref name=":8" /> အစိုးရ၌လုပ်ကိုင်ကြသော အလုပ်သမားများသည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် အနုနည်းဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref name=":8" /><ref>{{cite web |author1=Matthew Tostevin |author2=Grant McCool |author3=Stephen Coates |title=Myanmar doctors stop work to protest coup as UN considers response |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131358/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z }}</ref> ဆေးရုံနှင့် ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီ ၁၁၀ ကျော်မှ အလုပ်သမားများပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":12">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar’s Medics Launch Civil Disobedience Campaign Against Coup|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223072851/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html}}</ref><ref name=":11" /> ဆရာဆရာမပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်နှင့်<ref name=":11" /> [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]မှ အဖွဲ့ဝင်‌ဟောင်းများသည်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":12" /> နေပြည်တော်၏ [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]မှ အလုပ်သမားများသည်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=စစ်အစိုးရကို နေပြည်တော်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my|accessdate=5 February 2021|archivedate=18 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218191412/https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html}}</ref> [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံး]]တွင်ပါဝင်ခဲ့သူ [[မင်းကိုနိုင်]]သည်လည်း ထိုသို့[[စစ်အာဏာရှင်စနစ်]]ကို ဆန့်ကျင်ရန်အတွက် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Veteran activist calls for civil disobedience in wake of coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=18 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218191353/https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup}}</ref> ဆန္ဒပြသရာတွင် လက်သုံးချောင်းထောင်ထားခြင်းကို သင်္ကေတပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |author1=AP |author2=ABC News (Australia) |title=Myanmar blocks Facebook as resistance grows to military coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 |website=ABC News (Australia) |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=8 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208220741/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 }}</ref> အချို့သော အင်တာနက် အသုံးပြုသူများသည် အာရှ၏ အွန်လိုင်း ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုဖြစ်သော [[နို့လက်ဖက်ရည်မဟာမိတ်]] (Milk Tea Alliance) ဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=#MilkTeaAlliance has a new target brewing: Myanmar’s military|url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind|access-date=2021-02-05|website=South China Morning Post|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223094651/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း]]သည် Civil Disobedience တွင်စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Civilian Disobedience Campaign' takes flight in Myanmar|url=https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205055420/https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html}}</ref> "[[ကမ္ဘာမကြေဘူး]]" နှင့် "[[အရေးကြီးပြီ]]" ဟူသောသီချင်းတို့ကိုသီဆိုခြင်းဖြင့်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref name=":23">{{Cite web|date=2018-08-09|title=Songwriter Who Provided ‘Theme Song’ to 8888 Uprising Finally Honored|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=22 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210222024548/https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html}}</ref> [[File:Protesters riding Motorcycles in Mandalay after 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[မန္တလေး ဘူတာကြီး]]အနီး ၇၈ လမ်း၌ ဆိုင်ကယ်စီး၍ ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]] ရန်ကုန်မြို့ ကဲ့သို့‌သော မြို့ကြီးများ၌ ‌ညနေ ၈ နာရီ အချိန်တိုင်းတွင် အိမ်တွင်း၌ "cacerolazo" ခေါ် အိုးများနှင့်သံပုံးများကို ရိုက်ခတ်ခြင်းဖြင့် စစ်အစိုးရကိုဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Myanmar coup: army blocks Facebook access as civil disobedience grows|url=http://www.theguardian.com/global-development/2021/feb/04/myanmar-coup-army-blocks-facebook-access-as-civil-disobedience-grows|access-date=2021-02-04|website=the Guardian|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author1=Reuters Staff |title=Anti-coup protests ring out in Myanmar's main city |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S |website=Reuters |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131442/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S }}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar coup latest: UN Security Council stops short of issuing statement|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203015938/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်၏ ထုတ်ကုန်များကို အားမပေးခြင်းလုပ်ငန်းကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":13">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar calls for boycott of Tatmadaw linked products and services|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=4 February 2021|archivedate=21 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210221154215/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html}}</ref> ထိုအားမပေးသောထုတ်ကုန်များတွင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|Mytel]]၊ မြန်မာဘီယာ၊ မန္တလေးဘီယာ၊ ဒဂုံဘီယာ၊ [[သတ္တမမြောက်အာရုံ]] စသည်တို့ပါဝင်ကြသည်။<ref name=":22">{{Cite web|title=Military Chief’s Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|archive-date=15 December 2020|access-date=11 January 2021|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=4 February 2021|archivedate=15 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants}}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်း Mytel ၌ အလုပ်သမား ၇၁ ဦးသည် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name=":11" /> [[File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (3).jpg|thumb|left|[[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘားအံမြို့]]၌ ဆရာမများ ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]] ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ ညနေ ၈ နာရီ၌ အချို့သောရန်ကုန်သားများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားစေလွှတ်ရန် ၁၅ မိနစ်မျှထွက်ရောက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html|access-date=2021-02-02|website=ဗွီအိုအေ|language=my|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131338/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html}}</ref> [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|မန္တလေးစည်ပင်]]မှ အဖွဲ့ဝင် ၆ ယောက်သည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်တွင် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-03|title=Mandalay vice mayor, MCDC members resign|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=4 February 2021|archivedate=8 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208020329/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)|မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်]]ရှေ့၌ လူအယောက် ၃၀ ဆန္ဒပြခဲ့ကြရာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Mandalay citizens protest against Tatmadaw rule|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html|access-date=2021-02-04|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204113803/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=Four arrested in Mandalay after street protest against military coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204184904/https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ လူအယောက်နှစ်သောင်းခန့် လမ်းပေါ်ထွက်ခဲ့၍ အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွတ်‌ပေးရန် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=search<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210206120408/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon }}</ref> ထို့အပြင် မန္တလေးနှင့် ပျဉ်းမနားမြို့တို့၌လည်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Thousands Take to Streets of Myanmar to Protest Military Takeover<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210206212943/https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် အကြမ်းဖက်အားကိုသုံး၍ ဆန္ဒပြသူများကို လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူ ၆ ဦးမှာ ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည့်အပြင် အသက် ၂၀ အရွယ်ရှိသော မိန်းကလေးတစ်ဦးသည်လည်း ဦးခေါင်း၌ကျည်ဆန်မှန်ခဲ့ကာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Six Protesters Injured After Myanmar Police Fire on Protest|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210055534/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html}}</ref> ဆန္ဒပြသူအယောက် ၁၀၀ ခန့်မှာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Protest crackdown begins in Myanmar, over 100 nabbed in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211109190256/https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံရသူအများစုကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-10|title=Arrested protesters released in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063638/https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html}}</ref> [[File:Our Legitimate Government CRPH.jpg|thumb|[[ရန်ကုန်မြို့]]၌ ကျွန်ုပ်တို့၏ တရားဝင်အစိုးရသည် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ဖြစ်သည်ဟု ဗီနိုင်းများကိုင်ဆောင်၍ ဆန္ဒထုတ်ဖော်နေကြစဉ်။|link=Special:https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1f/Our_Legitimate_Government_CRPH.jpg]] လူငယ်များသည် ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ စကတ်များ၊ မင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံများ စသည်တို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး တစ်မူထူးခြားစွာဆန္ဒပြခြင်းဖြင့် ပြည်တွင်းသာမက နိုင်ငံတကာမီဒီယာများကို တွေ့မြင်စေရန်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-08|title=Myanmar coup: 'My ex is bad but military is worse'|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55982001|access-date=2021-02-11|accessdate=12 February 2021|archivedate=12 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212214437/https://www.bbc.com/news/world-asia-55982001}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=Princesses and bodybuilders: The new generation of Myanmar protesters|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-protests-princesses-bodybuilders-b1800498.html|access-date=2021-02-11|website=The Independent|language=en|accessdate=12 February 2021|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216143255/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-protests-princesses-bodybuilders-b1800498.html}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ([[ပြည်ထောင်စုနေ့]]) တွင် [[မော်လမြိုင်မြို့]]၌ ရဲများသည် သေနတ်များပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် ဆန္ဒပြသူများကိုလူစုခွဲစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Limited|first=Bangkok Post Public Company|title=Protesters defy Myanmar junta, shots fired in Mawlamyine|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/world/2067231/protesters-defy-myanmar-junta-shots-fired-in-mawlamyine|access-date=2021-02-12}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[မြစ်ကြီးနားမြို့]]၌ ဆန္ဒပြသူများအား သေနတ်ပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သတင်းထောက် ၅ ဦးလည်း ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-02-14|title=Myanmar coup: Troops on the streets as internet cut off|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955|access-date=2021-02-15|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215050610/https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955|url-status=live|accessdate=17 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215050610/https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955}}</ref> မန္တလေးမြို့တွင်လည်း စစ်သားများသည်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ရာဘာကျည်ဆန်များအပြင် လောက်လေးခွများဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-15|title=Myanmar: troops and police forcefully disperse marchers in Mandalay|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215142518/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi|url-status=live|accessdate=17 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215142518/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi}}</ref> ====အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှု==== ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ဖေ့စဘွတ်လူမှုကွန်ရက်ကို "တိုင်းပြည် တည်ငြိမ်လို‌သောကြောင့်" ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်နေ့အထိပိတ်ပင်ရန် အင်တာနက်ပေးစွမ်းသူများကို အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref name=":15">{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-03|title=Myanmar internet providers block Facebook services after government order|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-facebook-idUSKBN2A32ZE|access-date=2021-02-04}}</ref> [[မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း|MPT]] သည်လည်း [[Facebook Messenger|Facebook messenger၊]] [[အင်စတာဂရမ်]] နှင့် [[WhatsApp]] တို့ကိုပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ [[တယ်လီနော မြန်မာ|တယ်လီနော]]ကမူ ဖေ့စဘွတ်ကိုသာ ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-03|title=Directive to block social media service|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/|access-date=2021-02-04|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/}}</ref><ref name=":15" /> ဖေ့စဘွတ်ကို ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်းလှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ရန်အတွက်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name=":15" /> ဖေ့စဘွတ်အပိတ်ပင်ခံရသောအခါ အသုံးပြုသူများသည် တွစ်တာသို့ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ရာ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar. စသည်တို့ကိုရေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Potkin|first=Fanny|date=2021-02-05|title=After Facebook ban, thousands in Myanmar take to Twitter to plead #RespectOurVotes|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-twitter-idUSKBN2A5189|access-date=2021-02-06}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် [[တွစ်တာ]]ကိုပါပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar’s new military government is now blocking Twitter and Instagram|url=https://social.techcrunch.com/2021/02/05/myanmar-military-government-is-now-blocking-twitter/|access-date=2021-02-06|website=TechCrunch|language=en-US}}{{Dead link|date=September 2023 }}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Directive to block social media services Twitter and Instagram in Myanmar|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/|access-date=2021-02-06|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်တွင် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-06|title=Myanmar junta blocks internet access as coup protests expand|url=https://apnews.com/article/united-nations-myanmar-media-social-media-yangon-e7765d3459d386219ee1dca8ad1e089c|access-date=2021-02-06|website=AP NEWS}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]မှ အင်တာနက် ပြန်ဖွင့်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် အင်တာနက် လိုင်းများကိုနေ့လယ်တွင်ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် လူမှုကွန်ရက်များကိုမူ ဆက်လက်ပိတ်ပင်ထားသည်။<ref>{{Cite web|title=Internet access partially restored in Myanmar as protests grow against military coup|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802|access-date=2021-02-07|website=CNA|language=en|archive-date=14 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614233403/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်မှစ၍ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို မနက် ၁ နာရီမှ ၉ နာရီအထိပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-14|title=Myanmar: tanks roll into cities as internet shut down|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en|accessdate=15 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215035232/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning}}</ref><ref>{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-02-14|title=Military Imposes Full Grip on Myanmar in Overnight Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html|access-date=2021-02-15|issn=0362-4331|accessdate=15 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215152313/https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html}}</ref> စစ်အစိုးရ၏ အင်တာနက်နှင့်ပတ်သက်ပြီး နေ့စွဲအလိုက်စေခိုင်းမှုများကို [[တယ်လီနော မြန်မာ]] မှ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Directives from authorities in Myanmar - February 2021 |url=https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ |website=Telenor Group |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=en |accessdate=15 February 2021 |archivedate=15 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215082607/https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ }}</ref> ====စီးပွားရေး==== ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး အိမ်ရာတိုးတက်ရေး စီးပွားရေးဖြစ်သော Amata Corporation သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံကုန်ကျသော စက်မှုတိုးတက်ရေးဇုန်တည်ဆောက်ခြင်းကို အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့်ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9">{{Cite web|title=Thailand's Amata halts $1bn Myanmar property project after coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203020504/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup}}</ref><ref>{{Cite web|title=Thai developer invests $1bn to put Myanmar industry on global map|url=https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201132726/https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကားထုတ်လုပ်မှု အကြီးဆုံးဖြစ်သော [[စူဇူကီး]]သည်လည်း ပြည်တွင်းကားထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9" /> ရန်ကုန် စတော့အိတ်စချိန်းသည်လည်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။<ref name=":9" /> မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းစီးပွားရေးသည်လည်း ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Myanmar's real estate sector crashes|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205065856/https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html}}</ref> ပြင်သစ်ရေနံကုမ္ပဏီဖြစ်သော Total SE သည် မိမိ၏ပံ့ပိုးမှုအပေါ် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာနေသည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-04|title=Total assessing impact of Myanmar coup on its projects|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120|access-date=2021-02-07|accessdate=7 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204144308/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကီရင် ကုမ္ပဏီ (Kirin Company) သည် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]နှင့် အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=Erin Handley |title=Kirin, parent company of Australian beer company Lion, cuts ties with Myanmar military after coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 |website=ABC (Australian Broadcasting Network) |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=7 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210207194258/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 }}</ref><ref>{{cite web |author1=Ben Doherty |author2=Ben Butler |title=Kirin beer company cuts brewery ties with Myanmar military over coup |url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup |website=The Guardian |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=10 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210035719/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup }}</ref><ref name=":19">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Japan's Kirin ends Myanmar beer tie-up with army-owned partner after coup|url=https://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/|url-status=dead|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-08|website=Thomson Reuters Foundation|accessdate=10 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205091809/http://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/}}</ref> ထိုကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဘီယာထုတ်လုပ်မှုတွင် ဈေးကွက်ရှယ်ရာ ၈၀% (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၇ ဘီလီယံ) ကိုပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name=":19" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် Razer ကို တွဲဖက်တည်ထောင်သူ သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်မှ ရှယ်ယာအများစုပိုင်ဖြစ်သော Virginia Tobacco ဆေးလိပ်ကုမ္ပဏီသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=hermesauto|date=2021-02-09|title=Razer co-founder and director Lim Kaling pulls out of Myanmar joint venture|url=https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint|access-date=2021-02-09|website=The Straits Times|language=en|accessdate=10 February 2021|archivedate=20 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210220104458/https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည်လည်း နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့်ပက်သက်၍ နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးနှင့်လုပ်ဆောင်မည် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar junta chief Min Aung Hlaing says this coup is 'different'|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different|access-date=2021-02-09|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209073807/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]] မြန်မာနိုင်ငံအားထောက်ပံ့မည့်ငွေ ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံ ပေးအပ်ခြင်းကိုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Times|first=The New York|title=Video: Biden Imposes New Sanctions on Leaders of Myanmar Military Coup|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html|access-date=2021-02-11|issn=0362-4331|accessdate=12 February 2021|archivedate=11 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211053918/https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html}}</ref> ====တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများ==== ဆန္ဒပြမှုများစပြီးမကြာမီတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့]]မှ ပုန်ကန်မှုများပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ရဲအရာရှိ ၁၁ ဦးသည် ဆန္ဒပြသူများအား မသတ်ဖြတ်လိုသောကြောင့် မြန်မာ–အိန္ဒိယနယ်စပ်ရှိ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်သို့ မိသားစုများနှင့် ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL |title=Archived copy |access-date=11 March 2021 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=10 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|title=Myanmar coup: India asked to return police officers who crossed border|work=BBC News|date=7 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|title=Myanmar protest: '19 Myanmar cops take shelter in Mizoram' &#124; World News – Times of India|website=The Times of India|access-date=11 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=17 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|title='Shoot till they are dead': Some Myanmar police flee to India after refusing orders|first=Devjyot|last=Ghoshal|date=10 March 2021|website=The Japan Times|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=11 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|title=Myanmar coup: 'We were told to shoot protesters', say police who fled|work=BBC News|date=10 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=11 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982}}</ref> စစ်ကောင်စီသည် မီဇိုရမ်ဒေသရှိ ရဲအရာရှိများအား မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|title=Mizoram is waiting for govt's direction on Myanmar refugees: state minister|first=Press Trust of|last=India|newspaper=Business Standard India|date=8 March 2021|via=Business Standard|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html}}</ref> အာသံရိုင်ဖယ်တက်ဖွဲ့ကိုမူ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်၏ လုံခြုံရေးကို ကျပ်မတ်စေရန် အိန္ဒိယအစိုးရမှ အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=IANS|title=India orders Assam Rifles to prevent influx from Myanmar|url=https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|access-date=12 March 2021|website=Telangana Today|language=en-US|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=8 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar}}</ref> ၂၀၂၁ မတ်လ ၅ ရက်နေ့အထိ ရဲသားများ ၆၀၀ ကျော်မျှ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-03-05|title=More Than 600 Police Join Myanmar's Anti-Regime Protest Movement|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html|access-date=2021-04-25|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907144847/https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html}}</ref> မတ်လ ၁၀ ရက်မှစ၍ နယ်စပ်၌ဖြတ်သန်းမှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|title=India in diplomatic spot as Myanmar urges return of cops who fled|first=Super|last=User|date=7 March 2021|website=The Federal|access-date=11 March 2021|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/}}</ref> မြန်မာ့တပ်မတော်၌လည်း တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများရှိခဲ့သည်။ တပ်မ ၇၇ မှ အရာရှိ ထွန်းမြတ်အောင်နှင့် တပ်မ ၉၉ မှ ဗိုလ်မှူးဟိန်းသော်ဦးတို့အပါအဝင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်သားများသည် မိမိတို့ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":21">{{Cite web|title=အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းက တပ်ပျက်နေကြောင်း ပုန်ကန်သူတပ်အရာရှိပြောကြား|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|access-date=2021-04-25|website=Myanmar NOW|language=my|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=25 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442}}</ref><ref name=":24">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-28|title=Inside Myanmar's Army: 'They See Protesters as Criminals'|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|access-date=2021-04-25|issn=0362-4331|archive-date=26 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=26 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html}}</ref><ref name=":25">{{Cite web|title=Interview: 'Military Leaders Are Afraid of Letting Their Power Go'|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|access-date=2021-04-25|website=Radio Free Asia|language=en|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=25 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html}}</ref> ထိုတပ်အရာရှိတို့သည် တပ်မတော်အတွင်း၌ မတည်ငြိမ်မှုများ ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":21" /><ref name=":24" /><ref name=":25" /> ===နိုင်ငံတကာ=== ====ပြင်ပဆန္ဒပြမှုများ==== [[File:Protesters demanding Aung San Suu Kyi's release at Kasumigaseki, Tokyo after the February 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့]]၌ လူယောက် ၃၀၀၀ ခန့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆန္ဒပြကြစဉ်<ref>{{Cite web |title=3,000 Myanmar protesters rally in Tokyo for Suu Kyi’s release : The Asahi Shimbun<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323 |accessdate=4 February 2021 |archivedate=4 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204095353/http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323 }}</ref>]] ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာလူမျိုးအယောက် ၂၀၀ ခန့်နှင့် အချို့သော ထိုင်းဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုအတွက် တက်ကြွသူများသည် [[ဘန်ကောက်မြို့]]ရှိ မြန်မာသံရုံးတွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Thaiprotest">{{Cite web|date=1 February 2021|title=ด่วน! ชาว 'เมียนมา' ชู 3 นิ้วบุกประท้วงหน้าสถานทูต ต้านรัฐประหารในประเทศ|url=https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306|access-date=1 February 2021|website=Bangkok Biz News|language=th|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182031/https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306}}</ref> ထိုဆန္ဒပြပွဲကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့ပြီး နှစ်ဦး ဖမ်းဆီး ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar’s military stages coup d’etat: Live news |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182055/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live }}</ref> [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့]]တွင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် [[ကုလသမဂ္ဂ တက္ကသိုလ်]]၌ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar workers in Japan protest against Tatmadaw’s actions|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182053/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html}}</ref> ‌ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]]၏ မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ မြန်မာ-အမေရိကန်လူများ အယောက် ၁၅၀ ကျော် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=ဝါရှင်တန်ဒီစီက မြန်မာစစ်သံရုံးရှေ့မှာ အမေရိကန်ရောက် မြန်မာတွေဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204043631/https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html}}</ref> စင်္ကာပူရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခြင်းမပြုလုပ်ရန် သတိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Netto |first1=Stephen |title=Police issues warning against plans to protest in Singapore over current situation in Myanmar |url=https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ |website=The Online Citizen |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075814/https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ }}</ref><ref>{{cite web |author1=CNA/ga(ta) |author2=Channel News Asia |title=Police warn against plans to protest in Singapore over situation in Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 |website=ChannelNewsAsia |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205072243/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 }}</ref> ထိုရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ နိုင်ငံခြားသားဆန္ဒပြသူ ၃ ဦးကို ဆန္ဒပြခွင့်မယူထားသောကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/myanmar-men-investigated-allegedly-protest-embassy-police-14195396 |accessdate=15 February 2021 |archivedate=14 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214235721/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/myanmar-men-investigated-allegedly-protest-embassy-police-14195396 }}</ref> ====နိုင်ငံခြားအစိုးရများ==== [[File:Reacció al cop d'estat de Myanmar de 2021.svg|thumb| {{legend|#0000ff|မြန်မာ}} {{legend|#4daf4a|အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကိုဆန့်ကျင်}}{{legend|#80c87d|အလွန်စိုးရိမ်သည်ဟုဆို}}{{legend|#fee000|ကြားနေ}} {{legend|#c0c0c0|အဆိုပြုမှုမရှိ}}]] [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]၊<ref>{{Cite web|last=Feb 1|first=TIMESOFINDIA COM /|last2=2021|last3=Ist|first3=09:36|title=Deeply concerned by developments in Myanmar, says India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms|access-date=2021-02-01|website=The Times of India|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182036/https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms}}</ref> [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]၊<ref>{{cite news |title=Bangladesh wants democratic process upheld in Myanmar |url=https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation |access-date=1 February 2021 |work=Dhaka Tribune |publisher=2A Media Limited. |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201063550/https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation }}</ref> [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]၊<ref>{{citeweb|title=Indonesia Urges All Parties in Myanmar to Exercise Self-Restraint|url=https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Indonesia|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182046/https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint}}</ref> [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]၊<ref>{{cite web|year=1 February 2021|title=China 'notes' Myanmar coup, hopes for stability|publication-place=REUTERS|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0|access-date=1 February 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0}}</ref> [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]]၊<ref>{{citeweb|title=Press Release: Latest Situation in Myanmar|url=https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000|publisher=Ministry of Foreign Affairs (Malaysia)|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182040/https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000}}</ref> [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]၊<ref>{{Cite web|title=Pakistan hopes from all sides in Myanmar to be restraint, work for peace: Zahid Hafeez|url=https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez|access-date=2021-02-01|website=www.radio.gov.pk|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201144030/https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez}}</ref> [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|ဖိလစ်ပိုင်]]၊<ref>{{cite news |last1=Lee-Brago |first1=Pia |title=Philippines following Myanmar situation with deep concern |url=https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern |access-date=2 February 2021 |work=Philstar.com |date=3 February 2021 |archive-date=3 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131356/https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern |url-status=live |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131356/https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern }}</ref> [[တောင်ကိုရီးယား]]၊<ref>{{cite web|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325|title=S. Korea expresses concerns over Myanmar coup|website=[[Yonhap News Agency]]|date=February 1, 2021|accessdate=February 1, 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201100350/https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325}}</ref> [[စင်္ကာပူ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar|title=MFA Spokesperson's Comments in Response to Media Queries on the Detention of Myanmar Leaders and Officials|date=1 February 2021|website=Ministry of Foreign Affairs Singapore|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182043/https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar}}</ref> စသောနိုင်ငံများသည် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို စိုးရိမ်ပါ‌ကြောင်းနှင့် အစိုးရနှင့်တပ်မတော်တို့သည် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးသင့်ကြောင်း တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Goldman|first=Russell|date=2021-02-01|title=Myanmar’s Coup, Explained|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html|access-date=2021-02-02|issn=0362-4331|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202084031/https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html}}</ref> [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]]၊<ref>{{cite web |last1=Tillett |first1=Andrew |title=Australia joins global condemnation of Myanmar generals |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 1, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201020736/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy }}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=Statement on Myanmar|url=https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=Minister for Foreign Affairs – Minister for Women – Senator the Hon Marise Payne|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201093854/https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar}}</ref> [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊<ref>{{cite web|url=https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/|title=Justin Trudeau on Myanmar: “The democratic process must be respected”|date=2 February 2021|website=Cult MTL|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131331/https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/}}</ref> [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊<ref>{{Cite web |title=France calls on Myanmar military to release Suu Kyi, respect election results<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/myanmar-aung-san-suu-kyi-072052284.html |accessdate=2 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131433/https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=2_cc-session_74704c41-a143-4ae4-8f5b-1e4af6cd3535 }}</ref> [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]၊<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847 |accessdate=2 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201104100/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847 }}</ref> [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]<ref>{{cite news |title=Japan urges Myanmar military to free Suu Kyi, restore democracy |url=https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ |access-date=2 February 2021 |work=Manila Bulletin |agency=Agence France-Presse |date=1 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201094835/https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ |url-status=live |accessdate=6 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201094835/https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ }}</ref> [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|နယူးဇီလန်]]၊<ref>{{Cite web|last=Mahuta|first=Nanaia|date=1 February 2021|title=New Zealand statement on Myanmar|url=https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=1 February 2021|website=via beehive.gov.nz|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201051939/https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar}}</ref> [[စပိန်နိုင်ငံ|စပိန်]]၊<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Sánchez condena el golpe de Estado en Myanmar y pide vuelta a la democracia|url=https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html|access-date=2021-02-01|website=La Vanguardia|language=es|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131521/https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html}}</ref> [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ|ဆွီဒင်]]၊<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar|title=Foreign Minister condemns military coup in Myanmar|publisher=Sveriges Radio|website=sverigesradio.se|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201221458/https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar}}</ref> [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီ]]၊<ref>{{cite news |last1=Bir |first1=Burak |title=Turkey condemns, 'deeply concerned' by coup in Myanmar |url=https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 |access-date=1 February 2021 |work=Anadolu Agency |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182117/https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 }}</ref> [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749|title=UK condemns military coup in Myanmar|date=1 February 2021|work=Anadolu Agency|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182110/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749}}</ref> နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နိုင်ငံများ<ref>{{Cite web|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/|title=Statement by White House Spokesperson Jen Psaki on Burma|date=1 February 2021|website=The White House|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201072432/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/}}</ref> သည် ဖမ်းဆီးခံရသူတို့ကို လွှတ်ပေးသင့်ကြောင်း ရာဇသံအမိန့်ဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=‘Serious blow to democracy’: World condemns Myanmar military coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar |access-date=1 February 2021 |work=Al Jazeera |date=1 February 2021 |language=en |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201175726/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar }}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%c3%a9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182127/https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%C3%A9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551 }}</ref> အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]]သည်လည်း အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ [[ဒီမိုကရေစီ]]ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် တပ်မတော်အား လိုအပ်လာလျှင် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်မည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Biden threatens sanctions on Myanmar after military coup|url=https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d|author=Lee, Matthew|website=APNews.com|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202013132/https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d}}</ref><ref>{{cite web|title=Statement by President Joseph R. Biden, Jr. on the Situation in Burma|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/|website=WhiteHouse.gov|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202023944/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/}}</ref> နယူးဇီလန်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျက်ဆင်တာ အာဒန် (Jacinta Ardern) သည် အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ရပ်တန့် ထားသည့်အပြင် ရာထူးကြီးဗိုလ်ချုပ်များကိုလည်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/new-zealand-suspends-ties-with-myanmar--to-ban-visits-from-military-leaders-14144806|title=New Zealand suspends ties with Myanmar; to ban visits from military leaders|website=CNA|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209090828/https://www.channelnewsasia.com/news/world/new-zealand-suspends-ties-with-myanmar--to-ban-visits-from-military-leaders-14144806}}</ref> [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|ကမ္ဘောဒီးယား]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်]] နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့သည် ထိုအာဏာသိမ်းခြင်းကိစ္စကို ပြည်တွင်း ပြဿနာ အဖြစ်နှင့်သာ ယူဆ၍ ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=West condemns Myanmar coup but Thailand, Cambodia shrug |url=https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug |access-date=1 February 2021 |work=Bangkok Post |publisher=Bangkok Post Public Company Ltd. |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616050210/https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar's army seizes power, detains Aung San Suu Kyi |url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 |access-date=1 February 2021 |work=National Post |agency=Reuters |date=1 February 2021 |language=en-CA |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616050210/https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 }}</ref><ref>{{cite news|title= Myanmar military coup: Nordic and Asian reactions|date= 2 February 2021|url= https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/|work= ScandAsia|accessdate= 2 February 2021|archivedate= 3 February 2021|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210203131348/https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ]]၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖြစ်သူ [[အန်တိုနီရို ဂူတာရက်စ်]]သည် ထိုသို့အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီကို ထိခိုက်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Statement attributable to the Spokesperson for the Secretary General - on Myanmar |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182155/https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar }}</ref> ထို့အပြင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအဖွဲ့]]သည်လည်း နိုင်ငံများအစည်းဝေးခေါ်ယူခဲ့၍ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ASEAN calls for "return to normalcy" in Myanmar after coup {{!}} Reuters<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A |accessdate=1 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131337/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A }}</ref><ref>{{Cite web |title=Negara-negara ASEAN Bahas Kudeta Militer di Myanmar<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182144/https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar }}</ref> [[ဥရောပ သမဂ္ဂ]]သည်လည်း ထိုသို့ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့်ပက်သက်၍ ဝေဖန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201081644/https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696 }}</ref><ref name=politcoeu>{{cite news|url=https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/|title=EU leaders condemn military coup in Myanmar|last=Adkins|first=William|date=1 February 2021|work=Politico|accessdate=1 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131434/https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]တွင် ယူကေမှဦးစီး၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်ဖော်ယူရေးနှင့် တပ်မတော်အား ပစ်ဒဏ်ပေးနိုင်ရေးအတွက် အစည်း‌အဝေးခေါ်ယူခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=UNSC takes no action on coup in Myanmar |url=https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar |access-date=3 February 2021 |work=Gulf Today |date=3 February 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131416/https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar }}</ref><ref>{{cite web |author1=AFP |author2=jt |title=UN Security Council searches for unity on Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 |website=Channel News Asia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131415/https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 }}</ref><ref>{{cite web |author1=AL JAZEERA AND NEWS AGENCIES |title=Security Council fails to agree statement condemning Myanmar coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup |website=Al Jazeera |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |quote=The UN Security Council has failed to agree on a joint statement condemning Monday’s coup in Myanmar, after a two hour long emergency meeting failed to secure the support of China, a key Myanmar ally and a veto-holding permanent member of the council. |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203041029/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup }}</ref><ref>{{cite web |author1=AP |title=UN Security Council takes no action on Myanmar coup |url=https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup |website=Euronews |access-date=3 February 2021 |language=English |date=February 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131406/https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup }}</ref> သို့သော် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၅ နိုင်ငံလုံးမှ သဘောတူညီချက်မရရှိခဲ့ပေ။ တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် အစိုးရနှင့်ပြန်လည်ဆွေးနွှေးလိုသည်ဟုဆိုကာ သဘောတူပေးရန်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင် များဖြစ်ကြသော တရုတ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် [[ဗီတို|ဗီတိုအာဏာ]]ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်ပိတ်ပင်ခဲ့သည့်အပြင် တရုတ်သည် "အစိုးရပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း" သာဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1= |title=Myanmar coup: China blocks UN condemnation as protest grows |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 |website=BBC News |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203101508/https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 }}</ref> အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမဟုတ်ကြသော အိန္ဒိယနှင့်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့သည် ထိုသို့ဒီမိုကရေစီပြန်လည်ဖော်ယူရေးကို ပြုလုပ်ပေးရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|work=The Guardian|title=Aung San Suu Kyi could face two years in jail over ‘illegal’ walkie-talkies|date=3 February 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi|accessdate=5 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223034039/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi}}</ref> ၂၀၂၁ မတ် လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဖမ်းဆီးခံရသူများအား ပြန်လွတ်ပေးရန်၊ အာဆီယံအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအားကူညီပေးရန်၊ စစ်တပ်နှင့်ပြည်သူနှစ်ဖက်လုံးမှ ဆွေးနွှေးတိုင်ပင်ကြရန်သာ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="un_calls_for_reversal_2021_03_10_ap">[https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4 "UN calls for reversal of Myanmar coup and condemns violence"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053758/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4|date=11 April 2021}} March 10, 2021, [[Associated Press]] (also at: ''[https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters U.S. News and World Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters|date=11 April 2021}}'' and [https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124 CTV News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124|date=11 April 2021}}, retrieved April 9, 2021</ref><ref name="unsc_agrees_to_condemn_2021_03_10_reuters">[https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8 "U.N. Security Council agrees to condemn Myanmar violence, urge military restraint,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8|date=11 April 2021}} March 10, 2021, [[Reuters News Service]], (also in the ''[https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint Straits Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055920/https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint|date=11 April 2021}}'') retrieved April 9, 2021</ref><ref name="unsc_strongly_condemns_2021_03_11_afp_thehindu">[https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece "U.N. Security Council Strongly Condemns Myanmar Military's Violence,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616050212/https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece|date=16 June 2021}} March 11, 2021, [[Agence France-Presse]] in ''[[The Hindu]]''</ref><ref name="press_release_sc14462_2021_03_10_unsc">[https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm "Issuing Presidential Statement, Security Council Expresses Deep Concern about Developments in Myanmar,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055134/https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm|date=11 April 2021}} Press Release SC/14462, March 10, 2021, [[United Nations Security Council]], retrieved April 9, 2021</ref> ၂၀၂၁ မတ် ၂၇ တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်နေ့အခမ်းအနားကို နိုင်ငံရှစ်နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=On Bloodiest Day for Myanmar Civilians, India Attends Military Parade by Coup Leaders |url=https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |work=[[The Wire (India)|The Wire]] |date=28 March 2021 |access-date=28 March 2021 |archive-date=28 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=28 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade }}</ref> [[File:2021 Special ASEAN Summit on Myanmar's coup d'état (2).jpg|thumb|၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ရက်​နေ့တွင် ကျင်းပသော အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေး]] ၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ တွင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအသင်း]]မှ မင်းအောင်လှိုင်အား အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ [[ဂျာကာတာမြို့]]ရှိ အာဆီယံခေါင်းဆောင်များစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ရန်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ဆန့်ကျင်သောနိုင်ငံရေးသမားများမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့]]သည် အာဆီယံအား ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအား ထိုအစည်းအဝေးသို့ ဖိတ်ခေါ်ခြင်းမပြုခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web|date=2021-04-20|title=Myanmar's National Unity Government must be invited to this week's ASEAN Special Summit, MPs say|url=https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|access-date=2021-04-22|website=ASEAN Parliamentarians for Human Rights|language=en-US|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=28 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/}}</ref><ref>{{cite news |last1=Allard |first1=Tom |title=Southeast Asian leaders to press Myanmar junta to end violence, allow aid - sources |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |access-date=April 24, 2021 |work=Reuters |date=April 24, 2021 |archive-date=23 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=23 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ }}</ref> ထိုအစည်းအဝေးတွင် မင်းအောင်လှိုင်အား နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=ASEAN leaders meet Myanmar coup leader Min Aung Hlaing in Indonesia, amid killings |url=https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |access-date=24 April 2021 |work=The Hindu |date=24 April 2021 |language=en-IN |archive-date=24 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=24 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece }}</ref> အာဆီယံသည် အချက်ငါးချက်ပါ သဘောတူညီမှု (five-point consensus) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့၍ မင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်သူတို့အပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများကို လျှော့ချပေးရန်သာတောင်းဆိုခဲ့၍ အခြားထိရောက်‌သော ဆောင်ရွက်ချက်များကို ပေးစွမ်းခြင်းမပြုခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web|date=2021-04-24|title=Chairman's Statement on the ASEAN Leaders' Meeting.|url=http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|access-date=2021-04-24|website=ASEAN Summit 2021|language=en-US|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|url-status=dead|accessdate=18 June 2021|archivedate=24 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx}}</ref> =====အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်များ===== အာဆီယံ၏ သဘောတူညီထားသော အချက် (၅)ချက်အရ အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်များ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဒုဝန်ကြီး [[အီရိဝမ် ယူစွပ်ဖ်]]၊ ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ပရက် ဆိုခွန်]]၊ ၂၀၂၃ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ရတ်နို မာဆုဒီ]] တို့က အထူးကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-04-24|title=အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ မြန်မာ့အရေး ချဉ်းကပ်မှုပုံစံအသစ်|url=https://news-eleven.com/article/243121}}</ref> ==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်== {{wikisource|ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် ၁/၂၀၂၁}} * [[အောင်ဆန်းစုကြည်]] * [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ]] * [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)]] * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ==ကိုးကားချက်== {{reflist}} [[Category:၂၀၂၁ ဖြစ်ရပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ဘက်အာဏာသိမ်းမှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် အာဏာသိမ်းခြင်းနှင့် အာဏာသိမ်းရန်ကြိုးပမ်းမှုများ]] {{တပ်မတော်}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} ku5qrelmmuqi5lf6g6u3lkzaon1mifl 0 203679 1062900 1060391 2026-11-11T03:26:25Z Stephan1000000 88075 1062900 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = အန်စီအိုင်အဲ့စ် | image = | image_alt = | genre = {{Plainlist| * လှုပ်ရှားမှု * စစ်ရေး * ရဲလုပ်ထုံးလုပ်နည် }} | creator = {{unbulleted list|Donald P. Bellisario|Don McGill}} | writer = | starring = <!-- Per the infobox instructions, original cast members are listed first in the order presented in the opening credits, followed by additional cast members in the order that they joined the show. Please do not modify the order of this list or remove anyone from it. -->{{Plainlist| * [[Mark Harmon]] * [[Sasha Alexander]] * [[Michael Weatherly]] * [[Pauley Perrette]] * [[David McCallum]] * [[Sean Murray (actor)|Sean Murray]] * [[Cote de Pablo]] * [[Lauren Holly]] * [[Rocky Carroll]] * [[Brian Dietzen]] * [[Emily Wickersham]] * [[Wilmer Valderrama]] * [[Jennifer Esposito]] * [[Duane Henry]] * [[Maria Bello]] * [[Diona Reasonover]] }} | theme_music_composer = Numeriklab | opentheme = "NCIS Theme" | endtheme = "NCIS Theme" | composer = {{unbulleted list|Joseph Conlan|Brian Kirk}} | country = အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု<!-- Do not wikilink this, per [[WP:OVERLINK]]. --> | language = အင်္ဂလိပ်<!-- Do not wikilink this, per [[WP:OVERLINK]] and infobox instructions. --> | num_seasons = 24 | num_episodes = <onlyinclude>512</onlyinclude><!--Do not remove these tags, these are needed to transclude the episode count to the List of Episodes page--> | list_episodes = List of NCIS episodes | executive_producer = {{unbulleted list|Donald P. Bellisario|Steven D. Binder|Shane Brennan (2007–15)|Frank Cardea|Gary Glasberg (2009–16)|Chas. Floyd Johnson|George Schenck (2011–18)|Mark Harmon|Mark Horowitz}} | producer = {{unbulleted list|David Bellisario|Avery C. Drewe}} | cinematography = Billy Webb | runtime = 39–44 minutes | company = {{unbulleted list|Belisarius Productions (2003–present)|Paramount Network Television (2003–2006)|CBS Paramount Network Television (2006–2009)|CBS Television Studios (2009–2020)|CBS Studios (2020–present)}} | distributor = CBS Media Ventures | network = CBS | picture_format = {{unbulleted list|[[HDTV]] [[1080i]]}} | audio_format = Dolby Digital 5.1 stereo with audio descriptions on secondary audio (SAP on analog) | first_aired = {{Start date|2003|9|23}} | last_aired = လက်ရှိနေ့ရက် | related = {{unbulleted list|''[[:en:JAG (TV series)|JAG]]''|''[[:en:NCIS: Los Angeles|NCIS: Los Angeles]]''|''[[:en:NCIS: New Orleans|NCIS: New Orleans]]''}} }} '''အန်စီအိုင်အဲ့စ်''' ({{lang-en|NCIS}}) သည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်စက်တင်ဘာ ၂၃ ရက်တွင် CBS တွင်ပြသခဲ့သောအမေရိကန်ဒရာမာရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |date=2020-10-13 |title=Shows A-Z NCIS on CBS |url=http://thefutoncritic.com/showatch/ncis/listings/ |access-date=2020-10-13 |website=The Futon Critic}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၌ ၎င်းသည် အန်နီမေးရှင်းမဟုတ်သောဇာတ်ကားများ၌ ဒုတိယအရှည်လျားဆုံးသော ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်ပြီး လက်ရှိထိထုတ်လွှင့်သော [[:en:Law & Order: Special Victims Unit|Law & Order: Special Victims Unit]] (၁၉၉၉ - လက်ရှိ) ဇာတ်လမ်းတွဲကသာ ၎င်းထက်သာလွန်ခဲ့သည်။ သတ္တမမြောက်အရှည်ဆုံး အမေရိကန်ဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်မြင်သံကြား ဇာတ်လမ်းတွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာ တီဗွီဇာတ်လမ်းတွဲ အစီစဉ်]] gd183q5h7g0av1wtt4zgyl4e5km33wc 0 206116 1062809 771214 2026-11-10T13:50:38Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062809 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Nawaloka Hospital | trade_name = Nawaloka Hospital | logo = File:Nawaloka Hospital logo.png | logo_size = 180px | image = | image_size = | image_alt = | image_caption = | type = [[Private company|Private]] | traded_as = | founded = {{start date and age|df=yes|1985}}<ref name="Nawaloka" /> | founder = [[Deshamanya]] [[H. K. Dharmadasa]] | hq_location = Deshamanya, 23 H K Dharmadasa Mawatha, [[Colombo|Colombo 2]]<ref name="Nawaloka" /> | hq_location_country = [[Sri Lanka]]. | num_locations = {{decrease}} 823 <small>(2019)</small><ref name="Nawaloka" /> | industry = [[Healthcare]] | key_people = Dr Jayantha Dharmadasa <small>([[Chairman]])</small><ref name="Nawaloka">{{cite web| url =https://www.nawaloka.com/image/annual-report/pdf/Nawaloka_Hospitals_PLC_AR_2019-20.pdf | title = Nawaloka Hospital 2019-20 Annual Report | pages=14, 15| publisher = [[Colombo Stock Exchange]] | accessdate = November 20, 2020}}</ref> <br>[[Vidya Jyothi]] Professor Lal Gotabhaya Chandrasena <small>([[Director (business)|Director]])</small><ref name="Nawaloka" /> | products = [[Hospitals]], [[Pharmacy]], Diagnostic Centre, Multi-specialty [[tertiary care]] | services = | revenue = {{increase}} [[Sri Lankan rupee|Rs]] 8.556 billion <small>(2019)</small><ref name="Nawaloka" /> | operating_income = {{increase}} Rs 1.192 billion <small>(2019)</small><ref name="Nawaloka" /> | net_income = {{increase}} Rs 15.98 million <small>(2019)</small><ref name="Nawaloka" /> | assets = {{increase}} Rs 17.704 billion <small>(2019)</small><ref name="Nawaloka" /> | equity = {{increase}} Rs 3.413 billion <small>(2019)</small><ref name="Nawaloka" /> | owner = Nawaloka Construction Company <small>(64.17%)</small><ref name="Nawaloka" /><br>[[Vallibel One]] <small>(27.65%)</small><ref name="Nawaloka" /> | num_employees = {{decrease}} 2,305 <small>(2019)</small><ref name="Nawaloka" /> | parent = Nawaloka Construction Company <ref name="Nawaloka" /> | website = {{url|http://www.nawaloka.com|Nawaloka Hospital Colombo}} | footnotes = | areas_served = [[Sri Lanka]] }} '''နဝလိုကာဆေးရုံ''' သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ ဆေးရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် Deshamanya H. K. Dharmadasa က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သီရိလင်္ကာရှိ အကြီးဆုံးကိုယ်ပိုင်ဆေးရုံတစ်ခုဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ဆေးရုံများနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ဤဆေးရုံသည် သီရိလင်္ကာတွင် Intensive Care Units, Coronary Care Units, Laparoscopic Surgery and Thoracic Surgery စသည့် ဝန်ဆောင်မှုများ ပထမဆုံးပေးသည့် ဆေးရုံဖြစ်သည်။ ==သမိုင်း== ==ဝန်ဆောင်မှုများ== ==နဝလိုကာဆေးစင်တာ== ==နဝလိုကာဆေး== ==ဆုများ== * Public Service Star Award of Singapore<ref>{{Cite web|title=Dr. Jayantha Dharmadasa honoured with the prestigious Public Service Star Award of Singapore {{!}} Daily FT|url=http://www.ft.lk/hr/Dr--Jayantha-Dharmadasa-honoured-with-the-prestigious-Public--Service-Star-Award-of-Singapore/47-717028|access-date=2021-05-11|website=www.ft.lk|language=English}}</ref> * ISO 9001:2015<ref name=":0" /> * 5 Crown Award for Food Hygiene<ref>{{Cite web|title=Nawaloka Hospitals awarded 5th consecutive 5 Crown Award for Food Hygiene|url=http://bizenglish.adaderana.lk/nawaloka-hospitals-awarded-5th-consecutive-5-crown-award-for-food-hygiene/|url-status=dead|access-date=2021-05-11|website=bizenglish.adaderana.lk|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513112812/http://bizenglish.adaderana.lk/nawaloka-hospitals-awarded-5th-consecutive-5-crown-award-for-food-hygiene/|archive-date=13 May 2021}}</ref> * National Business Excellence Award<ref name=":0" /> ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.nawaloka.com/ Official website] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ ဆေးရုံများ]] a5ophyu100d0mpba09qqbrjwgzna5ab 0 206155 1062907 874557 2026-11-11T04:15:39Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062907 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = One Galle Face | native_name = | native_name_lang = | image = File:UG-LK Photowalk - OneGalleFace and surroundings - 2017-03-12 (13).jpg | image_size = 300px | caption = | map_type = Sri Lanka Colombo Central | map_alt = | map_caption = Location in central Colombo | map_size = | map_dot_label = | map_dot_mark = | location = 1 Galle Road, [[Slave Island|Colombo 02]], [[Sri Lanka]] | coordinates = {{Coord|06|55|40|N|79|50|41|E|region:SL|display=inline,title}} | status = | start_date = | completion_date = 2017-2019 | opening = 8 November 2019 | building_type = Mixed-use | antenna_spire = | roof = | top_floor = 51 | floor_count = 51 (two apartment towers) 3,733 (residential)<br> 33 (58,166 Office space) (office tower)<br> 31 (hotel)<br> 7 (mall) (74,746 Commercial spaces) <ref name="sha-la">{{Cite web|url = https://www1.hkexnews.hk/listedco/listconews/sehk/2020/0427/2020042701439.pdf|title = Shangri-La Hotels and Resorts Annual report 2019-20 |website=Shangri-La Hotels and Resorts |publisher = Shangri-La Hotels and Resorts Asia }}</ref> | elevator_count = | cost = {{US$|608 million}}<ref name="s45">{{cite magazine |magazine= daily ft.lk | title=Historic $ 608 m One Galle Face mall opens |url= http://www.ft.lk/front-page/Historic-608-m-One-Galle-Face-mall-opens/44-689285#:~:text=Shangri%2DLa%20yesterday%20ceremoniously%20opened,biggest%20venture%20in%20South%20Asia. |year=2019 |access-date= 2019-11-09 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20101107001617/http://www.ft.lk/front-page/Historic-608-m-One-Galle-Face-mall-opens/44-689285#:~:text=Shangri%2DLa%20yesterday%20ceremoniously%20opened,biggest%20venture%20in%20South%20Asia. |archive-date= 2019-11-09 }}</ref> | floor_area = {{convert|490000|sqft|abbr=on}}<ref name="s45" /> | architect = Chao Tse Ann & Partners (hotel)<br> [[Handel Architects]] (hotel)<br> LRF Designers (hotel; interior)<br> [[DP Architects]] (residences, retail, offices)<br> Mapsdesign (residences; design)<br> BTR (HK) (residences, offices; interior)<br> DDG (retail; interior)<br> MICD Associates (all)<br> Bensley Design Studios (all; landscape) | structural_engineer = | main_contractor = Woh Hup International (phase 1)<br> [[China Harbour Engineering]] (phase 2 & 3) | developer = Shangri-La Group - Asia | owner = [[Shangri-La Hotels and Resorts|Shangri-La]] {{small|(90%)}}<ref name="sha-la" /> | management = | references = | website = https://www.onegalleface.com/ | footnotes = <ref>{{cite web|title=The Development Team|url=http://www.onegalleface.com/residences/development-team|website=Onegalleface.com|access-date=9 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810012305/http://www.onegalleface.com/residences/development-team|archive-date=10 August 2017|url-status=dead|accessdate=3 June 2021|archivedate=10 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170810012305/http://www.onegalleface.com/residences/development-team}}</ref> }} '''ဝမ်းဂယ်လီဖေ့''' သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကိုလံဘိုမြို့၊ ဂယ်လီဖေ့ဂရင်းအနီးတွင် ဘက်စုံပါဝင်သည့် အဆောက်အဦတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော နိုင်ငံတာနှင့် ထိန်းသိမ်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ထားသည့် စီမံကိန်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.ft.lk/front-page/Historic---608-m-One-Galle-Face-mall-opens/44-689285|title=Historic $ 608 m One Galle Face mall opens {{!}} Daily FT|website=www.ft.lk|language=en|access-date=2019-11-09}}</ref> မိုးမျှော်တိုက်လေးခုပါဝင်ကာ ထိုအထဲမှ တစ်ခုသည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ရုံးခန်းများ ပါဝင်မည် ဖြစ်ပြီး နှစ်ခုသည် လူနေတိုက်ခန်းများ ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Shangri La Colombo hotel on stream; other plans on hold|url=http://www.sundaytimes.lk/140202/business-times/shangri-la-colombo-hotel-on-stream-other-plans-on-hold-81588.html|website=Sunday times.lk|access-date=10 August 2017}}</ref> လေးခုမြောက်တစ်ခုကိုမူ ဟိုတယ်တစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်သည်။ စီမံကိန်းတွင် ရှော့ပင်းမောတစ်ခုလည်း ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။ စီမံကိန်းတစ်ခုလုံး၏ ပရဝုဏ်နေရာကို ရှန်ဂရီလာမှ ပိုင်ဆိုင်သည်။ အမြွှာတာဝါနှစ်ခု ပါဝင်သည့် လူနေအဆောက်အဦသည် နိုင်ငံရှိ စတုတ္ထမြောက်အမြင့်ဆုံးအဆောက်အဦ ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။ အမြင့်မှာ ၁၉၄ မီတာ (၆၃၆ ပေ) ရှိသည်။ တာဝါတစ်ခုချင်းစီတွင် အထပ် ၅၁ ထပ် ရှိကာ အခန်းတစ်ခုချင်းစီတွင် အိပ်ခန်း ၂,၃,၄ ခန်း စသဖြင့် ပါဝင်မည် ဖြစ်သည်။ အခန်းများသည် ၁၇၃၃ စတုရန်းပေ (၁၆၁.၀ စတုရန်းမီတာ)၊ ၂၇၄၅ စတုရန်းပေ (၂၅၅.၀ စတုရန်းမီတာ)၊ ၃၅၄၁ စတုရန်းပေ (၃၂၉.၀ စတုရန်းမီတာ) အသီးသီးရှိကြသည်။ ထို့အပြင် ခေါင်မိုးပေါ်၌ အနားယူရန်တဲများ ၁၆ ခု ပါဝင်သည်။ ရှန်ဂရီလာဟိုတယ်၊ ကိုလံဘိုကို ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စီမံကိန်း၏ အဆောက်အဦလေးခုထဲမှ တစ်ခုအနေဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုဟိုတယ်တွင် အခန်း ၅၀၀နှင့် ဝန်ဆောင်မှုအခန်း ၄၁ ခန်း ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news|last1=Joseph|first1=Dishan|title=Shangri-La opens luxury paradise apartments for viewing|url=http://www.sundayobserver.lk/2017/03/12/shangri-la-opens-luxury-paradise-apartments-viewing|access-date=21 May 2017|publisher=[[Sunday Observer (Sri Lanka)|Sunday Observer]]|date=12 March 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Standard Chartered introduces mortgage loans for Shangri-La’s The Residences at One Galle Face|url=http://www.ft.lk/article/559109/Standard-Chartered-introduces-mortgage-loans-for-Shangri-La-s-The-Residences-at-One-Galle-Face|access-date=21 May 2017|publisher=[[Daily FT]]|date=4 August 2016}}</ref> ==ဝမ်းဂယ်လီဖေ့ရှိ ရှော့ပင်းမော== [[File:One Galle Face mall CMB Nov 2017.jpg|thumb|250px|right|Construction of the Mall, November 2017]] ရှော့ပင်းမောတွင် ၄၉၀၀၀၀ စတုရန်းပေ (၄၆၀၀၀ စတုရန်းမီတာ) ဝင်ဆံ့သည့် ရောင်းချနိုင်သည့် နေရာရှိသည်။<ref name="dailymirror">{{cite news|title=Shangri-La Hotels Lanka’s ‘The Mall at One Galle Face’ signs mega deal with Odel|url=http://www.dailymirror.lk/article/Shangri-La-Hotels-Lanka-s-The-Mall-at-One-Galle-Face-signs-mega-deal-with-Odel-133590.html|access-date=10 February 2018|agency=Daily Mirror|publisher=dailymirror.lk|date=27 July 2017}}</ref> အထပ် ၇ ထပ်ရှိမည်ဖြစ်ကာ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဖွင့်လှစ်မည်ဟု စီမံထားသည်။ ၎င်းတွင် ၁၇၀၀၀ စတုရန်းပေ (၁၆၀၀ စတုရန်းမီတာ) ရှိသည့် စားသောက်ခန်း၊ စူပါမားကတ်နှင့် ရောင်းချရန် အခန်း ၃၀၀ စီစဉ်ထားသည်။ ထို့အပြင် ဖျော်ဖြေရေးနှင့် ညစာရောင်းချခန်းများလည်း ပါဝင်သည်။<ref name="dailymirror"/><ref name="ceylontoday1">{{cite news|title=Shangri-La’s One Galle Face ‘Best Mixed Use Development’|url=http://www.ceylontoday.lk/print20170401CT20170630.php?id=35214|access-date=10 February 2018|agency=Ceylon Today|publisher=ceylontoday.lk|date=30 November 2017|accessdate=3 June 2021|archivedate=10 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180210235100/http://www.ceylontoday.lk/print20170401CT20170630.php?id=35214}}</ref><ref name="adaderanabiz">{{cite news|title=The Mall At One Galle Face Transforms Sri Lanka’s Retail Landscape|url=http://bizenglish.adaderana.lk/the-mall-at-one-galle-face-transforms-sri-lankas-retail-landscape/|access-date=10 February 2018|agency=Ada Derana|publisher=Ada Derana Biz|date=9 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180210181329/http://bizenglish.adaderana.lk/the-mall-at-one-galle-face-transforms-sri-lankas-retail-landscape/|archive-date=10 February 2018|url-status=dead}}</ref> {{Gallery |title= |width=200 | height=270 |align=center |footer= |File:UG-LK Photowalk - OneGalleFace and surroundings - 2017-03-12 (8).jpg |alt1= |The hotel component in March 2017 |File:Galle Road - 4 Feb 2018 (2).jpg |alt2= |The residential component in February 2018 }} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ အဆောက်အအုံများ]] 9s68evh9jcnxvydgr6anu1261zbg1gc 0 207294 1062866 1050133 2026-11-10T18:44:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062866 wikitext text/x-wiki [[File:Moulmeinfromgreatpagoda.JPG|thumb|upright=1.35|ဘုရားမှ မော်လမြိုင်မြို့မြင်ကွင်း၊ ဗြိတိသျှဓာတ်ပုံဆရာ ဆမ်မြူယယ်လ် ဘောန်၏လက်ရာ ၁၈၇၀။]] "'''မန္တလေး'''"ကဗျာသည် [[ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင်]] ဖွဲ့ဆိုခဲ့၍ ၁၈၉၀ တွင်{{efn|It appeared in the ''Scots Observer'' on 21 June 1890.<ref name=KiplingSocietyMandalay>{{cite web |title=Mandalay |url=http://www.kiplingsociety.co.uk/rg_mandalay1.htm |publisher=The Kipling Society |access-date=19 September 2018}}</ref>}} စတင်ထုတ်ဝေခဲ့ကာ ၁၈၉၂ တွင် ထွက်ရှိသော "စစ်တန်းလျားမှ ဇာတ်လမ်းကဗျာများနှင့် အခြားကဗျာများ" (Barrack-Room Ballads, and Other Verses) တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကဗျာသည် ရှေးယခင် ဗြိတိသျှ-အိန္ဒိယနယ်မြေ၏ အပိုင်းဖြစ်သော ကိုလိုနီခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ (ယခင်အသုံး - ဗမာ) ကို ဇာတ်အိမ်တည်၍ ဖွဲ့ဆိုထားသည်။ ကဗျာတွင်ပါဝင်သော ဇာတ်ကောင်သည် လန်ဒန်အရှေ့ပိုင်းသား (Cockney- ကော့ခ်နီ) အလုပ်သမားလူတန်းစား စစ်သားတစ်ဦး၏ ငြီးငွေ့ဖွယ် ကျပ်ကျပ်တည်းတည်းဖြစ်နေရှာသော လန်ဒန်မြို့ကို ပြန်လည်ရောက်ရှိအပြီး မြန်မာ့မြေတွင် လွတ်လွတ်လပ်လပ်ရှိခဲ့ပုံ၊ မြန်မာမိန်းကလေးတစ်ဦးနှင့် ချစ်သူဖြစ်ခဲ့ပုံများကို ပြန်ပြောင်းအောက်မေ့သည့်ပုံစံ၊ ယခုတွင် အလွန်အလှမ်းကွာဝေး၍ မရောက်နိုင်တော့ပြီဖြစ်ကြောင်းကို ပုံဖော်ပြောပြသည့် ကဗျာဖြစ်သည်။<ref name="Jack 2017"/> ကဗျာသည် လူသိများထင်ရှားလာခဲ့၏ ။ အထူးသဖြင့် ဤကဗျာကို အိုလီ စပိ(ခ်စ်) (Oley Speaks) က ၁၉၀၇ တွင် ဂီတအဖြစ်ဖန်တီးလိုက်သည့်နောက် ပို၍ လူသိများလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Hays |first1=Jeffrey |title=Rudyard Kipling and Burma |url=http://factsanddetails.com/southeast-asia/Myanmar/sub5_5e/entry-3082.html |website=Facts and Details |access-date=1 June 2018 |date=May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140717012952/http://factsanddetails.com/southeast-asia/Myanmar/sub5_5e/entry-3082.html |archive-date=17 July 2014 |url-status=dead}}</ref> ကဗျာကို ကစ်ပလင်၏ ခေတ်ပြိုင်ပုဂ္ဂိုလ်များက နှစ်ခြိုက်ခဲ့ကြပေသည်။ သို့ရာ၌ အချို့သူများက ကဗျာတွင်ပါဝင်သော တည်နေရာများ၏ ကမောက်ကမဖြစ်မှုနေမှုကိုကား ကန့်ကွက်ပြောဆိုမှုများရှိကြ၏ ။<ref name="Selth 2015"/> ကဗျာကို "ဗြိတိသျှအင်ပါယာဘက်တိမ်းသော ဖွဲ့နွဲ့ရေးစပ်မှု" ဟူ၍ ဝေဖန်ခံရခဲ့သော်လည်း<ref name="Hamilton 1998"/> များမကြာမီအချိန်က ကစ်ပလင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိရေးသူ ဆာ ဒေးဗစ် ဂီလ်မောရ် (Sir David Gilmour) နှင့် အခြားသူများက ထိုသို့မဟုတ်ကြောင်း ခုခံချေပသည်။ အခြားဝေဖန်ရေးဆရာများက ကဗျာတွင်ပါရှိသော ကြောင်းရာများကို ထွေလာဆန်းပြားသည့် ကာမရမက်ဆန်သည်၊ ဝိတိုရိယခေတ်၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအရေးအသားဖြစ်သည်၊ ချစ်မှုရေးရာအဖွဲ့ဖြစ်သည်၊ အဆင့်အတန်း၊ ရာထူးအာဏာ၊ ကျားမ ခွဲခြားမှုပါဝင်သည် ဟူ၍ခွဲခြားဖော်ပြကြသည်။<ref name="Jack 2017"/><ref name="Wesley 2017"/> စပိ(ခ်စ်)၏ ဂီတတေးသွားနှင့်အတူ သီချင်းကို အမေရိကန်အဆိုတော် ဖရန့်ခ် ဆင်နားတာက ကဗျာပါ "girl" နေရာတွင် "broad" ဟူ၍ ပြောင်းလဲသီဆိုထားကာ ထိုပြောင်းလဲမှုကို ကစ်ပလင်မိသားစုက မနှစ်ခြိုက်ခဲ့ကြပေ။ ကာ့တ် ဗာယီလ် (Kurt Weill) က ဂီတသံစဉ်ထည့်ကာ ဘားတော့(လ်တ်) ဘရက်(ချ်တ်) (Bertolt Brecht) စာသားထည့်သွင်းထားသော မန္တလေးသီချင်း (Mandalay Song) သည်လည်း ဤကဗျာကို ရည်ညွှန်းသီဆိုခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ==ဖြစ်ပေါ်လာမှု== [[File:Viewpoint pagoda.JPG|thumb|"မော်လမြိုင်က ဘုရားအို"။ မော်လမြိုင်မြို့၏ တောင်ကုန်းတစ်ခုရှိ ဗုဒ္ဓစေတီတော်တစ်ဆူ။]] ===နောက်ခံ=== ကဗျာခေါင်းစဉ်ဖြစ်သည့် [[မန္တလေး]]သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် နောက်ဆုံးမင်းဆက်များ၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ ထိုစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၈၈၆ မှ ၁၉၃၇ အထိ ဗြိတိသျှ-အိန္ဒိယ၏ အစိတ်အပိုင်း၊ ၁၉၃၇ မှ ၁၉၄၈ အထိ ဗြိတိသျှ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်နယ်မြေ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဗျာတွင် "old Moulmein pagoda - မော်လမြိုင်က ဘုရားအို" ဟူ၍ ရေးသားထားကာ မော်လမြိုင်သည် မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်း၌တည်ရှိကာ ထိုခေတ်အခါက အင်္ဂလိပ်လက်အောက်တွင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာ၌ စခန်းချလျက် ရှိကြသော ဗြိတိသျှစစ်သည်များသည် [[ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ ကုမ္ပဏီ]]က ပြေးဆွဲသော ရေနွေးငွေ့တလူလူ ဒလက်သင်္ဘောကြီးများဖြင့် [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကြောင်းတစ်လျှောက်သို့ အစုန်အဆန် ခရီးဆန့်လျက် ရှိခဲ့ကြသည်။ ရန်ကုန်မှ မန္တလေးသို့ ၄၃၅ မိုင် (၇၀၀ ကီလိုမီတာ) ခရီးအကွာအဝေးရှိ၍ ၁၈၈၅ [[တတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ]]အတွင်း ဗြိတိသျှ နှင့် အိန္ဒိယ စစ်သား (၉,၀၀၀) တို့ကို ထို ရေနွေးငွေ့ဒလက်သင်္ဘောများ၊ အခြားမော်တော်ဘုတ်များဖြင့် ရန်ကုန်မှ မန္တလေးသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုရေနွေးငွေ့သင်္ဘောကြီးများကို ကဗျာတွင် "the old flotilla" ဟူ၍ ကဗျာဆရာက သုံးနှုန်းထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေး|ပြောက်ကျားသဏ္ဌာန်စစ်ပွဲ]]များလည်းဖြစ်ပွားခဲ့ကြပြီး ထို့နောက် မန္တလေးနန်းတော်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြကာ ဗြိတိသျှတပ်ရင်းများသည် မြန်မာပြည်၌ နှစ်အနည်းငယ်ကြာသည်အထိ နေထိုင်စခန်းချခဲ့ကြသည်။<ref name=Chubb1973>{{cite book |last1=Chubb |first1=Capt H. J. |last2=Duckworth |first2=C. L. D. |title=The Irrawaddy Flotilla Company 1865-1950 |date=1973 |publisher=National Maritime Museum}}</ref><ref name=Webb>{{cite web |last1=Webb |first1=George |title=Kipling's Burma: A Literary and Historical Review {{!}} An address to the Royal Society for Asian Affairs |url=http://www.kiplingsociety.co.uk/rg_webb_burma.htm |publisher=The Kipling Society |access-date=19 September 2018 |date=16 June 1983}}</ref> [[File:British forces arrival mandalay1885.jpg|thumb|"ဖလော်တီလာတွေရှိရာ" ။ ဗြိတိသျှစစ်သားများသည် မန္တလေးမြို့၌ ရေနွေးငွေ့တလူလူဝေသော ဒလက်သင်္ဘောများမှ ကမ်းသို့ဆင်းနေကြစဉ်၊ [[တတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ]] အတွင်း ၁၈၈၅ နိုဝင်ဘာ ၁၈]] ကဗျာဆရာ ကစ်ပလင်သည် ထိုခေတ်အခါက မင်းမျိုးမင်းနွယ်များကို ဖော်ပြသုံးနှုန်းရာ၌ ''"An' 'er name was Supi-yaw-lat - - jes' the same as Theebaw's Queen."'' (''သူ့ရဲ့အမည် စုဖုရားလတ်တွင်၊ သီပေါဘုရင် နန်းထိပ်ခေါင်တင်တဲ့'') ဆိုသည့် စာသားများဖြင့် သုံးစွဲထားသည်။ [[သီပေါမင်း]]သည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး မန္တလေးတွင် နန်းစိုက်သည်။ မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရားခေါင် [[ဆင်ဖြူမရှင်]] ကြံစည်သော သွေးချောင်းစီးသည့် နန်းလုပွဲတွင် သီပေါမင်းသား ဘုရင်ဖြစ်လာသည်။ ထိုသို့ ဘုရင်မဖြစ်မီတွင် နှမဝမ်းကွဲတော်သူ(ဖအေတူအမေကွဲ) စုဖုရားလတ်နှင့် ၁၈၇၈ တွင် လက်ထပ်သဘင် ဆင်ယင်ခဲ့ကြသည်။ သီပေါဘုရင်သည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအတော်များများကို ဖော်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း ၁၈၂၄ ကတည်းက ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းယူထားပြီးသည့် အောက်ပြည်ကို ပြန်လည်ရရှိရန်အတွက် ကြိုးပမ်းမှုအမှားတစ်ခု ပြုမိခဲ့လေသည်။ အဆုံးသတ်ရလဒ်သည်ကား ဗြိတိသျှတို့၏ ကျူးကျော်ခြင်းခံခဲ့ရ၍ သီပေါမင်းနှင့် စုဖုရားလတ်တို့အား အိန္ဒိယသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် သီပေါမင်းနှင့် စုဖုရားလတ်တို့၏ အမည်များသည် ကဗျာ၌ပါဝင်သော ဗြိတိသျှစစ်သားအတွက် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ကြသည့် အမည်များပင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |last1=Synge |first1=M. B. |title=The Annexation of Burma |work=The Growth of the British Empire |url=http://www.mainlesson.com/display.php?author=synge&book=growth&story=burma |publisher=The Baldwin Project |date=2003 |access-date=20 September 2018 |archive-date=4 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204225250/http://www.mainlesson.com/display.php?author=synge&book=growth&story=burma }}</ref><ref>{{cite journal| last=Christian |first=John LeRoy |year=1944 |title=Thebaw: Last King of Burma | url=https://archive.org/details/sim_journal-of-asian-studies_1944-08_3_4/page/309 |journal=The Journal of Asian Studies |pages=309–312 | doi=10.2307/2049030|volume=3|issue=4}}</ref><ref>{{cite book |url=http://assets.cambridge.org/97805217/80216/excerpt/9780521780216_excerpt.pdf |title=The Making of Modern Burma |author=Thant, Myint U |publisher=[[Cambridge University Press]] |pages=1 |isbn=978-0-521-79914-0 |access-date=28 June 2021 |archive-date=1 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210701072531/http://assets.cambridge.org/97805217/80216/excerpt/9780521780216_excerpt.pdf |url-status=dead }}</ref> ===ရေးသားခြင်း=== ကစ်ပလင်၏ မန္တလေးကဗျာကို ၁၈၉၀ မတ် နှင့် ဧပြီကြားတွင် ရေးသားခဲ့ကာ ယင်းအချိန်၌ ကဗျာဆရာသည် အသက် (၂၄) နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်။ ၁၈၈၉ အောက်တိုဘာလ၌ အင်္ဂလန်သို့ ပြန်ရောက်ခဲ့ပြီး ယခင်က အိန္ဒိယတွင် ခုနစ်နှစ်ကြာနေထိုင်ခဲ့ဖူးသည်။ အိန္ဒိယ၌ရှိစဉ် အရှေ့ဘက်တလွှားသို့ သွားသည့်လမ်းကြောင်းကိုသုံး၍ [[ကာလကတ္တားမြို့]]မှ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ထိုမှနေ၍ အမေရိကသို့ဖြတ်၍ အိမ်ပြန်ခရီးစဉ်ကို မိတ်ဆွေဖြစ်သူ အဲလက်စ်၊ တဒ်ဟီးလ် တို့နှင့်အတူ ရေနွေးငွေ့သင်္ဘောဖြင့် ခရီးနှင်ခဲ့ကြလေရာ ရန်ကုန်သည် ကာလကတ္တားမှ ပထမဆုံး ခေတ္တဆိုက်ကပ်သော ဆိပ်ကမ်းဖြစ်ခဲ့ကာ ထို့နောက် မော်လမြိုင်တွင် မစီစဉ်ထားသော ဆိုက်ကပ်ရပ်နားမှုတစ်ခု ရှိခဲ့သည်။<ref name=KiplingSocietyMandalay/> ထိုသို့ရောက်စဉ် ကစ်ပလင်က ဗမာမိန်းကလေးများ၏ အလှတရားသည် ၎င်းကို နှစ်ခြိုက်တိမ်းမူးစေခဲ့သည်ဟု ယခုလို ရေးသားထားခဲ့၏ ။<ref name=KiplingFromSeaToSea1899/> - {{quote|စဦးထင်မြင်ခံစားချက်ကနေ ဖြစ်လာတဲ့ မျက်ကန်းနှစ်ခြိုက်မှုနဲ့ကို ကျုပ်က ဗမာတွေကို ချစ်တာဗျ၊ ကျုပ်သေတဲ့အခါ ကျုပ်က ဗမာတစ်ယောက်ဖြစ်သွားလိမ့်မယ် ... ပြီးတော့ အသားတော်ညိုပြာညက် ခပ်လှလှမိန်းကလေးတစ်ဦးနဲ့အတူ ဟိုဟိုဒီဒီ လမ်းလျှောက်ကြမယ်။ မိန်းကလေးက ဟာသလေးတွေပြောလိုက် ရယ်လိုက်နဲ့ပေါ့။ သူစိမ်းယောက်ျားတစ်ယောက်က ကြည့်နေတဲ့အခါ ဆာရီကို ခေါင်းပေါ် ဆွဲတင်ပြီး နောက်ကနေမှ ကြာပေးပြီး စိုက်ကြည့်နေမယ့် မိန်းကလေးမျိုးလည်းမဟုတ်ပေဘူး။ ကျုပ်လမ်းလျှောက်တဲ့အခါ နောက်ကနေ လေးတွဲတွဲနဲ့ လျှောက်တဲ့သူမျိုးလည်းမဟုတ်ပြန်ဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒါတွေက အိန္ဒိယဓလေ့ထုံးစံတွေလေ။ ကျုပ်ပြောတဲ့ မိန်းကလေးကတော့ မျက်လုံးနှစ်လုံးကြားက မြင်မြင်သမျှအရာအားလုံးကို ကြည့်နေမှာ၊ ရိုးဂုဏ်ရယ် ခင်စရာကောင်းတဲ့စိတ်တွေနဲ့ ကြည့်နေတာမျိုးပေါ့ဗျာ။ အဲ ... ဂေါဖီရွက်လိုလိုဟာတွေပတ်ထားတဲ့ ဆေးပြင်းလိပ်တိုတိုကြီးသောက်ပြီး သူ့ရဲ့ပါးစပ်ကို အလှပျက်စေမဲ့အလုပ်မျိုး မလုပ်မိအောင်တော့ သွန်သင်ရမယ်။ အဲဒီဆေးပြင်းလိပ်အစား အီဂျစ်ရဲ့ အကောင်းဆုံးတံဆိပ် စီးကရက်လေးတွေပဲ သောက်ပါလို့ ပြောပြရဦးမယ်။<ref name=KiplingFromSeaToSea1899>''From Sea to Sea (1899) Volume 2 Chapter 2 [http://www.telelib.com/authors/K/KiplingRudyard/prose/FromSeaToSea/seatosea_II.html telelib.com]</ref>}} ကစ်ပလင်က ၎င်းမော်လမြိုင်တွင် ရှိခဲ့စဉ် ၎င်းကဗျာကြောင့် ကျော်ကြားလာမည့် ဘုရားကို သတိမမူမိခဲ့ဘဲ ထိုဘုရားလှေကားထစ်များမှ မြန်မာအလှမယ်လေး၏ အလှတရားကြောင့် ကြွေဆင်းခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထိုခေတ်အခါက ဗမာအမျိုးသမီးများ၏ အလှအပကို အနောက်တိုင်းသားများက ရည်ညွှန်းပြောဆိုရေးသားမှုများရှိခဲ့ကြသည်။{{sfn|Selth|2016|page=24}} ===ထုတ်ဝေခြင်း=== မန္တလေးကဗျာသည် ပွဲဦးထွက်အနေဖြင့် "Scots Observer" သတင်းစာ/ဂျာနယ် တွင် ၁၈၉၀ ဇွန် ၂၁ ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=KiplingSocietyMandalay/> စာအုပ်အနေဖြင့် ပထမဆုံးပါဝင်မှုမှာ စစ်တန်းလျားမှ ဇာတ်လမ်းကဗျာများနှင့် အခြားကဗျာများ" စာအုပ်၌ ၁၈၉၂ တွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။<ref name=KiplingSocietyMandalay/> ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ကစ်ပလင်၏ ကဗျာပေါင်းချုပ်စာအုပ်များတွင်လည်းပါဝင်ခဲ့ရာ အမည်အားဖြင့် ၁၉၀၀၌ ထွက်ရှိသော "အစောပိုင်းကဗျာများ" (Early Verse) ၊ ၁၉၁၉ တွင် ထုတ်ဝေသော "ကဗျာပေါင်းချုပ်" (Inclusive Verse) ၊ ၁၉၄၀ တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သော "အကောင်းဆုံးကဗျာများ" (Definitive Verse) စာအုပ်တို့တွင်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ၁၉၃၆ ၌ ထွက်ရှိသော "ကဏ္ဍစုံလင် ကစ်ပလင်" (A Kipling Pageant) နှင့် ၁၉၄၁ တွင် ထွက်ရှိသော တီ အက်စ် အဲလိယတ် (T. S. Eliot) ၏ "ကစ်ပလင်ကဗျာများမှ စိတ်ကြိုက်စာစု" (A Choice of Kipling’s Verse) တို့တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။<ref name=KiplingSocietyMandalay/> ==ဖွဲ့စည်းမှု== ဤကဗျာကို ရိုးရာဘဲလဒ်အဖွဲ့ပုံစံ AABB ကာရံစနစ်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သို့ရာတွင် ကစ်ပလင်က ရင်သပ်ဖွယ်ရာ မမေ့နိုင်စရာကောင်းသည့် AABBBBBBBB ကာရံစနစ်ဖြင့် စတင်ထားကာ A ကာရံသည် ''sea - me'' ဖြစ်၍ B ကာရံသည် ''say - lay - Mandalay'' ဆိုသည့်စကားလုံးများဖြစ်ကြသည်။<ref name="Hamilton 1998"/> ဘဲလဒ်အဖွဲ့နှင့်ဆင်တူသော အခြားသွင်ပြင်တစ်ခုမှာ ပုံနှိပ်ဟန်အရသော်လည်းကောင်း၊ အဆုံးသတ် သုံးလုံးတွဲကာရံစနစ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း ထင်ပေါ်စေသည့် အပိုဒ်များ၊ သံပြိုင်အပိုဒ်များကို အသုံးချထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ကဗျာ၏အဆုံးသတ်သည်ကား ကဗျာအစကိုပင် ပြန်ကောက်၍ ခပ်ဆင်ဆင်တူအောင်ထည့်ထားသောကြောင့် ရိုးရာဘဲလဒ်ပုံစံ၏ ထပ်ကျော့သဘောကို ပေါ်စေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ရွတ်ဆိုရန်အတွက်သော်လည်းကောင်း အလွတ်ကျက်မှတ်ရန်အတွက်သော်လည်းကောင်း သင့်တော်သကဲ့သို့ သီဆိုရန်အတွက်လည်း အဆင်ပြေစေသည်။<ref name="Hamilton 1998"/> ကဗျာ၏မတြာမှာ "ဖိဖော့ ရှစ်သံတွဲစကားစု" (trochaic octameter) ဖြစ်သဖြင့် ပဒ{{efn|ပဒဆိုသည်မှာ ကဗျာလင်္ကာတွင် စကားလုံး နှစ်လုံး-သုံး-လေး စသည်ဖြင့် ပိုင်းခြားထားသော စကားစုများဖြစ်သည်<ref>Burmese Orthography, Myanmar Language Commission, 1993</ref>}} ရှစ်ခုပါဝင်သည်။ ထိုရှစ်သံတွဲတွင် စာကြောင်းများ၏ နောက်ဆုံးစာလုံးမှလွဲ၍ ကျန်သည့်အတွဲများ၌ အဖိဝဏ္ဏ (ဖိသံ)၊ ကပ်လျှက်တွင် အဖော့ဝဏ္ဏ (ဖော့သံ) ဖြင့်စီစဉ်ထားရှိသည်။ နောက်ဆုံးပဒသည် ဖော့သံမဲ့၍ ဖိသံသာပါရှိသည်။<ref name="Moore 2015">{{cite book |last=Moore |first=Steven |title=William Gaddis: Expanded Edition |url=https://books.google.com/books?id=H9_IBgAAQBAJ&pg=PA115 |year=2015 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-62892-646-0 |page=115}}</ref><ref name="Fenton 2003">{{cite book | last=Fenton | first=James |author-link=James Fenton | title=An Introduction to English Poetry | url=https://archive.org/details/introductiontoen0000fent_y9f4 | publisher=Penguin | year=2003 | isbn=978-0-14-100439-6 | oclc=59331807 | pages=[https://archive.org/details/introductiontoen0000fent_y9f4/page/39 39]–43}} <!--Trochee, trochaic metre, catalectic--></ref> ဥပမာတင်ပြရလျှင် {{quote|Ship me / somewheres / east of / Suez, / where the / best is / like the / worst,<br/>Where there / aren't no / Ten Com/mandments / an' a / man can / raise a / thirst;<br/>For the / temple/-bells are / callin', / and it's / there that / I would / be—<br/>By the / old Moul/mein Pa/goda, / looking / lazy / at the / sea.}} ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ကစ်ပလင်၏ခေတ်အခါ၌ ၎င်း၏ကဗျာပါ မတြာ၊ ကာရံတို့ကို ချီးချူးထောမနာပြုခြင်းခံခဲ့ရကာ ၁၉၁၅ ထွက် "ကဗျာဖွဲ့ခြင်း အနုပညာ" (The Art of Verse Making) စာအုပ်၌ မောဒတ်စ်တီ ဟန်းနစ် ဂျော်ဒန်က "ကစ်ပလင်မှာ မတြာ၊ ကာရံတွေအတွက် အံဩစရာ နားရှိပေတယ်။ ဖိဖော့သံတွေက ကွက်တိဝင်ပြီး သူ့ရဲ့နရီစည်းဝါးကလည်း ထစ်ထစ်ငေါ့ငေါ့ မဟုတ်သလို မသေချာမရေရာတဲ့ပုံစံလည်း မဟုတ်ဘူး။ သူ့မန္တလေးကဗျာဆိုရင် ကာရံပိုင်း အလွန်တရာကောင်းမှကောင်းဆိုပြီး ကိုးကားယူချင် ယူနိုင်သဗျ၊ အရင်ကရေးဖွဲ့ခဲ့သလို သက်သက်သာသာ ချောချောမွေ့မွေ့နဲ့" ဟူ၍ ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last1=Hannis Jordan |first1=Modeste |title=The Art of Verse Making |url=https://archive.org/details/artversemaking00jordgoog |date=1915 |publisher=The Hannis Jordan Company |location=New York |pages=[https://archive.org/details/artversemaking00jordgoog/page/n30 26]–27}}</ref> ကဗျာဆရာနှင့် ဝေဖန်ရေးသမား တီ အက်စ် အဲလိယတ်က ၁၉၄၁ ၌ "ကစ်ပလင်သည် ၎င်း၏ဘဲလဒ်အဖွဲ့များအတွက် တီထွင်ထုတ်ဖော်ခဲ့သော ပုံစံအမျိုးမျိုးသည် သာမန်နှင့်မတူ ထူးခြားလှသည်၊ တစ်ခုချင်းစီသည် ထင်ရှား၏ ၊ ကဗျာကပေးပို့သည့် ခံစားချက်၊ ကြောင်းရာနှင့် ကွက်တိဝင်သည်။" ဟူ၍ ရေးသားခဲ့သည်။<ref name=Eliot/> ==အကြောင်းအရာ== ===နယ်ချဲ့ဝါဒ=== [[File:Third Anglo-Burmese War A.jpg|thumb|upright|[[တတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ]]တွင် ဗြိတိသျှများ [[မန္တလေး နန်းတော်]]တွင် တွေ့ရစဉ်။ "သရုပ်ဖော် လန်ဒန်သတင်းစာ" (၁၈၈၇) ။]] ====ထောက်ခံမှု==== စာပေဝေဖန်ရေးသမား ရှရန် ဟာမီလ်တန်က ၁၉၉၈ တွင် ''မန္တလေး'' ကဗျာသည် ကောင်းမွန်သော ''အင်ပါယာဂုဏ်ပြု ဖွဲ့နွဲ့ရေးစပ်မှု (အင်ပါယာဆိုင်ရာ အမြင်စိတ်ကူးဖော်ပြမှု)'' ဟုဖော်ပြသည်။<ref name="Hamilton 1998">{{cite journal |last1=Hamilton |first1=Sharon |title=Musicology as Propaganda in Victorian Theory and Practice |journal=Mosaic: An Interdisciplinary Critical Journal |date=June 1998 |volume=31 |issue=2 |pages=35–56 |jstor=44029771}}</ref> ရှေးယခင် စစ်သည်တော်များသည် ၎င်းတို့၏ဆောင်ရွက်ချက်များကို သီချင်းလုပ်ဆိုကြကာ စိတ်နှလုံးခံစားမှုကို တိုးမြင့်စေသည်။ ဤသို့ဖြင့် သီချင်းအမျိုးအစားတစ်ခုပေါ်ပေါက်လာရာ အမည်အားဖြင့် "နယ်စပ်စည်းရိုး ဘဲလဒ်သီချင်းများ" (border ballad) ဖြစ်လာသည်။ ဤရှေးရိုးရာ "နယ်စပ်စည်းရိုး ဘဲလဒ်သီချင်းများ" ထဲသို့ အံဝင်စေရန် ကစ်ပလင်က မန္တလေးကဗျာကို ထိုအမျိုးအစားထဲသို့ သွတ်သွင်းခြင်းဖြင့် အင်ပါယာချီးမြှောက် သီချင်းဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဤသည်ကို သူမ (ဟာမီလ်တန်) က ဆက်လက်ပြီး ကစ်ပလင်သည် ဝိတိုရိယခေတ် စာဖတ်သူကို အင်ပါယာ(ဂုဏ်ပြု) သီချင်းတစ်ပုဒ်အဖြစ် ရှုမြင်တတ်စေရန် အရိပ်နိမိတ်ပြပေးသည်ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref name="Hamilton 1998"/> မန္တလေးကဗျာပါဝင်သော "စစ်တန်းလျားမှ ဇာတ်လမ်းကဗျာများနှင့် အခြားကဗျာများ" စာအုပ်ကို ၁၈၉၂ တွင် ထိုပုံစံမျိုးဖြင့် စီစဉ်မှုပြုခဲ့သည်။ ယင်းကာလသည် ဗြိတိသျှဘဲလဒ်ခေါ်သည့် ဇာတ်လမ်းသီချင်းကဗျာများ၏သမိုင်းကို ထက်သန်စွာဖြင့် စိစစ်နေသော အချိန်အခါလည်းဖြစ်သောကြောင့် ကစ်ပလင်သည် "အမျိုးသမီးတစ်ဦးက အနိုင်ရသူ လူဖြူတစ်ဦးကို အရှုံးပေး အညံ့ခံခြင်း၊ ထပ်တိုးသဘောအနေဖြင့် မိမိ၏ မြို့၊ နိုင်ငံကိုပါ အညံ့ခံခြင်း ... " စသည့် သတင်းစကားသယ်ဆောင်ထားသည်မှာ မန္တလေးကဗျာဖြစ်သည်ကို သိမြင်ပေလိမ့်မည်ဟူ၍ ဟာမီလ်တန်က ဆက်လက်ရေးသားခဲ့သည်။<ref name="Hamilton 1998"/> သူမက ဆက်လက်သုံးသပ်ရာ ထိုအထဲမှ စစ်သားသည် သဒ္ဒါနည်းအရ "အပြု" သဘောဆောင်၍ မိန်းကလေးသည်ကား သဒ္ဒါနည်းအရ "အပြုခံ" သဘောဆောင်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ရေးဖွဲ့ထားသည်၌ မိန်းကလေးသည် "လိုလိုလားလား အညံ့ခံကာ သူ့ကျွန်" သဘောသက်ရောက်မှုရှိနေသည်ကို ဟာမီလ်တန်က ထောက်ပြသည်။<ref name="Hamilton 1998"/> မိန်းကလေး၏အမည်ကို သီပေါဘုရင်၏ ကြင်ရာတော် စုဖုရားလတ် မည်ကြောင်း ဆိုသည့်အချက်မှာ ကစ်ပလင်က ဗြိတိသျှတို့၏ ဗမာနန်းဆက်ကို ဖယ်ရှားခဲ့ခြင်းအား ရောင်ပြန်ဟပ် ဖော်ပြမှုဟူ၍ပင် သူမက ဝေဖန်မှုပေးခဲ့သည်။<ref name="Selth 2015"/> ====ကန့်ကွက်မှု==== အန်ဒရူး ဆက်(လ်သ်) က ဟာမီလ်တန်၏ စိစစ်ချက်ကို မှတ်ချက်ပြုခဲ့ရာ "ကစ်ပလင်ရဲ့ ခေတ်ပြိုင်ပုဂ္ဂိုလ်တွေ ဒါမှမဟုတ် အဲဒီခေတ်ကစပြီး ယခုခေတ်အထိ များလှစွာသောသူတွေဟာ ဒီဘဲလဒ်ကို ဆိုင်ရာသူတွေလောက်ပဲ နားလည်တဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေနဲ့ရေးထားတာကို သိကြရဲ့လားဆိုတာကတော့ အငြင်းပွားစရာကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ထက်သန်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတော့ ရခဲ့ပါတယ်" ဟူ၍ဆိုသည်။<ref name="Selth 2015"/> ၂၀၀၃ တွင် ဒေးဗစ် ဂီလ်မောက ၎င်း၏စာအုပ်''The Long Recessional: The Imperial Life of Rudyard Kipling'' တွင် "ကစ်ပလင်ရဲ့ (ဗြိတိသျှ)အင်ပါယာအပေါ်ရှုမြင်ပုံက ကိုယ့်နိုင်ငံအကျိုးအတွက် သူတစ်ပါးနိုင်ငံများကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်မဲ့ နယ်ချဲ့ဝါဒမျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ သေချာတာကတော့ သူမှာ လူမျိုးရေးခွဲခြားစိတ် မရှိဘူး။ မန္တလေးကဗျာသည် အလွန်နှစ်သက်ဖွယ်ရှိသော်လည်း ထင်ရှားသိသာသောအမှားများနှင့် ကဗျာတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်ဟု ဂီလ်မောက ဆက်လက်ရေးသားထားသည်။<ref name="Gilmour 2003">{{cite book | last=Gilmour | first=David | title=The long recessional : the imperial life of Rudyard Kipling | publisher=Pimlico | year=2003 | isbn=978-0-7126-6518-6 | oclc=59367512}}</ref><ref name="Roberts 2003">{{cite news |last1=Roberts |first1=Andrew |author1-link=Andrew Roberts (historian) |title=At last, Kipling is saved from the ravages of political correctness |url=https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3591241/At-last-Kipling-is-saved-from-the-ravages-of-political-correctness.html |access-date=31 May 2018 |work=[[The Daily Telegraph]] |date=13 May 2003}}</ref> ဆက်(လ်သ်)ကလည်း ထိုသို့ပင် ရှုမြင်သုံးသပ်ထားသည်။ ဆက်(လ်သ်) က ကစ်ပလင်၏ ခေတ်ပြိုင်ပုဂ္ဂိုလ်များက များမကြာမီတွင်ပင် ကဗျာပါ ပထဝီအနေအထား ကမောက်ကမ၊ မမှန်မကန်ရေးထားသည်ကို သိမြင်ခဲ့ကြရာ နမူနာအနေဖြင့် မော်လမြိုင်မြို့သည် ပင်လယ်မှ ၆၁ ကီလိုမီတာ (၃၈ မိုင်) ဝေး၍ ပင်လယ်ကို မမြင်နိုင်၊ ပြီးလျှင်လည်း ကဗျာ၌ ပင်လယ်သည် အရှေ့၌ရှိသည်ဟု ရေးသားထားရာ အမှန်မှာ ပင်လယ်သည် အနောက်ဘက်တွင်သာရှိသည်။<ref name="Selth 2015"/> အီယန် ဂျက်က ဂါးဒီးယန်းသတင်းစာတွင် ကစ်ပလင်သည် ကဗျာ၌ အင်ပါယာနှင့် နယ်ချဲ့ဝါဒကို ချီးမြှောက်နေသည်မဟုတ်ဟု ရေးသားဖော်ပြခဲ့ကာ ဆက်လက်၍ဆိုသည်မှာ ၎င်းသည် "လူဖြူတစ်ယောက်၏ ဝန်ထုပ်" (The White Man's Burden) ဆိုသော ကဗျာများကိုကား ရေးသားခဲ့သည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်၍ ထိုကဗျာများသည် နယ်ချဲ့ဝါဒအားပေးအားမြောက်ပြုသော လက်ရာစာပေများဖြစ်သည်။{{efn|သို့ရာတွင် ဗြိတိသျှနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ဘောရစ် ဂျွန်ဆင်]]သည် ၂၀၁၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရွှေတိဂုံစေတီသို့ရောက်ခိုက် ဤကဗျာကို ရွတ်ဆိုရာ၌ ဂျက်က စာနာထောက်ထားမှုမရှိဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref name="Jack 2017"/>}} သို့သော်လည်း မန္တလေးကဗျာမှာ ထိုသို့သော အမျိုးအစားမဟုတ်ပေ။<ref name="Jack 2017"/> ကစ်ပလင်အဖွဲ့အစည်း အတွက် ထုတ်ဝေသော ဆောင်းပါးတစ်စောင်တွင် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဆရာ အီဂေါ ဘာနာရှော့ဗ်က "ဗြိတိသျှစစ်သားနှင့် ဗမာမိန်းမပျိုလေးတို့၏ စိတ်ခံစားဖွယ်ကောင်းသော ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို နှစ်လိုဖွယ်မြင်သာအောင် ဖော်ကျူးထားသည်။ ဗမာမိန်းကလေးသည် အထက်တန်းမဆန်သောလူမျိုးကို ကိုယ်စားပြုပြီး ဗြိတိသျှစစ်သားသည် အထက်တန်းဆန်သောလူမျိုးကို ကိုယ်စားပြုသည်မှာ ပဓာနမဟုတ်၊ အရေးမကြီး၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကစ်ပလင်သည် ဤနေရာ၌ လူဆိုသည့်အချက်ကို အထူးပြုဖော်ပြပြီး အင်ပါယာသဘော ခံစားသက်ဝင်ပြုမူသည့်အနေအထားမဟုတ်ပေ။" ဟူ၍ ရေးသားထားလေသည်။<ref name="Burnashov">{{cite web |last1=Burnashov |first1=Igor |title=Rudyard Kipling and the British Empire |url=http://www.kiplingsociety.co.uk/facts_burnashov.htm |publisher=[[The Kipling Society]] |date=2001 |access-date=31 May 2018 |accessdate=30 June 2021 |archivedate=18 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210518131955/http://kiplingsociety.co.uk/facts_burnashov.htm }} ([http://www.kiplingsociety.co.uk/burnashov_notes.htm Notes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181008035443/http://www.kiplingsociety.co.uk/burnashov_notes.htm |date=8 October 2018 }})</ref> ===ချစ်မှုရေးရာအဖွဲ့=== [[File:Collier 1891 rudyard-kipling.jpg|thumb|upright|ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင် (၁၈၉၁) ၊ ဂျွန် ကောလီယာ၏ လက်ရာ]] ဟာမီလ်တန်က ကစ်ပလင်သည် အိန္ဒိယမှ လန်ဒန်သို့ ပြန်ရောက်ရှိပြီး များမကြာမီတွင် ဤကဗျာကိုရေးသားခဲ့ကာ လန်ဒန်၌ ဂီတခန်းမဆောင်{{efn|ဂီတခန်းမဆောင် (Music hall) များသည် ပြဇာတ်ရုံများကဲ့သို့ဖြစ်ပြီး ဂီတကို အထူးပြုဖျော်ဖြေကြသည်။}}တစ်ခုအနီးတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်သည်။ ဂီတခန်းမမှ သီချင်းများသည် ပရိသတ်အများအပြား နားဆင်ခံစားနိုင်စေရန် စံချိန်ကိုက်အောင်ဖွဲ့ဆိုထားသော သီချင်းများဖြစ်ကြကာ နားဝင်ချိုသည့်အရည်အသွေးမျိုးလည်းရှိကြသည်ဟု မှတ်ချက်ပြုသည်။<ref name="Hamilton 1998"/> သူမကဆက်လက်၍ ကစ်ပလင်သည် ဂီတခန်းမမှသီချင်းများဟန်အတိုင်း (ဗြိတိသျှအမျိုးသမီးများ၏) သူလိုကိုယ်လိုမထူးခြားမှုကို - the "beefy face an' grubby 'and" (ဝဖိုင့်ကြီးမားမျက်နှာနဲ့ မသတီစရာ) - စကားရပ်များဖြင့် ဖော်ပြခဲ့ကာ ထိုအခြင်းအရာကို သပ်ရပ်သားနား ချိုသာညက်ညောသော မိန်းမငယ်ကလေးတစ်ယောက်၏ ထူးခြားဆန်းပြား အရောင်အသွေးစုံလင်မှုဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ပြထားသည်။<ref name="Hamilton 1998"/> သူမအမြင်အရ လန်ဒန်၌ ရေးစပ်ခဲ့သော ကဗျာတစ်ပိုဒ်ပါ ABBA ကာရံစနစ်ကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်၍ အနည်းငယ် အသံကြောင်သော ကာရံများ (''tells - else; else - smells'') နှင့် မိုင်နာသံစဉ် အသံကြောင်တွဲလုံး (ဥပမာ - "blasted English drizzle") တို့ဖြင့် စာကြောင်းများကို ဖြည့်ထားပြီး blasted English drizzle (လေတဝူးဝူး တဝေါဝေါနဲ့ရွာချတဲ့ အင်္ဂလိပ် မိုးဖွဲ) သည် အလွန်တရာခြားနားသော (စကားလုံးပေါင်းစပ်မှု၊ ပေါင်းစပ်ရန်ခက်သောစကားများ) တစ်တစ်ခွခွ အရှိတရားဟု သုံးသပ်သည်။ ထို့အပြင် စာပိုဒ်များ၌ မြန်မာပြည်ကို ညွှန်းဆိုရာတွင် အလွန်စိတ်ကူးယဉ်စရာကောင်းသည့် "mist, sunshine, bells, and kisses" (မြူနှင်း၊ နေရောင်ခြည်၊ ခေါင်းလောင်းလေးများ၊ အနမ်းများ) စသည်တို့သည် မျက်နှာလိုမျက်နှာရ ချိုသာသည့်စကားများဖြစ်သည်ဟုလည်း ဝေဖန်ချက်ပေးလေသည်။<ref name="Hamilton 1998"/> အန်ဒရူး ဆက်(လ်သ်) ၏ "မန္တလေးမှ တီးကွက်များ" (The Riff from Mandalay) စာအုပ်ကို သုံးသပ်၍ မိုက်ကယ် ဝဲဇ်လီ (Michael Wesley) က ဆက်(လ်သ်) သည် ကဗျာက ထိုခေတ်အခါက ဗြိတိသျှများ၏စိတ်ကို ထိထိရောက်ရောက် မည်သည်ကြောင့် ဖမ်းစားခဲ့သည်ကို ရှာဖွေမှုပြုခဲ့သည်။ ကဗျာ၌ ညှို့ယူဖမ်းစားထားသည့်အကြောင်းအရာထက် ကဗျာဆရာနှင့် သူ့ပရိသတ်ကို ကဗျာက ပို၍ဖော်ပြထားပေးသည်ဟု သုံးသပ်သည်။<ref name="Wesley 2017">{{cite web |last1=Wesley |first1=Michael |title=A poem and the politics of high imperialism |url=http://www.newmandala.org/poem-politics-high-imperialism/ |publisher=New Mandala |date=22 February 2017}}</ref> နောက်ထပ်မှတ်ချက်တစ်ခု၌ ကဗျာသည် ချစ်မှုအဖွဲ့ကို အစပျိုးပေးသော်လည်း ပထဝီသဘောမှာ မမှန်ကန်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ စာရေးဆရာ ဆမ်းမားဆတ် မောန်(Somerset Maugham) က မန္တလေးဆိုသော စကားရပ်တွင် သံနေသံထားအရ အချသံ (falling cadence) ရှိနေသည်။ ... ဤချစ်စရာစကားလုံး ကိုယ်တိုင်ကိုယ်က ချစ်မှုအာရုံ၏ အလင်းအမှောင် အနီးအဝေးစသည်တို့ကို သိမ်းကျုံးစွဲယူထားပြီးသားဖြစ်သည်။ ခရီးသွားစာရေးဆရာမ အဲမာ လာကင် (Emma Larkin) က နိုင်ငံခြားသားများအဖို့ "မန္တလေး" ဆိုသည့်အမည်သည် "အရှေ့တိုင်းက ပျောက်ဆုံးနေသော မြို့တော်၏ ပုံရိပ်များနှင့် အပူပိုင်းဒေသ၏ ထည်ဝါသားနားမှု" တို့ကို မြင်ယောင်စေသည် ဖြစ်ကြောင်း သူမ၏ စာအုပ်တစ်အုပ်တွင်ရေးသားခဲ့သည်။<ref name="Wesley 2017"/> သူမကပင် ဆက်လက်၍ ထိုအမည်၏ နှစ်လိုမြတ်နိုးဖွယ်ကောင်းမှုသည် ကဗျာထဲကသာ ရရှိပြန်သည်ဟု ပြောဆိုထားကာ ဥပမာ ဤစာသားများကဲ့သို့ဖြစ်၏ ဟုဆိုသည်။<ref name="Wesley 2017"/> {{quote|For the wind is in the palm-trees, and the temple-bells they say:<br/>'Come you back, you British soldier; come you back to Mandalay!'}} စာပေဝေဖန်ရေးသမား စတီးဗန်မောရ်က "တစ်ခါတုန်းက နာမည်ကျော်ကဗျာတစ်ခုမှာ အောက်ခြေလူတန်းစား ကော့ခ်နီ စစ်သားတစ်ဦးဟာ ဗမာပြည်ရဲ့ အပူပိုင်းနိဗ္ဗာန်ဘုံကို အမွှန်းတင်လေရဲ့။ ပြီးတော့ မိန်းမပျိုလေးရဲ့ ဆွဲဆောင်မှုလည်းခံရ၊ ပညတ်တော်ဆယ်ပါးမရှိတဲ့ ဘာမှလိုက်နာစရာမလိုတဲ့ လွတ်လပ်မှုရဲ့ ဆွဲဆောင်ခြင်းလည်းခံရ၊ အဲဒီချစ်သူမိန်းကလေးဟာ ခုများတော့ အလှမ်းကွာဝေးပြီး ဘယ်လိုမှ ပေါင်းစပ်လို့မရ ... စသဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။<ref name="Moore 2015"/> ဆက်(လ်သ်) က ကဗျာထဲ၌ လိမ်ယှက်နေသော အကြောင်းအရာများကို ခွဲခြားဖော်ပြပေးရာ ထူးဆန်းထွေပြား ကာမရမက်နှိုးဆွခြင်း၊ ဗြိတိန်၏ ဝိတိုရိယခေတ် လိင်ပိုင်းအရေးအဖွဲ့နှင့်(လူမျိုး/ဘာသာ) မတူညီကြသော လက်ထပ်ထိမ်းမြားမှုကို ကြောင့်ကြထိတ်လန့်မှု၊ နယ်ချဲ့ဝါဒသည် အဖိနှိပ်ခံ နင်းပြား အမျိုးသမီးတို့ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်ဟူသော စိတ်ကူး၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မပွင့်လင်းသော လူမှုအဖွဲ့စည်းများမှ အမျိုးသမီးများ၏ အပြုအမူကို ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်လိုသည့် ဘာသာရေးပြောင်းပေးလိုသောစိတ် ဟူ၍ဖြစ်သည်။<ref name="Wesley 2017"/> ၎င်း၏အမြင်၌ မန္တလေးကဗျာသည် ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ဝါဒ၏ တင်းကျပ်သောစည်းကမ်း၊ ငွေကြေးကျပ်တည်းခြင်း (တိုက်ပွဲများကြောင့်)၊ ပထဝီနိုင်ငံရေးအနေအထား စသည့်အကြောင်းများမဟုတ်ဘဲ ချစ်ရေးချစ်ရာစစ်စစ်သာဖြစ်သည်။<ref name="Wesley 2017"/> ===သာမန်သူများအတွက်=== [[File:Cover page, On the Road to Mandalay.jpg|thumb|upright|အိုလီ စပိ(ခ်စ်)၏ "On the Road to Mandalay " သီချင်း ပိုစတာ (၁၉၀၇) ]] အဲလိယတ်သည် ဤကဗျာကို ၁၉၄၁ တွင်ဖြန်ချိခဲ့သော "ကစ်ပလင်၏ကဗျာများမှ စိတ်ကြိုက်စာစု"တွင် ထည့်သွင်းထား၍ "ကစ်ပလင်ရဲ့ ကဗျာတွေက အသံကျယ်ကျယ်နဲ့ဖတ်ရင် အကောင်းဆုံးပဲ ... နားဝင်ဖို့အတွက်ဆိုရင်လည်း ဘာလေ့ကျင့်မှုမှ မလိုဘူး။ ပြောင်မြောက်ပြီး အထာကျတဲ့ စကားလုံး၊ စကားစု၊ ကာရံတွေက ရိုးစင်းတဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ လိုက်ဖက်ပါပေတယ်။" ဟုဆိုခဲ့သည်။<ref name=Eliot>{{cite book |last1=Eliot |first1=T. S. |author-link1=T. S. Eliot |title=A Choice of Kipling's Verse |date=1963 |orig-year=1941 |publisher=Faber |isbn=0-571-05444-7 |page=[https://archive.org/details/choiceofkiplings0000kipl_u7a2/page/11 11] |edition=Paperback |url=https://archive.org/details/choiceofkiplings0000kipl_u7a2/page/11 }}</ref> ဂျက်၏အမြင်တွင် ကဗျာသည် တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းအပေါ်၌ ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လှုံ့ဆော် သတိတရဖြစ်စေသည်။ ကစ်ပလင်က အလွန်အလှမ်းကွာဝေးလျက် ရှိသော မြန်မာမိန်းကလေးကို ကော့ခ်နီ လေသံ(လေယူလေသိမ်း)ဖြင့် ပြောဆိုနေသည်။ ကဗျာတွင် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော စာကြောင်းရေ (၅၁) ကြောင်းတွင် "လူမျိုး၊ အဆင့်အတန်း၊ လိင်၊ ကာမရမက်၊ တိုင်းတပါး ဆိုသည့်ဝေါဟာရအနက်များပါရှိပြီး မနုဿဗေဒပညာရှင်များနှင့် သမိုင်းဆရာများ သတ်မှတ်ကြသည့် "နယ်ချဲ့ဝါဒနှင့်သက်ဆိုင်သော အာသာဆန္ဒ" လည်းပါဝင်လျက် ရှိသည်။<ref name="Jack 2017">{{cite news |last1=Jack |first1=Ian |title=Boris Johnson was unwise to quote Kipling. But he wasn't praising empire |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2017/oct/07/boris-johnson-kipling-myanmar-mandalay-colonialism |work=[[The Guardian]] |date=7 October 2017}}</ref> ဂျက်ကပင် မှတ်ချက်တစ်ခုပြုခဲ့သေးရာ ထိုမှတ်ချက်တွင် ကစ်ပလင်ခေတ်ပြိုင်ပုဂ္ဂိုလ်များသည် ဤအချက်များကိုကား မကန့်ကွက်ကြ၊ သို့သော် ကစ်ပလင်၏ ဖော်ပြထားသော တည်နေရာအမှားဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်သည် အရှေ့ဘက်တွင်ရှိသည်ဟူသောအချက်၊ ထို့အတွက်ကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် ထိုပင်လယ်အော်တွင် တည်ရှိမနေဟူသောအချက်ကိုသာ ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Jack 2017"/> ==အကျိုးသက်ရောက်မှု== ဆက်(လ်သ်)၏ ပြောဆိုမှုအရ မန္တလေးကဗျာသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဖျားဒေသများနှင့်ပတ်သက်၍ အနောက်တိုင်း၏ ရေပန်းစားသောအမြင်သဘောထားအပေါ်၌ ရိုက်ခတ်မှုတစ်ခုရှိသည်။ ကဗျာသည် ဗြိတိန်၊ အမေရိက၊ ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၏ အင်္ဂလိပ်စကားပြောနိုင်ငံများ၌ အလွန်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ဤကဗျာကိုပင် ဂီတအသွင်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ကဗျာအသွင်များဖြင့်သော်လည်းကောင်း မှီငြမ်းပုံဖော် အတုခိုးခဲ့ကြသည်။ ထိုမှီငြမ်းရေးဖွဲ့ထားသော ဂီတ၊ သီချင်းများသည်လည်း ရုပ်ရှင်အချို့၌ပါဝင်လာခဲ့ကြကာ ဤဘဲလဒ်ပုံစံသည် သရော်ဟန် တုပထားသောမူ၊ မှီငြမ်းမူတို့အတွက် အလွန်လွယ်ကူစွာ ပြောင်းလည်းနိုင်သောကြောင့် ဆူဒန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ၁၈၉၆ စစ်ဆင်ရေးမှအစပြု၍ စစ်သီချင်းပေါင်း ခြောက်ပုဒ်ခန့်ထွက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Selth 2015">{{cite journal |last1=Selth |first1=Andrew |title=Kipling, 'Mandalay' and Burma In The Popular Imagination |journal=Southeast Asia Research Centre Working Paper Series |date=2015 |issue=161 |url=https://www.academia.edu/11300468/Kipling_Mandalay_and_Burma_in_the_popular_imagination |access-date=1 June 2018}}</ref> ဥပမာအနေဖြင့် : {{quote| By the old Soudani Railway, looking southward from the sea,<br/>There's a camel sits a'swearin' – and, worse luck, belongs to me:<br/>I hate the shadeless palm-tree, but the telegraphs they say,<br/>'Get you on, you 'Gippy soldier, get you on to Dongolay.'<ref name="Selth 2015"/>}} ဆက်(လ်သ်)က ကဗျာ၏အမည်သည် စီးပွားရေးနယ်ပယ်တွင်လည်း တန်ဖိုးရှိလာရာ စာအုပ်ပေါင်း (၃၀) ခန့်သည် ဤကဗျာခေါင်းစဉ်ကိုပင် အခြေပြု၍ အမည်ပေးခဲ့ကြပုံမှာ နမူနာအားဖြင့်''The Road from Mandalay'' နှင့် ''Red Roads to Mandalay'' တို့ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Selth 2015"/> ၁၉၀၇ တွင် ဟားယန့်ဇ် (H. J Heinz) က အချဉ်ရည်တစ်မျိုးကို "မန္တလေး ဆော့စ်" အမည်ဖြင့် ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ရမ်(အရက်) နှင့် သစ်သီးကော့တေးအရက် တို့၏ အမည်မှာလည်း မန္တလေးပင်ဖြစ်သည်။<ref name="Selth 2015"/> ===ဂီတ=== [[File:Oley Speaks On the Road to Mandalay first sheet 1907.jpg|thumb|upright|''On the Road to Mandalay'' သီချင်းအတွက် အိုလီ စပိ(ခ်စ်)၏ ဂီတနုတ် (ပထမစာရွက်) ၊ ၁၉၀၇]] ကစ်ပလင်၏ စာသားကို အိုလီ စပိ(ခ်စ်)က မှီငြမ်း၍<ref name=Speaks>{{cite web |title=On the Road to Mandalay (Speaks, Oley) |url=http://imslp.org/wiki/On_the_Road_to_Mandalay_(Speaks,_Oley) |publisher=IMSLP Petrucci Music Library |access-date=21 November 2017}}</ref> On the Road to Mandalay အမည်ဖြင့် ရေးဖွဲ့သီကုံးခဲ့ရာ လူသိအများဆုံးသီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်လာပြီး ပီတာ ဒေါဆန်က တဖန်လူကြိုက်များစေခဲ့သည်။{{sfn|Selth|2016|pages=112 and throughout}} စပိ(ခ်စ်) က ဂီတကို ၄/၄ တိုင်မင်၊ E-flat major ကီးဖြင့် စစ်(ချီ)သီချင်းဟန်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။<ref name=Speaks/><ref>{{cite web |title=On the road to Mandalay |url=https://library.duke.edu/digitalcollections/hasm_n1184/ |publisher=Duke University Libraries |access-date=31 May 2018}}</ref> ဤသီချင်းသည် ယခင်ကထွက်ရှိခဲ့ဖူးသည့် ဂီတေးသွား (၆) ပုဒ်ကို အစားထိုးနိုင်ခဲ့ရာ ၎င်းတို့မှာ ဂျရာ့ဒ် ကော့ဘ် (၁၈၉၂) ၊ အာသာ သေးယာ (၁၈၉၂) ၊ ဟန်နရီ ထရာဗဲနီယန် (၁၈၉၈) ၊ ဗားလ်တာ ဒါးန်ရော့ရှ် (၁၈၉၈) ၊ ဝေါလ်တာ ဟက်ဂျ်ကော့ခ် (၁၈၉၉) ၊ အာသာ ဝိုက်တင်း (၁၉၀၀) တို့၏ "မန္တလေး" ဂီတတေးသွား (၆) ပုဒ်တို့ပင်ဖြစ်သည်။ ပါစီ ဂရိန်ဂျာသည်လည်း ၁၈၉၈ တွင် မန္တလေးတေးသွားကို စပ်ဆိုခဲ့သော်လည်း ဖြန့်ချိခဲ့ခြင်းမရှိပေ။<ref name="Selth 2015"/> စုစုပေါင်းအနေဖြင့် ဂီတတေးသွားပေါင်း (၂၄) ပုဒ်ရှိ၍ အမျိုးအစားအနေဖြင့် ဂျက်ဇ်၊ ရက်ဂ်တိုင်း၊ ဆွင်း၊ ပေါ့ပ်၊ ဖို့ခ်၊ ကမ်းထရီးဂီတများဖြစ်ကြကာ အများစုမှာ ကဗျာ၏ပထမနှစ်ပိုဒ်နှင့် နောက်ဆုံးနှစ်ပိုဒ်ကိုသာ သံပြိုင်ပိုဒ်ဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="Selth 2015"/> ပြင်သစ်၊ ဒိန်းမတ်၊ ဂျာမန်၊ ရုရှား စသည့်မူဟန်များဖြင့်လည်း ထုတ်ဝေမှုများရှိခဲ့သည်။<ref name="Selth 2015"/> ဘီလီ မေ စီစဉ်ညွှန်ကြားသော စပိ(ခ်စ်)၏ တေးသွားသည် အဆိုတော် ဖရန့်ခ် ဆင်နားတာ၏ ''Come Fly with Me'' အခွေတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကစ်ပလင်၏သမီးနှင့် ၎င်း၏အမွေဆက်ခံသူက ကစ်ပလင်၏ စာသားဖြစ်သော ''Burma girl'' ကို ''Burma broad'' ၊ the ''man'', who east of Suez can raise a thirst နေရာ၌ a ''cat'' can raise a thirst ၊ ''temple-bells'' အား ''crazy bells'' စသည့်ပြောင်းလဲထားမှုကို ကန့်ကွက်ခဲ့ကြလေသည်။{{sfn|Selth|2016|pages=112 and throughout}} ဆင်နားတာက ဤသီချင်းကို ဩစတေးလျတွင် ၁၉၅၉ ၌ ဖျော်ဖြေခဲ့၍ ကစ်ပလင်မိသားစု၏ သီချင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ကန့်ကွက်မှုအကြောင်း ပြောပြပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last1=Friedwald |first1=Will |last2=Bennett |first2=Tony |title=Sinatra! The Song Is You: A Singer's Art |url=https://books.google.com/books?id=DNM2DwAAQBAJ&pg=PT563 |year=2018 |publisher=Chicago Review Press |isbn=978-1-61373-773-6 |page=563}}</ref> ဘားတော့(လ်တ်) ဘရက်(ချ်တ်) စာသားသွင်း၍ ကာ့တ် ဗာယီလ်က ဂီတသံစဉ်မှုပြုသော ''မန္တလေးသီချင်း'' (Mandalay Song) သည်လည်း ကစ်ပလင်၏ကဗျာကို ရည်ညွှန်းသီဆိုခြင်းဖြစ်ပြီး ဂီတဆိုင်ရာပြဇာတ်/ဇာတ်လမ်း Happy End နှင့် နိုင်ငံရေးသရော်အော်ပရာပြဇာတ် Rise and Fall of the City of Mahagonny တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="Weill 1929">{{cite web |title=Happy End (1929) |url=https://www.kwf.org/pages/ww-happy-end.html |publisher=The Kurt Weill Foundation for Music |access-date=1 June 2018}} A recording is linked from the synopsis and song list.</ref><ref name=Selth79>{{cite web |title=Mandalay |url=http://www.kiplingsociety.co.uk/rg_mandalay1.htm |publisher=The Kipling Society |access-date=17 March 2018}}</ref>{{sfn|Selth|2016|page=109}} ==မှတ်စု== {{notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ရင်းမြစ်== * {{cite book |last=Selth |first=Andrew |title=Burma, Kipling and Western Music: The Riff from Mandalay |url=https://books.google.com/books?id=tkQlDwAAQBAJ |year=2016 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1317298908 }} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [[s:Mandalay|Full text of the poem at Wikisource]] * [https://www.youtube.com/watch?v=6mRt50wyaLg Full poem read by Charles Dance (YouTube)] * [https://www.youtube.com/watch?v=FFjPNmLedw8 Full poem read by Fred Proud (YouTube)] [[ကဏ္ဍ:ကိုလိုနီခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:ကဗျာ]] spmojqkstjj44opguc6otoyyqcri1x7 0 207445 1062931 1060703 2026-11-11T07:44:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062931 wikitext text/x-wiki '''MTV''' (မူလက Music Television ၏ ကနဦးအစ ) သည် 24 နာရီ အမေရိကန်ကေဘယ်လ် တေးဂီတဗီဒီယိုချန်နယ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဩဂုတ်လ 1, 1981 တွင်တရားဝင်လွှင့်တင်ခဲ့သည်။ New York City တွင်အခြေခံပြီး Paramount Media Networks ၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သော MTV Entertainment Group ၏ ထိပ်တန်းပိုင်ဆိုင်မှုအဖြစ်ဆောင်ရွက်ပါသည်။ Paramount Global ၏ ဌာနခွဲတစ်ခုဖြစ်သည် ။ {{short description|American cable television channel}} {{about|the main MTV channel|other uses}} {{redirect|Music Television|the genre|Music television}} {{Use mdy dates|date=December 2020}} <!-- MTV made history. You could say MTV was first tested as Sight on Sound. But the channel was still founded in 1981, much like how Nickelodeon was actually founded in 1979. --> {{Infobox television channel | name = MTV | logo = | logo_caption = MTV's 2021 logo paying homage to the MTV logo in 1981. | logo_size = 150px | launch_date = | picture_format = [[1080i]] [[16:9]] [[High-definition television|HDTV]] | owner = [[Warner Communications]] (1981–1986; 50%)<br />[[American Express]] (1981–1985; 50%)<br />Viacom ([[Viacom (1952–2006)|1986–2006]], [[Viacom (2005–2019)|2005–2019]])<br />[[Paramount Global]] (2019–present)<br />[[National Amusements]] (1986–present) | parent = [[MTV Entertainment Group]] (1996–present)<br />[[Paramount Media Networks]] (1981–present) | key_people = Chris McCarthy {{small|(President/CEO, MTV Entertainment Group)}} | country = {{flag|United States}} | area = ကမ္ဘာတစ်လွှား | language = [[American English]] ([[New York City English]]) | headquarters = [[One Astor Plaza]], 1515 [[Broadway (Manhattan)|Broadway]], [[Times Square]], [[Manhattan]], [[New York City]], [[New York (state)|NY]] | sister_channels = {{Collapsible list| * [[MTV2]] * [[MTV Tres]] * [[MTV Live (TV network)|MTV Live]] * [[MTV Classic (American TV channel)|MTV Classic]] * [[MTVU]] }} | timeshift_service = '''MTV East''' ([[New York City]]){{br}}'''MTV West''' ([[Los Angeles]]) | former_names = {{Plainlist| * MTV: Music Television (1981–2010)<ref name="Music Television dropped">{{Cite news |url=http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/02/mtv-drops-music-television-from-its-logo.html |title=MTV drops 'Music Television' from the network logo |date=February 8, 2010 |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=June 21, 2012}}</ref> }} | replaced = | replaced_by = | website = https://www.mtv.com/ | terr_serv_1 = | terr_chan_1 = | online_serv_1 = [[Philo (company)|Philo]] | online_chan_1 = [[Internet Protocol television]] | online_serv_2 = [[Hulu]] | online_chan_2 = [[Internet Protocol television]] | availability_note = |logofile=MTV 2021 (brand version).svg|launch={{launch date and age|1981|8|1}}|sister names={{Collapsible list| * [[MTV2]] * [[MTV Tres]] * [[MTV Live (TV network)|MTV Live]] * [[MTV Classic (American TV channel)|MTV Classic]] * [[MTVU]] }}|online chan 1=[[:en:Internet Protocol television]]|online serv 2=[[:en:Hulu]]|online serv 1=[[:en:Philo (company)|Philo]]|online chan 2=[[:en:Internet Protocol television]]|timeshift names='''MTV East''' ([[New York City]]){{br}}'''MTV West''' ([[Los Angeles]])|network=Paramount EMEAA}} ချန်နယ်သည် မူလက တေးဂီတဗီဒီယိုများ နှင့် ဆက်စပ်အစီအစဉ်များကို ဗီဒီယို jockeys သို့မဟုတ် VJs ဟုခေါ်သော ရုပ်မြင်သံကြားကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးများမှ လမ်းညွှန်ထားသည့်အတိုင်း ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည် ။ [2] စတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ နှစ်များအတွင်း ဆယ်ကျော်သက်များနှင့် လူငယ်လူရွယ်များအတွက် မူရင်းသရုပ်မှန် ပရိုဂရမ်ကို နှစ်သက်ရာ ဂီတအပေါ် ၎င်း၏အာရုံစူးစိုက်မှုကို သိသိသာသာ လျှော့ချခဲ့သည်။ 2020 ခုနှစ်အစောပိုင်းကတည်းက MTV သည် ၎င်း၏အစီအစဉ်တင်ဆက်မှုအချိန်ဇယားအများစုကို ရွေးချယ်ရန်၊ အဓိကအားဖြင့် ရယ်စရာကောင်းခြင်းဖြစ်ပြီး ၊ 2020 ခုနှစ် ဇွန်လတွင် "ကွန်ရက်၏ 168 နာရီအစီအစဉ်တစ်ခုလုံးမှ 113 နာရီကြာထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်" [3] [4] [5] MTV သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ညီအစ်မချန်နယ် များစွာကို ပေါက်ဖွားလာပြီး နိုင်ငံတကာတွင် ချိတ်ဆက်ထားသော ချန်နယ်များဖြစ်ပြီး အချို့မှာ လွတ်လပ်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ 2017 ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိ အမေရိကန်ရှိ အိမ်ထောင်စု 90.6 သန်းခန့်သည် MTV ကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ [6] ===အစီအစဉ်များ=== {{Further information|List of programs broadcast by MTV}}MTV တိုးချဲ့လာသည်နှင့်အမျှ တေးဂီတဗီဒီယိုများနှင့် VJ-လမ်းညွှန်အစီအစဉ်များသည် ၎င်း၏ပရိုဂရမ်၏ဗဟိုချက်မဟုတ်တော့ပါ။ ချန်နယ်၏ ပရိုဂရမ်သည် [[အရွယ်ရောက်ချိန်|ဆယ်ကျော်သက်များ]] နှင့် လူငယ်လူရွယ်များ အတွက် ရည်ရွယ်သည့် အမျိုးအစားနှင့် ဖော်မက်များစွာကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ ၎င်း၏မူရင်းအစီအစဉ်အပြင် MTV သည် Paramount ပိုင်ဆိုင်သော မွေးချင်းများနှင့် ပြင်ပအဖွဲ့အစည်းကွန်ရက်များမှ မူရင်းနှင့် စုစည်းထားသော အစီအစဉ်များကိုလည်း ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ <ref name="mtvweekly">{{Cite web|url=http://www.mtv.com/onair/schedule/mtv/weekly.jhtml|title=On-Air – MTV Week at a Glance|access-date=26 March 2023|archive-date=22 October 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20021022001643/http://www.mtv.com/onair/schedule/mtv/weekly.jhtml}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/onair/schedule/mtv/weekly.jhtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20021022001643/http://www.mtv.com/onair/schedule/mtv/weekly.jhtml|archive-date=October 22, 2002|title=MTV schedule for the week of October 20, 2002}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.tv.com/life-as-we-know-it/natural-disasters/episode/356411/summary.html|title=Life As We Know It: Natural Disasters|archivedate=August 3, 2007|archive-date=February 25, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225062204/http://www.tv.com/shows/life-as-we-know-it/natural-disasters-356411/}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/onair/schedule/mtv/weekly.jhtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20070516214550/http://www.mtv.com/onair/schedule/mtv/weekly.jhtml|archive-date=May 16, 2007|title=MTV.com – On-Air – MTV Week at a Glance}}</ref> MTV သည် ၎င်း၏ထုတ်လုပ်ရေးတံဆိပ်ဖြစ်သော MTV Films မှတစ်ဆင့် လူငယ်လူရွယ်များအတွက် ရည်ရွယ်ထုတ်လုပ်သည့် ဇာတ်ကားများကို ထုတ်လုပ်သူဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်ပြဇာတ်ထွက်ဇာတ်ကားများနှင့် MTV Studios မှ မူရင်းထုတ်လုပ်ထားသည့် ဇာတ်ကားများကို ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/onair/schedule/mtv/daily.jhtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20070113054935/http://www.mtv.com/onair/schedule/mtv/daily.jhtml|archive-date=January 13, 2007|title=MTV Schedule for January 13, 2007}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/onair/schedule/mtv/daily.jhtml?day=07%2F18%2F07|title=MTV Schedule for July 18, 2007|access-date=26 March 2023|archive-date=16 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016005656/http://www.mtv.com/onair/schedule/mtv/daily.jhtml?day=07%2F18%2F07}}</ref> 2010 ခုနှစ်တွင် Gay and Lesbian Alliance Against Defamation ၏ လေ့လာမှုတစ်ခုအရ MTV တွင် အဓိကအချိန်ပိုင်းအစီအစဉ် 207.5 နာရီတွင် လိင်တူချစ်သူများ၊ bisexual နှင့် လိင်ပြောင်းသူများ၏ဘဝများကို ထင်ဟပ်စေသည့် အကြောင်းအရာများ ပါဝင်ကြောင်း 2010 ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် စက်မှုလုပ်ငန်းတွင် အမြင့်ဆုံးနှင့် အမြင့်ဆုံး ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|first=Frazier|last=Moore|title=Study: MTV leads in showing gay characters on television|url=https://www.silive.com/entertainment/tvfilm/2010/07/study_mtv_leads_in_showing_gay.html|work=silive.com|date=July 23, 2010}}</ref> 2018 ခုနှစ်တွင် MTV သည် MTV Studios အမည်ဖြင့် MTV ၏စာကြည့်တိုက်ရှိုးများ၏ ဗားရှင်းအသစ်များကို ထုတ်လုပ်ရန် အာရုံစိုက်သည့် ထုတ်လုပ်ရေးယူနစ်အသစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို နောက်ပိုင်းတွင် MTV Entertainment Studios ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2018/06/mtv-studios-daria-made-real-world-aeon-flux-revivals-1202414792/|title=MTV Launches MTV Studios with 'Daria', 'Made', 'Real World' & 'Aeon Flux' Revivals|date=June 21, 2018}}</ref> == သမိုင်း == {{More citations needed|section|date=August 2021}} === 1964-1977- ယခင်အယူအဆများ === ဂီတရုပ်မြင်သံကြား အတွက် စိတ်ကူးများသည် 1960 ခုနှစ်များတွင် စတင်ခဲ့သည်။ [[ဘီးတဲလ်အဖွဲ့|The Beatles သည်]] 1960 နှစ်လယ်ပိုင်းမှစတင်၍ ၎င်းတို့၏ အခွေများကို ကြော်ငြာရန်အတွက် ဂီတဗီဒီယိုများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ 1964 ရုပ်ရှင် ''A Hard Day's Night'' နှင့် အထူးသဖြင့် " Can't Buy Me Love " သီချင်း၏ စွမ်းဆောင်မှုဖြင့် MTV သည် နောက်ပိုင်းတွင် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ Richard Lester အား "အခြေခံအားဖြင့် ဂီတဗီဒီယိုကို တီထွင်ခြင်း" အတွက် ဆုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.salon.com/1999/06/26/lester/|title=Richard Lester: A hard day's life|work=[[Salon.com]]|date=June 26, 1999|access-date=February 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20121126104727/http://www.salon.com/1999/06/26/lester/singleton/|archive-date=November 26, 2012}}</ref> 1967 ခုနှစ်တွင်၊ Charlatan Productions ဟုခေါ်သော Los Angeles ကုမ္ပဏီသည် ရော့ခ်အဖွဲ့များအတွက် ပရိုမိုးရှင်းရုပ်ရှင်များကို စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး မူရင်းဇာတ်ညွှန်းများနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာ ဇာတ်ညွှန်းများဖန်တီးခြင်းဖြင့် တစ်ဦးချင်းသီချင်းများကို ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းပါဝင်သည့် ထူးခြားသောချဉ်းကပ်မှုဖြင့် စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite journal|title=Charlatan Productions: Mind Blowing Films for Pop Groups|page=12}}</ref> Charlatan ကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးသူများဖြစ်ကြသော Peter Gardiner နှင့် Allen Daviau တို့မှ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် ''The Trip'' ရုပ်ရှင်အတွက် ထိုနှစ်တွင် အထူးဖန်တီးထုတ်လုပ်သူများဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ဆန်ဖရန်စစ္စကို၏ ထိပ်တန်းရေဒီယိုလိုင်း ၄၀ KFRC ၏ ပရိုဂရမ်ဒါရိုက်တာဖြစ်သူ Tom Rounds ကို Charlatan သမ္မတအဖြစ် 1967 နောက်ပိုင်းတွင် တင်ဆောင်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite magazine|title=Tom Rounds Quits KFRC|page=1}}</ref> Rounds ၏ခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင်၊ အသံသွင်းကုမ္ပဏီများနှင့်စာချုပ်အရ Charlatan သည် တိုတို၊ သီချင်းအရှည် ပရိုမိုရှင်းဇာတ်ကားများကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ယင်းတို့ကို နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ရုပ်သံဌာနများသို့ ဗီဒီယိုတိပ်ဖြင့် ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite magazine|title=Charlatan Forms C.P. Eye To Distribute Videotapes}}</ref> 1968 ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင် Charlatan သည် [[ဂျင်မီ ဟင်းဒရစ်|Jimi Hendrix]] ၊ The Animals ၊ Steppenwolf ၊ Aretha Franklin ၊ Richie Havens ၊ The Who ၊ The Rascals ၊ Paul Revere & the Raiders ၊ Connie Francis ၊ The Rascals ၊ The Who ၊ The Rascals ၊ Paul Revere & the Raiders ၊ Cowsills နှင့် Ricky Nelson တို့ ဖြစ်သည် ။ <ref>{{Cite magazine|title=Charlatan Inks MGM to 26 Artist-Promoting TV Films}}</ref> 1974 ခုနှစ်တွင် Televak Corporation ၏ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ Gary Van Haas သည် Music Video TV ၊ ဗီဒီယိုအချပ်များပါသော ချန်နယ်တစ်ခုအား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတစ်ဝှမ်းရှိ ဓာတ်ပြားစတိုးဆိုင်များတွင် ပြသခဲ့ပြီး Billboard ၏ မေလ 1974 ခုနှစ်ထုတ် ''[[ဘီလ်ဘော့ဒ် (မဂ္ဂဇင်း)|Billboard]]'' တွင် ဖြန့်ချိသူများနှင့် လက်လီရောင်းချသူများထံသို့ ကြော်ငြာခဲ့သည်။ . <ref>Billboard Magazine, May 25, 1974</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=awkEAAAAMBAJ&pg=PA3|title=Billboard – Google Books|date=May 25, 1974|access-date=May 19, 2014}}</ref> === 1977–1981: သမိုင်းအကြို === 1977 ခုနှစ်တွင် Warner Cable ၊ Warner Communications (ယခု "WBD" အဖြစ်) နှင့် Warner-Amex Satellite Entertainment ၏ ရှေ့ပြေးအနေဖြင့် သည် ပထမဆုံး two-way interactive cable TV system QUBE ကို Columbus၊ Ohio၊ Ohio တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အပြန်အလှန်အကျိုးပြုသည့်ပရိုဂရမ်များစွာကို ပေးဆောင်ထားပြီး ယင်းတို့အနက်တစ်ခုဖြစ်သည့် "Sight on Sound" သည် ဖျော်ဖြေပွဲဗီဒီယိုဖိုင်နှင့် တေးဂီတအသားပေးအစီအစဉ်များပါဝင်သည့် ရှိုးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကြည့်ရှုသူများသည် ၎င်းတို့၏အကြိုက်ဆုံးသီချင်းများနှင့် အနုပညာရှင်များကို မဲပေးရွေးချယ်နိုင်သည့်နေရာဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|title=QUBE Interactive Television History: It Came From Columbus|url=https://tedium.co/2018/06/26/qube-cable-television-history/|access-date=2023-02-04|work=Tedium: The Dull Side of the Internet.|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Maher|first=John|title=From the Archives: Qube Comes to Columbus|url=https://www.columbusmonthly.com/story/lifestyle/2019/03/25/from-archives-qube-comes/5584054007/|access-date=2023-02-04|work=Columbus Monthly|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Media Visions - iTV {{!}} Warner's Qube|url=http://www.media-visions.com/itv-qube.html|access-date=2023-02-04|work=www.media-visions.com}}</ref> MTV ၏မူရင်းဖော်မတ်ကို မီဒီယာအမှုဆောင်အရာရှိ Robert W. Pittman ၊ နောက်ပိုင်းတွင် MTV Networks ၏ CEO နှင့် [[အမှုဆောင် အရာရှိချုပ်|CEO တို့]] က ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|title=The Museum Broadcast Communications – Bob Pittman|url=http://www.museum.tv/archives/etv/P/htmlP/pittmanrobe/pittmanrobe.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090203113351/http://museum.tv/archives/etv/P/htmlP/pittmanrobe/pittmanrobe.htm|archive-date=February 3, 2009|access-date=August 3, 2008}}</ref> ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင် နယူးယောက်စီးတီး၏ WNBC-TV တွင် ၁၅ မိနစ်ကြာရှိုး၊ ''အယ်လ်ဘမ်သီချင်းများ'' ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြင့် ပုံစံကို စမ်းသပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|date=1986-09-05|title=MTV CREATOR TACKLES NEW GOALS|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-09-05-ca-13396-story.html|access-date=2023-02-04|work=Los Angeles Times|language=en-US}}</ref> Pittman ၏သူဌေး၊ Warner အမှုဆောင်ဒုဥက္ကဋ္ဌ John Lack သည် 1970 ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် Monkee -turned-solo-artist Michael Nesmith မှဖန်တီးထားသော ''PopClips'' တီဗီစီးရီးကို ထိန်းကျောင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=Scotsman.com Living|url=http://living.scotsman.com/music.cfm?id=854582006|archive-url=https://archive.today/20120710150931/http://living.scotsman.com/music.cfm?id=854582006|archive-date=July 10, 2012}}</ref> <ref name="Los Angeles Times - February 7, 1992 - Nesmith Was Also a Music Video Pioneer">{{Cite news|date=February 7, 1992|title=Nesmith Was Also a Music Video Pioneer|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1992-02-07-ca-1573-story.html|archivedate=4 January 2022}}</ref> === ၁၉၈၁-၁၉၉၁ === ==== ပစ်လွှတ်ပါ။ ==== [[File:Mtvmoon.png|thumb|MTV တွင်ပြသခဲ့သည့် ပထမဆုံးပုံများသည် [[အပိုလို ၁၁|Apollo 11]] [[လပေါ်သို့ဆင်းသက်ခြင်း|လဆင်းသက်ခြင်း]] ၏ ပုံသဏ္ဍန်ဖြစ်သည်။]] {{Further information|List of first music videos aired on MTV}}စနေနေ့၊ ဩဂုတ် ၁ ရက်၊ ၁၉၈၁၊ ၁၂း၀၁&nbsp;နံနက် Eastern Time, <ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/1445105/mariah-janes-addiction-tlc-slated-for-mtv-birthday-bash/|title=Mariah, Jane's Addiction, TLC Slated For MTV Birthday Bash|access-date=26 March 2023|archive-date=3 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211103204959/http://www.mtv.com/news/1445105/mariah-janes-addiction-tlc-slated-for-mtv-birthday-bash/}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/1885778/need-to-know-sam-smith-im-not-the-only-one-video/|title=Need To Know: Sam Smith Drops 'I'm Not The Only One' Video|access-date=26 March 2023|archive-date=16 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816023544/http://www.mtv.com/news/1885778/need-to-know-sam-smith-im-not-the-only-one-video/}}</ref> MTV ကို John Lack မှပြောသော "Ladies and gentlemen, rock and roll" ဟူသော စကားလုံးဖြင့် ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး ''Columbia'' ၏ ပထမဆုံး Space Shuttle လွှတ်တင်ခြင်း နှစ်ပတ်လည်နေ့ (ထိုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော) ၏ ဗီဒီယိုဖိုင်ကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ နှင့် [[အပိုလို ၁၁|Apollo 11]] ကို လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ Jonathan Elias နှင့် John Petersen တို့ ရေးစပ်ထားသည့် မူရင်း MTV ဇာတ်ဝင်သီချင်း၊ US အလံကို တီးခတ်ကာ MTV ၏ လိုဂိုကို မတူညီသော အသွင်အပြင်နှင့် ဒီဇိုင်းများအဖြစ် ပြောင်းလဲပြသရန် ပြောင်းလဲသွားသော MTV ၏ လိုဂိုကို ပြသသည်။ MTV ထုတ်လုပ်သူများ Alan Goodman နှင့် Fred Seibert တို့သည် ဤအများပြည်သူပိုင် ဗီဒီယိုဖိုင်ကို အယူအဆတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite magazine|title=The 100 Greatest Moments in Rock Music: The '80s|url=https://ew.com/article/1999/05/28/100-greatest-moments-rock-music-80s/|date=May 1999|archivedate=February 15, 2022|archive-date=December 27, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227161959/http://www.ew.com/ew/article/0,,273505,00.html}}</ref> Seibert က ၎င်းတို့သည် မူလက [[နေးလ် အမ်းစထရောင်း|Neil Armstrong]] ၏ "One small step" ကိုးကားချက်ကို အသုံးပြုရန် စီစဉ်ခဲ့ကြောင်း၊ သို့သော် ရှေ့နေများက အမ်းစထရောင်းက ၎င်း၏အမည်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်ကို ပိုင်ဆိုင်ကြောင်းနှင့် သူငြင်းဆိုခဲ့ခြင်းကြောင့် ကိုးကားချက်ကို မြည်သံဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ <ref name="VanityFair">{{Cite web|url=https://www.vanityfair.com/news/2000/11/mtv200011|title=Birth of an MTV Nation|date=June 4, 2008}}</ref> MTV ၏ပထမဆုံးနေ့မှ ''Challenger'' ဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် 1986 အစောပိုင်းတွင် ဆွဲထုတ်ခံရသည်အထိ ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် shuttle launch ID ၏ အတိုချုံးဗားရှင်းသည် နာရီတိုင်း၏ထိပ်တွင် ပြေးနေသည်။ <ref name="ShuttleLaunch">{{Cite web|url=http://fredseibert.com/post/184137950/more-than-75-000-times|title=More than 75,000 times!}}</ref> ထိုအချိန်က New Jersey ရှိ အိမ်များတွင်သာ ရနိုင်သော MTV ရှိ ပထမဆုံး တေးဂီတဗီဒီယို <ref>{{Cite web|url=http://www.history.com/this-day-in-history/mtv-launches|title=MTV launches - Aug 01, 1981 - HISTORY.com|archivedate=April 19, 2016}}</ref> မှာ Buggles ၏ " Video Killed the Radio Star " ဖြစ်သည်။ ၎င်းနောက်တွင် Pat Benatar ၏ " You Better Run " တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ရံဖန်ရံခါတွင် MTV မှဝန်ထမ်းတစ်ဦးက VCR ထဲသို့တိပ်ထည့်လိုက်သောအခါတွင် ဖန်သားပြင်သည် မည်းသွားပါသည်။ <ref>{{Cite news|title=MTV won't say how old it is (but it's 25): A list of Music Television's notable moments|date=April 30, 2005|url=http://www.cnn.com/2006/SHOWBIZ/Music/08/01/mtv.at.25.ap/index.html|archivedate=August 1, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060811230032/http://www.cnn.com/2006/SHOWBIZ/Music/08/01/mtv.at.25.ap/index.html|archive-date=August 11, 2006}}</ref> MTV ၏ အောက်ပိုင်း တတိယ ဂရပ်ဖစ်သည် ဗီဒီယိုများ၏ အစနှင့် အဆုံးများအနီးတွင် နောက်ဆုံးတွင် မှတ်မိနိုင်သော Kabel စာလုံးပုံစံကို ၂၅ နှစ်ခန့် အသုံးပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် MTV ၏ ပထမဆုံးနေ့တွင် မတူညီသော ပုံစံတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ကြပြီး သီချင်း၏နှစ်နှင့် ဓာတ်ပြားတံဆိပ်ကဲ့သို့သော အသေးစိတ်အချက်များ ပါဝင်သည်။ MTV ၏ ထုတ်လွှင့်မှုအစီအစဉ်ကို မူလက နယူးယောက်၊ မန်ဟက်တန် ရှိ West 33rd Street ရှိ Teletronics စတူဒီယိုစက်ရုံမှ ထုတ်လုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပရိုဂရမ်ရေးဆွဲခြင်းကို Hauppauge၊ NY ရှိ စက်ရုံတစ်ခုမှ ဂြိုဟ်တုသို့ ချိတ်ဆက်ထားပြီး ညီအစ်မကွန်ရက် [[နီကယ်လွန်း|Nickelodeon]] နှင့် The Movie Channel အတွက် လင့်ခ်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် (မူလက၊ ထိုစဉ်က ပိုင်ရှင် Warner-Amex Satellite Entertainment သည် စတူဒီယိုရှိ စက်ရုံမှ MTV ကို ချိတ်ဆက်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ Nickelodeon နှင့် The Movie Channel တို့ကို ချိတ်ဆက်ထားသည့် Buffalo, NY ရှိ WIVB-TV သည် MTV ၏ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းရန် စက်ရုံအား တိုးချဲ့ရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောကြားသော်လည်း Warner-Amex နှင့် ရုပ်သံလိုင်း 4 ၏ သဘောတူညီချက်ကို မရရှိနိုင်သောအခါ WIVB နှင့် သဘောတူညီချက်မှာ ပျက်သွားခဲ့သည်။ နှစ်ရှည်ငှားရမ်းခြင်းဆိုင်ရာ ပိုင်ဆိုင်မှု။) <ref>{{Cite web|title=Buffalo in the '70s: The home of Nickelodeon (and almost MTV)|url=https://buffalonews.com/news/local/history/buffalo-in-the-70s-the-home-of-nickelodeon-and-almost-mtv/article_6cb0e28c-c4e9-549e-b793-ddad78cd9a56.html|archivedate=15 November 2022|language=en|access-date=26 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115232356/https://buffalonews.com/news/local/history/buffalo-in-the-70s-the-home-of-nickelodeon-and-almost-mtv/article_6cb0e28c-c4e9-549e-b793-ddad78cd9a56.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=That Time Billy Squier Made An MTV Singalong A Hit Christmas Song {{!}} 100.7 WZLX|url=https://wzlx.iheart.com/featured/chuck-nowlin/content/2020-12-16-that-time-billy-squier-made-an-mtv-singalong-a-hit-christmas-song/|archivedate=2022-11-15|language=en}}</ref> MTV သည် နောက်ပိုင်းတွင် စတူဒီယိုအဆောက်အအုံများကို 57th Street ( CBS အသံလွှင့်ဌာန ၊ အနာဂတ်ကော်ပိုရိတ်ပေါက်ဖော် CBS ပိုင်ဆိုင်သော) 57th Street တွင်ရှိသော Unitel Video ၏ရှုပ်ထွေးသောနေရာသို့ 1987 ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး MTV သည် အိမ်တွင်းစတူဒီယိုအကြောင်းအရာကို စတင်ထုတ်လုပ်ရန် ရွေးချယ်လိုက်သောအခါ 1995 ခုနှစ်အထိ ကျန်ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=Memory Lane...Inside MTV Studios During Their First Month On Air|url=https://eyesofageneration.com/memory-lane-inside-mtv-studios-during-their-first-month-on-air/|access-date=2022-11-15|work=Eyes Of A Generation...Television's Living History|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115232356/https://eyesofageneration.com/memory-lane-inside-mtv-studios-during-their-first-month-on-air/|archive-date=15 November 2022|url-status=dead}}</ref>{{Quote box}}ပရိုဂရမ်ရေးမှူးအဖြစ် Robert W. Pittman သည် Tom Freston (MTV Networks ၏ CEO အဖြစ် Pittman ကို ဆက်ခံသော) Fred Seibert နှင့် John Sykes တို့ ပါဝင်သည့် မိတ်ဆက်ပွဲအတွက် ပူးတွဲတည်ထောင်သူအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို ခေါ်ယူစီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cablecenter.org/cable-hall-of-fame/past-honorees/2019-honorees/mtv.html|title=The Cable Center May 2, 2019|archivedate=September 26, 2020|archive-date=February 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209193708/https://www.cablecenter.org/cable-hall-of-fame/past-honorees/2019-honorees/mtv.html}}</ref> ၎င်းတို့ကို Carolyn Baker (မူရင်း အရည်အချင်းနှင့် ဝယ်ယူမှုဆိုင်ရာ အကြီးအကဲ)၊ <ref>{{Cite book|title=Inside MTV, p. 97|url=https://books.google.com/books?id=GlAecBkObiEC&q=CAROLYN%20BAKER%20MTV&pg=PA97|date=January 1, 1988}}</ref> Marshall Cohen (မူရင်း သုတေသန အကြီးအကဲ)၊ <ref>{{Cite book|title=Inside MTV, p. 43|url=https://books.google.com/books?id=GlAecBkObiEC&q=MARSHALL%20COHEN%20MTV&pg=PA43|date=January 1, 1988}}</ref> Gail Sparrow (ပါရမီနှင့် ဝယ်ယူမှု)၊ Sue Steinberg (အမှုဆောင် ထုတ်လုပ်သူ)၊ <ref>{{Cite book|title=Tarnished gold: the record industry revisited, p. 367|url=https://books.google.com/books?id=JWdMOZGNOHUC&q=sue%20steinberg%20mtv&pg=PA367|date=January 1, 1986}}</ref> Julian၊ Goldberg၊ Steve Lawrence၊ Geoff Bolton၊ စတူဒီယိုထုတ်လုပ်သူများနှင့် MTV သတင်း စာရေးဆရာ/တွဲဖက်ထုတ်လုပ်သူများ Liz Nealon၊ Nancy LaPook နှင့် Robin Zorn၊ Steve Casey ("MTV" အမည်နှင့် ၎င်း၏ပထမဆုံးပရိုဂရမ်ဒါရိုက်တာ)၊ <ref name="Los Angeles Times">{{Cite news|title=Cover Story – The Man Behind the Monster|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-07-28-ca-436-story.html|date=July 28, 1991|archivedate=February 15, 2022}}</ref> Marcy Brafman၊ Richard Schenkman၊ Ronald E. "Buzz" Brindle နှင့် Robert Morton တို့ဖြစ်သည် ။ Kenneth M. Miller သည် ၎င်း၏နယူးယောက်မြို့အခြေစိုက် ကွန်ရက်လည်ပတ်မှုစက်ရုံတွင် MTV ၏ ပထမဆုံးနည်းပညာဒါရိုက်တာအဖြစ် ဂုဏ်ပြုခံရပါသည်။ <ref name="Los Angeles Times" /> နှစ်လအတွင်း၊ တေးဂီတစတိုးဆိုင်များ သည် Men at Work ၊ Bow Wow Wow နှင့် Human League ကဲ့သို့သော ဒေသတွင်း ရေဒီယိုအသံလွှင့်ဌာနများကို မဖွင့်တော့ဘဲ တေးဂီတကို ရောင်းချခဲ့သည်။ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GlAecBkObiEC&q=%22radio+stations+weren't+playing%22&pg=PA86|title=Inside MTV – Google Books|date=January 1, 1988|access-date=August 7, 2010}}</ref> MTV သည် ဖော်မတ်ကို နှစ်အတော်ကြာ အသုံးပြုခဲ့သည့် Britsh လုပ်ရပ်များ၏ ရှိပြီးသား ဗီဒီယိုများ (ဥပမာ၊ [[ဘီဘီစီ|BBC]] 's ''Top of the Pops'' ) တွင် ပါဝင်သည့် MTV သည် ဒုတိယ ဗြိတိသျှ ကျူးကျော်မှုကို လှုံ့ဆော်ပေးပါသည်။ <ref name="Reynolds">[[Simon Reynolds]], ''Rip It Up and Start Again Postpunk 1978–1984'', pp. 340, 342–3.</ref> <ref name="VVMTV">{{Cite web|last=Molanphy|first=Chris|url=https://www.villagevoice.com/2011/07/29/100-single-the-dawning-of-the-mtv-era-and-how-it-rocket-fueled-the-hot-100/|title=100 & Single: The Dawning Of The MTV Era And How It Rocket-Fueled The Hot 100|date=July 29, 2011|access-date=February 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020163021/http://blogs.villagevoice.com/music/2011/07/mtv_billboard_music_videos_charts_human_league.php?page=2|archive-date=October 20, 2013}}</ref> MTV သည် အသက် ၁၂ နှစ်မှ ၃၄ နှစ်ကြား ပရိသတ်များကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်း၏ ကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်သော သုတေသနပြုချက်အရ ၎င်း၏ ပရိသတ် 50% ကျော်သည် 12-24 ယောက်ရှိပြီး၊ ဤအဖွဲ့သည် တစ်နေ့လျှင် ပျမ်းမျှ မိနစ် 30 မှ နှစ်နာရီအထိ ကြည့်ရှုကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ <ref>{{Cite journal|date=1991|title=Music Television and Its Influences on Consumer Culture, and the Transmission of Consumption Messages|url=http://acrwebsite.org/volumes/7147/volumes/v18/NA-18|language=en|archive-date=18 August 2021|access-date=26 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818015132/https://www.acrwebsite.org/volumes/7147/volumes/v18/NA-18|url-status=dead}}</ref> PBS စီးရီး ''Frontline'' <ref>[[Frontline (U.S. TV series)|Frontline]] (2004).[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/music/ "]</ref> ကို စူးစမ်းလေ့လာခဲ့သည်နှင့်အမျှ MTV သည် ဂီတဗီဒီယိုများကို ပင်မရေစီးကြောင်း ပရိသတ်များထံ ဖမ်းစားနိုင်စေကာ ဂီတဗီဒီယိုများကို အနုပညာပုံစံအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ အနုပညာရှင်များအတွက် အကျိုးပြုသည့် ဈေးကွက်ရှာဖွေရေးစက်တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။" <ref name="The MTV Effect">{{Cite web|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/music/perfect/mtv.html|title=PBS.org|archivedate=August 7, 2010}}</ref> ==== မူရင်း VJ များနှင့် ဖော်မတ် ==== {{Further information|List of MTV VJs}}MTV ၏ အစောဆုံး ဖော်မတ်ကို AOR (အယ်လ်ဘမ်ဆန်သော ရော့ခ်) ရေဒီယိုပြီးနောက် ပုံစံထုတ်ထားသည်။ ၎င်းသည် 1984 ခုနှစ်တွင် ထိပ်တန်း 40 ဘူတာရုံကို အတုယူရန် အသွင်ကူးပြောင်းမှုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မျက်နှာသစ်လူငယ် အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး တို့သည် ၎င်း၏ ပရိုဂရမ်ကို စီစဉ်တင်ဆက်ပြီး ဗီဒီယိုများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ VJ တော်တော်များများဟာ သူတို့ရဲ့ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးနဲ့ နာမည်ကြီးလာကြတယ်။ 1981 ခုနှစ်တွင် MTV ၏ မူရင်း VJ ငါးယောက်မှာ Nina Blackwood ၊ Mark Goodman ၊ Alan Hunter ၊ JJ Jackson နှင့် Martha Quinn တို့ဖြစ်သည်။ နာမည်ကျော် New York DJ Meg Griffin သည် VJ တစ်ဦးဖြစ်မည်ဖြစ်သော်လည်း နောက်ဆုံးမိနစ်တွင် ၎င်းကို ဆန့်ကျင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ VJs များကို ချန်နယ်မှ ရယူရန် ကြိုးစားနေသော အချို့သော လူဦးရေစာရင်းများနှင့် ကိုက်ညီရန် ငှားရမ်းခဲ့သည်- Goodman သည် လူတိုင်းလူတိုင်း တတ်နိုင်သော၊ မုဆိုး၊ လူကြိုက်များသော jock; ဂျက်ဆင်၊ တင်ပါးရေဒီယို ဝါရင့်၊ ဘလက်ဝုဒ်၊ ဗုံးသီးခွံ၊ ဘေးအိမ်က ကောင်မလေး Quinn၊ ချန်နယ်၏အောင်မြင်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ မသေချာမရေရာမှုများကြောင့် VJ များကို အမြဲတမ်းနေထိုင်ရန် မဝယ်ရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ဒုတိယအလုပ်များကို ဆက်လက်ထားရှိရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://www.sirius.com/servlet/ContentServer?pagename=Sirius/CachedPage&c=FlexContent&cid=1086896302910|title=Sirius Satellite Radio: Big '80s|archivedate=June 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20080209213943/http://www.sirius.com/servlet/ContentServer?pagename=Sirius%2FCachedPage&c=FlexContent&cid=1086896302910|archive-date=February 9, 2008}}</ref> VJs များသည် ဂီတသတင်းများ၊ အင်တာဗျူးများ၊ ဖျော်ဖြေပွဲရက်စွဲများနှင့် ပရိုမိုးရှင်းများနှင့်အတူ မထုတ်လွှင့်မီ မိတ်ဆက်စကားသံများနှင့် အသံထွက်များကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ဤအပိုင်းများကို MTV 24/7 တွင် တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ပြီး ပွဲဦးထွက်ပြသရန် ထင်ရှားသော်လည်း ၎င်းတို့ကို MTV ၏ စတူဒီယိုများတွင် ပုံမှန်အလုပ်ရက်သတ္တပတ်အတွင်း ကြိုတင်ရိုက်ကူးထားခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite magazine|title=A Hard Day's Night with MTV's Video Jocks|url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20086164,00.html|date=October 17, 1983|archivedate=June 22, 2012|archive-date=August 22, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822224808/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20086164,00.html}}</ref> MTV တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် 1980 ခုနှစ်များ၏ ရော့ခ်ဂီတအဖွဲ့များနှင့် ဖျော်ဖြေတင်ဆက်သူများသည် လှိုင်းသစ် မှ ရော့ခ်အပျော့ [[ဟဲဗီးမက်တယ်လ် ဂီတ|စား]] အထိ ၊ Adam Ant ၊ Bryan Adams ၊ Pat Benatar ၊ Blondie ၊ The Cars ၊ Culture Club ၊ <ref>{{Cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111004004253/http://www.allmusic.com/artist/p4002|title=Culture Club – Biography|url={{AllMusic|class=artist|id=p4002|pure_url=yes}}|year=1999|archivedate=4 October 2011|access-date=26 March 2023}}</ref> Def Leppard ၊ Dire Straits (1985) သီချင်းနှင့်ဗီဒီယို " Money for Nothing " တွင် ၎င်း၏သီချင်းစာသားတွင် "I want my MTV" ဆောင်ပုဒ်၊ Duran Duran ၊ <ref>{{Cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110515205525/http://www.allmusic.com/artist/p4144|title=Duran Duran – Biography|url={{AllMusic|class=artist|id=p4144|pure_url=yes}}|year=2007|archivedate=15 May 2011|access-date=26 March 2023}}</ref> Eurythmics ၊ <ref>{{Cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110820083640/http://allmusic.com/artist/p4207|title=Eurythmics – Biography|url={{AllMusic|class=artist|id=p4207|pure_url=yes}}|year=2000|archivedate=20 August 2011|access-date=26 March 2023}}</ref> Peter Gabriel ၊ Genesis ၊ Daryl Hall & John Oates ၊ Billy Idol ၊ Billy Joel ၊ John Mellencamp ၊ Mötley Crüe ၊ Tom Petty နှင့် Heartbreakers ၊ Police ၊ Prince ၊ Ratt ၊ <ref>{{Cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110515205622/http://www.allmusic.com/artist/p5231|title=Ratt – Biography|url={{AllMusic|class=artist|id=p5231|pure_url=yes}}|year=2002|archivedate=15 May 2011|access-date=26 March 2023}}</ref> Ultravox ၊ U2 ၊ Van Halen <ref>{{Cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110515205634/http://www.allmusic.com/artist/p133911|title=Van Halen – Biography|url={{AllMusic|class=artist|id=p133911|pure_url=yes}}|year=2002|archivedate=15 May 2011|access-date=26 March 2023}}</ref> နှင့် ZZ Top တို့ ဖြစ်သည် ။ 1984 တွင် MTV ၏ရေပန်းစားမှုနှင့် ကြီးထွားလာနေသော ကြားခံပစ္စည်းကို နားလည်သဘောပေါက်လာကာ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သည့်ကုမ္ပဏီများနှင့် အနုပညာရှင်များသည် ကလစ်များဖန်တီးကြသည်။ ဗီဒီယိုများ ဝင်ရောက်လာမှုကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေရန်အတွက် MTV သည် လာမည့်အပတ်တွင် စတင်အသက်ဝင်ခဲ့သော ''[[ဘီလ်ဘော့ဒ် (မဂ္ဂဇင်း)|Billboard]]'' ၏ နိုဝင်ဘာ 3 ရက် 1984 တွင် ၎င်း၏အစီအစဉ်များကို အပြောင်းအလဲများပြုလုပ်ရန် ကြေညာခဲ့သည်။ Playlist လှည့်ခြင်း အမျိုးအစားသုံးမျိုးမှ (အလင်း၊ အလတ်စား၊ လေးလံ) မှ ခုနစ်ခုအထိ ချဲ့ထွင်ထားသည်- အသစ်၊ အလင်း၊ ခွဲထွက်၊ အလတ်စား၊ တက်ကြွမှု၊ လေးလံမှုနှင့် ပါဝါ။ ၎င်းသည် ဇယားရိုက်ချက်များနှင့် အနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့နှင့်ထိုက်တန်သော ထိတွေ့မှုကို ရရှိစေကြောင်း သေချာစေကာ အလတ်စားသည် ထိပ်တန်း ၁၀ ခုအထိ ဆက်လက်တက်လှမ်းနေဆဲဖြစ်သည့် မြဲမြံသော hits များအတွက် အိမ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကြီးမားသော hits များအတွက်အိမ်တစ်အိမ်{{Spaced ndash}} &#x2013;&#x20;ခေါင်းလောင်းများနှင့် လေချွန်သံများ မပါဘဲ၊{{Spaced ndash}} &#x2013;&#x20;သူတို့ အမိန့်ပေးရုံသာ။ <ref>{{Cite magazine|title=Changes in MTV Playlist (expansion to seven categories)|year=1984|page=42}}</ref> ''Flashdance'' (1983) သည် ပရိုမိုးရှင်းများမှ MTV တွင် ပရိုမိုးရှင်းဗီဒီယိုများရေးစပ်ရန် ပံ့ပိုးပေးသည့် ပထမဆုံးရုပ်ရှင်ဖြစ်ပြီး ချန်နယ်သည် ၎င်း၏ပုံမှန်လည်ပတ်မှုတွင်ပါဝင်သည်။ <ref name="Litwak">{{Cite book|title=Reel Power: The Struggle for Influence and Success in the New Hollywood|year=1986|location=New York|page=245}}</ref> ချန်နယ်သည် အခြားအနုပညာရှင်များ၏ ဗီဒီယိုများဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုခဲ့သည့် "Weird Al" Yankovic ၏ တေးဂီတဗီဒီယိုများကိုလည်း လှည့်ပေးပါသည်။ <ref>{{Cite web|title=Weird Al Yankovic – Biography|url={{AllMusic|class=artist|id=p140212|pure_url=yes}}|work=[[AllMusic]]|year=2007|access-date=February 19, 2008}}</ref> ၎င်းသည် ''Al TV'' ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် 1980 နှင့် 1990 ခုနှစ်များအတွင်း Yankovic ၏ အထူးအစီအစဉ်များစွာကိုလည်း ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ PSAs နှင့် ပရဟိတအကြောင်းတရားများ မြှင့်တင်ရေးနှင့် NFP များကို MTV ထည်တွင် ယက်လုပ်ထားသည်။ 1985 ခုနှစ်တွင် MTV သည် AIDS ကပ်ရောဂါကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ဆယ်ကျော်သက်အများစုသည် ၎င်းတို့၏မိဘများထက် ထိုသတင်းစကားကို ပို၍လက်ခံနိုင်သည်ဟု ယူဆသောအခါတွင် အမ်တီဗီသည် လုံခြုံသောလိင်ဆက်ဆံမှုဆိုင်ရာ ပဏာမခြေလှမ်းကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏လုံခြုံသောလိင်လှုပ်ရှားမှုကို "It's Your Sex Life" အဖြစ် ယနေ့ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=http://thepub.viacom.com/sites/mtvpress/Shows/mtv-timeline|title=MTV Timeline|archivedate=April 19, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160206065830/http://thepub.viacom.com/sites/mtvpress/Shows/mtv-timeline|archive-date=February 6, 2016}}</ref> ==== ''ဗီဒီယိုတေးဂီတဆုများ'' ==== {{Main|MTV Video Music Awards}}1984 ခုနှစ်တွင် ချန်နယ်သည် ၎င်း၏ ပထမဆုံး ''MTV Video Music Awards'' ရှိုးများ သို့မဟုတ် VMAs ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ 1984 ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ဆုပေးပွဲကို " Like A Virgin " မှ Madonna ၏ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှုဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ ''Video Music Awards'' တွင် ပေးအပ်သည့် ရုပ်တုများသည် MTV moonman မှဖြစ်ပြီး 1981 ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးထုတ်လွှင့်ခဲ့သော ရုပ်သံလိုင်း၏ မူရင်းပုံဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ''Video Music Awards'' သည် MTV ၏ နှစ်စဉ်ကြည့်ရှုမှုအများဆုံးပွဲဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://www.mediapost.com/publications/article/157435/|title=MTV's Video Music Award Sponsors Push Cross-Platform Integrations|archivedate=June 22, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130801102159/http://www.mediapost.com/publications/article/157435/|archive-date=August 1, 2013}}</ref> ==== အထူးနှစ်ပတ်လည်ပွဲများ ==== {{Further information|List of programs broadcast by MTV#Special events|label1=List of MTV special events}}MTV သည် ၎င်း၏ နှစ်စဉ် ''Spring Break'' လွှမ်းခြုံမှုကို 1986 ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်၊ Daytona Beach တွင် ယာယီလည်ပတ်မှုများကို မတ်လတွင် တစ်ပတ်ကြာ ပြုလုပ်ကာ တစ်ရက်လျှင် ရှစ်နာရီ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ "နွေဦးရာသီအားလပ်ရက်သည် လူငယ်ယဉ်ကျေးမှုပွဲတစ်ခုဖြစ်သည်" ဟု MTV ၏ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ Doug Herzog က ထိုအချိန်က ပြောကြားခဲ့သည်။ “အဲဒီအတွက်ကြောင့် ကျွန်တော်တို့က အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ချင်ခဲ့တာပါ။ အဲဒီမှာ အမ်တီဗီကြည့်တဲ့လူ အမျိုးအစားတွေရှိတာကြောင့် ဒီမြို့လယ်ကနေ ဆင်းပြီး တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ရတာက ကျွန်တော်တို့အတွက် ကောင်းပါတယ်။" <ref>{{Cite news|title=MTV to Broadcast Spring Break Coverage Live|date=March 14, 1986|url=https://www.sun-sentinel.com/news/fl-xpm-1986-03-14-8601160380-story.html|archivedate=February 15, 2022|archive-date=February 3, 2013|archive-url=https://archive.today/20130203185937/http://articles.sun-sentinel.com/1986-03-14/news/8601160380_1_task-force-fort-lauderdale-spring}}</ref> ချန်နယ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်း၏ကမ်းခြေပုံစံအစီအစဉ်များကို နွေရာသီအထိ ချဲ့ထွင်ခဲ့ပြီး နွေရာသီတစ်ခုစီတိုင်း၏ အများစုကို နယူးယောက်စီးတီးနှင့် ဝေးကွာသော နေရာအသီးသီးရှိ ကမ်းခြေအိမ်တစ်အိမ်မှ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုကို ရည်ညွှန်းကာ 1990 ခုနှစ်များနှင့် အစောပိုင်းတွင် နွေရာသီတစ်လျှောက် ချန်နယ်ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အမှတ်တံဆိပ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ 2000 ခုနှစ်များ ဖြစ်သည့် ''Motel California'' ၊ ''Summer Share'' ၊ ''Isle of MTV'' ၊ ''SoCal Summer'' ၊ ''Summer in the Keys'' နှင့် ''Shore Thing ကဲ့သို့သော'' . MTV VJ များသည် တေးဂီတဗီဒီယိုများ ပိတ်ဆို့ခြင်း၊ အနုပညာရှင်များနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး နွေရာသီတိုင်းတွင် ကမ်းခြေအိမ်တည်နေရာမှ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှုများနှင့် အခြားအစီအစဉ်များကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=MTV takes over beach|date=July 22, 2000|url=http://lubbockonline.com/stories/072200/ent_0722000064.shtml|archivedate=24 February 2021|archive-date=July 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703055259/http://lubbockonline.com/stories/072200/ent_0722000064.shtml|accessdate=26 March 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224060656/https://eu.lubbockonline.com/}}</ref> MTV သည် ရုပ်သံလိုင်း၏ တင်ဆက်မှုကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သော သီတင်းတစ်ပတ်ကြာ တေးဂီတပွဲများကို ကျင်းပခဲ့သည်။ 1990 ခုနှစ်များနှင့် 2000 ခုနှစ်များမှ ဥပမာများတွင် တိုက်ရိုက်ဖျော်ဖြေပွဲများနှင့် ပွဲတော်များအတွက် ရည်ရွယ်ထားသော နွေရာသီတွင် တစ်ပတ်လျှင် ''All Access Week'' ၊ ''Spankin' New Music Week'' ၊ ဆောင်းဦးရာသီတွင် တစ်ပတ်တာ တေးဂီတဗီဒီယိုအသစ်စက်စက်အတွက် ရည်ရွယ်ပါသည်။ ''Wanna be a VJ'' နှင့် ''Video Music Awards'' ကဲ့သို့သော သီးခြားတိုက်ရိုက်ပွဲစဉ်များတွင် အဆုံးစွန်သော တစ်ပတ်တာ အထူးအစီအစဉ်များ။ <ref>{{Cite news|title=MTV lands acts for new music week|date=October 26, 1999|url=http://www.mcarchives.com/index.asp?id=97|archivedate=June 22, 2012}}</ref> နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း၏အဆုံးတွင်၊ MTV သည် New York City ရှိ ၎င်း၏နေအိမ်တည်နေရာကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး [[တိုင်းမ်စကွဲယား|Times Square]] ရှိ နှစ်သစ်ကူးအကြိုတွင် တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုထုတ်လွှင့်သည်။ တိုက်ရိုက်ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာကို တစ်နှစ်ပတ်လုံး ဩဇာရှိခဲ့သော အနုပညာရှင်များနှင့် တီးဝိုင်းများနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုများနှင့်အတူ ပြသထားသည်။ 1980 ခုနှစ်များမှ 2000 ခုနှစ်များအထိ နှစ်များစွာကြာအောင် ချန်နယ်သည် နှစ်သစ်အစတွင် ချက်ချင်းဆိုသလိုပင် သန်းခေါင်ယံအချိန်တွင် တီးဝိုင်းအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့၏ ကာဗာသီချင်းကို သီဆိုရသည့် အစဉ်အလာကို လက်ကိုင်ထားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=MTV plans big New Year's Eve bash|date=December 2, 2003|url=https://www.digitalspy.com/tv/ustv/a12569/mtv-plans-big-new-years-eve-bash/|archivedate=February 15, 2022}}</ref> ==== ဖျော်ဖြေပွဲ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ခြင်း။ ==== ၎င်း၏သမိုင်းတစ်လျှောက် MTV သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကျိုးပြုဖျော်ဖြေပွဲစီးရီးများကို တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လ 13၊ 1985 အများစုအတွက် MTV သည် လန်ဒန်နှင့် Philadelphia တွင်ကျင်းပသည့် Live Aid ဖျော်ဖြေပွဲများကို ပြသခဲ့ပြီး အီသီယိုးပီးယားတွင် အငတ်ဘေးအတွက် ရန်ပုံငွေရှာဖွေရန်အတွက် Bob Geldof နှင့် Midge Ure မှ စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။ [[အမေရိကန် ရုပ်သံလွှင့် ကုမ္ပဏီ|ABC]] ကွန်ရက်သည် Primetime အတွင်း ရွေးချယ်ထားသော အထူးအသားပေးများကိုသာ ပြသခဲ့သော်လည်း MTV သည် လွှမ်းခြုံမှု 16 နာရီကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=Live Aid: A Look Back At A Concert That Actually Changed The World|url=http://www.mtv.com/news/1504968/live-aid-a-look-back-at-a-concert-that-actually-changed-the-world/|access-date=February 15, 2022|date=June 29, 2005|archive-date=16 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216031113/http://www.mtv.com/news/1504968/live-aid-a-look-back-at-a-concert-that-actually-changed-the-world/}}</ref> VH1 နှင့်အတူ၊ MTV နှင့်အတူ Live 8 ဖျော်ဖြေပွဲများ၊ G8 ပြည်နယ်များနှင့် တောင်အာဖရိကတွင် ဖျော်ဖြေပွဲများ ဆက်တိုက်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည် <ref>{{Cite web|title=Live 8 Concerts Will Air on MTV, VH1|url=http://www.mtv.com/news/1504578/live-8-concerts-will-air-on-mtv-vh1/|publisher=MTV News|archivedate=16 February 2022|date=June 23, 2005|access-date=26 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216031118/http://www.mtv.com/news/1504578/live-8-concerts-will-air-on-mtv-vh1/}}</ref> Live 8 သည် 31 ကြိမ်မြောက် G8 ထိပ်သီးအစည်းအဝေး နှင့် Live Aid ၏ နှစ် 20 နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့မတိုင်မီဖြစ်သည်။ MTV သည် ၎င်း၏ Live 8 ထုတ်လွှင့်မှုအတွက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။ ကွန်ရက်သည် ကြော်ငြာများ၊ VJ မှတ်ချက်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ဖျော်ဖြေပွဲများအတွင်း အခြားဖျော်ဖြေမှုများကို ဖြတ်တောက်ထားသည်။ Pink Floyd ပြန်လည်ဆုံဆည်းမှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည့် MTV ကြောင့် အင်တာနက်ပေါ်တွင် တိုင်ကြားမှုများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ <ref name="Stung" /> တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် MTV ဥက္ကဋ္ဌ Van Toffler က MTV နှင့် VH1 တွင် Live 8 ၏ နေရာတိုင်းမှ မီးမောင်းထိုးပြမှုများကို ထုတ်လွှင့်လိုကြောင်း၊ ကွန်ရက်အစီအစဉ်မှူးများသည် ကြော်ငြာများ၊ သတင်းအချက်အလတ်အပိုင်းများ သို့မဟုတ် အခြားသော ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများသို့သာ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများကိုသာ ပြောဆိုခဲ့ကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။ <ref name="Defends coverage">{{Cite news|title=MTV defends Live 8 coverage|url=http://articles.chicagotribune.com/2005-07-10/news/0507100389_1_mtv-and-vh1-van-toffler-mtv-networks-music-group|archivedate=11 January 2012|date=July 10, 2005|archive-date=January 11, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111183710/http://articles.chicagotribune.com/2005-07-10/news/0507100389_1_mtv-and-vh1-van-toffler-mtv-networks-music-group|accessdate=26 March 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111183710/http://articles.chicagotribune.com/2005-07-10/news/0507100389_1_mtv-and-vh1-van-toffler-mtv-networks-music-group}}</ref> Toffler မှ "MTV သည် အဓိက အနုပညာရှင်များ၏ အစုံအလင် အစုံအလင်ကို ထုတ်လွှင့်ပြသခြင်း စရိတ်ဖြင့် ဤမျှသော လုပ်ရပ်များစွာကို ပြသခြင်းအတွက် ဤမျှ ဦးစားပေး မထားရှိသင့်ပါ။" <ref name="Stung">{{Cite news|title=MTV Stung by Live 8 Criticism|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-jul-07-fi-mtv7-story.html|archivedate=February 15, 2022|date=July 7, 2005}}</ref> ကေဘယ်လ်ဆက်နွယ်မှု ပြတ်တောက်မှုတစ်ခုအတွက် Pink Floyd ပြတ်တောက်မှုကိုလည်း ၎င်းက အပြစ်တင်ခဲ့သည်။ <ref name="Defends coverage" /> MTV သည် ပျမ်းမျှ 1.4 ဖြစ်သည်။&nbsp;၎င်း၏ မူရင်း ဇူလိုင် 2 တွင် တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု 8 အတွက် ကြည့်ရှုသူ တစ်သန်းကျော်ရှိသည် <ref name="Stung" /> ထို့ကြောင့် MTV နှင့် VH1 သည် ဇူလိုင် ၉ ရက်တွင် အနှောင့်အယှက်မဲ့ Live 8 ကို ငါးနာရီကြာ ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး ချန်နယ်တစ်ခုစီသည် အခြားအနုပညာရှင်များ၏ အပိုင်းများကို ထုတ်လွှင့်ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=MTV, VH1 to Air Live 8 Performances Uninterrupted|date=July 7, 2005|url=http://www.mtv.com/news/1505406/mtv-vh1-to-air-live-8-performances-uninterrupted/|access-date=February 15, 2022|archive-date=16 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216031116/http://www.mtv.com/news/1505406/mtv-vh1-to-air-live-8-performances-uninterrupted/}}</ref> ==== ဖော်မတ်လုပ်ထားသော တေးစီးရီးများ ==== {{Further information|List of programs broadcast by MTV#Music series 2|label1=List of MTV music programs}}1986 ခုနှစ်တွင် JJ Jackson သည် Los Angeles သို့ပြောင်းရွေ့ပြီးရေဒီယိုသို့ပြန်လာခဲ့ပြီး Nina Blackwood သည်ရုပ်မြင်သံကြားတွင်အခန်းကဏ္ဍအသစ်များကိုဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေစဉ် JJ Jackson မှ 1986 တွင်မူရင်း VJ ငါးယောက်အနက် 3 ယောက်ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ <ref name="departures">WESTBROOK, BRUCE. </ref> <ref>Booe, Martin. </ref> Martha Quinn ၏ စာချုပ်သည် 1986 နှောင်းပိုင်းတွင် သက်တမ်းတိုးခြင်း မရှိခဲ့ဘဲ ကွန်ရက်မှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ <ref name="departures" /> သူမကို 1989 ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင်ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီး 1992 ခုနှစ်အထိနေထိုင်ခဲ့သည် <ref>Journal wire services, From Beacon. </ref> <ref>MAYHEW, MALCOLM. </ref> မြို့လယ်ရှိ Julie Brown ကို အစားထိုးအဖြစ် ပထမဆုံး VJ အသစ်အဖြစ် ငှားရမ်းခဲ့သည်။ 1987 ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင် Alan Hunter နှင့် Mark Goodman တို့သည် အချိန်ပြည့် MTV ဗီဂျေးများကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ <ref>Rea, Steven. </ref> <ref>"TV Notebook." </ref> ===== ''ရော့ခ်ဂီတာ ပြန်လာမှု'' ===== 1997 ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် MTV သည် ရော့ခ်ဂီတဗီဒီယိုများထုတ်လွှင့်ခြင်းကို တဖြည်းဖြည်းလျှော့ချခဲ့ပြီး၊ သံသယရှိသူများကြားတွင် "Rock is dead" ဟူသောဆောင်ပုဒ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.salon.com/2000/09/08/mtv_awards_2/|title=Rock is dead and well at the MTV Video Awards|archivedate=February 15, 2022|date=September 8, 2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20090114090331/http://archive.salon.com/ent/movies/feature/2000/09/08/mtv_awards/|archive-date=January 14, 2009}}</ref> နှစ်နှစ်အကြာ ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဆောင်းဦးတွင် MTV သည် Rock Activities အသစ်များကို ထုတ်လွှင့်ချိန်ရရှိသည့် အထူး ''Return of the Rock'' weekend အား MTV <ref>{{Cite web|last=Mancini|first=Robert|title=Coal Chamber Lines Up "Nothing" Tour|url=http://www.mtv.com/news/1427187/coal-chamber-lines-up-nothing-tour/|access-date=February 15, 2022|date=September 29, 1999|archive-date=16 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216031121/http://www.mtv.com/news/1427187/coal-chamber-lines-up-nothing-tour/}}</ref> ကြေညာခဲ့ပြီး၊ စုစည်းမှုအယ်လ်ဘမ် ထွက်ရှိပြီးနောက်၊ 2000 ခုနှစ်တွင် [[လင်ကင်းပါ့|Linkin Park]] ၊ [[Sum 41]] ၊ Jimmy Eat World ၊ Mudvayne ၊ Cold ၊ At the Drive-In ၊ Alien Ant Farm နှင့် အခြားသော ဖျော်ဖြေမှုများကို ဂီတလည်ပတ်မှုတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ MTV သည် ရော့ခ်ဂီတဗီဒီယိုများကို သီးသန့်ဖွင့်ရန် စာရင်းသွင်းချန်နယ် MTVX ကိုလည်း လွှင့်တင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=MTV Dis(miss)es Rock in Favor of Hip Hop|url=http://www.antimusic.com/news/2002/may/item8.shtml|archivedate=June 8, 2010|date=May 9, 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20110522053237/http://www.antimusic.com/news/2002/may/item8.shtml|archive-date=May 22, 2011}}</ref> ===== ''စုစုပေါင်း တောင်းဆိုချက် တိုက်ရိုက်'' ===== [[File:MTV_Times_Square_studio.jpg|thumb|1515 Broadway [[တိုင်းမ်စကွဲယား]] ]] {{Main|Total Request Live}}1997 ခုနှစ်တွင် MTV သည် [[တိုင်းမ်စကွဲယား|Times Square]] ရှိ ၎င်း၏စတူဒီယိုအသစ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/report-mtv-to-vacate-times-square-studio-252473/|title=Report: MTV To Vacate Times Square Studio|date=August 11, 2009|archivedate=March 29, 2019}}</ref> MTV သည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင် ရှိုးလေးခုကို ဖန်တီးခဲ့သည်- ''MTV Live'' ၊ ''Total Request'', ''Say What?'' နှင့် ''ဒေါသထွက်နေသော ကြည့်ရှုသူ ၁၂ ဦး'' ။ [[Category:Articles with unsourced statements from March 2019]] တစ်နှစ်အကြာ၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် MTV သည် ''Total Request'' နှင့် ''MTV Live ကို'' တိုက်ရိုက်နေ့စဉ် ထိပ်တန်း ၁၀ နှစ်မြောက်ရှိုးတစ်ခုဖြစ်သည့် ''Total Request Live'' ၊ ''TRL ဟုလူသိများသော တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုတစ်ခုအဖြစ် ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။'' မူလအိမ်ရှင်မှာ Carson Daly ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/mtv-s-trl-revival-everything-know-1044850|title=What to Know About MTV's 'TRL' Revival|work=The Hollywood Reporter|date=October 2, 2017|language=en|access-date=March 29, 2019}}</ref> အဆိုပါရှိုးတွင် တိုက်ရိုက်စတူဒီယိုပရိသတ်တစ်ဦးပါဝင်ပြီး လူများဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်စေမည့် ပြတင်းပေါက်စတူဒီယိုတွင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/2007/02/15/mtv-trl-viacom-tech-media-cx_lh_0215mtv.html#6cd5e4c2743a|title=R.I.P. For MTV's TRL?|date=February 15, 2007}}</ref> Nielsen ၏ အဆိုအရ၊ ရှိုးအတွက် ပျမ်းမျှ ပရိသတ်သည် 1999 ခုနှစ်တွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီး 2001 ခုနှစ်အထိ ခိုင်မာသော ကိန်းဂဏန်းများ ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည် <ref name=":0" /> ပရိုဂရမ်တွင် ထိပ်တန်းပေါ့ပ်၊ ရော့ခ်၊ R&B နှင့် ဟစ်ဟော့ တေးဂီတဗီဒီယိုဆယ်ခုကို ပြသခဲ့ပြီး အနုပညာရှင်များနှင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသူများနှင့် တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref name=":0" /> 2003 ခုနှစ်တွင် Carson Daly သည် [[အန်ဘီစီ|NBC]] တွင် ၎င်း၏ ညနှောင်းပိုင်း ဟောပြောပွဲရှိုးကို အာရုံစိုက်ရန် MTV နှင့် ''TRL'' မှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.tvguide.com/news/carson-daly-looks-67039/|title=Carson Daly Looks Back as TRL Counts Down its Final Days|date=November 14, 2008|language=en|archivedate=February 24, 2020}}</ref> စီးရီးသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သော ''Total Finale Live'' နှင့် ယခင်က ပြသခဲ့သည့် အစီအစဉ်တင်ဆက်သူများနှင့် ဧည့်သည်များကို ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည့် အထူးနောက်ဆုံးအပိုင်းတစ်ခုနှင့် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/11/18/arts/television/18trl.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20081209040047/http://www.nytimes.com/2008/11/18/arts/television/18trl.html|archive-date=2008-12-09|title=Totally Over: Last Squeals for 'TRL'|date=November 17, 2008|archivedate=April 2, 2019|language=en-US}}</ref> 1998 မှ 2003 ခုနှစ်အထိ MTV သည် ၎င်း၏ စတူဒီယိုများမှ အခြားသော တေးဂီတဗီဒီယို အစီအစဉ်များစွာကိုလည်း ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အစီအစဉ်များတွင် ''Say What?ကာရာအိုကေ'' ၊ Dave Holmes မှ စီစဉ်တင်ဆက်သော ဂိမ်းရှိုး။ <ref>{{Cite web|url=https://www.huffpost.com/entry/dave-holmes-party-of-one_n_57869fdde4b03fc3ee4f19e2|title=For This MTV VJ, Music Paved The Way To An Out And Happy Life|date=July 15, 2016|work=HuffPost|language=en|access-date=March 29, 2019}}</ref> 2000 ခုနှစ်များအစောပိုင်း MTV တွင် Ray Munns မှ စီစဉ်တင်ဆက်သော ''VJ for a Day ကို'' ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/everyone-wants-to-be-a-vj/|title=Everyone Wants To Be A VJ|work=www.cbsnews.com|language=en-US|access-date=March 29, 2019}}</ref> MTV သည် နေ့လယ်ပိုင်းအချိန်အတွင်း ပေါ့ပ်ဂီတဗီဒီယိုများကို ပြသထားသည့် Ananda Lewis မှ စီစဉ်တင်ဆက်သည့် ''Hot Zone'' ကိုလည်း ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1999/11/21/style/the-extra-v-in-very-vip.html|title=The Extra 'V' in Very V.I.P.|date=November 21, 1999|work=The New York Times|archivedate=March 29, 2019|language=en-US}}</ref> ထိုအချိန်က အခြားသော ပရိုဂရမ်များတွင် ''Sucker Free'' ၊ <ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2000/digital/reviews/mtv-s-direct-effect-1200465769/|title=MTV's "Direct Effect"|date=December 20, 2000|language=en|archivedate=April 2, 2019}}</ref> နှင့် ''BeatSuite တို့'' ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite magazine|title=Niche Genres, Music Information are Focus of MTV Lineup|url=https://books.google.com/books?id=eQ0EAAAAMBAJ&q=beatsuite&pg=PA79|date=May 8, 1999}}</ref> ===== မှတ်တိုင်များနှင့် အထူးအစီအစဉ်များ ===== 1999 မှ 2001 ခုနှစ်များအတွင်း MTV သည် တစ်နေ့တာလုံး တေးဂီတဗီဒီယိုများ နည်းပါးလာသဖြင့် ထုတ်လွှင့်မှု နည်းပါးလာသောကြောင့် ၎င်း၏ အမြစ်များကို ပြန်ကြည့်ရန် ၎င်း၏ 20 နှစ်သမိုင်းမှ အထူးအစီအစဉ်များကို ပုံမှန်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ''MTV Uncensored သည်'' ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြသခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စာအုပ်အဖြစ် ထွက်ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{IMDb title|393445|MTV Uncensored}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Amazon.com|year=2001|url=https://archive.org/details/mtvuncensored00hoye}}</ref> [[ဂျက်နက် ဂျက်ဆင်|Janet Jackson သည်]] " MTV Icon " ဆုချီးမြှင့်ခြင်းခံရပြီး ဂီတ၊ ဂီတဗီဒီယိုနှင့် ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို ကြီးမားစွာ သက်ရောက်မှုရှိနေစဉ် ဂီတ၊ ဂီတဗီဒီယိုနှင့် ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို နှစ်အလိုက် အသိအမှတ်ပြုခြင်း " MTV Icon " ဆုချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref name="mtvICON">{{Cite magazine|title=MTV To Honor Janet Jackson|date=January 10, 2001|url=https://www.billboard.com/articles/news/80773/mtv-to-honor-janet-jackson|archivedate=March 16, 2008}}</ref> နောက်ဆက်တွဲလက်ခံသူများသည် Aerosmith ၊ [[မက်တယ်လ်လစ်ကာ|Metallica]] နှင့် Cure တို့ ပါဝင်သည်။ === 1995-2010- ဂီတမှပြောင်း === {{Further information|MTV Animation}}1995 မှ 2000 ခုနှစ်အတွင်း MTV သည် ဂီတဗီဒီယိုများ 36.5% လျော့နည်းခဲ့သည်။ MTV ဥက္ကဋ္ဌ Van Toffler က “ဂီတဗီဒီယိုတွေကို ပြသရုံနဲ့ အသစ်အဆန်းက ပျောက်ကွယ်သွားပြီဆိုတာ ရှင်းပါတယ်။ ခေတ်ပြိုင်ပရိသတ်ထံ မိမိကိုယ်ကို ပြန်လည်ဆန်းသစ်ရန် ကျွန်ုပ်တို့ လိုအပ်ပါသည်။" <ref name="Billboard 2001-02-17">{{ကိုးကားခြင်း|title=Proper role of music TV debated in US|url=https://books.google.com/books?id=KBQEAAAAMBAJ&pg=RA1-PA68|date=February 17, 2001}}</ref> ကွန်ရက်သည် Westwood One ဖြင့် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် '''MTV ရေဒီယိုကွန်ရက်ကို''' စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://adage.com/article/news/mtv-radio/16263|title=MTV Radion on the way|work=Adage.com|date=July 20, 1995|access-date=January 7, 2022}}</ref> အချို့သော ဂီတဗီဒီယို အမျိုးအစားများကို အကန့်အသတ်ဖြင့် လှည့်ကြည့်ရန် ပစ်မှတ်ထား ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း MTV သည် 2000 ခုနှစ်များအလယ်ပိုင်းတွင် ၎င်း၏ ဂီတဗီဒီယိုများ၏ လှည့်ပတ်မှုကို အလွန်လျှော့ချခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=http://tv.nytimes.com/2011/10/27/arts/television/mike-judges-beavis-and-butt-head-on-mtv.html|title=Look Who's Trashing 'Jersey Shore' Now|date=October 26, 2011|archivedate=May 8, 2012}}</ref> ထိပ်တန်းရှိုးများနှင့် အထူးအစီအစဉ်များအတွက် ည ၁၀ နာရီတွင် ပရိုဂရမ်ရေးဆွဲခြင်း ဘလောက်တစ်ခုကို ဖန်တီးပြီး 10 Spot ဟုခေါ်သည်။ Dana Fuchs သည် ဤရှိုးများကို ကြော်ငြာပေးသည့် ကြော်ငြာများအတွက် အသံသရုပ်ဆောင်နှင့် စာရေးဆရာဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite magazine|url=https://ew.com/article/2005/05/23/ew-interviews-tv-voiceover-stars/|title=EW interviews TV voiceover stars}}</ref> 2000 ခုနှစ်တွင် MTV တွင် တစ်ရက်လျှင် ရှစ်နာရီအထိ တေးဂီတဗီဒီယိုများ ပြသခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် MTV တွင် တစ်ရက်လျှင် ပျမ်းမျှ တေးဂီတဗီဒီယို သုံးနာရီသာ မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ [[ယူကျု(ဘ်)|YouTube]] ကဲ့သို့ ဆိုရှယ်မီဒီယာနှင့် ဝဘ်ဆိုဒ်များ မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် တေးဂီတဗီဒီယိုများ ကြည့်ရှုခြင်းအတွက် ထွက်ပေါက်တစ်ခုအဖြစ် မြင့်တက်လာခြင်းမှာ ယင်းကို လျော့ကျသွားစေသည်ဟု မှန်းဆထားသည်။ <ref>{{Cite web|title=The Fall Of 'TRL' And The Rise of Internet Video|date=November 12, 2008|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96869060|access-date=March 29, 2009}}</ref> ထိုအချိန်တွင် MTV သည် MTV Networks Music အတွက် ဖန်တီးမှု နှင့် အကြောင်းအရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး စီနီယာ VP အဖြစ် Nancy Bennett ကို ငှားရမ်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/1308272/bennett-appointed-senior-vp-at-mtv|title=Bennett Appointed Senior VP at MTV}}</ref> ဆယ်စုနှစ်များ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ MTV ဗီဒီယိုပိတ်ဆို့မှုများကို နံနက်အစောပိုင်းနာရီများတွင် တန်းဆင်းသွားမည်ဖြစ်သည်။ 2007 MTV Video Music Awards တွင် သူလက်ခံသည့်မိန့်ခွန်းတွင် [[ဂျပ်စတင် တင်ဘာလိတ်ခ်|Justin Timberlake]] က MTV ကို "ပိုမိုက်တဲ့ ဗီဒီယိုတွေ ဖွင့်ကြည့်ဖို့!" ဤပြောင်းလဲမှုများကို တုံ့ပြန်ရန်။ <ref name="vma2007">{{Cite magazine|url=http://www.people.com/people/package/article/0,,20053775_20055499,00.html|title=Justin Timberlake to MTV: "Play more damn videos!"|date=September 9, 2007|archivedate=June 24, 2012}}</ref> လာမည့်ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း MTV သည် ပေါ့ပေါ့ပါးပါး သို့မဟုတ် ဂီတနှင့် အလွန်အမင်းဆက်စပ်မှုရှိသော ပရိုဂရမ် များကို ဂီတဗီဒီယိုများအပြင်ဘက်တွင် တဖြည်းဖြည်းချဲ့ထွင်ကာ ၎င်း၏အစီအစဉ်များကို ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။ MTV သည် ၎င်း၏ သရုပ်မှန် ပရိုဂရမ်အတွက် လူသိများလာခဲ့ပြီး အချို့မှာ ဂီတသမားများ၏ ဘဝနောက်သို့ လိုက်သွားခဲ့သည်။ Black Sabbath ရှေ့ထွက် Ozzy Osbourne နဲ့ သူ့မိသားစုရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝတွေကို အခြေခံထားတဲ့ ''The Osbournes ဟာ'' 2002 ခုနှစ်မှာ ပြသခဲ့ပြီး network ရဲ့ premiere ရှိုးတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်လာမှာပါ။ <ref>{{Cite magazine|title=Ozzy Knows Best|url=http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,1002226,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130824133052/http://www.time.com/time/printout/0,8816,227533,00.html|archive-date=August 24, 2013|date=April 7, 2002|archivedate=February 15, 2022}}</ref> Sharon Osbourne သည် အမေရိကန်ရုပ်မြင်သံကြားတွင် သူမ၏ ကိုယ်ပိုင်ခေါင်းစဉ်ဖြင့် စကားပြောရှိုး <ref>{{Cite web|title=Meet the Family: Kelly|url=http://www.mtv.com/onair/osbournes/hub_kelly.jhtml|archivedate=May 24, 2008|archive-date=February 25, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225090721/https://www.mtv.com/onair/osbournes/hub_kelly.jhtml}}</ref> စဉ်တွင် Kelly Osbourne အတွက် ဂီတအသက်မွေးဝမ်းကြောင်းကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=Meet the Family: Sharon|url=http://www.mtv.com/onair/osbournes/hub_sharon2.jhtml|archivedate=May 24, 2008|archive-date=April 13, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090413060007/http://www.mtv.com/onair/osbournes/hub_sharon2.jhtml}}</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ''The Osbournes'' တွင် ထုတ်လုပ်မှု အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Show over for MTV's The Osbournes|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4024941.stm|date=November 19, 2004|archivedate=May 24, 2008}}</ref> 2007 တွင် ''Tila Tequila ၏ A Shot at Love with Tila Tequila သည်'' MySpace ခံစားချက် Tila Tequila ၏ အဖော်ရှာရန် ခရီးတစ်လျှောက်တွင် Tequila ၏ လိင်တူချစ်သူကြောင့် ဝေဖန်မှုများစွာခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|title=MTV's Second Shot at Bisexuality|url=https://www.abcnews.go.com/print?id=4088351|date=January 5, 2008|archivedate=13 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190213005616/https://abcnews.go.com/print?id=4088351|archive-date=February 13, 2019|accessdate=26 March 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190213005616/https://abcnews.go.com/print?id=4088351}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Tila Tequila Goes for the Guy|url=http://realitytvmagazine.sheknows.com/2007/12/20/tila-tequila-goes-for-the-guy/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205171118/http://realitytvmagazine.sheknows.com/2007/12/20/tila-tequila-goes-for-the-guy/|archive-date=February 5, 2016|date=December 20, 2007|archivedate=5 February 2016|accessdate=26 March 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205171118/http://realitytvmagazine.sheknows.com/2007/12/20/tila-tequila-goes-for-the-guy/}}</ref> MTV သည် ''Celebrity Deathmatch'' ၊ ''Undergrads'' ၊ ''Clone High'' နှင့် ''Daria'' တို့ကဲ့သို့ ရှိုးများနှင့်အတူ အရွယ်ရောက်ပြီးသူ animation များတွင်လည်း ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ MTV သည် 2000 ခုနှစ်တွင် MTV's ''Fear'' ထုတ်လွှင့်မှုနှင့်အတူ paranormal reality tv အမျိုးအစားကို မွေးဖွားပေးခဲ့သည်။ [[File:AMTV.png|thumb|''AMTV'' သည် 2009 ခုနှစ်ကတည်းက MTV ၏ music video programming အမည်ဖြစ်သည်။]] ''Total Request Live'' 2008 တွင် ၎င်း၏လည်ပတ်မှုကို အဆုံးသတ်ခြင်းမပြုမီ၊ MTV သည် ဖော်မတ်အသစ်များအောက်တွင် ၎င်း၏ကျန်ရှိနေသော တေးဂီတပရိုဂရမ်ကို စမ်းသပ်နေပါသည်။ <ref name="variety-trl">{{Cite news|url=https://variety.com/2008/music/markets-festivals/mtv-to-retire-trl-1117992211/|title=MTV to retire 'TRL'|date=September 15, 2008|archivedate=February 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20090604130352/http://www.variety.com/article/VR1117992211.html?categoryid=14&cs=1|archive-date=June 4, 2009}}</ref> MTV သည် ''FNMTV'' ဟုခေါ်သော တေးဂီတဗီဒီယိုပရိုဂရမ်အသစ်တစ်ခုကို ပထမဆုံးပြသခဲ့ပြီး ''FNMTV Premieres'' ဟုခေါ်သော အပတ်စဉ် အထူးအစီအစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည့် Fall Out Boy တေးဂီတအဖွဲ့မှ Pete Wentz မှ Los Angeles မှကျင်းပပြုလုပ်သည့် တေးဂီတဗီဒီယိုအသစ်များကို ထုတ်လွှင့်ပြသပြီး ကြည့်ရှုသူများ ချက်ခြင်းတုံ့ပြန်ချက်ပေးနိုင်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်။ <ref name="FNMTV press release">{{Cite web|url=http://mtvpress.com/press/release/its_an_fn_mtv_summer/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080829001346/http://mtvpress.com/press/release/its_an_fn_mtv_summer/|archive-date=August 29, 2008|title=MTVpress.com|date=May 29, 2008|archivedate=August 7, 2010}}</ref> ''AMTV'' ၊ နံနက်ခင်းအစောကြီး၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည် <ref name="amtv-nytimes">{{Cite news|title=MTV to Put a Bit More Music Back, in the A.M.|date=March 29, 2009|url=https://www.nytimes.com/2009/03/30/business/media/30mtv.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090401225515/http://www.nytimes.com/2009/03/30/business/media/30mtv.html|archive-date=2009-04-01|archivedate=March 29, 2009}}</ref> ပိတ်ဆို့ခြင်းအား လျှော့ချသည့်အချိန်ဇယားဖြင့် 2013 ခုနှစ်တွင် ''Music Feed'' အဖြစ် ပြန်လည်တံဆိပ်ခတ်မည်ဖြစ်ပြီး ''FNMTV'' နှင့်မတူဘဲ၊ အစအဆုံး တေးဂီတဗီဒီယိုများ၊ သတင်းအပ်ဒိတ်များ၊ အင်တာဗျူးများနှင့် ဖျော်ဖြေပွဲများစွာကို ပြသထားသည်။ <ref name="amtv-nytimes" /> MTV သည် 2009 ခုနှစ်တွင် ''MTV Unplugged'' ပြန်လာပြီးနောက် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း ဆက်လက်ထုတ်လွှင့်သွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ <ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/music/unplugged/|title=''Unplugged''|archivedate=15 July 2021|access-date=26 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20210715023727/https://www.mtv.com/music/unplugged}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Florence and the Machine 'Unplugged' To Premiere Sunday on MTV|url=http://www.mtv.com/news/1682255/florence-and-the-machine-unplugged-2/|date=April 2, 2012|archivedate=16 February 2022|accessdate=26 March 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220216031110/http://www.mtv.com/news/1682255/florence-and-the-machine-unplugged-2/}}</ref> မေလ 2010 ခုနှစ်တွင် ''Top 10'' ၏ ပွဲဦးထွက် <ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/shows/10_on_top/series.jhtml|title=10 on Top|archivedate=August 14, 2012|archive-date=February 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195900/https://www.mtv.com/shows/10_on_top/series.jhtml}}</ref> နှင့် ''Hip Hop POV တို့ကို'' ဧပြီလ 12 ရက်၊ 2012 ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://www.sohh.com/2012/03/mtv_announces_new_late_night_rap_show_re.html|title=MTV Announces New Late Night Rap Show, Recruits Charlamagne Tha God|date=March 8, 2012|archivedate=May 23, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511191024/http://www.sohh.com/2012/03/mtv_announces_new_late_night_rap_show_re.html|archive-date=May 11, 2012}}</ref> [[File:Jersey_shore_guys,_shooting_in_Florence,_may_2011.JPG|left|thumb|Pauly D နှင့် 2011 ခုနှစ်တွင် ''Jersey Shore'' ၏ အခြေအနေ]] 2009 တွင် ''Jersey Shore'' ၏ ပွဲဦးထွက်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီး ၎င်းသည် ၎င်း၏ လည်ပတ်မှုတစ်လျှောက် အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များ အောင်မြင်လာကာ "MTV Shores" franchise ကို မွေးဖွားပေးခဲ့ပြီး အငြင်းပွားမှုများ အမျိုးမျိုးကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=''Jersey Shore'' finale breaks ratings for MTV|date=January 22, 2010|url=http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/01/jersey-shore-finale-breaks-ratings-records-for-mtv.html|archivedate=May 13, 2010}}</ref> အချို့က ကွန်ရက်ပေါ်ရှိ အပေါ်ယံအကြောင်းအရာများကို အလွန်အကျွံတွေးခေါ်မှုအပေါ် ရှုံ့ချမှုများနှင့်အတူ၊ ၂၀၀၉ ''[[နယူးယောက်တိုင်းစ်|New York Times]]'' ဆောင်းပါးတွင် MTV ၏ အာရုံစိုက်မှုကို "အိုဘားမားခေတ်အတွက် MTV" ဟူသော ဆောင်းပါးသည် "MTV for the MTV" ဟူသော ဆောင်းပါးသည် လူမှုရေးအရ ပိုမိုသိရှိနားလည်သော မီဒီယာဆီသို့ MTV ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ပြောင်းလဲရန် အစီအစဉ်များကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Make Room, Cynics; MTV Wants to Do Some Good|date=April 18, 2009|url=https://www.nytimes.com/2009/04/19/business/media/19mtv.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090421082046/http://www.nytimes.com/2009/04/19/business/media/19mtv.html|archive-date=2009-04-21|archivedate=April 20, 2009}}</ref> <ref>{{Cite news|title=First Monday: New in business TV, movies, books, magazines|date=May 2, 2010|url=https://www.usatoday.com/money/companies/management/monday/2010-05-02-first-monday-may_N.htm|archivedate=May 13, 2010}}</ref> <ref>{{Cite web|title=MTV – You're Hired|publisher=lasplash.com|date=April 24, 2010|url=http://www.lasplash.com/publish/Entertainment/cat_index_la_events/MTV|archivedate=May 4, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024023123/http://www.lasplash.com/publish/Entertainment/cat_index_la_events/MTV|archive-date=October 24, 2019}}</ref> မိုက်ကယ်ဂျက်ဆင်သေဆုံးပြီးနောက် မကြာမီတွင် ချန်နယ်သည် မိုက်ကယ်ဂျက်ဆင်၏ တေးဂီတဗီဒီယိုများကို နာရီပေါင်းများစွာ ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့ပြီး MTV မှ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် အခြားအနုပညာရှင်များ၏ တုံ့ပြန်မှုများပါရှိသည့် တိုက်ရိုက်သတင်းအထူးအစီအစဉ်များဖြင့် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=A Star Idolized and Haunted, Michael Jackson Dies at 50|url=https://www.nytimes.com/2009/06/26/arts/music/26jackson.html?ref=obituaries|date=June 25, 2009|archivedate=July 12, 2009}}</ref> MTV ၏ အစီအစဉ်တင်ဆက်မှုတွင် ယာယီပြောင်းလဲမှုသည် Jackson ၏ အောက်မေ့ဖွယ်အခမ်းအနားအား ချန်နယ်၏ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုဖြင့် နောက်အပတ်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=More adds, loose ends, and lament|url=http://blog.tylerc.com/post/22264141144/more-adds-loose-ends-and-lament|archive-url=https://archive.today/20121204010253/http://blog.tylerc.com/post/22264141144/more-adds-loose-ends-and-lament|archive-date=December 4, 2012|work=The 120 Minutes Archive|date=July 25, 2009|access-date=July 26, 2009}}</ref> MTV သည် ဖေဖော်ဝါရီ 11၊ 2012 တွင် [[ဝှစ်တနီ ဟယူစတန်|Whitney Houston]] သေဆုံးပြီးနောက် နှင့် Beastie Boys ၏ Adam Yauch သေဆုံးပြီးနောက် မေလ 4၊ 2012 တွင် ဂီတဗီဒီယိုများနှင့် သတင်းအပ်ဒိတ်များဖြင့် အလားတူတစ်နာရီကြာ တိုက်ရိုက်အထူးအစီအစဉ်များကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည် <ref>{{Cite web|title=Whitney Houston: MTV, BET, VH1 low key in coverage|url=http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2012/02/whitney-houston-mtv-bet-vh1-low-key-in-coverage.html|date=February 12, 2012|archivedate=June 21, 2012}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Watch MTV's 'Adam Yauch: Remembering A Beastie Boy' Memorial On Demand|url=http://www.mtv.com/news/2300995/adam-yauch-remembering-a-beastie-boy-mtv/|date=May 4, 2012|archivedate=16 February 2022|access-date=26 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216031112/http://www.mtv.com/news/2300995/adam-yauch-remembering-a-beastie-boy-mtv/}}</ref> === 2010-လက်ရှိ- ဂီတဗီဒီယိုများမှ အငြိမ်းစားယူခြင်း။ === 2010 ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် MTV သည် "Music Television" အမှတ်တံဆိပ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ <ref name="omis">{{Cite web|title=After 30 Years, MTV Changing its Logo!|date=February 6, 2010|url=http://omis.me/2010/02/06/mtv-new-logo/|archive-url=https://web.archive.org/web/20100209081643/http://omis.me/2010/02/06/mtv-new-logo/|archive-date=February 9, 2010}}</ref> ကွန်ရက်သည် ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ၎င်း၏ဝဘ်ဆိုက်ပေါ်ရှိ အနုပညာရှင်များနှင့် နာမည်ကြီးများနှင့်အတူ အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုမှတစ်ဆင့် ဗီဒီယိုအဦးအစကို အခါအားလျော်စွာ ထုတ်လွှင့်နေမည်ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|title=Lady Gaga's 'Yoü And I' Video To Premiere Thursday on MTV|url=http://www.mtv.com/news/1669079/lady-gaga-you-and-i-music-video-thursday/|work=MTV News|first=Jocelyn|last=Vena|date=August 15, 2011|access-date=February 15, 2022|archive-date=2 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402175811/http://www.mtv.com/news/1669079/lady-gaga-you-and-i-music-video-thursday/}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Katy Perry Brings 'Wide Awake' Video To MTV!|work=MTV|url=http://www.mtv.com/news/1687352/katy-perry-wide-awake-video-premiere/|date=June 13, 2012|access-date=February 15, 2022|archive-date=16 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216031117/http://www.mtv.com/news/1687352/katy-perry-wide-awake-video-premiere/}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Usher Brings New Song 'Twisted' To MTV Wednesday|url=http://www.mtv.com/news/1685095/usher-twisted-climax-scream-mtv-premiere/|first=Kara|last=Warner|work=MTV News|date=May 15, 2012|access-date=June 21, 2012|archive-date=3 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150103112818/http://www.mtv.com/news/1685095/usher-twisted-climax-scream-mtv-premiere/}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Justin Bieber Goes 'More Mature' With 'Boyfriend' Video|url=http://www.mtv.com/news/1684454/justin-bieber-boyfriend-mature-video/|work=MTV News|first=Jocelyn|last=Vena|date=May 3, 2012|access-date=February 15, 2022|archive-date=16 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216031115/http://www.mtv.com/news/1684454/justin-bieber-boyfriend-mature-video/}}</ref> ဆယ်စုနှစ်တစ်လျှောက်လုံး ကွန်ရက်ပေါ်ရှိ ဂီတပရိုဂရမ်များကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ လျှော့ချသွားမည်ဖြစ်သည်။ 2016 ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ထိုအချိန်က ခန့်အပ်ခံရသော MTV ဥက္ကဋ္ဌ Sean Atkins သည် ရုပ်သံလိုင်းသို့ တေးဂီတအစီအစဉ်ကို ပြန်လည်လုပ်ဆောင်ရန် အစီအစဉ်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=MTV Chief Vows to Restore Music to Programming|work=Variety|date=April 21, 2016|url=https://variety.com/2016/tv/news/mtv-music-wonderland-unplugged-sean-atkins-2016-upfront-tv-1201758027/}}</ref> <ref name="MTV Mines the Past">{{Cite web|title=MTV Mines the Past for Its Future: 'Total Request Live'|url=https://www.nytimes.com/2017/07/30/business/media/mtv-total-request-live-revival.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730213236/https://www.nytimes.com/2017/07/30/business/media/mtv-total-request-live-revival.html|archive-date=2017-07-30|work=The New York Times|date=July 30, 2017|access-date=July 31, 2017}}</ref> ဧပြီလ 21 ရက်၊ 2016 တွင် MTV မှ ''Unplugged'' အပိုင်းအသစ်များအပြင် ''Wonderland'' ဟုခေါ်သော အပတ်စဉ်တင်ဆက်မှုစီးရီးအသစ်များကိုလည်း စတင်ထုတ်လွှင့်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=MTV reboots 'MTV Unplugged,' introduces weekly live music series|url=https://money.cnn.com/2016/04/21/media/mtv-upfronts-mtv-unplugged-wonderland/index.html|archivedate=25 September 2022|date=April 21, 2016|access-date=26 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925192431/https://money.cnn.com/2016/04/21/media/mtv-upfronts-mtv-unplugged-wonderland/index.html|url-status=dead}}</ref> မင်းသား ကွယ်လွန်ပြီးချင်းမှာပဲ၊ MTV ဟာ Prince ရဲ့ သီချင်းဗီဒီယိုတွေကို ထုတ်လွှင့်ဖို့အတွက် ပုံမှန်အစီအစဉ်တွေကို ရပ်တန့်ခဲ့ပါတယ်။ <ref>{{Cite news|title=Remember Prince by watching some of his best performances, music videos|url=http://kdvr.com/2016/04/21/remember-prince-by-watching-some-of-his-best-performances-music-videos/|archivedate=21 April 2016|work=FOX31 Denver|date=April 21, 2016|accessdate=26 March 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160421224740/http://kdvr.com/2016/04/21/remember-prince-by-watching-some-of-his-best-performances-music-videos/}}</ref> <ref>{{Cite news|title=MTV Marking Prince's Death at Upfront|work=Broadcasting & Cable|url=http://www.broadcastingcable.com/news/currency/mtv-marking-princes-death-upfront/155859|archivedate=April 21, 2016|date=April 21, 2016}}</ref> 2017 ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ''TRL သည်'' 2017 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ 2 ရက်နေ့တွင် ကွန်ရက်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ''TRL'' ပြန်လည်စတင်ခြင်းသည် 2019 ခုနှစ်အထိသာ ကြာမြင့်ပါသည် <ref name="MTV Mines the Past" /> 2010 ခုနှစ်များတစ်လျှောက်တွင်၊ MTV ၏နေ့စဉ်အချိန်ဇယားသည် ရုပ်ရှင်ထုတ်လွှင့်မှုများနှင့် ရွေးချယ်ထားသော မူရင်းပရိုဂရမ်မာရသွန်ပြိုင်ပွဲများ ( ''ရယ်စရာကောင်းခြင်း'' ကဲ့သို့သော) ကြိမ်နှုန်းများစွာဖြင့် ''ရယ်စရာကောင်းသော'' မာရသွန်ပြိုင်ပွဲများ၏ အကြိမ်ရေနှင့်ပတ်သက်ပြီး လူအများ၏ဝေဖန်မှုများနှင့်အတူ အများစုပါဝင်လာသည်ကို 2010 ခုနှစ်များတစ်လျှောက်တွင် သတိပြုမိသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2020/05/17/business/media/comedy-central-tv-streaming.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20200517111005/https://www.nytimes.com/2020/05/17/business/media/comedy-central-tv-streaming.html|archive-date=2020-05-17|title=As Cable TV Fades, Fearing 'the End of Comedy Central'|date=May 17, 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.realityblurred.com/realitytv/2020/05/mtv-schedule-challenge-repeats-ridiculousness/|title=Why doesn't MTV repeat The Challenge when it airs Ridiculousness a ridiculous amount?|date=May 1, 2020|archivedate=January 7, 2022}}</ref> ၎င်း၏ ဇာတ်ညွှန်းမွမ်းမံထားသော ကျောက်တုံးများနှင့်အတူ၊ MTV သည် ဇာတ်ညွှန်းရေးထားသော ပရိုဂရမ်များကို ပိုမိုထုတ်လုပ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ <ref>[https://news.yahoo.com/s/nm/20090311/tv_nm/us_mtv;_ylt=AgvHQcDSzGMXsbCT.G5bmBlxFb8C <nowiki>[1]</nowiki>] {{Dead link|date=June 2016}} [[ကဏ္ဍ:Articles with dead external links from June 2016]] </ref> အဆိုပါရှိုးများတွင် ''Awkward'' ၊ အမေရိကန်ဗားရှင်း ''Skins'' နှင့် ''Teen Wolf'' ကို ပြန်လည်ပုံဖော်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ 2012 ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကွန်ရက်သည် ''Scream'' franchise ကိုအခြေခံ၍ ရုပ်မြင်သံကြားစီးရီးတစ်ခု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://collider.com/scream-tv-series-mtv/170950/|title=MTV Turning SCREAM Franchise into a TV Series (June 4, 2012)|date=June 4, 2012|archivedate=February 18, 2020|archive-date=September 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928230649/https://collider.com/scream-tv-series-mtv/170950/}}</ref> MTV သည် ဆယ်စုနှစ်နှောင်းပိုင်းအထိ ဇာတ်ညွှန်းမရသေးသော ပရိုဂရမ်များဆီသို့ ပြန်လှည့်လာမည်ဖြစ်သောကြောင့်၊ ဤရှိုးအချို့ကို အခြားကွန်ရက်များသို့ ရွှေ့သွားမည်ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://tvline.com/2019/06/24/scream-resurrection-trailer-season-3-premiere-date-vh1-video/|title=Scream Series (Finally) Returns in July on New Network – Watch First Trailer|date=June 24, 2019|archivedate=June 24, 2019}}</ref> Chris McCarthy သည် 2016 ခုနှစ်တွင် MTV ၏ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည် <ref name="Adweek1">{{Cite news|title=Chris McCarthy, President of VH1 and Logo, Will Now Also Head Up MTV|url=https://www.adweek.com/convergent-tv/chris-mccarthy-president-vh1-and-logo-will-now-also-head-mtv-174235/|date=October 24, 2016}}</ref> 2021 ခုနှစ်တွင် McCarthy သည် MTV Entertainment Group ၏ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် CEO ( Comedy Central ၊ Paramount Network ၊ TV Land ၊ CMT နှင့် Smithsonian Channel ) တို့ကိုလည်း ကြီးကြပ်ခဲ့ပါသည်။ <ref name="Deadline2">{{Cite news|title=Chris McCarthy, Brian Robbins & George Cheeks Promoted As ViacomCBS Moves International Units Under Purview Of U.S. Execs|url=https://deadline.com/2021/07/george-cheeks-chris-mccarthy-brian-robbins-promoted-as-viacomcbs-moves-international-remits-under-usa-1234784692/|date=July 1, 2021}}</ref> <ref name="Variety6">{{Cite news|title=Can These Execs Save ViacomCBS' Storied Cable Brands?|url=https://variety.com/2020/tv/news/viacomcbs-chris-mccarthy-nina-diaz-1234827418/|date=November 11, 2020}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်မှု]] {{stub}} dfxu3wwxs5fccujqr5sjbzxcxemhl66 0 217264 1062906 1022015 2026-11-11T04:05:48Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062906 wikitext text/x-wiki '''ဝန်ကြီးဌာန'''ဆိုသည်မှာ အစိုးရစနစ်တစ်ခု၏ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးကဏ္ဍအသီးသီးအတွက် ပထမအဆင့်ရှိသော သို့မဟုတ် အဆင့်အမြင့်ဆုံးသော အုပ်ချုပ်ရေးဌာနဖြစ်သည်။အင်္ဂလိပ်အသုံးတွင် အများအားဖြင့် '''Ministry''' ဟုအသုံးပြုကြသည်။အချို့နိုင်ငံများတွင် '''department''' (ဥပမာ- အမေရိကန်၊ ဖိလစ်ပိုင်)၊ '''Secretariat''' (ဥပမာ- စပိန်)၊ စသည်ဖြင့် သုံးစွဲကြသည်။<ref name=":0">{{Cite web|last=Canada|first=Employment and Social Development|date=2020-02-21|title=Dear Minister: A letter to an old friend on being a successful Minister|url=https://www.canada.ca/en/employment-social-development/corporate/reports/briefing-binder-2019/book-1/dear-minister.html|access-date=|website=aem|archive-url=https://web.archive.org/web/20210726150236/https://www.canada.ca/en/employment-social-development/corporate/reports/briefing-binder-2019/book-1/dear-minister.html|archive-date=26 July 2021|url-status=dead}}</ref> များသောအားဖြင့် ဝန်ကြီးဌာနများကို အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သော [[ဝန်ကြီး]]များက ဦးဆောင်ကြသည်။ဝန်ကြီးဌာန အမျိုးအစားနှင့် အရေအတွက်မှာ တစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံ တူညီမှုမရှိကြပေ။သို့ရာတွင် ယေဘူယျအားဖြင့်ထားရှိကြသော ဝန်ကြီးဌာနများမှာ [[နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး|နိုင်ငံခြားရေး]]၊ ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး စသည်ဖြင့်ဖြစ်သည်။မိမိနိုင်ငံ၏ လိုအပ်ချက်အရ (သို့မဟုတ်) အခြေအနေအရ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည့် ဝန်ကြီးဌာနများလည်းရှိသည်။ဂျပန်နိုင်ငံတွင် [[၂၀၂၀ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ|အိုလံပစ်]]နှင့် [[၂၀၂၀ နွေရာသီ မသန်စွမ်းအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ|မသန်စွမ်းအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ]]များ ကာလအတွင်းတွင် တိုကျိုအိုလံပစ်နှင့် မသန်စွမ်းပြိုင်ပွဲဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ထားရှိသည်။ အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲများ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ရသည့် ဝန်ကြီးဌာနများလည်းရှိသည်။ဥပမာ- နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်သည့် [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]၊ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကိုထမ်းဆောင်သည့် [[နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံရုံးဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဝန်ကြီးချုပ်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်သည့် ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးဝန်ကြီးဌာန စသည်ဖြင့် တည်ရှိသည်။၎င်းဝန်ကြီးဌာနများသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ရုံး၊ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး စသည့် အဆင့်မြင့်ရုံးများနှင့် လုပ်ငန်းတာဝန် အနည်းငယ်ကွဲပြားသည်။ ဗဟိုအစိုးရများတွင်သာမက အစိုးရအဖွဲ့အခွဲများတွင်လည်း ဝန်ကြီးဌာနများ ရှိသည်။ဥပမာ- မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]များဖြစ်သည်။ ==အသုံးအနှုန်း== ===ကနေဒါနိုင်ငံ=== ကနေဒါ ဖက်ဒရယ်အစိုးရတွင် ၎င်း၏ ပထမအဆင့်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများကို ''department'' ဟုသုံးစွဲသည်။ ====ဒေသခွဲများ==== ကနေဒါတွင် ၎င်း၏ ပထမအဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေများကို ပြည်နယ် (သို့မဟုတ်) နယ်မြေများဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲသည်။ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ (၁၀)ဖွဲ့မှ (၅)ဖွဲ့သည် ၎င်းတို့၏ပြည်နယ်အစိုးရဝန်ကြီးဌာနများကို ''Ministry'' ဟု သုံးစွဲသည်။ကျန်ရှိသော ပြည်နယ် (၅)ခုနှင့် နယ်မြေ (၃)ခုမှာ ''department'' ဟု သုံးစွဲသည်။ဝန်ကြီးကိုမူ ''Minister'' ဟုသာ အသုံးပြုသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဝန်ကြီးဌာနများ]] 8rlkd5ukrhzbtibouw70irx3yyp3m8r 0 218986 1062883 812603 2026-11-10T23:24:29Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062883 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Cynodon dactylon 2.jpg |genus = Cynodon |species = dactylon |authority = ([[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]]) [[:en:Christian Hendrik Persoon|Pers.]] |synonyms = {{Collapsible list | {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Agrostis bermudiana'' {{Au|Tussac. ex Kunth}} nom. inval. *''Agrostis filiformis'' {{Au|J.Koenig ex Kunth}} nom. inval. *''Agrostis linearis'' {{Au|Retz.}} *''Agrostis stellata'' {{Au|Willd.}} *''Capriola dactylon'' {{Au|(L.) Kuntze}} *''Capriola dactylon'' {{Au|(L.) Hitchc.}} *''Chloris cynodon'' {{Au|Trin.}} nom. illeg. *''Chloris maritima'' {{Au|Trin.}} *''Chloris paytensis'' {{Au|Steud.}} *''Cynodon affinis'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}} *''Cynodon aristiglumis'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}} *''Cynodon aristulatus'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}} *''Cynodon barberi'' f. ''longifolia'' {{Au|Join}} *''Cynodon decipiens'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}} *''Cynodon distichloides'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}} *''Cynodon erectus'' {{Au|J.Presl}} *''Cynodon glabratus'' {{Au|Steud.}} *''Cynodon grandispiculus'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}} nom. inval. *''Cynodon hirsutissimus'' {{Au|(Litard. & Maire) Caro & E.A.Sánchez}} *''Cynodon iraquensis'' {{Au|Caro}} *''Cynodon laeviglumis'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}} *''Cynodon linearis'' {{Au|Willd.}} *''Cynodon maritimus'' {{Au|Kunth}} *''Cynodon mucronatus'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}} *''Cynodon nitidus'' {{Au|Caro & E.A.Sánchez}} *''Cynodon occidentalis'' {{Au|Willd. ex Steud.}} nom. inval. *''Cynodon pascuus'' {{Au|Nees}} *''Cynodon pedicellatus'' {{Au|Caro}} *''Cynodon polevansii'' {{Au|Stent}} *''Cynodon portoricensis'' {{Au|Willd. ex Steud.}} nom. inval. *''Cynodon repens'' {{Au|Dulac}} nom. illeg. *''Cynodon sarmentosus'' {{Au|Gray}} nom. illeg. *''Cynodon scabrifolius'' {{Au|Caro}} *''Cynodon stellatus'' {{Au|Willd.}} *''Cynodon tenuis'' {{Au|Trin.}} *''Cynodon umbellatus'' {{Au|(Lam.) Caro}} *''Cynosurus dactylon'' {{Au|(L.) Pers.}} *''Cynosurus uniflorus'' {{Au|Walter}} *''Dactilon officinale'' {{Au|Vill.}} nom. illeg. *''Dactylus officinalis'' {{Au|Asch.}} nom. inval. *''Digitaria ambigua'' {{Au|(Lapeyr. ex DC.) Mérat}} *''Digitaria dactylon'' {{Au|(L.) Scop.}} *''Digitaria glumaepatula'' {{Au|(Steud.) Miq.}} *''Digitaria glumipatula'' {{Au|(Steud.) Miq.}} *''Digitaria linearis'' {{Au|(L.) Pers.}} *''Digitaria linearis'' {{Au|(Retz.) Spreng.}} *''Digitaria littoralis'' {{Au|Salisb.}} nom. illeg. *''Digitaria maritima'' {{Au|(Kunth) Spreng.}} *''Digitaria stolonifera'' {{Au|Schrad.}} nom. illeg. *''Fibichia dactylon'' {{Au|(L.) Beck}} *''Fibichia umbellata'' {{Au|Koeler}} nom. illeg. *''Milium dactylon'' {{Au|(L.) Moench}} *''Panicum ambiguum'' {{Au|(DC.) Le Turq.}} *''Panicum dactylon'' {{Au|L.}} *''Panicum glumipatulum'' {{Au|Steud.}} *''Panicum lineare'' {{Au|L.}} *''Paspalum ambiguum'' {{Au|DC.}} *''Paspalum dactylon'' {{Au|(L.) Lam.}} *''Paspalum umbellatum'' {{Au|Lam.}} *''Phleum dactylon'' {{Au|(L.) Georgi}} *''Syntherisma linearis'' {{Au|(L.) Nash}} *''Vilfa linearis'' {{Au|(Retz.) P.Beauv.}} *''Vilfa stellata'' {{Au|(Willd.) P.Beauv.}} }} }} |synonyms_ref =<ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-406339|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species|access-date=31 October 2021|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307082857/http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-406339}}</ref> |}} '''မြေဇာမြက်''' (''Cynodon dactylon'') သည် [[မြက်]]မျိုးနွယ် [[မျိုးစိတ်]]တခုဖြစ်ပြီး တကမ္ဘာလုံးတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ [[ဥရောပတိုက်]]၊ [[အာဖရိကတိုက်]] မူရင်းမြက်ပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းမြက်ပင်အား [[အမေရိကတိုက်]]သို့ စတင်မိတ်ဆက်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web | url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:397065-1 | title=Cynodon dactylon (L.) Pers. &#124; Plants of the World Online &#124; Kew Science | access-date=31 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211031073348/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:397065-1 | archive-date=31 October 2021 | url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.cabi.org/isc/datasheet/17463 |title= CABI Invasive Species Compendium}}</ref> ဘာမျူဒါတွင် မူရင်းပေါက်ရောက်သောမြက်ပင်မဟုတ်သော်လည်း ယင်းဒေသတွင် ကျူးကျော်မျိုးစိတ်အဖြစ် ရှိနေသည်။ ဘာမျူဒါဒေသတွင် ''ကဏန်းမြက်''ဟု လူသိများသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြက်-stub}} he5865lr2e8mnavr81zmt1o67qtm1rt 0 224346 1062880 1062195 2026-11-10T22:54:03Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062880 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မြန်မာပြည်တွင်းစစ် | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] | image = [[File:Mon State Kyomaro Township bombed 2024-03-28 (cropped).jpg|320px]]<br>[[File:Myanmar civil war.svg|320px]] | image_size = 300px | alt = |caption = '''အပေါ်ပုံ ''' ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]]၊ [[ဓမ္မဿရွာ၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်|ဓမ္မဿကျေးရွာ]]တွင် နေအိမ်များ မီးလောင်ကျွမ်းနေစဉ်<br>'''အောက်ပုံ''' ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ အထိ စစ်ရေးအခြေအနေများ '''[[နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] နှင့် မဟာမိတ်များ''' {{legend|#ebc0b3|[[တပ်မတော်]] နှင့် မဟာမိတ်များ{{Efn|[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]]၊ [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]၊ [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်]]၊ [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|ဝူယန်းပြည်သူ့စစ်]]၊ [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်နှင့် ဒေသခံလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ငယ်များ}}}} {{legend|#cf959cff|[[ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော်]]}} {{legend|#e899b7ff|[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]}} {{legend|#fade69ff|[[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]{{Efn|name=fn2|အိန္ဒိယနိုင်ငံ အခြေစိုက်}}}} '''[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] နှင့် မဟာမိတ်များ''' {{legend|#cae7c4|[[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] နှင့် မဟာမိတ်များ {{Efn|[[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]]၊ [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]၊ [[ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၊ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (ကလေး)]]၊ [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၊ [[လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု]]၊ [[ကျောင်းသားလက်ရုံးတပ်တော်]]၊ [[အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၊ နှင့် ဒေသခံ အဖွဲ့ငယ်များ}}}} {{legend|#c1c1c1ff|[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]}} {{legend|#f3eba5ff|[[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]}} {{legend|#88c0f2ff|[[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] နှင့် မဟာမိတ်များ{{Efn|[[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]], [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်]], [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ)]], [[ရခိုင်ပြည်တပ်မတော်]]၊ ဒေသခံ ပီဒီအက်ဖ်များ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ငယ်များ}}}} {{legend|#96efefff|[[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|ကရင်နီ အိုင်အီးစီ]] ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များ{{Efn|[[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]], [[ကရင်နီ တပ်မတော်]], [[ကရင်နီလူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး]], [[ကယန်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]၊ ဒေသခံ ပီဒီအက်ဖ်များ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ငယ်များ}}}} {{legend|#cd7c7cff|[[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]}} {{legend|#a9e89bff|[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]နှင့် မဟာမိတ်များ{{Efn|[[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]၊ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ဇိုမီး မဟာမိတ်အဖွဲ့များ၊ ဒေသခံ ပီဒီအက်ဖ်များ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ငယ်များ}}}} {{legend|#6bc681ff|[[ချင်းညီနောင်]]{{Efn|[[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]၊ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ဇိုမီး မဟာမိတ်အဖွဲ့များ၊ ဒေသခံ ပီဒီအက်ဖ်များ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ငယ်များ}}}} {{legend|#c190dfff|[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]}} {{legend|#c1e745ff|[[ဓနုပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]] နှင့် မဟာမိတ်များ{{Efn|ဓနုပြည်နယ်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်၊ ဒေသခံ ပီဒီအက်ဖ်များ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ငယ်များ}}}} {{legend|#86deccff|ရာမညပူးပေါင်းစစ်ကြောင်းနှင့် မဟာမိတ်များ<ref>{{cite news |title=Four Mon resistance forces to launch military operations under ‘Ramanya Joint Column’ |url=https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/four-mon-resistance-forces-to-launch-military-operations-under-ramanya-joint-column/ |work=Myanmar Peace Monitor |date=19 January 2025}}</ref>{{Efn|[[မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး)|မွန်ပြည်သစ်ပါတီ]]၊ မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ်၊ မွန်ပြည်ဖဒရယ်ကောင်စီ၊ မွန်ပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်၊ မွန်လွတ်မြောက်ရေးတပ်}}}} '''အခြား တိုက်ပွဲဝင်သူများ''' {{legend|#f7f0b0ff|အိန္ဒိယ သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့များ{{Efn|[[United National Liberation Front of Western South East Asia]] ([[National Socialist Council of Nagaland]], [[United Liberation Front of Asom]], [[Kamtapur Liberation Organisation]]), [[Coordination Committee]] ([[Kangleipak Communist Party]], [[Kanglei Yawol Kanna Lup]], [[People's Revolutionary Party of Kangleipak]], [[People's Liberation Army of Manipur]], [[United National Liberation Front]], [[United Peoples Party of Kangleipak]]), အဖွဲ့ငယ်များ}}}} '''တိုက်ပွဲမဝင်သော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များ]]''' {{legend|#ed9595ff|[[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်]]}} {{legend|#ff7f2aff|[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]}} {{legend|#cceaddff|[[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း]]}} {{legend|#e2e21dff|[[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-တောင်ပိုင်း]]}} {{legend|#d8abe7ff|[[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]}} {{legend|#f289e3ff|[[မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]}} ပိုမိုတိကျသော အသေးစိတ်မြေပုံအတွက် [[တမ်းပလိတ်:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အသေးစိတ်မြေပုံ|ဤနေရာ]] တွင်ကြည့်ပါ။ ထိတွေ့တိုက်ပွဲများစာရင်းအတွက် [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ဤနေရာ]] တွင်ကြည့်ပါ။ | date = ၅ မေ ၂၀၂၁ – လက်ရှိ<br />({{age in years, months, weeks and days|month1=5|day1=5|year1=2021}}) | place = {{flagdeco|Myanmar}}[[မြန်မာနိုင်ငံ]]<ref>{{cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |title=In the shadow of Ukraine, Myanmar's crisis gets worse |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/02/03/myanmar-junta-coup-anniversary-ukraine/ |access-date=4 February 2023 |newspaper=[[Washington Post]] |date=3 February 2023 |accessdate=17 May 2023 |archive-date=3 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203201930/https://www.washingtonpost.com/world/2023/02/03/myanmar-junta-coup-anniversary-ukraine/ }}</ref> | territory = *[[တပ်မတော်]]၏ ထိန်းချုပ်နိုင်မှုမှာ မြို့နယ် ၃၃၀ တွင် ၇၂-၂၂၀ ခန့်ရှိပြီး အဓိကကျသည့် မြို့များကို စိုးမိုးထားနေဆဲ<ref>{{cite news |last1=Faulder |first1=Dominic |title=Myanmar's iron-fisted ruler Min Aung Hlaing fights to stay on his throne |url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/The-Big-Story/Myanmar-s-iron-fisted-ruler-Min-Aung-Hlaing-fights-to-stay-on-his-throne |access-date=4 February 2023 |work=[[Nikkei Asia]] |date=1 February 2023 |location=[[Bangkok, Thailand]] |accessdate=17 May 2023 |archive-date=7 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207223635/https://asia.nikkei.com/Spotlight/The-Big-Story/Myanmar-s-iron-fisted-ruler-Min-Aung-Hlaing-fights-to-stay-on-his-throne }}</ref> *ခရိုင်အဆင့် မြို့ ၁၈ မြို့အပါအဝင် ၈၉ မြို့အား တော်လှန်ရေးတပ်များမှ သိမ်းပိုက်ထား (ဒီဇင်ဘာ ၂၅ အရ) * [[ချင်းပြည်]]နှင့် [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အပါအဝင် ဒေသခံ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းထား <ref>{{cite news |title=Resistance Sets up the Chin People's Administrative Committee to Govern Chinland |url=https://www.bnionline.net/en/news/resistance-sets-chin-peoples-administrative-committee-govern-chinland |access-date=8 February 2023 |work=Burma News International |date=29 January 2024 |archive-date=29 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129091956/https://www.bnionline.net/en/news/resistance-sets-chin-peoples-administrative-committee-govern-chinland |url-status=live |accessdate=26 January 2025 |archive-date=29 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129091956/https://www.bnionline.net/en/news/resistance-sets-chin-peoples-administrative-committee-govern-chinland }}</ref> | coordinates = <!--Use the {{coord}} template --> | map_type = | map_relief = | map_size = | map_marksize = | map_caption = | map_label = | result = | status = ဖြစ်ပွားနေဆဲ | combatants_header = | combatant1 = [[File:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|19px|link=]] '''[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]''' * {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]<ref>{{cite web |url= https://www.rfa.org/english/news/myanmar/militia-05252021091305.html |title= Interview: 'Our Strength is in the People' |last= |first= |date= 25 May 2021 |website= Radio Free Asia (RFA) |publisher= |access-date= 25 May 2021 |quote= |archive-date= 28 June 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210628155121/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/militia-05252021091305.html/ampRFA |url-status= live }}</ref><ref name = "SGNMGW">{{cite news |title=Sagaing and Magway PDFs launch guerrilla attacks on military columns |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/sagaing-and-magway-pdfs-launch-guerrilla-attacks-on-military-columns |access-date=27 December 2021 |work=Myanmar Now |date=12 October 2021 |archive-date=28 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128160101/https://www.myanmar-now.org/en/news/sagaing-and-magway-pdfs-launch-guerrilla-attacks-on-military-columns |url-status=live |accessdate=12 November 2023 |archive-date=28 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128160101/https://www.myanmar-now.org/en/news/sagaing-and-magway-pdfs-launch-guerrilla-attacks-on-military-columns }}</ref><ref name = "YGN">{{cite news|title=Yangon PDF Central Command announces attacks after Kyimyindine crackdown|url=https://www.bnionline.net/en/news/yangon-pdf-central-command-announces-attacks-after-kyimyindine-crackdown|access-date=27 December 2021|work=Burma News International|date=7 December 2021|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227003332/https://www.bnionline.net/en/news/yangon-pdf-central-command-announces-attacks-after-kyimyindine-crackdown|url-status=live|accessdate=12 November 2023|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227003332/https://www.bnionline.net/en/news/yangon-pdf-central-command-announces-attacks-after-kyimyindine-crackdown}}</ref> *{{flagicon image|Flag of Chin State.svg}} [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] *{{flagicon image|CNO-CNDF Flag.svg}} [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] '''[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|မဟာမိတ် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ]]'''<br> * '''[[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့]]'''<ref>{{cite news|last1=Lynn|first1=Kyaw Ye|title=Curfew imposed after clashes near Myanmar-China border|url=http://aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-imposed-after-clashes-near-myanmar-china-border/689281|access-date=21 November 2016|agency=Anadolu Agency|archive-date=24 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200524111335/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-imposed-after-clashes-near-myanmar-china-border/689281|url-status=live|accessdate=7 May 2024|archive-date=24 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200524111335/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-imposed-after-clashes-near-myanmar-china-border/689281}}</ref> ** {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ** '''[[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]''' *** {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] *** {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] *** {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]{{efn|ဧပြီ – နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂; အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ - လက်ရှိ}} * '''[[4K မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့]]<ref>{{cite news|url=https://burmese.dvb.no/archives/599992|title=Intense clash in Mese, Karenni State|date=20 June 2023|work=[[Democratic Voice of Burma]]|lang=Burmese|access-date=30 July 2023|archive-date=25 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230625083220/https://burmese.dvb.no/archives/599992|url-status=live|accessdate=7 May 2024|archive-date=25 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230625083220/https://burmese.dvb.no/archives/599992}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2023/06/20/79886/|title=The 4K, the clash in Mese, and the military movement of Karenni State|date=20 June 2023|work=People's Spring|lang=Burmese|access-date=30 July 2023|archive-date=2 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230702091642/https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2023/06/20/79886/|url-status=live|accessdate=7 May 2024|archive-date=2 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230702091642/https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2023/06/20/79886/}}</ref>''' ** {{flagicon image|Flag of the KNLA.svg}} [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] ** {{flagicon image|Flag of the Karenni Army.png}} [[ကရင်နီ တပ်မတော်]] ** {{flagicon image|Karenni National People's Liberation Front flag.png}} [[ကရင်နီလူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး]]<br> ** {{flagicon image|KNDF_Flag.jpg}} [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Flag of the Karen National Defence Organisation.svg}} [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] * {{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg}} [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]] * {{flagicon image|Chin National Army Flag.svg}} [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] * {{flagicon image|Flag of the Pa-O National Liberation Army.svg}} [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ငယ်များ]] </br>'''အခြား အဖွဲ့အစည်းများ'''</br> * {{flagicon image|Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png}} [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ#၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ပြန်လည်ဦးမော့လာခြင်း|ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] * {{flagicon image|Fighting peacock flag.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] * စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေး ပြောက်ကျားအဖွဲ့ငယ်များ | combatant2 = [[File:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|19px|link=]] '''[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]''' *{{armed forces|MYA}} **{{army|MYA}} **{{Navy|MYA}} **{{air force|MYA}} ** {{coast guard|MYA}} **{{flagicon image|Flag of Myanmar Border Guard Forces.png}} [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]] **{{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] **{{flagicon image|Myanmar Police Emblem.png}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]] **{{flagicon image|Sasana Flag – Buddhist flag in Myanmar.png}} [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့|ပျူစောထီး]]<ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/topics/5558|title=Pyu Saw Htee militia|website=Myanmar NOW|access-date=15 September 2022|archive-date=12 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512221709/https://www.myanmar-now.org/en/topics/5558}}</ref> **{{flagicon image|Sasana Flag – Buddhist flag in Myanmar.png}} [[သွေးသောက်အဖွဲ့]]<ref>{{Cite news|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/murders-in-yangon-and-mandalay-linked-to-thwe-thout|work=Myanmar Now|title=Murders in Yangon and Mandalay linked to Thwe Thout|date=23 May 2022|access-date=22 June 2022|accessdate=15 September 2022|archive-date=23 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523140737/https://www.myanmar-now.org/en/news/murders-in-yangon-and-mandalay-linked-to-thwe-thout}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://asiatimes.com/2022/06/myanmar-raising-bloodthirsty-death-squads/|work=Asia Times|first=David Scott|last=Mathieson|title=Myanmar raising bloodthirsty death squads|date=10 June 2022|access-date=22 June 2022|accessdate=15 September 2022|archive-date=13 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220613154553/https://asiatimes.com/2022/06/myanmar-raising-bloodthirsty-death-squads/}}</ref> {{flagicon image|Flag of the Pa-O National Organisation.svg|size=25px}} [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]<br> {{flagicon image|Flag of the Shanni Nationalities Army.png}} [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်]]<br> {{flagicon image|Flag of Zomi Re-unification Organisation.svg}} [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]<ref>{{Cite web |title=Paul Lu: ZRO/ZRA Has Abducted And Killed Our CJDC Members |url=https://www.bnionline.net/en/news/paul-lu-zrozra-has-abducted-and-killed-our-cjdc-members |access-date=2022-06-28 |website=Burma News International |language=en |archive-date=28 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220628210211/https://www.bnionline.net/en/news/paul-lu-zrozra-has-abducted-and-killed-our-cjdc-members |url-status=live }}</ref>{{EngvarB|date=December 2021}} | combatant3 = | commander1 = {{plainlist| *[[File:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|19px|link=]] '''[[ဒူဝါလရှီးလ]]''' *[[File:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|19px|link=]] [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]] *{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ရည်မွန်]] *{{flagicon image|KNDF_Flag.jpg}} [[ခွန်ဘီထူး]] *{{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg|link=ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်}} [[ဂမ်ရှောင်]] *{{flagicon image|Flag of the KNLA.svg|link=ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်}} [[ပဒိုကွယ်ထူးဝင်း]] *{{flagicon image|Fighting Peacock Flag.png}} [[သံခဲ]] * {{flagicon image|Flag of the Karenni Army.png}} [[ခူးဦးရယ်]] * {{flagicon image|Karenni National People's Liberation Front flag.png}} [[ထွန်းကျော်]]<ref>{{cite news |title=KNPLF Says No Fake Peace |url=https://www.bnionline.net/en/news/knplf-says-no-fake-peace |access-date=29 June 2023 |work=BNI |date=6 March 2020 |language=en |accessdate=12 November 2023 |archive-date=29 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629040134/https://www.bnionline.net/en/news/knplf-says-no-fake-peace }}</ref> *{{flagicon image|Chin National Army Flag.svg|link=ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်}} [[ပူးဇင်ကျုံး]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg|link=မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်}} [[ဖုန်တာရွှင်]] * {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|link=တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်}} [[တာဘုန်းကျော်]] * {{flagicon image|Infobox AA.png|link=ရက္ခိုင့်တပ်တော်}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]] * {{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg}} [[မောင်ဆောင်းခ]] * {{flagicon image|Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png}} [[ဖိုးသံချောင်း]] }} | commander2 = {{plainlist| *[[File:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|19px|link=]]{{flagdeco|MYA|army}} '''[[မင်းအောင်လှိုင်]]''' *[[File:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|19px|link=]]{{flagdeco|MYA|army}} [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] *{{flagdeco|MYA|army}} [[မောင်မောင်အေး]] *{{flagdeco|MYA|army}} [[တင်အောင်စန်း]] *{{flagdeco|MYA|army}} [[ရာပြည့်]] *{{flagdeco|MYA|army}} [[နီလင်းအောင်]] *{{flagdeco|MYA|army}} [[အောင်လင်းဒွေး]] *{{flagicon image|Flag of the Pa-O National Organisation.svg|size=25px}} [[အောင်ခမ်းထီ]] * {{flagicon image|Flag of DKBA.svg}} [[စောချစ်သူ]] * {{flagicon image|Flag of the Shanni Nationalities Army.png}} Sao Meim Liam }} | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = ၁၀၀,၀၀၀ (PDF, ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ ခန့်မှန်း)<ref>{{cite news |title=With Conscription Law, Myanmar's Generals Are Digging Their Own Graves |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/editorial/with-conscription-law-myanmars-generals-are-digging-their-own-graves.html |access-date=14 February 2024 |work=The irrawaddy |date=14 February 2024 |archive-date=14 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214003318/https://www.irrawaddy.com/opinion/editorial/with-conscription-law-myanmars-generals-are-digging-their-own-graves.html |url-status=live |accessdate=2 May 2024 |archive-date=14 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214003318/https://www.irrawaddy.com/opinion/editorial/with-conscription-law-myanmars-generals-are-digging-their-own-graves.html }}</ref> နှင့် ၁၃၅,၀၀၀ (ပကဖ နှင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ) | strength2 = {{plainlist| * ၃၅၀,၀၀၀–၄၀၀,၀၀၀ (၂၀၂၁ အစောပိုင်း ခန့်မှန်း)<ref name = "lowyinstitute">{{Cite web|url=https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/myanmar-s-military-numbers|title=Myanmar's military numbers|website=www.lowyinstitute.org|access-date=3 August 2022|archive-date=17 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220717075827/https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/myanmar-s-military-numbers}}</ref> * ၂၀၀,၀၀၀–၂၅၀,၀၀၀ (၂၀၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ခန့်မှန်း)<ref name = "lowyinstitute"></ref> * ၁၅၀,၀၀၀ ခန့် (၂၀၂၃ မေ ခန့်မှန်း)<ref name = "usip">{{Cite web|url=https://www.usip.org/publications/2023/05/myanmars-military-smaller-commonly-thought-and-shrinking-fast|title=Myanmar’s Military Is Smaller Than Commonly Thought — and Shrinking Fast|website=www.usip.org|access-date=17 May 2023|archive-date=16 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230516155020/https://www.usip.org/publications/2023/05/myanmars-military-smaller-commonly-thought-and-shrinking-fast}}</ref> }} | strength3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = {{plainlist| * '''စုစုပေါင်း သေဆုံးသူ''' ၇၃,၀၆၉+ ([[:en:Armed Conflict Location and Event Data Project|ACLED]]၊ ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ အရ)<ref>{{Cite news|url=https://acleddata.com/dashboard/#/dashboard|title=ACLED Dashboard|work=ACLED|date=22 April 2022|access-date=1 May 2022|archive-date=1 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101211737/https://acleddata.com/dashboard#/dashboard|url-status=live|accessdate=3 August 2022|archive-date=1 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101211737/https://acleddata.com/dashboard#/dashboard}}</ref> * ပြည်သူ ၆,၀၈၇ ဦး အသတ်ခံရ၊ ၂၈,၀၅၁ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ ([[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|AAPP]]၊ ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ အရ)<ref>{{Cite web|url=https://aappb.org/|title=AAPP &#124; Assistance Association for Political Prisoners|website=AAPP &#124; Assistance Association for Political Prisoners|access-date=14 February 2022|archive-date=6 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206105846/https://aappb.org/}}</ref> * စစ်ဘေးရှောင် ၃,၂၀၆,၈၀၀ – ၃,၄၈၄,၃၀၀ နှင့် ဒုက္ခသည် ၁၄၉,၀၀၀ (ကုလသမဂ္ဂ၊ ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ အရ)<ref>{{cite web |url=https://reliefweb.int/report/myanmar/myanmar-emergency-update-end-november-2024 |title=Myanmar Emergency Update (as of end of November 2024) |date=20 Dec 2024 |website=Reliefweb.com |access-date=22 Dec 2024 |archive-date=20 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241220044825/https://reliefweb.int/report/myanmar/myanmar-emergency-update-end-november-2024 }}</ref> *နေအိမ် ၈၃,၇၄၆ ဖျက်ဆီးခံရ (ISP–Myanmar and Data for Myanmar, ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၄ အရ)<ref name="thediplomat.com">{{cite web |url=https://thediplomat.com/2022/06/myanmars-total-displaced-population-tops-1-million-says-un/ |title=Myanmar's Total Displaced Population Tops 1 Million, Says UN |work=The Diplomat |first=Sebastian |last=Strangio |date=3 June 2022 |access-date=19 August 2022 |archive-date=14 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220714151231/https://thediplomat.com/2022/06/myanmars-total-displaced-population-tops-1-million-says-un/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar junta has burnt down 83,746 houses since the coup |url=https://eng.mizzima.com/2024/04/18/9096 |work=Mizzima |date=18 April 2024}}</ref> *နေအိမ်နှင့် အဆောက်အဦး ၄၄၀ ချိတ်ပိတ်ခံထားရ ([[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|AAPP]]၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ အရ)<ref>{{Cite web|url = https://aappb.org/?p=20793|title = Daily Briefing in Relation to the Military Coup|date = 28 March 2022|access-date = 3 August 2022|archive-date = 28 March 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220328144739/https://aappb.org/?p=20793}}</ref>}} | notes = | campaignbox = }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''မြန်မာပြည်တွင်းစစ်''' သို့မဟုတ် '''ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်'''<ref>{{ကိုးကားခြင်း|title=ပြည်သူ့ခုခံ တော်လှန်စစ်သတင်းများ|url=https://www.youtube.com/watch?v=Px_ou2j5aGE|language=en|access-date=2022-02-03|archive-date=4 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220204072038/https://www.youtube.com/watch?v=Px_ou2j5aGE|url-status=live}}</ref> သို့မဟုတ် '''နွေဦးတော်လှန်ရေး''' သည် ၂၀၂၁ခုနှစ်မှစ၍ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]နှင့် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]အပါအဝင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအား ဆန့်ကျင်သော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်‌တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများအကြား ဖြစ်ပွားသော ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်တွင်းစစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝှမ်းတွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ]] ကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ(နစက)]] က လိုက်လျောခြင်းမရှိပဲ လုံခြုံရေးအင်အားအလွန်အကျွံသုံးကာ အဓိကရုဏ်း ဖြိုခွင်းရေးလက်နက်များသာမက စစ်မြေပြင်လက်နက်များကို အသုံးပြုကာ နှိမ်နင်း ဖြိုခွင်းမှုအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အနှံ့ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]၊ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] ၏ လက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Violence Escalates With Rise of 'Self-defense' Groups, Report Says|url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html|date=June 27, 2021|accessdate=14 February 2022|archive-date=8 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108225946/https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Myanmar anti-coup insurgents destroy police post, kill security forces -media|url=https://www.euronews.com/2021/05/23/us-myanmar-politics|date=May 23, 2021|accessdate=14 February 2022|archive-date=5 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105220135/https://www.euronews.com/2021/05/23/us-myanmar-politics}}</ref> ဤပဋိပက္ခကို ထကြွခြင်းထက် ပြည်တွင်းစစ်ဟု ကုလလူ့အခွင့်အရေး အကြီးအကဲက သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=The deadly battles that tipped Myanmar into civil war|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957/|date=2022-02-01|accessdate=14 February 2022|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210065357/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957}}</ref> [[:en:Armed Conflict Location and Event Data Project|ACLED]] ၏ ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီး လူပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite web |last1=Bynum |first1=Elliott |title=10 Conflicts to Worry About in 2022: Myanmar |url=https://acleddata.com/10-conflicts-to-worry-about-in-2022/myanmar/ |website=ACLED |access-date=8 March 2022 |archive-date=1 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220801085156/https://acleddata.com/10-conflicts-to-worry-about-in-2022/myanmar/ }}</ref><ref name=UCDP_candidates_2021>{{Cite web|title=UCDP Candidates data set January to December 2021: Version 21.01.21.12|url=https://ucdp.uu.se/downloads/index.html|date=31 January 2022|access-date=14 February 2022|archive-date=7 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207011757/https://ucdp.uu.se/downloads/index.html}}</ref> အာဏာသိမ်းပြီး လများအကြာတွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက စစ်ကောင်စီအား တိုက်ခိုက်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် အတိုက်အခံများက နယ်မြေဒေသအချို့ကို စိုးမိုးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="CNN 7/9/21">{{cite news |last1=Regan |first1=Helen |last2=Olarn |first2=Kocha |title=Myanmar's shadow government launches 'people's defensive war' against the military junta |url=https://www.cnn.com/2021/09/07/asia/myanmar-nug-peoples-war-intl-hnk/index.html |access-date=23 September 2022 |work=[[CNN]] |accessdate=24 May 2023 |archive-date=23 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923230625/https://www.cnn.com/2021/09/07/asia/myanmar-nug-peoples-war-intl-hnk/index.html }}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s)/no by-line.--> |title=The deadly battles that tipped Myanmar into civil war |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957/ |work=The BBC |agency=The BBC |date=1 February 2022 |access-date=2 February 2022 |accessdate=14 February 2022 |archive-date=10 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210065357/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Hutt |first1=David |title=The World Must Respond to Myanmar's Civil War Rather Than Its Coup |url=https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |access-date=21 September 2022 |work=[[The Diplomat]] |date=14 September 2022 |accessdate=24 May 2023 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921070825/https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ }}</ref><ref>{{cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |title=Myanmar's junta can't win the civil war it started |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |access-date=21 September 2022 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=21 July 2022 |accessdate=24 May 2023 |archive-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816114829/https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ebbighausen |first1=Rodion |title=Who is winning Myanmar's civil war? |url=https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |access-date=21 September 2022 |work=[[Deutsche Welle]] |date=1 July 2022 |accessdate=24 May 2023 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190522/https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Davis |first1=Anthony |title=Is Myanmar's military starting to lose the war? |url=https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |access-date=21 September 2022 |work=[[Asia Times]] |date=30 May 2022 |accessdate=24 May 2023 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190524/https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ }}</ref> ကျေးရွာများနှင့် မြို့ငယ်များတွင် စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူပေါင်းများစွာ ထွက်ပြေးနေခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၃ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြို့နယ်များ၏ သုံးပုံတစ်ပုံထက်ပို၍ လက်လွှတ်နေရပြီဖြစ်ကြောင်း မင်းအောင်လှိုင်က ဝန်ခံခဲ့သည်။<ref name="AFP Feb 2023">{{cite news |title=Myanmar junta extends state of emergency, effectively delaying polls |url=https://www.france24.com/en/live-news/20230201-myanmar-marks-coup-anniversary-with-eyes-on-junta-election-plan |access-date=1 February 2023 |work=[[Agence France-Presse]] |publisher=[[France24]] |date=4 February 2023 |location=[[Yangon]] |accessdate=24 May 2023 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202232853/https://www.france24.com/en/live-news/20230201-myanmar-marks-coup-anniversary-with-eyes-on-junta-election-plan }}</ref><ref name="SCMP">{{cite news |last1=Jones |first1=Aidan |title=Myanmar junta 'losing control' as armed resistance digs in, rights experts say |url=https://www.scmp.com/week-asia/article/3191402/myanmar-junta-losing-control-armed-resistance-digs-rights-experts-say |access-date=4 February 2023 |work=[[South China Morning Post]] |date=5 September 2022 |accessdate=24 May 2023 |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204042636/https://www.scmp.com/week-asia/article/3191402/myanmar-junta-losing-control-armed-resistance-digs-rights-experts-say }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအရ လူပေါင်း ၁.၃ သန်းသည် စစ်ဘေးရှောင်နေရပြီး ကလေးသူငယ် ၁၃,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ မတ်လအထိ မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူပေါင်း ၁၇.၆ သန်းသည် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ လိုအပ်လျက်ရှိကာ ၁.၆ သန်းမှာ စစ်ဘေးရှောင်လျက်ရှိပြီး အရပ်သားနေအိမ် ၅၅,၀၀၀ ဖျက်ဆီးခံထားရကြောင်း ကုလသမဂ္ဂက ခန့်မှန်းထားသည်။ လူပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ကျော်သည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသို့ ထွက်ပြေးခိုလှုံလျက်ရှိသည်ဟု UNOCHA က ဆိုသည်။<ref name="Mike">{{Cite web |last=Mike |date=15 September 2022 |title=Mass Exodus: Successive Military Regimes in Myanmar Drive Out Millions of People |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/editorial/mass-exodus-successive-military-regimes-in-myanmar-drive-out-millions-of-people.html |access-date=2022-09-22 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=26 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026014123/https://www.irrawaddy.com/opinion/editorial/mass-exodus-successive-military-regimes-in-myanmar-drive-out-millions-of-people.html }}</ref> ၂၀၂၃ တွင် နိုင်ငံ၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းကိုသာ တပ်မတော်က ထိန်းထားနိုင်ကြောင်း မီဒီယာများက ဖော်ပြကြသည်။<ref>{{Cite web |title=The civil war in Myanmar: No end in sight |url=https://www.brookings.edu/articles/the-civil-war-in-myanmar-no-end-in-sight/ |access-date=2023-10-10 |website=Brookings |language=en-US |archive-date=13 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231013033325/https://www.brookings.edu/articles/the-civil-war-in-myanmar-no-end-in-sight/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar’s Junta Is Losing the Civil War |url=https://www.cfr.org/article/myanmars-junta-losing-civil-war |access-date=2023-10-10 |website=Council on Foreign Relations |language=en |archive-date=13 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231013033325/https://www.cfr.org/article/myanmars-junta-losing-civil-war }}</ref> ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာလတွင် တပ်မတော်အနေဖြင့် အင်အားနည်းပါးမှုပြဿနာများ၊ တပ်ပြေးများနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုပြဿနာများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။<ref>{{cite web |title=Myanmar Junta Troops Lost Will to Fight: Brotherhood Alliance |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-troops-lost-will-to-fight-brotherhood-alliance.html |access-date=2023-11-05 |website=The Irrawaddy |date=4 November 2023 |archive-date=7 November 2023 |archive-url=https://archive.today/20231107030942/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-troops-lost-will-to-fight-brotherhood-alliance.html |url-status=live }}</ref> [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပီဒီအက်ဖ်များ၏ အဓိကထိုးစစ်ဖြစ်သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]သည် နိုဝင်ဘာလကုန်အထိ စစ်ကောင်စီ အခြေစိုက်စခန်း ၂၂၀ ကျော်၊ နှင့် မြို့အများအပြားကို သိမ်းပိုက်ရရှိထားသည်။ ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလတွင် [[လွိုင်ကော်မြို့]]ကို ထိုးစစ်ဆင်သော [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]]နှင့်အတူ ရခိုင်နှင့် ချင်းပြည်နယ်များတွင်လည်း ထိုးစစ်များ ပြင်းထန်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Fishbein |first1=Emily |last2=Hkawng |first2=Jaw Tu |last3=Awng |first3=Zau Myet |title=Northern offensive brings 'new energy' to Myanmar's anti-coup resistance |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/3/northern-offensive-brings-new-energy-to-myanmars-anti-coup-resistance |access-date=6 November 2023 |agency=Reuters |date=3 November 2023 |archive-date=5 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105001619/https://www.aljazeera.com/news/2023/11/3/northern-offensive-brings-new-energy-to-myanmars-anti-coup-resistance |url-status=live |accessdate=17 December 2023 |archive-date=5 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105001619/https://www.aljazeera.com/news/2023/11/3/northern-offensive-brings-new-energy-to-myanmars-anti-coup-resistance }}</ref><ref name=irrloikaw>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-15 |title=Kayah Resistance Seizes Myanmar Junta Bases in State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html |access-date=2023-11-15 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=16 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116062451/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html |url-status=live }}</ref><ref name=rakceasefire2>{{cite news |title=ရသေ့တောင်မြို့နယ် နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဒုံးပိုက်စခန်းကိုသိမ်းပိုက်ရရှိပြီဟုဆို |trans-title=Two Rathedaung Township Border Guard Military Posts attacked by Arakan Army with Dong Paik camp being captured |date=13 November 2023 |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 |language=my |work=Narinjara News |access-date=13 November 2023 |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113013729/https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 |url-status=live |accessdate=19 November 2023 |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113013729/https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 }}</ref> ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးတွင် MNDAA အဖွဲ့သည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၏ မြို့တော် [[လောက်ကိုင်မြို့]]ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ အစောပိုင်းတွင်လည်းကောင်း သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် အပစ်ရပ်သည့် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးသည် ရက္ခိုင့်တပ်တော်၏ မြောက်ဦးမြို့နှင့် အခြားနေရာများအား ထိုးစစ်ဆက်လက် ဆင်နွဲခဲ့သည်။<ref name=mrauku/> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ဗိုလ်ချုပ် ၆ ဦးအပါအဝင် တပ်သားထောင်နှင့်ချီ၍ လက်နက်ချမှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="BBC-losing-24-1-2024"/> စစ်ကောင်စီက ပြည်သူလူထုအပေါ် မီးရှို့ခြင်း၊ ခေါင်းဖြတ်သတ်ခြင်း၊ အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းနှင့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းများအပါအဝင် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ လူဦးရေ သုံးသန်းနီးပါး စစ်ဘေးရှောင်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|author1=Helen Regan|author2=Angus Watson|author3=Anna Coren|author4=Su Chay|author5=Pallabi Munsi|url=https://edition.cnn.com/2024/03/27/asia/myanmar-military-junta-civilian-attacks-intl-hnk-dst/index.html|title=Burnings and beheadings: Myanmar junta escalates terror tactics against its people|date=2024-03-27|work=CNN|archive-url=https://web.archive.org/web/20240402140504/https://edition.cnn.com/2024/03/27/asia/myanmar-military-junta-civilian-attacks-intl-hnk-dst/index.html|archive-date=April 2, 2024}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ ဒီးမော့ဆိုနှင့် ဖာပွန်မြို့များကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ == နောက်ခံ == ===ရှိနှင့်ပြီးသော ပဋိပက္ခ=== {{main|မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ}} {{see also|မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ}} ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှစတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တော်လှန်ပုန်ကန်မှုများ ဖြစ်ပွားနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဗဟိုအစိုးရကို ဆန့်ကျင်နေသူများတွင် ကွန်မြူနစ်သူပုန်များနှင့် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးတို့သည် အဓိက အတိုက်အခံများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal|last=Hensengerth|first=Oliver|title=The Burmese Communist Party and the State-to-State Relations between China and Burma|url=http://www.smlc.leeds.ac.uk/eas/eas_content/resources/documents/67LEAP.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528034733/http://www.smlc.leeds.ac.uk/eas/eas_content/resources/documents/67LEAP.pdf|archive-date=28 May 2008|year=2005|journal=Leeds East Asia Papers|volume=67}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080528034733/http://www.smlc.leeds.ac.uk/eas/eas_content/resources/documents/67LEAP.pdf |date=28 May 2008 }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.smlc.leeds.ac.uk/eas/eas_content/resources/documents/67LEAP.pdf |access-date=31 May 2023 |archive-date=28 May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528034733/http://www.smlc.leeds.ac.uk/eas/eas_content/resources/documents/67LEAP.pdf }}</ref><ref>{{cite book |last1=Callahan |first1=Mary Patricia |title=Making Enemies: War and State Building in Burma |date=2003 |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca, NY |isbn=978-0-8014-7267-1 |url=https://books.google.com/books?id=NrCK8a6tcEgC |language=en}}</ref> ၂၀ ရာစုနှစ်တစ်ခုလုံးတွင် ထင်ရှားသော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]]သည် လွှမ်းမိုးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]]၏ [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]နှင့် အရှိန်မြင့်လာသော နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကြောင့် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများ ပေါက်ပွားလာခဲ့သည်။<ref name="Pavković, 2011: 476">Pavković, 2011: 476</ref> [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ပြီးနောက် ဆန္ဒပြသူများမှ ဗမာလက်နက်ကိုင်စစ်အဖွဲ့များပေါ်ပေါက်လာပြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ ထိန်းချုပ်ရာ ဒေသများသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ရှစ်လေးလုံး လူထုအုံကြွမှုအပြီးတွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (နောက်ပိုင်းတွင် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]) သည် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ်တလျောက် [[တပ်မတော်]]သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ စခန်းများ၊ အခြေစိုက်စခန်းများကို ဖျက်ဆီးကာ ယင်းတို့ကို အင်အားချိနဲ့စေခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last1=Flint |first1=Colin |last2=Kirsch |first2=Scott |title=Reconstructing Conflict: Integrating War and Post-war Geographies |date=2011 |publisher=Ashgate Publishing |location=Farnham |isbn=978-1-4094-0470-5 |url=https://books.google.com/books?id=M__6c49rdz4C |language=en}}</ref> ၂၀၁၁-၂၀၁၅ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကာလတွင် စစ်အစိုးရသည် [[ကိုးကန့်]]နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]]ကဲ့သို့သော နေရာဒေသများကို ပြန်လည်စိုးမိုးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="CNN-2t">{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2015/02/12/asia/myanmar-violence/index.html|title=Myanmar says Kokang rebels killed 47 of its soldiers|first1=Jethro|last1=Mullen|first2=Mitra|last2=Mobasherat|date=13 February 2015|publisher=CNN|access-date=31 May 2023|archive-date=28 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164322/https://www.cnn.com/2015/02/12/asia/myanmar-violence/index.html}}</ref><ref name="Ray Pagnucco and Jennifer Peters">{{cite news|title=Myanmar's National Ceasefire Agreement isn't all that national|url=https://news.vice.com/article/myanmars-national-ceasefire-agreement-to-end-68-year-civil-war-isnt-all-that-national|access-date=18 October 2015|newspaper=Vice News|date=15 October 2015|author=Ray Pagnucco and Jennifer Peters|accessdate=31 May 2023|archive-date=16 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016125220/https://news.vice.com/article/myanmars-national-ceasefire-agreement-to-end-68-year-civil-war-isnt-all-that-national}}</ref> နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီဖြစ်ထွန်းရေးတို့၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ]]က ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်]] (NCA) ကို ဗဟိုအစိုးရနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ရှစ်ဖွဲ့တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref name="rfaNCA">{{cite news|title=Myanmar Signs Historic Cease-Fire Deal With Eight Ethnic Armies|url=http://www.rfa.org/english/news/myanmar/deal-10152015175051.html|access-date=15 October 2017|work=Radio Free Asia|language=en|accessdate=31 May 2023|archive-date=25 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160325160018/http://www.rfa.org/english/news/myanmar/deal-10152015175051.html}}</ref> သို့သော်လည်း ၂၀၁၈ တွင် တပ်မတော်စစ်သားများက လမ်းဖောက်လုပ်ရန်အတွက် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တို့၏ နယ်မြေများသို့ ဝင်ရောက်သည်မှ အစပြု၍ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက်မှာ ပျက်ပြယ်ရန် လမ်းစဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Sandford |first1=Steve |title=Conflict Resumes in Karen State After Myanmar Army Returns |url=https://www.voanews.com/a/conflict-resumes-in-karen-state-after-myanmar-army-returns/4417421.html |access-date=3 June 2018 |publisher=Voice of America |date=31 May 2018 |language=en |accessdate=31 May 2023 |archive-date=3 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180603065724/https://www.voanews.com/a/conflict-resumes-in-karen-state-after-myanmar-army-returns/4417421.html }}</ref> လက်မှတ်မရေးထိုးထားသော အဖွဲ့များသည် ပဋိပက္ခများကို ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာက အာရုံစိုက်မိစေခဲ့သည်မှာ [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၆ တွင်ဖြစ်ပွားသော ပဋိပက္ခမှသည် ၂၀၁၇ တွင် ဗဟိုအစိုးရ၏ [[ရိုဟင်ဂျာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref name="BBC4">{{cite news|title=Myanmar tensions: Dozens dead in Rakhine militant attack|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-41046729|work=BBC News|access-date=25 August 2017|date=25 August 2017|accessdate=31 May 2023|archive-date=25 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825223806/http://www.bbc.com/news/world-asia-41046729}}</ref> ၂၀၁၆ နှောင်းပိုင်းတွင် [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]အပါအဝင် NCA မရေးထိုးထားသည့် အဖွဲ့များက [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ ဗဟိုအစိုးရနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များနှင့် ထိတွေ့မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref name="Nadi">{{cite news|last1=Nadi|first1=Nang Mya|title=8 killed as ethnic rebels hit Muse- DVB Multimedia Group|url=http://www.dvb.no/news/8-killed-ethnic-rebels-hit-muse/72729|access-date=3 May 2018|work=DVB Multimedia Group|date=22 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504010454/http://www.dvb.no/news/8-killed-ethnic-rebels-hit-muse/72729|archive-date=4 May 2018|url-status=dead|accessdate=31 May 2023|archive-date=4 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504010454/http://www.dvb.no/news/8-killed-ethnic-rebels-hit-muse/72729}}</ref> ၂၀၂၀ တွင် တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ တပ်မတော်သည် ရက္ခိုင့်တပ်တော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title= |script-title=my:မီးဝစခန်းအား ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော်ကြာ ဝိုင်းပတ်ပိတ်ဆို့ထားသည့် AA အကြမ်းဖက် သောင်းကျန်း သူများ အကျဆုံးများစွာဖြင့် ဆုတ်ခွာ ထွက်ပြေး၊ |url=http://www.cincds.gov.mm/node/6885 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716133529/http://www.cincds.gov.mm/node/6885 |archive-date=16 July 2020 |access-date=4 August 2020 |website=Office of the Commander-in-Chief of Defence Services |language=my}}</ref> ===၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်းနှင့် ဆန္ဒပြမှုများ === {{See also|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁-၂၀၂၂ မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ မနက်ပိုင်းတွင် ပြည်သူလူထုမှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော အစိုးရကို စစ်တပ် မှ ဖြုတ်ချပြီး [[စစ်တပ်အဖွဲ့အစည်းစနစ်|စစ်အာဏာရှင်အစိုးရ]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] ကို [[ကိုဗစ် ၁၉|COVID-19]] ကန့်သတ်ချက် ဖောက်ဖျက်မှုကြောင့်ဟုစွပ်စွဲကာ ဖမ်းဆီးခံခဲ့သလို နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂုလ် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို ဝေါ်ကီတော်ကီပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့် စွပ်စွဲဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဒုတိယသမ္မတ(၁) ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]]မှ အပ အခြားသော ဝန်ကြီးများနှင့် အစိုးရအကြီးအကဲများကိုလည်း ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]]က မည်သူကမှ အတည်ပြုခန့်အပ်ခြင်းမရှိပဲ ယင်းက ယာယီသမ္မတဖြစ်ကြောင်းနှင့် နိုင်ငံတော်အရေးပေါ် အခြေအနေဟု ကြေညာကာ နိုင်ငံ့အာဏာ ၃ ရပ် အား [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို လွှဲအပ်ကြောင်း စစ်တပ်ပိုင် [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား|မြဝတီ]]မှ ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar military announces new State Administrative Council|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html|accessdate=14 February 2022|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html}}</ref>သို့သော်ငြားလည်း စစ်တပ်၏ အစိုးရအဖွဲ့ကို မည်သည့်နိုင်ငံကမှ အသိအမှတ် ပြုထားခြင်းမရှိပေ။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.youtube.com/watch?v=JLLYejOcv5U |accessdate=15 February 2022 |archive-date=15 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215080417/https://www.youtube.com/watch?v=JLLYejOcv5U }}</ref> အာဏာသိမ်းမှု၏ နောက်ကွယ်မှ ရည်ရွယ်ချက် အတိအကျကို ရှင်းလင်းစွာ မသိရသေးပေ။ [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]မှ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]] တွင် မဲပေါင်း ၈.၆သန်းကျော် ကွာဟကာ မဲမသမာမှုရှိသည် ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သော်လည်း သက်သေအထောက်အထားပြနိုင်ခြင်း မရှိပေ။ အများစုကမူ လွန်ခဲ့သည် ၁၀ နှစ်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သော [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]၏ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|စစ်အာဏာရှင်]]စနစ်ကို ပြန်လည်ကျင့်သုံးလိုသောကြောင့်ဖြစ်သည် ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ <ref>{{Cite web|date=1 February 2021|title=Min Aung Hlaing: the heir to Myanmar's military junta|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta|language=en|accessdate=14 February 2022|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201211206/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta}}</ref> အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများကို ရဲနှင့်စစ်တပ်အင်အားအလွန်အကျွံဖြင့် သွေးထွက်သံယို ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] နှင့် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|စစ်အစိုးရအဖွဲ့]]ကို တွန်းလှန်ရန် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များ ထူထောင်ခဲ့သည်။ အာဏာသိမ်းမှုပြီးနောက် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အနိုင်ရလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်]] အများစုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]မှ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (PDF) အမည်ဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် စစ်အစိုးရကို ခုခံဆန့်ကျင်သော "ခုခံစစ်" ကို တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar shadow government calls for uprising against military|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/9/7/myanmar-shadow-government-launches-peoples-defensive-war|publisher=aljazeera.com|date=7 Sep 2021|accessdate=14 February 2022|archive-date=8 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908001916/https://www.aljazeera.com/news/2021/9/7/myanmar-shadow-government-launches-peoples-defensive-war}}</ref> ==ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ== {{main|မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)}} ===လက်နက်ကိုင် ဆန္ဒပြမှုများ=== မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် ဆန္ဒပြသူများစွာတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်စပ်ဒေသများသို့ သွားရောက်ကာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များထံ ခိုလှုံ၍ သင်တန်းတက်ရောက်ခဲ့ခြင်းမှစကာ<ref name=fishbeinetal2021>{{Cite web |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-fight-with-growing-support-for-federal-army-kachin-prepares-for-war/ |title='The last fight': With growing support for federal army, Kachin prepares for war |date=3 April 2021 |access-date=4 April 2021 |archive-date=3 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210403142738/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-fight-with-growing-support-for-federal-army-kachin-prepares-for-war/ |url-status=live }}</ref> တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ပြည်တွင်းစစ်အခြေအနေကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=UN envoy urges action to prevent Myanmar 'civil war' |url=https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war |access-date=1 April 2021 |work=The Straits Times via Eleven Myanmar |date=1 April 2021 |archive-date=23 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523052132/https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=23 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523052132/https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war }}</ref> [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]ကလည်း စစ်အာဏာရှင်အား တိုက်ထုတ်ရန် "ဖက်ဒရယ်လက်နက်ကိုင်တပ်မတော်" ဖွဲ့စည်းရေးကို အဆိုပြုခဲ့သည်။<ref name="MMN30321">{{cite news |title=As slaughter of civilians continues, some decide it's time to take up arms |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms |access-date=1 April 2021 |work=Myanmar Now |date=30 March 2021 |language=en |archive-date=30 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210330105416/https://myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=30 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210330105416/https://myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms }}</ref> မတ်လမှာပင် "အရပ်သားများအား သတ်ဖြတ်နေခြင်း"ကြောင့် တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအား ပြီးဆုံးစေနိုင်သည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref name=brotherhoodthreat2021>{{Cite web |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/brotherhood-alliance-tells-military-to-stop-killings-threatens-to-abandon-ceasefire |title=Brotherhood Alliance tells military to stop killings, threatens to abandon ceasefire |access-date=4 April 2021 |archive-date=30 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210330145217/https://www.myanmar-now.org/en/news/brotherhood-alliance-tells-military-to-stop-killings-threatens-to-abandon-ceasefire |url-status=live }}</ref> မတ်လနှောင်းပိုင်းမှာပင် တပ်မတော်၏ တိုက်ခိုက်မှုများအား ခုခံနိုင်ရန်အတွက် ဆန္ဒပြသူများသည် လက်လုပ်သေနတ်များကို သုံးစွဲမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ တဆက်တည်းမှာပင် အစိုးရအုပ်ချုပ်ရေးအဆောက်အဦများနှင့် ရဲစခန်းများအား လက်လုပ်မိုင်းများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်သားများနှင့် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်ခြင်းများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2 April 2021|title=The Junta Is Dragging Myanmar Into Full-Blown Civil War|url=https://www.irrawaddy.com/opinion/commentary/junta-dragging-myanmar-full-blown-civil-war.html|access-date=10 April 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US|archive-date=10 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410165357/https://www.irrawaddy.com/opinion/commentary/junta-dragging-myanmar-full-blown-civil-war.html|url-status=live}}</ref> ===တကျော့ပြန် တိုင်းရင်းသား ပဋိပက္ခများ=== ယခင်က ငြိမ်းချမ်းပြီးသော မြို့ပြနေရာများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များ လိုအပ်ချက်ရှိလာခြင်းက တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအတွက် အင်အားဖြစ်စေခဲ့သည်။ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ကေအိုင်အေ)သည် ဖေဖော်ဝါရီလမှ စတင်ကာ စစ်ကောင်စီနှင့် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ရှိနေခဲ့ပြီးဖြစ်ကာ မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[လိုင်ဇာမြို့]]အနီးရှိ [[အလောဘွမ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်|အလောဘွမ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name=KIAbizasusual2021>{{Cite web |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-says-more-clashes-likely-despite-juntas-ceasefire-announcement |title=KIA says more clashes likely despite junta's ceasefire announcement |access-date=4 April 2021 |archive-date=2 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210402113940/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-says-more-clashes-likely-despite-juntas-ceasefire-announcement |url-status=live }}</ref> နောက်တစ်ရက်မှာပင် ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (ကေအန်အယ်အေ)က စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းတစ်ခုအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ဆယ်ဦးသေဆုံးကာ ဖမ်းဆီးရမိသူများလည်း ရှိခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြမှုစတင်ချိန်မှစ၍ ပထမဆုံးတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |last1=Lynn |first1=Kyaw Ye |title=10 soldiers killed in Myanmar base attack: Rebel group |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195 |access-date=10 April 2021 |agency=[[Anadolu Agency]] |date=27 March 2021 |archive-date=10 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410122729/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195 |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=10 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410122729/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195 }}</ref> နောက်ရက်တွင် ပထမဆုံး လက်နက်ကိုင်ဆောင်ထားသော စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြသူများနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်များအကြား ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ခဲ့ကာ [[၂၀၂၁ ကလေး ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ]] ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသပိတ်စခန်းကို ဝင်ရောက်စီးနင်းသော စစ်ကောင်စီတပ်သားများနှင့် လုံခြုံရေးအဖွဲ့များအား ဆန္ဒပြသူများက လက်လုပ်လက်နက်များဖြင့် ခုခံခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2 April 2021|title=Myanmar Villagers Take Up Homemade Weapons Against Regime's Security Forces|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html|access-date=10 April 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US|archive-date=10 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410172353/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html|url-status=live}}</ref> မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီက စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများအားလုံးကို ရပ်ဆိုင်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သော်လည်း တပ်မတော် (ကြည်း)၏ ထိုးစစ်ဆင်နေမှုများကြောင့် ကေအိုင်အေအနေဖြင့် ဆက်လက်ခုခံနေခဲ့ရသည်။<ref name=KIAbizasusual2021/> ဧပြီလတလျောက် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဧပြီ ၈ ရက်နေ့တွင် ဆန္ဒပြသူများက အမဲလိုက်ရိုင်ဖယ်များနှင့် မီးလောင်ဗုံးများဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်သားများအား ပြန်လည်ခုခံခဲ့ရာမှ ဆန္ဒပြသူ ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုနေ့မှာပင် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်ခဲ့သော စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြပွဲများနှင့် ဆက်စပ်၍ သေဆုံးသူဦးရေမှာ တနိုင်ငံလုံးတွင် ၆၀၀ ကျော်ရှိသွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Eleven killed as Myanmar protesters fight troops with hunting rifles, firebombs – media |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH |access-date=8 April 2021 |work=Reuters |date=8 April 2021 |archive-date=8 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408082100/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=8 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210408082100/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH }}</ref> [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]]နှင့် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး]]အပါအဝင် [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်]]တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော အဖွဲ့ခုနစ်ဖွဲ့မှာ [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]နှင့် ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MYANMAR'S MEDIATION BLUES: Negotiation or zero-sum game? |url=https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game |work=BNI |date=3 June 2021 |access-date=3 June 2021 |archive-date=3 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603040243/https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=3 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603040243/https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game }}</ref> ရက္ခိုင့်တပ်တော်၊ [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]တို့ပါဝင်သော [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့]]က ရှမ်းပြည်နယ် [[နောင်မွန်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|နောင်မွန်]]ရဲကင်းစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Ten Myanmar policemen killed in attack by ethnic armies opposed to junta-report |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056 |access-date=10 April 2021 |work=Reuters |date=10 April 2021 |archive-date=10 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410075547/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056 |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=10 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410075547/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056 }}</ref> ထိုဖြစ်ရပ်ကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းပစ်ခတ်မှုများနှင့် မြေပြင်တပ်ဖွဲ့များအသုံးပြုကာ အလော့ဘွမ်စခန်းအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အထိအခိုက်များစွာဖြင့် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/juntas-armed-forces-launch-attack-to-reclaim-base-seized-by-kia |title=Junta's armed forces launch attack to reclaim base seized by KIA |access-date=3 June 2021 |archive-date=3 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603024127/https://www.myanmar-now.org/en/news/juntas-armed-forces-launch-attack-to-reclaim-base-seized-by-kia |url-status=live }}</ref> ဧပြီ ၂၆ တွင် ဖြစ်ပွားသော [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ]]မှာ ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံး ပြင်းထန်သည့် ထိတွေ့တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (CDF) သည် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[မင်းတပ်မြို့နယ်]]တွင် လက်နက်ကိုင်ခုခံမှုကို စတင်ခဲ့သည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]က ရိက္ခာနှင့် ရေ ဖြတ်တောက်ခဲ့ကာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite ]]news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-57197081|title=Myanmar: The small embattled town that stood up to the army|access-date=3 June 2021|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213654/https://www.bbc.com/news/world-asia-57197081|url-status=live}}</ref> မြို့ပြင်ရှိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရုပ်တုအနီးတွင် ဆန္ဒပြသူများက ဖမ်းဆီးခံထားရသော ဆန္ဒပြသူ ခြောက်ဦးအားလွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုနေကြစဉ် လက်နက်ကိုင်စစ်သားတစ်ဦးက စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့ရာမှ တိုက်ခိုက်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-30-regime-soldiers-killed-by-mindat-locals-in-four-day-battle|title=At least 30 regime soldiers killed by Mindat locals in four-day battle|website=Myanmar NOW|access-date=31 May 2023|archive-date=24 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324070731/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-30-regime-soldiers-killed-by-mindat-locals-in-four-day-battle}}</ref> အကူအညီပေးရေးဝန်ထမ်းတစ်ဦး၏ အဆိုအရ ဒေသခံ ၁၀,၀၀၀ ကျော်သည် ထိတွေ့တိုက်ပွဲများကြောင့် မင်းတပ်မှ ထွက်ပြေးနေရသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web|url=https://militarycoupmyanmar.com/2021/06/03/junta-cuts-off-water-and-food-supplies-to-rebel-town-of-mindat-2/|title=Junta cuts off water and food supplies to rebel town of Mindat|date=3 June 2021|access-date=31 May 2023|archive-date=12 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512221724/https://militarycoupmyanmar.com/2021/06/03/junta-cuts-off-water-and-food-supplies-to-rebel-town-of-mindat-2/}}</ref> တိုက်ပွဲသည် လေးရက်ခန့်ကြာခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ သေဆုံးကာ CDF ဖက်မှ အကျအဆုံးမရှိခဲ့သော်လည်း မင်းတပ်မြို့သည် လူသူကင်းမဲ့ကာ ခြောက်ကပ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.myanmarspeaks.com/posts/who-are-the-chin-defence-force-myanmar|title=Who are the Chinland Defense Force (CDF), Chin Myanmar|website=www.myanmarspeaks.com|access-date=24 March 2022|archive-date=12 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512221723/https://www.myanmarspeaks.com/posts/who-are-the-chin-defence-force-myanmar|url-status=dead}}</ref> == ခုခံမှု စတင်ခြင်း == {{see also|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)}} ဧပြီ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားသူ နိုင်ငံရေးသမား မင်းကိုနိုင်က ထိန်းသိမ်းခံ [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]]တို့၏ မူလရာထူးများအတိုင်းပါဝင်ပြီး ကချင်နှင့် ကရင်တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်း ခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်သော[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]] ဖွဲ့စည်းခြင်းကို ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုကြေညာချက်မှာပင် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေဖြင့် ထောက်ခံမှုပေးရန်လည်း တောင်းဆိုထားသည်။<ref>{{cite news |title=Aung San Suu Kyi supporters unveil Myanmar 'national unity government' |url=https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece |access-date=17 April 2021 |work=[[Financial Times]] |date=16 April 2021 |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416161137/https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416161137/https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece }}</ref><ref>{{cite news |title=Opponents of Myanmar's junta set up national unity government |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government |access-date=17 April 2021 |work=[[France24]] |date=16 April 2021 |archive-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509175927/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509175927/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government }}</ref> အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရက လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်းကို မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့ကာ ယင်းရက်အား မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် ၂၀၂၁ စတင်ရာ ရက်အဖြစ် ရည်ညွှန်းကြသည်။ စစ်အာဏာရှင်၏ တိုက်ခိုက်မှုမှ အကာအကွယ်ပေးရန်နှင့် ဖက်ဒရယ်တပ်မတော် ပေါ်ပေါက်ရေးအတွက် ပထမအဆင့်အနေဖြင့် ဖြစ်ရန်အတွက် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အား [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (People's Defence Force, အတိုကောက် PDF) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Can Myanmar's New 'People's Defense Force' Succeed? |url=https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/ |agency=The Diplomat |date=26 April 2021 |access-date=3 June 2021 |archive-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509135933/https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/ |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509135933/https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/ }}</ref> မေလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် [[မူဆယ်မြို့]]၌ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်မတော်တို့အကြား ထိတွေ့မှုဖြစ်ပွားခဲ့ကာ မြန်မာလုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင် အနည်းဆုံး ၁၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar rebels claim police killings as Aung San Suu Kyi appears in court |url=https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force |access-date=26 May 2021 |work=The Guardian |date=24 May 2021 |language=en |archive-date=25 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525013456/https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=25 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210525013456/https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar: 13 security forces members killed in clash with anti-coup bloc's defence force |url=https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029 |access-date=26 May 2021 |work=ANI News |date=24 May 2021 |archive-date=26 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210526074425/https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029/ |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=26 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210526074425/https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029/ }}</ref> ဇွန်လအစောပိုင်းတွင် [[မြဝတီခရိုင်]]အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ကရင်[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]တို့ကို ကရင်တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် PDF ပူးပေါင်းတပ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ တစ်ဒါဇင်ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="Irr6321">{{cite news |title=Karen Rebel Leader Warns Myanmar Regime of More Fighting |url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html |date=3 June 2021 |access-date=5 June 2021 |archive-date=5 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210605233950/https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=5 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210605233950/https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html }}</ref> ကယားပြည်နယ်ရှိ ကရင်နီပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KPDF) က [[လွိုင်ကော်မြို့]]အနီးရှိ တပ်မတော် စစ်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karenni resistance fighters open new front against junta |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta |access-date=26 May 2021 |work=Myanmar Now |date=26 May 2021 |language=en |archive-date=26 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210526202734/https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=26 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210526202734/https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta }}</ref> မေလအကုန်တွင် လွိုင်ကော်နှင့် [[ဒီးမော့ဆိုမြို့]]များရှိ PDF နှင့် KPDF များကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် တပ်မတော်က လက်နက်ကြီးနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar carries out air strikes after militia attacks – witnesses |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31 |access-date=1 June 2021 |work=Reuters |date=31 May 2021 |archive-date=1 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210601034353/https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31/ |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=1 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210601034353/https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31/ }}</ref> မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ကေအိုင်အေက စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်နေသော ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းကာ [[ကသာမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ရှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ပူတာအို၊ ဖားကန့်နှင့် မိုးမောက်မြို့နယ်များတွင်လည်း တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-forces-and-kia-in-fresh-fighting-in-northern-myanmar.html |title=Myanmar Junta Forces and KIA in Fresh Fighting in Northern Myanmar |date=31 May 2021 |access-date=3 June 2021 |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602234925/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-forces-and-kia-in-fresh-fighting-in-northern-myanmar.html |url-status=live }}</ref> ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက [[မန္တလေးမြို့]]ရှိ PDF များခိုလှုံရာနေအိမ်အား ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးသမား အများအပြားကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Troops Battle Civilian Resistance Fighters in Mandalay |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html |date=22 June 2021 |access-date=17 January 2022 |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214075443/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214075443/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html }}</ref> [[ဒီပဲယင်းမြို့]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ခဲ့သော လူ ၂၅ ဦးအား စစ်ကောင်စီတပ်များက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/7/5/myanmar-military-kill-at-least-25-people-in-raid-on-central-town |title=Myanmar military kills at least 25 people in raid on central town |access-date=16 July 2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210705011706/https://www.aljazeera.com/news/2021/7/5/myanmar-military-kill-at-least-25-people-in-raid-on-central-town |archive-date=5 July 2021 }}</ref> [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]အတွင်းတွင် တော်လှန်ရေးသမားများ၏ မိုင်းဆွဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>50 Myanmar Junta Soldiers Killed in Landmine Attacks https://www.irrawaddy.com/news/burma/50-myanmar-junta-soldiers-killed-in-landmine-attacks.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214061731/https://www.irrawaddy.com/news/burma/50-myanmar-junta-soldiers-killed-in-landmine-attacks.html |date=14 February 2022 }}</ref> ဤတိုက်ခိုက်မှုများသည် ယခင်က လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း မရှိသလောက်ဖြစ်ခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း အညာဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ===စစ်ကြေညာခြင်း=== စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက နိုင်ငံတော်၏ အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူလူထု၏ တော်လှန်ရေး စတင်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=တော်လှန်ရေး စတင်ကြောင်း NUG ကြေညာ – ဘီဘီစီ မြန်မာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-58396049/page/16 |work=BBC News မြန်မာ |language=my-MM |access-date=17 January 2022 |accessdate=22 June 2023 |archive-date=22 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622043443/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-58396049/page/16 }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta|title=Myanmar opposition announces 'defensive war' against junta|first=Rebecca|last=Ratcliffe|location=[[Yangon]]|work=[[The Guardian]]|date=7 September 2021|access-date=7 September 2021|archive-date=2 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202134355/https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=2 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202134355/https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta}}</ref> နိုင်ငံအဝှမ်း စစ်ကောင်စီတပ်များ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် PDF တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။<ref name=iiss>{{cite web|url=https://myanmar.iiss.org/analysis|title=Post-coup Myanmar in six warscapes|website=International Institute for Strategic Studies|access-date=28 October 2022|archive-date=28 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221028203220/https://myanmar.iiss.org/analysis|url-status=live}}</ref> စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်သာရွာရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်အကြား ထိတွေ့တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လူအနည်းဆုံး ၁၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Deadly unrest reported in Myanmar after opposition urges 'defensive war' |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10 |work=reuters |access-date=17 January 2022 |archive-date=18 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220118194903/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10/ |url-status=live |accessdate=14 February 2022 |archive-date=18 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220118194903/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10/ }}</ref> စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် လွန်ခဲ့သော သုံးလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၇၀၀ ကျော် သေဆုံးပြီး ၆၃၀ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-1700-myanmar-junta-soldiers-killed-in-past-three-months-civilian-govt-says.html|title=Over 1700 Junta Soldiers Killed in Past Three Months, Civilian Government Says|publisher=[[The Irrawaddy]]|date=14 September 2021|accessdate=16 September 2021|archive-date=13 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213184102/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-1700-myanmar-junta-soldiers-killed-in-past-three-months-civilian-govt-says.html|url-status=live}}</ref> စက်တင်ဘာလမှ အောက်တိုဘာလအကြား [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တို့တွင် တိုက်ပွဲများစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-30-myanmar-junta-troops-killed-in-fierce-weekend-fighting.html|title=Over 30 Junta Soldiers Killed In Fierce Weekend Fighting|publisher=The Irrawaddy|date=27 September 2021|accessdate=7 October 2021|archive-date=14 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220214005244/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-30-myanmar-junta-troops-killed-in-fierce-weekend-fighting.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-40-myanmar-junta-soldiers-killed-in-ambush.html|title=Over 40 Myanmar Soldiers Killed in Ambush|publisher=The Irrawaddy|date=6 October 2021|accessdate=7 October 2021|archive-date=6 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006085942/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-40-myanmar-junta-soldiers-killed-in-ambush.html|url-status=live}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်ကာ ခုခံတော်လှန်ရေးသမားများကြောင့် စစ်ကောင်စီအမာခံသတင်းပေး အနည်းဆုံး ၄၀၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၂၈၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု စစ်ကောင်စီနိုင်ငံပိုင် မီဒီယာက အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/hundreds-of-myanmar-junta-informants-killed-or-wounded.html|title=Hundreds Of Myanmar Junta Informants Killed Or Wounded|publisher=The Irrawaddy|date=7 October 2021|accessdate=7 October 2021|archive-date=7 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211007103445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/hundreds-of-myanmar-junta-informants-killed-or-wounded.html|url-status=live}}</ref> ထိုနေ့မှာပင် [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ဖြိုးသန့်]]သည် [[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု|အာဏာ ဖီဆန်ရေး လှုပ်ရှားမှု]]ပြုလုပ်ရန် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ဆက်သွယ်သည်ဟုဆိုကာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-detains-north-western-commander-for-planning-to-defect-ethnic-insurgent-sources.html|title=Myanmar Military Detains North-Western Commander For Planning to Defect: Ethnic Insurgent Sources|publisher=The Irrawaddy|date=7 October 2021|accessdate=7 October 2021|archive-date=7 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211007102131/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-detains-north-western-commander-for-planning-to-defect-ethnic-insurgent-sources.html|url-status=live}}</ref> စက်တင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ချင်းပြည်နယ်၊ [[ထန်တလန်မြို့]]မှ မြို့ခံလူဦးရေ ၈,၀၀၀ ခန့်သည် စစ်ကောင်စီတပ်များ၏ နေအိမ်မီးရှို့မှုများကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]သို့ ထွက်ပြေးခိုလှုံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|date=22 September 2021|title=Myanmar: Whole town flees amid fierce fighting|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-58650762|url-status=live|website=[[BBC]]|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20210922140946/https://www.bbc.com/news/world-asia-58650762 |archive-date=22 September 2021 }}</ref> စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း အငိုက်တိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၂၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း တော်လှန်ရေးသမား အနည်းဆုံး ၄ ဦးနှင့် အသက် ၇၀ အရွယ် အရပ်သားတစ်ဦးတို့လဲ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-ambushed-in-shan-state.html|title=Myanmar Junta Troops Ambushed in Shan State|publisher=The Irrawaddy|date=28 September 2021|accessdate=7 October 2021|archive-date=14 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220214005113/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-ambushed-in-shan-state.html|url-status=live}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကလေးမြို့နယ်]]ရှိ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (ကလေး)|ကလေး PDF]] အခြေစိုက်စခန်းအား စစ်ကောင်စီတပ်များ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ကလေး PDF တပ်ရင်း ၃ မှ တော်လှန်ရေးသမား နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ဆေးတပ်သား ၉ ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|title=Soldiers capture PDF medics during a raid on resistance base camp in Kalay|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay|access-date=17 January 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128121442/https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128121442/https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay}}</ref> == အစောပိုင်း ပဋိပက္ခများ == === ၂၀၂၁–၂၀၂၂ နွေရာသီ စစ်ရေးအခြေအနေများ === ====ရှမ်းနှင့် ကယားပြည်နယ်==== {{see also|မိုဆို လူသတ်ပွဲ}} နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[မိုးဗြဲ]] PDF စခန်းတစ်ခုကို [[တပ်မတော် (ကြည်း)|ခမရ ၄၄၂]]မှ တပ်သားများက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ လူအင်အားမမျှသဖြင့် PDF တပ်သားများ စခန်းကို စွန့်ခွာထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news |last=Esther J. |date=18 November 2021 |title=Dozens of junta troops ambush Moebye PDF outpost |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost/ |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413061212/https://myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost/ |url-status=live |accessdate=22 June 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413061212/https://myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost/ }}</ref> နိုဝင်ဘာလ နှောင်းပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ပလ္လင်ရွာ၊ ကနီမြို့နယ်|ပလ္လင်ကျေးရွာ]]အနီးရှိ မုံရွာ PDF တပ်ခွဲ ၂၀၅ ၏ စခန်းတစ်ခုအား စစ်ကောင်စီတပ်များက ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ စီးနင်းမှုအတွင်း PDF များ၏ ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရာ အလုပ်ရုံတစ်ခုလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Military raid destroys resistance base in Monywa, PDF says|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|access-date=17 January 2022|archive-date=27 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127221223/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=27 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127221223/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် [[ဟိုဖိတ်ရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဟိုဖိတ်ရွာ]]အနီးရှိ [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (KNDF) ၏ ရှေ့ပြေးတပ်သား လေးဦးအား စစ်ကောင်စီတပ်များက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Military kills four KNDF members in Demoso|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso|access-date=17 January 2022|archive-date=3 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211203102554/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=3 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211203102554/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso}}</ref> ဒီဇင်ဘာလလယ်တွင် [[ဖရူဆိုမြို့နယ်]]တွင် KNDF နှင့် [[ကရင်နီ တပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်များအကြား လေးရက်ကြာဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲအတွင်း ခမရ ၄၂၈ မှ စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Swe |first=Nyein |date=15 December 2021 |title=Clashes in Kayah State kill at least four regime soldiers: KNDF |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf/ |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413061211/https://myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf/ |url-status=live |accessdate=22 June 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413061211/https://myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf/ }}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] ထိန်းချုပ်နယ်မြေ [[လေးကေ့ကော်|လေးကေ့ကော်မြို့သစ်]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ ခန့်က ဝင်ရောက်ရှာဖွေခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများနှင့် PDF အဖွဲ့ဝင်များကို ရှာဖွေခဲ့ကြပြီး [[မြောင်းမြမြို့နယ်]] လွှတ်တော်အမတ် [[ဝေလင်းအောင်]] အပါအဝင် စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် ဆက်စပ်သော လူအများအပြားကို ဖမ်းဆီးသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=14 December 2021 |title=Military arrests NLD lawmaker in KNU territory |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/military-arrests-nld-lawmaker-in-knu-territory/ |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413062716/https://myanmar-now.org/en/news/military-arrests-nld-lawmaker-in-knu-territory/ |url-status=live |accessdate=22 June 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413062716/https://myanmar-now.org/en/news/military-arrests-nld-lawmaker-in-knu-territory/ }}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်မြို့နယ် [[ကွန်နားရွာ၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်|ကွန်နားရွာ]]ရှိ နေအိမ်များအား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Esther J |date=20 December 2021 |title=More houses torched as junta troops leave Loikaw village |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/more-houses-torched-as-junta-troops-leave-loikaw-village/ |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413062712/https://myanmar-now.org/en/news/more-houses-torched-as-junta-troops-leave-loikaw-village/ |url-status=live |accessdate=22 June 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413062712/https://myanmar-now.org/en/news/more-houses-torched-as-junta-troops-leave-loikaw-village/ }}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုကျေးရွာ]]အနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ဆုံတွေ့ခဲ့သော [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|ဒေသခံ ၃၅ ဦးမှာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့]]ရသည်။<ref>{{Cite news |last=J. |first=Esther |date=24 January 2022 |title=As details of Christmas Eve massacre emerge, calls for justice grow |work=[[Myanmar Now]] |url=https://myanmar-now.org/en/news/as-details-of-christmas-eve-massacre-emerge-calls-for-justice-grow/ |access-date=7 June 2023 |accessdate=13 October 2023 |archive-date=7 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607003223/https://myanmar-now.org/en/news/as-details-of-christmas-eve-massacre-emerge-calls-for-justice-grow/ }}</ref> သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသူများတွင် Save the Children ၏ ဝန်ထမ်းနှစ်ဦး ပါဝင်ခဲ့ကာ အဖွဲ့အနေဖြင့် ကယားပြည်နယ်တွင်း လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်နေမှုများအား ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news |date=28 December 2021 |title=Save the Children confirms staff killed in Myanmar massacre |work=[[Al Jazeera]] |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/12/28/save-the-children-confirms-staff-killed-in-myanmar-massacre |access-date=7 June 2023 |accessdate=13 October 2023 |archive-date=7 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607003216/https://www.aljazeera.com/news/2021/12/28/save-the-children-confirms-staff-killed-in-myanmar-massacre }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က ထိုဖြစ်ရပ်အပေါ် ဝမ်းနည်းရကြောင်းနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာသော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=26 December 2021 |title=UN 'horrified' by massacre of dozens of civilians in Myanmar |work=[[Al Jazeera]] |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians |access-date=7 June 2023 |accessdate=14 February 2022 |archive-date=26 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226231042/https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians }}</ref><ref>{{Cite news |date=29 December 2021 |title=Myanmar: Security Council condemns attack killing dozens |work=UN News |url=https://news.un.org/en/story/2021/12/1108842 |access-date=7 June 2023 |accessdate=13 October 2023 |archive-date=7 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607003216/https://news.un.org/en/story/2021/12/1108842 }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလတလျောက်တွင် စစ်ကောင်စီက ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်တို့ရှိ အရပ်သားကျေးရွာများအပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ အကြိမ်ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကျေးရွာခြောက်ရွာမှ မျက်မြင်သက်သေများအဆိုအရ စစ်ကောင်စီတပ်သားများက ကျေးရွာအတွင်းဝင်ရောက်ကာ ရွှေ၊ ငွေကြေး၊ ယာဉ်နှင့် အခြားတန်ဖိုးရှိ ပစ္စည်းများ လုယက်ယူငင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ [[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|တိုင်းရင်းသားလူနည်းစု]]အပေါ် ကျူးလွန်နေမှုများအတွက် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့]]က စစ်ကောင်စီအား စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=31 May 2022 |title=Myanmar: Military onslaught in eastern states amounts to collective punishment |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/05/myanmar-military-onslaught-in-eastern-states-amounts-to-collective-punishment/ |access-date=2022-10-22 |website=Amnesty International |language=en |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174506/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/05/myanmar-military-onslaught-in-eastern-states-amounts-to-collective-punishment/ |url-status=live }}</ref> ====ကချင်ပြည်နယ်==== နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် [[ရွှေကူမြို့]]၏ အရှေ့ဘက် ၁၆ ကီလိုမီတာအကွာ၌ [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (ကေအိုင်အေ) နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေက ပီဒီအက်ဖ်တို့နှင့် ပူးတွဲလုပ်ဆောင်နေသည်ဟူသော ကောလဟာလများကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ မြန်မာစစ်တပ်က စမ်းသပ်လျက်ရှိသော [[ဆူခွိုင်း ၃၀]] ဖိုက်တာဂျက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် လေကြောင်းဗုံးကျဲမှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက်တွင် ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|title=Military deploys Russian-made fighter jets against KIA targets|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets|access-date=17 January 2022|archive-date=6 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206010220/https://myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=6 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206010220/https://myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets}}</ref> ထိုနေ့မှာပင် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]-မတူပီ က [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]နှင့် ပူးတွဲကာ ပလက်ဝ-မတူပီ ကားလမ်းပေါ်ရှိ အမှတ် ၃၀၄ ခြေမြန်တပ်ရင်းစခန်းတစ်ခုကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ခို်က်မှုတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="auto">{{Cite news|title=Chinland Defence Force attacks junta soldiers in Matupi|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi|access-date=17 January 2022|archive-date=1 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201001003/https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=1 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201001003/https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi}}</ref> ဒီဇင်ဘာလတွင် သိမ်းမင်းပီဒီအက်ဖ် စခန်းတစ်ခုအား ညအချိန်တွင် စစ်ကောင်စီက ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ စခန်းအား မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ခုခံရေးသမားများ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ခဲ့ကာ သိမ်းမင်းပီဒီအက်ဖ်မှ ၂ ဦးသေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>Waiting for official news report to be used as citation</ref> မိုးညှင်းမြို့နယ်တွင် ကေအိုင်အေအား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်အပြီး ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အကြာတွင် တပ်မတော်၏ အမှတ် ၄၂ ခြေလျင်တပ်ရင်းမှ တပ်သား ၅၀ ခန့်သည် [[မိုးညှင်းမြို့နယ်]]ရှိ ညောင်ထောက်ရွာအနီး ကေအိုင်အေနယ်မြေကို ဝင်ရောက်တို်က်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့မှာပင် [[ဖားကန့်မြို့]]လည်မှ ၁၇ မိုင်ခန့်အကွာ မိုးညှင်း-ဖားကန့် လမ်းပေါ်ရှိ ဝယ်လုံရွာအနီးတွင်လည်း ထိတွေ့တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီမှ လက်နက်ကြီးဖြင့် အချက် ၃၀ ခန့် ပစ်ခတ်ခဲ့သေးသည်။ ကေအိုင်အေ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ထိခိုက်သေဆုံးမှုအသေးစိတ်ကို ပြောဆိုရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=KIA clashes with junta soldiers in Hpakant and Mohnyin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin|access-date=17 January 2022|archive-date=6 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206011605/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=6 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206011605/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ အစောပိုင်းတွင် ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော သုံးရက်တာတိုက်ပွဲအတွင်း တပ်ရင်းမှူးအပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] က ဆိုသည်။<ref>{{cite web |date=7 February 2022 |title=Over 200 Myanmar Junta Troops Killed in Three Days: Kachin Independence Army |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-200-myanmar-junta-troops-killed-in-three-days-kachin-independence-army.html |accessdate=7 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214193909/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-200-myanmar-junta-troops-killed-in-three-days-kachin-independence-army.html |url-status=live }}</ref> ====မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း==== [[File:PDF in Sagaing (2021).jpg|thumb|၂၀၂၂ ခုနှစ်အတွင်း ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်နေစဉ်]] ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ [[မြိုင်မြို့|မြိုင်]]ပီဒီအက်ဖ်အဖွဲ့က စစ်ကောင်စီယာဉ်နှစ်စီးအား လက်လုပ်မိုင်း ၃ လုံးဖြင့် အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး သုံးဦးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ပီဒီအက်ဖ်က ဆိုသည်။ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် မင်းသားကျရွာမှ ခြေလျင်ထွက်ခွာသွားသော စစ်ကောင်စီတပ်အား ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Soldiers target villagers after ambush by Myaing PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|access-date=17 January 2022|archive-date=17 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117130024/https://myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=17 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117130024/https://myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf}}</ref> စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းအား မိုင်းဆွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့်က ကျေးရွာတွင်းဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဆားလင်းကြီး G-Z ဒေသခံပီဒီအက်ဖ် တိုက်ခိုက်ရေးသမားများနှင့် အရပ်သားတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးမီးရှို့သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Junta soldiers massacre and burn 11, including teenagers, during raid on village in Sagaing|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing|access-date=17 January 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128222014/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing|url-status=live|accessdate=13 October 2023|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128222014/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing}}</ref> ဒီဇင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် [[အရာတော်မြို့နယ်]]ရှိ [[ကဲဘာရွာ၊ အရာတော်မြို့နယ်|ကဲဘာရွာ]]ရှိ ပီဒီအက်ဖ်အဖွဲ့များအား တပ်မတော်က လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုအပါအဝင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်နှင့် လက်နက်အင်အား မမျှတမှုကြောင့် တော်လှန်ရေးသမားများ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar military torches 100 homes in Sagaing Region village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|access-date=17 January 2022|archive-date=15 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215064637/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=15 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215064637/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village}}</ref> ဒီဇင်ဘာလအတွင်း စစ်ကောင်စီက ရဟတ်ယာဉ်ခြောက်စင်းဖြင့် [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] အနောက်ပိုင်းသို့ တပ်သား ၁၅၀ ခန့်ပို့ဆောင်ခဲ့ပြီး ပီဒီအက်ဖ်များ ရှိနိုင်သည့် ဒီပဲယင်းမြို့နယ်အား ဝိုင်းရံထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Junta soldiers murder three more villagers in Depayin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|access-date=17 January 2022|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210222452/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210222452/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin}}</ref> ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်နှင့် [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]ရှိ [[နှမ်းခါးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|နှမ်းခါးရွာ]]အား လေကြောင်းမှ အလစ်ဝင်ရောက်တို်က်ခိုက်ခဲ့ရာ ယောဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့မှ တော်လှန်ရေးသမား ၂၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=At least 20 killed in air raid on Magway village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|access-date=17 January 2022|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227131155/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227131155/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကနီမြို့နယ်]]ရှိ ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်ကောင်စီနှင့် ပျူစောထီးအဖွဲ့မှ အနည်းဆုံး ၃၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီ၏ ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်များကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ရေယာဉ်တစ်စင်း မီးလောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=1 February 2022 |title=Thirty Junta Soldiers reportedly killed in Upper Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html |accessdate=1 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214193946/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html |url-status=live }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဒေသခံပီဒီအက်ဖ်များက စစ်ကောင်စီတပ်များကို အလစ်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သားများ သေဆုံးခဲ့သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုများသည် တော်လှန်ရေးသမားများက မောင်းသူမဲ့ဒရုန်းများ အသုံးပြုသော ပထမဆုံး တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=7 February 2022 |title=38 Junta Soldiers Reported Killed in Upper Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html |accessdate=7 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213140304/https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html |url-status=live }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ သုံးမြို့နယ်တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ၏ တို်က်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၅၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=10 February 2022 |title=Resistance Fighters Claim To Have Killed Around 50 Myanmar Junta Personnel |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html |accessdate=11 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213130332/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html |url-status=live }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီနှောင်းပိုင်းတွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[မိုးဗြဲ]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]တို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၂ ဦးနှင့် တော်လှန်ရေးသမား ၂၀ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=18 February 2022 |title=Both Sides Sustain Casualties as Fighting Rages Between PDFs and Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/both-sides-sustain-casualties-as-fighting-rages-between-pdfs-and-myanmar-junta.html |accessdate=22 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=22 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222012752/https://www.irrawaddy.com/news/burma/both-sides-sustain-casualties-as-fighting-rages-between-pdfs-and-myanmar-junta.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |date=18 February 2022 |title=Resistance Fighters Suffer Heavy Losses During Sagaing Clash With Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-suffer-heavy-losses-during-sagaing-clash-with-myanmar-junta.html |accessdate=22 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=22 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222012425/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-suffer-heavy-losses-during-sagaing-clash-with-myanmar-junta.html |url-status=live }}</ref> [[မန္တလေးမြို့]]ပေါ်တွင်လည်း မြို့ပြပျောက်ကြားအဖွဲ့များက ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့်အတူ [[မဟာအောင်မြေမြို့နယ်|မဟာအောင်မြေ]]နှင့် [[ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်]]များတွင် လက်လုပ်ဗုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်က တော်လှန်ရေးသမားများ ပုန်းခိုသော နေရာနှစ်ခုကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး မြို့ပြပျောက်ကြားအဖွဲ့ဝင် ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Claims to Have Killed 8 Resistance Fighters in Mandalay Raids|work=Myanmar NOW|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|access-date=17 January 2022|archive-date=13 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213180339/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=13 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213180339/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပီဒီအက်ဖ်များ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် [[နေပြည်တော်]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ [[ပြည်ထောင်စုနေ့]]ကာလအတွင်း မြို့အများအပြားတွင် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=14 February 2022 |title=Junta Soldiers Killed; Social Media Users Boycott Myanmar Coup Leader's Parade |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html |accessdate=14 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214143540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html |url-status=live }}</ref> ====ချင်းပြည်နယ်==== ဒီဇင်ဘာ ၈ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (စီဒီအက်ဖ်) နှင့် တပ်မတော်တို့သည် တပ်မတော်က တပ်စွဲထားသော [[ထန်တလန်မြို့]]တွင် မိနစ် ၉၀ ကြာ ထိတွေ့တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စီဒီအက်ဖ်မှ သုံးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုရက်သတ္တပတ်တွင် ထန်တလန်မြို့အတွင်း နေအိမ်များ ထပ်မံမီးလောင်ကျွမ်းခဲ့ပြီး မြို့၏ လေးပုံတစ်ပုံကျော် ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Well over a quarter of Thantlang now destroyed by fire as rebel group vows to 'drive out' junta soldiers|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta|access-date=17 January 2022|archive-date=10 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210154834/https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta|url-status=live|accessdate=14 February 2022|archive-date=10 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210154834/https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta}}</ref> မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[မင်းတပ်မြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းအား အလစ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=30 March 2022 |title=Myanmar Junta Convoy Under Repeated Attack in Chin State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-convoy-under-repeated-attack-in-chin-state.html |accessdate=30 April 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=30 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430071122/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-convoy-under-repeated-attack-in-chin-state.html |url-status=live }}</ref> ====ရန်ကုန်==== ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]တွင် စစ်ကားတစ်စင်းပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်သားအများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://myanmar-now.org/en/news/army-truck-with-soldiers-inside-blown-up-in-yangon/ |access-date=13 October 2023 |archive-date=22 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822054540/https://myanmar-now.org/en/news/army-truck-with-soldiers-inside-blown-up-in-yangon/ }}</ref> [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]အတွင်း ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ဒီဇင်ဘာ ၁၄ ရက်နေ့တွင် သံသယရှိသူ ၁၂ ဦးအား တပ်မတော်က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ လွတ်မြောက်သွားခဲ့သူနှစ်ဦးမှာလည်း နောက်ပိုင်းတွင် အရပ်ဝတ်များက ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် လက်လုပ်ဗုံး မတော်တဆမှုကြောင့် ပျောက်ကြားအဖွဲ့ဝင်အများအပြား သေဆုံးမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Esther J |date=14 December 2021 |title=Three injured guerrilla fighters among 12 arrested after accidental explosion in Yangon |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon/ |access-date=13 April 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413062719/https://myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon/ |url-status=live |accessdate=13 October 2023 |archive-date=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413062719/https://myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon/ }}</ref> ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလမှ စ၍ စစ်ကောင်စီအရာရှိ ၃၆၇ ဦးမှာ လုပ်ကြံခံရမှုများကြောင့် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း စစ်ကောင်စီသတင်းရင်းမြစ်များက ဆိုသည်။<ref>{{cite web |date=2 February 2022 |title=Almost 370 Junta Officials Assassinated Since Coup |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-370-myanmar-junta-officials-assassinated-since-coup.html |accessdate=3 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214194001/https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-370-myanmar-junta-officials-assassinated-since-coup.html |url-status=live }}</ref> အရပ်သားများအပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများအား တုံ့ပြန်ရန်အတွက် တော်လှန်ရေးသမားများသည် [[ရန်ကုန်မြို့]]အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များ၏ နေအိမ်များကို ပစ်မှတ်ထားလာခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |date=9 February 2022 |title=Resistance Fighters Target Homes of Myanmar Junta Pilots After Airstrikes on Civilians |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-target-homes-of-myanmar-junta-pilots-after-airstrikes-on-civilians.html |accessdate=11 February 2022 |archive-date=10 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210114656/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-target-homes-of-myanmar-junta-pilots-after-airstrikes-on-civilians.html |url-status=live }}</ref> ==== ကရင်ပြည်နယ် ==== မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့ညနေပိုင်းတွင် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (ကေအန်အယ်လ်အေ) တပ်မဟာ ၆ သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ [[မြဝတီခရိုင်]]၊ ဝေါလေမြိုင်မြို့နယ်ခွဲ၊ [[မောခီးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|မောခီးရွာ]]ရှိ တပ်မတော်စခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ မောခီးစခန်းသည် မြဝတီမြို့မှ မိုင် ၅၀ အကွာနှင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်မှ သုံးမိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite web |author1=Maung Shwe Wah |date=22 March 2022 |title=KNU rebels kill soldier and seize 'great number of weapons' in attack on junta base near Thai border |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/knu-rebels-kill-soldier-and-seize-great-number-of-weapons-in-attack-on-junta-base-near-thai |access-date=29 March 2022 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=28 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328005236/https://myanmar-now.org/en/news/knu-rebels-kill-soldier-and-seize-great-number-of-weapons-in-attack-on-junta-base-near-thai |url-status=live }}</ref> ခေတ်သစ်မီဒီယာ၏ အဆိုအရ တပ်မတော်မှ ရှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=The Irrawaddy – Burmese Edition |url=https://www.facebook.com/theirrawaddyburmese/ |website=www.facebook.com |access-date=26 March 2022 |archive-date=26 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326043753/https://www.facebook.com/theirrawaddyburmese/ |url-status=live }}</ref>{{better source needed|reason=No specific article given.|date=March 2022}} ဧပြီ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[လွိုင်ကော်မြို့]]အတွင်း တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar: Additional armed clashes between military and armed groups likely in Kayah State through mid-May /update 9 |url=https://crisis24.garda.com/alerts/2022/04/myanmar-additional-armed-clashes-between-military-and-armed-groups-likely-in-kayah-state-through-mid-may-update-9 |access-date=2022-04-19 |website=Myanmar: Additional armed clashes between military and armed groups likely in Kayah State through mid-May /update 9 {{!}} Crisis24 |language=en |archive-date=19 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419054427/https://crisis24.garda.com/alerts/2022/04/myanmar-additional-armed-clashes-between-military-and-armed-groups-likely-in-kayah-state-through-mid-may-update-9 |url-status=live }}</ref> ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများကြောင့် ထိုင်းနယ်စပ်ရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် စစ်ရှောင်ဦးရေများ များပြားလာနေသည်။<ref>{{Cite web |title=Fighting in Myanmar's Kayin state drives thousands to Thai border |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/border-03292022192931.html |access-date=2022-04-19 |website=Radio Free Asia |language=en |archive-date=19 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419155711/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/border-03292022192931.html |url-status=live }}</ref> ဧပြီ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[လေးကေ့ကော်]]တွင် ကေအန်အယ်လ်အေနှင့် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီမှ အနည်းဆုံး ၃၀ ခန့် ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Regime troops retreat with heavy causalities<!--sic--> in Lay Kay Kaw |url=https://www.bnionline.net/en/news/regime-troops-retreat-heavy-causalities-lay-kay-kaw |website=Burma News International |language=en |access-date=21 April 2022 |archive-date=22 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422000430/https://www.bnionline.net/en/news/regime-troops-retreat-heavy-causalities-lay-kay-kaw |url-status=live }}</ref> ဧပြီလနှောင်းပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီအရာရှိနှစ်ဦးနှင့် လျှပ်စစ်ဌာနမှ ဝန်ထမ်း ၂၄ ဦးအား ကေအန်ဒီအက်ဖ်အဖွဲ့များက [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]တွင် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=27 April 2022 |title=Karenni Resistance Force Captures Junta Personnel in Roadside Ambush |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-force-captures-junta-personnel-in-roadside-ambush |accessdate=28 April 2022 |publisher=Myanmar Now |archive-date=27 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427134136/https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-force-captures-junta-personnel-in-roadside-ambush |url-status=live }}</ref> ==== အခြားဒေသများ ==== ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မကွေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် တနင်္သာရီ တိုင်းဒေသကြီးများ၊ ချင်း၊ ရှမ်းနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့တွင် သုံးရက်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး သုံးဒါဇင်ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite web |date=31 January 2022 |title=Myanmar Resistance Kills Dozens of Junta Soldiers in Three Days of Clashes |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-kills-dozens-of-junta-soldiers-in-three-days-of-clashes.html |accessdate=1 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213140918/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-kills-dozens-of-junta-soldiers-in-three-days-of-clashes.html |url-status=live }}</ref> မတ်လတွင် တနင်္သာရီတို်င်းဒေသကြီးရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က ကော့သောင်းခရိုင်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား သုံးဦးအား သတ်ဖြတ်နိုင်ခဲ့ပြီး လက်နက်များ သိမ်းယူရရှိခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။<ref>{{cite web |title=Resistance Force Claims Victory in Clashes With Military in Myanmar's Southernmost District |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/resistance-force-claims-victory-in-clashes-with-military-in-myanmars-southernmost-district |accessdate=28 April 2022 |publisher=Myanmar Now |archive-date=27 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427140403/https://www.myanmar-now.org/en/news/resistance-force-claims-victory-in-clashes-with-military-in-myanmars-southernmost-district |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်းတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]]အတွင်း နှစ်ကြိမ်ခန့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီက [[မီးတိုက်ရွာ]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက် လက်ပံတောင်အနီး အေအေ၏ စခန်းများအား အလစ်ဝင်ရောက်တိုက်ခို်က်ခဲ့ရာအေအေ၏ ရှေ့တန်းကင်းတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ရက္ခိုင့်တပ်တော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ [[ခိုင်သုခ]]က ဆိုသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင်လည်း သုံးနာရီကြာ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလက အေအေနှင့် တပ်မတော်တို့အကြား သဘောတူခဲ့သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအား ပျက်စီးမည်ကို စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=8 February 2022 |title=Junta Troops Clash With Arakan Army in Western Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-troops-clash-with-arakan-army-in-western-myanmar.html |accessdate=11 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213140146/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-troops-clash-with-arakan-army-in-western-myanmar.html |url-status=live }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့ညက မောင်တောမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများကြောင့် အရပ်သား နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=8 February 2022 |title=Two Civilians Dead in Clash Between AA, Regime Troops in Myanmar's Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-dead-in-clash-between-aa-regime-troops-in-myanmars-rakhine-state.html |accessdate=11 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213142004/https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-dead-in-clash-between-aa-regime-troops-in-myanmars-rakhine-state.html |url-status=live }}</ref> တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးအပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်သား အများပြား သေဆုံးခဲ့သည်.<ref>{{cite web |date=11 February 2022 |title=Fighting With AA Claims Heavy Casualties Including Officers, Video Shows |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-with-aa-claims-heavy-regime-casualties-including-officers-video-shows.html |accessdate=11 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=11 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220211123144/https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-with-aa-claims-heavy-regime-casualties-including-officers-video-shows.html |url-status=live }}</ref> === ၂၀၂၂ မုတ်သုန်ရာသီ စစ်ရေးအခြေအနေများ === [[File:KNDF 2022-09.jpg|thumb|left|၂၀၂၂ စက်တင်ဘာလအတွင်း တွေ့ရသော KNDF တပ်သားများ]] မိုးရွာသွန်းမှုများနှင့် ရွှံ့နွံများကြောင့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများမှာ မိုးရာသီတွင် နည်းပါးလေ့ရှိသည်။<ref name=iiss/> လက်နက်ကိုင်တော်လှန်မှု ပထမနှစ်ပတ်လည်အချိန်တွင် စစ်ကောင်စီအနေဖြင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို မိုးရာသီတွင် အလွယ်တကူ မပြုလုပ်နိုင်တော့ချေ။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Leader in Sagaing Says Monsoon Will Bring Victories |url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/myanmar-resistance-leader-in-sagaing-says-monsoon-will-bring-victories.html |work=The Irrawaddy |date=13 June 2022 |access-date=28 October 2022 |archive-date=6 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220806025854/https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/myanmar-resistance-leader-in-sagaing-says-monsoon-will-bring-victories.html |url-status=live |accessdate=14 October 2023 |archive-date=6 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220806025854/https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/myanmar-resistance-leader-in-sagaing-says-monsoon-will-bring-victories.html }}</ref> မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ [[ဆူးလေစေတီတော်|ဆူးလေစေတီ]]အနီးတွင် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး တစ်ဦးသေဆုံးကာ ၉ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာများက [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]က လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သော်လည်း ပီဒီအက်ဖ်များက ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=1 June 2022 |title=Accusations fly after Myanmar bombing kills 1, injures 9 |url=https://apnews.com/article/education-myanmar-yangon-bombings-aung-san-suu-kyi-924a199c207a78d620b9fb7fa1ec1421 |access-date=2022-09-21 |website=AP NEWS |language=en |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922073551/https://apnews.com/article/education-myanmar-yangon-bombings-aung-san-suu-kyi-924a199c207a78d620b9fb7fa1ec1421 |url-status=live }}</ref> ဇွန်လတွင် နိုင်ငံ၏ ၄၀ မှ ၅၀ % အထိ တော်လှန်ရေးသမားများက ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၏ နေရာအတော်များများအား လွတ်လပ်သော အစိုးရအနေဖြင့် အုပ်ချုပ်ထားနိုင်ကြောင်း [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]က ဆိုသည်။ [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]] နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] တို့ကလည်း အစိုးရသစ်အတွက် အစီအစဉ်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။ [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] နှင့် [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်]]တို့ မဟာမိတ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite journal |title=Is Myanmar's Military on Its Last Legs? |last=Martin |first=Michael |url=https://www.csis.org/analysis/myanmars-military-its-last-legs |website=Center for Strategic and International Studies |access-date=2022-10-22 |date=21 June 2022 |language=en |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.csis.org/analysis/myanmars-military-its-last-legs |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.csis.org/analysis/myanmars-military-its-last-legs |date=22 October 2022 }}</ref> သို့သော်လည်း တပ်မတော်အနေဖြင့် နိုင်ငံ၏ မြို့ပေါ်နေရာအားလုံးနီးပါးကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး ကျောက်စိမ်းလုပ်ကွက်များအပါအဝင် နိုင်ငံ၏ ရင်းမြစ်များကိုလည်း ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's resistance is at risk of believing its own propaganda |access-date=2022-10-22 |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/asia/2022/05/19/myanmars-resistance-is-at-risk-of-believing-its-own-propaganda |date=19 May 2022 |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.economist.com/asia/2022/05/19/myanmars-resistance-is-at-risk-of-believing-its-own-propaganda |url-status=live |accessdate=14 October 2023 |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.economist.com/asia/2022/05/19/myanmars-resistance-is-at-risk-of-believing-its-own-propaganda }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစတင်ကာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂,၂၀၀ ကျော်ကို သုတ်သင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] က ဇူလိုင်လတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/2200-myanmar-junta-soldiers-killed-since-january-knu.html|title=2,200 Myanmar Junta Soldiers Killed Since January: KNU|date=6 July 2022|publisher=The Irrawaddy|accessdate=6 July 2022|archive-date=6 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220706125953/https://www.irrawaddy.com/news/burma/2200-myanmar-junta-soldiers-killed-since-january-knu.html|url-status=live}}</ref> [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]အတွင်း တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ခန့်နှင့် ပီဒီအက်ဖ် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/dozens-of-myanmar-troops-11-pdf-fighters-killed-in-clash-in-shan-state.html|title=Dozens of Myanmar Troops, 11 PDF Fighters Killed in Clash in Shan State|publisher=The Irrawaddy|date=6 July 2022|accessdate=9 July 2022|archive-date=8 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708162105/https://www.irrawaddy.com/news/burma/dozens-of-myanmar-troops-11-pdf-fighters-killed-in-clash-in-shan-state.html|url-status=live}}</ref> နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]၏ ဆရာဖြစ်သူ အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်[[အုန်းသွင်]]အား မြို့ပြပျောက်ကြားအဖွဲ့က စက်တင်ဘာလတွင် လုပ်ကြံခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=27 September 2022 |title=Retired Myanmar Brigadier General Shot Dead by Yangon Resistance Group |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html |work=The Irrawaddy |location=Yangon |access-date=19 October 2022 |archive-date=19 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019102837/https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html |url-status=live |accessdate=14 October 2023 |archive-date=19 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019102837/https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html }}</ref> ===ရခိုင်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြယ်ခြင်း=== ဇွန်လနှင့် ဩဂုတ်လများတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] (အေအေ)နှင့် စစ်ကောင်စီတို့အကြား ၂၀၂၀ နှောင်းပိုင်းတွင် ထားရှိခဲ့သည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြယ်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်းတွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ပြည်သူ့ရေးရာ ဝန်ဆောင်မှုများနှင့် ဒေသတွင်း အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကာ စစ်ပွဲဖြစ်ပွားမှုများကို ရှောင်ရှားခဲ့သည်။ အခြားနေရာများတွင် ခုခံတော်လှန်မှု များပြားလာခြင်းနှင့် NUG နှင့် ပူးပေါင်းရန် လူထုထောက်ခံမှု ပိုမိုလာခြင်းအပေါ် ရက္ခိုင့်တပ်တော်အား တပ်မတော်က ပိုမိုအာရုံစိုက်လာခဲ့သလို ရက္ခိုင့်တပ်တော်အနေဖြင့်လည်း ရခိုင်ပြည်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ ၎င်း၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ချဲ့ထွင်ရန် စတင်ကြိုးပမ်းလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Avoiding a Return to War in Myanmar's Rakhine State |date=1 June 2022 |url=https://www.crisisgroup.org/asia/south-east-asia/myanmar/avoiding-return-war-myanmars-rakhine-state |website=International Crisis Group |location=Brussels, Belgium |language=en |access-date=6 January 2023 |archive-date=6 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230106140951/https://www.crisisgroup.org/asia/south-east-asia/myanmar/avoiding-return-war-myanmars-rakhine-state |url-status=live }}</ref> ရက္ခိုင့်တပ်တော်ခေါင်းဆောင် [[ထွန်းမြတ်နိုင်]]၏ ဇွန်လအတွင်း ပြောကြားချက်များအရ ရက္ခိုင့်တပ်တော်အနေဖြင့် ပဋိပက္ခတွင်းသို့ ပါဝင်စေလာနေကြောင်း ဆိုသည်။<ref>{{cite web |title=Arakan Army on Collision Course with the Military in Myanmar's Rakhine State |last=Kean |first=Thomas |url=https://thediplomat.com/2022/06/arakan-army-on-collision-course-with-the-military-in-myanmars-rakhine-state/ |date=7 June 2022 |access-date=6 January 2023 |website=The Diplomat |archive-date=6 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230106140955/https://thediplomat.com/2022/06/arakan-army-on-collision-course-with-the-military-in-myanmars-rakhine-state/ |url-status=live }}</ref> ဇူလိုင်လနောက်ပိုင်းတွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]]ရှိ ရက္ခိုင့်တပ်တော်စခန်းတစ်ခုအား တပ်မတော်မှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ခြောက်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် တိုက်ပွဲများ ပြန်လည် စတင်လာခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လနှောင်းပိုင်းနှင့် ဩဂုတ်လ အစောပိုင်းတို့တွင် [[မောင်တောမြို့နယ်]]နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]]အနောက်ပိုင်းတို့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းအတွင်း ခရီးသွားလာရာတွင် စစ်ဆေးရေးဂိတ်များစွာကို အကြောင်းကြားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရသလို မြစ်ကြောင်းပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် အများပြည်သူသုံး ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးယာဉ်များ ရပ်နားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |title=Insurgents in Myanmar's Rakhine State Return to War on the Military |date=3 October 2022 |url=https://www.usip.org/publications/2022/10/insurgents-myanmars-rakhine-state-return-war-military |author=Kyaw Hsan Hlaing |website=US Institute of Peace |language=en |access-date=6 January 2023 |archive-date=6 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230106140953/https://www.usip.org/publications/2022/10/insurgents-myanmars-rakhine-state-return-war-military |url-status=dead }}</ref> == ပြည်တွင်းစစ် အရှိန်တက်လာခြင်း == ===ခုခံတွန်းလှန်မှု အားကောင်းလာခြင်း=== တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ခုခံစစ်မှ ထိုးစစ်သို့ ပြောင်းလဲကာ ၂၀၂၃ နှစ်အကုန်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|နွေဦးတော်လှန်ရေး]] အောင်မြင်အဆုံးသတ်ရန် ရည်မှန်းကြောင်း အောက်တိုဘာလလယ်တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါထုတ်ပြန်မှုအပြီးတွင် မြို့ပြနေရာများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းတို့တွင် တိုက်ခိုက်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref name="at20221104">{{cite news |first=Anthony |last=Davis |title=Myanmar's NUG going for broke before its time |url=https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 |date=4 November 2022 |work=Asia Times |access-date=5 November 2022 |archive-date=5 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221105215701/https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 |url-status=live |accessdate=16 October 2023 |archive-date=5 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221105215701/https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 }}</ref> စစ်ကောင်စီကလည်း [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်း]]နှင့် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]များရှိ ကျေးရွာ ၂၀ ကျော်ကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးကာ စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးအားပျော့စေရန် "[[ဖြတ်လေးဖြတ်]]"ဗျူဟာကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း စစ်ကိုင်းအခြေစိုက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ အဆိုအရ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရသူများသည် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news |author=Nay Thit |title=Why Myanmar Junta's 'Four Cuts' Arson Strategy is Failing to Quell Resistance |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html |work=The Irrawaddy |date=22 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html |url-status=live |accessdate=16 October 2023 |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html }}</ref> ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်များတွင် တိုးတက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနေသည်။ [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တိုက်ခိုက်မှုများ တိုးမြှင့်လာပြီး ခုခံတော်လှန်ရေးသမားများက ပထမဆုံးသိမ်းပိုက်နိုင်သောမြို့အဖြစ် [[ကော့ကရိတ်မြို့]]ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="at20221104"/> အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ အာရှအဝေးပြေးလမ်းမကြီးတွင် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ မြို့နှင့် မြို့တွင်းရှိ အစိုးရရုံးများတွင်ပါ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နှစ်ရက်အကြာတွင် စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Heavy Fighting Between Myanmar Junta, Resistance Reported in Karen's Kawkareik |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html |work=The Irrawaddy |date=21 October 2022 |access-date=5 November 2022 |archive-date=5 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221105215659/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html |url-status=live |accessdate=18 October 2023 |archive-date=20 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240220212821/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar's KNU attacks key border town of Kawkareik |url=https://www.mizzima.com/article/myanmars-knu-attacks-key-border-town-kawkareik |author=AFP |work=Mizzima |date=22 October 2022 |access-date=5 November 2022 |archive-date=2 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102082617/https://mizzima.com/article/myanmars-knu-attacks-key-border-town-kawkareik |url-status=live |accessdate=18 October 2023 |archive-date=2 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102082617/https://mizzima.com/article/myanmars-knu-attacks-key-border-town-kawkareik }}</ref> လေးရက်အကြာတွင် [[ကရင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]]ရှိ အမှတ် ၃၃၉ ခြေမြန်တပ်ရင်းစခန်းတစ်ခုကို ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်ဦးဆောင်သော အဖွဲ့မှ ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{cite news |title=Karen Resistance Forces Seize Myanmar Junta Base, Capture 17 Soldiers |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html |work=The Irrawaddy |date=27 October 2022 |access-date=27 October 2022 |archive-date=27 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221027144636/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html |url-status=live |accessdate=18 October 2023 |archive-date=27 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221027144636/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html }}</ref> အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်နေ့က ကော့ကရိတ်မြို့အနီး ဆည်တစ်ခုတွင် စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆည်တွင် ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=21 October 2022 |title=Resistance Besieges Karen Town; Myanmar Junta Counters With Airstrikes |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-besieges-karen-town-myanmar-junta-counters-with-airstrikes.html |access-date=2022-10-28 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=28 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028152540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-besieges-karen-town-myanmar-junta-counters-with-airstrikes.html |url-status=live }}</ref> [[ချင်းပြည်နယ်]]ရှိ ခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]ရှိ စစ်စခန်းတစ်ခုအား ဒရုန်းများ အသုံးပြုကာ တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် စခန်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၇၄% ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ [[တပ်မတော် (လေ)|စစ်ကောင်စီလေတပ်]]၏ ဗုံးဆက်တိုက်ကြဲချမှုကြောင့် စခန်းအား သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=Chin resistance forces fail to take outpost after week-long siege |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege |date=22 November 2022 |language=en |work=Myanmar Now |access-date=26 November 2022 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133119/https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege |url-status=live |accessdate=18 October 2023 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133119/https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege }}</ref> နိုဝင်ဘာလအတွင်း [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]တလျောက် ခုခံတော်လှန်မှုများ တိုးမြင့်လာသည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ပဲခူးတိုင်းအနောက်ပိုင်း [[မိုးညိုမြို့နယ်]]တွင် ရဲစခန်းအဆောက်အဦးတစ်ခုအား ပီဒီအက်ဖ်များက ဆင့်ပွားဗုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Nearly 60 Myanmar Regime Forces Killed in Two Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=24 November 2022 |language=en |access-date=29 November 2022 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html |url-status=live |accessdate=20 October 2023 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> ပဲခူးအရှေ့ပိုင်းတွင် [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ပဲခူးပီဒီအက်ဖ်အဖွဲ့များက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html |title=Over 70 Myanmar Junta Forces Killed in Three Days of Resistance Attacks |work=The Irrawaddy |language=en |date=28 November 2022 |access-date=29 November 2022 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183850/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html |url-status=live |accessdate=20 October 2023 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183850/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> တော်လှန်ရေးသမားများက စစ်ကောင်စီ စစ်စခန်းသုံးခုအား ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သဖြင့် [[ရွှေကျင်မြို့နယ်]]အတွင်းမှ ဒေသခံအရပ်သာထောင်နှင့်ချီ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။ ဤစီးနင်းမှုကို [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး|ကေအင်ယူ]]နှင့် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ တိုက်ရိုက်ထိန်းကွပ်မှုအောက်တွင်ရှိသော မြို့နယ်ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တစ်ခုတို့ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Thousands flee as resistance forces seize three Myanmar military bases in Bago Region |url=https://myanmar-now.net/en/news/thousands-flee-as-resistance-forces-seize-three-myanmar-military-bases-in-bago-region |work=Myanmar NOW |date=15 November 2022 |language=en |access-date=29 November 2022 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183932/https://myanmar-now.net/en/news/thousands-flee-as-resistance-forces-seize-three-myanmar-military-bases-in-bago-region |url-status=dead |accessdate=20 October 2023 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183932/https://myanmar-now.net/en/news/thousands-flee-as-resistance-forces-seize-three-myanmar-military-bases-in-bago-region }}</ref> ဒီဇင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပီဒီအက်ဖ်]]အဖွဲ့များက အမျိုးသမီးတစ်ဦးအား ရိုက်နှက်၍ ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သော ဗီဒီယိုတစ်ခုမှာ လူမှုကွန်ယက်တွင် ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက အဆိုပါဖြစ်ရပ်သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တမူးမြို့နယ်]]တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ပါဝင်သူများကို ဖမ်းဆီးကာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်နေကြောင်း သတင်းထောက်များအား ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=NUG opens probe into brutal killing of woman by members of its resistance force |url=https://myanmar-now.org/en/news/nug-opens-probe-into-brutal-killing-of-woman-by-members-of-its-resistance-force |author=Khin Yi Yi Zaw |date=6 December 2022 |access-date=31 December 2022 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140942/https://myanmar-now.org/en/news/nug-opens-probe-into-brutal-killing-of-woman-by-members-of-its-resistance-force |url-status=live |accessdate=20 October 2023 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140942/https://myanmar-now.org/en/news/nug-opens-probe-into-brutal-killing-of-woman-by-members-of-its-resistance-force }}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းစဉ်ကစ၍ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၆၉၂ ဦးနှင့် ခုခံတော်လှန်ရေးသမား ၂၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ကေအန်ဒီအက်ဖ်)က ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ပြောဆိုသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အတွင်း [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တို့တွင် အရပ်သား ၂၉၃ ဦးအား စစ်ကောင်စီက သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး အရပ်သား ၁၂၆ ဦးမှာ နေအိမ်များမှ စစ်ဘေးရှောင်နေစဉ် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kayah-resistance-797-myanmar-junta-troops-killed-last-year.html |access-date=20 October 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109144027/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kayah-resistance-797-myanmar-junta-troops-killed-last-year.html }}</ref> ဇန်နဝါရီလ အစောပိုင်းတွင် ကနီမြို့နယ်ရှိ ပီဒီအက်ဖ်အုပ်စုများက စစ်ကောင်စီ၏ ထောက်ပို့ရေယာဉ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ခုခံရေးသမားများက ကုန်းလမ်းအများစုကို ထိန်းချုပ်ထားသဖြင့် စစ်ကောင်စီက လက်နက်ပစ္စည်းများကို ရေကြောင်းသုံး၍ ပို့ဆောင်မှုများ များပြားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Sagaing Resistance Groups Hail River Attacks on Myanmar Junta |date=6 January 2023 |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/sagaing-resistance-groups-hail-river-attacks-on-myanmar-junta.html |access-date=9 January 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109144834/https://www.irrawaddy.com/news/burma/sagaing-resistance-groups-hail-river-attacks-on-myanmar-junta.html |url-status=live |accessdate=20 October 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109144834/https://www.irrawaddy.com/news/burma/sagaing-resistance-groups-hail-river-attacks-on-myanmar-junta.html }}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် [[ယင်းမာပင်ခရိုင်]] ပီဒီအက်ဖ်တပ်ရင်း ၁ ဦးဆောင်သော ပူးပေါင်းအဖွဲ့က [[ကနီမြို့နယ်]]ရှိ တာဝါတိုင်ကုန်း စစ်စခန်းတစ်ခုကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ သေဆုံးပြီး လက်နက်ခဲယမ်းအများအပြား သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=More Than a Dozen Myanmar Junta Troops Killed in Four Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/more-than-a-dozen-myanmar-junta-troops-killed-in-four-days-of-resistance-attacks.html |access-date=29 June 2023 |date=19 April 2023 |work=The Irrawaddy |language=en |accessdate=20 October 2023 |archive-date=6 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606161625/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/more-than-a-dozen-myanmar-junta-troops-killed-in-four-days-of-resistance-attacks.html }}</ref><ref>{{cite news |title=ကနီ တာဝါတိုင်စခန်းကုန်းတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ဦး သေဆုံးပြီး ၃ ယောက် ထွက်ပြေးလွတ်မြောက် |url=https://www.mizzimaburmese.com/article/127193 |access-date=29 June 2023 |date=19 April 2023 |work=Mizzima |language=my |last1=Nway |first1=Maung Khet |accessdate=20 October 2023 |archive-date=6 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406152829/https://www.mizzimaburmese.com/article/127193 }}</ref> [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တွင် [[အင်းလေးကန်]]အနီး ပီဒီအက်ဖ်များနှင့် [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]]တို့အကြား ထိတွေ့မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting Breaks Out Near Inle Lake in Southern Shan State |author=Hein Htoo Zan |date=5 January 2023 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html |work=The Irrawady |access-date=9 January 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109200852/https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html |url-status=live |accessdate=22 October 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109200852/https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html }}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]က [[ထန်တလန်မြို့]]ရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ မြို့အား ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Chin Resistance: Myanmar Junta Trying to Retake Thantlang|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/chin-resistance-myanmar-junta-trying-to-retake-thantlang.html|date=18 February 2023|work=The Irrawaddy|language=en|last1=Zan|first1=Hein Htoo|access-date=5 July 2023|accessdate=22 October 2023|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705123127/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/chin-resistance-myanmar-junta-trying-to-retake-thantlang.html}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]၊ [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]တို့ ပါဝင်သော ချင်းတော်လှန်ရေးပေါင်းစုံအဖွဲ့က [[ကလေးမြို့]]မှ [[ဖလမ်းမြို့]]နှင့် [[ဟားခါးမြို့]]သို့ စစ်ကူ၊ စစ်လက်နက်နှင့် ရိက္ခာများ တင်ဆောင်လာသော အစီး ၃၀ ပါ စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းကို ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Regime Convoy Stopped In Chin State|url=https://www.bnionline.net/en/news/regime-convoy-stopped-chin-state|date=20 March 2023|work=BNI|language=en|access-date=5 July 2023|accessdate=22 October 2023|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705123127/https://www.bnionline.net/en/news/regime-convoy-stopped-chin-state}}</ref> တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ယာဉ်တန်းအား နှောက်ယှက်တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သလို သံချပ်ကာ ကားနှစ်စင်းကိုလည်း ဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="awardforconvoy">{{cite news|title=သံချပ်ကာယာဉ် (၂) စီး ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့သော CNDF ပူးပေါင်းတပ်ကို NUG က ကျပ်သိန်း ၄၀၀၀ ချီးမြှင့်|url=https://www.bnionline.net/en/news/regime-convoy-stopped-chin-state|date=5 July 2023|work=BNI|language=my|access-date=5 July 2023|accessdate=22 October 2023|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705123127/https://www.bnionline.net/en/news/regime-convoy-stopped-chin-state}}</ref> သံချပ်ကာ ကားနှစ်စင်းကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည့်အတွက် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအား ငွေကျပ်သိန်း ၄၀၀၀ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name="awardforconvoy"/> ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ကလေး-ဖလမ်းကားလမ်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုကို ျင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၁၁ ဦးသေဆုံးပြီး ၁၄ ဦး ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ကာ လက်နက်ခဲယမ်းများကိုလည်း သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Two Dozen Myanmar Junta Troops Killed in Chin State Camp Raid|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/two-dozen-myanmar-junta-troops-killed-in-chin-state-camp-raid.html|date=11 April 2023|work=The Irrawaddy|language=en|access-date=5 July 2023|accessdate=22 October 2023|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705124631/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/two-dozen-myanmar-junta-troops-killed-in-chin-state-camp-raid.html}}</ref> အလားတူ စစ်သား ၈၀ ခန့်ပါဝင်သော စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းကို မတူပီနှင့် ပလက်ဝမြို့အကြားတွင် ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်နှင့် မတူပီ-ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော် တို့က အကြိမ်များစွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၅၀ ခန့်သာ ကျန်ရှိသည်။<ref>{{cite news|title=Convoy of Myanmar Junta Reinforcements Decimated Near Matupi: Chin Resistance|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/convoy-of-myanmar-junta-reinforcements-decimated-near-matupi-chin-resistance.html|date=27 March 2023|work=The Irrawaddy|language=en|access-date=5 July 2023|accessdate=22 October 2023|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705123126/https://www.irrawaddy.com/news/burma/convoy-of-myanmar-junta-reinforcements-decimated-near-matupi-chin-resistance.html}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်သည် မြို့ပြတိုက်ပွဲများ တိုးမြင့်လာသည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် "Urban Owls" ဟု အမည်ပေးထားသော ပျောက်ကြားအဖွဲ့က စစ်ဗိုလ်ချုပ်များ၏ ဥပဒေအကြံပေးဆောင်ရွက်နေသူ မင်းတေဇာညွန့်တင်ကို ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခဲ့သည်။<ref name="UrbanOwls1">{{cite news|title=Yangon Guerrillas Kill Myanmar Junta Money Laundering Chief|url=https://www.irrawaddy.com/news/yangon-guerrillas-kill-myanmar-junta-money-laundering-chief.html|date=25 March 2023|access-date=28 June 2023|work=The Irrawaddy|language=en|accessdate=22 October 2023|archive-date=28 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230628144316/https://www.irrawaddy.com/news/yangon-guerrillas-kill-myanmar-junta-money-laundering-chief.html}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင်လည်း [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] ဒု-ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အငြိမ်းစား ဒုဗိုလ်မှူး ကြး ဦးစိုင်းကျော်သူအား For the Yangon မြို့ပြတော်လှန်ရေးအဖွဲ့က ပစ်သတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=BAP တစ်ပတ်အတွင်း သတင်း ကောက်နုတ်ချက် |url=https://www.bapnews.org/posts/9iMRWzVrSyzl2TzlGvAvB |access-date=၂၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |work=bapnews.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024033616/https://www.bapnews.org/posts/9iMRWzVrSyzl2TzlGvAvB |archive-date=24 October 2023 |url-status=dead}}</ref> ===စစ်ကောင်စီ၏ လက်တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများ=== {{See also|ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} အောက်တိုဘာလအတွင်းတွင် တိုက်ပွဲများနှင့် ထိတွေ့မှုများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာခဲ့သလို စစ်ကောင်စီ၏ အရပ်သားများအပေါ် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများကိုလည်း တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့က [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်မြင့်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်|တောင်မြင့်ရွာ]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက ကျေးရွာအား ဝင်ရောက်မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သလို အထက်တန်းကျောင်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ စောထွန်းမိုးအာ ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့ကာ ဦးခေါင်းအား [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ စာသင်ကျောင်းခြံစည်းရိုးတွင် ချိတ်ဆွဲထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar villagers say army beheaded high school teacher |last=Peck |first=Grant |url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 |work=AP News |date=21 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174502/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174502/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 }}</ref> နှစ်ရက်အကြာ၊ အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဖားကန့်မြို့နယ်]]ရှိ အနန့်ပါဒေသတွင် ကေအိုင်အေ၏ ၆၂ နှစ်မြောက် အခမ်းအနားပြုလုပ်နေစဉ် စစ်ကောင်စီက [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်မှု]]ကြောင့် လူ ၈၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂက ထိုဖြစ်ရပ်အပေါ် ရှုံ့ချခဲ့သော်လည်း စစ်ကောင်စီကမူ အရပ်သားများသေဆုံးခြင်းအပေါ် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Ethnic group says Myanmar air attack kills 80 at celebration |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 |last=Peck |first=Grant |work=ABCNews |date=23 October 2022 |access-date=2022-10-24 |language=en |archive-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024125159/https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024125159/https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 }}</ref> နိုဝင်ဘာလတွင် စစ်ကောင်စီက [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်းရှိ ကျေးရွာများအား ဆက်လက်မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ကာ မြန်မာနိုင်ငံ ကတ်သလစ်သာသနာပိုင် ချားလ်မောင်ဘို၏ ကျေးရွာလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html |title=Myanmar Junta Torches Home Village of Catholic Cardinal |language=en |work=The Irrawaddy |access-date=26 November 2022 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126131302/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126131302/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html }}</ref> [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]အတွင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက အလုပ်သမားများအဖြစ် ဟန်ဆောင်ကာ အရပ်သားယာဉ်များပေါ်တွင် ပုန်းခို၍ ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Several people killed in Myanmar military ambush of Sagaing resistance checkpoint |url=https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint |author=Thura Maung |date=31 December 2022 |access-date=31 December 2022 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140611/https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140611/https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint }}</ref> နိုဝင်ဘာလတွင် ခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက အချက်အခြာကျသည့် နေရာများနှင့် စခန်းများအား ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သလို စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းသုံးတိုက်ခိုက်မှုများလည်း များပြားလာခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့ရက်သတ္တပတ်တွင် [[မိုးညှင်းမြို့နယ်]]နှင့် [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]အနီး [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်း]]-[[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]] နယ်နမိတ်တွင် စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းဖြင့် မကြာခဏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ၈၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သလို ကုန်စည်စီးဆင်းမှုလည်း ပြတ်တောက်သွားခဲ့သည်။ လေ့လာသူများ၏အဆိုအရ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပိုမိုအသုံးပြုလာခြင်းသည် စစ်ကောင်စီ၏ ကုန်းကြောင်းတိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းနေသည်ကို ညွှန်ပြနေသည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html |title=Myanmar Junta Jets Target Kachin Resistance Forces |date=25 November 2022 |language=en |work=The Irrawaddy |access-date=26 November 2022 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126125028/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126125028/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html }}</ref> မြေပြင်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ဆက်လက်မြေလှန်ထိုးစစ်ဆင်နေပြီး ယင်းတို့ မကာကွယ်နိုင်တော့သော စခန်းများကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ခြင်းများ ပြုလုပ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar military torches own police station in Magway |author=Maung Shwe Wah |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway |work=Myanmar Now |date=22 November 2022 |access-date=26 November 2022 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133111/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133111/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway }}</ref> ယင်းထိုးစစ်များကြောင့် ဒေသခံအရပ်သားအများအပြား နေရပ်စွန့်ခွာတိမ်းရှောင်မှုများ များပြားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=In Pictures: Sagaing locals flee Myanmar junta's arson campaign |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign |work=Myanmar Now |date=22 November 2022 |access-date=26 November 2022 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133109/https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133109/https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign }}</ref> စစ်ကောင်စီမြေပြင်တပ်များ ရှုံးနိမ့်ခြင်းနှင့် တိုက်ခိုက်ခံရခြင်းများရှိချိန်တွင် လက်နက်ကြီးများ ပစ်ခတ်ခြင်းနှင့် လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခြင်းများမှာ ပုံမှန်လို ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပိတ်မိနေသော စစ်ကောင်စီတပ်သားများ လေကြောင်းပစ်ကူရရှိပါက မြေလှန်ထိုးစစ်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{cite news |title=As Sagaing attacks continue, Myanmar junta's scorched earth tactics earn WWII comparison |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/as-sagaing-attacks-continue-myanmar-juntas-scorched-earth-tactics-earn-wwii-comparison |author=Thura Maung |author2=Nyein Swe |language=en |date=24 November 2022 |work=Myanmar Now |access-date=26 November 2022 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133109/https://www.myanmar-now.org/en/news/as-sagaing-attacks-continue-myanmar-juntas-scorched-earth-tactics-earn-wwii-comparison |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=26 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126133109/https://www.myanmar-now.org/en/news/as-sagaing-attacks-continue-myanmar-juntas-scorched-earth-tactics-earn-wwii-comparison }}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ စစ်ကောင်စီ၏ စစ်ရေးတွင် [[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]]ရှိ [[လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီသတ္တုတွင်း]]ကို လုံခြုံရေးပေးရန်လည်း တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |author=Khin Yi Yi Zaw |url=https://myanmar-now.org/en/news/thousands-flee-as-myanmar-military-secures-letpadaung-area-for-chinese-workers |date=15 December 2022 |title=Thousands flee as Myanmar military secures Letpadaung area for Chinese workers |work=Myanmar NOW |access-date=31 December 2022 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140940/https://myanmar-now.org/en/news/thousands-flee-as-myanmar-military-secures-letpadaung-area-for-chinese-workers |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140940/https://myanmar-now.org/en/news/thousands-flee-as-myanmar-military-secures-letpadaung-area-for-chinese-workers }}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ခုခံတော်လှန်မှုများရှိနေသည့် မြို့နယ် ၃၇ မြို့နယ်အား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]]ကြေညာခဲ့ရာ ဒေသခံသန်းပေါင်းများစွာအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author1=Khine Lin Kyaw |title=Myanmar Junta Imposes Martial Law in Resistance Strongholds |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-02-02/myanmar-junta-imposes-martial-law-in-resistance-strongholds#xj4y7vzkg |access-date=8 February 2023 |work=[[Bloomberg News]] |date=2 February 2023 |accessdate=24 October 2023 |archive-date=17 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217073518/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-02-02/myanmar-junta-imposes-martial-law-in-resistance-strongholds#xj4y7vzkg }}</ref> စစ်ကောင်စီက အရပ်သားများအား လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့် ခွင့်ပြုမည်ဟူသော ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ပေါက်ကြားလာသည့် စာရွက်စာတမ်းများတွင် ဖော်ပြထားကြောင်း ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် သတင်းထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta to let 'loyal' civilians carry licensed arms -media, document |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-let-loyal-civilians-carry-licensed-arms-media-document-2023-02-12/ |access-date=12 February 2023 |work=[[Reuters]] |date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212105737/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-let-loyal-civilians-carry-licensed-arms-media-document-2023-02-12/ |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212105737/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-let-loyal-civilians-carry-licensed-arms-media-document-2023-02-12/ }}</ref> မတ်လနှင့် ဧပြီလများတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရက်စက်မှုများစွာကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ မတ်လတွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက ကျေးရွာသား ၁၇ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web |last=Maung Shwe Wah |date=11 March 2023 |title=In Myanmar's heartland, new horrors from a junta struggling for control |url=https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control |access-date=2023-03-11 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311150651/https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control |url-status=live }}</ref> ထို့အပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]တွင်လည်း ရဟန်းသုံးပါးအပါအဝင် ရွာသား အနည်းဆုံး ၃၀ ကိုလည် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Esther J |date=16 March 2023 |title=Bodies of monks killed in Pinlaung massacre showed signs of torture |url=https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar Now |language=en |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316175602/https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture |url-status=live }}</ref> ဧပြီလလယ်တွင် စစ်ကောင်စီလေတပ်က [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးကျေးရွာ]]တွင် အခမ်းအနားပြုလုပ်နေသည့်အပေါ် [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု]]ကြောင့် ကလေးငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၁၆၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Paddock |first1=Richard C. |title=Airstrike in Rebel-Held Region of Myanmar Kills at Least 100 |url=https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html |work=The New York Times |date=11 April 2023 |access-date=12 April 2023 |archive-date=12 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412112258/https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=12 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412112258/https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html }}</ref> စစ်ကောင်စီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ်[[ဇော်မင်းထွန်း]]က ပီဒီအက်ဖ်များ၏ ရုံးခန်းဖွင့်ပွဲပြုလုပ်နေခြင်းကြောင့် ကျေးရွာအား တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ [[ကုလသမဂ္ဂ]]က အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုအား ရှုံ့ချခဲ့ပြီး အရပ်သားများအား ကာကွယ်မှုပေးရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar military airstrike: More than 100 people feared dead |date=12 April 2023 |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-65238250 |last1=Head |first1=Jonathan |last2=Yong |first2=Nicholas |work=BBC |access-date=12 April 2023 |archive-date=12 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412175329/https://www.bbc.com/news/world-asia-65238250 |url-status=live |accessdate=24 October 2023 |archive-date=12 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412175329/https://www.bbc.com/news/world-asia-65238250 }}</ref> == မတိုးသာမဆုတ်သာ ယာယီ အခြေအနေများ == === ရခိုင်အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးနှင့် ရှေ့တန်းမျက်နှာပြင်အသစ်များ === နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]နှင့် စစ်ကောင်စီတို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် နီပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဆာဆာကာဝါ က ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လူသားချင်းစာနာမှုအရ အပစ်အခတ်ရပ်စဲခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာဖိအားကြောင့်မဟုတ်ကြောင်း ရက္ခိုင့်တပ်တော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ပြောဆိုခဲ့သည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲလိုက်သော်လည်း တပ်စွဲထားသည်များကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်းမရှိပေ။<ref>{{cite news |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/ceasefire-11282022182711.html |title=Myanmar military, Arakan Army halt hostilities on humanitarian grounds |last=Lipes |first=Joshua |language=en |access-date=29 November 2022 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183932/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/ceasefire-11282022182711.html |url-status=live |accessdate=11 November 2023 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183932/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/ceasefire-11282022182711.html }}</ref> စစ်ကောင်စီပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ရက္ခိုင့်တပ်တော်နှင့် အမြဲတမ်းအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် ပထမအဆင့် ဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military and Arakan Army Agree Temporary Truce in Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html |date=28 November 2022 |work=The Irrawaddy |access-date=29 November 2022 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html |url-status=live |accessdate=11 November 2023 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html }}</ref> ဒီဇင်ဘာလလယ်အထိ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်းတွင် နှစ်ဖက်တပ်စွဲထားမှုများ ဆက်လက်ရှိနေခဲ့ပြီး တင်းမာမှုများ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Tensions remain high in Rakhine State despite military, AA truce |author=Thein San |date=6 December 2022 |url=https://myanmar-now.org/en/news/tensions-remain-high-in-rakhine-state-despite-military-aa-truce |work=Myanmar NOW |access-date=31 December 2022 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140941/https://myanmar-now.org/en/news/tensions-remain-high-in-rakhine-state-despite-military-aa-truce |url-status=live |accessdate=11 November 2023 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140941/https://myanmar-now.org/en/news/tensions-remain-high-in-rakhine-state-despite-military-aa-truce }}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် [[တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်|တရုတ်မြန်မာနယ်စပ်]]၊ [[ချင်းရွှေဟော်မြို့]]အနီးရှိ ကိုးကန့် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]၏ စခန်းတစ်ခုအား [[တပ်မတော်]]က လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သား ၅၀၀ ကိုလည်း ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Military launches major assault on Kokang base on China-Myanmar border |url=https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border |work=Myanmar NOW |date=2 December 2022 |language=en |author=Nyein Swe |access-date=31 December 2022 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140615/https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border |url-status=live |accessdate=11 November 2023 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140615/https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border }}</ref> စစ်ကောင်စီက [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) နှင့်လည်း [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီက [[နမ့်ဆန်မြို့]]တွင် TNLA ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲတွင် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army drops massive aerial bombs during northern Shan State clashes, TNLA says |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says |date=13 December 2022 |author=Nyein Swe |access-date=31 December 2022 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140613/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says |url-status=live |accessdate=11 November 2023 |archive-date=31 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231140613/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says }}</ref> ခြောက်ရက်ကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် စစ်ကောင်စီဘက်မှ ၇၀ ခန့်ကျဆုံးခဲ့ကာ ၂၈ ဦးအား TNLA က ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်ထားသော ကျေးရွာ လေးရွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီက PDF ကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး TNLA နှင့် မှားယွင်းတိုက်ခိုက်မိခြင်းဖြစ်ကြောင်းဆိုကာ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သော်လည်း TNLA ကမူ စစ်ကောင်စီထုတ်ပြန်ချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Calls Ta'ang Army Battle a 'Misunderstanding' |date=19 December 2022 |work=Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html |access-date=9 January 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109143629/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html |url-status=live |accessdate=11 November 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109143629/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html }}</ref> ဒီဇင်ဘာနှောင်းပိုင်းအထိ ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေခဲ့ကာ အရပ်သားထောင်ပေါင်းများစွာသည် [[မိုးကုတ်မြို့]]သို့ စစ်ဘေးရှောင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |title=Military Council suffered massive casualties Battle of Namhsan |url=https://www.bnionline.net/en/news/military-council-suffered-massive-casualties-battle-namhsan |work=BNI |date=14 December 2022 |access-date=9 January 2023 |archive-date=9 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109143631/https://www.bnionline.net/en/news/military-council-suffered-massive-casualties-battle-namhsan |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စစ်ကောင်စီက [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ ကျေးရွာတစ်ရွာအား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သား ၇ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last= |date=19 January 2023 |title=Myanmar military bombs village, killing seven, sources say |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-military-bombs-village-killing-seven-sources-2023-01-19/ |access-date=2023-01-22 |archive-date=22 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230122223148/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-military-bombs-village-killing-seven-sources-2023-01-19/ |url-status=live |accessdate=11 November 2023 |archive-date=22 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230122223148/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-military-bombs-village-killing-seven-sources-2023-01-19/ }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက [[ဧရာဝတီမြစ်|ဧရာဝတီ]]နှင့် [[မူးမြစ်]]တလျောက် ကျေးရွာများအား ဆက်တိုက် စီးနင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref name=":1"/> ထိုကာလအတွင်း [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် ၉၉ ခြေမြန်တပ်မ]]မှ တပ်သားများက [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]တွင် ရွာသား ၁၇ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့မှ မတ်လ ၅ ရက်နေ့အထိ စစ်ကောင်စီတပ်များက စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် ရွာသူရွာသား ၉၉ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးသမား ၂၀ ကို ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သလို အမျိုးသမီး အနည်းဆုံး သုံးဦးကိုလည်း အဓမ္မပြုကျင့်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":5">{{Cite web |last= |first= |date=11 March 2023 |title=Prominent Myanmar Monk Disappears After Being Detained by Regime Forces |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/prominent-myanmar-monk-disappears-after-being-detained-by-regime-forces.html |access-date=2023-03-11 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311185343/https://www.irrawaddy.com/news/burma/prominent-myanmar-monk-disappears-after-being-detained-by-regime-forces.html |url-status=live }}</ref> အရပ်သားများ၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများနှင့် စစ်မှုထမ်းများအပါအဝင် "နိုင်ငံအား သစ္စာစောင့်သိသူများ"နှင့် အဖွဲ့အစည်းများအား လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့်ပြုမည့် ကြေညာချက်ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Aung Zay |date=17 February 2023 |title=Hundreds apply for firearms licenses days after introduction of new policy |url=https://myanmar-now.org/en/news/hundreds-apply-for-firearms-licenses-days-after-introduction-of-new-policy |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316200427/https://myanmar-now.org/en/news/hundreds-apply-for-firearms-licenses-days-after-introduction-of-new-policy |url-status=live }}</ref><ref name=":02">{{Cite web |last=Tin Htet Paing |date=13 February 2023 |title=Myanmar regime issues right to arms policy enabling easier weapons access for pro-junta individuals and militias |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-issues-right-to-arms-policy-enabling-easier-weapons-access-for-pro-junta |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316191848/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-issues-right-to-arms-policy-enabling-easier-weapons-access-for-pro-junta |url-status=live }}</ref> ကြေညာချက်တွင် အသက် ၁၈ နှစ် ပြည့်မြောက်ပြီး ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ လုံခြုံရေးအတွက် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ရန် လိုအပ်သူများအနေဖြင့် ကိုင်ဆောင်ခွင့် လျောက်ထားနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |title=Leaked document confirms Myanmar junta is arming anti-resistance militias |url=https://myanmar-now.org/en/news/leaked-document-confirms-myanmar-junta-is-arming-anti-resistance-militias |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316200425/https://myanmar-now.org/en/news/leaked-document-confirms-myanmar-junta-is-arming-anti-resistance-militias |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Htoon |first=Kyaw Lin |date=2 August 2018 |title=Firearms and the law in Myanmar |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/firearms-and-the-law-in-myanmar/ |access-date=2023-03-16 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316204933/https://www.frontiermyanmar.net/en/firearms-and-the-law-in-myanmar/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar junta revives 1977 law allowing 'loyal' civilians to bear arms |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/guns-02132023190430.html |access-date=2023-03-16 |website=Radio Free Asia |language=en |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316200625/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/guns-02132023190430.html |url-status=live }}</ref> ===ပြောက်ကျားတိုက်ပွဲများ=== [[File:Burning Car in Lashio.jpg|thumb|၂၀၂၃ ဧပြီလက လားရှိုးမြို့အတွင်း မီးလောင်ကျွမ်းလျက်ရှိသော ကားများအား တွေ့ရစဉ်]] [[ရေးမြို့နယ်]]အခြေစိုက် ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့ ရေးဘီလူးသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လအတွင် ပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ချောင်းတောင်တံတားစစ်ဆေးရေးဂိတ်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရေးမြို့နယ်နှင့် လမိုင်းတွင် ရေးဘီလူးအဖွဲ့ ပစ်ခတ်မှုများပြုလုပ်ရာ စစ်သား ၄ ဦး သေဆုံး |url=https://www.mizzimaburmese.com/article/129915 |last1=Chan |first1=Juu |access-date=29 June 2023 |work=Mizzima |date=22 June 2023 |language=my |accessdate=22 November 2023 |archive-date=6 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406154722/https://www.mizzimaburmese.com/article/129915 }}</ref> ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရေးမြို့နယ်၊ [[ဒူးယားရွာ၊ ရေးမြို့နယ်|ဒူးယားရွာ]]ရှိ [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့|ပျူစောထီး]]ခေါင်းဆောင်ကို ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရေးမြို့နယ်တွင် စစ်မှုထမ်းဟောင်း ပျူစောထီးခေါင်းဆောင်အား ရေးဘီလူးအဖွဲ့ပစ်ခတ်ရှင်းလင်း |url=https://www.mizzimaburmese.com/article/130104 |last1=Chan |first1=Juu |access-date=29 June 2023 |work=Mizzima |date=27 June 2023 |language=my |accessdate=22 November 2023 |archive-date=6 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406160007/https://www.mizzimaburmese.com/article/130104 }}</ref> ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် [[အမှတ်(၁၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]မှ ယာဉ်တန်းကို အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဖက်မှ ငါးဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရေးမြို့နယ်တွင် စကခ (၁၉) လှည့်ကင်းအား ရေးဘီလူးအဖွဲ့ ပစ်ခတ် |url=https://mizzimaburmese.com/article/130149 |last1=Chan |first1=Juu |access-date=29 June 2023 |work=Mizzima |date=28 June 2023 |language=my |accessdate=22 November 2023 |archive-date=6 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406160251/https://mizzimaburmese.com/article/130149 }}</ref> ထိုတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် [[လမိုင်းမြို့]]၊ [[ခေါဇာမြို့]]နှင့် [[ရေးမြို့]]ရှိ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးရုံးများကို ပိတ်ထားခဲ့ရသည်။ [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ရေးဘီလူးနှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက မော်လမြိုင်-ရေး-ထားဝယ် အမှတ် ၈ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် စစ်ဆေးရေးဂိတ်များဖွင့်လှစ်ကာ စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရေး၊ လမိုင်းနှင့် ခေါဇာမြို့က စစ်ကောင်စီ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများ ပိတ်လိုက်ရ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/06/27/261187.html |access-date=29 June 2023 |work=The Irrawaddy |date=27 June 2023 |language=my |accessdate=22 November 2023 |archive-date=28 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230628091316/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/06/27/261187.html }}</ref><ref>{{cite news |title=Four Military Council Soldiers Arrested During KNLA/ PDF Inspection of Vehicles on Ye-Thanbyuzayat Highway |url=https://www.bnionline.net/en/news/four-military-council-soldiers-arrested-during-knla-pdf-inspection-vehicles-ye-thanbyuzayat |access-date=29 June 2023 |work=BNI |date=22 June 2023 |language=en |accessdate=22 November 2023 |archive-date=29 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629035217/https://www.bnionline.net/en/news/four-military-council-soldiers-arrested-during-knla-pdf-inspection-vehicles-ye-thanbyuzayat }}</ref> မြို့ပေါ်နေရာများတွင်လည်း ပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] လုံခြုံရေးအကြီးအကဲ ဗိုလ်မှူးဟောင်း ဦးရဲခိုင်ကို ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြို့ပြပြောက်ကျားအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် Urban Owls က ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name="UrbanOwls2">{{cite news|title=Head of security for Yangon International Airport assassinated|url=https://myanmar-now.org/en/news/head-of-security-for-yangon-international-airport-assassinated/|date=21 June 2023|access-date=28 June 2023|work=The Irrawaddy|language=en|last1=Thit|first1=Han|accessdate=22 November 2023|archive-date=17 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240217073450/https://myanmar-now.org/en/news/head-of-security-for-yangon-international-airport-assassinated/}}</ref><ref name="UrbanOwls3">{{cite news |title=Yangon Airport security chief assassinated |url=https://www.mizzima.com/article/yangon-airport-security-chief-assassinated |date=22 June 2023 |access-date=28 June 2023 |work=Mizzima |accessdate=22 November 2023 |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703053839/https://www.mizzima.com/article/yangon-airport-security-chief-assassinated }}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လအစောပိုင်းတွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၏ ပထမဆုံးသော ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် တပ်ရင်း ၅၁၀၁ ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=NUG's first Yangon PDF battalion is preparatory measure: NUG PM Office spokesperson |url=https://mizzima.com/article/nugs-first-yangon-pdf-battalion-preparatory-measure-nug-pm-office-spokesperson |last=Pan |first=Pan |access-date=28 June 2023 |work=Myanmar Now |date=8 June 2023 |accessdate=22 November 2023 |archive-date=8 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608205910/https://www.mizzima.com/article/nugs-first-yangon-pdf-battalion-preparatory-measure-nug-pm-office-spokesperson }}</ref> === ၂၀၂၃ မုတ်သုန်ရာသီ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ === ဇန်နဝါရီလမှ ဇူလိုင်လအထိ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃,၀၁၂ ဦးအား သုတ်သင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ဩဂုတ်လတွင် ဆိုသည်။ ကယားပြည်နယ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၆၆၇ ဦးနှင့် တော်လှန်ရေးသမား ၉၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-3000-myanmar-junta-troops-killed-in-first-half-of-2023-nug.html |access-date=11 November 2023 |archive-date=14 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230814062947/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-3000-myanmar-junta-troops-killed-in-first-half-of-2023-nug.html }}</ref> ကေအင်ယူ ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွင် တိုက်ပွဲပေါင်း ၂,၄၉၅ ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် သံတောင်မြောက်ပိုင်း ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]အနီးရှိ ဧလာစစ်စခန်းအား ဒရုန်းဖြင့် လက်လုပ်ဗုံးနှစ်လုံး ကြဲချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-09-18 |title=Naypyitaw Junta Airbase Hit by Myanmar Resistance Drone Strike |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/naypyitaw-junta-airbase-hit-by-myanmar-resistance-drone-strike.html |access-date=2023-09-18 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=20 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230920120606/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/naypyitaw-junta-airbase-hit-by-myanmar-resistance-drone-strike.html }}</ref> စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့က ပြုလုပ်သော အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ယာယီသမ္မတ ဒူဝါလရှီးလက တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအနေဖြင့် နိုင်ငံ၏ ၆၀% အထိ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Star |first=The |date=2023-09-29 |title=Myanmar resistance leader claims majority control over territory in the country |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2023/09/29/myanmar-resistance-leader-claims-majority-control-over-territory-in-the-country |access-date=2023-10-06 |website=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |language=en-US |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010222154/https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2023/09/29/myanmar-resistance-leader-claims-majority-control-over-territory-in-the-country }}</ref> ====ကနောင်စစ်ဆင်ရေး==== {{main|ကနောင်စစ်ဆင်ရေး}} [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအောင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|မန္တလေးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]တို့ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သော [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး]]တွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်မှ စက်တင်ဘာလအထိ စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၇၆ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Irrawaddy |first1=The |title=Myanmar Junta Loses 76 Soldiers as PDF Kicks Off Special Operation in Mandalay, Shan |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-76-soldiers-as-pdf-kicks-off-special-operation-in-mandalay-shan.html |access-date=15 October 2023 |work=The Irrawaddy |date=12 September 2023 |accessdate=19 November 2023 |archive-date=17 October 2023 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20231017211041/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-76-soldiers-as-pdf-kicks-off-special-operation-in-mandalay-shan.html }}</ref> == ၂၀၂၃ နှောင်းပိုင်း အဓိက စစ်ရေးအခြေအနေများ == ပြည်တွင်းစစ်၏ သွေးစွန်းခဲ့သော မလူးသာမလှုပ်သာ နှစ်နှစ်တာကာလသည် တိုင်းရင်းသား ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ (တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်နှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော်) ၏ အောင်မြင်သော ထိုးစစ်နှင့်အတူ ချိုးဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အစောပိုင်းတွင် ဘီဘီစီသတင်းက ဆိုသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စတင်ခဲ့သော ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးသည် ကိုးကန့်ဒေသ၏ မြို့တော် လောက်ကိုင်မြို့ ကျဆုံးခြင်း၊ ထောင်ပေါင်းများစွာသော စစ်ကောင်စီတပ်သားများ လက်နက်ချခြင်းတို့နှင့်အတူ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name=laukkai/><ref name="BBC-losing-24-1-2024">{{cite news |last1=Head |first1=Jonathan |title=Myanmar's army is losing – and facing fire from a militant monk |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-68038513 |access-date=24 January 2024 |agency=BBC |date=23 January 2024 |accessdate=6 February 2024 |archive-date=23 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123224556/https://www.bbc.com/news/world-asia-68038513 }}</ref> ===၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး=== {{main|၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး}} [[File:Kawlin 2023-11-06.jpg|thumb|၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာလက ကောလင်းမြို့တွင် သိမ်းဆည်းရမိသော တပ်မတော် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ]] ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မြောက်ပိုင်းဒေသ ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့များဖြစ်သော မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်(MNDAA)၊ တအောင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(TNLA) နှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော်(AA)တို့က ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြောက်ပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ရှေ့တန်းစခန်းများ၊ အခြေချစခန်းများ၊ ယာယီစခန်းများ၊ တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့များကို တစ်ပြိုင်နက် အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကို စတင်ကြောင်းပူးတွဲကြေညာခဲ့သည်။ ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့များက စစ်အာဏာရှင်စနစ် အမြစ်ပြတ်ရန်၊ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျယ်ပြန့်လာသော အွန်လိုင်းလောင်းကစားလိမ်လည်မှု ပပျောက်ဖို့၊ Online Game (ကျဖျင်) ကုမ္ပဏီများနှင့် အဆိုပါ လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်နေသည့် စစ်ကောင်စီနဲ့ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များကို နှိမ်နင်းနိုင်ရန် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးစတင်ပြီးနောက် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကို ကြိုဆိုကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ပြည်သူများက အသိပေးကြသည်။ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကြောင့် စစ်ကောင်စီ၏ အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် အထိနာခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ပြည်သူ့စစ်အားကောင်းခြင်း၊ အပစ်အခတ်ရပ်စဲထားခြင်းနှင့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များပြားခြင်းတို့ကြောင့် စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်ရေးတပ်များမှာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် အင်အားလုံလောက်စွာ မရှိကြခြင်း၊ ခံစစ်များပြင်ဆင်ထားမှုမရှိခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ပျက်ပြားနေခြင်းတို့ကြောင့် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အစပိုင်းမှာပင် စစ်ကောင်စီ၏ တပ်ဖွဲ့ဝင် ရာနှင့်ချီသေဆုံးခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းတွင် ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့များထိန်းချုပ်ထားသော ချင်းရွှေဟော်မြို့သို့ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှတစ်ဆင့် လေထီးတပ်သား ၈၀ ခန့်ကို စစ်ကူချပေးခဲ့ရာ မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်က လက်ဦးမှုရယူပြီး ပစ်ခတ်ချေမှုန်းခဲ့ရာ ၇၀ ကျော်သေဆုံးပြီး ၃ ဦးကို အရှင်ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့နေ့လယ်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီလေတပ်၏ ရုရှားနိုင်ငံထုတ် YAK-130 အမျိုးအစား အဆင့်မြင့်လေ့ကျင့်ရေးတိုက်လေယာဉ်တစ်စီးကို ပွိုင့်-၅ လေယာဉ်ပစ်လက်နက်ဖြင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ ပျက်ကျသွားပြီး လေယာဉ်မှူးနှစ်ဦးမှာ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးမဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များ၏ ပိုမိုပြင်းထန်လာသော မြို့သိမ်းထိုးစစ်များကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်များမှာ ပို၍အထိနာလျက်ရှိရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လောက်ကိုင်) လက်အောက်ခံ အမှတ်(၁၂၉)ခြေမြန်တပ်ရင်းမှ တပ်ရင်းမှူးဦးဆောင်၍ တပ်ဖွဲ့ဝင် (၁၂၆) ဦး နှင့် မိသားစုဝင် (၁၃၄) ဦး စုစုပေါင်း (၂၆၂) ဦးသည် ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့များထံ ဆက်သွယ်လာကာ လက်နက်များနှင့်တကွ အညံ့ခံအလင်းဝင်လာခဲ့သည်။ အလင်းဝင်လာသူများအား စစ်သားတစ်ဦးလျှင် ၁၀ သိန်းနှင့် မိသားစုဝင်တစ်ဦးလျှင် ၁ သိန်းစီ ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့များက ချီးမြှင့်ခဲ့ကြသည်။ နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းနှင့် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၏ မြို့တော် လောက်ကိုင်မြို့အထိ MNDAA က နီးကပ်လာခဲ့ပြီး [[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ]]အတွင်း ဗျူဟာကျသော စစ်စခန်းပေါင်းများစွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Forces Close In On Key Northeastern Town |url=https://thediplomat.com/2023/11/myanmar-resistance-forces-close-in-on-key-northeastern-town/ |last=Strangio |first=Sebastian |work=The Diplomat |date=16 November 2023 |accessdate=11 January 2024 |archive-date=15 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215051619/https://thediplomat.com/2023/11/myanmar-resistance-forces-close-in-on-key-northeastern-town/ }}</ref> MNDAA တပ်ဖွဲ့များက လောက်ကိုင်မြို့၏တောင်ဘက်အနီး ဘုရားကုန်းပေါ်ရှိ စစ်စခန်းအပါအဝင် မြို့ပတ်လည်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-05 |title=Ethnic Army Battles to Seize Another Base From Myanmar Junta Near Border With China |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |access-date=2023-12-07 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=6 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231206134554/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |url-status=live }}</ref> ဒီဇင်ဘာ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အမှတ် ၅၅ ခြေမြန်တပ်ရင်းမှ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၉၀ ကျော်သည် MNDAA ထံတွင် လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Infantry Division Surrenders in Laukkai, Shan State: Reports |author=Saw Reh |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html |language=en |date=26 December 2023 |accessdate=11 January 2024 |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227230442/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html }}</ref> ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လောက်ကိုင်မြို့အား MNDAA က သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{cite news |title=Most of Laukkai now under MNDAA control |url=https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |date=28 December 2023 |author=Kyaw Oo |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=11 January 2024 |archive-date=30 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် လောက်ကိုင်မြို့ရှိ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်အား MNDAA က သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးနောက် လောက်ကိုင်မြို့သည် MNDAA လက်အောက်သို့ အလုံးစုံ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။<ref name=laukkai>{{cite news |title=MNDAA captures military command centre outside Laukkai, taking full control of city |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ |date=5 January 2024 |language=en |work=Myanmar Now |accessdate=11 January 2024 |archive-date=11 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240111142130/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ }}</ref> ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် သိန္နီမြို့ရှိ အမှတ် ၁၆ စစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]နှင့် [[သိန္နီမြို့]]များကို သိမ်းပိုက်ရရှိပြီဖြစ်ကြောင်း ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Hein Htoo Zan |title=Myanmar’s Brotherhood Alliance Seizes Two More Towns in Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-brotherhood-alliance-seizes-two-more-towns-in-shan-state.html |access-date=8 January 2024 |work=The Irrawaddy |date=8 January 2024 |accessdate=11 January 2024 |archive-date=8 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108104603/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-brotherhood-alliance-seizes-two-more-towns-in-shan-state.html }}</ref> === တောင်သမန် စစ်ဆင်ရေး === {{main|တောင်သမန် စစ်ဆင်ရေး}} === ၁၁၀၇ နှင့် ၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး === {{main|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး}} ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးရိုက်ခတ်လာသည့် ကရင်နီပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့တွင် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ကရင်နီတပ်မတော်တို့က တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့်အတူ လွိုင်ကော်မြို့တွင် တိုက်ပွဲများ စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-14 |title=Tens of Thousands Trapped as Myanmar Resistance Strikes Kayah State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/tens-of-thousands-trapped-as-myanmar-resistance-strikes-kayah-state-capital.html |access-date=2023-11-14 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=2023-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114143014/https://www.irrawaddy.com/news/burma/tens-of-thousands-trapped-as-myanmar-resistance-strikes-kayah-state-capital.html |url-status=live}}</ref> စစ်ဆင်ရေးပထမရက်တွင် တပ်မတော် (လေ) တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းအား KNDF က ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ စစ်ကောင်စီကမူ စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ပျက်ကျခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=A military jet crashes in eastern Myanmar. Ethnic resistance groups claim they shot it down |url=https://apnews.com/article/myanmar-kayah-karenni-resistance-jet-fighter-crash-57bea1e41f43313abe5095f9c9c3a9c6 |last=Peck |first=Grant |date=11 November 2023 |language=en |accessdate=19 November 2023 |archive-date=11 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111174038/https://apnews.com/article/myanmar-kayah-karenni-resistance-jet-fighter-crash-57bea1e41f43313abe5095f9c9c3a9c6 }}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တစ်နေ့လုံး ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့(KNDF)က လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်အခြေချထားသော အမှတ်(၄၂၅)ခြေမြန်တပ်ရင်းနှင့် အမှတ်(၆)ခြေမြန်တပ်ရင်းတို့ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခဲ့သည်။ အမှတ်(၄၂၅)ခြေမြန်တပ်ရင်းမှ တပ်ရင်းမှူး၊ ဒုတိယတပ်ရင်းမှူးအပါအဝင် တပ်ရင်းတစ်ရင်းလုံးနီးပါးနှင့် အမှတ်(၆)ခြေမြန်တပ်ရင်းမှ တပ်ရင်းတစ်ဝက်နီးပါး သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် [[လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်]]အတွင်း ကျန်ရှိနေသည့် အမှတ်(၆)ခြေမြန်တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို အပြီးသတ်ချေမှုန်းရန် စစ်ဆင်ရေးဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ကျန်ရှိနေသည့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို လက်နက်ချအညံ့ခံရန် အခွင့်အရင်းပေးခဲ့သဖြင့် ဗိုလ်ကြီးတစ်ဦး ဦးစီးသော စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃၂ ဦးသည် လက်နက်ချအညံ့ခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-15 |title=Kayah Resistance Seizes Myanmar Junta Bases in State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html |access-date=2023-11-15 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=16 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231116062451/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html }}</ref> ===တကျော့ပြန် ရခိုင်စစ်=== ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးသည် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် စတင်လာပြီးနောက် ကျောက်တော်မြို့နယ်ရှိ အပေါက်ဝရဲစခန်းကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က လက်နက်မချလျှင် တိုက်ခိုက်မည်ဟု အကြောင်းကြားပြီးနောက် အပေါက်ဝရဲစခန်းမှ စခန်းမှူးအပါအဝင် စခန်းတစ်ခုလုံးသည် လက်နက်ချအလင်းဝင်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ရသေ့တောင်မြို့နယ်ရှိ နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာမှ စစ်ကောင်စီနှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော်တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြားခဲ့သည်။ ဒုံးပိုက်စခန်းအား နံနက် ၆ နာရီခွဲတွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရသေ့တောင်မြို့နယ် နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဒုံးပိုက်စခန်းကိုသိမ်းပိုက်ရရှိပြီဟုဆို |trans-title=Two Rathedaung Township Border Guard Military Posts attacked by Arakan Army with Dong Paik camp being captured |date=13 November 2023 |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 |language=my |work=Narinjara News |accessdate=19 November 2023 |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113013729/https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 }}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ စစ်စခန်း ၄၀ ကျော်အား စစ်ကောင်စီအဖွဲ့များ စွန့်ပစ်သွားကြသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း ရက္ခိုင့်တပ်တော်လက်အောက်သို့ ချက်ခြင်းကျရောက်ခြင်း မဟုတ်ခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-14 |title=Almost 40 Myanmar Junta Positions Abandoned in Rakhine: Arakan Army |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-40-myanmar-junta-positions-abandoned-in-rakhine-arakan-army.html |access-date=2023-11-14 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=14 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114141415/https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-40-myanmar-junta-positions-abandoned-in-rakhine-arakan-army.html }}</ref> နောက်ရက်တွင် မြန်မာစစ်ကောင်စီ လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်အများအပြား ရက္ခိုင့်တပ်တော်ထံ လက်နက်ချ ခဲ့သည်။<ref name="reuters15nov">{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-rebels-says-dozens-junta-forces-surrender-captured-2023-11-15/|title=Myanmar rebels says dozens of junta forces surrender, captured|journal=Reuters|date=2023-11-15}}</ref> ထိုညတွင် ပေါက်တောမြို့နယ် ရဲစခန်းကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်နေ့နံနက်တွင် မြို့အား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီက ရေကြောင်းနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Captures Town in Rakhine, Prompting Bombardment by Myanmar Military |date=16 November 2023 |author=Hein Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=19 November 2023 |archive-date=17 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117203523/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html }}</ref> === ချင်း ထိုးစစ်ဆင်မှု === [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]နှင့် ဒေသခံ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ]]က နှစ်ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနော် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-14 |title=Chin Resistance Seizes Indian Border Town From Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/chin-resistance-seizes-indian-border-town-from-myanmar-junta.html |access-date=2023-12-01 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=30 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130192412/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/chin-resistance-seizes-indian-border-town-from-myanmar-junta.html |url-status=live }}</ref> စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် လက်နက်ကိုင်ခုခံတော်လှန်မှုဖြစ်ပွားချိန်မှစ၍ ချင်းပြည်နယ်တွင် ပထမဆုံး သိမ်းပိုက်ရမိသော မြို့ဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားနှင့် ရဲတပ်သား အနည်းဆုံး ၄၀ ခန့်မှာ အိမ်နီးချင်းအိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်းသို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့ကြသည်။ ယင်းတို့အား ဒေသခံရဲအဖွဲ့က အာသံရိုင်ဖယ်တပ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ပြန်ပို့ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2023-11-15 |title=40 Myanmar army personnel who fled to Mizoram amid conflict sent back |url=https://indianexpress.com/article/india/40-myanmar-army-personnel-who-fled-to-mizoram-amid-conflict-sent-back-9026986/ |access-date=2023-12-01 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=2 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202043349/https://indianexpress.com/article/india/40-myanmar-army-personnel-who-fled-to-mizoram-amid-conflict-sent-back-9026986/ |url-status=live }}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ချင်း-ရခိုင်နယ်စပ်ရှိ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါထိုးစစ်အတွင်း တပ်မတော်က ဓာတုလက်နက်များ အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က စွပ်စွဲထားသည်။<ref>{{Cite web |last=Zan |first=Hein Htoo |date=2023-12-05 |title=Myanmar Junta Uses Chemical Warfare: Arakan Army |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-uses-chemical-warfare-arakan-army.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=7 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207021538/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-uses-chemical-warfare-arakan-army.html }}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် မြို့နယ်တွင်းရှိ စစ်စခန်းကြီးတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-06 |title=Arakan Army Declares Seizure of Major Myanmar Junta Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=7 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207024830/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html }}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံချင်းကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက [[ကနေဒီတောင်|ကနေဒီတောင်ထိပ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-22 |title=PDF Seizes Hilltop Base in Chin State, Captures 12 Myanmar Junta Soldiers |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/pdf-seizes-hilltop-base-in-chin-state-captures-12-myanmar-junta-soldiers.html |access-date=2023-12-01 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=1 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201042525/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/pdf-seizes-hilltop-base-in-chin-state-captures-12-myanmar-junta-soldiers.html |url-status=live }}</ref> [[မတူပီမြို့နယ်]]ရှိ [[လိုင်လင်းပီမြို့]]ကို သုံးရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်က နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-11-25 |title=Another town on the India-Myanmar border falls to the resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/another-town-on-the-india-myanmar-border-falls-to-the-resistance/ |access-date=2023-12-01 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=27 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127132400/https://myanmar-now.org/en/news/another-town-on-the-india-myanmar-border-falls-to-the-resistance/ |url-status=live }}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် မတူပီမြို့နယ်ရှိ [[ရေဇွာမြို့]]ကို ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်နှင့် ချင်းကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Chin allied resistance claims big junta losses in western Myanmar |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-fighting-11302023071854.html |access-date=2023-12-01 |website=Radio Free Asia |language=en |archive-date=2 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202043350/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-fighting-11302023071854.html |url-status=live }}</ref> ===တပ်မတော်အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှု=== [[File:ATR-42 of Myanmar Air Force at Mawlamyine Airport.jpg|thumb|မော်လမြိုင်လေဆိပ်တွင် တွေ့ရသော တပ်မတော်(လေ)၏ ATR-42 လေယာဉ်နှစ်စင်း]] တပ်မတော်သည် [[နေပြည်တော်]]အား ကာကွယ်ရန် အခြားတိုင်းဒေသကြီးများမှ စစ်သည်များ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း၊ ဝန်ထမ်းများအား လက်နက်တပ်ဆင်ခြင်းများအပါအဝင် တပ်သား ၁၄,၀၀၀ ဖြင့် ပြင်ဆင်လျက်ရှိသည်ဟု နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ''ဧရာဝတီသတင်းဌာန''က ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး စတင်ပြီး မကြာမီ ယင်းသို့ ပြင်ဆင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မန္တလေး၊ ပဲခူးနှင့် ရန်ကုန်အား ကာကွယ်ရန် တပ်သား ၁၀,၀၀၀ ဖြင့်လည်း ပြင်ဆင်လျက်ရှိသည်။ နေပြည်တော် ရဲစခန်းများတွင် ကွန်ကရစ်တုံးများ ချခြင်း၊ သဲအိတ်များကာရံခြင်းများအပါအဝင် အကာအရံအတားအဆီးများ ပြင်ဆင်ခြင်းများလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-prepping-14000-troops-to-defend-naypyitaw-sources.html |title=Myanmar Regime Prepping 14,000 Troops to Defend Naypyitaw: Sources |author=Hein Htoo Zan |date=22 November 2023 |journal=The Irrawaddy |publisher= |access-date=1 December 2023 |quote= |archive-date=1 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201093217/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-prepping-14000-troops-to-defend-naypyitaw-sources.html |url-status=live |accessdate=8 December 2023 |archive-date=1 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201093217/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-prepping-14000-troops-to-defend-naypyitaw-sources.html }}</ref> ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ဒရုန်းနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ ရောင်းဝယ်ခြင်းနှင့် တရားမဝင်ပျံသန်းခြင်းများကို တားမြစ်ကြောင်း အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနက နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Authorities issue local order to ban the sale of drones and drone accessories and unauthorized flights within Yangon Region |date=22 November 2023 |url=https://elevenmyanmar.com/news/authorities-issue-local-order-to-ban-the-sale-of-drones-and-drone-accessories-and-unauthorized |work=Eleven Myanmar |access-date=1 December 2023 |language=en |archive-date=22 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122134850/https://elevenmyanmar.com/news/authorities-issue-local-order-to-ban-the-sale-of-drones-and-drone-accessories-and-unauthorized |url-status=live |accessdate=8 December 2023 |archive-date=22 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122134850/https://elevenmyanmar.com/news/authorities-issue-local-order-to-ban-the-sale-of-drones-and-drone-accessories-and-unauthorized }}</ref> သာမန်ပြစ်မှုကျူးလွန်ခဲ့သည့် ခွင့်မဲ့ နှင့် စစ်ပြေးများအား နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးအတွက် စစ်မှုထမ်းနိုင်ရန် လက်ခံမည်ဟု တပ်မတော်က ဒီဇင်ဘာလ အစောပိုင်းတွင် ကြေညာသည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/depleted-myanmar-military-urges-deserters-to-return-to-barracks.html |title=Depleted Myanmar Military Urges Deserters to Return to Barracks |access-date=5 December 2023 |archive-date=5 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205084238/https://www.irrawaddy.com/news/burma/depleted-myanmar-military-urges-deserters-to-return-to-barracks.html |url-status=live |accessdate=8 December 2023 |archive-date=5 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205084238/https://www.irrawaddy.com/news/burma/depleted-myanmar-military-urges-deserters-to-return-to-barracks.html }}</ref> ==== ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များ ==== စစ်တပ်ထောက်ခံသော [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]သည် အရပ်သားများအပေါ် ကျူးလွန်သော စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် ဒေသခံများအား ပါဝင်ရန်အင်အားသုံးခြင်းတို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ဘီဘီစီသတင်းက ဆိုသည်။<ref name="BBC-losing-24-1-2024"/> == ၂၀၂၄ စစ်ရေးအခြေအနေများ == အသက် ၁၈ မှ ၃၅ ကြား အမျိုးသားများနှင့် အသက် ၁၈ မှ ၂၇ ကြား အမျိုးသမီးများ စစ်မှုထမ်းရမည့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အာဏာတည်ကြောင်း စစ်ကောင်စီက ကြေညာသည်။ စစ်မှုထမ်းရန်ပျက်ကွက်ပါက ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ်အထိ ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-enforces-mandatory-military-service-young-people-2024-02-11/|title=Myanmar junta enforces mandatory military service for young people|date=February 11, 2024|website=Reuters|access-date=11 February 2024|archive-date=16 March 2024|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20240316030303/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-enforces-mandatory-military-service-young-people-2024-02-11/}}</ref> ===လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ=== {{main|လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ}} [[File:Myanmar-China Border Yanlonkyine Gate.jpg|thumb|လောက်ကိုင်မြို့အနီး တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ဝင်ပေါက်]] နိုဝင်ဘာလနှင့် ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) သည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၏ မြို့တော် [[လောက်ကိုင်မြို့]]တွင် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် [[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ]]အတွင်း ဗျူဟာမြောက် နေရာအများအပြားကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Forces Close In On Key Northeastern Town |url=https://thediplomat.com/2023/11/myanmar-resistance-forces-close-in-on-key-northeastern-town/ |last=Strangio |first=Sebastian |work=The Diplomat |date=16 November 2023 |accessdate=11 January 2024 |archive-date=15 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215051619/https://thediplomat.com/2023/11/myanmar-resistance-forces-close-in-on-key-northeastern-town/ }}</ref> MNDAA တပ်ဖွဲ့များသည် လောက်ကိုင်တောင်ဘက်ရှိ ဘုရားလေးဆူ ကင်းစခန်းအပါအဝင် မြို့တဝိုက်ရှိ စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရ၏ အမှတ် ၅၅ ခြေလျင်တပ်မမှ တပ်သားပေါင်း ၉၀ ကျော် MNDAA သို့ လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Infantry Division Surrenders in Laukkai, Shan State: Reports |author=Saw Reh |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html |language=en |date=26 December 2023 |accessdate=11 January 2024 |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227230442/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html }}</ref> လောက်ကိုင်မြို့တွင်း အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်မှု ရပ်တန့်ခဲ့ပြီး မြို့ဧရိယာအများစုမှာ MNDAA ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်က ကျရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Most of Laukkai now under MNDAA control |url=https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |date=28 December 2023 |author=Kyaw Oo |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=11 January 2024 |archive-date=30 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် MNDAA မှ လောက်ကိုင်ရှိ [[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အရှေ့မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်]] ဌာနချုပ်အား သိမ်းပိုက်ပြီး မြို့ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name=laukkai/> ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]သည် သိန္နီမြို့ရှိ [[အမှတ်(၁၆)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ် ၁၆ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]အပါအဝင် မြို့ပေါ်ရှိ စစ်အစိုးရတပ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်တွင် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]နှင့် [[သိန္နီမြို့]]များကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Hein Htoo Zan |title=Myanmar's Brotherhood Alliance Seizes Two More Towns in Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-brotherhood-alliance-seizes-two-more-towns-in-shan-state.html |access-date=8 January 2024 |work=The Irrawaddy |date=8 January 2024 |accessdate=11 January 2024 |archive-date=8 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108104603/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-brotherhood-alliance-seizes-two-more-towns-in-shan-state.html }}</ref> လောက်ကိုင်တွင် လက်နက်ချခဲ့သော ဗိုလ်မှူးချုပ် ၃ ဦးကို ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် သေဒဏ် ချမှတ်ခဲ့ပြီး ကျန် ၃ ဦးကိုလည်း စစ်ဥပဒေဖြင့် ထောင်ဒဏ် တစ်သက်တစ်ကျွန်း ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/defeated-myanmar-junta-generals-given-death-sentences.html|website=The Irrawaddy|title=Defeated Myanmar Generals Given Death Sentences|date=January 23, 2024|access-date=January 26, 2024|archive-date=24 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240124033009/https://www.irrawaddy.com/news/burma/defeated-myanmar-junta-generals-given-death-sentences.html}}</ref> ===ပြင်းထန်သည့် အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး=== ဒီဇင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် တပ်မတော်သည် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကို ရပ်တန့်ရန် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]အား ဖိအားပေးရန် တရုတ်နိုင်ငံထံ အကြောင်းကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Asks China to Pressure Brotherhood Alliance to End Offensive |url=https://www.irrawaddy.com/specials/myanmar-china-watch/myanmar-junta-asks-china-to-pressure-brotherhood-alliance-to-end-offensive.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209232206/https://www.irrawaddy.com/specials/myanmar-china-watch/myanmar-junta-asks-china-to-pressure-brotherhood-alliance-to-end-offensive.html |archive-date=9 December 2023 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=9 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209232206/https://www.irrawaddy.com/specials/myanmar-china-watch/myanmar-junta-asks-china-to-pressure-brotherhood-alliance-to-end-offensive.html }}</ref> ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် စစ်အစိုးရနှင့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ညှိနှိုင်းခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ နှစ်ဘက်စလုံး ပစ်ခတ်မှုများ ရပ်တန့်ထားရန် သဘောတူခဲ့ပြီး တရုတ်နယ်စပ်နေထိုင်သူများ၏ လုံခြုံရေးကို မထိခိုက်စေရန် ကတိပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar rebel alliance agrees to ceasefire with ruling military |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-rebel-alliance-agree-ceasefire-with-ruling-military-rebel-group-tnla-2024-01-12/ |work=Reuters |date=12 January 2024 |language=en |accessdate=11 March 2024 |archive-date=26 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226150119/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-rebel-alliance-agree-ceasefire-with-ruling-military-rebel-group-tnla-2024-01-12/ }}</ref> ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့၏ အဆိုအရ ၎င်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းရှိ မြို့များကို ထပ်မံသိမ်းယူခြင်းမပြုရန် သဘောတူထားပြီး စစ်ကောင်စီက ထိုဒေသကို ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုရန် သဘောတူထားသည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/specials/myanmar-china-watch/brotherhood-alliance-myanmar-junta-agree-to-ceasefire-in-northern-shan.html |title=Brotherhood Alliance, Myanmar Junta Agree to Ceasefire in Northern Shan |language=en |work=The Irrawaddy |access-date=13 January 2024 |archive-date=13 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113105403/https://www.irrawaddy.com/specials/myanmar-china-watch/brotherhood-alliance-myanmar-junta-agree-to-ceasefire-in-northern-shan.html |url-status=live |accessdate=11 March 2024 |archive-date=13 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113105403/https://www.irrawaddy.com/specials/myanmar-china-watch/brotherhood-alliance-myanmar-junta-agree-to-ceasefire-in-northern-shan.html }}</ref> နောက်တစ်နေ့တွင် လားရှိုးမြို့နယ်နှင့် ကျောက်မဲမြို့နယ် အပါအဝင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်အသီးသီးတွင် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်ရပ်စာချုပ်ကို ချိုးဖောက်ခဲ့ကြောင်း TNLA က ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Breaks Chinese-Brokered Ceasefire: TNLA |author=Yuzana |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html |date=13 January 2024 |work=The Irrawaddy |language=en |access-date=13 January 2024 |archive-date=13 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113144010/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html |url-status=live |accessdate=11 March 2024 |archive-date=13 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113144010/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် [[ဟိုင်ဂင်သဘောတူညီချက်|အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးစာချုပ်]]အရ TNLA ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေသော မြို့နယ်သုံးမြို့နယ်အား တပ်မတော်ပ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Number of Townships Placed Under Martial Law by Myanmar Junta Rises to 61 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/number-of-townships-placed-under-martial-law-by-myanmar-junta-rises-to-61.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=5 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=11 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311051705/https://www.irrawaddy.com/news/burma/number-of-townships-placed-under-martial-law-by-myanmar-junta-rises-to-61.html }}</ref> === ၂၀၂၄ ရခိုင် ထိုးစစ် === {{Further|ရခိုင်ပဋိပက္ခ (၂၀၁၆-လက်ရှိ)|ချင်း စစ်မြေပြင်}} [[File:Paletwa seen from the Kaladan River 2015.jpg|thumb|[[ကုလားတန်မြစ်]]နှင့် [[ပလက်ဝမြို့]] (၂၀၁၅)]] ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်မှ ရခိုင်ပြည်နယ် [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]ရှိ တောင်ရှည်အခြေစိုက်စခန်းနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ တို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၎င်းတို့သည် အင်ဒို-မြန်မာ ကုလားတန် ဘက်စုံ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်းအတွက် အချက်အချာကျသော [[ပလက်ဝမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]သို့ ထိုးစစ်အရှိန်မြှင့်ခဲ့သည်။<ref name=aakt>{{cite news |title=Myanmar Junta Loses Nearly 50 Troops, More Bases in Three Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html |date=10 January 2024 |language=en |work=The Irrawaddy |access-date=15 January 2024 |archive-date=15 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240115022517/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html |url-status=live |accessdate=22 February 2024 |archive-date=15 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240115022517/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်နေ့၌ ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ပလက်ဝမြို့နယ်တစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး “စစ်ကောင်စီကင်းမဲ့နယ်မြေ” ဟုကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army resistance force says it has taken control of a strategic township in western Myanmar |url=https://apnews.com/article/myanmar-arakan-army-paletwa-chin-rakhine-e124bb0ff3dbfef6c84b39f141e972ca |last=Peck |first=Grant |date=15 January 2024 |work=AP News |language=en |access-date=25 January 2024 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125142403/https://apnews.com/article/myanmar-arakan-army-paletwa-chin-rakhine-e124bb0ff3dbfef6c84b39f141e972ca |url-status=live |accessdate=22 February 2024 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125142403/https://apnews.com/article/myanmar-arakan-army-paletwa-chin-rakhine-e124bb0ff3dbfef6c84b39f141e972ca }}</ref> တစ်ပတ်အကြာတွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်သည် ရခိုင်ပြည်နယ် [[ပေါက်တောမြို့]]ကိုလည်း သုံးလကြာ တိုက်ပွဲအပြီးတွင် ထပ်မံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=January 25, 2024 |title=Arakan Army Captures Key Town From Junta in Myanmar's Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html |website=The Irrawaddy |access-date=25 January 2024 |archive-date=26 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126031058/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနယ်စပ် ဖလမ်းလမ်းပေါ်ရှိ တိုင်ဂျင်စခန်းအား ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/around-30-myanmar-junta-personnel-killed-in-chin-state-resistance.html|title=Around 30 Myanmar Junta Personnel Killed in Chin State: Resistance|access-date=January 20, 2024|date=January 17, 2024|website=The Irrawaddy|archive-date=18 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240118135631/https://www.irrawaddy.com/news/burma/around-30-myanmar-junta-personnel-killed-in-chin-state-resistance.html|url-status=live}}</ref> စစ်ကောင်စိစစ်သားနှင့် ဒုက္ခသည် ၆၀၀ ကျော်တို့ အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်ခြင်းများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၁၆၄၃ ကီလိုမီတာ အရှည်ရှိသော နယ်စပ်ခြံစည်းရိုးခတ်မည့် အစီအစဉ်ကို အိန္ဒိယအစိုးရက ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=India-Myanmar border to be fenced soon, says Home Minister Amit Shah |url=https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece |date=20 January 2024 |work=The Hindu |language=en |access-date=26 January 2024 |archive-date=26 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126182417/https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece |url-status=live |accessdate=22 February 2024 |archive-date=26 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126182417/https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် တပ်မတော်နှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော်တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိရာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်မြေအတွင်းသို့ မော်တာကျည်ဆန်များနှင့် ကျည်ဆန်အများအပြား ကျရောက်လာခဲ့ကာ ဒေသခံအချို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ကော့ဘဇားမြို့ Ukhia မှ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက် သေနတ်သံများနှင့် ပေါက်ကွဲသံများကို ထပ်ခါတလဲလဲ ကြားနေခဲ့ရသည်။<ref name="DS">{{cite web|last=Alamgir|first=Nur Uddin|title=Tension mounts as war rages on BD-Myanmar frontier|url=https://www.daily-sun.com/post/733524|website=Daily Sun|date=February 2024|access-date=5 February 2024|archive-date=5 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240205133710/https://www.daily-sun.com/post/733524|url-status=live}}</ref> [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာနယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]] (BGP) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၂၉ ဦးထက်မနည်းသည် Tumbru နယ်စပ်ဂိတ်မှတဆင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်ခြားစောင့်တပ် က ၎င်းတို့အား လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းကာ ဘန်ဒါဘန်ခရိုင်တွင် ခိုလှုံခွင့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=95 Myanmar Border Guards take shelter in Bangladesh amid clashes with insurgents |url=https://bdnews24.com/bangladesh/5j9il1tdie |website=bdnews24.com |access-date=5 February 2024 |archive-date=5 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205061832/https://bdnews24.com/bangladesh/5j9il1tdie |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာဘက်မှ ပစ်ခတ်ခဲ့သော မော်တာကျည် ကျရောက်ခဲ့သောကြောင့် ဘန်ဒါဘန်နယ်စပ် Ghumdum တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် ရိုဟင်ဂျာ အမျိုးသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="DT">{{cite web |last=Aziz |first=Abdul |title=Tension at border: Fear grips residents in Bandarban |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/338753/tension-at-border-fear-grips-residents-in |website=Dhaka Tribune |date=6 February 2024 |access-date=6 February 2024 |archive-date=6 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206093034/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/338753/tension-at-border-fear-grips-residents-in |url-status=live }}</ref> ရက္ခိုင့်တပ်တော်သည် မင်းပြားမြို့နယ်အတွင်း ကျန်ရှိနေသည့် တပ်မတော်ခြေကုပ်စခန်းများကို ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ရက်က သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး [[မင်းပြားမြို့နယ်]]ကို ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။ ထိုနေ့တွင်ပင် AA သည် [[မောင်တောမြို့နယ်]] ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်ရှိ တောင်ပြိုစစ်စခန်းအား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-military-driven-out-of-township-in-northern-rakhine-reports-say.html|title=Myanmar's Military Driven Out of Township in Northern Rakhine, Reports Say|access-date=7 February 2024|website=The Irrawaddy|archive-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207113816/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-military-driven-out-of-township-in-northern-rakhine-reports-say.html|url-status=live}}</ref> ရက္ခိုင့်တပ်တော်သည် ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ကျောက်တော်မြို့]]ကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]]နှင့် [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]]တို့တွင် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.narinjara.com/news/detail/65c4752be20c36ccd92cf253|title=AA captures six towns so far, two more waits for coming under their control|access-date=8 February 2024|website=Narinjara News|archive-date=8 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208171938/https://www.narinjara.com/news/detail/65c4752be20c36ccd92cf253|url-status=live}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ကျောက်ဖြူသို့သွားရန်အတွက် [[မြေပုံမြို့နယ်]]ကို ဆုတ်ခွာ စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=12 February 2024 |url=https://www.narinjara.com/news/detail/65ca224a333fc8585bc935fc |title=Police and junta soldiers abandoned their Myebon stations |language=en |work=Narinjara News |access-date=15 February 2024 |archive-date=13 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213214548/https://www.narinjara.com/news/detail/65ca224a333fc8585bc935fc |url-status=live |accessdate=22 February 2024 |archive-date=13 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213214548/https://www.narinjara.com/news/detail/65ca224a333fc8585bc935fc }}</ref> နောက်တစ်နေ့တွင် အေအေ သည် [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref name=mrauku>{{Cite web |date=February 9, 2024 |title=AA: Historic Mrauk U Seized From Myanmar's Junta |last=Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-historic-mrauk-u-seized-from-myanmars-junta.html |website=The Irrawaddy |access-date=11 February 2024 |archive-date=11 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240211184344/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-historic-mrauk-u-seized-from-myanmars-junta.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |author1=Kyaw Hsan Hlaing |title=A New Era is Dawning For the People of Myanmar's Rakhine State |url=https://thediplomat.com/2024/02/a-new-era-is-dawning-for-the-people-of-myanmars-rakhine-state/ |access-date=14 February 2024 |work=[[The Diplomat]] |date=13 February 2024 |archive-date=14 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214025007/https://thediplomat.com/2024/02/a-new-era-is-dawning-for-the-people-of-myanmars-rakhine-state/ |url-status=live |accessdate=22 February 2024 |archive-date=14 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214025007/https://thediplomat.com/2024/02/a-new-era-is-dawning-for-the-people-of-myanmars-rakhine-state/ }}</ref> တိုက်ပွဲအတွင်း မြန်မာ့ရေတပ်၏ ကမ်းတက်ရေယာဉ် ၃ စီး နစ်မြုပ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar military blows bridge to Rakhine State capital as AA advances |author=Hein Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=12 February 2024 |access-date=13 February 2024 |archive-date=13 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213161248/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html |url-status=live |accessdate=22 February 2024 |archive-date=13 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213161248/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html }}</ref> မြို့သုံးမြို့ သိမ်းယူမှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ကျောက်တော်မြို့နယ်နှင့် ပြည်နယ်၏မြို့တော် စစ်တွေရှိ တံတားများကို စစ်အစိုးရက ဖောက်ဖျက်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က [[မြေပုံမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite news |title=Arakan Army captures another Rakhine State town, warns locals clashes may continue |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ |work=Myannmar Now |language=en |date=16 February 2024 |access-date=17 February 2024 |archive-date=17 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217073534/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ |url-status=live |accessdate=22 February 2024 |archive-date=17 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217073534/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ }}</ref>ရမ်းဗြဲမြို့နယ်သို့ ထိုးစစ်ကို အရှိန်မြှင့်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ မှ ၂၆ အကြားတွင် စစ်ကောင်စီ၏ စစ်ကူတပ်သား ၈၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Suffers Disaster in Battle for Rakhine Township: AA |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-suffers-disaster-in-battle-for-rakhine-township-aa.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=27 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424115557/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-suffers-disaster-in-battle-for-rakhine-township-aa.html }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် [[မင်းပြားမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ နောက်ဆုံးလက်ကျန် စစ်စခန်းကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး တစ်မြို့နယ်လုံးအား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA seizes last junta base in Minbya Township, Rakhine State |url=https://myanmar-now.org/en/news/aa-seizes-last-junta-base-in-minbya-township-rakhine-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=28 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=1 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301151655/https://myanmar-now.org/en/news/aa-seizes-last-junta-base-in-minbya-township-rakhine-state/ }}</ref> မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA confirms capture of Ponnagyun township near Sittwe |url=https://www.narinjara.com/news/detail/65e6c10706ecccb92de35b51 |access-date=2024-03-05 |website=www.narinjara.com |language=en |archive-date=6 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240306021739/https://www.narinjara.com/news/detail/65e6c10706ecccb92de35b51 }}</ref> တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ရေယာဉ်များနှင့် ဖိုက်တာဂျက်လေယာဉ်များက မြို့အား ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပုဏ္ဏားကျွန်းနှင့် [[ရသေ့တောင်မြို့]]အား ဆက်သွယ်ထားသော စေတီပြင်တံတား ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Villages engulfed in flames, bridges damaged in Ponnagyun after junta’s airstrikes |url=https://www.narinjara.com/news/detail/65e6c1bc06ecccb92de35ce6 |work=Narinjara |language=en |date=5 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=11 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311092659/https://www.narinjara.com/news/detail/65e6c1bc06ecccb92de35ce6 }}</ref> ရသေ့တောင်နှင့် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်များအား ဆက်လက် ထိုးစစ်ဆင်သွားမည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့်အတွက် အရှေ့မြောက်ဘက် ၃၃ ကီလိုမီတာအကွာရှိ ပြည်နယ်၏ မြို့တော် [[စစ်တွေမြို့]]ကို ခြိမ်းခြောက်ထားနိုင်သည့် အခြေအနေ ဖြစ်စေသည်။<ref>{{cite news |title=AA Seizes Ponnagyun, Stepping Stone to Capital of Myanmar’s Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-ponnagyun-stepping-stone-to-capital-of-myanmars-rakhine-state.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=5 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=11 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311092657/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-ponnagyun-stepping-stone-to-capital-of-myanmars-rakhine-state.html }}</ref> စစ်ကောင်စီက ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ [[ရိုဟင်ဂျာ]]များအား တပ်သားသစ်အဖြစ် စုဆောင်းမှုများ ပြုလုပ်နေသဖြင့် ရိုဟင်ဂျာများအနေဖြင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော် ထိန်းချုပ်ရာဒေသများသို့ ထွက်ပြေးကြရန် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Offers Save Haven to Rohingya Targeted for Conscription by Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-offers-save-haven-to-rohingya-targeted-for-conscription-by-myanmar-junta.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=6 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=10 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310213037/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-offers-save-haven-to-rohingya-targeted-for-conscription-by-myanmar-junta.html }}</ref> ပလက်ဝမြို့နယ်တွင် အရပ်သားအုပ်ချုပ်ရေး စတင်နိုင်ရန်အတွက် ဒေသခံချင်းခေါင်းဆောင်များနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်နေကြောင်း မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army to launch public administration in Paletwa Township, Chin State |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-to-launch-public-administration-in-paletwa-township-chin-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=8 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=8 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308152007/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-to-launch-public-administration-in-paletwa-township-chin-state/ }}</ref> မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[ရမ်းဗြဲမြို့]]အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ၈၅ ရက်ကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army captures Ramree after months of fighting |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-ramree-after-months-of-fighting/ |work=Myanmar Now |language=en |date=12 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312135659/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-ramree-after-months-of-fighting/ |archive-date=12 March 2024 |access-date=20 March 2014 |url-status=dead }}</ref> [[မောင်တောမြို့နယ်]]တွင် နယ်စပ်စခန်းတစ်ခုအား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၇၉ ဦးမှာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင်းသို့ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Claims Seizure of Myanmar Junta Border Outpost |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-claims-seizure-of-myanmar-junta-border-outpost.html |work=The Irrawaddy |language=en |date= 13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313152401/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-claims-seizure-of-myanmar-junta-border-outpost.html|archive-date=March 13, 2024}}</ref> === ကချင် ထိုးစစ်များ === {{main|၀၃၀၇ စစ်ဆင်ရေး}} ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်သည် [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့|မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်အဖွဲ့]]တွင် ပါဝင်ထားပြီး ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့နှင့် စစ်ရေးနိုင်ငံရေး နီးကပ်မှုရှိသော်လည်း [[၁၀၂၇_စစ်ဆင်ရေး#ဇန်နဝါရီ_၁၂|တရုတ်နိုင်ငံက ကြားဝင်စေ့စပ်ထားသော အပစ်ရပ်စဲရေး]]တွင် မပါဝင်ပေ။ ကေအိုင်အေ၊ အေဘီအက်စ်ဒီအက်ဖ်နှင့် ကချင်ပီဒီအက်ဖ်များ ပါဝင်သော ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် [[မိုးမိတ်မြို့]]နှင့် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[မဘိမ်းမြို့]]များကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် နမ့်ခမ်း-[[ရွှေလီ]]လမ်းပေါ်ရှိ ဗျူဟာကျသော မန်ဝိန်းကြီးစခန်းကို ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kachin Independence Army Seizes Myanmar Military Base Near Chinese Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kachin-independence-army-seizes-myanmar-military-base-near-chinese-border.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=20 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=24 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224184126/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kachin-independence-army-seizes-myanmar-military-base-near-chinese-border.html }}</ref> ၃ ရက်ကြာပြီးနောက် [[နမ့်ဖတ်ကာ (၂)ရွာ၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|နမ့်ဖတ်ကာရွာ]]ကို ကေအိုင်အေ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မိုးမိတ်မြို့ကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီနှောင်းပိုင်းမှ စတင်ကာ [[ဖားကန့်မြို့နယ်]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများကို ကေအိုင်အေက တိုးမြှင့်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA, PDF Seize Two Myanmar Junta Outposts in Kachin State Within a Week |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-seize-two-myanmar-junta-outposts-in-kachin-state-within-a-week.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=6 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=13 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213160055/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-seize-two-myanmar-junta-outposts-in-kachin-state-within-a-week.html }}</ref> ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ဖားကန့်မြို့]] အနောက်တောင်ဘက်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kachin forces capture military camp outside jade-rich town of Hpakant |url=https://myanmar-now.org/en/news/kachin-forces-capture-military-camp-outside-jade-rich-town-of-hpakant/ |work=Myanmar Now |language=en |date=22 January 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=19 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919004511/https://myanmar-now.org/en/news/kachin-forces-capture-military-camp-outside-jade-rich-town-of-hpakant/ }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကေအို်င်အေနှင့် ကချင်ပီဒီအက်ဖ်များက [[နမ့်တိန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်|နမ့်တိန်]]စစ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ ဖားကန့်မှ မြစ်ကြီးနားလမ်းကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kachin Independence Army captures two junta camps in one day |url=https://myanmar-now.org/en/news/kachin-independence-army-captures-two-junta-camps-in-one-day/ |work=Myanmar Now |language=en |date=5 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=19 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919005322/https://myanmar-now.org/en/news/kachin-independence-army-captures-two-junta-camps-in-one-day/ }}</ref> ထိုနေ့တွင်ပင် မံစီမြို့နယ်ရှိ [[ဘလောင်ဒိန်ဆာရွာ၊ မံစီမြို့နယ်|ဘလောင်ဒိန်ဆာကျေးရွာ]]အခြေစိုက် စစ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီမှ နှစ် ၃၀ ကြာစခန်းချထားသော [[စီခမ်းကြီးရွာ၊ မံစီမြို့နယ်|စီခမ်းကြီး]]အခြေစိုက်စခန်းကို ကေအိုင်အေက စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ လေးရက်အကြာတွင် စီခမ်းကြီးစခန်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Kachin Independence Army Seizes Myanmar Military Base Near Chinese Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kachin-independence-army-seizes-myanmar-military-base-near-chinese-border.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=20 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=24 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224184126/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kachin-independence-army-seizes-myanmar-military-base-near-chinese-border.html }}</ref> သုံးရက်ကြာတိုက်ခိုက်ပြီးနောက် မံစီမြို့နယ်ရှိ မဂျီဂုံကြီးဗျူဟာ တောင်ကုန်းသုံးခုကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA Seizes Three Hilltop Bases From Myanmar Junta in Kachin State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-seizes-three-hilltop-bases-from-myanmar-junta-in-kachin-state.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=4 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=15 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315030446/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-seizes-three-hilltop-bases-from-myanmar-junta-in-kachin-state.html }}</ref> မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ကချင်ပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း ဆယ်ခုကျော်ကို ကေအိုင်အေက တပြိုင်နက် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ကချင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော် မြစ်ကြီးနားနှင့် [[ဗန်းမော်မြို့]] အဝေးပြေးလမ်းတလျောက်နှင့် [[လိုင်ဇာမြို့]]တဝိုက်တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=KIA mounts new offensive, targeting air base, outposts near Myitkyina and Laiza|url=https://myanmar-now.org/en/news/kia-mounts-new-offensive-targeting-air-base-outposts-near-myitkyina-and-laiza/|work=Myanmar Now|language=en|date=7 March 2024|accessdate=11 March 2024|archive-date=17 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240317105454/https://myanmar-now.org/en/news/kia-mounts-new-offensive-targeting-air-base-outposts-near-myitkyina-and-laiza/}}</ref> မတ်လ ၈ ရက်အထိ ကေအိုင်အေက စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက အခြေစိုက်စခန်း သုံးခုနှင့် ရှေ့တန်းစခန်းများစွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA and allies seize three large Myanmar army bases near Laiza |author1=Maung Shwe Wah |author2=Min Maung |url=https://myanmar-now.org/en/news/kia-and-allies-seize-three-large-myanmar-army-bases-near-laiza/ |work=Myanmar NOW |date=8 March 2024 |language=en |accessdate=11 March 2024 |archive-date=16 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416161619/https://myanmar-now.org/en/news/kia-and-allies-seize-three-large-myanmar-army-bases-near-laiza/ }}</ref> တိုက်ပွဲများအတွင်း လီဆူအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီမှ ပြည်သူ့စစ်ခေါင်းဆောင် သည် [[အောင်မြေ (၂)ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်|အောင်မြေ ၂]]ရွာတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Junta-allied Lisu militia leader killed in battle with Kachin forces |url=https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/ |work=Myanmar Now |language=en |date=8 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=8 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308151624/https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/ }}</ref> === မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်း === ==== ကရင်ပြည်နယ် ==== အောက်တိုဘာလတွင် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးနှင့် ကော့ကရိတ်တိုက်ပွဲပြီးနောက် KNLA သည် [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]များတွင် နယ်မြေစိုးမိုးနိုင်ရန် ဆက်လက်ကြိုးပမ်းနေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karen Brigades Take More Territory From Myanmar Junta: KNU |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-brigades-take-more-territory-from-myanmar-junta-knu.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=23 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=10 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310052653/https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-brigades-take-more-territory-from-myanmar-junta-knu.html }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ Eurocopter AS365 ရဟတ်ယာဉ် ဆင်းသက်နေစဉ် KNLA နှင့် PDF တပ်ဖွဲ့များက ပစ်ချသဖြင့် အမှတ် (၄၄) ခြေမြန်တပ်ရင်းမှ ဗိုလ်မှူးချုပ် အေးမင်းနောင်နှင့် အခြားလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.barrons.com/news/sniper-shoots-dead-myanmar-brigadier-general-in-helicopter-6e829146 Sniper Shoots Dead Myanmar Brigadier-general In Helicopter]. January 29, 2024. [[Agence France-Presse|AFP]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129194457/https://www.barrons.com/news/sniper-shoots-dead-myanmar-brigadier-general-in-helicopter-6e829146|archive-date=January 29, 2024}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံပီဒီအက်ဖ်များနှင့် KNLA တပ်များသည် [[ထားဝယ်မြို့]]၏ အရှေ့ဘက် မိုင် ၃၀ အကွာရှိ [[မေတ္တာမြို့]]၏ ဧရိယာအများစုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance forces close to capturing town between Dawei and Thai border |url=https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-close-to-capturing-town-between-dawei-and-thai-border/ |work=Myanmar Now |language=en |date=27 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=16 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316233411/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-close-to-capturing-town-between-dawei-and-thai-border/ }}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း စစ်ကောင်စီ အထိနာဆုံးဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည့် ယာဉ်ငါးစီးပျက်စီးပြီး ၁၈ ဦးသေဆုံးခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်ပြီးနောက် လေးရက်အကြာတွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance forces capture five army trucks in attack on junta convoy near Dawei |url=https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-five-army-trucks-in-attack-on-junta-convoy-near-dawei/ |work=Myanmar Now |language=en |date=23 February 2024 |archive-date=9 October 2025 |access-date=11 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009212049/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-five-army-trucks-in-attack-on-junta-convoy-near-dawei/ |url-status=dead }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ ရက်နေ့အထိ KNLA နှင့် မဟာမိတ်ကရင်တပ်များသည် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]]၏ ထက်ဝက်ခန့်ကို စိုးမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar-Thai Border Trade Plummets Again as Fighting, Restrictions Take Toll |url=https://www.irrawaddy.com/business/myanmar-thai-border-trade-plummets-again-as-fighting-restrictions-take-toll.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=29 February 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=7 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240307074637/https://www.irrawaddy.com/business/myanmar-thai-border-trade-plummets-again-as-fighting-restrictions-take-toll.html }}</ref> မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အဝေးပြေးလမ်းပေါ်ရှိ [[သင်္ဃန်းညီနောင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|သင်္ဃန်းညီနောင်]]ကို KNLA တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karen Resistance Hails Victories Over Myanmar Junta Near Thai Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-resistance-hails-victories-over-myanmar-junta-near-thai-border.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=9 March 2024 |accessdate=11 March 2024 |archive-date=11 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311060016/https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-resistance-hails-victories-over-myanmar-junta-near-thai-border.html }}</ref> [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ်]]သည် တိုက်ပွဲတွင် ပါဝင်ရန် စစ်အစိုးရ၏ အမိန့်ကို ငြင်းဆိုခြင်းကြောင့် အစိုးရတပ်နှင့် ကရင် နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF) အကြား တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာသည်။ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဒု-စစ်ဦးစီးချုပ် စိုးဝင်းသည် ဘားအံသို့ သွားရောက်ကာ ကရင်ပြည်နယ် BGF ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်မှူးကြီး [[စောချစ်သူ]]နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ရာ နေပြည်တော်သို့ လာရောက်ပြီး စစ်အစိုးရနှင့် တွေ့ဆုံရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစိုးဝင်း ကရင်ပြည်နယ်ကို နေ့ချင်းပြန်သွားရောက် |trans-title=Vice Senior General goes on day trip to Karen State |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy953kl3q95o |work=BBC Burmese |language=my |date=24 January 2024 |accessdate=11 February 2024 |archive-date=24 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124221520/https://www.bbc.com/burmese/articles/cy953kl3q95o }}</ref> ကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ်သည် စစ်ကောင်စီထံမှ လစာနှင့် စရိတ်များမယူတော့ဘဲ ကြားနေအဖြစ် ရပ်တည်သွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် "ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော်" ဟု အမည်ပြောင်းလဲမည်ဖြစ်ကြောင်း နယ်ခြားစောင့်တပ်က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karen BGF to rename itself ‘Karen National Army’ |url=https://myanmar-now.org/en/news/karen-bgf-to-rename-itself-karen-national-army/ |work=Myanmar Now |language=en |date=6 March 2024}}</ref> ==== မွန်နှင့် ကရင်နီ ဒေသများ ==== === စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ တပ်မတော်၏ တန်ပြန်ထိုးစစ် === ၁၀ ရက်နီးပါး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကောလင်းမြို့]]အား တပ်မတော်က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html Myanmar Junta Retakes Town From Civilian Government in Sagaing Region]. [[The Irrawaddy]]. February 13, 2024 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213160046/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html|date=February 13, 2024}}</ref> ယင်းနောက် ကောလင်းမြို့ပေါ်နှင့် အနီးနား ကျေးရွာများအား စစ်ကောင်စီတပ်များက ဖျက်ဆီးခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Town Almost Razed to Ground After Being Retaken by Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html |work=The Irrawaddy |date=27 February 2024 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240307115156/https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html|archive-date=March 7, 2024}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[မော်လူးမြို့]]အား ကေအိုင်အေနှင့် အေဘီအက်စ်ဒီအက်ဖ် တို့ထံမှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် တပ်မတော်က ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army launches offensive to retake Maw Luu from resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ |work=Myanmar Now |date=22 February 2024 |language=en |accessdate=16 March 2024 |archive-date=22 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222203614/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ }}</ref> ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း အရေးပါသောမြို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ဒီဇင်ဘာလအတွင်းက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့ကာ ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနားလမ်းကို ပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Forces Seize Fourth Sagaing Town |author=Hein Htoo Zan |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-forces-seize-fourth-sagaing-town.html |language=en |date=13 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231217155204/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-forces-seize-fourth-sagaing-town.html|archive-date=December 17, 2023}}</ref> မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကလေးမြို့နယ်ရှိ ကမ်းပါးနီရွာကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance's 'Final Warning' to Junta Sparks Civilian Exodus in Kale Warzone |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=14 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240315030445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html|archive-date=March 15, 2024}}</ref> စစ်ကောင်စီ၏ တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်နေစဉ်အတွင်း မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ကနီမြို့]]အား တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Fighters Poised to Capture Key Town in Sagaing Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-fighters-poised-to-capture-key-town-in-sagaing-region.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=7 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308071445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-fighters-poised-to-capture-key-town-in-sagaing-region.html|archive-date=March 8, 2024}}</ref> ၁၀ ရက်နီးပါးကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ ထိုးစစ်များကြောင့် ကနီမြို့မှ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Battle for control of Kani ends with retreat by anti-regime forces |url=https://myanmar-now.org/en/news/battle-for-control-of-kani-ends-with-retreat-by-anti-regime-forces/ |work=Myanmar Now |language=en |date=15 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archive-date=15 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315215029/https://myanmar-now.org/en/news/battle-for-control-of-kani-ends-with-retreat-by-anti-regime-forces/ }}</ref> == ၂၀၂၅ စစ်ရေးအခြေအနေများ == === နောင်ချိုမြို့ တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲများ === တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထိန်းချုပ်ထားသော ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[နောင်ချိုမြို့]]ကို ပြန်လည်ရရှိရန် စစ်ကောင်စီတပ်က ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်နေပါသည်။ ရှမ်းတောင်နှင့် ရှမ်းမြောက်အစပ် နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ တောင်ခမ်း စစ်ရေးခွင်တွင် စစ်ကောင်စီက အသာစီးရပြီးနောက် နောင်ချိုမြို့ဘက်သို့ ဦးတည်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref name=":022">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cd629872e0lo|title=TNLA ထိန်းချုပ် နောင်ချိုမြို့ကို ပြန်ရဖို့ စစ်တပ်က အလုံးအရင်းနဲ့ ထိုးစစ်ဆင်|accessdate=2025-6-10|publisher=BBC Burmese|date=၉ ဇွန် ၂၀၂၅|archive-url=https://web.archive.org/web/20250610123040/https://www.bbc.com/burmese/articles/cd629872e0lo|archive-date=2025-6-10}}</ref> နောင်ချိုမြို့သည် ရှမ်းတောင်ပိုင်း၊ မန္တလေးတိုင်း (ပြင်ဦးလွင်) တို့နှင့် ဆက်စပ်နေသလို လားရှိုးမြို့သို့ ပေါက်သည့် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ TNLA နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) ပူးပေါင်းအဖွဲ့များသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး ဒုတိယအကျော့တွင် နောင်ချိုမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများ အခြေချရာ တောင်ခမ်းရွာကိုမူ မသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပေ။ တောင်ခမ်းရွာတွင်ရှိသော အမှတ် ၉၀၂ အ‌မြောက်စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်နှင့် အမြောက်တပ်ရင်း ၃၅၄၊ ၂၀၆၊ ၄၀၆ တို့ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လမှစ၍ TNLA ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက ထိုးစစ်ဆင် သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။<ref name=":023">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cd629872e0lo|title=TNLA ထိန်းချုပ် နောင်ချိုမြို့ကို ပြန်ရဖို့ စစ်တပ်က အလုံးအရင်းနဲ့ ထိုးစစ်ဆင်|accessdate=2025-6-10|publisher=BBC Burmese|date=၉ ဇွန် ၂၀၂၅|archive-url=https://web.archive.org/web/20250610123040/https://www.bbc.com/burmese/articles/cd629872e0lo|archive-date=2025-6-10}}</ref> နောင်ချိုမြို့နှင့် တောင်ခမ်းရွာသည် မိုင် ၂၀ ဝန်းကျင် ကွာဝေးပြီး တောင်ခမ်းကိုသာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပါက ရှမ်းမြောက်ဘက်ခြမ်းသာမက ပြင်ဦးလွင်နှင့် မန္တလေးဘက်ခြမ်းအထိ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြောင်း မြေပြင်စစ်ရေးရင်းမြစ်များက ပြောသည်။ သို့ရာတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလမှစ၍ တောင်ခမ်းကို ထိုးစစ်ဆင်နေသည့် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များကို စစ်ကောင်စီက အလုံးအရင်းဖြင့် တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ စစ်ရေးအသာစီးရခဲ့ပြီး တပ်နေရာအချို့ကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့ကြောင်း စစ်တပ်ထောက်ခံသူများက ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများဖြင့် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုအခြေအနေမှ အင်အားပြန်လည်စုဖွဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် နောင်ချိုမြို့ဘက်သို့ ဦးတည်ထိုးစစ်ဆင်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ TNLA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ လွေးယေဦးက "အပစ်ခတ်ရပ်စဲတယ်လို့ စစ်ကောင်စီက ကြေညာထားပေမဲ့ အခု နောင်ချိုဘက်ကို ဦးတည်ပြီး ထိုးစစ်ဆင်လာလို့ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်နေပါတယ်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ တရုတ်အကူအညီဖြင့် စစ်ကောင်စီက လားရှိုးမြို့ကို ပြန်လည်ရရှိပြီးနောက် မြန်မာ-တရုတ် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအတွက် အဓိကကျသော ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး ပြန်လည်ပွင့်ရန်အတွက် နောင်ချိုမြို့သည် အဓိကသော့ချက်ဖြစ်နေကြောင်း စစ်ရေးရင်းမြစ်များက သုံးသပ်သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း စစ်ကောင်စီက ဤမြို့ကို ပြန်လည်ရယူရန် ကြိုးစားနေခြင်းဖြစ်သည်။<ref name=":024">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cd629872e0lo|title=TNLA ထိန်းချုပ် နောင်ချိုမြို့ကို ပြန်ရဖို့ စစ်တပ်က အလုံးအရင်းနဲ့ ထိုးစစ်ဆင်|accessdate=2025-6-10|publisher=BBC Burmese|date=၉ ဇွန် ၂၀၂၅|archive-url=https://web.archive.org/web/20250610123040/https://www.bbc.com/burmese/articles/cd629872e0lo|archive-date=2025-6-10}}</ref> [[နောင်ချိုမြို့]] ဈေးရပ်ကွက်အပါအဝင် မြို့ပေါ်ဌာနဆိုင်ရာ ရုံးအများစုကို စစ်ကောင်စီတပ်က TNLA တပ်ဖွဲ့ထံမှ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၅ တွင် သိမ်းပိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65040/|title=နောင်ချိုတစ်မြို့လုံးနီးပါးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီ|accessdate=2025-7-15|publisher=Myanmar Now}}</ref> === ဇွန် ၂၀၂၅ === ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) နှင့် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းဟောင်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီအခြေချတပ်စွဲထားသော စခန်း ၉ ခုကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ညောင်လေးပင်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျောက်တံခါး]]နှင့် [[ဖြူးမြို့နယ်]]များရှိ ကျေးရွာများတွင် ခိုင်မာစွာ တပ်စွဲထားသည့် အဆိုပါစခန်းများကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း တိုက်ခိုက်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် PDF တပ်ရင်းအချို့က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web|title=ရန်ကုန် - မန္တလေးအမြန်လမ်းဟောင်းပေါ်က စစ်ကောင်စီစခန်း ၉ ခု တပြိုင်နက်တိုက်ခိုက်ခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c4g80w2wvygt?post=asset%3A34151b82-b6f7-41d4-9dce-275a8ba202e8#asset:34151b82-b6f7-41d4-9dce-275a8ba202e8|accessdate=2025-6-26|publisher=BBC Burmese|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626042055/https://www.bbc.com/burmese/live/c4g80w2wvygt?post=asset%3A34151b82-b6f7-41d4-9dce-275a8ba202e8#asset:34151b82-b6f7-41d4-9dce-275a8ba202e8|archive-date=2025-6-26}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုသည် ဇွန်လ ၂၄ ရက် ညသန်းခေါင်ခန့်မှ စတင်ခဲ့ပြီး ဇွန်လ ၂၅ ရက် အရုဏ်မတက်မီအထိ ၄ နာရီခန့် ကြာမြင့်ခဲ့ကြောင်း PDF တပ်ရင်းတာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ဘီဘီစီကို ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းစခန်းများသည် ပင်မတပ်ရင်းကြီးများကို ကာကွယ်ထားသည့် စခန်းများဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း တိုက်ခိုက်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=55877|title=ညောင်လေးပင်-ကျောက်တံခါးကြား တော်ဝိကျေးရွာရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၃ ဦးသေဆုံးကာ ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိ၊ ကျဆုံးသွားသော ရဲဘော်ကို ဂုဏ်ပြု၍ ကျော်စွာစစ်ဆင်ရေး အဖြစ်သတ်မှတ်|accessdate=2025-6-26|publisher=Ayeyarwaddy Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626042401/https://ayartimes.com/?p=55877|archive-date=2025-6-26}}</ref> အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက မနေ့ညနေပိုင်းတွင် ထုတ်ပြန်သည့် သတင်းအရ အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ၊ တိုင်းစစ်ဌာန (ပဲခူး) အပါအဝင် တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့များ ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ပြီး ရဲအုပ်တစ်ဦးအပါအဝင် ၃ ဦးကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ကြောင်း ဓာတ်ပုံများနှင့်တကွ ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းဟောင်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း ၉ ခု တပြိုင်တည်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး တပ်သား ၁၉ ဦးထက်မနည်းသေဆုံး|url=https://ayartimes.com/?p=55885|publisher=Ayeyarwaddy Times|accessdate=2025-6-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626042754/https://ayartimes.com/?p=55885|archive-date=2025-6-26}}</ref> တိုက်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက် စစ်ကောင်စီဘက်မှ ရန်ကုန်-အမြန်လမ်းဟောင်း၏ အနောက်ဘက်ရှိ တပ်ရင်းများတွင် စစ်အင်အားဖြည့်တင်းနေကြောင်း အရင်းအမြစ်အချို့က ဆိုသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ပဲခူးတိုင်းအတွင်း မြို့နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦး သေဆုံးသည့် တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် မင်းလှမြို့နယ်ထဲတွင် စစ်တပ်က အင်အားရာချီအသုံးပြု၍ စစ်ကြောင်းထိုးလျက်ရှိသည်။<ref name=":2" /> === သပိတ်ကျင်းမြို့အား စစ်ကောင်စီတပ်များ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခြင်း === စစ်ကောင်စီတပ်များသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ သိမ်းယူထားသည့် [[သပိတ်ကျင်းမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါမြို့ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ တပ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က [[မန္တလေးမြို့]]မှ မိုင် ၈၀ ကျော်ကွာဝေးပြီး ရွှေတွင်းများကြောင့် ထင်ရှားသော သပိတ်ကျင်းမြို့အပါအဝင် မြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်စခန်းအများအပြားကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cx2v94y7lxqo|title=သပိတ်ကျင်းကို စစ်ကောင်စီ ပြန်ရ|accessdate=2025-7-25|publisher=BBC Burmese}}</ref> သို့ရာတွင် အမှတ် (၂) စစ်အခြေခံလေ့ကျင့်ရေးတပ်၊ ကျောက်ကြီးနည်းပညာတပ်နှင့် အမှတ် (၁၃) တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း (တကက ၁၃) တည်ရှိရာ ၇ မိုင်ကျေးရွာနှင့် တွင်းငယ်ကျေးရွာအနီးရှိ စစ်စခန်းအချို့မှာ ကျန်ရှိနေခဲ့ပါသည်။ စဉ့်ကူးနှင့် သပိတ်ကျင်းမြို့တို့ကို တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ထိုးစစ်ဆင်စဉ်အတွင်း အထက်ပါတပ်စခန်း (၃) ခုသို့ စစ်ကောင်စီတပ်များ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြပြီး အင်အားပြန်လည်စုစည်းကာ သပိတ်ကျင်းနယ်အတွင်းသို့ ပြန်လည်ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65380/|title=သပိတ်ကျင်းမြို့ ကို စစ်ကောင်စီတပ် ပြန်လည်ထိန်းချုပ်|accessdate=2025-7-24|publisher=Myanmar Now|archive-date=1 August 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250801210916/https://myanmar-now.org/mm/news/65380/}}</ref> ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့ကတည်းက စစ်ကောင်စီဘက်မှ မန္တလေးမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ တော်လှန်ရေးတပ်များ ထိန်းချုပ်ထားသည့် မတ္တရာနှင့် သပိတ်ကျင်းမြို့များဆီသို့ စစ်ကြောင်းထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြေပြင်မှ စစ်ကြောင်းထိုးခြင်းအပြင် စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်ရေးစစ်သင်္ဘော ၅ စင်းပါဝင်သည့် သင်္ဘောအုပ်စုကလည်း ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် တက်လာကာ စစ်ကြောင်းထိုးလျက်ရှိသောကြောင့် ဤရက်ပိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုများနှင့် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/716012|title=သပိတ်ကျင်းမြို့ကို စစ်ကောင်စီတပ်များ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက် ပြန်ထိန်းချုပ်|accessdate=2025-7-24|publisher=DVB Burmese}}</ref> === ဒီးမော့ဆိုမြို့ === ကရင်နီတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် သိမ်းယူထားသော ဒီးမော့ဆိုမြို့ကို ၁၆ ရက်ကြာ ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၉ ရက် နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက အပြည့်အဝပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီး လိုအပ်သော နယ်မြေလုံခြုံရေးနှင့် ရှင်းလင်းရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်နေ‌ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/08/20/404761.html|title=စစ်တပ်က ဒီးမော့ဆိုမြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ ကြေညာ (ရုပ်/သံ)|publisher=The Irrawaddy|accessdate=22 August 2025}}</ref> == ၂၀၂၆ စစ်ရေးအခြေအနေများ == === တကောင်းမြို့ တိုက်ပွဲများ === မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-10 |title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/ |access-date=2026-03-12 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> စစ်ကောင်စီတပ်သည် [[သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်]]ရှိ အမှတ် (၁၃) တပ်မတော်တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးသင်တန်းကျောင်းမှတစ်ဆင့် မြောက်ဘက်သို့ စစ်ကြောင်းထိုးလာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု၊ နည်းပညာမြင့်ဒရုန်းများနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ကူများကို အလွန်အကျွံအသုံးပြုကာ မတ်လဒုတိယပတ်တွင် ထိုးစစ်အရှိန်မြှင့်တင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-03-11 |title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/ |access-date=2026-03-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=MLAT |date=2026-03-12 |title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ |url=https://myaelattathan.com/news/22992/ |access-date=2026-03-12 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref> အဆိုပါ တကောင်းမြို့သည် မန္တလေး-ဗန်းမော် ကားလမ်းမပေါ်တွင်တည်ရှိပြီး ကချင်ပြည်နယ်သို့ ဆက်သွယ်ထားသည့် စစ်ရေးအရ အချက်အချာကျသောမြို့ဖြစ်ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်မှစတင်၍ တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၇ လနီးပါးကြာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤမြို့ကျဆုံးမှုသည် စဉ့်ကူးနှင့် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်များပြီးနောက် မန္တလေးတိုင်းအတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ နယ်မြေပြန်လည်စိုးမိုးရေးလုပ်ငန်းစဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ တိုက်ပွဲများကြောင့် ဒေသခံ ငါးသောင်းကျော်မှာ စစ်ကိုင်းတိုင်းဘက်သို့ စစ်ဘေးဒုက္ခသည်များအဖြစ် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-09 |title=တကောင်းမြို့အနီးထိ စစ်တပ်ရောက်လာ၊ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73217/ |access-date=2026-03-12 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260317052002/https://myanmar-now.org/mm/news/73217/ |archive-date=17 March 2026 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=တကောင်းမြို့မှ တော်လှန်ရေးတပ်များ ဆုတ်ပေးရနိုင် |url=https://burmese.dvb.no/post/749770 |access-date=2026-03-12 |website=မန္တလေးတိုင်းထဲ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)ရဲ့ တပ်တွေထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ထိုးစစ်ဆင်နေပြီး နောက်ဆုံး သတင်းတွေအရ တော်လှန်ရေးတပ်တွေဘက်က ဆုတ်ခွာပေးရမဲ့ အခြ… |language=en}}</ref> === ကွတ်ခိုင်မြို့ တိုက်ပွဲ === {{main|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ}} ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှစတင်၍ ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်၌ စောင့်ကြည့်ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ ထပ်တူကျခြင်းတို့ကြောင့် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) တို့အကြား စစ်ရေးတင်းမာမှုများ စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ တင်းမာမှုများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲအသွင်သို့ ကူးပြောင်းကာ အရှိန်မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ MNDAA က စစ်ကြောင်း (၄) ကြောင်းဖြင့် မြို့တွင်းရှိ TNLA တပ်စခန်းများကို စတင်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြို့တွင်းရှိ TNLA ရုံးများနှင့် စခန်းအားလုံးကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မူဆယ် ၁၀၅ မိုင်ရှိ TNLA စခန်းအချို့ကိုလည်း MNDAA က ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် TNLA တပ်ဖွဲ့များ မြို့အတွင်းမှ အားလုံးဆုတ်ခွာသွားခဲ့သဖြင့် MNDAA က ကွတ်ခိုင်တစ်မြို့နယ်လုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-14 |title=ကွတ်ခိုင် - မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်မှ တိုက်ပွဲသို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5ykngzy4xzo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> === ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ === {{Main|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]] (SCEF) ကို တရားဝင်ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်/ဖက်ဒရယ်ယူနစ်များ၊ ပြည်သူ့ကိုယ်စားပြုများနှင့် အမျိုးသမီးကိုယ်စားလှယ်များဟူသော မဏ္ဍိုင် (၃) ရပ်ကို အခြေခံ၍ ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဤကောင်စီတွင် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ (EROs)၊ ဒီမိုကရေစီတော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၊ အမျိုးသမီးအစုအဖွဲ့များနှင့် ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သည်။ ကောင်စီသည် တော်လှန်ရေးအောင်ပွဲရရှိရေး၊ အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလကို စီမံခန့်ခွဲရန်နှင့် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုသစ် တည်ဆောက်ရေးတို့အတွက် ရည်ရွယ်ဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်သည်။ "စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှု" စနစ်ဖြင့် "မူဝါဒတရပ်တည်း၊ မဟာဗျူဟာတရပ်တည်း" ဟူသော မူဝါဒကို ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအား ဖျက်သိမ်းရေး၊ စစ်တပ်၏ နိုင်ငံရေးပါဝင်မှုအဆုံးသတ်ရေးနှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုသစ် ထူထောင်ရေးတို့အပါအဝင် အဓိက နိုင်ငံရေးဦးတည်ချက် (၆) ရပ်ကို ချမှတ်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ (SCEF) ဖွဲ့စည်း |url=https://burmese.dvb.no/post/155153 |access-date=2026-03-31 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု ပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီကို မကြာမီ ဖွဲ့မည် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-113924 |access-date=2026-03-31 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> === တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းပစ်ခတ်မှု === ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကရင်နီပြည်၊ [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]၊ မိုးဗြဲဒေသ၌ အမှတ် (၁) အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသ (မိုးဗြဲနယ်) တပ်နှင့် ရှမ်းတောင်-ကရင်နီတိုင်း စစ်ဌာန ဗျူဟာအမှတ် (၁၄) ကွက်ကဲမှုအောက်ရှိ အမှတ် (၁၀၀၁) မိုးဗြဲပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းတပ်တို့သည် တစ်ဖက်တွင် ရှိပြီး၊ အခြားတစ်ဖက်တွင် ယခင်က NUG လက်အောက်ခံတပ်ရင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ နောက်ပိုင်း၌ သီးခြားရပ်တည်သည့် "မိုးဗြဲ Local PDF" အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဦးအောင်မင်း ခေါင်းဆောင်သည့် တပ်ဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ဦးအောင်မင်း အပါအဝင် ၎င်း၏တပ်ဖွဲ့ဝင် ၉ ဦး ကျဆုံးပြီး တော်လှန်ရေးအင်အားစုဘက်မှ ရဲဘော် ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိကာ ၁ ဦးမှာ အသက်အန္တရာယ် စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေတွင် ရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-03 |title=မေ ၃ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာ ဝါးတင်ကား ချောက်ထဲထိုးကျလို့ ဝါးခုတ်တောင်သူ ၁၆ ဦး သေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c1j20r01d52o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-28 |title=တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းပစ်ခတ်မှုကို ကရင်နီပြည်တပ်ပေါင်းစုံစစ်ဦးစီးရုံး စတင်ကိုင်တွယ်- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=wcLgnFTsO70 |access-date=2026-05-03}}</ref> ယင်းဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ အဖြစ်မှန်ပေါ်ပေါက်ရေးနှင့် တရားမျှတမှု ဖော်ဆောင်ရေးတို့အတွက် [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|ကရင်နီပြည်ကြားကာလ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (IEC) နှင့် ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံ စစ်ဦးစီးအဖွဲ့ (JSC) တို့ ပူးပေါင်းစစ်ဆေးလျက်ရှိသည်။ ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံမှ ကိုယ်စားလှယ် ၉ ဦးပါဝင်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ကို ဧပြီလ ၂၉ ရက်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အသေးစိတ် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း IEC အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး (၂) ဗညားခွန်အောင်က [[ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာ|ရန်ကုန်ခေတ်သစ်သတင်းဌာန]]သို့ မေလ ၃ ရက်တွင် ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2026-05-02 |title=မိုးဗြဲတွင် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု အဖြစ်မှန်ပေါ်ပေါက်ရေးနှင့် တရားမျှတမှု ရရှိရေး IEC နှင့် ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံစစ်ဦးစီးအဖွဲ့တို့ ပူးပေါင်းစစ်ဆေးမည် |url=https://yktnews.com/2026/05/248860/ |access-date=2026-05-03 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archive-date=18 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518181318/https://yktnews.com/2026/05/248860/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-04-29 |title=ကရင်နီဒေသမှာ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု စစ်ဆေးနေဟု IECပြော |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/04/29/155574/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> == မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခြင်း == ၂၀၂၁ နှစ်နောက်ပိုင်းက စတင်သော လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံသို့ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ သို့မဟုတ် တပ်သားများမှ လက်နက်ချမှုများ ရှိသည်။ * ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်နေ့တွင် [[ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-02-19 |title=ဗိုလ်နဂါးလက်နက်ချတဲ့နောက် အညာလုံခြုံရေးဘယ်လောက်သက်ရောက်မလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cp85vpvj88go |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့၌ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == လူသားချင်းစာနာမှု အခြေအနေများနှင့် စစ်ရာဇဝတ်မှုများ == {{Main|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) ကာလအတွင်း စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ}} [[File:Southern Shan State hospital bombed.jpg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံအား စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအပြီး တွေ့မြင်ရစဉ် (မေ ၂၀၂၄)]] မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းစစ် စတင်ဖြစ်ပွားစဉ်ကတည်းက လူ့အခွင့်အရေး အခြေအနေသည် သိသိသာသာ ဆိုးရွားလာခဲ့သည်။ မြန်မာစစ်တပ်သည် လူသတ်မှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှု၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုနှင့် အရပ်သားများကို ပစ်မှတ်ထားမှုအပါအဝင် စစ်ရာဇဝတ်မှုများကို အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref>{{cite web |date=12 September 2022 |title=Myanmar: Increasing evidence of crimes against humanity since coup |url=https://news.un.org/en/story/2022/09/1126451 |access-date=22 September 2022 |website=UN News |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030654/https://news.un.org/en/story/2022/09/1126451 |url-status=live}}</ref> စစ်အစိုးရသည် ရာနှင့်ချီသော မိသားစုများကို ခြိမ်းခြောက်သည့် နည်းဗျူဟာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်များ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို သိမ်းယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=13 September 2022 |title='This is robbery': junta's property seizure spree |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/this-is-robbery-juntas-property-seizure-spree/ |access-date=22 September 2022 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=1 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001020347/https://www.frontiermyanmar.net/en/this-is-robbery-juntas-property-seizure-spree/ |url-status=live}}</ref> ပြည်တွင်း ပဋိပက္ခ စတင်ချိန်မှစ၍ မြန်မာစစ်တပ်နှင့် တော်လှန်ရေး အင်အားစု နှစ်ခုစလုံးသည် ပညာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို အခြေစိုက်စခန်းများနှင့် ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name=":1b">{{cite web |title=Education in the Crossfire in Myanmar: Attacks on Schools, Use by Military and Armed Groups, Skyrocketed after 2021 Takeover |url=https://www.savethechildren.org/us/about-us/media-and-news/2022-press-releases/education-in-the-crossfire-in-myanmar |access-date=22 September 2022 |website=Save the Children |language=en |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030634/https://www.savethechildren.org/us/about-us/media-and-news/2022-press-releases/education-in-the-crossfire-in-myanmar |url-status=dead }}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ၁၃ ခုတွင် စာသင်ကျောင်းများ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခံရမှု ၁၉၀ ကျော်ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။.<ref name=":1b" /> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လ စာရင်းအရ ကလေး ၇.၈ သန်းမှာ ကျောင်းပြင်ပတွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar: Crisis taking an enormous toll on children, UN committee warns |url=https://www.ohchr.org/en/statements/2022/06/myanmar-crisis-taking-enormous-toll-children-un-committee-warns |access-date=22 September 2022 |website=OHCHR |language=en |archive-date=8 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221108131611/http://www.ohchr.org/en/statements/2022/06/myanmar-crisis-taking-enormous-toll-children-un-committee-warns |url-status=live }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစနစ်သည် သိသာစွာ ပြိုလဲသွားခဲ့ပြီး<ref>{{cite web |date=25 March 2021 |title=Myanmar's post-coup healthcare collapse |url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2021/3/25/myanmars-post-coup-healthcare-breakdown |access-date=22 September 2022 |website=The New Humanitarian |language=en |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922032057/https://www.thenewhumanitarian.org/news/2021/3/25/myanmars-post-coup-healthcare-breakdown |url-status=live}}</ref> ပြည်တွင်းစစ်သည် နိုင်ငံ၏ စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံရေး အကျပ်အတည်းကို ပိုမိုဆိုးရွားစေကာ လူလေးဦးတွင် တစ်ဦးသည် စားနပ်ရိက္ခာ မလုံလောက်မှု ကြုံတွေ့နေရသည်။<ref>{{cite web |title=FAO Myanmar Response Overview – June 2022 {{!}} United Nations in Myanmar |url=https://myanmar.un.org/en/188281-fao-myanmar-response-overview-june-2022,%20https://myanmar.un.org/en/188281-fao-myanmar-response-overview-june-2022 |access-date=22 September 2022 |publisher=United Nations |archive-date=5 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605152435/https://myanmar.un.org/sites/default/files/2022-06/FAO_cc0700en.pdf }}</ref> ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် စားနပ်ရိက္ခာမလုံလောက်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ၏ ၈၀% ကျော်ရှိပြီး နိုင်ငံ၏လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံနေထိုင်သည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသနှင့် အပူပိုင်းဇုန်တို့ကို အချိုးမညီမျှစွာ ထိခိုက်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=19 October 2021 |title=Myanmar's hidden hunger |url=https://www.thenewhumanitarian.org/news/2021/10/19/Myanmar-hidden-hunger-humanitarian-needs-rise-away-from-conflict-front-lines |access-date=22 September 2022 |website=The New Humanitarian |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922032107/https://www.thenewhumanitarian.org/news/2021/10/19/Myanmar-hidden-hunger-humanitarian-needs-rise-away-from-conflict-front-lines |url-status=live}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအထိ လူပေါင်း ၁.၃ သန်းသည် ပြည်တွင်း ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရပြီး ကလေး ၁၃,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref name=":0">{{cite web |date=21 September 2022 |title=Myanmar spiralling 'from bad to worse, to horrific', Human Rights Council hears |url=https://news.un.org/en/story/2022/09/1127361 |access-date=22 September 2022 |website=UN News |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030649/https://news.un.org/en/story/2022/09/1127361 |url-status=live}}</ref><ref name="Mike"/> အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ လိုအပ်နေပြီး လူပေါင်း ၁၇.၆ သန်းခန့် ပြည်တွင်း အိုးအိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရကာ အရပ်ဘက် အဆောက်အအုံ ၅၅,၀၀၀ ပျက်ဆီးသွားကြောင်း ကုလသမဂ္ဂက ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားသည်။<ref>{{cite web |date=16 March 2023 |title=More than two years on, impact of Myanmar military coup 'devastating' |url=https://news.un.org/en/story/2023/03/1134682 |access-date=21 March 2023 |website=UN News |archive-date=21 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321020930/https://news.un.org/en/story/2023/03/1134682 |url-status=live}}</ref> ချင်းရေးရာအဖွဲ့ချုပ် (ICA) ၏ စာရင်းများအရ ချင်းပြည်နယ်လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ခန့်နီးပါးသည် ပဋိပက္ခများကြောင့် နေရပ်စွန့်ခွာတိမ်းရှောင်နေကြသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချင်းပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ ၅၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိရာ၊ စစ်ကောင်စီအာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၎င်းတို့အထဲမှ လူဦးရေ ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှာ စစ်ဘေးတိမ်းရှောင်နေကြရကြောင်း သိရသည်။ ICA ကောက်ယူထားသည့် စာရင်းများနှင့် အကူအညီပေးသူများ၏ မှတ်တမ်းများအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လအတွင်း လူဦးရေ ၁၃၀,၀၀၀ သည် ချင်းပြည်နယ်တွင်းမှာပင် နေရပ်ရွှေ့ပြောင်းတိမ်းရှောင်နေရသည်။ ကျန် ၇၀,၀၀၀ ခန့်သော မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မီဇိုရမ်၊ မဏိပူရပြည်နယ်နှင့် နယူးဒေလီမြို့များတွင် ဒုက္ခသည်အဖြစ် ခိုလှုံနေကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/18/62462|title=ချင်းပြည်နယ် လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်နီးပါး ပဋိပက္ခကြောင့် နေရပ်တိမ်းရှောင်|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-16}}</ref> ဉာဏ်လင်းသစ် သုတေသနအဖွဲ့က ဩဂုတ် ၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် "ဝေဟင်နှင့်မြေပြင်ကပ်ဘေးကြားမှ မြေစာပင်ဘဝများ" အစီရင်ခံစာအရ မတ်လ ၂၈ ရက်မှ ဇွန်လကုန်အထိ အင်အားပြင်းငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အရပ်သား ၇၅၁ ဦး သေဆုံးကာ ၁,၄၀၀ ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/06/64428|title=ငလျင်အပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား ၇၀၀ ကျော်သေဆုံးဟု ဉာဏ်လင်းသစ် အစီရင်ခံစာ ဖော်ပြ|publisher=Mizzima|accessdate=5 August 2025}}</ref> == အခြားရှုထောင့်များ == ===နိုင်ငံရေးပြစ်ဒဏ်များနှင့် နိုင်ငံတကာ အာရုံစိုက်မှု=== အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဦး[[ရည်မွန်]]က နိုင်ငံတကာအနေဖြင့် [[ယူကရိန်းနိုင်ငံ|ယူကရိန်း]]အား ထောက်ပံ့မှုပေးသကဲ့သို့ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအား အကူအညီပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-resistance-urges-west-provide-arms-fight-against-junta-2022-05-17/ |title=Myanmar resistance urges West to provide arms for fight against junta |date=17 May 2022 |access-date=2022-10-22 |editor=Martin Petty |work=Reuters |language=en |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-resistance-urges-west-provide-arms-fight-against-junta-2022-05-17/ |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ဦး[[ဇေယျာသော်|ဖြိုးဇေယျာသော်]]နှင့် ဦး[[ကျော်မင်းယု]] ခေါ် ကိုဂျင်မီ အပါအဝင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားလေးဦးအား ကွပ်မျက်ပြီးဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ရာ ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ပထမဆုံး ပြန်လည်ကျင့်သုံးသော သေဒဏ်စီချင်ရက် ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=25 July 2022 |title=Myanmar: First executions in decades mark atrocious escalation in state repression |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/07/myanmar-first-executions-in-decades-mark-atrocious-escalation-in-state-repression/ |access-date=2022-09-22 |website=Amnesty International |language=en |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030634/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/07/myanmar-first-executions-in-decades-mark-atrocious-escalation-in-state-repression/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |author1=Helen Regan |author2=Rhea Mogul |title=Myanmar junta executes leading democracy activists |url=https://www.cnn.com/2022/07/24/asia/myanmar-executions-pro-democracy-figures-intl-hnk/index.html |access-date=25 July 2022 |website=Cnn.com |date=25 July 2022 |archive-date=25 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725031728/https://www.cnn.com/2022/07/24/asia/myanmar-executions-pro-democracy-figures-intl-hnk/index.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar: First executions in decades mark atrocious escalation in state repression – Myanmar {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/myanmar/myanmar-first-executions-decades-mark-atrocious-escalation-state-repression |access-date=2022-09-22 |website=reliefweb.int |language=en |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030633/https://reliefweb.int/report/myanmar/myanmar-first-executions-decades-mark-atrocious-escalation-state-repression |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=26 July 2022 |title=Myanmar executions: US presses China to rein in junta, saying it cannot be 'business as usual' |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jul/26/myanmar-executions-us-presses-china-to-rein-in-junta-saying-it-cannot-be-business-as-usual |access-date=2022-09-22 |website=the Guardian |language=en |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030633/https://www.theguardian.com/world/2022/jul/26/myanmar-executions-us-presses-china-to-rein-in-junta-saying-it-cannot-be-business-as-usual |url-status=live }}</ref> ကွပ်မျက်မှုအပေါ် [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]]၊ ဂျီ-၇ နိုင်ငံများဖြစ်သည့် [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]၊ [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]၊ [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ နှင့် [[ဥရောပ သမဂ္ဂ]]တို့က အလွန်ဝမ်းနည်းရကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=G7 Foreign Ministers' Statement on the Myanmar Military Junta's Executions |url=https://www.state.gov/g7-foreign-ministers-statement-on-the-myanmar-military-juntas-executions/ |access-date=2022-08-05 |website=United States Department of State |language=en |archive-date=31 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831155515/https://www.state.gov/g7-foreign-ministers-statement-on-the-myanmar-military-juntas-executions/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=26 July 2022 |title=World condemns Myanmar junta for 'cruel' execution of activists |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-execute-four-democracy-activists-state-media-2022-07-25/ |access-date=2022-09-22 |archive-date=14 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214025934/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-execute-four-democracy-activists-state-media-2022-07-25/ |url-status=live }}</ref> [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]၏ တရားရုံးက နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား အဂတိလိုက်စားမှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် ခြောက်နှစ်ကို ဇူလိုင်လတွင် ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=15 August 2022 |title=Myanmar junta court jails Suu Kyi for six years for corruption |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220815-myanmar-junta-court-jails-suu-kyi-for-six-years-for-corruption |access-date=2022-09-21 |website=France 24 |language=en |archive-date=4 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004090813/https://www.france24.com/en/live-news/20220815-myanmar-junta-court-jails-suu-kyi-for-six-years-for-corruption |url-status=live }}</ref> စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ရွေးကောက်ပွဲ မဲသမာမှုဖြင့် နောက်ထပ် ထောင်ဒဏ် သုံးနှစ်ကို ချမှတ်ခဲ့ရာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အတွက် ပုဒ်မအမျိုးမျိုးဖြင့် စုစုပေါင်းထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar's Aung San Suu Kyi gets 3 years' jail for election fraud |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/9/2/myanmars-aung-san-suu-kyi-gets-3-years-prison-for-election-fraud |access-date=2022-09-21 |website=www.aljazeera.com |language=en |archive-date=19 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019052656/https://www.aljazeera.com/news/2022/9/2/myanmars-aung-san-suu-kyi-gets-3-years-prison-for-election-fraud |url-status=live }}</ref> ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]ရှိ [[ရိုဟင်ဂျာ]]ဒုက္ခသည်စခန်းတစ်ခုသို့ တပ်မတော်က ပစ်ခတ်လိုက်သော မော်တာကျည်နှစ်လုံး ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ရာ တစ်ဦးသေဆုံးပြီး ငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ ရဟတ်ယာဉ်များသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်လေပိုင်နက်သို့ ဝင်ရောက်ကာ [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]အား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နှစ်ရက်အကြာတွင် မြန်မာသံအမတ် အောင်ကျော်စိုးအား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံက ဆင့်ခေါ်ကာ သတိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Chowdhury |first=Tanvir |date=23 September 2022 |title=Tensions as Bangladesh accuses Myanmar of firing in its territory |url=https://www.youtube.com/watch?v=-cuADbo6VyI |work=Al Jazeera |location=Tumbru, Bangladesh |access-date=19 October 2022 |archive-date=19 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019204856/https://www.youtube.com/watch?v=-cuADbo6VyI |url-status=live }}</ref><ref name="Daily Star">{{cite news |author=<!--not stated--> |date=19 September 2022 |title=Dhaka summons Myanmar ambassador again, protests land, airspace violation |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/diplomacy/news/bangladesh-summons-myanmar-ambassador-strongly-protests-land-airspace-violation-3122161 |work=The Daily Star |location=Dhaka |access-date=19 October 2022 |archive-date=19 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019204856/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/diplomacy/news/bangladesh-summons-myanmar-ambassador-strongly-protests-land-airspace-violation-3122161 |url-status=live }}</ref> အောက်တိုဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[:en:AK Abdul Momen|အေကေ အဘူမိုမန်]]က ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်သံအမတ်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီးနောက် နယ်စပ်ဒေသတွင် မြန်မာမှ ဗုံးကြဲနေမှုများ ရပ်တန့်ရန် ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Bangladesh Credits Chinese Intervention With Stopping Myanmar Border Blasts |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/bangladesh-credits-chinese-intervention-with-stopping-myanmar-border-blasts.html |last=Rashid |first=Muktadir |work=The Irrawaddy |date=21 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022174504/https://www.irrawaddy.com/news/burma/bangladesh-credits-chinese-intervention-with-stopping-myanmar-border-blasts.html |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းတစ်ခုအား တပ်မတော်က [[လက်ယက်ကုန်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ကလေး ၁၁ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၇ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar army helicopters fire on school, killing 6: reports |url=https://asia.nikkei.com/Politics/Myanmar-army-helicopters-fire-on-school-killing-6-reports |access-date=2022-09-22 |website=Nikkei Asia |language=en-GB |archive-date=19 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220919182346/https://asia.nikkei.com/Politics/Myanmar-army-helicopters-fire-on-school-killing-6-reports |url-status=dead }}</ref> တပ်မတော်ကမူ အဆိုပါရွာအတွင်း [[ကေအိုင်အေ]]နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပီဒီအက်ဖ်]]များ ခိုအောင်းနေသဖြင့် တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite news |date=20 September 2022 |title=Myanmar army helicopters fire on school, killing 13, media and residents say |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-helicopters-fire-school-killing-six-media-residents-2022-09-19/ |access-date=2022-09-22 |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030633/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-helicopters-fire-school-killing-six-media-residents-2022-09-19/ |url-status=live }}</ref> အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုအပေါ် [[ကုလသမဂ္ဂ]]နှင့် [[ဥရောပ သမဂ္ဂ]]အပါအဝင် နိုင်ငံတကာက ရှုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=20 September 2022 |title=Myanmar: Guterres strongly condemns army attacks which left 11 children dead |url=https://news.un.org/en/story/2022/09/1127201 |access-date=2022-09-22 |website=UN News |language=en |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030644/https://news.un.org/en/story/2022/09/1127201 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar: Statement by the spokesperson on the latest attack against a school in Tabayin {{!}} EEAS Website |url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/myanmar-statement-spokesperson-latest-attack-against-school-tabayin_en |access-date=2022-09-22 |website=www.eeas.europa.eu |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922030635/https://www.eeas.europa.eu/eeas/myanmar-statement-spokesperson-latest-attack-against-school-tabayin_en |url-status=live }}</ref> ===ကြားကာလ ဗဟိုဘဏ် === စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရေးဝန်ကြီး ဦး[[တင်ထွန်းနိုင်]]ဦးဆောင်သော ကြားကာလဗဟိုဘဏ်ကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ နေပြည်တော်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်က ထိန်းချုပ်ထားသော နိုင်ငံခြား အရံငွေများများ ပြန်လည်ရယူရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref>{{cite web|url= https://www.irrawaddy.com/news/myanmars-crisis-the-world/myanmar-juntas-central-bank-had-6-8-bn-in-reserves-at-14-intl-banks-in-march.html|title=Myanmar Junta's Central Bank Had $6.8 Bn in Reserves at 14 Int'l Banks in March}}</ref> အခြားဘဏ်များမှ ကျပ်ငွေ ၄၄ ဘီလီယံကို ကြားကာလဗဟိုဘဏ်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်ဟု သတင်းများက ဆိုသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/business/economy/myanmars-civilian-government-takes-control-of-seized-funds.html|title=Myanmar's Civilian Government Takes Control of Seized Funds}}</ref> ကြားကာလဗဟိုဘဏ်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် နွေဦးဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်ကိုလည်း တည်ထောင်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://bnn.network/finance-nav/spring-development-bank-myanmars-first-crypto-and-blockchain-based-bank-set-for-soft-launch/|title=Spring Development Bank, Myanmar's First Crypto and Blockchain-Based Bank, Set for Soft Launch|date=21 July 2023|access-date=11 January 2024|archive-date=3 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203193210/https://bnn.network/finance-nav/spring-development-bank-myanmars-first-crypto-and-blockchain-based-bank-set-for-soft-launch/}}</ref> == ဒေသအလိုက် ထိတွေ့မှုများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ == {| class="wikitable" |+ ! !နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ(SAC) !အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG) !အခြားအဖွဲ့အစည်း |- |'''ကချင်ပြည်နယ်''' |'''တပ်မတော်''' #{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Northern_Command_of_Myanmar_Army.svg}} မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် #{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Northern_Command_of_Myanmar_Army.svg}} ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(တနိုင်း) #{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Northern_Command_of_Myanmar_Army.svg}} အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် #{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Northern_Command_of_Myanmar_Army.svg}} အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် #{{flagicon image|Myanmar_Artillery_Corps.svg}} အမှတ်(၉၀၄)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် #{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Northern_Command_of_Myanmar_Army.svg}} အမှတ်(၃)ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ် #{{flagicon image|Emblem_of_the_Myanmar_Air_Force.svg}} မြစ်ကြီးနားလေတပ်စခန်းဌာနချုပ် '''နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့''' #{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_the_Myanmar_Border_Guard_Forces.svg}} ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ်တပ်မတော် ##{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_the_Myanmar_Border_Guard_Forces.svg}} အမှတ်(၁၀၀၁)တပ်ရင်း ##{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_the_Myanmar_Border_Guard_Forces.svg}} အမှတ်(၁၀၀၂)တပ်ရင်း ##{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_the_Myanmar_Border_Guard_Forces.svg}} အမှတ်(၁၀၀၃)တပ်ရင်း '''ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်''' #{{flagicon image|Flag_of_the_Shanni_Nationalities_Army.svg}} အမှတ်(၆၁၄)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Shanni_Nationalities_Army.svg}} အမှတ်(၇၅၃)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Shanni_Nationalities_Army.svg}} အမှတ်(၈၉၁)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Shanni_Nationalities_Army.svg}} အမှတ်(၉၇၂)တပ်မဟာ |'''ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန''' #{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် '''ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်''' #{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၁)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၂)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၃)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၅)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၇)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၈)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၉)တပ်မဟာ | |- |'''မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး''' |တပ်မတော် #{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Central_Command.svg}} အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် #{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_No.(99)_Light_Infantry_Division_of_the_Myanmar_Army.svg}} အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် #{{flagicon image|Myanmar_Artillery_Corps.svg}} အမှတ်(၇၀၇)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် #{{flagicon image|Emblem_of_the_Myanmar_Air_Force.svg}} မိတ္ထီလာလေတပ်စခန်းဌာနချုပ် #{{flagicon image|Emblem_of_the_Myanmar_Air_Force.svg}} လေကြောင်းအတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ #{{flagicon image|Myanmar_Police_Emblem.png}} မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး #{{flagicon image|Shoulder_Insignia_of_Security_Police_Force_Myanmar.png}} အမှတ်(၃)လုံခြုံရေးရဲကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့မှူးရုံး အမျိုးသား၊ ဘာသာ၊ သာသနာ စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ #{{flagicon image|Sasana_Flag_–_Buddhist_flag_in_Myanmar.png}} ပျူစောထီး |'''ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန''' #{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် '''ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ''' #{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ | |- |'''ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ''' |'''တပ်မတော်''' #{{flagicon image|Shoulder_Sleeve_of_Myanmar_Army.svg}} စစ်ရုံး(ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန) #{{flagicon image|Shoulder_Sleeve_of_Myanmar_Army.svg}} အထူးချေမှုန်းရေးတပ်ဖွဲ့(SOTF) #{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Nay_Pyi_Daw_Command.svg}} နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် #{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Nay_Pyi_Daw_Command.svg}} အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် #{{flagicon image|Myanmar_Artillery_Corps.svg}} အမှတ်(၈)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် '''မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့''' #{{flagicon image|Myanmar_Police_Emblem.png}} မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ဌာနချုပ် #{{flagicon image|Myanmar_Police_Emblem.png}} နေပြည်တော်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး #{{flagicon image|Shoulder_Insignia_of_Security_Police_Force_Myanmar.png}} အမှတ်(၁)လုံခြုံရေးရဲကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့မှူးရုံး |'''ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန''' #{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် '''ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ''' #{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} ‌နေပြည်တော် ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ | |- |'''ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)''' |'''တပ်မတော်''' #{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Northern_East_Command_of_Myanmar_Army.svg}} အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် #{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Northern_East_Command_of_Myanmar_Army.svg}} ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လောက်ကိုင်) #{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Myanmar_Infantry_Corps_with_shape.svg}} အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် #{{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Myanmar_Infantry_Corps_with_shape.svg}} အမှတ်(၁၆)ခြေလျင်တပ်မဟာဌာနချုပ် #{{flagicon image|Shoulder_Sleeve_Insignia_of_Myanmar_Armour_Corps.svg}} အမှတ်(၇၃)သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် #{{flagicon image|Myanmar_Artillery_Corps.svg}} အမှတ်(၉၀၂)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် #{{flagicon image|Emblem_of_the_Myanmar_Air_Force.svg}} အရှေ့ပိုင်းလေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် '''ပြည်သူ့စစ်''' #ကိုးကန့်ပြည်သူ့စစ် '''မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့''' #{{flagicon image|Myanmar_Police_Emblem.png}} ရှမ်းပြည်နယ် ဒုတိယပြည်နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး |'''ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ''' #{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} ‌ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ '''ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်''' #{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၄)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၆)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Kachin_Independence_Army_flag.svg}} အမှတ်(၁၀)တပ်မဟာ '''မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်''' #{{flagicon image|Flag_of_the_Myanmar_National_Democratic_Alliance_Army.svg}} အမှတ်(၂၁၁)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Myanmar_National_Democratic_Alliance_Army.svg}} အမှတ်(၃၁၁)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Myanmar_National_Democratic_Alliance_Army.svg}} အမှတ်(၅၁၁)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Myanmar_National_Democratic_Alliance_Army.svg}} အမှတ်(၆၁၁)တပ်မဟာ '''တအောင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်''' #{{flagicon image|Flag_of_the_Ta'ang_National_Liberation_Army.svg}} အမှတ်(၁)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Ta'ang_National_Liberation_Army.svg}} အမှတ်(၂)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Ta'ang_National_Liberation_Army.svg}} အမှတ်(၃)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Ta'ang_National_Liberation_Army.svg}} အမှတ်(၄)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Ta'ang_National_Liberation_Army.svg}} အမှတ်(၅)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Ta'ang_National_Liberation_Army.svg}} အမှတ်(၆)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Ta'ang_National_Liberation_Army.svg}} အမှတ်(၇)တပ်မဟာ |'''ရှမ်းပြည်တပ်မတော်(မြောက်ပိုင်း)''' #{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၁)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၂၇)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၃၆)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၇၂)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၇၄)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၁၅၃)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၆၁၂)တပ်မဟာ #{{flagicon image|Flag_of_the_Shan_State_Army-North.svg}} အမှတ်(၇၀၂)တပ်မဟာ |- |'''ရခိုင်ပြည်နယ်''' |'''တပ်မတော်''' #{{flagicon image|MM_Western_RMC_Badge.svg}} အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် #{{flagicon image|MM_Western_RMC_Badge.svg}} ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ) #{{flagicon image|MM_Western_RMC_Badge.svg}} အမှတ်(၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် #{{flagicon image|MM_Western_RMC_Badge.svg}} အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် #{{flagicon image|Arm_Badge_or_Shoulder_Sleeve_of_Myanmar_Navy.svg}} ဓညဝတီရေတပ်စခန်းဌာနချုပ် '''မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့''' #{{flagicon image|Myanmar_Police_Emblem.png}} ရခိုင်ပြည်နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး #{{flagicon image|Myanmar_Police_Emblem.png}} အမှတ်(၁)နယ်ခြားစောင့်ရဲကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့မှူးရုံး #{{flagicon image|Myanmar_Police_Emblem.png}} အမှတ်(၄)လုံခြုံရေးရဲကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့မှူးရုံး '''ရခိုင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် #{{flagicon image|Flag_of_the_Arakan_Liberation_Party.svg}} အမှတ်(၉)တပ်ရင်း #{{flagicon image|Flag_of_the_Arakan_Liberation_Party.svg}} ဓညဝတီတပ်ရင်း #{{flagicon image|Flag_of_the_Arakan_Liberation_Party.svg}} ရခိုင်ရိန်းဂျားတပ်ရင်း #{{flagicon image|Flag_of_the_Arakan_Liberation_Party.svg}} ရာမဝတီတပ်ရင်း |'''ရက္ခိုင့်တပ်တော်''' #{{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} အာလဇာစစ်ဒေသ #{{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} နိုဗာစစ်ဒေသ #{{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} ဗီတာစစ်ဒေသ | |} ==နှစ်ဖက်အင်အား== ===နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ=== {{main|တပ်မတော်}} [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]တွင် တိုက်ခိုက်ရေးတပ်များဖြစ်သည့် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၊ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်၊ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ လက်အောက်ခံ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းပေါင်း ၅၂၂ ရင်းရှိပြီး ပျှမ်းမျှအင်အား ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းတစ်ရင်းလျှင် အင်အား ၁၄၀ ခန့်ဖြင့် စုစုပေါင်း အင်အား ၇၅,၀၀၀ အောက်သာရှိသည်။ လက်ရုံး/ဝန်ထမ်း/အကူ တပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့များမှာ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများထက် ခိုင်မာသဖြင့် တပ်ရင်းတစ်ရင်းလျှင် အင်အား ၂၀၀ မှ ၃၀၀ ကျော်အထိ ရှိပြီး တပ်ရင်းပေါင်း ၂၀၀ ကျော်ဖြင့် လက်ရုံး/ဝန်ထမ်း/အကူတပ်ရင်းများ စုစုပေါင်း အင်အား ၆၀,၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။ စစ်ရုံးအပါအဝင်၊ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ၊ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်များ၊ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်များ၊ အမြှောက်စခန်းဌာနချုပ်များ၊ သံချပ်ကာစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ၊ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်များ၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ၊ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံများ၊ စစ်ကြောရေးစခန်းများ၊ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်/ကျောင်းများ၊ တပ်မတော်ဆေးရုံများ၊ အခြားဌာနများ အစရှိသည်တို့တွင် ဦးစီးတာဝန်(ရုံးလုပ်ငန်း) ထမ်းဆောင်သူများ၊ အခြားဝန်ထမ်းများ စုစုပေါင်း အင်အား ၂၀,၀၀၀ အောက်တွင် ရှိသည်။ တပ်မတော်(ကြည်း)က ဖွဲ့စည်းထားသော အထူးတပ်ဖွဲ့မှာ အင်အား ၂,၀၀၀ အောက်တွင် ရှိသည်။ သို့ဖြစ်၍ တပ်မတော်(ကြည်း)၏ အင်အားမှာ ၁၅၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်တွင် ရှိသည်။{{cn}} [[တပ်မတော် (ရေ)]]တွင် ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ၊ ရေတပ်သင်္ဘောကျင်းများ၊ ရေယာဉ်စုများ၊ ရေတပ်တပ်ရင်းများရှိပြီး စုစုပေါင်း အင်အား ၂၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။{{cn}} [[တပ်မတော် (လေ)]]တွင် လေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ၊ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ၊ လေတပ်နှင့်သက်ဆိုင်သည့် ရုံး/စခန်း/ဌာန/တပ်များရှိပြီး စုစုပေါင်း အင်အား ၂၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။{{cn}} ထို့ကြောင့် တပ်မတော်၏ စုစုပေါင်းအင်အားမှာ ၂၀၀,၀၀၀ အောက်တွင်ရှိသည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော်တွင် တက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးတပ်(UTC)များ ဖွဲ့စည်းထားရှိခဲ့ရာ တပ်ဖွဲ့ဝင်သင်တန်းသားပေါင်း သောင်းဂဏန်းအထိ ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့မှာ အင်အား ၇၀,၀၀၀ အောက်ရှိသည်။ နယ်ခြားစောင့်တပ်များ၊ ပြည်သူ့စစ်များမှာ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး၌ ၁၀,၀၀၀ ကျော် ရှိသည်။ အမျိုးသားရေးသမားများ၊ စစ်တပ်ထောက်ခံသူများကို အခြေပြုထားသော ပျူစောထီးများမှာ နိုင်ငံအနှံ့တွင် အင်အား သောင်းကျော် ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့၊ အရန်မီးသတ်တပ်ဖွဲ့၊ မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း စသော အဖွဲ့အစည်းများကိုလည်း စစ်ကောင်စီက လုံခြုံရေးအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းထားရန် ညွှန်ကြားထားပြီး လက်နက်တပ်ဆင်ခြင်းမရှိသော်လည်း ရပ်ကွက်/ကျေးရွာ၊ မြို့နယ်လုံခြုံရေးများတွင် ဖွဲ့စည်းပေးထားရာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် စုစုပေါင်း အင်အား ၂၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ရှိသည်။ စစ်ကောင်စီ၏ နောက်ထပ်အင်အားအရင်းအမြစ်မှာ အစိုးရတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလအတွင်း ပေါက်ကြားလာသော လျှို့ဝှက်အမိန့်စာများအရ အစိုးရဌာနဆိုင်ရာတိုင်းတွင် ဝန်ထမ်းများဖြင့် တပ်ခွဲ ၂ ခွဲစီ ဖွဲ့စည်းပြီး လုံခြုံရေးတာဝန်ပေးအပ်ရန်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော လက်နက်ခဲယမ်းကိုင်ဆောင်ခွင့်မူ အရ အစိုးရဝန်ထမ်းများသည် လိုင်စင်မလိုအပ်ဘဲ ပါမစ်ဖြင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်နိုင်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားရာ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများအား စစ်ကောင်စီက စစ်ရေးအင်အားအဖြစ် ပြောင်းလဲလာနိုင်ကြောင်း အများက ရှုမြင်သုံးသပ်ကြသည်။ သို့သော် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဦးစီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာန၊ အကျဉ်းဦးစီးဌာန၊ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန အစရှိသော ဌာနများမှာ အစကပင် ကန့်သတ်ချက်ဖြင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့်ရရှိထားပြီး တပ်မတော်နှင့် စစ်ရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများအပါအဝင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဦးရေ ၂ သန်းကျော်ရှိသည်။ တပ်မတော်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက်တွင် တပ်ပြေးနှင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များနှင့်ပူးပေါင်းသွားသူ(CDM) ဦးရေမှာ ၁၅,၀၀၀ ကျော်အထိရှိပြီး တပ်တွင်း၌ပင် အခါအခွင့်သင့်လျှင် စွန့်ခွာရန် စောင့်ဆိုင်းနေသူများ ရှိကြသည်။ သို့ရာတွင် ရှေ့တန်းစစ်ဆင်ရေးမထွက်ရသော တပ်မတော်(ရေ)နှင့် တပ်မတော်(လေ)ကဲ့သို့ တပ်ဖွဲ့များမှာ တပ်မတော်(ကြည်း)နှင့်ယှဉ်လျှင် အင်အားပြုန်းတီးမှု နည်းပါးသည်။ ပြည်သူအများစုမှာ တပ်မတော်ကိုလက်မခံကြသဖြင့် တပ်မတော်၏ စစ်သားစုဆောင်းရေးအပြင် အရာရှိလောင်းများမှာလည်း သိသိသာသာ ကျဆင်းလျက်ရှိသည်။ အမျိုးသားရေးသမားများ၊ စစ်တပ်ထောက်ခံသူများ၊ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ၊ ၎င်းတို့နှင့်ပတ်သက်ဆက်နွယ်သူများပင် တပ်မတော်၏ ရင်ဆိုင်နေရသော အခြေအနေများကြောင့် တပ်မတော်ထဲဝင်ရန် ဆန္ဒမရှိကြပေ။ သို့ရာတွင် ၎င်းတို့အပါအဝင် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၊ ရပ်ကျေးအဖွဲ့များမှာ မူဝါဒအရ တပ်မတော်ကို ထောက်ခံကြသူများလည်း ရှိကြသည်။။ ခရိုနီ (ခေါ်) နိုင်ငံထိပ်တန်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းယှဉ်များမှာလည်း တပ်မတော်ကို ငွေကြေး၊ နည်းပညာ အစရှိသည်တို့ဖြင့် ကူညီထောက်ပံ့ကြသည်။ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်အချို့မှာလည်း လက်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ အကြီးအကဲများနှင့် ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးများ ရှိကြသည်။ ===အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ=== {{Main article|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်}} အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရတွင် အဓိက စစ်ရေးအင်အားမှာ သန္ဓေပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ (တစ်နည်းအားဖြင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကွပ်ကဲမှုကို ခံယူသော PDF များ) နှင့် ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ (Local PDF) ဟူ၍ ရှိသည်။ သန္ဓေပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များကို တပ်ရင်း ၃၀၀ ကျော်၊ မြို့နယ်များအလိုက် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့(ပကဖ)များဖွဲ့စည်းထားပြီး ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များမှာမူ ကျေးလက်/မြို့ပြဒေသ နေရာအနှံ့အပြားတွင် ရှိသည်။ အင်အားအားဖြင့် ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များမှာ ဒေသခံပြည်သူများပါဝင်ကြသဖြင့် သန္ဓေပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များထက် အင်အားများကြသည်။ သို့ရာတွင် ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ အားနည်းချက်မှာ လက်နက်၊ ရိက္ခာလုံလောက်စွာ မရရှိကြပေ။ အချို့တပ်ဖွဲ့များမှာ ခေတ်မီလက်နက်များ ကိုင်ဆောင်နိုင်သော်လည်း အချို့တပ်ဖွဲ့များမှာ လက်လုပ်လက်နက်များကိုသာ အသုံးပြုကြရသည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ တပ်ဖွဲ့များမှာမူ လက်နက်၊ ရိက္ခာပိုမိုလုံလောက်ကြပြီး ဖွဲ့စည်းပုံလည်း ကျစ်လျစ်ကြသည်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ မဟာမိတ် စစ်ရေးအင်အားမှာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ ဖြစ်ကြသည်။ ကချင်ပြည်နယ်တွင် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်၊ ချင်းပြည်နယ်တွင် ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တအောင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ မြန်မအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်၊ ကယားပြည်နယ်တွင် ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ ကရင်နီတပ်မတော်၊ ကရင်ပြည်နယ်တွင် ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ ကော်သူးလေတပ်မတော် အစရှိသည်တို့ဖြင့် စစ်ရေးမဟာမိတ်အဖြစ်သော်လည်းကောင်း၊ သက်ဆိုင်ရာ တိုင်း/ပြည်နယ်၏ အစိုးရနှင့် ဖက်ဒရယ်အစိုးရကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖြစ်သော်လည်းကောင်း၊ ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ်သော်လည်းကောင်း နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီနှင့် ၎င်းအင်အားစုများကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်လျက်ရှိသည်။ == အခြားကြည့်ရန် == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|၂၀၁၂-၂၀၂၂ မြန်မာဆန္ဒပြမှုများ]] * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|<br />]] ==မှတ်စုများ== {{notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] je5qikzoeej7ensfehzyl0h8qi67uf7 0 224469 1062903 1033110 2026-11-11T03:37:20Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062903 wikitext text/x-wiki {{Short description|ဘီးလေးလုံးတပ်ထားသော လူအားဖြင့် မောင်းနှင်သောယာဉ်}} [[File:Quadricycle Intl Q-cycle-6 06.JPG|thumb|ခရီးသွားဧည့်သည်များ ငှားရမ်းစီးနင်းသည့် လေးဘီးစက်ဘီး (Quadricycle International Q-Cycle-6<ref name="QuadricycleIntl" />)]] [[File:Quadracycling15Jul07.jpg|thumb|ကနေဒါ မြို့ပြလမ်းတစ်ခု၌ ရပ်ထားသော လေးဘီးစက်ဘီးတစ်စီး]] '''လေးဘီးစက်ဘီး'''(quadracycle, quadricycle, quadcycle, pedal car or four-wheeled bicycle )သည် ဘီးလေးလုံးတပ်ထားသော လူအားဖြင့် မောင်းနှင်သောယာဉ်ကို ဆိုလိုသည်။ လေးဘီးစက်ဘီးများကို ၁၈၅၃-ခုနှစ်မှ စတင်အသုံးပြုလာကြပြီး၊ ခရီးသွားဧည့်သည်များအား ငှားရမ်းခြင်း၊ ခရီးသည်တင် အငှားယာဉ်အဖြစ်သုံးခြင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အလည်အပတ်အတွက် ငှားရမ်းခြင်း၊ တောင်တက်နှင့် စက်ရုံအလုပ်ရုံသုံးယာဉ်အဖြစ်သုံးခြင်း စသည့် လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုးတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ==အခေါ်အဝေါ်== လူအားဖြင့် မောင်းနှင်သော လေးဘီးစက်ဘီး ထုတ်လုပ်သူများအကြားတွင် ၎င်းယာဉ်များကို (အင်္ဂလိပ်ဘာသာအားဖြင့်) ခေါ်ဝေါ်ရာတွင် တသမတ်တည်း သဘောတူညီမှု မရှိကြပေ။ ကွာဒရာဆိုင်ကယ် (quadracycle)ကမူ အသုံးများဆုံး အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်နေသည်။ ထုတ်လုပ်သူများ အသုံးပြုသော အခေါ်အဝေါ်အချို့မှာ- * ကွာဒရာဆိုင်ကယ် (Quadracycle) - ထုတ်လုပ်သူ ၁၁-ဦး<ref name="Lightfoot">{{Cite web|url = http://www.lightfootcycles.com/quads.php|title = Quadracycles Overview|access-date = 2009-06-30|last = Lightfoot Cycles|year = n.d.|accessdate = 16 February 2022|archivedate = 30 July 2010|archiveurl = https://web.archive.org/web/20100730023037/http://www.lightfootcycles.com/quads.php}}</ref><ref name="Mobilette">{{Cite web|url = http://www.mobilette-us.com/products1.html|title = Mobilette|access-date = 2009-06-30|last = Mobilette|year = n.d.|archive-date = 8 December 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20211208215952/http://www.mobilette-us.com/products1.html}}</ref><ref name="Momentum">{{Cite web|url = http://www.momentumquadracycles.com/|title = Momentum Quadracycles|access-date = 2009-06-30|last = Momentum Quadracycles|year = n.d.|accessdate = 16 February 2022|archivedate = 26 April 2009|archiveurl = https://web.archive.org/web/20090426131744/http://www.momentumquadracycles.com/}}</ref><ref name="QuadracycleInc">{{Cite web|url = http://www.quadracycleinc.com/|title = Quadracycle Inc.|access-date = 2009-06-30|last = Quadracycle Inc.|year = n.d.|archive-date = 19 September 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20170919080722/http://www.quadracycleinc.com/}}</ref><ref name="QuadracycleInternational">{{Cite web|url=http://www.quadracycle.com/index.html|title = Little Deuce Coupe|access-date = 2009-06-30|last = Quadracycle International|year = 2006}}</ref><ref name="UltimateQuadracycle">{{Cite web|url = http://www.ultimate-quadracycle.com/|title = Ultimate Quadracycle|access-date = 2009-06-30|last = Ultimate Quadracycle|year = 2007|archive-date = 30 June 2009|archive-url = https://web.archive.org/web/20090630025957/http://www.ultimate-quadracycle.com/}}</ref><ref name="RetroTech">{{Cite web|url = http://www.aqpl43.dsl.pipex.com/MUSEUM/TRANSPORT/quadcycle/quadcycle.htm|title = The Quadracycle|access-date = 2009-07-06|last = The Museum of Retro Technology|date = January 2005|accessdate = 16 February 2022|archivedate = 22 July 2018|archiveurl = https://web.archive.org/web/20180722215749/http://www.aqpl43.dsl.pipex.com/MUSEUM/TRANSPORT/quadcycle/quadcycle.htm}}</ref><ref name="Animas">{{Cite web|url = http://animasquadracycle.com/|title = Animas Quadracycle|access-date = 2010-03-02|last = Fisher|first = Greg|year = n.d.|accessdate = 16 February 2022|archivedate = 17 March 2010|archiveurl = https://web.archive.org/web/20100317032053/http://animasquadracycle.com/}}</ref> * လေးဘီးစက်ဘီး (Four-wheel bicycle) - ထုတ်လုပ်သူ ၇-ဦး<ref name="AmSpeedster">{{Cite web|url=http://www.manta.com/c/mmjc09k/c-c-industries|title = American Speedster|access-date = 2009-06-30|last = American Speedster|year = 2009}}</ref><ref name="Pacific">{{Cite web|url= http://www.pacific-cycles.com/|title = Products |access-date = 2009-06-30|last = Pacific Cycles|year = 2009}}</ref><ref name="RBR">{{Cite web|url= http://www.hiwheel.com/|title = Rideable Bicycle Replicas|access-date = 2009-06-30|last = Rideable Bicycle Replicas|year = 2005}}</ref><ref name="RhoadesCarHomepage">{{Cite web|url = http://www.rhoadescar.com/showroom.htm|title = rhoades car models|access-date = 2009-06-30|last = Rhoades Car|year = 2009|archive-url = https://web.archive.org/web/20080730014304/http://www.rhoadescar.com/showroom.htm|archive-date = 30 July 2008|accessdate = 16 February 2022|archivedate = 30 July 2008|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080730014304/http://www.rhoadescar.com/showroom.htm}}</ref><ref name="Rowbike">{{Cite web|url = http://www.rowbike.com/420crewzer.html|title = 420 CREWZER ROWBIKE|access-date = 2009-06-30|last = Rowbike|year = 2007|accessdate = 16 February 2022|archivedate = 21 August 2008|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080821120616/http://www.rowbike.com/420crewzer.html}}</ref><ref name="BVC">{{Cite web|url = http://www.surreybikes.com/showroom.html|title = Welcome to the SurreyBikes.com showroom|access-date = 2009-06-30|last = The Buena Vista Companies|year = 2008|accessdate = 16 February 2022|archivedate = 8 August 2009|archiveurl = https://web.archive.org/web/20090808141318/http://www.surreybikes.com/showroom.html}}</ref><ref name="tecnoartsurrey">{{Cite web|url= http://www.tecnoartsurrey.com/|title = Surreys by Tecnoart of America, Inc - quadricycle and four wheel bikes|access-date = 2009-06-30|last = Tecnoart of America|year = n.d.}}</ref> * ကွာဒရီဆိုင်ကယ် (Quadricycle) - ထုတ်လုပ်သူ ၅-ဦး<ref name="QuadricycleIntl">{{Cite web|url = http://www.quadricycleintl.com/|title = Quadricycle International|access-date = 2009-06-30|last = Quadricycle International|year = n.d.|archive-date = 17 February 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220217012546/https://www.quadricycleintl.com/}}</ref><ref name="RetroTech" /><ref name="tecnoartsurrey" /><ref name="Caribriders">{{Cite web|url= http://www.caribbeanriders.com/|title = Caribbean Riders|access-date = 2009-06-30|last = Caribbean Riders Corporation|date=June 2009}}</ref><ref name="Worksman">{{Cite web|url= http://worksmancycles.com/shopsite_sc/store/html/page37.html|title = Surreys - Fun on Four Wheels|access-date = 2009-06-30|last = Worksman Trading Corporation|year = 2009}}</ref> * ကွ(ဒ်)ဆိုင်ကယ် (Quadcycle) - ထုတ်လုပ်သူ ၃-ဦး<ref name="Alternative">{{Cite web|url = http://www.alternativevehicles.com/|title = C&C Industries - Alternative Vehicles|access-date = 2009-06-30|last = Alternative Vehicles|date = June 2009|archive-url = https://web.archive.org/web/20220216135642/https://alternativevehicles.com/|archive-date = 16 February 2022|url-status = dead}}</ref><ref name="Zombie">{{Cite web|url = http://www.atomiczombie.com/product-streetfighter.htm|title = Streetfighter|access-date = 2009-06-30|last = Atomic Zombie|date = June 2009|accessdate = 16 February 2022|archivedate = 31 May 2009|archiveurl = https://web.archive.org/web/20090531071927/http://www.atomiczombie.com/product-streetfighter.htm}}</ref><ref name="GrannyBike">{{Cite web|url = http://www.thegrannybike.com/|title = THE GRANNY BIKE|access-date = 2009-06-30|last = Skeldon Bike Co. Ltd.|date = December 2008|archive-date = 16 February 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220216135653/https://www.thegrannybike.com/}}</ref> * ခြေနင်းကား (Pedal car) - ထုတ်လုပ်သူ ၂-ဦး<ref name="Enjoydrive">{{Cite web|url = http://pedal.cars.googlepages.com/home|title = Classic Pedal Cars|access-date = 2009-06-30|last = Enjoy Drive|year = 2007|archive-date = 28 August 2009|archive-url = https://web.archive.org/web/20090828160222/http://pedal.cars.googlepages.com/home}}</ref><ref name="VeryEco">{{Cite web|url= http://www.veryeco.com/index.html|title = Very eco|access-date = 2009-06-30|last = Very Eco|year = n.d.}}</ref> * ကွ(ဒ်) (Quad) - ထုတ်လုပ်သူ ၂-ဦး<ref name="Utah">{{Cite web|url= http://www.utahtrikes.com/TRIKE-UTCQUAD.html|title = Utah Trikes Quad|access-date = 2009-06-30|last = Guy Graphics, Inc|year = n.d.}}</ref><ref name="Crankit">{{Cite web|url = http://www.crank-it.com/quadhome.html|title = Mountain Quad|access-date = 2008-12-23|last = Crank-It|archive-url = https://web.archive.org/web/20110203113740/http://www.crank-it.com/quadhome.html|archive-date = 3 February 2011|accessdate = 16 February 2022|archivedate = 3 February 2011|archiveurl = https://web.archive.org/web/20110203113740/http://www.crank-it.com/quadhome.html}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:စက်ဘီးများ]] ewdt1y4m7epfb67799tegby1rdbelk7 0 231171 1062817 1045517 2026-11-10T14:20:00Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062817 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = နိုင်သုဝဏ္ဏ | image =Nai Suwunna, NUG.jpg | office = အလုပ်သမားဝန်ကြီး<br><small>([[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]])</small> |access-date= | term_start = {{start date and age|2021|5|3|df=y}} | term_end = | president = [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] | vicepresident = [[ဒူဝါလရှီးလ]] | primeminister = [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]] | appointer = [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ|CRPH]] | majority = | predecessor = | successor = | constituency = | birth_date = | birth_place = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | death_place = | party = [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]]ဝင်ဟောင်း | parents = | spouse = | children = | occupation = နိုင်ငံရေးသမား | relatives = | nationality = မွန် | alma_mater = | website = {{url|https://www.nugmyanmar.org/}} | religion = | allegiance = | branch = | serviceyears = | rank = }} '''နိုင်သုဝဏ္ဏ ''' သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]၏ အလုပ်သမားရေးရာ ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။ သူသည် မွန်ပြည်နယ် ကြားကာလပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေးကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာ ဝန်ကြီးအဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]က ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Union Minister |url=https://mol.nugmyanmar.org/ministers/union-minister-biography/|language=}}</ref><ref>{{cite news|title=BURMA COUP WATCH FOR|url=https://progressivevoicemyanmar.org/wp-content/uploads/2021/06/2038-Burma-Coup-Watch-2-Jun-2021.pdf&ved=2ahUKEwiLzLPzpdLxAhWbbysKHXqlAm4QFjANegQIChAC&usg=AOvVaw2HnZ4efE7oHuSQWO28mu2G|language=|archive-url=https://web.archive.org/web/20251206083702/https://progressivevoicemyanmar.org/wp-content/uploads/2021/06/2038-Burma-Coup-Watch-2-Jun-2021.pdf%26ved%3D2ahUKEwiLzLPzpdLxAhWbbysKHXqlAm4QFjANegQIChAC%26usg%3DAOvVaw2HnZ4efE7oHuSQWO28mu2G|archive-date=6 December 2025|access-date=20 August 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Who we are|url=https://crphmyanmar.org/who-we-are/|language=|accessdate=20 August 2022|archivedate=15 August 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220815091254/https://www.crphmyanmar.org/who-we-are/}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:သုဝဏ္ဏ၊ နိုင်}} [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)]] {{Myanmar-politician-stub}} 76edpozmaw6uob3pzoganiv7fkirowx 0 237149 1062928 1022031 2026-11-11T07:41:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062928 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အာကာသတပ်မတော်<br>United States Space Force | image = [[File:Seal of the United States Space Force.svg|frameless|200px]]<br />[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အာကာသတပ်မတော်၏ တံဆိပ်တော်|တံဆိပ်တော်]]<br />[[File:United States Space Force logo.svg|frameless|200px]]<br />ဒယ်လ်တာအမှတ်အသား | start_date = {{start date and age|2019|12|20|df=y}} | dates = | country = {{flag|United States}} | type = [[အာကာသတပ်မတော်]] | role = {{ubl|[[အာကာသကိုစစ်မှုပြုခြင်း|အာကာသလုံခြုံရေး]]|[[အာကာသစစ်ဆင်ရေး]] စွမ်းအားထုတ်ဖော်မှု|အာကာသဆိုင်ရာရွေ့လျားမှုနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး|[[သတင်းအချက်အလက်စစ်ဆင်ရေး]]|[[အာကာသပိုင်နက်တက်သိမှု]]}} | size = {{ubl|တပ်သား ၈၄၀၀<ref>{{cite web|author=Corey Dickstein |url=https://www.stripes.com/branches/space_force/2022-04-19/space-force-basic-training-guardians-air-force-5737607.html |title=Space Force to launch its first guardians-only basic training in May &#124; Stars and Stripes |publisher=Stripes.com |date= |access-date=5 May 2022}}</ref><ref name="afm1">{{cite web |url=https://www.airforcemag.com/article/2021-usaf-ussf-almanac-people/ |title=2021 USAF & USSF Almanac: Personnel |work=Air Force Magazine |date=30 June 2021 |access-date=17 August 2021 |url-status=live}}</ref>|အာကာသယာဉ် ၇၇ ခု<ref>{{cite web |url=https://www.airforcemag.com/app/uploads/2020/06/Spaceforce.pdf |title=U.S. Space Force brochure |website=www.airforcemag.com |access-date=22 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027102954/https://www.airforcemag.com/app/uploads/2020/06/Spaceforce.pdf |archive-date=27 October 2020 |url-status=dead}}</ref>}} | command_structure = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တပ်မတော်]]<br />[[အမေရိကန် လေတပ်ဌာန|လေတပ်မတော်ဌာန]] | garrison = [[ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်]]<br />[[အာလင်တန်ခရိုင်၊ ဗာဂျီးနီးယား]]၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု<ref name="USSF Fact Sheet">{{cite web|url=https://www.spaceforce.mil/About-Us/Fact-Sheet|title=U.S. Space Force Fact Sheet|date=20 December 2019|work=Spaceforce.mil|publisher=United States Space Force|access-date=21 December 2019|archive-date=16 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200116153301/https://www.spaceforce.mil/About-Us/Fact-Sheet}}</ref> | garrison_label = ဌာနချုပ် | motto = {{ubl|{{lang|la|Semper Supra}}|"Always above"|အမြဲတမ်းအထက်၌ဝယ်<ref>{{cite web|url=https://www.spaceforce.mil/News/Article/2282948/the-us-space-force-logo-and-motto|title=The U.S. Space Force logo and motto.|website=United States Space Force|access-date=13 January 2023|archive-date=22 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200722214018/https://www.spaceforce.mil/News/Article/2282948/the-us-space-force-logo-and-motto|url-status=dead}}</ref>}} | colors = | colors_label = Colors | march = Semper Supra<ref>{{cite web|url=https://www.spaceforce.mil/News/Article/3163735/space-force-reveals-official-song-semper-supra/|title=Space Force reveals official song: "Semper Supra"|website=United States Space Force|access-date=13 January 2023|archive-date=14 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221014080633/https://www.spaceforce.mil/News/Article/3163735/space-force-reveals-official-song-semper-supra/|url-status=dead}}</ref> | anniversaries = ၂၀ ဒီဇင်ဘာ | battles = | equipment = {{bulleted list |[[ဂျီပီအက်စ်]]|[[ဆက်သွယ်ရေးဂြိုဟ်တု|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ်များ]]|[[Boeing X-37B]]|[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အမျိုးသားဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေး|အမေရိကန်ဒုံးပျံသတိပေးစနစ်]]|[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အာကာသစောင့်ကြည့်ရေးကွန်ရက်]]|[[ဂြိုဟ်တုထိန်းချုပ်မှုကွန်ရက်]]}} | decorations = | website = {{URL|www.spaceforce.mil/}}<br />{{URL|www.spaceforce.com/}} <!-- Commanders --> | commander1 = {{Flagicon image|Flag of the President of the United States.svg|size=25px}} [[အမေရိကန်သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]] | commander1_label = စစ်သေနာပတိချုပ် | commander2 = {{Flagicon image|Flag of the United States Secretary of Defense.svg|size=25px}} [[လွိုက် အော်စတင်]] | commander2_label = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]] | commander3 = {{Flagicon image|Flag of the United States Secretary of the Air Force.svg|size=25px}} [[ဖရန့် ကန်ဒေါ ၃]] | commander3_label = [[အမေရိကန်လေတပ် အတွင်းရေးမှူး|လေတပ်မတော် အတွင်းရေးမှူး]] | commander4 = {{Flagicon image|Flag of the Chief of Space Operations.svg|size=25px}} [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (အမေရိကန်နိုင်ငံ)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ဘရက်ဒလေ ချန့်စ် ဆော့ဇ်မန်း]] | commander4_label = [[အာကာသစစ်ဆင်ရေးမှူးချုပ်]] | commander5 = {{Flagicon image|Flag of the Vice Chief of Space Operations.svg|size=25px}} [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (အမေရိကန်နိုင်ငံ)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ဒေးဗစ် ဒီ သော်မဆင်]] | commander5_label = [[ဒုတိယအာကာသစစ်ဆင်ရေးမှူးချုပ်]] | commander6 = {{Flagicon image|Flag of the Chief Master Sergeant of the Space Force.svg|size=25px}} CMSSF [[ရော်ဂျာ အေ တိုဘာမန်း]] | commander6_label = [[အာကာသတပ်မတော်၏ တပ်ကြပ်မှူးကြီး]] <!-- Insignia --> | identification_symbol = <div style="text-align:center">[[File:Flag of the United States Space Force.svg|border|150px]]</div> | identification_symbol_label = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အာကာသတပ်မတော်၏ အလံတော်|အလံတော်]] | identification_symbol_2 = <div style="text-align:center">[[File:DeltaGlobeOrbit.png|100px]]</div> | identification_symbol_2_label = Delta, Globe, and Orbit | identification_symbol_3 = <div style="text-align:center">[[File:Patch of the Office of the Chief of Space Operations.png|100px]]</div> | identification_symbol_3_label = လက်မောင်းတံဆိပ် }} '''အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အာကာသတပ်မတော်'''သည် အာကာသအခြေစိုက် [[အမေရိကန်တပ်မတော်]]၏ တပ်ဖွဲ့ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး လက်ရှိသီးသန့်[[အာကာသတပ်မတော်]]တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|last=Robitzski|first=Dan|date=18 June 2018|title=The US may soon have the world's first Space Force|url=https://futurism.com/trump-announces-space-force|access-date=3 February 2021|website=Futurism|language=en}}</ref> [[အမေရိကန်လေတပ်]]နှင့်အတူ အာကာသတပ်မတော်သည်လည်း လေတပ်မတော်ဌာန၏ လက်အောက်၌ပါဝင်ရာ လေတပ်မတော်အတွင်းရေးမှူးက ကြီးကြပ်သည်။ အဆိုပါအတွင်းရေးမှူးသည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးထံ အစီရင်ခံရပြီး [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဆီးနိတ်|အထက်လွှတ်တော်]]၏ အတည်ပြုချက်ဖြင့် သမ္မတကခန့်အပ်ထားသော အရပ်သားနိုင်ငံရေးရာထူးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=Fact Sheet|url=https://www.spaceforce.mil/About-Us/Fact-Sheet|access-date=27 January 2020|website=United States Space Force|archive-date=16 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200116153301/https://www.spaceforce.mil/About-Us/Fact-Sheet}}</ref> [[အာကာသစစ်ဆင်ရေးမှူးချုပ်]]သည် အာကာသတပ်မတော်၏ အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး ရာထူးအကြီးဆုံးအရာရှိလည်းဖြစ်သည်။ အာကာသစစ်ဆင်ရေးမှူးချုပ်သည် အာကာသတပ်မတော်၏ တပ်ဖွဲ့များအားလုံးကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲပြီး [[ပူးတွဲစစ်ဦးစီးချုပ်များအဖွဲ့]] (Joint Chiefs of Staff) တွင်လည်း အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ အာကာသတပ်မတော်၏ မူလဇစ်မြစ်သည် [[စစ်အေးတိုက်ပွဲ|စစ်အေးကာလ]]အစ၌ ခြေရာခံရာ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကြည်း၊ လေတပ်မတော်|ကြည်း-လေတပ်မတော်]]သည် အာကာသဆိုင်ရာတို့ကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဘားနက် ရှရီဗာ]]သည် တပ်မတော်အတွင်း၌ အာကာသဆိုင်ရာအတွက် အဖွဲ့စည်းတစ်ခုကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ယခုအခါ [[အာကာသစနစ် စစ်ဌာနချုပ်]]အဖြစ်တည်ရှိသည်။{{sfn|Neufeld|1990|pp=107–108}}{{sfn|Spires|1998|pp=33–34}} စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အာကာသတပ်ဖွဲ့များကို လေတပ်မတော်၏ စစ်ဌာနချုပ်များအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် [[အာကာသစစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်|လေတပ်အာကာသစစ်ဌာနချုပ်]]သို့ ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ အာကာသတပ်မတော်သည် [[ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်ရေးထောက်ပံ့မှု စစ်ဆင်ရေးများကို ပထမဆုံးစတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အာကာသတပ်မတော်ကို ပထမဆုံးသော အဓိကအသုံးချမှုမှာ [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ|ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ]]တွင်ဖြစ်သည်။ ယင်းအာကာသတပ်သည် အမေရိကန်ဦးဆောင်သော ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့အတွက် အလွန်အရေးကြီးကြောင်း သက်သေပြခဲ့ရာ တစ်ခါတစ်ရံထိုစစ်ပွဲကို ပထမ"အာကာသစစ်ပွဲ" ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ အာကာသတပ်မတော် ဖွဲ့စည်းရေးအတွက် ပထမဆုံးအကြိမ် ဆွေးနွေးမှုများသည် ၁၉၅၈ ၌ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၂ တွင်လည်း သမ္မတ[[ရော်နယ် ရေဂင်]]သည်လည်း အဆိုပါကိစ္စအတွက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် အာကာသကော်မရှင်သည် ၂၀၀၇ နှင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်များအကြားတွင် အာကာတပ်ခွဲများ (Space Corps) ဖန်တီးရန်အတွက်‌ တောင်းဆိုခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ဂရက်|အမေရိကန် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်]]၌လည်း ထိုကိစ္စအတွက် ပါတီနှစ်ဖွဲ့ပေါင်း၍ အဆိုပြုခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အာကာသတပ်မတော်အက်ဥပဒေကို [[အမျိုးသားကာကွယ်ရေး လုပ်ပိုင်ခွင့်အက်ဥပဒေ]]၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး လေတပ်အာကာသစစ်ဌာနချုပ်နှင့် အခြားလေတပ်အာကာသဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများကိုစုပေါင်း၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အာကာသတပ်မတော်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == တာဝန် == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အာကာသတပ်မတော်အက်ဥပဒေအရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အာကာသတပ်မတော်သည် "အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွက် အာကာသ၌ လွတ်လပ်စွာဆောင်ရွက်ခွင့်ကို ပံ့ပိုးပေးရန်"နှင့် "ရေရှည်တည်တံ့သော အာကာသဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်မှုများကို ပံ့ပိုးပေးရန်" လေ့ကျင့်သင်ကြားထားသည်ဖြစ်၍ အာကာသထဲ၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အကျိုးစီးပွားများကို ကာကွယ်ရန်၊ အာကာသအတွင်း ကျူးကျော်ရန်စမှုများကို ဟန့်တားရန်၊ အာကာသစစ်ဆင်ရေးများကို လုပ်ဆောင်ရန်စသော တာဝန်များကိုဖော်ပြထားသည်။<ref name="auto3">{{cite web|url=https://docs.house.gov/billsthisweek/20191209/CRPT-116hrpt333.pdf|title=National Defense Authorization Act for Fiscal Year 2020|publisher=United States House of Representatives|date=December 2019}}</ref> ၂၀၂၀ ဩဂုတ် ၁၀ တွင် အာကာသတပ်မတော်သည် "အာကာသစွမ်းအား" (Spacepower: Doctrine for Space Forces) အမည်ရှိသော စစ်ဖက်ရေးရာအဆိုကို ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Wright|first=Ashley M.|date=10 August 2020|title=Space Force releases 1st doctrine, defines "spacepower" as distinct form of military power|url=https://www.spaceforce.mil/News/Article/2306828/space-force-releases-1st-doctrine-defines-spacepower-as-distinct-form-of-milita|access-date=3 February 2021|website=United States Space Force|language=en-US|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227060558/https://www.spaceforce.mil/News/Article/2306828/space-force-releases-1st-doctrine-defines-spacepower-as-distinct-form-of-milita/|url-status=dead}}</ref> ထိုအဆိုထဲတွင် အာကာသတပ်မတော်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ တိုးတက်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးတို့အတွက် ၎င်း၏အုတ်မြစ်တာဝန်သုံးခုကို အောက်ပါအတိုင်းသတ်မှတ်သည်။ * အာကာသနယ်မြေအတွင်း လွတ်လပ်စွာလုပ်ဆောင်ခွင့်ကို ပေးစွမ်းရန် * [[ပူးတွဲစစ်ဆင်ရေး]]များ၏ ထိရောက်မှုကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန် * အမျိုးသားရေးရည်မှန်းချက်များ ပြည့်မီအောင်စွမ်းဆောင်နိုင်သော အမေရိကန်အမျိုးသားခေါင်းဆောင်မှုကို လွတ်လပ်သော ရွေးချယ်မှုများ ပေးစွမ်းရန် အာကာသတပ်ဖွဲ့၏ ပင်မစွမ်းရည်ငါးခုမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ * [[နိုင်ငံတကာလုံခြုံရေး|အာကာသလုံခြုံရေး]] (Space security) * တိုက်ခိုက်ရေးစွမ်းအားထုတ်ဖော်ပြသမှု (Combat power projection) * အာကာသဆိုင်ရာရွေ့လျားမှုနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး (Space mobility and logistics) * အချက်အလက်ဆိုင်ရာရွေ့လျားမှု (Information mobility) * [[အာကာသပိုင်နက်တက်သိမှု]] (Space domain awareness) အာကာသစွမ်းအင်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုများအတွက် လိုအပ်သော အာကာသစွမ်းအင်ဆိုင်ရာ ပညာရပ်ခုနစ်ခုကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်းဖော်ပြထားသည်။ * ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းစစ်ဆင်ရေး * အာကာသလျှပ်စစ်သံလိုက်စစ်ဆင်ရေး * အာကာသတိုက်ပွဲစီမံခန့်ခွဲမှု * အာကာသဝင်ရောက်မှုနှင့် တည်တံ့ခိုင်မြဲရေး * စစ်ထောက်လှမ်းရေး * [[ဆိုက်ဘာစစ်ဆင်ရေး]] * အင်ဂျင်နီယာပညာနှင့် ရယူမှုများ == ရာထူးအဆင့်များ == {{main|အမေရိကန်အာကာသတပ် ရာထူးအဆင့်နှင့် အဆောင်အယောင်များ}} === ပြန်တမ်းဝင် အရာရှိများ === {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of NATO Armed Forces/OF/Blank}} {{Ranks and Insignia of NATO Air Forces/OF/United States (USSF)}} |} === အခြားအဆင့်များ === {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of NATO Air Forces/OR/Blank}} {{Ranks and Insignia of NATO Air Forces/OR/United States (USSF)}} |} == ဘတ်ဂျတ် == {| class="wikitable" |- !အသုံးစရိတ် !၂၀၂၀<ref name=":13">{{cite web |date=13 May 2020|title=Defense Budget Overview: Irreversible Implementation of the National Defense Strategy (February 2020) - Revised May 13, 2020 |url=https://comptroller.defense.gov/Portals/45/Documents/defbudget/fy2021/fy2021_Budget_Request_Overview_Book.pdf|access-date=3 February 2021|publisher=Office of the Undersecretary of Defense (Comptroller)/Chief Financial Officer, United States Department of Defense}}</ref> !၂၀၂၁<ref>{{cite web|url=https://rules.house.gov/sites/democrats.rules.house.gov/files/BILLS-116HR133SA-RCP-116-68.pdf|page=O&M: PDF 265 in-text 257, Procurement: PDF 287 in-text 279, R&D PDF 290 in-text 282|title=RULES COMMITTEE PRINT 116–68 TEXT OF THE HOUSE AMENDMENT TO THE SENATE AMENDMENT TO H.R. 133|access-date=19 January 2023|archive-date=14 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314105038/https://rules.house.gov/sites/democrats.rules.house.gov/files/BILLS-116HR133SA-RCP-116-68.pdf}}</ref> !၂၀၂၂ (ခွင့်ပြု)<ref>{{cite press release |last1=Biden |first1=Joseph |title=Statement by the President on S. 1605, the National Defense Authorization Act for Fiscal Year 2022 |url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/12/27/statement-by-the-president-on-s-1605-the-national-defense-authorization-act-for-fiscal-year-2022/ |publisher=White House |access-date=28 December 2021 |archive-date=28 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928005107/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/12/27/statement-by-the-president-on-s-1605-the-national-defense-authorization-act-for-fiscal-year-2022/ |url-status=dead }}</ref> !၂၀၂၃ (ပြဋ္ဌာန်း)<ref name="2023 Space Force Budget">{{cite web |title=H.R.2617 - Consolidated Appropriations Act, 2023 |url=https://www.congress.gov/bill/117th-congress/house-bill/2617/text?q=%7B%22search%22%3A%5B%22NDAA+2023%22%2C%22NDAA%22%2C%222023%22%5D%7D&r=2&s=4 |website=Congress.gov |publisher=Congress |access-date=29 December 2022}}</ref> |- |လည်ပတ်မှုနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု |$၄၀,၀၀၀,၀၀၀ |$၂,၄၉၂,၁၁၄,၀၀၀ |$၃,၆၁၁,၀၁၂,၀၀၀ |$၄,၀၈၆,၈၈၃,၀၀၀ |- |ဝယ်ယူရေး | — |$၂,၃၁၀,၉၉၄,၀၀၀ |$၂,၇၈၇,၃၅၄,၀၀၀ |$၄,၄၆၂,၁၈၈,၀၀၀ |- |သုတေသန၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ စမ်းသပ်မှုနှင့် စစ်ဆေးအကဲဖြတ်မှု | — |$၁၀,၅၄၀,၀၆၉,၀၀၀ |$၁၁,၇၉၄,၅၆၆,၀၀၀ |$၁၆,၆၃၁,၃၇၇,၀၀၀ |- |တပ်မတော်သားများ |— |— |— |$၁,၁၀၉,၄၀၀,၀၀၀ |- |'''စုစုပေါင်း''' |'''$၄၀,၀၀၀,၀၀၀''' |'''$၁၅,၃၄၃,၁၇၇,၀၀၀''' |'''$၁၈,၁၉၂,၉၃၂,၀၀၀''' |'''$၂၆,၂၈၉,၈၄၈,၀၀၀''' |} == ကိုးကား == {{reflist}} * {{Cite book|last=Neufeld|first=Jacob|title=The Development of Ballistic Missiles in the United States Air Force 1945–1960|publisher=Office of Air Force History|location=Washington, D.C.|pages=|year=1990|isbn=978-0912799629|oclc=20826476|url=https://media.defense.gov/2010/Sep/24/2001329775/-1/-1/0/AFD-100924-024.pdf|access-date=19 August 2019}} * {{Cite book|last=Spires|first=David N.|title=Beyond Horizons: A Half Century of Air Force Leadership|edition=Revised|publisher=Air University Press|year=1998|location=Washington, D.C.|pages=|isbn=1585660604|url=https://media.defense.gov/2011/Jan/25/2001330110/-1/-1/0/AFD-110125-038.pdf|oclc=831675552|access-date=1 February 2021|archive-date=23 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230623173242/https://media.defense.gov/2011/Jan/25/2001330110/-1/-1/0/AFD-110125-038.pdf|url-status=dead}} [[ကဏ္ဍ:အာကာသစစ်ဆင်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တပ်မတော်]] 5ogzmwuavuw9sftjzphfj0ec1qezhgn 0 242261 1062854 786325 2026-11-10T16:51:35Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062854 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Kydia calycina - Ganeshgudi 03.JPG |image_caption= |genus=Kydia |species=calycina |authority=Roxb.<ref>Pl. Coromandel 3: 11 (1811)</ref> |synonyms_ref=<ref name="561121-1" /> |synonyms={{collapsible list| *''Hibiscus roxburghianus'' <small>(Wight) Mabb.</small> *''Kydia fraterna'' <small>Roxb.</small> *''Kydia roxburghiana'' <small>Wight</small> }} }} '''ဖက်ဝန်းနီပင်''' (''Kydia calycina'') သည် ပန်းပွင့်သောအပင် မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။<ref name="561121-1" >{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:561121-1 |title=''Kydia calycina'' Roxb. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=4 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213161945/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:561121-1 |archive-date=13 February 2021 |url-status=dead }}</ref> ကြီးထွားမြန်သော အလယ်အလတ်အတန်းစား သစ်ပင်မျိုးဖြစ်ပြီး ဈေးချိုသော သစ်သားအဖြစ် အသုံးပြုသည်။<ref>{{cite book |last1=Swaminathan |first1=M. S. |last2=Kochhar |first2=S. L. |date=23 May 2019 |title=Major Flowering Trees of Tropical Gardens |publisher=Cambridge University Press |page=45-46 |isbn=9781108640633 }}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Taxonbar|from=Q15249497}} {{Tree-stub}} 3lap2d4k4zsnrr84dt07uisyhb8e4z4 0 243995 1062881 1055165 2026-11-10T22:55:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062881 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} အောက်ပါသည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ပြီးနောက် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ၏ ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်များ မှတ်တမ်း ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ရှိနှင့်ပြီးသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] ပြန်လည်အစပြုခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ == ၂၀၂၁ == === မတ်လ === * မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် လူငယ်ပေါင်းများစွာ သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအနက်မှ တစ်ခုအောက်တွင် စာရင်းသွင်းရန်နှင့် လေ့ကျင့်ရန် မြန်မာနိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသများသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြောင်းနှင့် <ref name="fishbeinetal2021">{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-fight-with-growing-support-for-federal-army-kachin-prepares-for-war/|title='The last fight': With growing support for federal army, Kachin prepares for war|date=3 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210403142738/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-fight-with-growing-support-for-federal-army-kachin-prepares-for-war/}}</ref> နိုင်ငံတစ်ဝန်း ပြည်တွင်းစစ်အန္တရာယ်ကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite news|title=UN envoy urges action to prevent Myanmar 'civil war'|url=https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war|date=1 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=23 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523052132/https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war}}</ref> CRPH သည် စစ်တပ်ကို တိုက်ဖျက်ရန်အတွက် "ဖက်ဒရယ်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့" ဖွဲ့စည်းရန်လည်း အဆိုပြုခဲ့သည်။ <ref name="MMN30321">{{Cite news|title=As slaughter of civilians continues, some decide it's time to take up arms|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms|date=30 March 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=30 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210330105416/https://myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms}}</ref> [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) <ref name="KIAbizasusual2021">{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-says-more-clashes-likely-despite-juntas-ceasefire-announcement|title=KIA says more clashes likely despite junta's ceasefire announcement|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210402113940/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-says-more-clashes-likely-despite-juntas-ceasefire-announcement}}</ref> သည် ဖေဖော်ဝါရီလမှ စတင်ကာ စစ်တပ်ကို ထိုးစစ်ဆင်နေပြီး မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] သည် [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]မှ မှ အရပ်သားများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်နေခြင်းကို မရပ်တန့်ပါက စစ်ပွဲ ထပ်မံ ဖြစ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ <ref name="brotherhoodthreat2021">{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/brotherhood-alliance-tells-military-to-stop-killings-threatens-to-abandon-ceasefire|title=Brotherhood Alliance tells military to stop killings, threatens to abandon ceasefire|accessdate=14 February 2022|archivedate=30 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210330145217/https://www.myanmar-now.org/en/news/brotherhood-alliance-tells-military-to-stop-killings-threatens-to-abandon-ceasefire}}</ref> * မတ်လနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ပြည်သူများသည် စစ်တပ်ကို ခုခံကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် တူမီးကဲ့သို့သော လက်လုပ်လက်နက်များ ကိုင်ဆောင်လာကြသည်။ ပြည်သူများနှင့် စစ်တပ် ကြား လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာနေသလို [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] မှလည်း စစ်တပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဆောက်အအုံများနှင့် ရဲစခန်းများကို တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် မိုင်းထောင်ဖောက်ခွဲခြင်းများလည်း ပိုမိုဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|date=2 April 2021|title=The Junta Is Dragging Myanmar Into Full-Blown Civil War|url=https://www.irrawaddy.com/opinion/commentary/junta-dragging-myanmar-full-blown-civil-war.html|language=en-US|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410165357/https://www.irrawaddy.com/opinion/commentary/junta-dragging-myanmar-full-blown-civil-war.html}}</ref> * မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် လိုင်ဇာ အနီးရှိ အလောဘွမ် စစ်စခန်းအား [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] မှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဧပြီလ (၁၁)ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]သည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် မြေပြင်တပ်များကို အသုံးပြုကာ အခြေစိုက်စခန်းအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း အသေအပျောက်အများအပြာနှင့်အတူ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/juntas-armed-forces-launch-attack-to-reclaim-base-seized-by-kia|title=Junta's armed forces launch attack to reclaim base seized by KIA|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603024127/https://www.myanmar-now.org/en/news/juntas-armed-forces-launch-attack-to-reclaim-base-seized-by-kia}}</ref> * [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]သည် မတ်လ ၂၆ ရက်က စစ်စခန်းတစ်ခုအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားသူများကို စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=10 soldiers killed in Myanmar base attack: Rebel group|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195|date=27 March 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410122729/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195}}</ref> * အာဏာသိမ်းမှုအား ပြောင်ပြောင်တင်းတင်းဆန့်ကျင်သော ပထမဆုံး လက်နက်ကိုင်ပစ်ခတ်မှုမှာ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကလေး မြို့၌ ဆန္ဒပြသပိတ်စခန်းတစ်ခုအား စစ်သားများနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များတိုက်ခိုက်မှုကို ပြန်လည်ခုခံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းနောက် ကလေးမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာများတွင်လည်း တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|date=2 April 2021|title=Myanmar Villagers Take Up Homemade Weapons Against Regime's Security Forces|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html|language=en-US|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410172353/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html}}</ref> === ဧပြီလ === * ဧပြီ ၈ ရက်က ပြည်သူများသည် အမဲလိုက်ရိုင်ဖယ်များနှင့် မီးလောင်ဗုံးများဖြင့် စစ်သားများကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ခုခံသူ ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး စစ်တပ်မှလည်း အများအပြား ဒါဏ်ရာရခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် တန့်ဆည်မြို့သည် မကြာခဏ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်မှစ၍ အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် နိုင်ငံအတွင်း သေဆုံးသူ မှာ ဧပြီ ၈ ရက်နေ့အထိ ၆၀၀ ကျော်အထိ ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Eleven killed as Myanmar protesters fight troops with hunting rifles, firebombs – media|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH|work=Reuters|date=8 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=8 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210408082100/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH}}</ref> * [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်|တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး]] စာချုပ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသား ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] နှင့် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး]] တို့ အပါအဝင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ၇ ဖွဲ့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြု ကော်မတီနှင့် ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=MYANMAR'S MEDIATION BLUES: Negotiation or zero-sum game?|url=https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game|work=BNI|date=3 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603040243/https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game}}</ref> * ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့က [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] ၊ [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] တို့ ပါဝင်သော [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့|မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်အဖွဲ့]] က ရှမ်းပြည်နယ် [[နောင်မွန်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|နောင်မွန်]]ရဲကင်းစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Ten Myanmar policemen killed in attack by ethnic armies opposed to junta-report|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056|work=Reuters|date=10 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410075547/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056}}</ref> * ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ နိုင်ငံရေးသမား [[မင်းကိုနိုင်]]က ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရသော [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] နှင့် [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] တို့မှာ ၎င်းတို့၏ မူလရာထူးများအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ စင်ပြိုင်အစိုးရသစ်တွင် ကချင်နှင့် ကရင်လူနည်းစုများက ထိပ်တန်းဦးစားပေးနေရာများတွင် ရှိနေသည်။ အဆိုပါကြေညာချက်တွင် မင်းကိုနိုင်သည် စင်ပြိုင်အစိုးရကို အသိအမှတ်ပြုရန် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Aung San Suu Kyi supporters unveil Myanmar 'national unity government'|url=https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece|work=[[Financial Times]]|date=16 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=16 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416161137/https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Opponents of Myanmar's junta set up national unity government|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government|work=[[France24]]|date=16 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=9 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509175927/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government}}</ref> * ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ် ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့သည် [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] တွင် လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-57197081|title=Archived copy|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602213654/https://www.bbc.com/news/world-asia-57197081}}</ref> မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်သည် ဆန့်ကျင်မှုကို နှိမ်နင်းရန် အင်အားသုံးပြီး မြို့တွင်သို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ === မေလ === * မေလ ၁၆ ရက်နေ့က ချင်းပြည်နယ် ဟားခါးမြို့တွင် ချင်းပြည်နယ် ကာကွယ်ရေးတပ်က ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ရာ စစ်သား ၆ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref name="Jazeera42721">{{Cite news|title=Fighting erupts in eastern Myanmar near Thai border|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/4/27/fighting-erupts-in-eastern-myanmar-near-thai-border|work=www.aljazeera.com|accessdate=14 February 2022|archivedate=12 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210512120546/https://www.aljazeera.com/news/2021/4/27/fighting-erupts-in-eastern-myanmar-near-thai-border}}</ref>ထိုနေ့တွင်ပင် ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်မှ စစ်တပ် အခြေစိုက် စခန်းတခုအား သိမ်းယူခြင်းအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်တပ်မှ ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ * စစ်တပ် ၏ တိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု တပ်မတော်ဆီသို့ ပထမဆုံး ခြေလှမ်းအဖြစ် အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရက မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Can Myanmar's New 'People's Defense Force' Succeed?|url=https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/|date=26 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=9 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509135933/https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/}}</ref> * မူဆယ်မြို့တွင် မေလ ၂၃ ရက်က စစ်တပ်ာ်နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၃ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar rebels claim police killings as Aung San Suu Kyi appears in court|url=https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force|work=The Guardian|date=24 May 2021|language=en|accessdate=14 February 2022|archivedate=25 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210525013456/https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Myanmar: 13 security forces members killed in clash with anti-coup bloc's defence force|url=https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029|work=ANI News|date=24 May 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210526074425/https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029/}}</ref> * ကယားပြည်နယ် ရှိ ကရင်နီပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KPDF) မှ အဖွဲ့ဝင်များသည် ပြည်နယ်မြို့တော် လွိုင်ကော် အနီးရှိ စစ်တပ် စခန်းအချို့ကိုလည်း ဝင်ရောက် သိမ်းပိုက် ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Karenni resistance fighters open new front against junta|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta|work=Myanmar Now|date=26 May 2021|language=en|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210526202734/https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta}}</ref> * ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၉ ရက်နေ့ နှင့် ၃၀ ရက်နေ့တို့တွင် စစ်တပ် သည် အမြောက်နှင့် ရဟတ်ယာဉ်များကို အသုံးပြု၍ လွိုင်ကော်နှင့် ဒီမောဆိုးရှိ PDF နှင့် KPDF စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31 |accessdate=14 February 2022 |archivedate=1 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601034353/https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31/ }}</ref> * မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းကာ ကသာမြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စစ်သား ၈ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ ပူတာအို၊ ဖားကန့်နှင့် မိုးမောက်မြို့နယ်များတွင်လည်း တိုက်ပွဲတွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-forces-and-kia-in-fresh-fighting-in-northern-myanmar.html|title=Myanmar Junta Forces and KIA in Fresh Fighting in Northern Myanmar|date=31 May 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602234925/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-forces-and-kia-in-fresh-fighting-in-northern-myanmar.html}}</ref> === ဇွန်လ === * ဇွန် ၁ ရက်မှ ၃ ရက်အထိ စစ်တပ်နှင့် [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ကရင်တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် PDF ပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့ဖြင့် [[မြဝတီခရိုင်]] အတွင်း တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ဒါဇင်နှင့်ချီ၍ ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref name="Irr6321">{{Cite news|title=Karen Rebel Leader Warns Myanmar Regime of More Fighting|url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html|date=3 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=5 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210605233950/https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html}}</ref> * ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့က မန္တလေးမြို့ရှိ ပီဒီအက်ဖ်၏ လုံခြုံစိတ်ချရသော အဆောက်အအုံကို စစ်တပ်က သံချပ်ကာယာဉ်များ အပါအဝင် အသုံးပြု၍ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်ရေးသမား အများအပြားကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Troops Battle Civilian Resistance Fighters in Mandalay|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html|date=22 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214075443/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html}}</ref> === ဇူလိုင်လ === * ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့ က [[ဒီပဲယင်းမြို့]]လယ်တွင် တော်လှန်ရေးတပ် များနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုအတွင်း လူ ၂၅ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/7/5/myanmar-military-kill-at-least-25-people-in-raid-on-central-town|title=Myanmar military kills at least 25 people in raid on central town|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203013141/https://www.aljazeera.com/news/2021/7/5/myanmar-military-kill-at-least-25-people-in-raid-on-central-town}}</ref> * === ဩဂုတ်လ === * ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]တွင် တော်လှန်ရေးသမားများက မြေမြှုပ်မိုင်းများဖြင့် ဆက်တိုက် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ တပ်သား ၅၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>50 Myanmar Junta Soldiers Killed in Landmine Attacks https://www.irrawaddy.com/news/burma/50-myanmar-junta-soldiers-killed-in-landmine-attacks.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214061731/https://www.irrawaddy.com/news/burma/50-myanmar-junta-soldiers-killed-in-landmine-attacks.html |date=14 February 2022 }}</ref> === စက်တင်ဘာလ === * စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် NUG သည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|အရေးပေါ်အခြေအနေ]] အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး စစ်အာဏာရှင်ကိုဆန့်ကျင်သည့် ပြည်သူ့ ခုခံတော်လှန်စစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=၂၀၂၁ မြန်မာစစ်အာဏာသိမ်း - NUG က နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ - ဘီဘီစီ မြန်မာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-58396049?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_campaign=bbc_live&ns_linkname=6136cfb33fa7c437236bc4cf%26%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20NUG%20%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%8A%E1%80%AC%262021-09-07T02%3A34%3A28.599Z&ns_fee=0&pinned_post_locator=urn:asset:16c20cc4-1cd3-4a66-80fe-fa39eacd5f09&pinned_post_asset_id=6136cfb33fa7c437236bc4cf&pinned_post_type=share|accessdate=14 February 2022|archivedate=19 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119131047/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-58396049?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_campaign=bbc_live&ns_linkname=6136cfb33fa7c437236bc4cf%26%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20NUG%20%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%8A%E1%80%AC%262021-09-07T02:34:28.599Z&ns_fee=0&pinned_post_locator=urn:asset:16c20cc4-1cd3-4a66-80fe-fa39eacd5f09&pinned_post_asset_id=6136cfb33fa7c437236bc4cf&pinned_post_type=share}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta|title=Myanmar opposition announces 'defensive war' against junta|date=7 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220202134355/https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta}}</ref> * [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ [[မြင်သားရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|မြင်သားကျေးရွာ]]တွင် စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက်က စစ်တပ်နှင့် တော်လှန်ရေးတပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ အနည်းဆုံး လူ ၁၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>Deadly unrest reported in Myanmar after opposition urges 'defensive war' https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220118194903/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10/ |date=18 January 2022 }}</ref> * လွန်ခဲ့သည့် သုံးလတာကာလအတွင်း တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၇၀၀ ကျော် ကျဆုံးပြီး ၆၃၀ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-1700-myanmar-junta-soldiers-killed-in-past-three-months-civilian-govt-says.html|title=Over 1700 Junta Soldiers Killed in Past Three Months, Civilian Government Says|date=14 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213184102/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-1700-myanmar-junta-soldiers-killed-in-past-three-months-civilian-govt-says.html}}</ref> * စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက်က ကယားပြည်နယ်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးတို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း အရပ်သား တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၆ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/scores-of-myanmar-regime-troops-killed-in-clashes-with-civilian-ethnic-groups.html|title=Scores of Myanmar Regime Troops Killed in Clashes With Civilian/Ethnic Groups|date=21 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214055356/https://www.irrawaddy.com/news/burma/scores-of-myanmar-regime-troops-killed-in-clashes-with-civilian-ethnic-groups.html}}</ref> * စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်က ချင်းပြည်နယ် ထန်တလန်မြို့မှ ဒေသခံ ၈,၀၀၀ နီးပါးသည် စစ်တပ်မှ နေအိမ်များ လက်နက်ကြီးများဖြင့်ပစ်ခတ်ခြင်း မီးရှို့ခြင်း တို့ကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်မြို့သို့ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရသည်။ <ref>{{Cite web|title=Myanmar: Whole town flees amid fierce fighting|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-58650762|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126130250/https://www.bbc.com/news/world-asia-58650762}}</ref> * ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်အတွင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်အချို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ကျော်နှင့် တော်လှန်ရေးတပ်သား ၁၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-30-myanmar-junta-troops-killed-in-fierce-weekend-fighting.html|title=Over 30 Junta Soldiers Killed In Fierce Weekend Fighting|date=27 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214005244/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-30-myanmar-junta-troops-killed-in-fierce-weekend-fighting.html}}</ref> * စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်ကလည်း ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ခြုံခိုတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်တပ်မှ စစ်သား ၂၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သလို လက်နက်မဲ့ အသက် ၇၀ အရွယ် အရပ်သားတစ်ဦးလည်း စစ်တပ်၏ လက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-ambushed-in-shan-state.html|title=Myanmar Junta Troops Ambushed in Shan State|date=28 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214005113/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-ambushed-in-shan-state.html}}</ref> === အောက်တိုဘာလ === * အောက်တိုဘာလ အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့က မကွေးတိုင်း ဂန့်ဂေါမြို့နယ်တွင် ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ကျော် ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-40-myanmar-junta-soldiers-killed-in-ambush.html|title=Over 40 Myanmar Soldiers Killed in Ambush|publisher=The Irrawaddy|date=6 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=6 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211006085942/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-40-myanmar-junta-soldiers-killed-in-ambush.html}}</ref> * ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှစပြီး တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အနည်းဆုံး စစ်တပ်သတင်းပေးသူ/ဒလန် ၄၀၆ ဦး သေဆုံးပြီး ၂၈၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း စစ်အစိုးရထိန်းချုပ်ထားသော မီဒီယာများက အောက်တိုဘာ ၇ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/hundreds-of-myanmar-junta-informants-killed-or-wounded.html|title=Hundreds Of Myanmar Junta Informants Killed Or Wounded|publisher=The Irrawaddy|date=7 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=7 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211007103445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/hundreds-of-myanmar-junta-informants-killed-or-wounded.html}}</ref> ထိုနေ့တွင်ပင် [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် ဖြိုးသန့်အား ဘက်ပြောင်းရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရကာ ယခုအချိန်အထိ ရာထူးမှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် အဆင့်အမြင့်ဆုံး အရာရှိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-detains-north-western-commander-for-planning-to-defect-ethnic-insurgent-sources.html|title=Myanmar Military Detains North Western Commander For Planning to Defect: Ethnic Insurgent Sources|publisher=The Irrawaddy|date=7 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=7 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211007102131/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-detains-north-western-commander-for-planning-to-defect-ethnic-insurgent-sources.html}}</ref> * ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်ကုန်က စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် မကွေးတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့၌ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်အစိုးရ စစ်သည် ၉၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သိရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/some-90-myanmar-junta-soldiers-killed-during-intense-weekend-fighting.html|title=Some 90 Junta Soldiers Killed During Intense Weekend Fighting|date=11 October 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214003054/https://www.irrawaddy.com/news/burma/some-90-myanmar-junta-soldiers-killed-during-intense-weekend-fighting.html}}</ref> === နိုဝင်ဘာလ === * နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး [[ကလေးမြို့]] ပီဒီအက်ဖ် အခြေစိုက် စခန်းအား စစ်အစိုးရ တပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ကလေးပီဒီအက်ဖ်မှ ဆေးတပ်သား ၉ ဦး ဖမ်းမိခဲ့ကာ ကလေး PDF တပ်ရင်း ၃ မှ တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Soldiers capture PDF medics during raid on resistance base camp in Kalay|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay|accessdate=14 February 2022|archivedate=28 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220128121442/https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay}}</ref> * နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်ကလည်း ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]ရှိ မိုးဗြဲပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ၏ ကင်းစခန်းအား ဒါဇင်နှင့်ချီသော အစိုးရ တပ်ဖွဲ့များက ခြုံခိုတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ကင်းစခန်းအား စောင့်ကြပ်နေသော PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ အိပ်ပျော်နေစဉ် ခြေမြန်တပ်ရင်း (ခမရ) ၄၂၂ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရတပ်များက ဝိုင်းရံထားသောကြောင့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် ကင်းစခန်းမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|title=Dozens of junta troops ambush Moebye PDF outpost|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost|accessdate=14 February 2022|archivedate=20 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220120192337/https://www.myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost}}</ref> * နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်ကလည်း စစ်ကိုင်းတိုင်း မုံရွာခရိုင် [[ပလ္လင်ရွာ၊ ကနီမြို့နယ်|ပလ္လင်ကျေးရွာ]]အနီးရှိ ပီဒီအက်ဖ် နယ်မြေခံတပ်ရင်း ၂၀၅ အား ဘူဒိုဇာမြေထိုးစက်များအပါအဝင် စစ်ကား ၁၀ စီး၊ စစ်သား ၃၀ ခန့်က ချောင်းမြောင်းဖျက်ဆီးခဲ့သဖြင့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။ အခြေစိုက်စခန်းသည် PDF မှ ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများပြုလုပ်သည့် အလုပ်ရုံနေရာလည်းဖြစ်သည်။ စီးနင်းမှုအတွင်း စစ်အစိုးရတပ်များက လက်နက်များ သိုလှောင်ထားသည့် အဆောက်အအုံနှစ်ခုကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Military raid destroys resistance base in Monywa, PDF says|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|accessdate=14 February 2022|archivedate=27 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127221223/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says}}</ref> * နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကယားပြည်နယ် ဒီမောဆိုးမြို့နယ် [[ဟိုဖိတ်ရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဟိုဖိတ်ကျေးရွာ]]အနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကရင်နီအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KNDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၄ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါ ၄ ဦးမှာ နံနက် ၅ နာရီ ၃၀ ခန့်တွင် ခြေမြန်တပ်ရင်း ၄၂၇ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရသော ကင်းထောက်အဖွဲ့မှ တပ်သား ၆ ဦးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|title=Military kills four KNDF members in Demoso|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211203102554/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso}}</ref> * ထို့အပြင်[[ရွှေကူမြို့]]အရှေ့ဘက် ၁၆ ကီလိုမီတာအကွာရှိ ကချင်အေးကျေးရွာအနီးတွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် နှင့် စစ်တပ်မှ စစ်သား ၁၀၀ ခန့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေက ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သည်ဟူသော ကောလာဟလများကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲကြောင့် KIA ၏ ကျဆုံးသူစာရင်းကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်းမရှိပေ။ မကြာသေးမီက ရရှိထားသော [[ဆူခွိုင်း ၃၀|Su-30]] ဂျက်တိုက်လေယာဉ် ၂ စင်းက စမ်းသပ်ပစ်လွှတ်ခဲ့သည့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|title=Military deploys Russian-made fighter jets against KIA targets|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets|accessdate=14 February 2022|archivedate=6 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206010220/https://myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets}}</ref> * ထိုနေ့တွင်ပင် မတူပီ CDF သည် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]နှင့် ပူးပေါင်းကာ [[မတူပီမြို့]]နှင့် [[ပလက်ဝမြို့]]ကို ဆက်သွယ်သည့် လမ်းပေါ်တွင် ခြေမြန်တပ်ရင်း ၃၀၄ ကင်းစခန်းအား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဆုတ်ခွာသွားခြင်းမပြုမီတွင် ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များက အစောင့်တပ်သား ၂ ဦးကိုသာ သတ်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="auto" /> * နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်က ချင်းပြည်နယ် [[မတူပီမြို့]]အနီးတွင် တပ်စွဲထားသည့် ချင်းပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၂ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name="auto">{{Cite news|title=Chinland Defence Force attacks junta soldiers in Matupi|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi|accessdate=14 February 2022|archivedate=1 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220201001003/https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi}}</ref> * [[မတ္တရာမြို့နယ်]] အရှေ့တောင်ဘက် တောတောင်ကုန်းများတွင် ယခင်က ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသော PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး၏ ရုပ်အလောင်းကို နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက်က တွေ့ရှိခဲ့သည်။ PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ရဲသူနိုင်အား နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းမိခဲ့ပြီး စစ်သားများက စခန်းအား မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည့် PDF အခြေစိုက်စခန်းသို့ အတင်းအဓမ္မ ပို့ဆောင်ခိုင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=PDF member in Mandalay Region killed in junta custody|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/pdf-member-in-mandalay-region-killed-in-junta-custody|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211203102555/https://www.myanmar-now.org/en/news/pdf-member-in-mandalay-region-killed-in-junta-custody}}</ref> === ဒီဇင်ဘာလ === * မိုးညှင်းတွင် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ပြီး တစ်ပတ်ခန့်အကြာ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄၂) မှ စစ်သား ၅၀ ခန့်က [[မိုးညှင်းမြို့နယ်]] ညောင်ထောက်ရွာအနီး KIA နယ်မြေကို နံနက် ၈ နာရီ ဝန်းကျင်တွင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ညနေ ၆ နာရီခန့်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ KIA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံက ၎င်းတို့ဘက်မှ ထိခိုက်ကျဆုံးမှု အသေးစိတ်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်း မရှိပေ။ ဖားကန့်မြို့လယ် ၁၇ မိုင်ခန့်အကွာ၊ [[ဖားကန့်မြို့]]နှင့် [[မိုးညှင်းမြို့]]ကို ဆက်သွယ်သည့် ကားလမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ဝေလုံကျေးရွာအနီး၌လည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ခြေလျင်တပ်ရှေ့တိုးနိုင်ရေးအတွက် ညနေ ၃ နာရီမှ ၈ နာရီအထိ လက်နက်ကြီး အမြောက်အချက်ရေ ၃၀ ခန့်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=KIA clashes with junta soldiers in Hpakant and Mohnyin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin|accessdate=14 February 2022|archivedate=6 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206011605/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin}}</ref> စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကလည်း ညလုံးပေါက် စစ်ဆင်ရေးပြုလုပ်ခဲ့ရာ တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် သိန်းမင်း PDF (TM-PDF) စခန်းကို သိမ်းပိုက်ပြီး မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရပြီး TM-PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦး သေဆုံးကာ အခြားအများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ <ref>Awaiting for official news report to be used as citation</ref> * ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်က [[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]] [[ဒုံးတောရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်|ဒုံးတောရွာ]]အတွင်း၌ စစ်တပ်မှ အရပ်သား ၁၁ ဦးအား ဖမ်းဆီး၍ မီးရှို့သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီးနောက် မီးလောင်ကျွမ်းဆဲဖြစ်သော အလောင်းများကို ဒေသခံများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အနီးနားတွင် သွားလာနေသော စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းအား PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများက ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများဖြင့် ဖောက်ခွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့မှုအပြီးတွင် စစ်အစိုးရစစ်သား ၁၀၀ ခန့်က ရွာကို ဝင်ရောက်မွှေနှောက်သွားခဲ့သည်။ မီးလောင်မှုတွင် နောက်ထပ်လူတစ်ဦးမှာ အရပ်သားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်ကို မသိရပေ။<ref>{{Cite news|title=လူအစုလိုက် မီးရှို့သတ်ခံရသည့် ဆားလင်းကြီးတွင် ရုပ်အလောင်းထပ်တွေ့|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/9596|author=မောင်ရွှေဝါ|date=၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214152914/https://www.myanmar-now.org/mm/news/9596}}</ref> * ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်က သိမ်းပိုက်ထားသော ထန်တလန်မြို့တွင် စစ်တပ် နှင့် CDF တပ်ဖွဲ့တို့ မိနစ် ၉၀ ကြာ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်တပ်က CDF မှ မြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်စေရန် ဦးတည်သည့် ကြီးမားသော ထိုးစစ်ကို ထပ်မံထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက်၊ တိုက်ပွဲအတွင်း CDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ အဆိုပါသီတင်းပတ်အတွင်း စစ်တပ်သိမ်းပိုက်ထားသည့် ထန်တလန်မြို့တွင် နေအိမ် ၁၂ လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ပြီး ချင်းပြည်နယ် မြို့တွင်း အဆောက်အအုံ လေးပုံတစ်ပုံကျော် ပျက်စီးခဲ့ကာ ၂ဘက်လုံးမှ အကာအကွယ်ယူ ပစ်ခတ်ရန် ခက်ခဲသွားသည်။ <ref>{{Cite news|title=Well over a quarter of Thantlang now destroyed by fire as rebel group vows to 'drive out' junta soldiers|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211210154834/https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta}}</ref> * မကွေးတိုင်းဒေသကြီး မြိုင်ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများက ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက် နံနက်အစောပိုင်းက လက်လုပ်ဗုံး ၃ လုံးဖြင့် စစ်ကားနှစ်စီးအား ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်မှုတွင် အနည်းဆုံး စစ်သား ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း PDF တွင်က ဆိုသည်။ မွန်းတည့်အချိန်၌ PDF သည် [[မင်းသားကျ (တောင်)ရွာ၊ မြိုင်မြို့နယ်|မင်းသားကျကျေးရွာ]]သို့ ခြေလျင်ထွက်ခွာလာသော စစ်သားများအား ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုတိုက်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ အသေအပျောက် သတင်းများ မရှိခဲ့ပေ။ <ref>{{Cite news|title=Soldiers target villagers after ambush by Myaing PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|accessdate=14 February 2022|archivedate=17 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220117130024/https://myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf}}</ref> * KNDF နှင့် ကရင်နီတပ်မတော် (ကေအေ) တပ်ဖွဲ့များနှင့် တပ်မတော် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄၂၈) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့တို့ တိုက်ပွဲများ ၄ ရက်ကြာ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်သား (၄)ဦး ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း KNDF ကဆိုသည်။ "သေသွားတာလားတော့ မသိဘူး။ အနည်းဆုံးခန့်မှန်းခြေကတော့ သုံးယောက်နဲ့ လေးယောက်ကြားမှာ စစ်တပ်ဘက်က ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရထားတယ်လို့ ယူဆထားတယ်" ဟု KNDF ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ကယားပြည်နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/9658 |website=Myanmar NOW |language=my |accessdate=14 February 2022 |archivedate=14 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214144642/https://www.myanmar-now.org/mm/news/9658 }}</ref> <ref>{{Cite news|title=Clashes in Kayah State kill at least four regime soldiers: KNDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf|accessdate=14 February 2022|archivedate=25 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211225174335/https://www.myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf}}</ref> နှစ်ရက်ကြာဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများအတွင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး [[ခေါင်းကွဲရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်|ခေါင်းကွဲကျေးရွာ]]၌ တပ်မတော်မှ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးနှင့် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ထို့နောက် တပ်မတော်မှ လက်နက်ကြီးများနှင့် စနိုက်ပါများဖြင့် အင်အားအလွန်အကျွံ အသုံးပြုပြီးနောက် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် ရွာမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|title=Soldiers kill and burn five people in Sagaing Region village after clashes with PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-kill-and-burn-five-people-in-sagaing-region-village-after-clashes-with-pdf|accessdate=14 February 2022|archivedate=8 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208210310/https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-kill-and-burn-five-people-in-sagaing-region-village-after-clashes-with-pdf}}</ref> * ထိုနေ့တွင်ပင် ခုခံ ခိုအောင်းရာ နေရာ နှစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းမှု ကြောင့် မန္တလေး အရပ်ဘက် ပြောက်ကျားတပ်သား ၈ ဦးကို သေဆုံးခဲ့သည်။ စစ်တပ် တပ်ဖွဲ့ဝင်များက မဟာအောင်မြေနှင့် ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်များရှိ ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) များကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ တပ်မတော်တပ်သားများအား တိုက်ခိုက်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သူဟု သံသယရှိသူတစ်ဦးမှ ဝန်ခံပြီးနောက် အဆိုပါစီးနင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မဟာအောင်မြေစခန်း၌ ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲတွင် PDF အဖွဲ့ဝင် ၇ ဦး ကျဆုံးကာ စစ်ကောင်စီတပ်သားတစ်ဦး ဝမ်းဗိုက်တွင် ကျည်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ပြည်ကြီးတံခွန်စခန်း၌ စစ်အစိုးရတပ်များအား လက်လုပ်ဗုံးဖြင့် ပစ်ပေါက်ကာ ထွက်ပြေးကြစဉ် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Claims to Have Killed 8 Resistance Fighters in Mandalay Raids|work=Myanmar NOW|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|accessdate=14 February 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213180339/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html}}</ref> * ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်က အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်ကူညီနေသည့် စစ်ကိုင်းတိုင်း အရာတော်မြို့နယ် [[ကဲဘာရွာ၊ အရာတော်မြို့နယ်|ကဲဘာကျေးရွာ]]တွင် ဇေယျာ ၇ ဟု ခေါ်သည့် အခြား ဒေသခံ တော်လှန်ရေးသမားများအား ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် စစ်တပ်၏ လက်နက်အင်အား သာလွန်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar military torches 100 homes in Sagaing Region village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|accessdate=14 February 2022|archivedate=15 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211215064637/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village}}</ref> * ထို့အပြင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]တွင် ဗုံးအများအပြား ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၃ ဦး အပါအဝင် သံသယရှိသူ ၁၂ ဦးကို တပ်မတော်မှ PDF ဟုစွပ်စွဲပြီး ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားသည့် နောက်ထပ် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦးကိုလည်း ကျည်ကာအင်္ကျီများ ဝတ်ဆင်ထားသည့် အရပ်ဝတ် လက်နက်ကိုင် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ လက်လုပ်ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် အခြားပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ သေဆုံးမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Three injured guerrilla fighters among 12 arrested after accidental explosion in Yangon|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon|accessdate=14 February 2022|archivedate=15 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211215064635/https://www.myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon}}</ref>ဒီပဲယင်း PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ နေရာယူထားသည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ကို တပ်မတော်မှ ဝိုင်းရံထားသည်ဟု ဒီပဲယင်း PDF ခေါင်းဆောင်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ “တော်တော်အခြေအနေဆိုးနေပြီ။ မနားတော့ဘူးဗျ။ စစ်ကြောင်းက တစ်ကြောင်းပြီးတစ်ကြောင်း လာနေတာ။ တစ်ကြောင်းက ဒီရွာကို ဖြတ်သွားရင် နောက်ထပ်တစ်ကြောင်းက ဒီရွာကို ဦးတည်နေပြီ။ အဲဒီလိုမျိုးဖြစ်နေတာ” ဟု ဒီပဲယင်း PDF ခေါင်းဆောင်မှ Myanmar NOW သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သည့်လမှစတင်၍ တပ်မတော်သည် လေကြောင်း ချေမှုန်းရေး မစ်ရှင်များ ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဒီပဲယင်းမြို့ အနောက်ဘက်သို့ ရဟတ်ယာဉ် ခြောက်စီးဖြင့် လေကြောင်းချီတပ်မှ စစ်သား ၁၅၀ ခန့် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Junta soldiers murder three more villagers in Depayin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220210222452/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin}}</ref> * ကေအဲန်ယူ တပ်မဟာ ၆ လက်အောက်ရှိ ထိုင်းနယ်စပ်အနီး [[လေးကေ့ကော်|လေးကကော်မြို့သစ်]]တွင် ဒီဇင်ဘာ ၁၄ ရက်က တပ်မတော်မှ စစ်သား ၂၀၀ ခန့်ဖြင့် ရှာဖွေစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ NLD အမတ် ဝေလင်းအောင် အပါအဝင် စစ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ယူဆရသော လူအများအပြားကို စစ်တပ်က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ခြေမြန်တပ်ရင်း ၅၆၀ မှ ယာဉ်တန်းလေးစီးဖြင့် ရောက်ရှိလာသည့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လေးကေကော်မြို့ ငြိမ်းချမ်းရေး ရပ်ကွက်တွင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများနှင့် ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ အဆိုပါ စီးနင်းမှုကို ခွင့်ပြုထားခြင်း ရှိ၊ မရှိ မေးမြန်းရန် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများကို KNU တပ်မဟာ (၆) မှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဖြေကြားခြင်း မရှိပေ။ * ယောဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (YDF) အစည်းဝေးကျင်းပနေသည့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ဂန့်ဂေါမြို့နယ် [[နှမ်းခါးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|နှမ်းခါးကျေးရွာ]]ကို တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်က ယောကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂၀ ကျဆုံးခဲ့သည်။ ရွာကို လေကြောင်းထိုးစစ်ဆင်ရာတွင် ရဟတ်ယာဉ်သုံးစင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ နှမ်းခါးရွာကို စစ်အစိုးရ ကျောထောက်နောက်ခံပြု ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဝင် ၁၅၀ ခန့်က သိမ်းပိုက်ထားသည်ဟု ရွာခံတစ်ဦးက ပြောသည်။ <ref>{{Cite news|title=At least 20 killed in air raid on Magway village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|accessdate=14 February 2022|archivedate=27 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211227131155/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village}}</ref> ထို့အပြင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး [[သန်လျင်မြို့နယ်]]တွင် တပ်မတော်က ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုအတွင်း ဒေသခံ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့ ဝင်တစ်ဦး ပစ်သတ်ခံရပြီး အခြား သုံးဦးကိုလည်း ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ နံနက် ၉ နာရီခန့်တွင် [[လဟာယက်|လဟာရပ်ကျေးရွာ]]အနီးရှိ နေအိမ်တစ်လုံးအား စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့မှ အသက် ၃၀ အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦး ရင်ဘတ်နှင့် ပေါင်တို့တွင် သေနတ်ဒဏ်ရာဖြင့် သေဆုံးခဲ့ပြီး အမျိုးသားနှစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးတို့ကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ သေဆုံးနေသည့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား၏ ရုပ်အလောင်းကို စစ်သားများက သိမ်းယူသွားကာ သေဆုံးသူမှာ ဖြိုးမောင်မောင်ဦးဖြစ်ကြောင်း သန်လျင်အခြေစိုက် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာတစ်ခုက ဆိုသည်။ <ref>{{Cite news|title=One resistance fighter killed, three arrested in Thanlyin raid|work=Myanmar NOW|url=https://myanmar-now.org/en/news/one-resistance-fighter-killed-three-arrested-in-thanlyin-raid|accessdate=14 February 2022|archivedate=21 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211221031550/https://www.myanmar-now.org/en/news/one-resistance-fighter-killed-three-arrested-in-thanlyin-raid}}</ref> * ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်နှောင်းပိုင်းတွင် ကရင်နီအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF) မှ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ် လွိုင်ကော်မြို့နယ် [[ကွန်နားရွာ၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်|ကွန်နားကျေးရွာ]]မှ တပ်မတော် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက်တွင် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ KNDF အဖွဲ့ဝင်များ၏ ပြောကြားချက်အရ သီတင်းပတ်ကုန်တွင် ခွန်းနား တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၃၀ ခန့် တပ်စွဲထားကြောင်း သိရသည်။ ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က တနင်္လာနေ့နှင့် ကြာသပတေးနေ့များတွင် တိုက်ပွဲ နှစ်ကြိမ်ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း တိုက်ပွဲများ ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း မရှိဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောသည်။<ref>{{cite web |author1=အက်စတာဂျေ |title=လွိုင်ကော်မြို့နယ် ကွန်နားရွာတွင် နေအိမ်အများအပြား မီးထပ်ရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/9737 |website=Myanmar NOW |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081334/https://myanmar-now.org/mm/news/9737 }}</ref> ==== ခရစ္စမတ်အကြို လူသတ်ပွဲ ==== {{main|မိုဆို လူသတ်ပွဲ}} * ကယားပြည်နယ် ဖရူဆိုမြို့နယ် [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]]အနီးတွင် စစ်ဘေးရှောင်ယာဉ်တန်းကို [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]က ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လူ ၃၅ ဦးထက်မနည်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါသေဆုံးမှုများတွင် အကျိုးအမြတ်မယူသော Save the Children အဖွဲ့မှ ဝန်ထမ်းနှစ်ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=UN 'horrified' by massacre of dozens of civilians in Myanmar|work=Myanmar NOW|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians|date=December 26, 2021|accessdate=February 1, 2022|archivedate=26 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211226231042/https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians}}</ref> အဆိုပါဖြစ်ရပ်နှင့်ပတ်သက်၍ 'စေ့စေ့စပ်စပ် ပွင့်လင်းမြင်သာသော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု' ပြုလုပ်ရန် ကုလသမဂ္ဂက တောင်းဆိုထားသည်။ == ၂၀၂၂ == === ဇန်နဝါရီလ === * ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်က မကွေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် တနင်္သာရီတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်၊ ရှမ်းနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့တွင် သုံးရက်ကြာ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၃ ဒါဇင်ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-kills-dozens-of-junta-soldiers-in-three-days-of-clashes.html|title=Myanmar Resistance Kills Dozens of Junta Soldiers in Three Days of Clashes|publisher=The Irrawaddy|date=January 31, 2022|accessdate=February 1, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140918/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-kills-dozens-of-junta-soldiers-in-three-days-of-clashes.html}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၁ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ကနီမြို့နယ်အတွင်း စစ်ကောင်စီ တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် မဟာမိတ်ပျူစောထီးပြည်သူ့တပ်ဖွဲ့ဝင် အယောက် ၃၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရက ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများနှင့် စစ်သည်များ သယ်ဆောင်သည့် သင်္ဘောများကို ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း အနည်းဆုံး သင်္ဘောတစ်စီး မီးလောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html|title=Thirty Junta Soldiers reportedly killed in Upper Myanmar|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214193946/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html}}</ref> * ၂ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်အစိုးရလိုလားသော လူထုစုဝေးပွဲတွင် ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် လူ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၈ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-killed-38-injured-at-rally-attack-on-myanmar-coup-anniversary.html|title=Two Killed, 38 Injured at Rally Attack on Myanmar Coup Anniversary|publisher=The Irrawaddy|date=February 2, 2022|accessdate=February 2, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140526/https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-killed-38-injured-at-rally-attack-on-myanmar-coup-anniversary.html}}</ref> * ၃ ဖေဖော်ဝါရီ - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ပြောကြားချက်အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းမှုမှ စတင်ကာ ပစ်မှတ်ထားသော တိုက်ခိုက်မှုများတွင် စစ်အစိုးရက ခန့်အပ်ထားသော အရာရှိ ၃၆၇ ဦး လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-370-myanmar-junta-officials-assassinated-since-coup.html|title=Almost 370 Junta Officials Assassinated Since Coup|publisher=The Irrawaddy|date=February 2, 2022|accessdate=February 3, 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214194001/https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-370-myanmar-junta-officials-assassinated-since-coup.html}}</ref> * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးအတွင်း နယ်မြေခံ PDF များ၏ လျပ်တပြတ် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သား ၃၈ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ဒရုန်းများ အသုံးပြုမှုလည်း ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html|title=38 Junta Soldiers Reported Killed in Upper Myanmar|publisher=The Irrawaddy|date=February 7, 2022|accessdate=February 7, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140304/https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html}}</ref> ကချင်ပြည်နယ် ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် သုံးရက်ကြာ တိုက်ပွဲများအတွင်း တပ်ရင်းမှူး အပါအဝင် စစ်ကောင်စီ စစ်သည် ၂၀၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]က ပြောဆိုထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-200-myanmar-junta-troops-killed-in-three-days-kachin-independence-army.html|title=Over 200 Myanmar Junta Troops Killed in Three Days: Kachin Independence Army|publisher=The Irrawaddy|date=February 7, 2022|accessdate=February 7, 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214193909/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-200-myanmar-junta-troops-killed-in-three-days-kachin-independence-army.html}}</ref> * ၈ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[မောင်တောမြို့နယ်]]တွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့တို့ တိုက်ပွဲ အနည်းဆုံး နှစ်ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ [[မီးတိုက်ရွာ|မီးတိုက်ကျေးရွာ]] အရှေ့မြောက်ဘက် လက်ပံတောင်အနီးရှိ AA ကင်းစခန်းအား ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်က ခိုးဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ AA ကင်းသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း AA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ [[ခိုင်သုခ]]က ပြောသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အထိ ၃ နာရီကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် AA နှင့်စစ်တပ်တို့ကြား ၂၀၂၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှ စတင်၍ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော အလွတ်သဘော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြားသွားမည့်အရေးကို စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-troops-clash-with-arakan-army-in-western-myanmar.html|title=Junta Troops Clash With Arakan Army in Western Myanmar|publisher=The Irrawaddy|date=February 8, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140146/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-troops-clash-with-arakan-army-in-western-myanmar.html}}</ref> မောင်တောမြို့နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက် ညက ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် အရပ်သား နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=စစ်တပ်နှင့် AA တို့ တိုက်ပွဲကြား အရပ်သား ၂ ဦး သေဆုံး |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/08/249707.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215124905/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/08/249707.html }}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-dead-in-clash-between-aa-regime-troops-in-myanmars-rakhine-state.html|title=Two Civilians Dead in Clash Between AA, Regime Troops in Myanmar's Rakhine State|publisher=The Irrawaddy|date=February 8, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213142004/https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-dead-in-clash-between-aa-regime-troops-in-myanmars-rakhine-state.html}}</ref> *၉ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းနှင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးများတွင် နယ်မြေခံ PDF များ ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သား ၃၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-groups-claim-to-kill-35-myanmar-junta-troops.html|title=Resistance Groups Claim to Kill 35 Myanmar Junta Troops|publisher=The Irrawaddy|date=February 9, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140059/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-groups-claim-to-kill-35-myanmar-junta-troops.html}}</ref> အရပ်သားများကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွက် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ [[တပ်မတော် (လေ)|လေတပ်]] လေယာဉ်မှူးများ၏ နေအိမ်များကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=လေတပ်အရာရှိ နေအိမ်များကို တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ် ဟု PDF ဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/09/249720.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081530/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/09/249720.html }}</ref> * ၁၀ ဖေဖေော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး မြို့နယ် ၃ ခုတွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ဝင်ရောက် စီးနင်း တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html|title=Resistance Fighters Claim To Have Killed Around 50 Myanmar Junta Personnel|publisher=The Irrawaddy|date=February 10, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213130332/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html}}</ref> *၁၁ ဖေဖော်ဝါရီလ - ရခိုင်ပြည်နယ် မောင်တောမြို့နယ်ရှိ AA ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဗိုလ်မှူးတစ်ဦး အပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် အများအပြား ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=တကျော့ပြန် ရခိုင်တိုက်ပွဲ ဗိုလ်မှူးအဆင့် အပါအဝင် စစ်တပ်အကျအဆုံးများ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/10/249756.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081245/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/10/249756.html }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နှင့် ၁၁ ရက်တို့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃၈ ဦးနှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/dozens-of-junta-soldiers-killed-in-sagaing-kayah-myanmar-resistance-groups-say.html|title=Dozens of Junta Soldiers Killed in Sagaing, Kayah, Myanmar Resistance Groups Say|publisher=The Irrawaddy|date=February 11, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213122752/https://www.irrawaddy.com/news/burma/dozens-of-junta-soldiers-killed-in-sagaing-kayah-myanmar-resistance-groups-say.html}}</ref> * ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ - နေပြည်တော်၊ မကွေး၊ စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေးနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် PDF တပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ နှင့် ၁၃ ရက်များတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html|title=Junta Soldiers Killed; Social Media Users Boycott Myanmar Coup Leader’s Parade|publisher=The Irrawaddy|date=14 February 2022|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214143540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html}}</ref> *၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ [[မြို့သစ်ရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|မြို့သစ်ရွာ]]အနီး၌ စစ်သားနှင့် ပျူစောထီးအင်အား ၈၀ ခန့်နှင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်များ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ် နှစ်ဦးအပါအဝင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ခင်ဦးမြို့ တိုက်ပွဲတွင် လူငယ် ၁၄ ဦး သေဆုံး |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10499 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=20 February 2022 |archivedate=20 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220220093932/https://www.myanmar-now.org/mm/news/10499 }}</ref> ထိုနေ့မှာပင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲ ဝါရီဆူးပလိုင်ရွာအနီးတွင် ထိုးစစ်ဆင်လာသော စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ကရင်နီပူးပေါင်းတပ်များ တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ဝန်းကျင်ခန့် ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့သည့် မိုးဗြဲနှင့် ခင်ဦးတွင် PDF ၃၀ ဝန်းကျင် ကျဆုံး |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/18/250030.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=20 February 2022 |archivedate=20 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220220093950/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/18/250030.html }}</ref> * ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပေါက်မြို့နယ် ရေပြာရွာ ရဲစခန်းကို ပေါက်၊ မြိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်တို့မှ PDF အဖွဲ့များ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စခန်းမှူးအပါဝင် ရဲ ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=မောင်ရွှေဝါ |title=ပေါက်မြို့ ရေပြာရဲစခန်းကို PDF ၃ ဖွဲ့ ဝင်တိုက်၊ စခန်းမှူးအပါအဝင် ၅ ဦး သေ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10567 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |archivedate=25 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220225041955/https://www.myanmar-now.org/mm/news/10567 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကချင်ပြည်နယ် ကာမိုင်းမြို့အနီးရှိ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တစ်ခုကို KIA တပ်မဟာ ၉ လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း ၄၄ နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ပူးပေါင်းတပ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၂ ဦးနှင့် အရပ်သား ၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ကချင် ကာမိုင်းစစ်ဆေးရေးဂိတ်ကို KIA နှင့် PDF ဝင်တိုက် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10569 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> * ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]၊ [[ငါးပိအိုးရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|ငါးပိအိုးကျေးရွာ]]သို့ စစ်ကောင်စီတပ်များ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် လူတစ်ဦးသေဆုံးကာ အိမ်ခြေ ၄၀ ကျော် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=ကိုချို |title=ရွှေဘိုမြို့ ငပိအိုးရွာကို စစ်တပ်ဝင်၊ အိမ် ၄၀ မီးလောင်ပြီး လူငယ် ၁ ဦး သေဆုံး |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10575 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ [[နှမစားရစ်ရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|နှမစားရစ်ရွာ]]သို့ စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ပျူစောထီးပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့ လေးကြိမ်မြောက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒေသခံ ၃ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး အိမ်ခြေ ၄၀၀ ကျော် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=ကိုချို |title=စစ်တပ်ဝင်သည့် ရွှေဘိုမြို့ နှမစားရစ်ရွာတွင် ၃ ဦးသေ၊ အိမ် ၄၀၀ မီးလောင် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10585 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> ===မတ်=== လွန်ခဲ့သော ရက်သတ္တပတ်အတွင်း ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်တွင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့နှင့် ကရင်နီပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၅ ဦး သေဆုံးပြီး နှစ်ဦး ဖမ်းဆီးရမိကြောင်း မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-suffers-heavy-losses-in-kayah-state-resistance.html|title=Myanmar Junta Suffers Heavy Losses in Kayah State: Resistance|publisher=The Irrawaddy|date=March 7, 2022|accessdate=March 7, 2022|archivedate=18 January 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022742/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-suffers-heavy-losses-in-kayah-state-resistance.html}}</ref> === စက်တင်ဘာ === * ၂ စက်တင်ဘာ - ** ရွေးကောက်ပွဲ မဲသမာမှုတွင် အပြစ်ရှိသည်ဟုဆိုကာ ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ထောင်ဒဏ် သုံးနှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအတွက်ကြောင့် သူမသည် အမှုမျိုးစုံမှ ပြစ်ဒဏ်စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၂၀ နှစ် ကျခံနေရသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar's Aung San Suu Kyi gets 3 years' jail for election fraud |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/9/2/myanmars-aung-san-suu-kyi-gets-3-years-prison-for-election-fraud |access-date=2022-09-21 |website=www.aljazeera.com |language=en |archivedate=19 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019052656/https://www.aljazeera.com/news/2022/9/2/myanmars-aung-san-suu-kyi-gets-3-years-prison-for-election-fraud }}</ref> ** [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]နှင့် [[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]]ရှိ [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်]]စခန်းများအား ကေအိုင်အေနှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]က လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta ally attacked in northern Sagaing |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-ally-attacked-in-northern-sagaing |date=2 September 2022 |author=Nyein Swe |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=10 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810051933/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-ally-attacked-in-northern-sagaing/ }}</ref> * ၁၆ စက်တင်ဘာလ ၁၆ - [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းအား [[တပ်မတော်|မြန်မာစစ်တပ်]]မှ [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု|လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ကလေးငယ် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၇ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar army helicopters fire on school, killing 6: reports |url=https://asia.nikkei.com/Politics/Myanmar-army-helicopters-fire-on-school-killing-6-reports |access-date=2022-09-22 |website=Nikkei Asia |language=en-GB |archivedate=19 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220919182346/https://asia.nikkei.com/Politics/Myanmar-army-helicopters-fire-on-school-killing-6-reports }}</ref> လက်ယက်ကုန်းရွာတွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]တို့ရှိနေသည့်အတွက် တိုက်ခိုက်ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု မြန်မာစစ်တပ်က ဆိုသည်။<ref>{{Cite news |last=Reuters |date=2022-09-20 |title=Myanmar army helicopters fire on school, killing 13, media and residents say |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-helicopters-fire-school-killing-six-media-residents-2022-09-19/ |access-date=2022-09-22 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030633/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-helicopters-fire-school-killing-six-media-residents-2022-09-19/ }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ|ကုလသမဂ္ဂနှင့်]] [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂတို့အပါအဝင်]] နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများက တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ထိခိုက်သေဆုံးမှုများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2022-09-20 |title=Myanmar: Guterres strongly condemns army attacks which left 11 children dead |url=https://news.un.org/en/story/2022/09/1127201 |access-date=2022-09-22 |website=UN News |language=en |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030644/https://news.un.org/en/story/2022/09/1127201 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar: Statement by the spokesperson on the latest attack against a school in Tabayin {{!}} EEAS Website |url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/myanmar-statement-spokesperson-latest-attack-against-school-tabayin_en |access-date=2022-09-22 |website=www.eeas.europa.eu |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030635/https://www.eeas.europa.eu/eeas/myanmar-statement-spokesperson-latest-attack-against-school-tabayin_en }}</ref> * ၂၃ စက်တင်ဘာ - [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ဒုဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]၏ ဆရာဖြစ်သူ အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်[[အုန်းသွင်]] အား ရန်ကုန်မြို့ပြပျောက်ကြားအဖွဲ့တစ်ခုက လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ဤလုပ်ကြံမှုသည် သတ်ဖြတ်ခံရသော တပ်မတော်၏ အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်သောကြောင့် ရာထူးကြီးစစ်တပ်ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် လုံခြုံရေးအား တိုးမြှင့်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=27 September 2022 |title=Retired Myanmar Brigadier General Shot Dead by Yangon Resistance Group |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html |work=The Irrawaddy |location=Yangon |access-date=19 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=19 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019102837/https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html }}</ref> === အောက်တိုဘာ === {{See also|ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} * ၈ အောက်တိုဘာ - စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ အားနည်းစေရန်ရည်ရွယ်သော "[[ဖြတ်လေးဖြတ်]]"ဗျူဟာအား အကောင်အထည်ဖော်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကိုင်းနှင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ အနည်းဆုံး ရွာ ၂၀ ကျော်အား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း စစ်ကိုင်းအခြေစိုက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ အဆိုအရ ယင်းသို့ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရသဖြင့် အားလုံးဆုံးရှုံးသွားခဲ့သူများမှာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |author=Nay Thit |title=Why Myanmar Junta's 'Four Cuts' Arson Strategy is Failing to Quell Resistance |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html |work=The Irrawaddy |date=22 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html }}</ref> * အောက်တိုဘာလ အလယ်ပိုင်း - ၂၀၂၃ ခုနှစ် အကုန်တွင် နွေဦးတော်လှန်ရေး အောင်ပွဲရမည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းအတွက် မြို့ပြနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် တိုက်ပွဲများ အရှိန်မြင့်လာခဲ့သည်။<ref name="at20221104">{{cite news |first=Anthony |last=Davis |title=Myanmar's NUG going for broke before its time |url=https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 |date=4 November 2022 |work=Asia Times |accessdate=23 May 2023 |archivedate=5 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221105215701/https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 }}</ref> * ၁၆ အောက်တိုဘာ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[တောင်မြင့်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်|တောင်မြင့်ရွာ]]အား စစ်ကောင်စီတပ်များက ဝင်ရောက်စီနင်းခဲ့ကာ ကျောင်းဆရာ ဦးစောထွန်းမိုးအား ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ကာ ဦးခေါင်းအား [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ|NUG]]၏ စာသင်ကျောင်းဝင်ပေါက်တွင် ချိတ်ဆွဲထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar villagers say army beheaded high school teacher |last=Peck |first=Grant |url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 |work=AP News |date=21 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221022174502/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 }}</ref> * ၂၁ အောက်တိုဘာ - [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်များက ကော့ကရိတ်မြို့ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ မြို့အနီး အာရှလမ်းမကြီးနှင့် မြို့တွင်းရှိ အစိုးရအဆောက်အဦများတွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Heavy Fighting Between Myanmar Junta, Resistance Reported in Karen's Kawkareik |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html |work=The Irrawaddy |date=21 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=20 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240220212821/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html }}</ref> * ၂၂ အောက်တိုဘာ - ညနေပိုင်းတွင် ကော့ကရိတ်မြို့မှ [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။ အနီးတဝိုက်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="at20221104"/> * ၂၃ အောက်တိုဘာ - ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]]၏ ၆၂ နှစ်မြောက်အခမ်းအနားကျင်းပနေစဉ် [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]]ကြောင့် လူအနည်းဆုံး ၈၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ ယင်းသည် ဤပြည်တွင်းစစ် ပြန်လည်စတင်ချိန်မှစ၍ အရပ်သားအများဆုံး သေဆုံးခဲ့သော ပထမဆုံး တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂက တိုက်ခိုက်မှုအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းပြောဆိုခဲ့သော်လည်း စစ်ကောင်စီက အရပ်သားသေဆုံးမှုအား ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Ethnic group says Myanmar air attack kills 80 at celebration |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 |last=Peck |first=Grant |work=ABCNews |date=23 October 2022 |access-date=2022-10-24 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=24 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221024125159/https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 }}</ref> * ၂၇ အောက်တိုဘာ - [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်ဖွဲ့များက ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ အမှတ် ၃၃၉ ခြေမြန်တပ်ရင်းအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karen Resistance Forces Seize Myanmar Junta Base, Capture 17 Soldiers |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html |work=The Irrawaddy |date=27 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=27 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027144636/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html }}</ref> === နိုဝင်ဘာ === * ၁၃ နိုဝင်ဘာ - [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ [[Mil Mi-24|Mi-34]] ရဟတ်ယာဉ်က စစ်ကောင်စီတပ်အပေါ် မှားယွင်းပစ်ခတ်မှုကြောင့် တပ်သား ၆၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Regime Helicopter Kills At Least 60 Junta Troops in Sagaing Region: Resistance |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-helicopter-kills-at-least-60-junta-troops-in-sagaing-region-resistance.html |work=The Irrawaddy |author=Hein Htoo Zan |date=14 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022742/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-helicopter-kills-at-least-60-junta-troops-in-sagaing-region-resistance.html }}</ref> * ၁၄ နိုဝင်ဘာ - [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့|ပျူစောထီး]]အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ရမည်စိုးသဖြင့် ထွက်ပြေးခဲ့သော မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ပေါက်မြို့နယ်]]ရှိ ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများအား စစ်ကောင်စီက ဒဏ်ငွေတပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's military punishes families of administrators who fled militia training |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmars-military-punishes-families-of-administrators-who-fled-militia-training |author=Maung Shwe Wah |date=15 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=14 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230114112736/https://myanmar-now.org/en/news/myanmars-military-punishes-families-of-administrators-who-fled-militia-training }}</ref> * ၁၅ နိုဝင်ဘာ - စစ်ကောင်စီကားတစ်စီးသည် ရက္ခိုင့်တပ်တော်မှ ထောင်ထားသော မြေမြှပ်မိုင်းထိခဲ့သဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ် ရန်ကုန်-စစ်တွေကားလမ်းပေါ်ရှိ ကျေးရွာများအား စစ်ကောင်စီက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ဒေသခံများမှာ ပုဏ္ဏားကျွန်း သို့မဟုတ် စစ်တွေမြို့ပေါ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။<ref>{{cite news |title=Thousands of Rakhine Villagers Flee Myanmar Junta's Deadly Wrath |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thousands-of-rakhine-villagers-flee-myanmar-juntas-deadly-wrath.html |date=15 November 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=4 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240204230917/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thousands-of-rakhine-villagers-flee-myanmar-juntas-deadly-wrath.html }}</ref> * ၁၆–၂၂ နိုဝင်ဘာ - ချင်းပြည်နယ် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက ဒရုန်းများ အသုံးပြုကာ ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရှေ့တန်းစစ်စခန်းအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အခြေစိုက်စစ်ကောင်စီတပ်သား ၇၄ % ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] အနေဖြင့် စခန်းအား သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=Chin resistance forces fail to take outpost after week-long siege |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege |date=22 November 2022 |language=en |work=Myanmar Now |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133119/https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege }}</ref> * ၁၉ နိုဝင်ဘာ - [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့စခန်းအား ဝင်ရောက်စီးနင်းရာတွင် နေအိမ်များနှင့် ဒေသခံပြည်သူများ သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=IN PICTURES : Sagaing locals flee Myanmar junta's arson campaign |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign |work=Myanmar Now |date=22 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133109/https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign }}</ref> * ၂၁–၂၅ နိုဝင်ဘာ - [[မိုးညှင်းမြို့နယ်|မိုးညှင်း]]၊ [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်|ဗန်းမောက်]]နှင့် [[ကသာမြို့နယ်]]ရှိ [[ကေအိုင်အေ]]စခန်းများအား [[တပ်မတော် (လေ)]]က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။.<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html |title=Myanmar Junta Jets Target Kachin Resistance Forces |date=25 November 2022 |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126125028/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html }}</ref> * ၂၂ နိုဝင်ဘာ ** [[မြိုင်မြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့သောကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar military torches own police station in Magway |author=Maung Shwe Wah |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway |work=Myanmar Now |date=22 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133111/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway }}</ref> ** [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်း အဆောက်အဦတစ်ခုအား ပီဒီအက်ဖ်က ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Nearly 60 Myanmar Regime Forces Killed in Two Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=24 November 2022 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၂၄ နိုဝင်ဘာ - ကာဒီနယ် [[ချားလ်မောင်ဘို]]၏ နေအိမ်အပါအဝင် [[မုံလှရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|မုံလှရွာ]]ရှိ နေအိမ်များအား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html |title=Myanmar Junta Torches Home Village of Catholic Cardinal |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126131302/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html }}</ref> * ၂၆ နိုဝင်ဘာ - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ပဲခူးပီဒီအက်ဖ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html |title=Over 70 Myanmar Junta Forces Killed in Three Days of Resistance Attacks |work=The Irrawaddy |language=en |date=28 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183850/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၂၇ နိုဝင်ဘာ - [ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်များ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military and Arakan Army Agree Temporary Truce in Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html |date=28 November 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html }}</ref> * ၃၀ နိုဝင်ဘာ - [[ချင်းရွှေဟော်မြို့]]အနီးရှိ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]၏ စခန်းတစ်ခုအား စစ်ကောင်စီတပ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Military launches major assault on Kokang base on China-Myanmar border |url=https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border |work=Myanmar NOW |date=2 December 2022 |language=en |author=Nyein Swe |accessdate=23 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140615/https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border }}</ref> === ဒီဇင်ဘာ === * ၆ ဒီဇင်ဘာ - ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]အတွက် တာဝန်ရှိသူ စစ်ကောင်စီအရာရှိ သုံးဦးနှင့် တပ်သားတစ်ဦးကို [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karenni forces capture soldiers linked to last year's Christmas Eve massacre |url=https://myanmar-now.org/en/news/karenni-forces-capture-soldiers-linked-to-last-years-christmas-eve-massacre |author=Esther J |date=6 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=4 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230104141538/https://myanmar-now.org/en/news/karenni-forces-capture-soldiers-linked-to-last-years-christmas-eve-massacre }}</ref> * ၇ ဒီဇင်ဘာ - နမ့်ဆန်မြို့နယ်ရှိ [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]နှင့် တပ်မတော် (ကြည်း)တို့ မြေပြင်တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Military Council suffered massive casualties Battle of Namhsan |url=https://www.bnionline.net/en/news/military-council-suffered-massive-casualties-battle-namhsan |work=BNI |date=14 December 2022 |access-date=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109143631/https://www.bnionline.net/en/news/military-council-suffered-massive-casualties-battle-namhsan }}</ref> * ၁၃ ဒီဇင်ဘာ - နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲတွင် တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ဗုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army drops massive aerial bombs during northern Shan State clashes, TNLA says |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says |date=13 December 2022 |author=Nyein Swe |accessdate=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140613/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says }}</ref> * ၁၆ ဒီဇင်ဘာ - [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]တွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူများအား ပိတ်ဆို့အရေးယူမည့် BURMA Act အား ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://foreignaffairs.house.gov/2022/4/meeks-issues-statement-on-house-passage-of-burma-act |title=Meeks Issues Statement on House Passage of BURMA Act |date=6 April 2022 |website=House Foreign Affairs Committee |access-date=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231150112/https://foreignaffairs.house.gov/2022/4/meeks-issues-statement-on-house-passage-of-burma-act }}</ref><ref>{{cite web |title=U.S. Senate Passes Burma Act Bill |url=https://www.abc-usa.org/2022/12/u-s-senate-passes-burma-act-bill/ |website=American Baptist Churches USA |date=16 December 2022 |access-date=24 May 2023 |archivedate=2 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230202184408/https://www.abc-usa.org/2022/12/u-s-senate-passes-burma-act-bill/ }}</ref> * ၁၇ ဒီဇင်ဘာ - တပ်သား ၉၈ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်များက နန့်ဆန်တိုက်ပွဲမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ကာ TNLA နှင့် နားလည်မှုလွဲမှားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ TNLA က ယင်းထုတ်ပြန်ချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Calls Ta'ang Army Battle a 'Misunderstanding' |date=19 December 2022 |work=Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html |accessdate=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109143629/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html }}</ref> * ၂၇ ဒီဇင်ဘာ - [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]ရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက အလစ်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက အရပ်သုံးထရပ်ကားတွင် အလုပ်သမားများအဖြစ် ပုန်းခိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Several people killed in Myanmar military ambush of Sagaing resistance checkpoint |url=https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint |author=Thura Maung |date=31 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140611/https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint }}</ref> * ၂၉ ဒီဇင်ဘာ - ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦး[[လှမိုးအောင်]]အပါအဝင် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများအား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/ayeyarwady-regions-nld-ministers-released.html |title=Ayeyarwady Region's NLD Ministers Released |date=30 December 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=24 May 2023 |archivedate=22 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230922151244/https://www.irrawaddy.com/news/burma/ayeyarwady-regions-nld-ministers-released.html }}</ref> * ၃၀ ဒီဇင်ဘာ - ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ထောင်ဒဏ် ၃၃ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar court extends Aung San Suu Kyi's prison sentence to 33 years |url=https://www.cnn.com/2022/12/30/asia/myanmar-aung-san-suu-kyi-court-verdict-intl-hnk/index.html |last=Mogul |first=Rhea |work=CNN |date=30 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=19 May 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230519081122/https://www.cnn.com/2022/12/30/asia/myanmar-aung-san-suu-kyi-court-verdict-intl-hnk/index.html }}</ref> ==၂၀၂၃== === ဇန်နဝါရီ === * ၅ ဇန်နဝါရီ - [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်]]က ကျေးရွာများအား စပိဘုတ်ထောက်ပံ့ပေးရန်နှင့် ပျူစောထီးအဖွဲ့သို့ ဝင်ရန် ဖိအားပေးမှုများကြောင့် [[အင်းလေး]]ဒေသ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်တို့အကြား ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting Breaks Out Near Inle Lake in Southern Shan State |author=Hein Htoo Zan |date=5 January 2023 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html |work=The Irrawady |accessdate=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109200852/https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html }}</ref> * ၃၁ ဇန်နဝါရီ - "နိုင်ငံတော်အား သစ္စာစောင့်သိသော" နိုင်ငံသားများအား လိုင်စင်ဖြင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့်ပြုမည်ဖြစ်ကြောင်း စစ်ကောင်စီ [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Tin Htet Paing |date=2023-02-13 |title=Myanmar regime issues right to arms policy enabling easier weapons access for pro-junta individuals and militias |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-issues-right-to-arms-policy-enabling-easier-weapons-access-for-pro-junta |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=16 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316191848/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-issues-right-to-arms-policy-enabling-easier-weapons-access-for-pro-junta }}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က နိုင်ငံတော်၏ အရေးပေါ်အခြေအနေအား နောက်ထပ် ခြောက်လ သက်တမ်းထပ်တိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar regime extends military rule for another six months |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-extends-military-rule-for-another-six-months |access-date=2023-03-12 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=11 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230811023532/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-extends-military-rule-for-another-six-months/ }}</ref> * ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ - [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ နောက်ထပ် မြို့နယ် ၃ မြို့နယ်အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-02-23 |title=Myanmar Junta Extends Martial Law in Resistance Stronghold Sagaing Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/myanmar-junta-extends-martial-law-in-resistance-stronghold-sagaing-region.html |access-date=2023-03-11 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111742/https://www.irrawaddy.com/news/myanmar-junta-extends-martial-law-in-resistance-stronghold-sagaing-region.html }}</ref> တပ်မတော် (ကြည်း)၏ [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် ၉၉ ခြေမြန်တပ်မ]]သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ ကျေးရွာများအား စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-03-06 |title=Myanmar army killed 17 people in 2 villages, residents say |url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-army-village-killings-beheading-f67a2070a43cfa60c5800881a38f0b82 |access-date=2023-03-11 |website=AP NEWS |language=en |archivedate=13 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230913161001/https://apnews.com/article/myanmar-burma-army-village-killings-beheading-f67a2070a43cfa60c5800881a38f0b82 }}</ref> * ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ - ကန်တော်ကျေးရွာတွင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လူငယ် နှစ်ဦးအပါအဝင် ခုခံရေးသမား လေးဦး ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2023-03-03 |title=Child fighters beheaded as Myanmar killings rise after martial law |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/myanmar-beheading-sagaing-03032023151949.html |access-date=2023-03-11 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=3 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240203184532/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/myanmar-beheading-sagaing-03032023151949.html }}</ref> === မတ် === {{See also|တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} * ၂ မတ် - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် ၉၉ ခြေမြန်တပ်မ]]တပ်သားများက [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]အတွင်း ရွာသူရွာသား ၁၇ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ နှစ်ဦးမှာ ခေါင်းဖြတ်သတ်ခံခဲ့ရပြီး အမျိုးသမီးသုံးဦးမှာ အသတ်မခံရမီ မုဒိမ်းကျင့်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":1">{{Cite web |last=Maung Shwe Wah |date=2023-03-11 |title=In Myanmar's heartland, new horrors from a junta struggling for control |url=https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control |access-date=2023-03-11 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=11 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230311150651/https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control }}</ref> * ၁၁ မတ် - [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီး သုံးပါးအပါအဝင် ရွာသူရွာသား အနည်းဆုံး ၃၀ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Esther J |date=2023-03-16 |title=Bodies of monks killed in Pinlaung massacre showed signs of torture |url=https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=16 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316175602/https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture }}</ref> === ဧပြီ === {{see also | ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} * ၁၁ ဧပြီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]၊ [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]]တွင် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးရုံးဖွင့်ပွဲ ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း [[တပ်မတော် (လေ)]]က လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ကလေးသူငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၁၂၀ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Paddock |first1=Richard C. |title=Airstrike in Rebel-Held Region of Myanmar Kills at Least 100 |url=https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html |work=The New York Times |date=11 April 2023 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=12 April 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412112258/https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html }}</ref> === မေ === * ၇ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မုံရွာမြို့]]အရှေ့မြောက်ဘက် [[ရေကန်စုရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်|ရေကန်စုရွာ]]အနီးရှိ မုံရွာခရိုင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ရင်း အမှတ် (၂၇) လက်အောက်ခံတပ်ခွဲ (၂) စခန်းကို စစ်ကောင်စီတပ် အင်အား ၈၀ ခန့်က ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးနှင့် အရပ်သား ၂ ဦးတို့ကို ပစ်သတ်ကာ မီးရှို့ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=မုံရွာ PDF စခန်း စစ်တပ်ဝင်စီး၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦးကို သတ်ဖြတ် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37726/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617142156/https://myanmar-now.org/mm/news/37726/ }}</ref> * ၂၅ မေ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]အခြေစိုက် ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့မှ ခေါင်းဆောင် အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့ဝင်ရှစ်ဦးသည် လက်နက်၊ ငွေကြေးတွေများ ယူဆောင်ကာ စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်ချအညံ့ခံ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပခုက္ကူ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့က ခေါင်းဆောင်နဲ့ အဖွဲ့ဝင်ရှစ်ဦး စစ်ကောင်စီထံထွက်ပြေး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/pakokku-pdf-05282023052944.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080519/https://www.rfa.org/burmese/news/pakokku-pdf-05282023052944.html }}</ref> * ၂၆ မေ ** [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေစကြိုမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဆုံရာ ရေလယ်ကျွန်းဒေသအား စစ်တပ်က သုံးရက်ကြာ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ဒေသခံ ၅ ဦးသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး ကျေးရွာ ၂၇ ရွာ မီးရှို့ခံခဲ့ရကာ နေအိမ် ၆၀၀ ကျော်မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=သူရမောင် |title=ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဆုံ၌ လူ ၅ ဦး အသတ်ခံရကာ ရွာ ၃၀ နီးပါး မီးရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37413/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=1 ဇွန် 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601074311/https://myanmar-now.org/mm/news/37413/ }}</ref> ** အမျိုးသားရေးအမည်ခံသည့် လှုပ်ရှားမှုများ၊ စစ်တပ်ထောက်ခံပွဲများကို ဦးဆောင်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည့် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အမျိုးသားရေးအစည်းအရုံး (MNO) ဥက္ကဋ္ဌ<ref>{{cite news |first1=RFA Burmese |title=စစ်တပ်ထောက်ခံသူ သေနတ်ပစ်ခတ်ခံရပြီး အရေးပေါ်ဆေးကုသနေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/army-supporter-shoot-05312023164924.html |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |agency=RFA Burmese |language=my}}</ref> ဦးတင့်လွင်အား သေနတ်သမားတစ်ဦးမှ ပစ်ခတ်လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဟန်သစ် |first2=မြတ်သွယ် |title=ရန်ကုန်တွင် နာမည်ကြီးစစ်တပ်ထောက်ခံသူနှစ်ဦး ရှေ့ဆင့်နောက်ဆင့် ပစ်သတ်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37395/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=31 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601074320/https://myanmar-now.org/mm/news/37395/ }}</ref> * ၂၇ မေ ** ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]၊ [[မိုးဗြဲရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|မိုးဗြဲမြို့]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော်တို့အကြား သုံးရက်ဆက်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကလေးငယ်နှစ်ဦး အပါအဝင် လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေသည့် မိုးဗြဲတွင် ကလေး ၂ ဦးအပါအဝင် ၄ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37317/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 }}{{Dead link|date=July 2025 }}</ref> ** ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (KRU) မှ ဆေးမှူးတပ်ဖွဲ့ဝင် လူငယ်လေးဦးသည် ကယားပြည်နယ် ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင်တွင် ဒဏ်ရာရသူများအား ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ဆောင်နေစဉ် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=တိုက်ပွဲကြား ကရင်နီဆေးမှူးတပ်ဖွဲ့ဝင် လေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/youth-died-in-karenni-battle-05282023170555.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080532/https://www.rfa.org/burmese/news/youth-died-in-karenni-battle-05282023170555.html }}</ref> * ၂၉ မေ - ချင်းပြည်နယ် [[ဟားခါးမြို့]]နှင့် [[ထန်တလန်မြို့]]ကြား သီးမစ်လွင်ပြင်တွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (CNA) နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာဖြစ်ပွားနေရာ တော်လှန်ရေးသမား ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Now |first1=Myanmar |title=ချင်းပြည်နယ် ဟားခါး၊ ထန်တလန်ကြားတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37330/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075523/https://myanmar-now.org/mm/news/37330/ }}</ref> * ၃၀ မေ ** [[ဝက်လက်မြို့]]အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ [[စခမ်းသာရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|စခန်းသာ (ရှပ်ပြဲ) ရွာ]]အနီး ရောက်လာသော စစ်ကြောင်းကို [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]အခြေစိုက် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များဖြစ်သည့် Black Wolf Army နှင့် WHO AM I – ARMY တို့က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးသီး ၇ ခုချ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းသည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီးနောက် ဝက်လက်မြို့ဘက်သို့ ပြန်ဆုတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=ဝက်လက်တွင် စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းနှစ်ခု ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37375/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=31 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075511/https://myanmar-now.org/mm/news/37375/ }}</ref> ** မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]၊ [[အဝန်းကြီးရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်|အဝန်းကြီးကျေးရွာ]]ကို တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ ဘီးလင်းမြို့အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီ၏ အမှတ် (၃၁၄) အမြောက်တပ်ရင်းက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ သံဃာတော် ၃ ပါးနှင့် အရပ်သား ၂ ဦးတို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=လင်းထင် |first2=ငြိမ်းဆွေ |title=ဘီးလင်းတွင် စစ်တပ်လက်နက်ကြီးကြောင့် သံဃာနှင့် သာမဏေများ ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37322/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075522/https://myanmar-now.org/mm/news/37322/ }}</ref> ** တပ်မတော် ထောက်ခံသူနှင့် အမျိုးသားရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၊ အဆိုတော် လီလီနိုင်ကျော်အား သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခံရသဖြင့် အရေးပေါ်ဆေးကုသမှုခံယူနေရသည်။<ref>{{cite web |title=အဆိုတော် ဒေါ်လီလီနိုင်ကျော် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခံရ |url=https://news-eleven.com/article/248964 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း မြို့နယ် ၂၈ မြို့နယ်မှ စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေးတွင် ပါဝင်နေသော နိုင်ငံရေး၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းပေါင်း ၁၇၃ ဖွဲ့နှင့် လေ့လာသူ ၃၁ ဦးတို့ပါဝင်သော ပထမအကြိမ် စစ်ကိုင်းဖိုရမ်ကို နှစ်ရက်ကြာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ ဖွဲ့စည်းမည် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/sagaing-counsalor-council-05312023171137.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** ကရင်ပြည်နယ်၊ [[ကျုံဒိုးမြို့|ကျုံဒိုးရဲစခန်း]]ကို [[KNLA]] ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဒရုန်းနှင့် ဗုံးချတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ခလရ (၅၄၆) စစ်တပ်က လက်နက်ကြီး ပြန်လည်ပစ်ခတ်ရာတွင် ဒေသခံတစ်ဦး သေဆုံးပြီး တစ်ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=စစ်တပ် လက်နက်ကြီးကြောင့် ကျုံဒိုးဒေသခံတစ်ဦး သေဆုံး၊ တစ်ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/karen-military-battle-05312023115429.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080531/https://www.rfa.org/burmese/news/karen-military-battle-05312023115429.html }}</ref> * ၃၁ မေ ** ကန့်ဘလူမြို့နယ် [[ဖုတ်ကုန်းရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ဖုတ်ကုန်းရွာ]] ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့စခန်းကို စစ်သား ၆၀ ဝန်းကျင်က ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ တော်လှန်ရေးသမားလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="mmnow8"/> ** ချောင်းဦးမြို့မြောက်ဘက် သုံးမိုင်အကွာ ခင်မွန်ရွာအနီးရှိ Area 71 People Defense Force Monywa စခန်းကို စစ်ကောင်စီ အင်အား ၁၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်က ဝင်ရောက်စီးနင်းရာ တော်လှန်ရေးသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="mmnow8">{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |first2=သူရမောင် |title=စစ်ကိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ စခန်းနှစ်ခု စီးနင်းခံရ၊ ငါးဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37442/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=18 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230618025229/https://myanmar-now.org/mm/news/37442/ }}</ref> === ဇွန် === * ၂ ဇွန် - ကရင်ပြည်နယ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကြာအင်းဆိပ်ကြီးကို KNU ဝင်တိုက် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37481/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=17 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620181743/https://myanmar-now.org/mm/news/37481/ }}</ref> * ၃ ဇွန် - ဖယ်ခုံမြို့နယ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော တပ်မ (၆၆) လက်အောက်ခံတပ်ကို မြို့အနောက်ဘက် ၅ မိုင်ခန့်အကွာရှိ [[ခေါင်းအီရွာမရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|ခေါင်းအိရွာ]]နှင့် [[စက်တော်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|စက်တော်ရွာ]]အကြားတွင် ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ဖယ်ခုံအခြေစိုက် အမှတ်(၁၀၀၂) တပ်ရင်း၊ ဒီးမော့ဆိုအခြေစိုက် အမှတ် (၁၁၀၁)၊ (၁၁၀၂)၊ (၁၁၀၇) တပ်ရင်းများ၊ မိုးမြို့ဗြဲအခြေစိုက် အမှတ် (၁၀၀၅)၊ (၁၀၀၇)၊ (၁၀၀၈)၊ (၁၀၀၉)၊ လွိုင်ကော်အခြေစိုက် PDF တပ်ရင်း (LKPDF) များနှင့် ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF)၊ ကယား(ကရင်နီ)တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (KRU) တို့ ပူးပေါင်း ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ရာမှ ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့အထိတိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=လင်းထင် |title=ဖယ်ခုံမြို့နယ်တွင် တိုက်ပွဲ ဆက်တိုက်ဖြစ်နေပြီး နှစ်ဖက် အထိအခိုက်ရှိ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37998/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၅ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617150534/https://myanmar-now.org/mm/news/37998/ }}</ref> * ၅ ဇွန် ** ရှမ်းပြည်နယ်၊ လားရှိုးမြို့၊ အမှတ် (၁၂) ရပ်ကွက် ရဲစခန်း၊ အမှတ် (၅) ရပ်ကွက်ရှိ (၅၀၇) စစ်တပ်စခန်း၊ [[ပန်ဟုန်းရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|ပန်ဟုန်းရွာ]]ရှိ စစ်တပ်စခန်းတို့ကို [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=မြတ်ပန်း |title=လားရှိုးမြို့ပေါ် ရဲစခန်းနှင့် စစ်တပ်စခန်းများ တိုက်ခိုက်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37605/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617233654/https://myanmar-now.org/mm/news/37605/ }}</ref> ** ကလေးမြို့နယ်၊ လက်ပံချောင်း-ရာဇဂြိုဟ်လမ်းမကြီးဘေးရှိ [[ရှုခင်းသာရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်|ရှုခင်းသာကျေးရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းကို စစ်တပ်က MI 35 အမျိုးအစား တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ လူ ၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=မြတ်သွယ် |title=ကလေးမြို့နယ်တွင် စာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၄ ဦး ဒဏ်ရာရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37534/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၅ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=18 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230618002204/https://myanmar-now.org/mm/news/37534/ }}</ref> * ၆ ဇွန် ** ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း မိုးဗြဲမြို့တွင် စစ်ကောင်စီတပ် ပစ်ခတ်သဖြင့် အရပ်သား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=မိုးဗြဲမြို့တွင် တစ်ရက်အတွင်း အရပ်သား သုံးဦး အသတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37673/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617145205/https://myanmar-now.org/mm/news/37673/ }}</ref> ** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]ရှိ [[နတ်သံကွင်းမြို့]] ရဲစခန်း၊ တံတားရဲကင်း နှစ်ခု၊ ရေတွင်းကုန်းရွာနှင့် ဘုံသတောရွာအနီးရှိ အခြားစစ်ရေးပစ်မှတ် နှစ်ခုတို့ကို KNU တပ်မဟာ ၃ လက်အောက်ခံတပ်များ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ တပ်ဖွဲ့များက ဝင်တိုက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နတ်သံကွင်းတံတားကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ ၃၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ကာ KNU,PDF ပူးပေါင်းတပ်ဘက်မှ ၄ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=လင်းထင် |title=စစ်တောင်းမြစ်ကူး နတ်သံကွင်းတံတား ဖျက်ဆီးခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37664/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=19 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230619182335/https://myanmar-now.org/mm/news/37664/ }}</ref> * ၇ ဇွန် ** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]] စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဗိုလ်မှူးနေလင်းဦးနှင့် [[ဗောဓိကွင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဗောဓိကွင်းရွာ]]အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးသူရတို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ပစ်သတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=အောင်နိုင် |title=ကျောက်တံခါးတွင် ဗိုလ်မှူးနှင့် ရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ပစ်သတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37721/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=17 June 2023 |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617115133/https://myanmar-now.org/mm/news/37721/ }}</ref> ** ပဇီကြီးရွာတွင် စစ်ကောင်စီတပ်၏ [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လေကြာင်း တိုက်ခိုက်မှု]]ကြောင့် သေဆုံးခဲ့သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း လူမှုကွန်ရက်ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာမှာ ရေးသားခဲ့ခြင်းကြောင့် သရုပ်ဆောင် မေပန်းချီကို အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်တွင်း စစ်ခုံရုံးက ပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=သရုပ်ဆောင် မေပန်းချီကို စစ်ခုံရုံးက ထောင်သုံးနှစ်ချ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/may-panche-three-years-in-prison-06122023030210.html |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620153215/https://www.rfa.org/burmese/news/may-panche-three-years-in-prison-06122023030210.html }}</ref> * ၉ ဇွန် - ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ [[ညောင်ပင်ကြီးရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်|ညောင်ပင်ကြီးရွာ]] ရဲစခန်းကို ဒေသကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="mmnow9">{{cite web |title=ဆားလင်းကြီးတွင် စစ်တပ်က နေ့စဉ် ရွာမီးရှို့၊ ရွာသား ၁ ဦးကို ပစ်သတ် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37959/ |publisher=Myanmar Now |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617142159/https://myanmar-now.org/mm/news/37959/ }}</ref> * ၁၂ ဇွန် - ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ် မိုးဗြဲမြို့ ရပ်ကွက်များအတွင်း စစ်တပ် ဝင်ရောက်တပ်စွဲထားစဉ် မေ ၂၇ မှ ဇွန် ၉ အတွင်း အရပ်သား ၁၃ ဦးထက်မနည်း ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=စစ်တပ် တပ်စွဲထားသည့် မိုးဗြဲတွင် ပစ်သတ်ခံရသူ ၁၃ ဦးထက်မနည်း ရှိလာ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37834/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617182106/https://myanmar-now.org/mm/news/37834/ }}</ref> * ၁၃ ဇွန် ** ကယားပြည်နယ်၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်း [[တောင်လှရွာ၊ မယ်စဲမြို့နယ်|တောင်လှကျေးရွာ]]အနီးရှိ တောင်လှစခန်း၊ မယ်လနွယ်စခန်းနှင့် မြန်မာ-ထိုင်း နှစ်နိုင်ငံနယ်ခြားမှတ်တိုင်အမှတ် ၁၄ ရှိ BP 14 စခန်းကုန်းနှင့် မြို့မရဲစခန်းတို့ကို ကရင်နီတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက တစ်ပြိုင်တည်း ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မြို့နယ်ရဲမှူး သေဆုံးပြီး၊ စခန်း ၃ ခုမှ မောင်းပြန်သေနတ် ၄၀ ခန့် ရရှိခဲ့ကြောင်း KMIC ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ခူးညေးရယ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=မယ်စဲ့မြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ စခန်းလေးခု တစ်ပြိုင်တည်း တိုက်ခိုက်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37939/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617152040/https://myanmar-now.org/mm/news/37939/ }}</ref> ** ဇာမဏီအမည်ရှိ မြင်းမူနှင့် မြောင်မြို့နယ် အခြေစိုက် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် ကိုဇော်မိုးနှင့် အခြား ၃ ဦးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ လက်အောက်ခံ မြောင်ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ အဖွဲ့က လူသတ်မှုသံသယဖြင့် ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးနေစဉ် သေဆုံးသွားကြောင်း မြန်မာနောင်း မီဒီယာ က ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=မိုးဦး |author2=သူရမောင် |title=မြောင်ပလဖ ဖမ်းဆီးထားသော တော်လှန်ရေးသမား ၄ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37899/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၃ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617145032/https://myanmar-now.org/mm/news/37899/ }}</ref> * ၁၅ ဇွန် - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ [[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]]၊ [[တပွင်ရွာ၊ စေတုတ္ထရာမြို့နယ်|တပွင်ရွာ]]ရဲစခန်းကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် မင်းဘူးခရိုင် တပ်ရင်း-၃ က တိုက်ခိုက် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့|ပျူစောထီး]] ၂ ယောက်ကို စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စေတုတ္တရာ တပွင်ရွာရဲစခန်းကို PDF မီးရှို့ဖျက်ဆီးပြီး ပျူစောထီး ၂ ဦး ဖမ်းမိ (ရုပ်သံ) |url=https://burmese.dvb.no/archives/600035 |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=DVB |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃}}</ref> * ၁၇ ဇွန် - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ [[ကင်းပြားရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|ကင်းဗျားကျေးရွာ]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်က ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးသွားသည့် အမျိုးသားများအနက် ၅ ဦး၏ ရုပ်အလောင်းများကို ဒေသခံများက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=သူရမောင် |title=ရွှေဘိုတွင် စစ်တပ်ဖမ်းသွားသော ရွာသား ၅ ဦး အသတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38221/ |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620154719/https://myanmar-now.org/mm/news/38221/ }}</ref> * ၁၉ ဇွန် ** ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် လုံခြုံရေးအကြီးအကဲ ဗိုလ်မှူးဟောင်း ဦးရဲခိုင်ကို ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြို့ပြပြောက်ကျားအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် Urban Owls က ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=ဟန်သစ် |title=ရန်ကုန်လေဆိပ် လုံခြုံရေးအကြီးအကဲ ဗိုလ်မှူးဟောင်း ပစ်သတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38244/ |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620181745/https://myanmar-now.org/mm/news/38244/ }}</ref> ** ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးများတွင် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ မွေးနေ့ကို ဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ပန်းကိုင်ဆောင် သွားလာခြင်း၊ ပန်းပန်ခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သူများကို စစ်ကောင်စီ တပ်သားများက ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ လူပေါင်း ၁၃၀ ကျော် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မွေးနေ့ ပန်းသပိတ်လှုပ်ရှားမှု လူပေါင်း ၁၃၀ ကျော်ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/dassk-birthday-activists-arrested-06202023070640.html |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> * ၂၀ ဇွန် - မြင်းခြံမြို့နယ်၊ [[ယုန်ထိုးရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်|ယုန်ထိုးရွာ]]အနီးတွင် စစ်ကောင်စီ ကင်းပုန်းအဖွဲ့၏ ကြားဖြတ်ပစ်ခတ်ခဲ့မှုကြောင့် PDF တပ်ရင်း (၁) နှင့် (၈) ပူးပေါင်းအဖွဲ့မှ ၁၀ ဦး တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |first2=သူရမောင် |title=မြင်းခြံတွင် PDF များ ချုံခိုတိုက်ခံရ၊ ၅ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38408/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040849/https://myanmar-now.org/mm/news/38408/ }}</ref> * ၂၁ ဇွန် - [[မြောင်မြို့]]ပေါ်ရှိ မြို့မရဲစခန်း၊ မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရုံးနှင့် ရဲဝန်ထမ်းအိမ်ရာတို့ကို PDF မြင်းခြံခရိုင် အမှတ် (၈) တပ်ရင်းအပါအဝင် မြောင်မြို့နယ်အတွင်း အခြေစိုက်သည့် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ ၉ ဖွဲ့က တစ်နာရီနီးပါး တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |title=မြောင်မြို့ စစ်ကောင်စီပစ်မှတ် ၃ ခုကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ဝင်တိုက် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38403/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040848/https://myanmar-now.org/mm/news/38403/ }}</ref> * ၂၄ ဇွန် - မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်း ၆ ခုကို ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုက ဇွန် ၁၃ မှ ၂၄ အတွင်း သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=အက်စတာဂျေ |title=မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံး ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု သိမ်းယူ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703042353/https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ }}</ref> * ၂၅ ဇွန် - စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[ကင်းတော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကင်းတော်ရွာ]]အနီးရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေး တပ်စခန်းတစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးနှင့် အရပ်သား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကင်းတော်ရွာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးစခန်း စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ၁ ဒါဇင်ခန့်သေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/about-1-dozen-pdfs-were-killed-in-the-attack-on-kintaw-village/7153236.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> * ၂၇ ဇွန် ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ [[ညောင်ကုန်းရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|ညောင်ကုန်းရွာ]]နှင့် [[ချင်ပြစ်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|ချင်ပြစ်ရွာ]]ကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် သံဃာတော်တစ်ပါးအပါအဝင် အရပ်သား ၁၀ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ အရပ်သားထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ |url=https://burmese.voanews.com/a/sagaing-pearl-airstrikes-civillian-deaths/7155156.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032047/https://burmese.voanews.com/a/sagaing-pearl-airstrikes-civillian-deaths/7155156.html }}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မြောင်မြို့နယ်အနောက်ခြမ်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်က ဖမ်းဆီးသွားသည့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ခရိုင်တပ်ရင်းခေါင်းဆောင် အသတ်ခံခဲ့ရပြီး လိုက်လံကယ်တင်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃ ဦးလည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=သူရမောင် |title=မြောင်တွင် PDF ခေါင်းဆောင် အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38623/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040901/https://myanmar-now.org/mm/news/38623/ }}</ref> * ၂၈ ဇွန် ** မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့]]နှင့် [[သထုံမြို့]]အကြားက ရွှေရောင်ပြတံတားကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ် KNLA/PDF ပူးပေါင်းတပ်များက မိုင်းခွဲ ဖျက်ဆီးခဲ့ရာ အိမ်စီးကား ၃ စီး တံတားအောက် ထိုးကျကာ လူတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=သထုံ၊ ဘီးလင်းလမ်း KNU တိုက်ခိုက်မှု ထိခိုက်သေဆုံးသူတချို့ရှိ |url=https://burmese.voanews.com/a/ethnic-armed-knu-launches-an-roadsite-attack-on-a-highway-in-karen-state/7159908.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032053/https://burmese.voanews.com/a/ethnic-armed-knu-launches-an-roadsite-attack-on-a-highway-in-karen-state/7159908.html }}</ref> တံတားပေါက်ကွဲမှုအပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုသွားရောက်လုပ်ကိုင်နေစဉ်အတွင်း ထပ်မံပစ်ခတ်ခံရမှုကြောင့် လူ၂၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ခရိုင်အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဇွန် ၂၉ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ-ဘီးလင်းကျုံအိတ်တံတား ဖောက်ခွဲခံရမှု အနည်းဆုံး နှစ်ဦး သေ၊ ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cq5g1p7wnqzo |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=BBC News မြန်မာ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032047/https://www.bbc.com/burmese/articles/cq5g1p7wnqzo }}</ref> ** စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[စဉ့်ကိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|စဉ့်ကိုင်ရွာ]]အနီးရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်စခန်းတစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်း စဉ့်ကိုင်ရွာအနီးတိုက်ပွဲ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၄ဦးသေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-raid-saging-pda-camp/7158813.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032051/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-raid-saging-pda-camp/7158813.html }}</ref> * ၂၉ ဇွန် ** စစ်ကိုင်းမြို့နယ် [[စမွန်းရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|စမွန်းရွာ]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ အရပ်သားလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် စမွန်းရွာ စီးနင်းခံရပြီး အရပ်သားလေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/death-samun-village-07012023070514.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032046/https://www.rfa.org/burmese/news/death-samun-village-07012023070514.html }}</ref> ** ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[မူဆယ်မြို့နယ်]] ကြူကုတ် (ပန်ဆိုင်း) အနီး မုံးပေါ်ရွာအနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် MNDAA ကိုးကန့်တပ်အကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကောင်စီ နဲ့ ကိုးကန့်တပ် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှာ တိုက်ပွဲပြင်းထန် |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-council-and-the-kokant-army-fought-fiercely-in-northern-shan-state/7161806.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၃၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032049/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-council-and-the-kokant-army-fought-fiercely-in-northern-shan-state/7161806.html }}</ref> * ၃၀ ဇွန် ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မော်လိုက်မြို့နယ်]]၊ [[တောင်းအင်ရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်|တောင်းအင်ရွာ]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ အမှတ် ၁ စစ်ဒေသ၊ မော်လိုက်ခရိုင် တပ်ရင်း ၂ က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၁၀ ဦး သေဆုံးပြီး လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်ဟု NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မော်လိုက်မြို့နယ် တောင်းအင်ရွာ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း စီးနင်းခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/occupied-military-camp-07022023043408.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကောလင်းမြို့]]ပေါ်တွင် လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ရာ အသက် ရှစ်နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် မြို့ခံလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကောလင်းမြို့ပေါ်လက်နက်ကြီးကျပြီး ကလေးအပါ လေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kawlin-weapon-died-07012023074419.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ကိုထက်ပိုင်စိုးကို စစ်ကောင်စီက အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၀ (ည)ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ဆယ်နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဖမ်းဆီးခံ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ထောင် ဆယ်နှစ်ချမှတ်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/student-prison-06302023123037.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၃၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> === ဇူလိုင် === * ၁၅ ဇူလိုင် - မန္တလေးတိုင်း၊ မတ္တရာမြို့နယ်အရှေ့ခြမ်း အမှတ် (၁၀၁၄) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ် အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ကင်းစခန်းတို့ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |title=မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစခန်းကို PDF တိုက်ခိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39642/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145935/https://myanmar-now.org/mm/news/39642/ }}</ref> * ၂၀ ဇူလိုင် - စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းတစ်ခုသည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ထန်တလန်မြို့အနီး တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] (CDF) စခန်းငယ်တစ်ခုကို လေတပ်အကူအညီဖြင့် စီးနင်းသိမ်းယူခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ထန်တလန် CDF စခန်းတစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ် သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39859/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145933/https://myanmar-now.org/mm/news/39859/ }}</ref> * ၂၁ ဇူလိုင် ** ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီမြို့အနီးရှိ လက်ခတ်တောင်ကြောပေါ်တွင် အခြေစိုက်ထားသည့် စစ်ကောင်စီ စခန်းကုန်းကို ဇူလိုင် ၂၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် KNU လက်အောက်ရှိ ကော်ဘရာစစ်ကြောင်း၊ ကျားသစ်နက်စစ်ကြောင်း၊ Federal Wings စသည့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က သိမ်းယူခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=လင်းထင် |title=မြဝတီမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ လက်ခတ်တောင်စခန်းကုန်း အသိမ်းခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39883/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145938/https://myanmar-now.org/mm/news/39883/ }}</ref> ** စစ်ကောင်စီတပ်မှ အင်အား ၈၀ ခန့်ပါသည့် စစ်ကြောင်းသည် ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းချောင်းရွာအား နံနက် ၂ နာရီခန့်တွင် ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး ပစ်သတ်ခံရခဲ့ကာ ရွာခံ ၁၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးသွားခဲ့ပြီး ရွာမှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစဉ် ပစ်သတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ယင်းမာပင်၊ စုန်းချောင်းရွာ စစ်တပ်ဝင်စီးပြီး အသက်မပြည့်သေးသူ ၃ ဦးအပါအဝင် အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39903/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145936/https://myanmar-now.org/mm/news/39903/ }}</ref> === ဩဂုတ် === * ၄ ဩဂုတ် - [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး]]အရ နောင်ချိုမြို့အနီးတွင် အရာရှိတစ်ဦးအပါအဝင် အင်အား ၁၅ ဦးပါ စစ်ကားတစ်စီးကို PDF က ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ကားပေါ်ပါ အားလုံး သေဆုံးခဲ့ကာ လက်နက်ခဲယမ်းများ ရခဲ့သည်။<ref name="kanaung">{{cite news |last1=သူရမောင် |first1=မိုးဦး, မြတ်ပန်း |title=တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ် အထိနာဟု မန္တလေး PDF ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41819/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=29 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929234718/https://myanmar-now.org/mm/news/41819/ }}</ref> * ၇ ဩဂုတ် - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဘုတလင်မြို့]]လယ်ရှိ မီးသတ်စခန်းကို ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်များက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး မြို့နယ်မီးသတ်ဦးစီးမှူးအပါအဝင် စခန်းအတွင်းနေထိုင်သူ ၂၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ဘုတလင်မြို့ မီးသတ်စခန်းကို PDF စီးနင်းပြီး မီးသတ်သမားများကို ဖမ်းဆီး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40502/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165302/https://myanmar-now.org/mm/news/40502/ }}</ref> * ၁၁ ဩဂုတ် - အင်အား ၅၀ ပါ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့တစ်ခုကို နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းတွင် မိုင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ရာ စစ်ကြောင်းမှူး အပါအဝင် ၁၀ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="kanaung"/> * ၁၂ ဩဂုတ် - ဘုတလင်မြို့နယ် [[သခွတ္တနယ်ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်|သခွတ္တနယ်ကျေးရွာ]] ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဝင်းအတွင်း ဖွင့်လှစ်ထားသည့် အခမဲ့ဆေးခန်းနှင့် ထိုရွာရှိ နေအိမ် ၄၀ ဝန်းကျင်ကို အင်အား ၇၀ နီးပါးပါသည့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့က မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဘုတလင်တွင် ပရဟိတဆေးခန်းနှင့် အိမ်များ မီးရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40691/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165300/https://myanmar-now.org/mm/news/40691/ }}</ref> * ၁၄ ဩဂုတ် - ချင်းပြည်နယ်၊ ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီ တပ်စွဲထားသည့် တောင်ကုန်းကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များ]]က စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လက်နက် ၆ လက် သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကာ ချင်းကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ထန်တလန် စစ်ကောင်စီစခန်းကို တော်လှန်ရေးတပ်များ ဝင်ရောက်စီးနင်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40730/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165252/https://myanmar-now.org/mm/news/40730/ }}</ref> * ၃၁ ဩဂုတ် - ချင်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[တွန်းဇံမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] ယာယီစခန်းတစ်ခု အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားသည့် [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]] (ZRA) က စီးနင်းခဲ့ရာ CDF တပ်ဖွဲ့ဝင် တစ်ဦး သေဆုံးပြီး ဒရုန်းများ၊ လက်နက်ကြီးများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။<ref name="cdf">{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ချင်းပြည်နယ် တော်လှန်ရေးစခန်းနှစ်ခုကို ဇိုမီးနယ်ခြားစောင့်တပ် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41872/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=11 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231011071230/https://myanmar-now.org/mm/news/41872/ }}</ref> === စက်တင်ဘာ === * ၃ စက်တင်ဘာ - [[မြဝတီမြို့]]ရှိ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံးကို ဗုံးတပ်ဒရုန်းလေယာဉ်ငယ်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ယာယီတပ်ရင်းမှူး ဒုဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦး၊ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦး အပါအဝင် ၅ ဦး သေဆုံးပြီး၊ ဒဏ်ရာပြင်းထန်သူ ၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=ကိုချို |title=မြဝတီခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် လုံခြုံရေးတင်းကျပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41640/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=6 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230906152506/https://myanmar-now.org/mm/news/41640/ }}</ref> * ၆ စက်တင်ဘာ - မုံရွာမြို့နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ စခန်းတစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=မုံရွာတောင်ပိုင်း ကာကွယ်ရေးစခန်းတစ်ခု စီးနင်းခံရ၊ ၄ ဦး သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41719/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=8 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230908100342/https://myanmar-now.org/mm/news/41719/ }}</ref> * ၈ စက်တင်ဘာ - ပြင်ဦးလွင်-မိုးကုတ်ကားလမ်းဘေး၊ တောင်နီကျေးရွာအနီးရှိ တာဝါတိုင်ကုန်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များအား ကနောင်စစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ ၁၃ ဦး နှင့် PDF တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="kanaung"/> * ၁၀ စက်တင်ဘာ ** တွန်းဇံမြို့နယ်အတွင်းရှိ ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ယာယီစခန်းတစ်ခုကို ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်က ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ CDF တပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး သေဆုံးပြီး မောင်းပြန်သေနတ် ၁ လက် ဆုံးရှုံးခဲ့သည်ဟု CDF (တွန်းဇံ) က ဆိုသည်။<ref name="cdf"/> ** မကွေးတိုင်း ရေစကြိုမြို့ဘက်မှ လာသည့် စစ်သင်္ဘောတစ်စီးသည် ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းကျေးရွာများကို ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ ဖောင်းကတာကျေးရွာရှိ နေအိမ်နှစ်လုံးပေါ် လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး တစ်ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=စစ်သင်္ဘောပစ်ခတ်မှုကြောင့် ဆားလင်းကြီးဒေသခံ တစ်ဦးသေ၊ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41786/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=12 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230912053546/https://myanmar-now.org/mm/news/41786/ }}</ref> * ၁၁ စက်တင်ဘာ - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်]]ရှိ [[ပြည်တွင်းအခွန်များ ဦးစီးဌာန|ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာန]]ရုံးကို လက်ပစ်ဗုံးဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခံရသော်လည်း အထိအခိုက်မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |first1=နေမင်းနီ |title=မန္တလေးတွင် အခွန်ဦးစီးဌာနရုံး ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41892/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=13 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230913090008/https://myanmar-now.org/mm/news/41892/ }}</ref> * ၁၄ စက်တင်ဘာ **စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[ကင်းတော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကင်းတော်ကျေးရွာ]]၊ [[တံတားဦးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တံတားဦးကျေးရွာ]]တို့အနီးတွင် ရှိသည့် ကျေးရွာပကဖအဖွဲ့တို့၏ စခန်းများကို အင်အား ၁၀၀ ခန့်ပါ စစ်ကောင်စီတပ်က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကာ [[မြင်းဆည်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|မြင်းဆည်ရွာ]]မှ အရပ်သား ၄ ဦးအား ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |title=စစ်ကိုင်းတွင် အမျိုးသား ၄ ဦးကို စစ်ကောင်စီတပ် သတ်ဖြတ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/42050/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=11 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231011065251/https://myanmar-now.org/mm/news/42050/ }}</ref> ** [[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]] အရှေ့တောင်ဘက် မိုင် ၃၀ ကျော်ခန့်အကွာ ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်မျဉ်းအနီးတွင် တည်ရှိသည့် စစ်ကောင်စီ၏ ရေတံလျှောက်စခန်းကုန်းကို [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ ၁၄ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး ပူးပေါင်းအဖွဲ့မှ ၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=လင်းထင် |title=ထိုင်းနယ်စပ် စခန်းကုန်းတစ်ခုကို KNU တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/42027/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=15 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230915104351/https://myanmar-now.org/mm/news/42027/ }}</ref> === အောက်တိုဘာ === {{main article |လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} *၉ အောက်တိုဘာ - စစ်ကောင်စီ [[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော်]]က [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၏ မြို့ဖြစ်သော [[လိုင်ဇာမြို့]]ပေါ်သို့ လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် မုန်လိုင်ခတ်စစ်ဘေးရှောင်စခန်းအား ထိမှန်ခဲ့ပြီး ကလေးငယ် ၁၃ ဦးအပါအဝင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၂၉ ဦး သေဆုံးကာ အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Dozens killed and injured in military attack on Myanmar refugee camp |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/10/dozens-killed-and-injured-in-military-attack-on-myanmar-refugee-camp |agency=Al Jazeera |date=October 10, 2023 |accessdate=22 October 2023 |archivedate=7 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240207001508/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/10/dozens-killed-and-injured-in-military-attack-on-myanmar-refugee-camp }}</ref> {{main article|၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး}} *၂၇ အောက်တိုဘာ **[[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]နှင့် [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] တို့ပါဝင်သော [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] က [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကို စတင်ခဲ့သည်။ မဟာမိတ်အဖွဲ့များက ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များတွင် စစ်ကောင်စီစခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite news |title=Alliance of 3 ethnic rebel groups carries out coordinated attacks in northeastern Myanmar |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/alliance-3-ethnic-rebel-groups-carries-coordinated-attacks-104431614 |access-date=October 27, 2023 |agency=ABC News |accessdate=22 November 2023 |archivedate=4 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231104221713/https://abcnews.go.com/International/wireStory/alliance-3-ethnic-rebel-groups-carries-coordinated-attacks-104431614 }}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့တွင်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Myanmar: Escalation of clashes in northern Shan and the Southeast Flash Update #1 (As of 30 October 2023) |url=https://www.unocha.org/publications/report/myanmar/myanmar-escalation-clashes-northern-shan-and-southeast-flash-update-1-30-october-2023 |website=UNOCHA |access-date=October 30, 2023}}</ref> ** KNLA နှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ကော့ကရိတ်မြို့တွင် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-10-29 |title=ကော့ကရိတ်တိုက်ပွဲအတွင်း လက်နက်ကြီးကျလို့ ဒေသခံ ၆ ဦးသေဆုံး |language=Burmese |work=BBC Burmese |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/czd08g301xvo |access-date=2023-10-30 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=30 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231030042923/https://www.bbc.com/burmese/articles/czd08g301xvo }}</ref> *၃၀ အောက်တိုဘာ ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နောင်ချိုမြို့]]နှင့် ဂုတ်တွင်းတံတားကို မဟာမိတ်တပ်များ စီးနင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-10-30 |title=နောင်ချိုမြို့နဲ့ ဂုတ်တွင်းတံတားကို မဟာမိတ်တပ်တွေ စီးနင်းထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375890.html |access-date=2023-10-30 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=4 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231104222309/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375890.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ကွမ်းလုံမြို့]]တွင် စစ်ကောင်စီမှ ခလရ ၁၄၃ တပ်ရင်းက လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-01 |title=ခလရ ၁၄၃ တပ်ရင်းတရင်းလုံး လက်နက်ချခဲ့ကြောင်း ညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့ထုတ်ပြန် |language=Burmese |work=VOA |url=https://burmese.voanews.com/a/7336659.html |access-date=2023-11-01 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=1 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231101103323/https://burmese.voanews.com/a/7336659.html }}</ref> === နိုဝင်ဘာ === [[File:Operation 1027.svg|thumb|၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အခြေအနေ (၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၉ အထိ)]] *၁ နိုဝင်ဘာ - **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်ကောင်စ်ီက နောင်ချိုမြို့သို့ စစ်ကူယာဉ်တန်းပို့ဆောင်ခဲ့ရာ မဟာမိတ်အဖွဲ့များနှင့် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြာ သံချပ်ကာကားတစ်စင်း ပေါက်ကွဲပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-02 |title=နောင်ချိုမြို့အနီး စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းကို TNLAနှင့် MDY PDFတို့စစ်ဆင် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/02/376015.html |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=2 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231102152449/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/02/376015.html }}</ref> **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ချင်းရွှေဟော်မြို့]]၊ [[ပန်ဆန်းမြို့]] နှင့် [[သိန္နီမြို့]]များကို မဟာမိတ်အဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-02 |title=မြို့သုံးမြို့ကျသွားပြီဟု စစ်ကောင်စီဝန်ခံ |language=Burmese |work=DVB |url=https://burmese.dvb.no/post/623052 |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231107103759/https://burmese.dvb.no/post/623052 }}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-11-02 |title=ညီနောင်မဟာမိတ်များ၏ စစ်ဆင်ရေး၇ရက်မြောက်နေ့တွင် မြို့လေးမြို့ကို အပြီးတိုင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ |language=Burmese |work=Ayeyarwaddy Times |url=https://ayartimes.com/?p=27362 |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=3 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231103150134/https://ayartimes.com/?p=27362 }}</ref> *၃ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: နမ့်ခမ်းမြို့အနီး ရွှေလီကြိုးတံတားကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-03 |title=နမ့်ခမ်းမြို့မှာ TNLA နဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်တို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ၊စစ်တပ်ကလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုလုပ် |language=Burmese |work=BBC Burmese |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ck5xg61z3ppo |access-date=2023-11-03 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=3 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231103102012/https://www.bbc.com/burmese/articles/ck5xg61z3ppo }}</ref> *၆ နိုဝင်ဘာ - ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ခရိုင်မြို့ဖြစ်သော [[ကောလင်းမြို့]]ကို အေအေ၊ ကေအိုင်အေနှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-06 |title=Myanmar Resistance Seizes First District Level Town in Sagaing as Offensive Expands |language=English |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107031740/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နမ့်ခမ်းမြို့]]တစ်မြို့လုံးနီးပါးကို တီအန်လယ်အေက ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-06 |title=နမ့်ခမ်းတစ်မြို့လုံးနီးပါး TNLAထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44666/ |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107031753/https://myanmar-now.org/mm/news/44666/ }}</ref> *၇ နိုဝင်ဘာ - {{main article |၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး}} ** [[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]] ကို ကရင်နီပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက စတင်ခဲ့ကာ [[မယ်စဲ့မြို့နယ်]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-11-09 |title=ကရင်နီဒေသ ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cyx2379qdz9o |access-date=2023-11-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my |archivedate=10 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231110124854/https://www.bbc.com/burmese/articles/cyx2379qdz9o }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-08 |title=ကရင်နီဒေသ ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး စတင် |url=https://burmese.voanews.com/a/7346374.html |access-date=2023-11-10 |website=ဗွီအိုအေ |language=my |archivedate=10 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231110130401/https://burmese.voanews.com/a/7346374.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အနောက်ခြမ်း [[တမူးမြို့နယ်]]ရှိ [[ခမ်းပါတ်မြို့]]ကို ပီဒီအက်ဖ်အဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=ကလေး- တမူးလမ်းပေါ်ရှိ ခါမ်းပါတ်မြို့ကို PDF သိမ်း |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376153.html |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107165647/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376153.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] မုံးကိုးတိုက်ပွဲတွင် တပ်မ ၉၉ ဗျူဟာမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ကျော်လွင် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=မုံးကိုးတိုက်ပွဲတွင် တပ်မ(၉၉)ဗျူဟာမှူးအပါအဝင် အရာရှိစစ်သည် ၃၀ကျော် သေဆုံး |language=Burmese |work=DVB |url=https://burmese.dvb.no/post/623785 |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131804/https://burmese.dvb.no/post/623785 }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: MNDAA က ကွမ်းလုံနှင့် [[မုံးကိုးမြို့]]များကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-08 |title=မုံးကိုးမြို့ကို အလုံးစုံထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း MNDAAပြော |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44791/ |access-date=2023-11-08 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131848/https://myanmar-now.org/mm/news/44791/ }}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=ကွမ်းလုံနဲ့ နမ့်ခမ်းမြို့ကို ညီနောင်မဟာမိတ်တပ်ထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376163.html |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108135526/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376163.html }}</ref> *၈ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: TNLA နှင့် MDY-PDF တို့ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]အနီး စစ်တပ်စခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-08 |title=ဂုတ်ထိပ်တံတားအနီးရှိ စစ်တပ်စခန်းကို TNLA/PDFပူးပေါင်းအဖွဲ့တိုက်ခိုက်နေ |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44780/ |access-date=2023-11-08 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131918/https://myanmar-now.org/mm/news/44780/ }}</ref> *၁၁ နိုဝင်ဘာ - {{main article |၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး}} ** ကယားပြည်နယ်မြို့တော် လွိုင်ကော်မြို့အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ကို KNDF, KA နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့များ စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-14 |title=Tens of Thousands Trapped as Myanmar Resistance Strikes Kayah State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/tens-of-thousands-trapped-as-myanmar-resistance-strikes-kayah-state-capital.html |access-date=2023-11-14 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=2023-11-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231114143014/https://www.irrawaddy.com/news/burma/tens-of-thousands-trapped-as-myanmar-resistance-strikes-kayah-state-capital.html |url-status=live}}</ref> ** ၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး - [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ တိုက်ခိုက်ရေးဂျက်လေယာဉ်တစ်စင်း ကယားပြည်နယ်တွင် ပျက်ကျခဲ့သည်။ KNDF က ပစ်ချခဲ့သည်ဟုဆိုသော်လည်း စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ပျက်ကျသည်ဟု တပ်မတော်က ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=A military jet crashes in eastern Myanmar. Ethnic resistance groups claim they shot it down |url=https://apnews.com/article/myanmar-kayah-karenni-resistance-jet-fighter-crash-57bea1e41f43313abe5095f9c9c3a9c6 |last=Peck |first=Grant |date=11 November 2023 |language=en |accessdate=23 November 2023 |archivedate=11 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231111174038/https://apnews.com/article/myanmar-kayah-karenni-resistance-jet-fighter-crash-57bea1e41f43313abe5095f9c9c3a9c6 }}</ref> *၁၂ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: TNLA က [[သီပေါမြို့]]အနီးရှိ ကျင်သီတံတားဂိတ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-12 |title=သီပေါ ကျင်တီတံတားတပ်စခန်းကို TNLAသိမ်းပိုက် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html |access-date=2023-11-12 |archivedate=12 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231112050203/https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html |url-status=live |accessdate=23 November 2023 |archivedate=12 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231112050203/https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html }}</ref> *၁၃ နိုဝင်ဘာ - [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရသေ့တောင်မြို့နယ် နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဒုံးပိုက်စခန်းကိုသိမ်းပိုက်ရရှိပြီဟုဆို |trans-title=Two Rathedaung Township Border Guard Military Posts attacked by Arakan Army with Dong Paik camp being captured |date=13 November 2023 |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 |language=my |work=Narinjara News |accessdate=23 November 2023 |archivedate=13 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231113013729/https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 }}</ref> *၁၅ နိုဝင်ဘာ - **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိသားစုဝင်များအပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်ရင်းတစ်ခုလုံး အလင်းဝင်လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-11-15 |title=An ethnic resistance group in northern Myanmar says an entire army battalion surrendered to it |url=https://www.nbcnews.com/news/world/entire-army-battalion-surrendered-myanmar-rcna125275 |access-date=2023-11-16 |website=NBC News |language=en |archivedate=30 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231130093234/https://www.nbcnews.com/news/world/entire-army-battalion-surrendered-myanmar-rcna125275 }}</ref> **၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး: KNDF က [[လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်]]ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ ၁၁၀ ကျော်သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-15 |title=Kayah Resistance Seizes Myanmar Junta Bases in State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html |access-date=2023-11-15 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=16 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231116062451/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html }}</ref> *၁၆ နိုဝင်ဘာ - **စစ်တွေမြို့နှင့် မဝေးသော [[ပေါက်တောမြို့]]ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။ စစ်ကောင်စီက ရေတပ်နှင့် လေတပ်အသုံးပြု၍ ပစ်ခတ်မှုမျာ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သားနေအိမ်များ ထိမှန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Captures Town in Rakhine, Prompting Bombardment by Myanmar Military |date=16 November 2023 |author=Hein Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html |work=The Irrawaddy |accessdate=23 November 2023 |archivedate=17 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231117203523/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html }}</ref> **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: အွန်လိုင်းရာဇဝတ်မှုခေါင်းဆောင် မြီရှောက်ချန်းနှင့် မိသားစုအာ စစ်ကောင်စီက ဖမ်းဆီးကာ တရုတ်နိုင်ငံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html|title=最新消息！缅北电诈头目明学昌，已自杀身亡|work=National Business Daily|date=2023-11-17|language=zh-cn|access-date=23 November 2023|archivedate=4 December 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231204173627/https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html}}</ref><ref>{{Cite web |title=Former lawmaker dies in police custody after arrest for Myanmar scams |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/lawmaker-11162023165911.html |access-date=2023-11-17 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118082258/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/lawmaker-11162023165911.html }}</ref> * ၂၁ နိုဝင်ဘာ - ချင်းပြည်နယ် တီးတိန်မြို့၊ [[ကနေဒီတောင်]]ပေါ်တွင် တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ PDF – Zoland က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကနေဒီတောင် စစ်ကောင်စီစခန်း ချင်းကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.voanews.com/a/the-chin-defense-forces-occupied-the-kennedy-peak-myanmar-military-base/7364067.html |access-date=၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=23 November 2023 |archivedate=28 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240228064921/https://burmese.voanews.com/a/the-chin-defense-forces-occupied-the-kennedy-peak-myanmar-military-base/7364067.html }}</ref> *၂၄ နိုဝင်ဘာ - ရန်ကုန်မြို့တွင် ညအချိန် သံချပ်ကာကားများ လှည့်လည်နေခြင်းကြောင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ညဉ့်မနက်မီ စောစီးစွာပိတ်သိမ်းကြသည်။<ref>{{cite news |title=Reports of Forced Conscription by Myanmar's Military Spark Panic in Yangon |author=Yuzana |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/reports-of-forced-conscription-by-myanmars-military-spark-panic-in-yangon.html |date=24 November 2023 |work=The Irrawaddy |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=9 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240409133020/https://www.irrawaddy.com/news/burma/reports-of-forced-conscription-by-myanmars-military-spark-panic-in-yangon.html }}</ref><ref>{{cite news |date=24 November 2023 |title=Parents Pull Children From Schools in Yangon as Myanmar Junta Troops Move In |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/parents-pull-children-from-schools-in-yangon-as-myanmar-junta-troops-move-in.html |work=The Irrawaddy |access-date=25 November 2023 |accessdate=12 January 2024 |archivedate=9 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240409133018/https://www.irrawaddy.com/news/burma/parents-pull-children-from-schools-in-yangon-as-myanmar-junta-troops-move-in.html }}</ref> *၂၅ နိုဝင်ဘာ - ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်က မတူပီမြို့နယ်ရှိ လိုင်လင်းပီမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-11-25 |title=Another town on the India-Myanmar border falls to the resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/another-town-on-the-india-myanmar-border-falls-to-the-resistance/ |access-date=2023-12-01 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231127132400/https://myanmar-now.org/en/news/another-town-on-the-india-myanmar-border-falls-to-the-resistance/ }}</ref> *၂၈ နိုဝင်ဘာ - **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်သည် ၁၈၆ ဦးပါဝင်သော အမှတ် ၁၂၅ ခြေမြန်တပ်ရင်းသည် MNDAA ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်အား MNDAA က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-29 |title=Another Entire Junta Battalion Raises the White Flag in Myanmar's Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-entire-junta-battalion-raises-the-white-flag-in-myanmars-northern-shan-state.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=29 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231129205115/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-entire-junta-battalion-raises-the-white-flag-in-myanmars-northern-shan-state.html }}</ref><ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-30 |title=After Over 30 Years of Control, Myanmar Junta Loses Grip on Township Near China Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/after-over-30-years-of-control-myanmar-junta-loses-grip-on-township-near-china-border.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201023257/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/after-over-30-years-of-control-myanmar-junta-loses-grip-on-township-near-china-border.html }}</ref> **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့သည် မူဆယ်မြို့သို့ ဦးတည်သော ကုန်းလမ်းများအား ထိန်းချုပ်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Regan |first1=Helen |title=Opponents vow 'beginning of the end' for Myanmar's junta as resistance launches nationwide offensive |url=https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html |access-date=28 November 2023 |agency=CNN |date=28 November 2023 |archivedate=28 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231128025624/https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=28 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231128025624/https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html }}</ref> *၂၉ နိုဝင်ဘာ - ** CDF နှင့် CNA တို့က မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရေဇွာမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Chin allied resistance claims big junta losses in western Myanmar |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-fighting-11302023071854.html |access-date=2023-12-01 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=2 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231202043350/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-fighting-11302023071854.html }}</ref> ** [[သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]]တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Cho |first=Ko |date=2023-11-30 |title=Rival Shan armies declare truce as other ethnic armed groups gain ground |url=https://myanmar-now.org/en/news/rival-shan-armies-declare-truce-as-other-ethnic-armed-groups-gain-ground/ |access-date=2023-12-01 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240327180609/https://myanmar-now.org/en/news/rival-shan-armies-declare-truce-as-other-ethnic-armed-groups-gain-ground/ }}</ref> === ဒီဇင်ဘာ === {{see also|လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ}} * ၁ ဒီဇင်ဘာ - [[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့အရှေ့တောင်ပိုင်းကို MNDAA က စတင်ထိုးစစ်ဆင်သည်။ အရပ်သားများစွာ မြို့အတွင်း ပိတ်မိနေကာ ရန်ကုန်မြို့ရှိ တရုတ်သံရုံးက တရုတ်နိုင်ငံသားများ မြို့အတွင်းမှ ထွက်ခွာကြရန် ဆော်ဩသည်။<ref>{{cite news |title=After weeks of preparation, MNDAA says it has entered Laukkai |url=https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ |date=1 December 2023 |language=en |work=Myanmar Now |access-date=6 January 2024 |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201131025/https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201131025/https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ }}</ref> * ၃ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့တောင်ဘက်ရှိ ဘုရားလေးဆူကုန်းရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို MNDAA က တိုက်ခိုက်သည်။ တိုက်ပွဲမှာ ရှစ်နာရီခန့် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref name=4bsh>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-05 |title=Ethnic Army Battles to Seize Another Base From Myanmar Junta Near Border With China |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |access-date=2023-12-07 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=6 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231206134554/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |url-status=live}}</ref> * ၄ ဒီဇင်ဘာ - ** ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး: KNLA နှင့် ဒေသခံ PDF များက ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ မုန်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ပထမဆုံး သိမ်းပိုက်နိုင်သော မြို့ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-05 |title=Myanmar Resistance Seizes First Town in Bago Region: KNU |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-seizes-first-town-in-bago-region-knu.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=15 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240415180748/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-seizes-first-town-in-bago-region-knu.html }}</ref> ** လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မှ ထွက်ပြေးသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား MNDAA က လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name=4bsh/> * ၅ ဒီဇင်ဘာ - ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ တရွန်အိုင် ဗျူဟာစခန်းကုန်းအား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-06 |title=Arakan Army Declares Seizure of Major Myanmar Junta Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=7 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231207024830/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html }}</ref> * ၆ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: ဘုရားလေးဆူကုန်းအား MNDAA က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ လောက်ကိုင်မြို့ တောင်ပိုင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-seizes-key-outpost-south-of-laukkai/ |title=MNDAA seizes key outpost south of Laukkai |date=6 December 2023 |access-date=6 December 2023 |archivedate=8 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231208173510/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-seizes-key-outpost-south-of-laukkai/ |url-status=live}}</ref> * ၇ ဒီဇင်ဘာ - [[အမှတ်(၁၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ် (၁၂) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] ဌာနချုပ်မှူးဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဇော်လင်းကို အသေရမိခဲ့သည်ဟု ကိုးကန့်မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း သေဆုံးမှုအား အတည်မပြုနိုင်ခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |title=敏昂萊武裝第12野戰旅旅長在果敢戰場被擊斃 |url=https://kokang123.blogspot.com/2023/12/12.html |access-date=2023-12-08 |website=果敢资讯网 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231209231216/https://kokang123.blogspot.com/2023/12/12.html|archivedate=December 9, 2023|trans-title=Tatmadaw's 12th Military Operations Brigadier General Shot Dead in Kokang Battlefield|lang=zh}}</ref>{{Better source needed|date=December 2023}} * ၁၁ ဒီဇင်ဘာ - ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား ဆွေးနွေးပွဲကို တရုတ်နိုင်ငံက လက်ခံကျင်းပခဲ့ရာ 'အပြုသဘောဆောင်သော ရလဒ်များ' ရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=China brokers talks in Myanmar between military junta and rebel groups that yield 'positive results' |url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3244699/china-brokers-talks-myanmar-between-military-junta-and-rebel-groups-yield-positive-results |access-date=11 December 2023 |date=December 11, 2023 |accessdate=12 January 2024 |archivedate=11 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231211145421/https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3244699/china-brokers-talks-myanmar-between-military-junta-and-rebel-groups-yield-positive-results }}</ref> * ၁၃ ဒီဇင်ဘာ - တရုတ်ဦးဆောင်သော ဆွေးနွေးပွဲမှာ "၁၀ မိနစ်ခန့်သာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်" ဟု ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က ဆိုခဲ့ကာ ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်သွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Brotherhood Alliance Denies Myanmar Junta Peace Deal Rumors |work=The Irrawaddy |date=13 December 2023 |url=https://www.irrawaddy.com/news/politics/brotherhood-alliance-denies-myanmar-junta-peace-deal-rumors.html |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=1 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240101211111/https://www.irrawaddy.com/news/politics/brotherhood-alliance-denies-myanmar-junta-peace-deal-rumors.html }}</ref> * ၁၅ ဒီဇင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နမ့်ဆန်မြို့]]အား TNLA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2023-12-16 |title=Myanmar rebels seize town from military junta despite China-backed ceasefire |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20231216-myanmar-s-three-brotherhood-alliance-seizes-town-from-military-despite-china-backed-ceasefire |access-date=2023-12-18 |website=France 24 |language=en |archivedate=23 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231223164727/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20231216-myanmar-s-three-brotherhood-alliance-seizes-town-from-military-despite-china-backed-ceasefire }}</ref> * ၁၈ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်မြို့ မြောက်ဘက်ဝင်ပေါက်အနီးရှိ [[ထန်ပါကျိုင်းရွာ၊ လောက်ကိုင် (အထူးဒေသ ၁)မြို့နယ်|ထန်ပါကျိုင်းရွာ]]ရှိ MNDAA အပေါ် တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ သုံးကြိမ် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=20 November 2023 |author=Kyaw Oo |url=https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ |title=Fighting restarts near Laukkai as MNDAA seizes border gate and trade zone |work=Myanmar Now |language=en |access-date=6 January 2024 |archivedate=26 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231226191555/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=26 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231226191555/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ }}</ref> * ၁၉ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ဝင်ပေါက် ရန်လုံးကြိုင်နယ်စပ်ဂိတ်ကို MNDAA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Myanmar ethnic armed group seizes another crossing point along the Chinese border, reports say |url=https://www.abc27.com/international/ap-myanmar-ethnic-armed-group-seizes-another-crossing-point-along-the-chinese-border-reports-say/ |access-date=2024-01-05 |website=ABC News |date=20 December 2023 |language=en |archivedate=31 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240131114238/https://www.abc27.com/international/ap-myanmar-ethnic-armed-group-seizes-another-crossing-point-along-the-chinese-border-reports-say/ }}</ref> * ၂၂ ဒီဇင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: မန်တုံမြို့ကို TNLA က သိမ်းပိုက်ရရှိပြီးနောက် [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]သည် TNLA ၏ အလုံးစုံထိန်းချုပ်မှုအောက် ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |author=Hein Htoo Zan |date=23 December 2023 |title=Brotherhood Alliance Seizes Another Ethnic Zone in Myanmar's northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/brotherhood-alliance-seizes-another-ethnic-zone-in-myanmars-northern-shan-state.html |access-date=25 December 2023 |website=The Irrawaddy |archivedate=23 December 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231223205345/https://www.irrawaddy.com/news/burma/brotherhood-alliance-seizes-another-ethnic-zone-in-myanmars-northern-shan-state.html }}</ref> * ၂၅ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့ပေါ်သို့ စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၈ ဦးသေဆုံးကာ ၂၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref name=most>{{cite news |title=Most of Laukkai now under MNDAA control |url=https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |date=28 December 2023 |author=Kyaw Oo |work=Myanmar Now |language=en |access-date=6 January 2024 |archivedate=30 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=30 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ }}</ref> * ၂၆ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၉၀ ပါဝင်သော တပ်မတော်၏ အမှတ် ၅၅ ခြေမြန်တပ်ရင်းနှင့် ဒေသခံ နယ်ခြားစောင့်တပ်မှူး ပယ်ဆောက်ချိန်တို့အပါဝင် နယ်ခြားစောင့်တပ် MNDAA ထံတွင် လက်နက်ချသည်။ လက်နက်ချပြီးနောက် MNDAA က မြို့အား ကင်းလှည့်လည်သည်။<ref name=cas>{{cite news |title=Myanmar Infantry Division Surrenders in Laukkai, Shan State: Reports |author=Saw Reh |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html |language=en |date=26 December 2023 |access-date=6 January 2024 |archivedate=27 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231227230442/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=27 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231227230442/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html }}</ref> * ၂၇ ဒီဇင်ဘာ - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ နတ်သံကွင်းမြို့အား KNLA ဦးဆောင်သောအဖွဲ့မှ သိမ်းပိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-loses-another-town-in-bago-region-kills-four-children-in-airstrike.html |access-date=12 January 2024 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-loses-another-town-in-bago-region-kills-four-children-in-airstrike.html }}</ref> * ၂၉ ဒီဇင်ဘာ - စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၅၁ ဦး အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇီုရမ်ပြည်နယ်ဘက်သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://theprint.in/india/151-myanmar-soldiers-flee-to-mizoram-border-village-after-rebel-forces-capture-military-base/1905269/ |access-date=12 January 2024 |archivedate=14 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240114105949/https://theprint.in/india/151-myanmar-soldiers-flee-to-mizoram-border-village-after-rebel-forces-capture-military-base/1905269/ }}</ref> == ၂၀၂၄ == === ဇန်နဝါရီ === * ၄ ဇန်နဝါရီ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ဒေသကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်သည် လက်နက်ချခဲ့ရာ လက်နက်ခဲယမ်း အများအပြားကို MNDAA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားနှင့် မိသားစုဝင်များ လားရှိုးမြို့သို့ ထွက်ခွာသည်။<ref name=end>{{cite news |title=Myanmar Regime Raises the White Flag in Kokang Zone on China Border in Shan State |date=5 January 2024 |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-regime-raises-the-white-flag-in-kokang-zone-on-china-border-in-shan-state.html |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=12 January 2024 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118021858/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-regime-raises-the-white-flag-in-kokang-zone-on-china-border-in-shan-state.html }}</ref> * ၅ ဇန်နဝါရီ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲပြီးဆုံးကာ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]နှင့် [[လောက်ကိုင်မြို့]]အား MNDAA က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MNDAA captures military command centre outside Laukkai, taking full control of city |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ |date=5 January 2024 |language=en |work=Myanmar Now |accessdate=12 January 2024 |archivedate=11 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240111142130/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ }}</ref> စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၃၈၉ ဦးနှင့် မိသားစုဝင် ၁၆၀၀ ဦး လက်နက်ချသည်ဟု MNDAA က ထုတ်ပြန်သည်။ မိသားစုဝင်များ၏ အသက်အန္တရာယ်လုံခြုံရေးအတွက် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု စစ်ကောင်စီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဆိုသည်။<ref name=surr2>{{cite news |title=Myanmar ethnic minority armed groups: Over 2,300 military personnel surrendered |date=6 January 2024 |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20240106_21/ |work=NHK World- Japan |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=7 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240107114044/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20240106_21/ }}</ref> * ၈ ဇန်နဝါရီ - ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်ရှိ တောင်ရှည်တောင်စစ်စခန်းကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းယူသည်။ ယင်းတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ ခန့် လက်နက်ချသည်။<ref name=aakt>{{cite news |title=Myanmar Junta Loses Nearly 50 Troops, More Bases in Three Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html |date=10 January 2024 |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=20 January 2024 |archivedate=15 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240115022517/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၉ ဇန်နဝါရီ - အင်ဒို-မြန်မာ [[ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံကိန်း]]တွင် ဗျူဟာကျသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည့် [[ပလက်ဝမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သော [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]တွင်း တိုက်ပွဲများတွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=aakt/> * ၁၂ ဇန်နဝါရီ - ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီတို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတွင် ကြားဝင်စေ့စပ်ခဲ့ကြောင်း တရုတ်နိုင်ငံက ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/myanmar-junta-and-armed-rebels-agree-ceasefire |access-date=20 January 2024 |archivedate=28 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240228144830/https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/myanmar-junta-and-armed-rebels-agree-ceasefire }}</ref> * ၁၃ ဇန်နဝါရီ - [[လားရှိုးမြို့နယ်]]နှင့် [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]များအပါအဝင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ကာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်ခဲ့သည်ဟု TNLA က ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Breaks Chinese-Brokered Ceasefire: TNLA |author=Yuzana |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html |date=13 January 2024 |work=The Irrawaddy |language=en |accessdate=20 January 2024 |archivedate=13 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240113144010/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html }}</ref> * ၁၅ ဇန်နဝါရီ - ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့မှ စတင်ခဲ့သော တိုက်ပွဲများဖြင့် ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-victory-in-paletwa-myanmars-chin-state.html |access-date=20 January 2024 |archivedate=27 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240227180712/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-victory-in-paletwa-myanmars-chin-state.html }}</ref> * ၁၈ ဇန်နဝါရီ - ရက္ခိုင့်တပ်တော်နှင့် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၇၆ ဦးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်ပြေးကာ လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.ndtv.com/india-news/more-myanmar-soldiers-enter-mizoram-amid-conflict-with-armed-ethnic-group-4888638 |access-date=20 January 2024 |archivedate=19 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240119102953/https://www.ndtv.com/india-news/more-myanmar-soldiers-enter-mizoram-amid-conflict-with-armed-ethnic-group-4888638 }}</ref> * ၂၀ ဇန်နဝါရီ - ** စစ်ကောင်စီတပ်သား ၆၀၀ ကျော်သည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်က အိန္ဒိယစစ်တပ်ထံ ခိုလှုံမှုများနှင့် စစ်ဘေးရှောင်များ ဝင်ရောက်ခြင်းကြောင့် မြန်မာနှင့် အိန္ဒိယနယ်စပ် ၁,၆၄၃ ကီလိုမီတာအား ခြံစည်းရိုးကာရန် အိန္ဒိယအစိုးရက ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=India-Myanmar border to be fenced soon, says Home Minister Amit Shah |url=https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece |date=20 January 2024 |work=The Hindu |language=en |accessdate=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126182417/https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece }}</ref> ** တပ်မတော်နှင့် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]တို့သည် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]တွင် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/firefight-erupts-as-myanmar-junta-troops-halt-pnlo-arms-convoy-in-shan-state.html Firefight Erupts as Myanmar Junta Troops Halt PNLO Arms Convoy in Shan State]. Brian Wei. January 23, 2024. [[The Irrawaddy]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240124045933/https://www.irrawaddy.com/news/burma/firefight-erupts-as-myanmar-junta-troops-halt-pnlo-arms-convoy-in-shan-state.html|date=January 24, 2024}}</ref> * ၂၄ ဇန်နဝါရီ - ** [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တို့သည် ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်နှင့် တပ်မတော်တို့ ထိန်းချုပ်ထားသော ဆီဆိုင်မြို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်မှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် လက်နက်ကြီးများဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-now-at-war-with-ethnic-pa-o-army-and-allies-in-southern-shan-state.html Myanmar Military Now at War With Ethnic Pa-O Army And Allies in Southern Shan State]. Brian Wei. January 26, 2024. [[The Irrawaddy]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240126163421/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-now-at-war-with-ethnic-pa-o-army-and-allies-in-southern-shan-state.html|date=January 26, 2024}}</ref> ** ရေးမြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီနှင့် နီးစပ်သော မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ပိုင် ကားတစ်စီးကို ပီဒီအက်ဖ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်သုံးဦးသေဆုံးပြီး လက်နက်နှင့် ဗုံးပစ်လောင်ချာတို့ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး ပစ်သတ်ခံရ|trans-title=Three members of the Mon Peace Defense Force were shot dead|lang=my|url=https://burmese.monnews.org/2024/01/24/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD/|date=January 24, 2024|archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20240126160153/https://burmese.monnews.org/2024/01/24/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD/|archivedate=|access-date=6 February 2024|archivedate=26 January 2024}}</ref> * ၂၅ ဇန်နဝါရီ - စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် အပြင်းအထန်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ပေါက်တောမြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ မြို့ပေါ်ရှိ အဆောက်အုံအများအပြား ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=January 25, 2024 |title=Arakan Army Captures Key Town From Junta in Myanmar's Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html |website=The Irrawaddy |access-date=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126031058/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html }}</ref> * ၂၆ ဇန်နဝါရီ - ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]အား ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Pa-O, Karenni forces seize control of town in southern Shan State |url=https://myanmar-now.org/en/news/pa-o-karenni-forces-seize-control-of-town-in-southern-shan-state/ |author=Aung Naing |date=26 January 2024 |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126121405/https://myanmar-now.org/en/news/pa-o-karenni-forces-seize-control-of-town-in-southern-shan-state/ }}</ref> * ၂၉ ဇန်နဝါရီ - ** KNLA နှင့် PDF တပ်ဖွဲ့များက တပ်မတော်၏ [[:en:Eurocopter AS365|ရဟတ်ယာဉ်]]တစ်စင်းအား စက်သေနတ်များ၊ စနိုက်ပါနှင့် ဒုံးပစ်လက်နက်တို့ဖြင့် ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးချုပ်အေးမင်းနောင်၊ ဗိုလ်မှူးစိုးလွင်ထွန်း၊ ဗိုလ်မှူး တိုးဦးနှင့် အခြားနှစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/in-karen-state-another-myanmar-junta-chopper-shot-down.html In Karen State, Another Myanmar Junta Chopper Shot Down]. January 29, 2024. [[The Irrawaddy]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129142812/https://www.irrawaddy.com/news/burma/in-karen-state-another-myanmar-junta-chopper-shot-down.html|date=January 29, 2024}}</ref><ref> [https://www.barrons.com/news/sniper-shoots-dead-myanmar-brigadier-general-in-helicopter-6e829146 Sniper Shoots Dead Myanmar Brigadier-general In Helicopter]. January 29, 2024. [[Agence France-Presse|AFP]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129194457/https://www.barrons.com/news/sniper-shoots-dead-myanmar-brigadier-general-in-helicopter-6e829146|archivedate=January 29, 2024}}</ref> ** မင်းပြားမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ အမှတ် ၃၈၀ ခြေမြန်တပ်ရင်းဌာနချုပ်အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Junta's infantry base seized by Arakan Army|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-myanmar-junta-infantry-base-seized.html|access-date=2024-01-29|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=4 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240204054158/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-myanmar-junta-infantry-base-seized.html}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၁ ဖေဖော်ဝါရီ - [[မြောက်ဦးမြို့နယ်|ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ အမှတ် ၅၄၀ ခြေမြန်တပ်ရင်းအား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Another myanmar battalion base captured|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-myanmar-battalion-routed-in-rakhine-as-aa-eyes-state-capital.html|access-date=2024-02-01|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=4 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240504195023/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-myanmar-battalion-routed-in-rakhine-as-aa-eyes-state-capital.html}}</ref> * ၅ ဖေဖော်ဝါရီ - ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ [[ဒေါဆီအီရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဒေါဆီအီရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းအား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်အတွက် ကလေးငယ် အနည်းဆုံး လေးဦး သေဆုံးကာ ၁၀ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Warplanes Bomb School in Karenni State, Killing 4 Children|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-warplanes-bomb-school-in-karenni-state-killing-4-children.html|access-date=2024-02-06|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=8 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240508031855/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-warplanes-bomb-school-in-karenni-state-killing-4-children.html}}</ref> * ၆ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် [[ဖားကန့်မြို့နယ်|ဖားကန့်]]နှင့် [[မံစီမြို့နယ်]]များရှိ စစ်ကောင်စီ စစ်စခန်းနှစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=KIA, PDF Seize Two Myanmar Junta Outposts in Kachin State Within a Week|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-seize-two-myanmar-junta-outposts-in-kachin-state-within-a-week.html|access-date=2024-02-06|website=Irrawaddy|accessdate=11 February 2024|archivedate=13 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240213160055/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-seize-two-myanmar-junta-outposts-in-kachin-state-within-a-week.html}}</ref> * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - ** မင်းပြားမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ တပ်ရင်းဌာနချုပ် လက်ကျန်နှစ်ခုအား သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မင်းပြားမြို့နယ်အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-military-driven-out-of-township-in-northern-rakhine-reports-say.html |access-date=11 February 2024 |archivedate=7 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240207113816/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-military-driven-out-of-township-in-northern-rakhine-reports-say.html }}</ref> ** မြောက်ဦးနှင့် [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]များတွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိကာ ကျောက်တော်မြို့အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.narinjara.com/news/detail/65c4752be20c36ccd92cf253|title=AA captures six towns so far, two more waits for coming under their control|access-date=8 February 2024|website=Narinjara News|archivedate=8 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240208171938/https://www.narinjara.com/news/detail/65c4752be20c36ccd92cf253}}</ref> * ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ - ** အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၃၅ နှစ်အကြား အမျိုးသားနှင့် အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၂၇ နှစ်ကြား အမျိုးသမီး အရွယ်ရောက်သူတိုင်း စစ်မှုထမ်းရမည့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အာဏာတည်ကြောင်း စစ်ကောင်စီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar junta enforces compulsory military service law: Report|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/myanmar-junta-enforces-compulsory-military-service-law-report-101707581223173-amp.html|access-date=2024-02-10|website=[[Hindustan Times]]|accessdate=11 February 2024|archivedate=11 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240211051317/https://www.hindustantimes.com/world-news/myanmar-junta-enforces-compulsory-military-service-law-report-101707581223173-amp.html}}</ref> ** ရက္ခိုင့်တပ်တော်က မြောက်ဦးမြို့အား သိမ်းပိုက်လို်က်ကာ တပ်မတော်၏ ကမ်းတက်ရေယာဉ်သုံးစင်းကို နှစ်မြှုပ်ခဲ့သည်။ * ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ - ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့သုံးမြို့ သိမ်းပိုက်ခံရခြင်းအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] [[ကုလားတန်မြစ်]]ကူးတံတားဖြစ်သော ကစ္ဆပနဒီတံတားကို စစ်ကောင်စီက ဖောက်ခွဲမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းနေ့အစောပိုင်းတွင်လည်း စစ်တွေမြို့အဝင်ရှိ မီးချောင်းတံတားကိုလည်း ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar military blows bridge to Rakhine State capital as AA advances |author=Hein Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=12 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=13 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240213161248/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html }}</ref> * ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ - အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားသော [[ကောလင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html Myanmar Junta Retakes Town From Civilian Government in Sagaing Region]. [[The Irrawaddy]]. February 13, 2024 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213160046/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html|date=February 13, 2024}}</ref> * ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ - ** အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး လက်မှတ်ထိုးထားသော [[မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ယင်း၏ နိုင်ငံရေးပါတီ [[မွန်ပြည်သစ်ပါတီ]] မှ "မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး)" အမည်ဖြင့် ခွဲထွက်ကာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းကာ စစ်ကောင်စီအား တိုက်ခိုက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ကို တိုက်ခိုက်မည်ဟု မွန်ပြည်သစ်ပါတီ နိုင်ငံရေးစစ်ရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ ကြေညာ |url=https://burmese.dvb.no/post/638482 |work=Democratic Voice of Burma |language=my |access-date=14 February 2024 |date=14 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=29 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240229120629/https://burmese.dvb.no/post/638482 }}</ref><ref>{{cite news |title=မွန်ပြည်သစ်ပါတီမှအတွင်းရေးမှူး၊ ဒုစစ်ဦးစီးချုပ်တို့မှ ပါတီတွင်းမှ ယုံကြည်ချက်တူသူများနှင့် လက်တွဲ၍ စစ်ကောင်စီကို တိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု ကြေညာချက်ထုတ် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/65cc4d61a17cfc013770fe67 |work=Narinjara |language=my |access-date=14 February 2024 |date=14 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=22 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240322032425/https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/65cc4d61a17cfc013770fe67 }}</ref> ** [[ကရင်နီ တပ်မတော်]]နှင့် [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]သည် [[ရှားတောမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ ကယားပြည်နယ်အတွင်း ကရင်နီအဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်နိုင်သော ဒုတိယမြောက်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-forces-capture-shadaw-as-hilltop-junta-base-falls.html Karenni Resistance Forces Capture Shadaw as Hilltop Junta Base Falls]. [[The Irrawaddy]]. Hein Htoo Zan. February 14, 2024. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240214152425/https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-forces-capture-shadaw-as-hilltop-junta-base-falls.html|date=February 14, 2024}}</ref> * ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကောင်စီတပ်များ စွန့်ခွာသွားပြီးနောက် [[မြေပုံမြို့]]အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army captures another Rakhine State town, warns locals clashes may continue |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ |work=Myannmar Now |language=en |date=16 February 2024 |accessdate=17 February 2024 |archivedate=17 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240217073534/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ }}</ref> * ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈-၁၉ : ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာလေးရွာမှ [[ရိုဟင်ဂျာ]] ၁၀၀ ခန့်ကို နိုင်ငံသားအဖြစ် လျှောက်ထားသော်လည်း စစ်အစိုးရက စစ်မှုထမ်းစေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အား မှတ်ပုံတင်ကတ်များ၊ ဆန်တစ်အိတ်နှင့် လစဉ် လစာ ၄၁ ဒေါ်လာ ပေးမည်ဟု စစ်အစိုးရက ကတိပြုထားသော်လည်း ၎င်းတို့သည် ၁၄ ရက်ကြာ အခြေခံသင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့ရသည်။ ရှောင်တိမ်းနေသော ရိုဟင်ဂျာ အများအပြားသည် [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်|ARSA]] သို့မဟုတ် RSO ကို ကျော်ပြီး ရက္ခိုင့်တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/rohingya-men-in-myanmar-are-being-forcibly-recruited-by-the-juntas-military.html Rohingya Men in Myanmar Are Being Forcibly Recruited by The Junta’s Military] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240507140422/https://www.irrawaddy.com/news/burma/rohingya-men-in-myanmar-are-being-forcibly-recruited-by-the-juntas-military.html |date=7 May 2024 }}. [[The Irrawaddy]]. Hein Htoo Zan. February 23, 2024.</ref> <ref>[https://www.narinjara.com/news/detail/65d7032ace78abb409ae8bc8 Junta forces abduct 100 young Muslims from Buthidaung to enroll in conscription] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240404225520/https://www.narinjara.com/news/detail/65d7032ace78abb409ae8bc8 |date=4 April 2024 }}. Narinjara News. February 22, 2024.</ref> တချိန်တည်းတွင် အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၅၅ နှစ်ကြား အမျိုးသားများကို ပြည်သူ့စစ်များအဖြစ် မဝင်ရောက်ပါက နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ရုပ်သိမ်းမည်ဟု စစ်အစိုးရ တာဝန်ရှိသူများက ကျောက်ဖြူမြို့ရှိ [[ကမန်လူမျိုး|ကမန်]]စစ်ဘေးရှောင်များကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/en/news/kaman-idps-in-rakhine-state-told-to-form-pro-junta-militia/|title=Kaman IDPs in Rakhine State told to form pro-junta militia|date=February 21, 2024|publisher=[[Myanmar Now]]|url-access=subscription|author=Jessy Wolf|access-date=29 February 2024|archivedate=24 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224175618/https://myanmar-now.org/en/news/kaman-idps-in-rakhine-state-told-to-form-pro-junta-militia/}}</ref> * ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ: ** KIA တပ်ဖွဲ့များသည် ၄ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် Jehkam စစ်အခြေစိုက်စခန်းအား သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ** [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ|ရှမ်းပြည် တိုးတက်ရေးပါတီ]] (SSPP) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့များသည် စစ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး အင်အားစုများနှင့် ပူးပေါင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-02-23 |title=အာဏာရှင်စနစ်ကျဆုံးရေး၊ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု ပေါ်ထွန်း လာရေး တိုက်ပွဲဝင်နေဟု SSPP/SSA ကြေညာ၊ တော်လှန်လိုသော ပြည်သူများကို ကြိုဆိုလက်ခံမည်ဟု ဖိတ်ခေါ် |url=https://yktnews.com/2024/02/147102/ |access-date=2024-02-24 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archivedate=24 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224160442/https://yktnews.com/2024/02/147102/ }}</ref> * ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ: ** ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် KIA နှင့် ABSDF မှ သိမ်းပိုက်ခံထားရသော မော်လူးမြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် စစ်အစိုးရတပ်များက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army launches offensive to retake Maw Luu from resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ |work=Myanmar Now |date=22 February 2024 |language=en |accessdate=29 February 2024 |archivedate=22 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240222203614/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ }}</ref> ** အစိုးရ/PNA တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|PNLA]] တပ်ဖွဲ့များကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဟိုပန်မြို့အရှေ့ဘက်တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နာရီများစွာကြာပြီးနောက် စစ်အစိုးရတပ်များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army soldiers killed as fighting continues near Shan State capital |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-soldiers-killed-as-fighting-continues-near-shan-state-capital/ |date=22 February 2024 |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=29 February 2024 |archivedate=22 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240222145811/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-soldiers-killed-as-fighting-continues-near-shan-state-capital/ }}</ref> * ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ: SSPP နှင့် မဟာမိတ်တပ်များသည် ဟိုပန်နှင့် မိုင်းပွန်ကြားရှိ စစ်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-02-23 |title=ဟိုပုံးမြိုနှင့် မိုင်းပွန်မြို အကြားရှိ စစ်ကောင်စီ၏ လွယ်ဝိုးတုတ်စခန်းကို SSPP နှင့်မဟာမိတ်တပ်များ သိမ်းပိုက် |url=https://yktnews.com/2024/02/147203/ |access-date=2024-02-24 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archivedate=24 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224160513/https://yktnews.com/2024/02/147203/ }}</ref> * ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ: ရမ်းဗြဲမြို့နယ်တွင် AA နှင့် တပ်မတော်တို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီး သုံးရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Suffers Disaster in Battle for Rakhine Township: AA |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-suffers-disaster-in-battle-for-rakhine-township-aa.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=27 February 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=24 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424115557/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-suffers-disaster-in-battle-for-rakhine-township-aa.html }}</ref> * ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ: ကောလင်းမြို့၏ နေရာအတော်များများကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Town Almost Razed to Ground After Being Retaken by Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html |work=The Irrawaddy |date=27 February 2024 |language=en |accessdate=6 March 2024 |archivedate=7 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240307115156/https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html }}</ref> * ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ: မင်းပြားမြို့နယ်တွင် နောက်ဆုံးကျန်ရှိသော စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်းကို အေအေက သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းပြားမြို့နယ်အား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA seizes last junta base in Minbya Township, Rakhine State |url=https://myanmar-now.org/en/news/aa-seizes-last-junta-base-in-minbya-township-rakhine-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=28 February 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=1 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240301151655/https://myanmar-now.org/en/news/aa-seizes-last-junta-base-in-minbya-township-rakhine-state/ }}</ref> * ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ: [[ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံကိန်း|ကုလားတန်လမ်းဖောက်လုပ်ရေး]]အတွက် အေအေ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[:en:K. Vanlalvena|K. Vanlalvena]] တို့ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army meets with Indian officials to discuss resumption of Kaladan road |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-meets-with-indian-officials-to-discuss-resumption-of-kaladan-road/ |work=Myanmar Now |language=en |date=4 March 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=4 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240304171458/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-meets-with-indian-officials-to-discuss-resumption-of-kaladan-road/ }}</ref> === မတ် === * ၂ မတ်: မုဒုံမြို့နယ်ရှိ [[ကမာဝက်မြို့|ကမာဝက်]]နှင့် [[ကော့ပီထော်ရွာ၊ မုဒုံမြို့နယ်|ကော့ပိထော]]ရှိ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်သုံးဦးအား မွန်ပြည်သစ်ပါတီ-စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ (NMSP-AMD) မှ ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Military Junta Forces Extends Presence Across Mudon Township |url=https://www.bnionline.net/en/news/military-junta-forces-extends-presence-across-mudon-township |work=Independent Mon News Agency |language=en |date=7 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509114158/https://www.bnionline.net/en/news/military-junta-forces-extends-presence-across-mudon-township }}</ref> * ၄-၅ မတ်: NMSP-AMD ၏ လုပ်ဆောင်မှုများအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကောင်စီသည် မုဒုံနှင့် ကမာဝက်မြို့များတွင် စစ်အင်အား ၁၆၀ ကို တိုးမြှင့်ချထားခဲ့သည်။ * ၅ မတ်: TNLA သိမ်းပိုက်ထားသော မြို့နယ်များဖြစ်သည့် [[မန်တုံမြို့နယ်]]၊ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]နှင့် [[နမ္မတူမြို့နယ်]]များကို တပ်မတော်က စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Number of Townships Placed Under Martial Law by Myanmar Junta Rises to 61 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/number-of-townships-placed-under-martial-law-by-myanmar-junta-rises-to-61.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=5 March 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=11 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240311051705/https://www.irrawaddy.com/news/burma/number-of-townships-placed-under-martial-law-by-myanmar-junta-rises-to-61.html }}</ref> * ၇ မတ်: [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]၏ ပြည်သူ့စစ်ခေါင်းဆောင် ဦးရွှေမင်းသည် အောင်မြေသစ်ရွာအနီးတွင် KIA ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref> [https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/ Junta-allied Lisu militia leader killed in battle with Kachin forces]. [[Myanmar Now]]. March 8, 2024. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240308151624/https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/|date=March 8, 2024}}</ref> * ၈ မတ်: [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]တွင် အရပ်သားအစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်ရေးအတွက် ဒေသခံချင်းခေါင်းဆောင်များနှင့် ဆွေးနွေးလျက်ရှိသည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army to launch public administration in Paletwa Township, Chin State |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-to-launch-public-administration-in-paletwa-township-chin-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=8 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=8 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240308152007/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-to-launch-public-administration-in-paletwa-township-chin-state/ }}</ref> * ၁၁ မတ်: ယခင်အပတ်မှ စတင်သော စစ်ဆင်ရေးတွင် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ရှေ့တန်းစခန်း ၂၀ ကျော်ကို သိမ်းပို်က်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ကေအိုင်အေက ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military Loses Major Bases as KIA Continues Offensive in Kachin State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-loses-major-bases-as-kia-continues-offensive-in-kachin-state.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=11 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=21 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240321012725/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-loses-major-bases-as-kia-continues-offensive-in-kachin-state.html }}</ref> * ၁၂ မတ်: ** ရခိုင်ပြည်နယ် [[ရမ်းဗြဲမြို့]]ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Seizes Rakhine Town Near Key Chinese Port Project |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-rakhine-town-near-key-chinese-port-project.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=12 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406123333/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-rakhine-town-near-key-chinese-port-project.html }}</ref> ** [[မောင်တောမြို့နယ်]]ရှိ အောင်သပြေနယ်စပ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင်းသို့ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၇၉ ဦး ထွက်ပြေးခဲ့သည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Claims Seizure of Myanmar Junta Border Outpost |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-claims-seizure-of-myanmar-junta-border-outpost.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=13 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=13 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240313152401/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-claims-seizure-of-myanmar-junta-border-outpost.html }}</ref> * ၁၄ မတ်: ** ချင်းရွှေဟော်နှင့် ကြူကုတ်နယ်စပ်စခန်းများကို MNDAAA က ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MNDAA reopens two Myanmar-China border trading points |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-reopens-two-myanmar-china-border-trading-points/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=16 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240316234633/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-reopens-two-myanmar-china-border-trading-points/ }}</ref> ** ကရင်နီတပ်များက [[ဖားဆောင်းမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karenni resistance fighters occupy Thailand-Myanmar border town of Hpasawng |url=https://myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-occupy-thailand-myanmar-border-town-of-hpasawng/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=16 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240316234603/https://myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-occupy-thailand-myanmar-border-town-of-hpasawng/ }}</ref> **ကလေးမြို့ရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအား ထိုးစစ်ဆင်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်များက စခန်းနှင့် ကမ်းပါးနီရွာများကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ကမ်းပါးနီရွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance’s ‘Final Warning’ to Junta Sparks Civilian Exodus in Kale Warzone |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=15 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240315030445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html }}</ref> * ၁၅ မတ်: [[ဗန်းမော်ခရိုင်]]ရှိ အမှတ် ၂၃၇ ခြေလျင်တပ်ရင်း ဌာနချုပ်ကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA: Myanmar Junta Battalion Headquarters Seized |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-myanmar-junta-battalion-headquarters-seized.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=15 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509072930/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-myanmar-junta-battalion-headquarters-seized.html }}</ref> * ၁၇ မတ်: ရသေ့တောင်မြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ စစ်တွေမြို့အား ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် ဖြတ်တောက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army takes Rathedaung, its eighth town seizure in Rakhine State |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-takes-rathedaung-its-eighth-town-seizure-in-rakhine-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=18 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=22 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240422062735/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-takes-rathedaung-its-eighth-town-seizure-in-rakhine-state/ }}</ref> * ၁၉ မတ်: ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကြောင့် လူစုဆောင်းရခြင်းအတွက် သံတွဲမြို့နယ်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၂၁ ဦး နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/resignations-03192024163107.html|title=Village heads quit in anger over military recruitment in Myanmar's Rakhine state|date=2024-03-19|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=7 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240407002128/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/resignations-03192024163107.html}}</ref> * ၂၂ မတ် ** လိုင်ဇာမြို့ဝန်းကျင်ရှိ ရှေ့တန်းစခန်းများအားလုံး၊ မြို့နယ် ၅ မြို့နယ်ရှိ တပ်ရင်းဌာနချုပ်များနှင့် [[ပါဂျောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်|ပါဂျောင်]]အနီးရှိ စခန်းများအပါအဝင် မြစ်ကြီးနား-ဗန်းမော်လမ်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ စစ်စခန်း ၅၀ ကျော်နှင့် ဗျူဟာကုန်း ၁၃ ခုအား ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA: Nine Myanmar Junta Strongholds Seized in Two Days |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-nine-myanmar-junta-strongholds-seized-in-two-days.html |work=The Irrawaddy |date=23 March 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111740/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-nine-myanmar-junta-strongholds-seized-in-two-days.html|archivedate=April 6, 2024}}</ref> ** မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ်သည် အခြားသော မွန်ပြည်နယ်အခြေစိုက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းကာ မလွှဲတောင်နှင့် [[ကလိန်အောင်မြို့|ကလိန်အောင်]]အကြား လမ်းတလျောက်တွင် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MSRF Vows to Cut Off Junta's Logistic Routes |url=https://www.bnionline.net/en/news/msrf-vows-cut-juntas-logistic-routes |work=Karen Information Center |date=22 March 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406070646/https://www.bnionline.net/en/news/msrf-vows-cut-juntas-logistic-routes|archivedate=April 6, 2024}}</ref> * ၂၄ မတ်: [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တည်ရှိရာ [[အမ်းမြို့နယ်]]တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။ တဆက်တည်းမှာပင် မကွေးတိုင်း၊ [[ငဖဲမြို့နယ်]]တွင်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Attacks Myanmar Junta's Rakhine Power Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacks-myanmar-juntas-rakhine-power-base.html |work=The Irrawaddy |date=29 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111814/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacks-myanmar-juntas-rakhine-power-base.html }}</ref> * ၂၅ မတ် : မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး) သည် မွန်အမျိုးသားတပ်မတော်အပါအဝင် မဟာမိတ်များဖြင့် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]]ရှိ [[ကော့ဘိန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်|ကော့ဘိန်း]]ရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Revolutionary Group Captures Kawt Bein Police Station, Seizes Weapons and Ammunition |url=https://www.bnionline.net/en/news/revolutionary-group-captures-kawt-bein-police-station-seizes-weapons-and-ammunition |work=Independent Mon News Agency |date=27 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509094009/https://www.bnionline.net/en/news/revolutionary-group-captures-kawt-bein-police-station-seizes-weapons-and-ammunition }}</ref> စစ်ကောင်စီက ကော့ဘိန်းနှင့် အနီးတဝိုက်အား လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပြန်လည် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Warships Unleash Firestorm on Mon Village After Police Station Seized |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-warships-unleash-firestorm-on-mon-village-after-police-station-seized.html |work=The Irrawaddy |date=29 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=29 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240429155525/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-warships-unleash-firestorm-on-mon-village-after-police-station-seized.html }}</ref> * ၂၇ မတ်: အမ်းမြို့နယ်ရှိ ဂဲလောင်နှင့် လုံးကောက်ရွာအနီးရှိ စစ်စခန်းများကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=2024-03-28|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/arakan-army-ninth-township-03282024045722.html|title=Myanmar ethnic army sets eyes on ninth township in Rakhine state|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=3 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240403204637/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/arakan-army-ninth-township-03282024045722.html}}</ref> * ၂၈ မတ်: ** မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့မှ စတင်ခဲ့သော တိုက်ပွဲများဖြင့် [[ဖာပွန်မြို့]]အား KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/knla-claims-seizure-of-karen-town-while-myanmar-junta-celebrates.html|title=knla claims seizure of karen town while myanmar junta celebrates|date=2024-03-19|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=2 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240402112349/https://www.irrawaddy.com/news/burma/knla-claims-seizure-of-karen-town-while-myanmar-junta-celebrates.html}}</ref> ** [[မိုးမောက်မြို့နယ်]]ရှိ တရုတ်နယ်စပ်ပေါ်ရှိ [[လွယ်ဂျယ်မြို့]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း နှစ်ခုကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref name="ir329">{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-another-town-more-bases-in-four-days-of-resistance-attacks.html|title=Myanmar Junta Loses Another Town, More Bases in Four Days of Resistance Attacks|date=2024-03-29|work=The Irrawaddy|access-date=2 May 2024|archivedate=24 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424112802/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-another-town-more-bases-in-four-days-of-resistance-attacks.html}}</ref> ** နွားထိုးကြီး ပီဒီအက်ဖ်နှင့် အခြားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့တို့ပူးပေါင်း၍ နွားထိုးကြီးမြို့ အရှေ့ဘက်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="ir329" /> * ၂၉ မတ် : [[နွားထိုးကြီးမြို့]] ရဲစခန်းနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးရုံးတွင် အခြေချထားသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား နွားထိုးကြီး ပီဒီအက်ဖ်နှင့် အခြားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့တို့ပူးပေါင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="ir329" /> * ၃၁ မတ် : [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ စစ်ကူများအား KNLA နှင့် ဘထူးတပ်ဖွဲ့တို့က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Loses More Bases, Scores of Troops in Five Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=1 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111832/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html|archivedate=April 6, 2024}}</ref> === ဧပြီ === * ၁ ဧပြီ - ဗန်းမော်-လွယ်ဂျယ်လမ်းအား ကေအိုင်အေက အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Loses More Bases, Scores of Troops in Five Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=1 April 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111832/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၄ ဧပြီ - [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]] အေလာလေတပ်စခန်း၊ တပ်မတော်စစ်ရုံးနှင့် မင်းအောင်လှိုင်၏နေအိမ်များသို့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က အသေခံဒရုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒရုံး ၃၀ ခန့်အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီက ၇ စင်းအား ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's military-ruled capital attacked by drones|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|work=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|date=4 April 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Drones Target Junta Chief's Residence, Military HQ and Airbase in Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|work=The Irrawaddy |date=4 April 2024}}</ref> * ၅ ဧပြီ - မြဝတီရှိ စစ်ကောင်စီမြို့စောင့်တပ်သည် KNLA ထံတွင် လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref> [https://www.bbc.com/news/world-asia-68750528 Myanmar military loses border town in another big defeat]. April 6, 2024. [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. Jonathan Head. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240406171044/https://www.bbc.com/news/world-asia-68750528|date=April 6, 2024}}</ref> * ၇ ဧပြီ - မြဝတီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိအစိုးရဝန်ထမ်းအချို့မှာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်းသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ ဝန်ထမ်းများနှင့် အခြားစစ်ပွဲရှောင်များအား သယ်ဆောင်ရန် [[မဲဆောက်မြို့]]သို့ လေယာဉ်ဆင်းသက်ရန် စစ်ကောင်စီက ထိုင်းအစိုးရအား တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2024/04/08/myanmar-army-in-myawaddy-asks-thailand-to-shelter-its-officials/ |title=Myanmar Army in Myawaddy Asks Thailand to Shelter its Officials |date=8 April 2024 |work=[[Khaosod]] |language=en}}</ref> * ၈ ဧပြီ - [[မော်လမြိုင်မြို့]]ရှိ [[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]သို့ ဒုတိယတပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] ရောက်ရှိနေစဉ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က ဒရုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/resistance-drones-strike-myanmar-militarys-se-command-during-junta-no-2s-visit.html |date=10 April 2024 |author=Ei Thinzar Myint |work=The Irrawaddy|title= Resistance Drones Strike Myanmar Military’s SE Command During Junta No. 2’s Visit|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240413025342/https://www.irrawaddy.com/news/resistance-drones-strike-myanmar-militarys-se-command-during-junta-no-2s-visit.html |archivedate=April 13, 2024|language=en}}</ref> * ၉ ဧပြီ - ** နံနက်ပိုင်းတွင် မြဝတီမြို့ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ထိုင်း-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးတံတားအား KNLA တပ်များက ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karen Ethnic Army Launches Final Push to Capture Myawaddy on Thai Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-ethnic-army-launches-final-push-to-capture-myawaddy-on-thai-border.html |date=9 April 2024 |work=The Irrawaddy |language=en}}</ref> ယင်းနောက် ခလရ ၂၇၅ ခြေလျင်တပ်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ [[ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော်]] (ယခင် ကရင်ပြည်နယ် [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]])က မြို့တွင်းတွင် လှည့်လည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military Battling to Prevent Complete Defeat in Town Near Thai Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-battling-to-prevent-complete-defeat-in-town-near-thai-border.html |work=The Irrawaddy |date=10 April 2024}}</ref> ** [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]၏ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပြည်သူ့ညီလာခံက ၁၉၈၂ ခုနှစ် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားဥပဒေ|မြန်မာနိုင်ငံသား ဥပဒေ]]ကို ရုပ်သိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=BHRN welcomes pledge by People’s Assembly to revoke 1982 Myanmar Citizenship Law |url=https://eng.mizzima.com/2024/04/18/9102 |work=Mizzima |date=18 April 2024}}</ref> * ၁၀ ဧပြီ - ည ၁၀ နာရီခန့်တွင် ခလရ ၂၇၅ အား KNLA တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ ကျော်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ မဲဆောက်မြို့သို့ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံက နယ်စပ်တွင် လုံခြုံရေးများ တိုးမြှင့်ချထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Troops Withdraw From Myawaddy Following Clashes |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-withdraw-from-myawaddy-following-clashes.html |work=The Irrawaddy |date=11 April 2024}}</ref> မြို့အား သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မြဝတီအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ကောင်စီက အောင်ဇေယျစစ်ဆင်ရေးဖြင့် စစ်ကူများ ပို့ဆောင်ခဲ့သော်လည်း ကျုံဒိုးမြို့အနီးတွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Spotlight on Thailand as Cornered Myanmar Junta Threatens Disaster on Border |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/guest-column/spotlight-on-thailand-as-cornered-myanmar-junta-threatens-disaster-on-border.html |work=The Irrawaddy |date=11 April 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=KNLA and Allied Forces Complete Epic Victory over all Junta |url=https://www.bnionline.net/en/news/knla-and-allied-forces-complete-epic-victory-over-all-junta |work=Than Lwin Times |date=11 April 2024}}</ref> * ၁၄ ဧပြီ - **မန္တလေးမြို့ သင်္ကြန်ပွဲကျင်းပနေစဉ် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လူ ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref> [https://news-eleven.com/article/290879 မန္တလေးမြို့ လမ်းလျှောက်သင်္ကြန် ပွဲတော် ဆိုင်ကယ်အပ်နှံရာ နေရာများတွင် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု၌ ကလေးငါးဦး အပါအဝင် ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာ ရရှိပြီး ၂၇ လမ်းနှင့် ၇၁ လမ်းထောင့်အား ယာဉ်ဝင်ခွင့် မပြုဘဲ လုံခြုံရေးတင်းကျပ်]. April 14, 2024. Eleven News {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240414153706/https://news-eleven.com/article/290879|date=April 14, 2024}}</ref> ** တချိန်တည်းမှာပင် ၁၀၇ မီလီမီတာ ရှော့တိုက်ဒုံးများကို [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]]အတွင်းသို့ ပီဒီအက်ဖ်များက မင်းအောင်လှိုင်အား ထိခိုက်စေရန် ပစ်လွှတ်ခဲ့သည်။ ဒုံးအချို့မှာ ပြင်ဦးလွင်ပြည်သူ့ဆေးရုံအား ထိမှန်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.bbc.com/burmese/articles/cn03r8kg7p0o How did the missile attack on Pyin Oo Lwin's DSA happen?] [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. April 15, 2024. {{Webarchive|url=https://ghostarchive.org/archive/3Ezkg|date=April 16, 2024}}</ref> *၁၅ ဧပြီ - ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်ရှိ [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[အာရက္ခတပ်တော်]]တို့ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ရိုဟင်ဂျာ ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.rfa.org/burmese/program_2/rohingya-killed-buthidaung-04152024043904.html ဘူးသီးတောင်တိုက်ပွဲ ရိုဟင်ဂျာ ၂၅ ဦးသေဆုံး၊ ၃၀၀၀ နီးပါး ထွက်ပြေးနေရ]. April 15, 2024. [[Radio Free Asia]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240415131654/https://www.rfa.org/burmese/program_2/rohingya-killed-buthidaung-04152024043904.html|date=April 15, 2024}}</ref> *၂၄ ဧပြီ - KNLA တပ်များ ဆုတ်ခွာသွားပြီးနောက် မြဝတီမြို့အား စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar’s Junta Recaptures Town That Was a Significant Gain for Rebels|url=https://www.nytimes.com/2024/04/24/world/asia/myanmar-junta-rebels-myawaddy.html|access-date=2024-04-26|website=[[NY Times]]}}</ref> *၂၇ ဧပြီ - ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းနှင့် ထောက်ပို့စခန်းအား KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Karen Troops Capture Another Myanmar Junta Base Near Thai Border|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-troops-capture-another-myanmar-junta-base-near-thai-border.html|access-date=2024-04-28|website=[[Irrawaddy]]}}</ref> === မေ === * ၂ မေ – စစ်မှုထမ်းသက်အတွင်းရှိသော အမျိုးသားများကို နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ အလုပ်လုပ်ခွင့်ကို စစ်ကောင်စီက ကန့်သတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-03 |title=Myanmar bans citizens leaving for work amid conscription drive |url=https://www.bbc.com/news/articles/cw8q9vx93q6o |access-date=2024-05-13 |website=BBC News |language=en-GB|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240510063056/https://www.bbc.com/news/articles/cw8q9vx93q6o|archivedate=May 10, 2024}}</ref> * ၇ မေ – ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင်သည် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ခေါင်းဆောင်းများ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း ခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-07 |title=Former Thai PM Thaksin seeks mediation role in Myanmar conflict |url=https://www.voanews.com/a/former-thai-pm-thaksin-seeks-mediation-role-in-myanmar-conflict/7601736.html |access-date=2024-05-13 |website=Voice of America |language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240513103532/https://www.voanews.com/a/former-thai-pm-thaksin-seeks-mediation-role-in-myanmar-conflict/7601736.html|archivedate=May 13, 2024}}</ref> * ၉ မေ – မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဆောမြို့နယ်ရှိ [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]အား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ၁၅ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၀ ခန့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery |url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/ |access-date=11 May 2024 |work=Myanmar Now |date=10 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ဆောမြို့နယ် အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူထပ်တိုးနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/saw-ahkyipanpalun-airstrikes-killed-05102024062647.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240510105003/https://www.rfa.org/burmese/program_2/saw-ahkyipanpalun-airstrikes-killed-05102024062647.html|archivedate=May 10, 2024|access-date=11 May 2024 |agency=Radio Free Asia |date=10 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=မကွေးတိုင်း၊ ကျောက်ထုမှာ စစ်ကောင်စီလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၅ ဦးထက်အနည်း သေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-magway/7605817.html |access-date=11 May 2024 |work=VOA Burmese |date=10 May 2024 |language=my|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240511033822/https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-magway/7605817.html|archivedate=May 11, 2024}}</ref> * ၁၁ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]]တွင် ရွာသား ၃၂ ဦးအား စစ်ကောင်စီတပ်သားများက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Zan |first1=Hein Htoo |title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces’ Massacre of 32 Civilians in Sagaing |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html |access-date=14 May 2024 |publisher=The Irrawaddy|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240515185531/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html |date=13 May 2024|archivedate=May 15, 2024}}</ref><ref name="dvb">{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force |url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/ |access-date=14 May 2024|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240514212416/https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|archivedate=May 14, 2024 |work=DVB |date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blazevic |first1=Igor |title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar? |url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844 |access-date=14 May 2024 |publisher=Mizzima |date=13 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240526144626/https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|archivedate=May 26, 2024}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ဘူးသီးတောင်မြို့]]အား [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=18 May 2024 |title=AA Claims Seizure of Buthidaung Near Bangladesh Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-claims-seizure-of-buthidaung-near-bangladesh-border.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240518132145/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-claims-seizure-of-buthidaung-near-bangladesh-border.html |archivedate=18 May 2024 |access-date=20 May 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၂၀ မေ - ** [[ကျီခါးမြို့]]နှင့် [[တွန်းဇံမြို့]]များကို ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=20 May 2024 |title=Two towns Near India Border in Myanmar Captured by Chin Resistance Groups |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/two-towns-near-india-border-in-myanmar-captured-by-chin-resistance-groups.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240520104736/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/two-towns-near-india-border-in-myanmar-captured-by-chin-resistance-groups.html |archivedate=20 May 2024 |access-date=20 May 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> ** မွန်ပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်နှင့် မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ်တို့ စစ်ရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=20 May 2024 |title=Two Mon Armies Unite to Defeat Anti Junta Forces in Mon State |url=https://www.bnionline.net/en/news/two-mon-armies-unite-defeat-anti-junta-forces-mon-state |work=Than Lwin Times}}</ref> ===ဇွန်=== * ၂ ဇွန် - [[သံတွဲမြို့နယ်]]၊ [[ငပလီကမ်းခြေ]]အနီး သံတွဲ-တောင်ကုတ်လမ်းတလျောက် ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အေအေ က [[ဂေါ့ရွာ]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army 'Less Than 2 KM' From Myanmar's Thandwe Airport |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-less-than-2-km-from-myanmars-thandwe-airport.html |date=4 June 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၇ ဇွန် – ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[သံတွဲမြို့နယ်]] [[ဆင်ခေါင်းရွာ၊ ဆင်ခေါင်း|ဆင်ခေါင်းရွာ]]တွင် အာရက္ခတပ်တော်နှင့် ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဟုဆိုကာ ရွာသား ၆၀ ကျော်အား စစ်ကောင်စီက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Attacks Kill Over 60 Rakhine Villagers|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-attacks-kill-over-60-rakhine-villagers.html|access-date=2024-06-11|website=[[The Irrawaddy|Irrawady]]}}</ref> * ၈ ဇွန် - မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် တစ်နိုင်ငံလုံးအား ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် အမှတ် ၈ ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် တပ်မတော်က ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-launches-fierce-offensive-to-retake-only-highway-in-southern-myanmar.html Junta Launches Fierce Offensive to Retake Only Highway in Southern Myanmar]. June 14, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> * ၉ ဇွန် - ပြည်နယ်တွင်းမှ စစ်ကောင်စီအား တွန်းထုတ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သော ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး အား စတင်ကြောင်း ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းနောက် [[မတူပီမြို့]]ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=15 June 2024 |title=Operation Chin Brotherhood Sees Swift Success Against Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/operation-chin-brotherhood-sees-swift-success-against-myanmar-junta-troops.html |access-date=16 June 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၁၁ ဇွန် - [[ဆဒုံးမြို့]]အား [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ကချင်ပြည်နယ်တွင်းရှိ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများအားလုံးအား စစ်ကောင်စီက လက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-myanmar-juntas-last-remaining-china-trade-route-in-kachin-state.html KIA Seizes Myanmar Junta’s Last Remaining China Trade Route in Kachin State]. June 14, 2024. [[The Irrawaddy]].</ref> [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]မှ တစ်မိုင်အကွာတွင်ရှိသော စစ်စခန်းအား တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ Resistance forces capture outpost, prisoners near Myanmar army’s northwestern regional headquarters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240919002531/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ |date=19 September 2024 }}. [[Myanmar Now]]. June 14, 2024</ref> * ၁၅ ဇွန် - အာရက္ခတပ်တော်သည် [[တောင်ကုတ်မြို့]]အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Launches Offensive to Capture Tanungup |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-launches-offensive-capture-tanungup |date=17 June 2024 |work=Narinjara}}</ref> *၁၇ ဇွန် - [[သိုင်းချောင်းရွာ]]အနီးရှိ ဒွါရဝတီရေတပ်စခန်းကို စစ်ကောင်စီက စွန့်ခွာခဲ့ရာ [[ကျောက်ဖြူမြို့]]ပြင်ပတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fierce fighting breaks out near Myanmar naval base in Rakhine |url=https://myanmar-now.org/en/news/fierce-fighting-breaks-out-near-myanmar-naval-base-in-rakhine/ |date=18 June 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=7 September 2024 |archivedate=18 June 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240618194426/https://myanmar-now.org/en/news/fierce-fighting-breaks-out-near-myanmar-naval-base-in-rakhine/ }}</ref> * ၂၀ ဇွန် - တောင်ကုတ်-ပန်းတောင်းလမ်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းအား အေအေတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၆၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Ambushes Junta Troops en route to Taungup |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-ambushes-junta-troops-en-route-taungup |date=22 June 2024 |work=Narinjara}}</ref> * ၂၃ ဇွန် - [[သံတွဲလေဆိပ်]]အား [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-seizes-thandwe-airport-near-rakhines-ngapali-beach-local-sources-say.html AA Seizes Thandwe Airport Near Rakhine’s Ngapali Beach, Local Sources Say] [[The Irrawaddy]]. Roe Kyaw. June 24, 2024</ref> * ၂၄ ဇွန် - [[အမ်းမြို့နယ်]]ရှိ တောဟိန်းတောင် စခန်းအား အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.narinjara.com/news/detail/66797e0c452b71b584792349 AA fully captures Taw Hein Taung tactical operation command in Ann]. Thinzar New. June 24, 2024. Narinjara News.</ref> * ၂၆ ဇွန် ** အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအား ချိုးဖောက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီအား ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် စစ်ဆင်ရေးများ စတင်မည်ဖြစ်ကြောင်း [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က ကြေညာပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် [[နောင်ချိုမြို့]]အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=26 June 2024 |title=TNLA Seizes Town and Myanmar Regime Positions in Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-seizes-town-and-myanmar-regime-positions-in-northern-shan-state.html |url-status=live |access-date=27 June 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> ** သံတွဲမြို့ရှိ လက်ကျန်စစ်ကောင်စီစခန်းနှစ်ခုနှင့် ငပလီကမ်းခြေတို့အား အေအေက စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting on Famous Ngapali Beach -AA Army tries to Knock Out 2 last Junta bases in Thandwe |url=https://www.bnionline.net/en/news/fighting-famous-ngapali-beach-aa-army-tries-knock-out-2-last-junta-bases-thandwe |date=27 June 2024 |work=Development Media Group}}</ref> === ဇူလိုင် === * ၃ ဇူလိုင် - [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] က [[ကျောက်မဲမြို့]]အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=3 July 2024 |title=Myanmar's MNDAA Launches Offensive to Seize Northern Shan Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-mndaa-launches-offensive-to-seize-northern-shan-capital.html |access-date=15 July 2024 |website=The Irrawaddy}}</ref> * ၇ ဇူလိုင် - [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သံတွဲလေဆိပ်အား သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀၀ ခန့်သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA captures Thandao Airport; More than 400 members of the military council were killed and the remaining battalion continued to attack |url=https://bur.mizzima.com/2024/07/07/26608 |date=7 July 2024 |work=Mizzima |language=my}}</ref> * ၉ ဇူလိုင် - ငပလီကမ်းခြေအား အာရက္ခတပ်တော် က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army: Final Myanmar Junta Base Seized in Ngapali |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-final-myanmar-junta-base-seized-in-ngapali.html |date=13 July 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၁၁ ဇူလိုင် - စစ်ကောင်စီနှင့် သဘောတူညီမှုရယူပြီးနောက် [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တန့်ယန်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Maung |first=Myat Pan, Min |date=2024-07-12 |title=Wa army takes control of town in northern Shan State |url=https://myanmar-now.org/en/news/wa-army-takes-control-of-town-in-northern-shan-state/ |access-date=2024-07-15 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 July 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240727145339/https://myanmar-now.org/en/news/wa-army-takes-control-of-town-in-northern-shan-state/ }}</ref> * ၁၃ ဇူလိုင် - ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[မိုင်းရယ်မြို့]]အား [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း]]က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Wansai |first=Sai |date=2024-07-15 |title=CHANGING CONFLICT PATTERN IN NORTHERN SHAN STATE: Tangyan, Mongyai and ethnic rivalry |url=https://english.shannews.org/archives/27234 |access-date=2024-07-15 |website=Shan Herald Agency for News |language=en-US}}</ref> * ၁၅ ဇူလိုင် - သံတွဲထောင်ကို ၂၀၂၄ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် မြို့ပေါ်ရှိ လက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်းကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ မြို့အား အလုံးစုံထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=AA Seizes Thandwe Prison, Consolidates Control Over Town|url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-thandwe-prison-consolidates-control-over-town|access-date=2024-07-17|website=Burma News International|language=en}}</ref> * ၁၇ ဇူလိုင် - **[[နေပြည်တော်လေဆိပ်]]အား ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က ရှော့တိုက်ဒုံးများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သော်လည်း အသေအပျောက် မရှိခဲ့ပေ။<ref>[https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport Myanmar junta opponents launch rocket attack on capital airport]. [[Agence-France Presse]]. July 17, 2024.</ref> ** [[စဉ့်ကူးမြို့]]အား မန္တလေးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Mandalay PDF Seizes Singu Township From Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/mandalay-pdf-seizes-singu-township-from-myanmar-junta.html|work=The Irrawaddy |date=20 July 2024}}</ref> * ၂၀ ဇူလိုင် - ** "Operation Rung" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် CDF-ဟားခါး သည် ဟားခါးမြို့မရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးခံ ၆၂ ဦးအား ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance Forces Raid Police Station in Hakha, Chin State, Freeing Over 60 Detainees |url=https://www.bnionline.net/en/news/resistance-forces-raid-police-station-hakha-chin-state-freeing-over-60-detainees |date=22 July 2024 |work=Khonumthung News}}</ref> ** ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ဇူလိုင် ၃၁ အထိ သက်တမ်းတိုးခဲ့ရာ တရုတ်၏ ဖိအားများကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Alliance Agrees to Extend Ceasefire With Junta in Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/politics/myanmar-alliance-agrees-to-extend-ceasefire-with-junta-in-shan-state.html |work=The Irrawaddy |date=22 July 2024}}</ref> On the same day, despite the ceasefire, junta reinforcements launched renewed attacks on Kyaukme.<ref>{{cite news |title=At least eight civilians killed in Myanmar junta attacks near Shan State town |url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-eight-civilians-killed-in-myanmar-junta-attacks-near-shan-state-town/ |work=Myanmar Now |date=22 July 2024 |accessdate=7 October 2024 |archivedate=7 October 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241007104228/https://myanmar-now.org/en/news/at-least-eight-civilians-killed-in-myanmar-junta-attacks-near-shan-state-town/ }}</ref> * ၂၂ ဇူလိုင် - ထန်တလန်မြို့ရှိ လက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်းများအား သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦးနှင့် မဟာမိတ်များက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ထန်တလန်-ဟားခါးလမ်းပေါ်ရှိ စခန်းအများအပြားကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref name=thantlang2024>{{cite news |title=CNA Warns Myanmar Junta Troops to Surrender in Thantlang After Last Base Falls |url= https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/cna-warns-myanmar-junta-troops-to-surrender-in-thantlang-after-last-base-falls.html |work=The Irrawaddy |date=7 August 2024}}</ref> * ၂၅ ဇူလိုင် - [[မိုးကုတ်မြို့]]အား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=TNLA, PDF Seize Myanmar's Ruby Hub Mogoke From Junta |url= https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-pdf-seize-myanmars-ruby-hub-mogoke-from-junta.html |work=The Irrawaddy |date=25 July 2024}}</ref> * ၂၇ ဇူလိုင် - ** ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး နှင့် ဇိုမီးတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တို့ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် [[အိုက်ဇောမြို့]]တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title= Chin National Front and Zomi Revolutionary Group meeting agreed on 3 points |url= https://bur.mizzima.com/2024/07/28/28515 |date=28 July 2024 |work=Mizzima |language=my}}</ref> ** ပြင်ပဆက်ဆံရေးရုံးများအား ကာကွယ်ရန်အတွက် ဝ တပ်ဖွဲ့များသည် MNDAA နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ထံမှ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် လားရှိုးမြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title= Myanmar's Wa Army Moves Forces Into Lashio |url= https://www.irrawaddy.com/news/ethnic-issues/myanmars-wa-army-moves-forces-into-lashio.html |work=The Irrawaddy |date=29 July 2024}}</ref> * ၃၀ ဇူလိုင် - လားရှိုးမြို့သို့ စစ်ကူလာရောက်သော စစ်ကောင်စီတပ်အား MNDAA တပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အများအပြားထိခိုက်သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MNDAA Ambushes Junta Reinforcement Convoy Heading to Lashio, Inflicts Heavy Casualties |url= https://www.bnionline.net/en/news/mndaa-ambushes-junta-reinforcement-convoy-heading-lashio-inflicts-heavy-casualties |work=Shan Herald Agency for News |date=31 July 2024}}</ref> * ၃၁ ဇူလိုင် - **[[အင်းလေးကန်]]အနီး စစ်ကောင်စီစခန်းအား [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]နှင့် မဟာမိတ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ** မြို့တွင်းရှိ စစ်ကောင်စီလက်ကျန်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် TNLA တပ်ဖွဲ့များသည် [[မိုးမိတ်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Surrenders Third Town to TNLA in Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-surrenders-third-town-to-tnla-in-northern-shan-state.html |work=The Irrawaddy |date=1 August 2024}}</ref> === ဩဂုတ် === === စက်တင်ဘာ === * ၄ စက်တင်ဘာ - [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ရောက်ရှိနေစဉ်အတွင်း [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က လက်နက်ကြီးများဖြင့် လုပ်ကြံရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-09-05 |title=Myanmar Junta Boss Targeted in Artillery Attack While Visiting Karenni Capital|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-boss-targeted-in-artillery-attack-while-visiting-karenni-capital.html|access-date=2024-09-06 |website=The Irrawaddy}}</ref> * ၈ နှင့် ၉ စက်တင်ဘာ - ပေါက်တောမြို့နှင့် မောင်တောမြို့ရှိ ဆေးခန်းတစ်လုံး၊ ကုလသမဂ္ဂ အဆောက်အဦးတစ်ခုနှင့် အကျဉ်းစခန်းနှစ်ခုတို့အား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု အာရက္ခတပ်တော်က ဆိုသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-airstrikes-kill-regime-detainees-arakan-army.html Myanmar Junta Airstrikes Kill Regime Detainees: Arakan Army]. [[The Irrawaddy]]. September 10, 2024</ref> * ၁၀ စက်တင်ဘာ - ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ရည်ရွယ်သူ ၂၇ ဦးအပါအဝင် စစ်မှုထမ်းရန် ခေါ်ဆောင်ခြင်းခံရသူ ၂၉ ဦးသည် စစ်ကောင်စီတပ်သားနှစ်ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး အများစုသည် ကေအန်ယူထိန်းချုပ်နယ်မြေသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ပြီး ၂၂ ဦးမှာ ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/knu-myanmar-junta-conscripts-kill-guards-and-escape.html KNU: Myanmar Junta Conscripts Kill Guards and Escape]. Brian Wei. September 12, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၂ စက်တင်ဘာ- [[ဖားကန့်မြို့]]ပြင် [[ဆိုင်းတောင် (ရွာဟောင်း)ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်|ဆိုင်းတောင်]]ရှိ ရဲစခန်းအား ကေအိုင်အေ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-seize-police-station-near-myanmars-ruby-hub-hpakant.html KIA Seize Police Station Near Myanmar’s Ruby Hub Hpakant] Brian Wei. September 13, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၃ စက်တင်ဘာ - သင်တန်းလေ့ကျင့်ခန်းဆင်းနေစဉ်အတွင်း ယာဂီမုန်တိုင်းကြောင့် ရေကြီးမှုအတွင်း ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/18-myanmar-resistance-medics-die-in-karenni-floods.html 18 Myanmar Resistance Medics Die in Karenni Floods] September 14, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၈ စက်တင်ဘာ- [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] သို့မဟုတ် တရုတ်နှင့် မြန်မာအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သူများနှင့် ပူးပေါင်းမည်မဟုတ်ကြောင်း MNDAA က ကြေညာခဲ့သည်။ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန်မှလွဲ၍ စစ်ကောင်စီအစိုးရအား တိုက်ခိုက်မည့် စစ်ရေးများအားလုံးကိုလည်း ရပ်တန့်ကြောင်း ထပ်မံကြေညာခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/mndaa-declares-no-military-or-political-alliance-nug-will-not-launch-offensives-mandalay-and MNDAA Declares No Military or Political Alliance with NUG, Will Not Launch Offensives in Mandalay and Taunggyi Cities] September 19, 2024. [[Mizzima]]</ref> *၂၀ စက်တင်ဘာ - [[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]]ရှိ [[သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ]]အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုအား လားဟူပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/junta-and-militia-launch-joint-attack-rcss-base-mongping-shan-state Junta and militia launch joint attack on RCSS base in Mongping, Shan State] [[Burma News International|Shan State Herald for News]]. September 20, 2024</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/articles/c78dw7v9jjeo September 21st Nationwide News Summary: What RCSS Says About the Military Council Resuming Battle] [[British Broadcasting Corporation]]. September 21, 2024</ref> *၂၆ စက်တင်ဘာ- တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် PDF များအား လက်နက်စွန့်ကာ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ကြရန် စစ်ကောင်စီက ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.france24.com/en/live-news/20240926-myanmar-junta-invites-armed-groups-to-stop-fighting-start-talks Myanmar junta invites armed groups to stop fighting, start talks]. September 26, 2024. [[Agence-France Presse]]</ref><ref>[https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-urges-armed-opposition-join-political-fold-elections-2024-09-26/ Myanmar junta urges armed opposition to join political fold in elections] September 26, 2024. [[Reuters]].</ref> *၂၉ စက်တင်ဘာ - [[ချီဖွေမြို့]]အား ကေအိုင်အေ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-says-it-controls-rare-earth-mining-hub-chipwi-in-myanmars-kachin.html KIA Says It Controls Rare-Earth Mining Hub Chipwi in Myanmar’s Kachin] Brian Wei. October 1, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> === အောက်တိုဘာ === *၁ အောက်တိုဘာ – MNDAA ထိန်းချုပ်ထားသော [[လားရှိုးမြို့]]ကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က ဗုံးကြဲခဲ့သဖြင့် ၈၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/residents-flee-lashio-amid-indiscriminate-air-raids-by-myanmar-junta.html Residents Flee Lashio Amid Indiscriminate Air Raids by Myanmar Junta] [[The Irrawaddy]]. October 4, 2024</ref> * ၃ အောက်တိုဘာ - အာဆီယံ၊ ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ကုလသမဂ္ဂနှင့် NUG တို့သည် ဂျကာတာတွင်ပြုလုပ်မည့် ဒေသတွင်းဆွေးနွေးပွဲတွင် တွေ့ဆုံကြလိမ့်မည်ဟု အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံက ကြေညာခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီအစိုးရသည် ယင်းဆွေးနွေးပွဲအား တက်ရောက်မည်မဟုတ်ပေ။<ref> [https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-hosts-international-meeting-myanmar-with-un-junta-rivals-sources-say-2024-10-04/ Indonesia hosts international meeting on Myanmar with UN, junta rivals, sources say] Shoon Naing and Poppy Mcpherson. October 4, 2024. [[Reuters]]</ref> <ref>[https://myanmar-now.org/en/news/indonesia-to-host-discussions-on-myanmar-conflict-diplomat/ Indonesia to host discussions on Myanmar conflict: diplomat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007092040/https://myanmar-now.org/en/news/indonesia-to-host-discussions-on-myanmar-conflict-diplomat/|date=7 October 2024}}. October 4, 2024. [[Agence France-Presse]]</ref> *၈ အောက်တိုဘာ – စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ် နယ်စပ်ရှိ ပင်လည်ဘူးမြို့ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ် ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပင်လည်ဘူးကို စစ်ဆင်ရေးစတင်ခဲ့ပြီး ရက် ၅၀ ကျော်အကြာတွင် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/resistance-hails-huge-blow-for-myanmar-junta-in-pinlebu.html Resistance Hails Huge Blow for Myanmar Junta in Pinlebu]</ref> *၉ အောက်တိုဘာ – သီပေါမြို့နယ်ရှိ လက်ကျန်စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/tnla-targets-final-myanmar-junta-stronghold-in-hsipaw-township.html TNLA Targets Final Myanmar Junta Stronghold in Hsipaw Township] [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၀ အောက်တိုဘာ – စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ဘုတလင်မြို့နယ်တွင်းရှိ [[ကျောက်အိုး (မြောက်)ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်|ကျောက်အိုး (မြောက်)ရွာ]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ခဲ့သည်ဟု ဒေသခံများက ဆိုသည်။ * ၁၅ အောက်တိုဘာ – ** သီပေါမြို့နယ်ရှိ ခမရ ၅၀၃ နှင့် ၅၀၄ တို့အား တိုက်ခိုက်ခဲ့စဉ်က ဖမ်းဆီးရမိသော စစ်ကောင်စီမိသားစုဝင် ၁၉၁ ဦးအား လွှတ်ပေးခဲ့သည်ဟု တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် က ဆိုသည်။ ** [[ပန်ဝါမြို့]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီ[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (ယခင် [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]]) တပ်ရင်းကို ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ <ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-allied-border-battalion-falls-in-kachin-rare-earth-hub.html Myanmar Junta-Allied Border Battalion Falls in Kachin Rare Earth Hub]</ref> *၁၆ အောက်တိုဘာ – သုံးလအကြာတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် သီပေါမြို့ရှိ နောက်ဆုံးလက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်း အမှတ် ၂၃ ခြေမြန်တပ်ရင်းကို တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ** ချင်းပြည်နယ်တွင်းရှိ စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့များအား သင်တန်းပေးမည့် [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာတပ်ဦး]] ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>[https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/11/13/why-i-left-us-deep-south-to-fight-in-myanmar-civil-war/ Why I left the US Deep South to fight in Myanmar’s brutal civil war]. [[The Daily Telegraph|The Telegraph]]. Sarah Newey. November 13, 2024</ref><ref>[https://illwill.com/the-revolution-in-myanmar The Revolution in Myanmar]. Ill Will. September 13, 2024</ref><ref>[https://libcom.org/article/statement-anti-fascist-internationalist-front-myanmar-15th-october-2024 Statement from "Anti-Fascist Internationalist Front" Myanmar]. [[Libcom.org]]. October 15, 2024</ref> * ၁၇ အောက်တိုဘာ – မူဆယ်မြို့မှ မိနစ်သုံးဆယ်အကွာရှိ ကျေးရွာတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် MNDAA တို့ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဒေသခံများက ဆိုသည်။ * ၂၁ အောက်တိုဘာ – တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် [[ကန်ပိုက်တီမြို့]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ (ယခင် [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]]) တပ်ရင်း ၁၀၀၃ ကို ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်အောက်တွင် တပ်ရင်း ၁၀၀၁ သာ ကျန်ရှိတော့သည်။ * ၂၅ အောက်တိုဘာ – ** တပ်မတော် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တည်ရှိရာ အမ်းမြို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Encircle Myanmar Junta Western Command in Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-encircle-myanmar-junta-western-command-in-rakhine-state.html |work=The Irrawaddy |language=en}}</ref> ** ဖလမ်းမြို့အနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တို့ ထိတွေ့တို်က်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=About 90 Per Cent of Falam Town Residents Flee Fighting |url= https://www.bnionline.net/en/news/about-90-cent-falam-town-residents-flee-fighting |work=Khonumthung News |date=8 November 2024}}</ref> * ၂၇ အောက်တိုဘာ – ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး တစ်နှစ်ပြည့်ကာလတွင် [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]က [[အညာ]]ဒေသတွင် စစ်ဆင်ရေးများ ဖော်ဆောင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>[https://myanmar-now.org/en/news/bpla-troops-to-relocate-to-myanmars-dry-zone/ BPLA troops to relocate to Myanmar’s dry zone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241201101652/https://myanmar-now.org/en/news/bpla-troops-to-relocate-to-myanmars-dry-zone/ |date=1 December 2024 }} Maung Shwe Wah. [[Myanmar Now]]. October 28, 2024</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/articles/c7896ej9qv5o အညာဒေသမှာ စစ်ဆင်ရေးတွေ လုပ်မယ်လို့ BPLA ပြော] [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. October 28, 2024</ref> * ၂၈ အောက်တိုဘာ - လားရှိုးမြို့ရှိ အကျဉ်းထောင်မှ ဖမ်းဆီးခံ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀ ကျော် ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=80 Junta Soldiers Break Out of Jail in Lashio|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/80-junta-soldiers-break-out-of-jail-in-lashio.html|date=November 11, 2024|work=The Irrawaddy |language=en}}</ref> * ၂၉ အောက်တိုဘာ – ကရင်နီလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ငယ်များ စုပေါင်းကာ [[ကယန်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>[https://www.rfa.org/burmese/news/kayan-national-army-10292024140039.html ကယန်းအမျိုးသားတပ်မတော် ဖွဲ့စည်း]. [[Radio Free Asia]]. October 29, 2024</ref><ref>[https://moemaka.net/eng/2024/10/formation-of-the-kayan-national-army-kna/ Formation of the Kayan National Army (KNA)]. MoemaKa: Burmese Community News. October 31, 2024</ref><ref>[https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/new-ethnic-army-hopes-to-represent-all-kayan-people.html/ New Ethnic Army Hopes to Represent All Kayan People]. Saw Lwin. November 6, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> * ၃၁ အောက်တိုဘာ- ကေအိုင်အေနှင့် ပီဒီအက်ဖ်တပ်ဖွဲ့များသည် မြစ်ကြီးနားခရိုင်ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ် တပ်ရင်း ၁၀၀၁ ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားများ တရုတ်နယ်စပ်ဖက်သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-final-border-force-hq-despite-chinese-pressure.html KIA Seizes Final Border Force HQ Despite Chinese Pressure] [[The Irrawaddy]]. November 1, 2024</ref> === နိုဝင်ဘာ === *၁ နိုဝင်ဘာ - မန္တလေးလားရှိုးလမ်းမကြီးပေါ်ရှိ ရှမ်းမြောက်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစပ်ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] နှင့် အခြားအဖွဲ့များက ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-fights-myanmar-junta-for-key-road-junction.html TNLA Fights Myanmar Junta for Key Road Junction] [[The Irrawaddy]]</ref> *၂ နိုဝင်ဘာ - ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ဖီမောမြို့ကို ကေအိုင်အေနှင့် မဟာမိတ်တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-town-on-chinese-border.html "KIA Seizes Town on Chinese Border" by The Irrawaddy, November 4, 2024]</ref> * ၅ နိုဝင်ဘာ - နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်မှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်မည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား လုပ်ကြံရန် ရည်ရွယ်ပျံသန်းလာသည့် ဒရုန်းသုံးစင်းကို တပ်မတော်က လယ်ဝေးမြို့နယ်တွင် ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-foils-drone-attack-on-min-aung-hlaing.html Myanmar Junta Foils Drone Attack on Min Aung Hlaing]. November 6, 2024. [[The Irrawaddy]].</ref> *၇ နိုဝင်ဘာ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိုင်မြို့ရှိ ရဲစခန်းကို ဂျိုကာပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့နှင့် ပီဒီအက်ဖ်များက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ရဲအရာရှိနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://eng.mizzima.com/2024/11/10/16085 Two police officers killed in resistance attack in Myanmar’s Myaing township] [[Mizzima]]. November 10, 2024</ref> *၉ နိုဝင်ဘာ - တပ်မတော်၏ ကျူဆိပ် အခြေစိုက်စခန်းကို KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဖာပွန်မြို့သို့ ရိက္ခာလမ်းကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-rebels-seize-key-junta-base-near-papun.html Karen Rebels Seize Key Junta Base Near Papun] November 13, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၃ နိုဝင်ဘာ - တောင်သာမြို့နယ်ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ရုပ်သံမှတ်တမ်းကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ပီဒီအက်ဖ်တပ်ဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web | url=https://www.instagram.com/reel/DCTKGPvsMxB/?igsh=MWxoeXg0bGxoZG00eQ== | title=Instagram }}</ref> *၁၄ နိုဝင်ဘာ - သရုပ်ဆောင် ရန်အောင်၏ နေအိမ်အား မိုင်းဖြင့် ဖောက်ခွဲခဲ့ရာ အနည်းငယ် ပျက်စီးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းနေသည့် ဖျော်ဖြေရေးသမားများအား သတိပေးသည့်အနေဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု Dark Shadow အဖွဲ့က ဆိုသည်။<ref>[https://www.narinjara.com/news/detail/67376cd58ba19a5164db656e Residence of Renowned Actor Yan Aung, Host to Junta Leader Min Aung Hlaing at Airport, Targeted with Minor Explosive Incident]. Narinjara News. November 14, 2024. Lu Htet Naing</ref> *၂၁ နိုဝင်ဘာ - တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ရှိ ကန်ပိုက်တီမြို့ကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် မိသားစုများ တရုတ်နိုင်ငံတွင်းသို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-chinese-border-town-from-myanmar-junta.html KIA Seizes Chinese Border Town From Myanmar Junta]</ref> *၂၄ နိုဝင်ဘာ - ၁၇ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ရခိုင်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကုတ်မြို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-seizes-rakhines-taungup-but-battle-continues.html AA Seizes Rakhine’s Taungup, but Battle Continues]</ref> *၂၅ နိုဝင်ဘာ - နိုဝင်ဘာ ၂၅ နှင့် ၂၆ ရက်များအတွင်း လွိုင်ကော်မြို့၏ ကျေးရွာဒေသများတွင် ကရင်နီတပ်မတော်နှင့် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-prevents-myanmar-junta-army-unit-from-reaching-loikaw.html Karenni Resistance Prevents Myanmar Junta Army Unit from Reaching Loikaw]</ref> *၂၆ နိုဝင်ဘာ - [[၂၀၂၄]] ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းက ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]ရှိ လုမ်သဲ (Lumte) ရွာကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ခြောက်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အိမ်ခြေ ၈၀ ခန့်ရှိ လုံသဲမ်ရွာ ကျေးရွာဆေးပေးခန်း၊ ဘုရားကျောင်း အပါအဝင် နေအိမ်ခြောက်လုံးခန့် ပျက်စီးသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|title=ဖလမ်းမြို့၊လုံသဲမ်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဆေးပေးခန်းကိုစစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ၊ ၆ ဦးသေဆုံး|accessdate=2025-6-22|publisher=Myanmar Now|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622135026/https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|archivedate=2025-6-22}}</ref> ===ဒီဇင်ဘာ=== *၄ ဒီဇင်ဘာ - ဗန်းမော်နှင့် မန်စီမြို့များရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များကို ကေအိုင်အေနှင့် မဟာမိတ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဗန်းမော်မြို့အနီးရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ ၏ ရှေ့တန်းစခန်းများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Hein Htoo Zan |date=4 December 2024 |title=KIA Advances in Kachin State, Captures Junta outposts |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-advances-in-kachin-state-captures-junta-outposts.html |language=en}}</ref> * ၈ ဒီဇင်ဘာ - **မောင်တောမြို့ပြင်ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ်ရင်း ၅ ၏ စခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မောင်တောမြို့နယ်ကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-takes-complete-control-of-myanmar-bangladesh-border-after-seizing-maungdaw.html AA Takes Complete Control of Myanmar-Bangladesh Border After Seizing Maungdaw]</ref> **ချင်းပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဟားခါးနှင့် ထန်တလန်မြို့အကြား သီးမစ်လွင်ပြင်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/chin-forces-capture-strategic-myanmar-plain-between-hakha-and-thantlang.html Chin Forces Capture Strategic Myanmar Plain Between Hakha and Thantlang]</ref> **တပ်မတော်၏ လက်နက်ကြီးကြောင့် [[မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]မှ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/two-nmsp-soldiers-injured-explosion-caused-military-junta-shelling Two NMSP Soldiers Injured in Explosion Caused by Military Junta Shelling] [[Burma News International|Independent Mon News Agency]]. December 23, 2024</ref> *၁၀ ဒီဇင်ဘာ - ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ချင်းပြည်နယ်မြို့တော် ဟားခါး၏ မြောက်ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသည့် [[ချွန်ကျုံးရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်|ချွန်ကျုံးရွာ]]ကို လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မိသားစုဝင်လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၉ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြသည်။<ref>{{Cite web|title=ဟားခါး ချွန်ကျုံးကျေးရွာ စစ်ကောင်စီ ဗုံး ၂ ကြိမ်ကြဲ ၄ ဦး သေဆုံး၊ ၉ ဦး ဒဏ်ရာရ|url=https://burmese.voanews.com/a/sac-airstrike-on-chin-village/7895668.html|publisher=VOA Burmese|accessdate=2025-6-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622133332/https://burmese.voanews.com/a/sac-airstrike-on-chin-village/7895668.html|archivedate=2025-6-22}}</ref> *၂၁ ဒီဇင်ဘာ - [[ချင်းညီနောင်]]အဖွဲ့သည် [[ကန်ပက်လက်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/chin-resistance-forces-take-kanpetlet-town Chin Resistance Forces Take Kanpetlet Town] [[Burma News International|Khonumthung News]] December 23, 2024</ref> *၂၉ ဒီဇင်ဘာ - [[ဂွမြို့]]ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Myanmar's Army takes a major town, says ready for talks|url=https://www.rfa.org/english/myanmar/2024/12/30/rakhine-arakan-army-gwa/|website=Radio Free Asia|access-date=2 Jan 2025|date=30 December 2024}}</ref> == ၂၀၂၅ == ===ဇန်နဝါရီ=== === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၃ ဖေဖော်ဝါရီ - မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]ရှိ မယ်ပလဲ့ စစ်ကောင်စီစခန်းကို [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကေအန်အယ်လ်အေ]]ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Irrawady |first=The |date=3 February 2025 |title=Karen-Led Rebels Seize Myanmar Junta Base in Mon State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-led-rebels-seize-myanmar-junta-base-in-mon-state.html |work=The Irrawady}}</ref> * ၄ ဖေဖော်ဝါရီ - ကချင်ပြည်နယ်၊ [[ဗန်းမော်မြို့]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုကို [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=The Irrawady |title=Myanmar Junta Headquarters Falls in Key Kachin Town |url=https://www.irrawaddy.com/category/news/war-against-the-junta |work=The Irrwaddy}}</ref> * ၆ ဖေဖော်ဝါရီ - ကယားပြည်နယ်၊ [[လွိုင်ကော်မြို့]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားများစွာ သေဆုံးခဲ့ပြီး အချို့ကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |author=War Noir |date=6 February 2025 |title=#Myanmar (#Burma): Karenni Forces (#KNDF) raided Military Junta Base in #Loikaw, #Kayah State. Several soldiers were killed and captured.|url=https://x.com/war_noir/status/1887461602376487327|website=Twitter}}</ref>{{Better source needed|date=February 2025}} * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အစပ်ရှိ [[မိုးဗြဲမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းသော စစ်ကောင်စီတပ်အား ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Htoo Zan |first=Hein |date=7 February 2025 |title=Karenni Rebels Advance on Key Shan Town |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karenni-rebels-advance-on-key-shan-town.html |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၈ ဖေဖော်ဝါရီ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[စလင်းမြို့နယ်]]တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရေယာဉ်ကို [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title= #Myanmar (#Burma) 🇲🇲: People's Defense Forces (#PDF) conducted an ambush on a Military Council Boat in Salin Township, #Magway Region. Fighters were armed with 7.62mm K-09 assault rifle (Kachin-made Type 81 clone) and 5.56mm MA-3 MK 2 assault rifle.|url=https://x.com/war_noir/status/1888232506526249306}}</ref>{{Better source needed|date=February 2025}} * ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ညောင်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ [[ပုဂံ]] [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ|ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]]ရှိ [[အလိုတော်ပြည့်ဂူဘုရား]]အနီးတွင် ဆိုင်ကယ်စီးလာသော ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်နှစ်ဦး ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ကျန်တစ်ဦးမှာ လွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သေနတ်နှစ်လက်နှင့် ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=The Irrawaddy |date=18 February 2025 |title=Junta police killed in ambush at Myanmar's Bagan world heritage site |url=https://www.instagram.com/p/DGNjYXLt0cU/?igsh=MWN2cmVmaThoaWpkcA==}}</ref>{{Better source needed|date=February 2025}} * ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]နှင့် [[ချင်းညီနောင်|ကြားကာလချင်းအမျိုးသားအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]တို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ဆုံကာ ချင်းအမျိုးသားကောင်စီအဖြစ် ပူးပေါင်းရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။<ref>[https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/02/26/113134/ ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစုနှစ်ခုကို ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ အဖြစ် ပေါင်းစည်းရန် ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် ICNCC /ချင်းညီနောင် သဘောတူ] People's Spring. February 26, 2025</ref><ref>[https://myanmar-now.org/mm/news/61392/ Rival Chin Groups agree to form unified ‘Chin National Council’ after years of tension] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250619101121/https://myanmar-now.org/mm/news/61392/ |date=19 June 2025 }} February 27, 2025. [[Myanmar Now]].</ref> * ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]] ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ စစ်ကောင်စီရှေ့တန်းစခန်းတစ်ခုကို ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.instagram.com/p/DGw2pooTdHV/?igsh=MXU2aGxzMHVyYW82OA== KNLA seizes regime outpost near Thai border] </ref> === မတ် === * ၁ မတ် - ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ ဓညဝတီရေတပ်စခန်းတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဧရာဝတီသတင်းဌာနက ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=Zan |first=Hein Htoo |date=2025-03-01 |title=Arakan Army Renews Attacks on Kyaukphyu Naval Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-renews-attacks-on-kyaukphyu-naval-base.html |access-date=2025-03-01 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> * ၉ မတ် - နွားထိုးကြီးမြို့နယ်တွင် နွားထိုးကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က စစ်ကောင်စီတပ်သား ၅၀ နီးပါးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး ၁၄ ဦးအား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးသမား သုံးဦး သေဆုံးပြီး ခုနစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-11 |title=PDF: Almost 50 Myanmar Junta Troops Killed in Mandalay |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/pdf-almost-50-myanmar-junta-troops-killed-in-mandalay.html |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> * ၁၁ မတ် - TNLA, PDF တပ်ဖွဲ့များနှင့် တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီးနောက် နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ [[တောင်ခမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|တောင်ခမ်း]]ကို တပ်မတော်က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Y0uPemDAN1Y တောင်ခမ်းဒေသက စစ်ကြောင်းတွေ နောက်တန်းပြန်ပို့၊ အောင်ပွဲရပုံစံ ကြိုဆို]. [[Democratic Voice of Burma]]. March 12, 2025</ref> *၁၇ မတ် - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး [[ညောင်ကျိုးရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ညောင်ကျိုး]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်နှင့် မဟာမိတ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-17 |title=Rakhine Rebels Attack Myanmar Junta Base in Bago |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/rakhine-rebels-attack-myanmar-junta-base-in-bago.html |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> *၂၆ မတ် - လေးမျက်နှာမြို့နယ်သို့ အေအေက ဝင်ရောက်ကာ ပုသိမ်-မုံရွာလမ်းပိုင်းအဝေးပြေးလမ်းအနီး ကျေးရွာများတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ရွာအချို့ကို အေအေက ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=လေးမျက်နှာမြို့နယ်မှ ရွာတချို့ AA တို့ ထိန်းချုပ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/03/26/399012.html |work=The Irrawaddy |date=26 March 2025}}</ref> * ၂၈ မတ် - ** ပြင်းအား ၇.၇ ရှိ [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်]] လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် မန္တလေးမြို့အပါအဝင် နေရာများတွင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးကာ အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=Thailand, Myanmar Earthquake highlights: 144 dead in Myanmar, 732 injured; Trump says US to offer help |url=https://www.firstpost.com/world/bangkok-thailand-earthquake-live-updates-7-7-magnitude-earthquake-hits-myanmar-tremors-rescue-operation-liveblog-13875286.html |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[Firstpost]] |language=en}}</ref> ** ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်လျက်ရှိပြီး ပုဏ္ဏားကျွန်းဆေးရုံ၏ အဆောင်အချို့ ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းဆေးရုံကို စစ်ကောင်စီက အတွဲလိုက်ဒုံးဖြင့် ပစ်ခတ်၍ အဆောင်အချို့ ပျက်စီး |trans-title=Ponnakyun Hospital bombed by cluster missiles, destroyed |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67e64193b2eb6403451ac0a3 |work=Narinjara}}</ref> * ၂၉ မတ် - ** ငလျင်လှုပ်အပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် KNU ဌာနချုပ်အနီးအပါအဝင် ရှမ်းမြောက်၊ ပဲခူးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးများတွင် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မြန်မာပြည်သူများအားလုံး အတိဒုက္ခရောက်နေသည့် ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီက KNU ဌာနချုပ်အနီး ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရှမ်းမြောက်နှင့်ပဲခူးတိုင်းတို့ကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်ဆောင် |url=https://yktnews.com/2025/03/209348/ |trans-title=During troubling times for all Myanmar people, junta conducts aerial attacks on KNU HQ, Sagaing Region, North Shan and Bago Regions |date=29 March 2025 |archive-date=30 November 2025 |access-date=1 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251130154632/https://yktnews.com/2025/03/209348/ |url-status=dead }}</ref> ** ကုလသမဂ္ဂနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့များနှင့် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ထိုးစစ်များ နှစ်ပတ်ကြာ ရပ်နားထားမည်ဟု အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=quakecf>{{cite news |title=Myanmar resistance movement announces partial ceasefire to aid quake relief as death toll tops 1,600 |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2025-03-29/myanmars-earthquake-death-toll-jumps-to-1-644-as-more-bodies-are-recovered-from-the-rubble |last1=Rising |first1=David |last2=Saksornchai |first2=Jintamas |work=LA Times |date=29 March 2025}}</ref> * ၃၀ မတ် - ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ပေါက်မြို့နယ်အတွင်း စစ်ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://yktnews.com/2025/03/209498/ |title=NUG က ငလျင်ဒဏ်ကယ်ဆယ်ရေးအတွက် နှစ်ပတ် အပစ်ရပ်ထားသော်လည်း ပေါက်မြို့နယ်အတွင်းတွင် စစ်တပ်က စစ်ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကျဲပစ်ခတ်တိုက်ခိုက် |trans-title=Despite NUG 2-week ceasefire to aid with earthquake relief, military uses helicopters to continue bombings in Pauk Township |date=30 March 2025 |archive-date=8 December 2025 |access-date=1 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208183946/https://yktnews.com/2025/03/209498/ |url-status=dead }}</ref> ** ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား အေအေ က ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အရပ်သားကျေးရွာများကို စစ်ကောင်စီက ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်နေ၍ ကျောက်ဖြူရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို AA ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက် |trans-title=Local villages continue being bombed by SAC, AA sieges SAC military outpost |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67eb6cb2b2eb64034577f9d6 |work=Narinjara}}</ref> === ဧပြီ === * ၁ ဧပြီ - ** [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က တစ်လကြာ တဖက်သတ်အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ညီနောင်သုံးဖွဲ့တစ်လတဖက်သတ်အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်းကြေညာ |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67ebec29b2eb64034584742b?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR0LLfZRyD2kTOfBcDtyoFhelNoJ14e1BTb4ZCWszYcsKyA8TNx-U1ZnFHI_aem_B-yhV4Muw6ws6yjynRRhpg |access-date=2025-04-01 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> ** စစ်ကောင်စီအား ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေကြသည့် ပီဒီအက်ဖ်များနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို စစ်ရေးအရ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]မှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အပစ်ရပ် ထားသည့်အဖွဲ့များကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်မည်ဟု စစ် ခေါင်း ဆောင် တုံ့ပြန် |trans-title=Junta leader announces he will continue to attack groups that paused operations |url=https://bur.mizzima.com/2025/04/01/51842 |work=[[Mizzima]]|lang=my}}</ref> * ၂ ဧပြီ - ** တရုတ်နိုင်ငံ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့၏ အကူအညီယာဉ်တန်းကို စစ်ကောင်စီက သတိပေးသည့်အနေဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta admits to firing on Chinese Red Cross aid convoy |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-admits-to-firing-on-chinese-red-cross-aid-convoy/ |access-date=2 April 2025 |work=Myanmar Now |date=2 April 2025 |accessdate=6 April 2025 |archivedate=3 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250403132652/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-admits-to-firing-on-chinese-red-cross-aid-convoy/ }}</ref> ** ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ရက် ၂၀ ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်နားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဆိုသည်။<ref>{{cite news|title=‌Myanmar holds minute's silence for more than 2,700 dead in devastating earthquake |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250402-myanmar-quake-victim-rescued-after-5-days-as-aid-calls-grow |publisher=France 24 |date=2 April 2025}}</ref> ** မိမိကိုယ်ကို ခုခံကာကွယ်သည်မှလွဲ၍ အပစ်အခတ် ရပ်တန့်သည်ဟု ကေအိုင်အေ က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Myanmar earthquake death toll rises to 3,085 as more bodies found |url=https://apnews.com/article/myanmar-thailand-earthquake-71d51dfc7339e017b1d116c105effab4 |access-date=3 April 2025|work=AP News |date=3 April 2025|language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစပ်ရှိ တောင်ငူ-ပန်းတနော်ကားလမ်းပေါ်ရှိ ညောင်ကျိုးဗျူဟာစခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပဲခူးတိုင်း ညောင်ကျိုးဗျူဟာစခန်းကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း AA သတင်းထုတ်ပြန် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67f1683797881a25824d6467 |access-date=2025-04-06 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> * ၃ ဧပြီ - ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့တွင် စစ်ကောင်စီက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သလို စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ အင်းတော်မြို့နယ်တွင်လည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ဆက်လက် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကောင်စီက ရက် ၂၀ ကြာ အပစ်ရပ်မည်ဟု ကြေညာပြီး နောက် ဝိုင်းမော်တွင်စ စ်ရေးလှုပ်ရှားသဖြင့်တို က်ပွဲဖြစ်ပွား၊ အင်းတော်မြို့ကိုလည်း စစ်တပ်က လေယာဉ်ဖြင့်ဗုံး ကျဲ |trans-title=Military junta announces 20 day ceasefire and then takes military action in Bhamo battle, military also aerial bombs Intaw |date=3 April 2025 |url=https://yktnews.com/2025/04/210005/ |work=Khit Thit Media |archive-date=5 December 2025 |access-date=6 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205221758/https://yktnews.com/2025/04/210005/ |url-status=dead }}</ref> * ၄ ဧပြီ - **တရုတ်နိုင်ငံ၏ စေ့စပ်မှုဖြင့် လားရှိုးခရိုင်အား MNDAA နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။<ref> [https://burma.irrawaddy.com/news/2025/04/04/399520.html တရုတ်ဖိအားကြောင့် လားရှိုးမှ ကိုးကန့်တို့ ဆုတ်ခွာတော့မည်]. [[The Irrawaddy]]. April 4, 2025.</ref> ** ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်အနီး မောင်တောမြို့နယ်တွင် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခု ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]] အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအား အေအေက သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး သေနတ်နှစ်လက်နှင့် ကျည်အချို့ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ARSA စစ်သွေးကြွများ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှတဆင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ARSA member killed, AA seizes 2 guns, some ammunition during an operation in Maungdaw North|url=https://www.narinjara.com/news/detail/67f170ca97881a25824e16e6|date= April 5, 2025|work= Narinjara News |language=english}}</ref> * ၇ ဧပြီ - ** နောက်ဆုံးလက်ကျန်စစ်စခန်းဖြစ်သော [[ခလရ(၂၆၈)|ခလရ ၂၆၈]]ကို သိမ်းပိုက်ရရှိပြီးနောက် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့အား ချင်းညီနောင်အဖွဲ့က ထိန်းချုပ်ရရှိခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာတပ်ဦး]] အပါအဝင်အဖွဲ့များစွာက ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2025-04-08 |title=Chin Rebels Rout Myanmar Junta From Falam After Five-Month Battle |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/chin-rebels-rout-myanmar-junta-from-falam-after-five-month-battle.html?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR5FR4WRjQmAXmht0CIaEt6X1PAZxdbxkWo5iutGTT_XXOqT-qY-haSch3XmFA_aem_f9_lgAOpeKrp0MmLORXH4w |access-date=2025-04-09 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> ** ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အင်းတော်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref> [https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67f4239a97881a25827b5623 အင်းတော်မြို့ကိုတော်လှန်ရေးတပ်များသိမ်းပိုက်]. Narinjara News (in Burmese). Khiang Lu Hla.</ref> [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]ကို ကျူးလွန်ခဲ့သော တပ်မ ၇၇ တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သက်ဦးကို အရှင်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။<ref>[https://yktnews.com/2025/04/210781/ ပဲခူးမြို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ၄ နှစ်ပြည့်နေ့တွင် ဦးဆောင်နှိမ်နင်းခဲ့သော တပ်မ ၇၇ တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သက်ဦးနှင့် စစ်သား ၁၅၀ ကျော်ကို အရှင်ဖမ်းမိပြီး တပ်မ ၇၇ တစ်တပ်လုံးကို PDF က ချေမှုန်း] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250430112513/https://yktnews.com/2025/04/210781/ |date=30 April 2025 }} (in Burmese). April 10, 2025. [[Khit Thit Media]].</ref> * ၁၀ ဧပြီ - အမှတ် ၂၄ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ မှ ဗိုလ်မှူး သော်ဇင်ဦး လိုက်ပါလာသော ကားအား ပခုက္ကူမြို့တွင် Earthquake People’s Defense Force က ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဗိုလ်မှူး သော်ဇင်ဦးနှင့် ယာဉ်ပေါ်ပါ နောက်ထပ် အမျိုးသား တစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar junta vehicle attacked in Magway’s Pakokku, killing two individuals, including a major|url=https://eng.mizzima.com/2025/04/13/21317 |date= April 13, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> * ၁၄ ဧပြီ - ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်နှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ကျုံဒုံးမြို့နှင့် ကော့ကရိတ်မြို့များရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Military Headquarters and Bases in Kyone Doe, Kawkareik Township, Targeted in Recent Coordinated Attacks|url=https://www.bnionline.net/en/news/military-headquarters-and-bases-kyone-doe-kawkareik-township-targeted-recent-coordinated|date= April 24, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီတွင် စတင်ခဲ့သော CDF-KKG စစ်ဆင်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကလေးနှင့် ဂန့်ဂေါမြို့အကြားရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်ဟု ချင်းပြည်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့-ကလေး၊ ကဘော်၊ ဂန့်ဂေါ က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=CDF-KKG claims control of 4 junta bases between Kale and Ganga in 2 months|url=https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/cdf-kkg-claims-control-of-4-junta-bases-between-kale-and-ganga-in-2-months/|date= April 17, 2025|work= Myanamr Peace Monitor|language=english}}</ref> * ၁၈ ဧပြီ - အပစ်အခတ်ရပ်စဲမှုစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့စာတန်းနှင့် တရုတ်အလံပါ ကားတန်းသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ လားရှိုးမြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။<ref name=lashio/> * ၂၀ ဧပြီ - နောင်ချိုမြို့နယ်၊ တောင်ခမ်းရွာဒေသရှိ တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီက ဓာတုလက်နက်များ သုံးစွဲခဲ့သည်ဟု [[ဓနုပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]က စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Junta Uses Chemical Weapons in Southern Shan State|url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-uses-chemical-weapons-southern-shan-state|date= April 22, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}</ref> * ၂၁ ဧပြီ - လားရှိုးမြို့ပေါ်ရှိ MNDAA အလံများအား ရုပ်သိမ်းပြီး မြို့၏ မြောက်ဘက် ငါးမိုင်အကွာနှင့် တောင်ဘက် သုံးမိုင်အကွာရှိ စစ်ဆေးရေးစခန်းများသို့ MNDAA က ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။<ref name=lashio>{{cite news |author=Nora Pyae |title=Chinese monitors deployed to strategic Lashio as junta slowly retakes town |url=https://myanmar-now.org/en/news/chinese-monitors-deployed-to-strategic-lashio-as-junta-slowly-retakes-town/ |date=21 April 2025 |work=Myanmar Now |accessdate=30 April 2025 |archivedate=30 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250430112505/https://myanmar-now.org/en/news/chinese-monitors-deployed-to-strategic-lashio-as-junta-slowly-retakes-town/ }}</ref> * ၂၂ ဧပြီ - ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုမှ ရှမ်းပြည်‌ (တောင်ပိုင်း) ဒေသခံတော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (SSLRU)၊ Special Operation Drone Force (SODF) တို့သည် [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]လက်အောက်တွင် ဗျူဟာအမှတ် (၉) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=KNDF TOC-9 focuses on military operations in southern Shan State|url=https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/kndf-toc-9-focuses-on-military-operations-in-southern-shan-state/|date= April 22, 2025|work= Myanamr Peace Monitor|language=english}}</ref> * ၂၆ ဧပြီ - တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ [[မောင်မယ်ရှောင်ရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်|မောင်မယ်ရှောင်ရွာ]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအား ထားဝယ်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Dawei’s Hali Gui camp falls: captain commits suicide, 16 troops surrender|url=https://eng.mizzima.com/2025/04/29/21806|date= April 28, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> * ၂၈ ဧပြီ - ကျောက်ဖြူမြို့နယ်၊ လိပ်ခမော်ရွာအနီးတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီအလောင်းအချို့နှင့် လက်နက်များကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်ဖြူ လိပ်ခမော်ကျေးရွာအနီးတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီအလောင်းတချို့နှင့် လက်နက်တချို့ကို အာရက္ခတပ်တော် သိမ်းဆည်းရမိ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6810c834d08f26ee8369b7ea?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR6mr8mo4BlHNn92aV9JljpWvKZAzfS86gsv8rWorjSJ1yIFx8W1FAacyljHsA_aem_T4d7dLCKF7cn0rWxlePD6Q |access-date=2025-04-29 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> * ၂၉ ဧပြီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးမြို့နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ကျေးရွာများအား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုပြုလုပ်ရန် ပျံသန်းလာသော စစ်ကောင်စီ၏ [[Mi-35]] တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ်အား ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်က ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အရေးပေါ် ဆင်းသက်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Resistance Forces Down Junta Helicopter|url=https://www.bnionline.net/en/news/resistance-forces-down-junta-helicopter|date= April 29, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}</ref> === မေ === * ၁ မေ - ငလျင်နောက်ဆက်တွဲ တိုက်တာအဆောက်အအုံများရှင်းလင်းရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးတို့အတွက် အပစ်ရပ်ကာလအား မေလ ၁ ရက်နေ့မှ မေလ ၃၁ ရက်နေ့အထိ သက်တမ်းထပ်တိုးကြောင်း မြောက်ပိုင်းညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က မေလ ၁ ရက်နေ့ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/05/02/54864|title=မြောက်ပိုင်းညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့ အပစ်ရပ်ကာလ မေလကုန်ထိ ထပ်တိုး|author=Mizzima|publisher=Mizzima Media|access-date=3 may 2025}}</ref> * ၂ မေ - ပဲခူးတိုင်း [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စွဲထားသော နေရာ ၆ ခုနှင့် နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရဲကင်းစခန်းတစ်ခုကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်ဟု တောင်ပိုင်းစစ်ဒေသ အမှတ် -၂ စစ်ဒေသခွဲက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4g214jzypqo|title=ပဲခူးတိုင်း ကျောက်ကြီးနဲ့ နတ်တလင်းက တပ်စခန်း ၇ ခုကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေ သိမ်းပိုက်|date=3|year=2025|month=May|author=BBC Burmese|publisher=BBC}}</ref> * ၈ မေ - [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ ညောင်ခြေထောက်ရွာရှိ စစ်ကောင်စီ ခြေမြန်တပ်ရင်း ၅၉၈ ဌာနချုပ်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Myanmar Resistance Briefly Captures Junta Battalion HQ in Bago|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-briefly-captures-junta-battalion-hq-in-bago.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> * ၆ မေ - တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး က  ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၆ ရက်မှ ၃၁ ရက် အထိကာလကို ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလအဖြစ် ထပ်မံတိုးမြှင့်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite news|title=တပ်မတော်က ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၆ ရက်မှ ၃၁ ရက် အထိကာလကို ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလအဖြစ် ထပ်မံတိုးမြှင့်|url=https://www.mmnationalpost.com/2025/05/blog-post_138.html|author=Myanmar National Post}}</ref> * ၉ မေ - ** ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးနှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များသည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]ရှိ ထိုင်းမြန်မာ နယ်စပ် [[ထီးခီး]] အခြေစိုက်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2025-04-09 |title=KNU Hails Seizure of Myanmar Junta Base on Thai Border|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/knu-hails-seizure-of-myanmar-junta-base-on-thai-border.html |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> ** နောင်ချိုမြို့နယ်၊ [[သရက်ချိုရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|သရက်ချိုရွာ]]အနီးရှိ TNLA ၏ ရှေ့တန်းစခန်းရှစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Myanmar Junta 'Seizes Eight TNLA Positions'|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-seizes-eight-tnla-positions.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> * ၁၁ မေ - ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ လိပ်ခမော်နှင့် မလိကျွန်းရွာများသို့ ချီတက်လာသည့် စစ်ကြောင်းအား အာရက္ခတပ်တော်က ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Kyaukphyu Conflict Escalates Daily|url=https://www.bnionline.net/en/news/kyaukphyu-conflict-escalates-daily|website=Burma News International|language=en-US}}</ref> * ၁၂ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[အိုးထိမ်းကွင်း (တောင်)ရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|အိုးထိန်းတွင်းကျေးရွာ]]မှ စာသင်ကျောင်းကို ဗုံးကျဲသဖြင့် မေလ ၁၃ ရက် မနက်ပိုင်းအထိ သေဆုံးသူဦးရေ ၂၂ ဦးရှိခဲ့ပြီး၊ အထဲမှ ၂၀ ဦးမှာ ကျောင်းသားကလေးငယ်များဖြစ်ကြသည်။ ကျန်သော ၂ ဦးမှာ ဆရာမများဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ ဗုံးကြဲခံရမှု - သေဆုံးခဲ့တဲ့ကျောင်းသူတွေက ဘယ်အတန်းတွေမှာ ပညာသင်‌နေကြတာလဲ|author=BBC Burmese|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cy8n7lljdngt|accessdate=13 May 2025}}</ref> စစ်ကောင်စီကမူ သတင်းမှားဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ငြင်းဆိုထားသည်။<ref>{{cite web |title=ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ အိုးထိမ်းကွင်းကျေးရွာ စာသင်ကျောင်းအား လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆရာ၊ ဆရာမများနှင့် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများ ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့ရကြောင်း တရားမဝင်ပြည်ဖျက်မီဒီယာများက မဟုတ်မမှန် ရေးသားဖြန့်ဝေလျက်ရှိ {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/69761 |website=www.moi.gov.mm |access-date=၁၃ မေ ၂၀၂၅ |language=en |date=၁၂ မေ ၂၀၂၅}}</ref> * ၁၄ မေ- တမူး ပကဖ အဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အာသံရိုင်ဖယ်တပ်ရင်းက ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.reuters.com/world/india/indian-army-operation-myanmar-border-kills-10-insurgents-2025-05-15/ Indian army operation on Myanmar border kills 10 insurgents] [[Reuters]]. May 14, 2025. </ref><ref>[https://myanmar-now.org/mm/news/63778/ အိန္ဒိယတွင် ရဲဘော် ၁၀ ဦး အသတ်ခံရကြောင်း တမူးခရိုင်ပအဖ အတည်ပြု] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250520034805/https://myanmar-now.org/mm/news/63778/ |date=20 May 2025 }}. [[Myanmar Now]]. May 20, 2025.</ref> * ၁၅ မေ - ** စစ်ကောင်စီ၏ ထိုင်းမြန်မာနယ်စပ်ရှိ မယ်လစခန်းကို [[KNLA]] က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=KNLA seizes junta's Mae La camp near Myanmar-Thai border in day-long assault|url=https://eng.mizzima.com/2025/05/17/22443|date= May 17, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> ** စစ်ကောင်စီက ၃၉ နှစ်ကြာ တပ်စွဲခဲ့သည့် [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ တညာကျိုး ဗျူဟာစခန်းကို ကရင်တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၃၉ နှစ်ကြာ စစ်ကောင်စီတပ်စွဲခဲ့သည့် ဖားအံခရိုင် တညာကျိုး(ခ)တာလယ် ဗျုဟာစခန်းကို ကရင်တပ်များသိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/68258f02c8875ede024c0db5 |access-date=2025-05-15 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> ** စစ်ကူများနှင့် စစ်ပစ္စည်းများတင်ဆောင်လာသော တပ်မတော် (ရေ)၏ ရေယာဉ်တစ်စီး ကျောက်ဖြူဆိပ်ကမ်းသို့ ဆိုက်ကပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar junta reinforces Kyaukphyu to protect Chinese-backed deep-sea port amid AA offensive|url=https://eng.mizzima.com/2025/05/16/22419|date= May 16, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> * ၁၆ မေ - နွားထိုးကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် [[နွားထိုးကြီးမြို့]]၏ အရှေ့ဖက်ရှိ တရုတ်ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းစခန်းမှ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Myanmar Junta Abandons Chinese Pipeline Amid Resistance Attacks|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-abandons-chinese-pipeline-amid-resistance-attacks.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> * ၁၈ မေ - ချင်းပြည်မြောက်ပိုင်း တီးတိန်မြို့နယ်သို့တက်လာသည့် စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းကို ကလေး- သိုင်းငင်းလမ်းမပေါ် တီးတိန်မြို့အဝင် မွှာလ်ပီးကျေးရွာနှင့် ‌ဟဲန်ဇိန်ရွာကြားတွင် ချင်းတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များ ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ တိုက်ခိုက်နေသဖြင့် မေ ၂၁ ရက်မှ ယနေ့အထိ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေသည်။<ref>{{Cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/05/27/401392.html|publisher=The Irrawaddy|accessdate=28 May 2025|title=ချင်းပြည်တက်သည့်စစ်ကြောင်း တီးတိန်အဝင်၌ ပိတ်ဆို့ ခံထားရ|author=မေရီခိုင်း}}</ref> * ၁၉ မေ ** - [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းနှစ်ခုကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title="AA ကျရှုံးပါစေ"ဟု စစ်ကောင်စီက ယတြာချေပြီးနောက် ကျောက်ဖြူရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းနှစ်ခုကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/682c39d9c8875ede02ad3dd5|access-date=2025-05-20 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> **မြန်မာ-အိန္ဒိယနယ်စပ်၊ တမူးမြို့နယ်တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် (PDF) ၁၀ ဦးကို အိန္ဒိယအာသံရိုင်ဖယ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ရက်ပိုင်းအတွင်း သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း တမူး PDF အဖွဲ့နှင့် နီးစပ်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy90v2x0nz0o|title=အိန္ဒိယ မြန်မာ နယ်စပ်မှာ တမူး PDF ၁၀ ယောက် သတ်ဖြတ်ခံရ|accessdate=20 May 2025|publisher=BBC Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250521130503/https://www.bbc.com/burmese/articles/cy90v2x0nz0o|archivedate=21 May 2025}}</ref> * ၂၀ မေ - [[ရွှေကူမြို့နယ်]]တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းကို ကေအိုင်အေက ပစ်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA က ပစ်ချလိုက်သည့် ရဟတ်ယာဉ် ၁ စီးကို ရွှေကူမြို့နယ်၊ စည်ငန်းရွာ အနောက်ဘက်ရှိ တောထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး လေယာဉ်မှူး မိုးထက်အောင်၏ ရုပ်အ‌လောင်းကို ရှာတွေ့ |url=https://yktnews.com/2025/05/215192/ |trans-title=KIA shoots down 1 helicopter, finds body of pilot Moe Htet Aung on west side of Shwegu Township Sinngan village |language=my |work=Khit Thit Media |archive-date=8 August 2025 |access-date=21 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808102803/https://yktnews.com/2025/05/215192/ |url-status=dead }}</ref> *၃၁ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးက ငလျင်ဒဏ်သင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို အောင်မြင်စွာကျင်းပနိုင်ရန်အတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၃၀ ရက်နေ့အထိ ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလကို ထပ်မံတိုးမြှင့်လိုက်ကြောင်း ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Citenews|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250602074400/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2553019/|archivedate=2025-6-2|title=မြန်မာနိုင်ငံ၌ ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလကို ဇွန် ၃၀ ရက်ထိ ထပ်မံတိုးမြှင့်|publisher=Xinhua Myanmar|accessdate=2025-6-2|date=2025-6-1|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/mm-256104/}}</ref> === ဇွန် === * ၃ ဇွန် - ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်၊ ကရင်ပြည်နယ်က သေ့ဘောဘိုး မဆုတ်တမ်းခံစစ်စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲမှာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၇၂ ဦး ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်‌ရေးတပ်(KNLA) နဲ့ PDF ပူးပေါင်းတပ်ဆီ လက်နက်ချခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.dvb.no/post/708417|title=သေ့ဘောဘိုးစခန်းကို KNLA နှင့် တပ်ပေါင်းစုများ သိမ်းပိုက်|date=2025-6-3|accessdate=2025-6-6|publisher=DVB Burmese}}</ref> * [[၉ ဇွန်]] - တအာင်းပြည်၏ တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ပြည်သူ့အစိုးရ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန်အတွက် [[တအာင်းပြည်ကောင်စီ]] (Ta'ang Land Council – TLC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/709273|title=ပြည်သူ့အစိုးရ ဖွဲ့နိုင်ရန် တအာင်းပြည်ကောင်စီ ဖွဲ့စည်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၂|publisher=DVB}}</ref> * ၁၀ ဇွန် - ထိုင်း - မြန်မာနယ်စပ်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်ထဲက အမိုနယ်စပ် (ခေါ်) ပွိုင့် ၂၆၅၅ စစ်ကောင်စီစခန်းကို ကရင်တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့တွေက ဇွန် ၁၀ ရက်မှာ သိမ်းပိုက်နိုင်တယ်လို့ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU) ဘက်က ပြောသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c753071rnpvt|title=စစ်တပ်လက်ထဲ နှစ် ၃၀ နီးပါးရောက်ခဲ့တဲ့ ထိုင်း -မြန်မာနယ်စပ်က အမိုစခန်းကို သိမ်း - KNU|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-6-10|date=2025-6-10}}</ref> * ၁၀ ဇွန် - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်အတွင်း ကန်ထောင့်နယ်မြေရဲစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းကို ယနေ့ (ဇွန်လ ၉ ရက်) နေ့လယ်ပိုင်းက ပစ်ချခဲ့ကြောင်း ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ် (PLA) က ဘီဘီစီကို ပြောကြားခဲ့သည်။ PLA က တိုက်လေယာဉ်ကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ပြီး နာရီပိုင်းအကြာတွင် စစ်ကောင်စီကမူ ပုလဲမြို့နယ်အတွင်း ပျက်ကျခဲ့သည့် တိုက်လေယာဉ်သည် လေ့ကျင့်ရေးပြုလုပ်နေစဉ် စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ပျက်ကျခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် ကန်ထောင့်နယ်မြေရဲစခန်း သိမ်းပိုက်ရေးတိုက်ပွဲအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c753071rnpvt|title=ပုလဲတိုက်ပွဲမှာ စစ်တပ်တိုက်လေယာဉ်ကို ပစ်ချခဲ့တယ်လို့ PLA ပြော|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-6-10|date=2025-6-10}}</ref> * ၁၁ ဇွန် - ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရေကြည်မြို့နယ်]]၊ [[ငသိုင်းချောင်းမြို့]]နှင့် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာရှိ အမြောက်တပ်ရင်း (၃၄၄) ကို ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့ ညပိုင်းမှစ၍ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်နေပြီး တပ်ရင်းအတွင်းအထိ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်နေကြောင်း ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ငသိုင်းချောင်းမြို့ခံများနှင့် ရခိုင်စစ်ရှောင်အများစုမှာ ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်နေကြရကာ အဆိုပါတပ်ရင်းအနီးတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည်မှာ တစ်ပတ်ခန့်ရှိပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် AA က [[ကျားကိုက်ရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ကျားကိုက်ရွာ]]ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ယခုကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ လက်ရှိတွင် အမြောက်တပ်ရင်း ၃၄၄ နှင့် ဆက်သွယ်ရေးပြတ်တောက်နေပြီး တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များဘက်မှ သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသေးပေ။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/684b7a6f3f3269dd224a26db|title=ဧရာဝတီ ငသိုင်းချောင်းအမြောက်တပ် (၃၄၄)ကို AA ဦးဆောင်သည့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်နေပြီဟုဆို|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250613141829/https://burmese.narinjara.com/news/detail/684b7a6f3f3269dd224a26db|archivedate=2025-6-13|publisher=နိရဉ္စရာ|accessdate=2025-6-13}}</ref> * [[၂၀ ဇွန်]] - စစ်ကိုင်းမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းသို့ စစ်တပ်က သံချပ်ကာယာဉ်များဖြင့် စစ်ကြောင်းထိုးလျက်ရှိရာ ဇွန် ၂၀ ရက်၊ နံနက်ပိုင်းတွင် [[ကျော်ဇေယျာရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကျော်ဇေယျာရွာ]]အနီး၌ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပါသည်။ ယင်းကြောင့် မန္တလေးနှင့် ရွှေဘိုမြို့များသို့ ပြေးဆွဲနေသော ခရီးသည်တင်ယာဉ်များကို [[ဆားတောင်မြို့]]အဝင်နှင့် [[ရုံးပင်ကန်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ရုံးပင်ကန်ရွာ]]တို့မှ ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်များ ထိန်းချုပ်ထားသော [[ဝက်လက်မြို့နယ်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိသည့် စစ်ကိုင်းမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းကို စစ်တပ်က ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့ကတည်းက နယ်မြေရှင်းလင်းရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင်မူ အင်အားထပ်မံဖြည့်တင်း၍ [[အုန်းတော (မြောက်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|အုန်းတောရွာမြောက်]]ဘက် ရုံးပင်ကန်ရွာမှစတင်ကာ လက်နက်ကြီးပစ်ကူဖြင့် စစ်ကြောင်းထပ်မံထိုးစစ်ဆင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/06/20/402514.html|title=စစ်ကိုင်း- ရွှေဘိုလမ်း တိုက်ပွဲ သံချပ်ကာကားများပါ သုံးလာ|accessdate=2025-6-22|publisher=The Irrawaddy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622130614/https://burma.irrawaddy.com/news/2025/06/20/402514.html|archivedate=2025-6-22}}</ref> * ၂၂ ဇွန် - တနင်္သာရီတိုင်းရှိ [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]နှင့် [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]တို့ကို စစ်ကောင်စီက စစ်ကြောင်းထိုး၍ ထိုးစစ်ဆင်နေကြောင်း ဒေသတွင်း ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူများက ပြောသည်။ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) တပ်မဟာ (၄) ၏ ခရိုင်အတွင်းရေးမှူး ပဒိုစောအယ်နာက စစ်ကောင်စီသည် ထီးခီးနယ်စပ်လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် တပ်စခန်းများကို ပြန်လည်ရယူရန်နှင့် ထားဝယ်-ထီးခီး ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် စစ်ကြောင်းထိုးလာခြင်းဖြစ်သည် ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/22/59800|title=တနင်္သာရီနှင့် ထားဝယ်မြို့နယ်ကို စစ်ကောင်စီ ထိုးစစ်ဆင်|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622114830/https://bur.mizzima.com/2025/06/22/59800|archivedate=2025-6-22|publisher=Mizzima|accessdate=2025-6-22}}</ref> * ၂၅ ဇွန် - [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း|ရန်ကုန် – မန္တလေး အမြန်လမ်း]]ဟောင်းပေါ်ရှိ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ညောင်လေးပင်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျောက်တံခါး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]များမှ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ တပ်စခန်း ကိုး ခု ကိုဇွန် ၂၅ ရက်နေ့၊ နံနက်အစောပိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တပြိုင်နက် ဝင်ရောက်တိုခိုက်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၉ ဦးသေဆုံးကာ ရဲအုပ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်သုံ့ပန်း သုံး ဦးအရှင်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုများကို အမှတ်(၂) စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ၊ တိုင်းစစ်ဌာန(ပဲခူး)၊ ဗျူဟာ-၂၄ အာဠာဝကတပ်ရင်း၊ အမှတ်-၃၅၀၃ တပ်ရင်း၊ ဖြူး(ပကဖ)၊ ဗျူဟာ-၂၅ အမှတ်-၃၇၀၂ တပ်ရင်း၊ Spring Warriors Column၊ KNLA တပ်ရင်း-၉၊ ဗျူဟာ-၂၆ တော်ဝင်ဒေါင်းတပ်ရင်း၊ တောကျီးကန်းတပ်ရင်း တို့မှ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းဟောင်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း ၉ ခု တပြိုင်တည်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး တပ်သား ၁၉ ဦးထက်မနည်းသေဆုံး|url=https://ayartimes.com/?p=55885|publisher=Ayeyarwaddy Times|accessdate=2025-6-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626042754/https://ayartimes.com/?p=55885|archivedate=2025-6-26}}</ref> စစ်ဆင်ရေးကို ဗျူဟာ (၂၆) ၏ ကွပ်ကဲမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကျဆုံးသွားသော ရဲဘော်ကျော်စွာအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် “ကျော်စွာစစ်ဆင်ရေး” အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=55877|title=ညောင်လေးပင်-ကျောက်တံခါးကြား တော်ဝိကျေးရွာရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၃ ဦးသေဆုံးကာ ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိ၊ ကျဆုံးသွားသော ရဲဘော်ကို ဂုဏ်ပြု၍ ကျော်စွာစစ်ဆင်ရေး အဖြစ်သတ်မှတ်|accessdate=2025-6-26|publisher=Ayeyarwaddy Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626042401/https://ayartimes.com/?p=55877|archivedate=2025-6-26}}</ref> ** [[၂၅ ဇွန်]] - [[စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်]] ကြားကာလဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေကို စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်အတွင်းရှိ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ဖက်ဒရယ်ယူနစ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအကြား၂၀၂၅ ဇွန် ၂၅ ရက်၊ မနက်ပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ် ပဉ္စမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/25/60125|title=စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြု|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-12}}</ref> * [[၂၉ ဇွန်]] - [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (PSLF/TNLA) ထိန်းချုပ်ရာ [[ကျောက်မဲမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီက ယနေ့ (ဇွန်လ ၂၉ ရက်) နေ့လယ်ပိုင်းက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး နှင့် အမျိုးသား‌ လေးဦး၊ စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး ထိမှန်ဒဏ်ရာရခဲ့ကြောင်း TNLA က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/29/60568|title=ကျောက်မဲကို စစ်ကောင်စီ လေကြောင်းဗုံးကြဲ၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ|accessdate=2025-6-29|publisher=Mizzima}}</ref> === ဇူလိုင် === * [[၂ ဇူလိုင်]] - ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ဟွာလ်ငိုရမ်ဒေသတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့က ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) နှင့် ဟွာလ်ငိုရမ် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က CNDF အား ၎င်းတို့နယ်မြေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သော်လည်း CNDF ကမူ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က ၎င်းတို့အဖွဲ့ဝင်များကို စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=Fighting Between Chin Resistance Forces in Falam Township|url=https://www.bnionline.net/en/news/fighting-between-chin-resistance-forces-falam-township|access-date=2025-07-05|website=Burma News International|language=en}}</ref> ဟွာလ်ငိုရမ် CDF နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]က နှစ်ဖက်အဖွဲအစည်းမှ ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ပြန်လည်ချေဖျက်မရသည့် ချင်းလူမျိုးအချင်းချင်းကြား ကြီးမားသော စစ်ရေးပဋိပက္ခများကို မဖန်တီးရန်တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တွင် CNDF နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သော [[ချင်းညီနောင်|ချင်းညီနောင်အဖွဲ့]]ကလည်း တင်းမာမှုလျှော့ချလိုကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ပြင်ပတောင်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက စစ်ရေးအကူအညီများဖြင့် ပါဝင်လာပါက CNDF ဘက်က မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်မည်ဟု ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/07/05/126319/|title=ချင်းလူမျိုး အချင်းချင်းအကြား စစ်ရေးပဋိပက္ခမဖန်တီးဘဲ စစ်ရေးပြင်ဆင်မှုများ ချက်ချင်းရပ်ရန် ချင်းပြည်ကောင်စီ တိုက်တွန်း|publisher=Ludu Nway Oo|accessdate=2025-7-5}}</ref> * ၂ ဇူလိုင် - ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်တွင် နယ်မြေအငြင်းပွားမှုကြောင့် ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ် (Hualngoram) တပ်ဖွဲ့များအကြား ဇူလိုင် ၂ ရက်နေ့မှ ၃ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ CNDF က CDF ဟွာလ်ငိုးရမ် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးကို ဖမ်းဆီးထားသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဇူလိုင် ၆ ရက်၊ မနက်ပိုင်းမှစတင်ကာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့်အတွက် ရာနှင့်ချီသော ဒေသခံများသည် အိန္ဒိယ- မြန်မာ နယ်စပ်ဂိတ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ထွက်ပြေးနေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/686b58f4aec603c0e6214d02|title=ချင်းလက်နက်ကိုင်နှစ်ဖွဲ့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ၍ ချင်းဒေသခံ ထောင်နှင့်ချီ အိန္ဒိယဘက်သို့ ထွက်ပြေး|publisher=Narinjara|accessdate=2025-7-5}}</ref> * ဇူလိုင် ၂ ရက်နှင့် ၃ ရက်တို့ကလည်း ဖလမ်းမြို့နယ်၊ စတွာမ်၊ လျန်နှာ၊ သီးကျီရ် ကျေးရွာများတွင် CNDF နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့အကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ (CB) ဝင် CNDF နှင့် ချင်းလဲန်းကောင်စီ (CC) ဝင် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့ နှစ်ဖက်စလုံးက နိုင်ငံရေးအရ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး အဖြေရှာရန် လိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ * ဇူလိုင် ၅ ရက်တွင် ရိခေါ်ဒါရ်မြို့ပေါ်၌ နံနက် ၈ နာရီမှ ညနေ ၆ နာရီအထိ နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းသည် CNDF နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရန် စီစဉ်နေချိန် ဖြစ်သည်။ CNO/CNDF ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ CNDF အဖွဲ့ဝင်များ တီးအိုချောင်းရွာတွင် တွေ့ဆုံရန် သွားရောက်စဉ် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်မှ အလစ်အငိုက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် တိုက်ပွဲများ စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း အိန္ဒိယဘက်ခြမ်း ဇိုခေါ်ထာရ်သို့ ကျည်များ ကျရောက်ခဲ့သဖြင့် အိန္ဒိယအာဏာပိုင်များက ပစ်ခတ်မှု ရပ်တန့်ရန် သတိပေးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် CNDF ကလည်း ဒေသခံများကို မိနစ် ၃၀ အတွင်း အမြန်ဆုံး ထွက်ခွာရန် သတိပေးခဲ့သည်။ * ဇူလိုင် ၆ ရက်တွင် CNDF ဌာနချုပ်အနီးတွင် ချင်းလဲန်းကောင်စီတပ်များပါဝင်သည့် CDF-ဟွာလ်ငိုးရမ်တပ်ဖွဲ့များနှင့် CNDF တို့အကြား ပြင်းထန်သောတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် ရိခေါ်ဒါရ်မြို့ခံ ၁,၀၀၀ ကျော်သည် မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ ဇိုခေါ်ထာရ်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယအာဏာပိုင်များကလည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စပ်ဂိတ်တံတားကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ * ထို့အပြင် ဇူလိုင် ၅ ရက်တွင် ချင်းလဲန်းကောင်စီဝင် CDF မာရာ (CDF Mara) က ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင် မာရာလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ် (MDF) နှင့် အာရက္ခတပ်တော် (AA) တို့သည် မတူပီမြို့နယ်၊ လိုင်လင်းပီမြို့ရှိ ၎င်းတို့၏ ဌာနချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းရန် အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်လာကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် MDF နှင့် AA တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လာအိုကျေးရွာမှ စစ်ကြောင်းထိုးလာပြီး CDF မာရာဌာနချုပ်နှင့် ၁ မိုင်ခန့်အကွာအထိ ရောက်ရှိနေပြီဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/07/06/403115.html|title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ချင်းလက်နက်ကိုင် ၂ ဖွဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=The Irrawaddy}}</ref> * [[၃ ဇူလိုင်]] - CDF-Hakha Central Council က [[ဟားခါးမြို့နယ်]]အတွင်း နေထိုင်သူ လူငယ်အမျိုးသားများ မြို့နယ်ပြင်ပသို့ မထွက်ခွာရန်နှင့် အရံတပ်ဖွဲ့သင်တန်းများ မဖြစ်မနေတက်ရောက်ရန် ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://khonumthung.org/%e1%80%9f%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%ab%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%80-%e1%80%9c%e1%80%b0%e1%80%84%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%bb/|title=ဟားခါးမြို့နယ်က လူငယ်များအားလုံး အရံတပ်ဖွဲ့သင်တန်းတက်ရောက်ရန် CDF-Hakha ထုတ်ပြန်|accessdate=2025-7-6|publisher=Khonuthung News}}</ref> * [[၇ ဇူလိုင်]] -၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၇ ရက်တွင် “မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖို့ လိုအပ်နေပြီဖြစ်တဲ့ NUG အစိုးရ” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြင့် မန္တလေးသပိတ်ခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာ[[တေဇာဆန်း]]က “ပြည်သူ့နွေဦးတော်လှန်ရေးကို ခရီးဆုံးပန်းတိုင်အထိ ရောက်ရှိအောင် ဦးဆောင်နိုင်ရန် လက်ရှိ NUG အစိုးရသည် ခေါင်းဆောင်မှုစွမ်းရည် လုံလောက်မှုမရှိသေးသောကြောင့် အချိန်မီ မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။” ဟု ရေးသားထောက်ပြသည်။​<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/713557|title=NUG မဖြစ်မနေ ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်ဟု ဒေါက်တာတေဇာဆန်း ထောက်ပြ|accessdate=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|publisher=DVB Burmese}}</ref> * [[၈ ဇူလိုင်]] - ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ကန်ပက်လက်နှင့် ကျင်ဒွေး မြို့နယ်အတွင်းနေထိုင်သည့် အသက် ၁၈ နှစ် ပြည့်ပြီးသူတိုင်း အခြေခံစစ်သင်တန်း တက်ရောက်ကြရန် Chin Defense Force – Kanpetlet က ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://khumimediagroup.com/2025/07/09/%e1%80%a1%e1%80%9e%e1%80%80%e1%80%ba-%e1%81%81%e1%81%88-%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%90%e1%80%ad/|title=အသက် ၁၈ နှစ်ပြည်ပြီးသူတိုင်း စစ်သင်တန်းတက်ကြရန် CDF-Kanpetlet ထုတ်ပြန်|accessdate=8 July 2025|publisher=Khumi Media Group}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> * [[၁၀ ဇူလိုင်]] - ဇူလိုင် ၅ ရက်နေ့တွင် CNDF မှ [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့]]ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]အတွင်း၌ ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်(CNA) ၊ CDF – Hualngoram နှင့် CNDF တပ်ဖွဲ့ များ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက် ညပိုင်းတွင် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61775|title=ရိခေါ်ဒါရ်မြို့မှ CNDF တပ်များဆုတ်ခွာ ၊ ချင်းတပ်ဖွဲ့များအကြား ဆက်လက်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-13}}</ref> * [[၁၁ ဇူလိုင်]] - စစ်ကိုင်းမြို့နယ် ၊ [[လင်းတလူးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|လင်းတလူးကျေးရွာ]]ရှိ စစ်ရှောင်အများစုနေထိုင်သည့် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်ကောင်စီလေတပ်က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၃၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးကာ ၂၀ ခန့် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61724|title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် လင်းတလူးကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှုတွင် ဒေသခံ ၃၀ ထက်မနည်းသေဆုံး|accessdate=11 July 2025|publisher=Mizzima}}</ref> * [[၁၂ ဇူလိုင်]] - [[ဥကရစ်ထတိုက်ပွဲ]]: ကရင်ပြည်နယ် [[မြဝတီမြို့]]တောင်ဘက် ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ စစ်ကောင်စီ အခြေစိုက် ဥကရစ်ထစခန်းကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KNLA) နဲ့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) ပူးပေါင်းတပ်တွေက ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၂ ရက်တွင် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/714256|title=ဥကရစ်ထစခန်းကို KNLA ပူးပေါင်းတပ် သိမ်းပိုက်|publisher=DVB|accessdate=2025-7-12}}</ref> * [[၁၄ ဇူလိုင်]] - [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]]ဒေသ ခဲလုပ်သားတွေ နေထိုင်ရာရပ်ကွက်ထဲကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်လို့ ခဲလုပ်သားမိသားစု ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/07/14/403373.html|title=မော်ချီး ခဲလုပ်ငန်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးထပ်ကြဲ ၆ ဦးသေဆုံး (ရုပ်/သံ)|accessdate=2025-7-12|publisher=The Irrawaddy}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကောလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုးပင်ရွာ၊ ကောလင်းမြို့နယ်|ဒိုးပင်ရွာ]]ကို ဇူလိုင် ၁၄ ရက် ညနေက လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ခံရပြီး စစ်ရှောင်များဖွင့်ထားသည့် ထမင်းဆိုင်အနီး ကျရောက်ပေါက်ကွဲရာ ကလေးငယ် အပါအဝင် ၄ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီး ဆီဘောက်ဆာကား ၂ စီး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65003/|title=ကောလင်းမြို့နယ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးအပါအဝင် ၄ ဦးဒဏ်ရာရ|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၂|publisher=Myanmar Now|archivedate=16 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250716081232/https://myanmar-now.org/mm/news/65003/}}</ref> * [[၁၅ ဇူလိုင်]] - ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နောင်ချိုမြို့]] ဈေးရပ်ကွက်အပါအဝင် မြို့ပေါ်ဌာနဆိုင်ရာ ရုံးအများစုကို စစ်ကောင်စီတပ်က TNLA တပ်ဖွဲ့ထံမှ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၅ တွင် သိမ်းပိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65040/|title=နောင်ချိုတစ်မြို့လုံးနီးပါးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီ|accessdate=2025-7-15|publisher=Myanmar Now}}</ref> * [[၁၆ ဇူလိုင်]] - ကက်သလစ် ဘာသာဝင် ဖာသာဒေါ်နယ်မာတင်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၈ ဦးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ စစ်ခုံရုံးက အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65045/|title=ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးကို သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်သူ ၈ ဦးကို NUG စစ်ခုံရုံး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ စီချ|accessdate=2025-7-12|publisher=Myanmar Now|archivedate=17 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250717054816/https://myanmar-now.org/mm/news/65045/}}</ref> * ၁၇ ဇူလိုင် - [[ချင်းညီနောင်|ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင်]]ဖြစ်သော မရာလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (Maraland Defense Force – MDF) က ၎င်းတို့အဖွဲ့မှ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အပါအဝင် ၃ ဦးကို စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများနှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့၌ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ အဆိုပါ စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ကျည်ကာဦးထုပ်နှင့် ကျည်ကာပြားများ တင်ဆောင်လာသော ကားသည် [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]၊ ဆိုင်ဟား (Saiha) ခရိုင်၊ တီပါ့ (Tipa) ရွာရှိ မီဇိုရမ်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် အာသံရိုင်ဖယ်တပ်တို့ ပူးပေါင်းထားသည့် စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွင် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့၊ အိန္ဒိယစံတော်ချိန် ည ၉ နာရီ ၄၅ မိနစ်ခန့်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း MDF မှ သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65347/|title=ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ MDFထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် အိန္ဒိယတွင်ဖမ်းခံရ|accessdate=2025-7-23|publisher=Myanmar Now|date=22 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250722125625/https://myanmar-now.org/mm/news/65347/|archive-date=22 July 2025|url-status=dead}}</ref> * ၁၈ ဇူလိုင် - DPLA (ဓနုအဖွဲ့)မှ အမျိုးသား ငါးဦးနှင့် MDY-PDF အဖွဲ့မှ အမျိုးသား ၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၅ ဦးတို့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ဆီသို့ အလင်းဝင်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၁၇ ရက်ကလည်း တောင်ခမ်းဒေသတစ်ဝိုက်နှင့် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းမှ TNLA အဖွဲ့ဝင် အမျိုးသား လေးဦး၊ DPLA အဖွဲ့မှ အဖွဲ့ဝင် အမျိုးသား ငါးဦးနှင့် MDY-PDF အမျိုးသား သုံးဦး၊ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦးတို့ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/304536|title=ဥပဒေဘောင်အတွင်း ထပ်မံဝင်ရောက်လာသည့် DPLA အဖွဲ့နှင့် MDY-PDF အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးအား မိဘ အုပ်ထိန်းသူများထံ ပြန်လည်အပ်နှံ|accessdate=2025-7-23|publisher=Eleven Media}}</ref>ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်မှ ယနေ့အထိ TNLA အဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး ၊ MDY-PDF အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးနှင့် DPLA အဖွဲ့ဝင် ၄၁ ဦးဖြစ်ပြီး လက်နက်မျိုးစုံ ၁၃ လက်နှင့် ကျည်မျိုးစုံ ၁၅၁၅ တောင့်၊ ကျည်အိမ် ၁၂ ခုနှင့်အတူ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72651|title=နိုင်ငံတော်နှင့် တပ်မတော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို လက်ခံယုံကြည်သည့် DPLA အဖွဲ့ဝင် ၁၉ ဦး ဥပဒေဘောင်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်|accessdate=2025-7-20|publisher=Ministry of Information}}</ref> * [[၂၂ ဇူလိုင်]] - စစ်ကောင်စီတပ်များသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ သိမ်းယူထားသည့် [[သပိတ်ကျင်းမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c98wx8xjp0ro|title=သပိတ်ကျင်းမြို့ ပြန်ရဖို့ စစ်တပ်သုံးတဲ့ဗျူဟာ|accessdate=2025-7-25|publisher=BBC Burmese}}</ref> * [[၂၅ ဇူလိုင်|၂၄ ဇူလိုင်]] - [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက Suntac Technologies နှင့် ၎င်း၏ပိုင်ရှင် [[စစ်တိုင်းအောင်]] အပြင် KT Services & Logistics နှင့် ၎င်း၏ တည်ထောင်သူ မျိုးကျော်သန်း (ဂျွန်သန်း)၊ MCM Group နှင့် ၎င်း၏ပိုင်ရှင် အောင်လှိုင်ဦး အပြင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် တင်လတ်မင်း တို့ကို အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ပေးခဲ့သည်။ * ၂၉ ဇူလိုင် - တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထိန်းချုပ်ထားသော ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ရှိ ကွတ်ခိုင်နှင့် မိုင်းလုံတို့အပါအဝင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ ထိန်းချုပ်ထားသည့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ လက်ပံလှရဲစခန်းနေရာများကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၁၆ ဦးထက်မနည်းရှိကြောင်း ဘီဘီစီ၏ စုံစမ်းထားသည့် အချက်အလက်များအရ သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c14glg187mnt?post=asset%3Af91815b7-a826-4a92-8460-db308ea5ef52#asset:f91815b7-a826-4a92-8460-db308ea5ef52|title=ကွတ်ခိုင်၊ ကျောက်မဲ၊ စဉ့်ကူးတို့ကို စစ်တပ်လေကြောင်းတိုက်လို့ ဒါဇင်ကျော်သေဆုံး|accessdate=2025-7-30|publisher=BBC Burmese}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]အရှေ့ပိုင်းရှိ ဆေးရုံတစ်ခု ယမန်နေ့ (ဇူလိုင် ၂၉) ညက လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၁၅ ဦးဝန်းကျင် ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65573/|title=ကန့်ဘလူမြို့နယ်တွင် ဆေးရုံ ဗုံးကြဲခံရပြီး လူတစ်ဒါဇင်ထက်မနည်း သေဆုံး|accessdate=5 August 2025|publisher=Myanmar Now|archivedate=31 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250731122458/https://myanmar-now.org/mm/news/65573/}}</ref> === ဩဂုတ် === * [[၅ ဩဂုတ်]] - ဉာဏ်လင်းသစ် သုတေသနအဖွဲ့က ဩဂုတ် ၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် "ဝေဟင်နှင့်မြေပြင်ကပ်ဘေးကြားမှ မြေစာပင်ဘဝများ" အစီရင်ခံစာအရ မတ်လ ၂၈ ရက်မှ ဇွန်လကုန်အထိ အင်အားပြင်းငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အရပ်သား ၇၅၁ ဦး သေဆုံးကာ ၁,၄၀၀ ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/06/64428|title=ငလျင်အပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား ၇၀၀ ကျော်သေဆုံးဟု ဉာဏ်လင်းသစ် အစီရင်ခံစာ ဖော်ပြ|publisher=Mizzima|accessdate=5 August 2025}}</ref> * [[၁၇ ဩဂုတ်]] - ကယားပြည်နယ်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးဒေသမှာ တရက်တည်း လေကြောင်းနှစ်ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး လူ ၁၇ ယောက် သေဆုံးကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေလည်း ရှိနေတယ်လို့ ကနဦးသတင်းများက ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2025/08/17/%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%ad/|title=မော်ချီးမှာ လေကြောင်းတိုက်ခံရလို့ ၁၇ ယောက်သေဆုံးပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေရှိနေ|publisher=Voice of Myanmar|accessdate=၂၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> နောက်တွင် သေဆုံးသူမှာ လူ (၂၇)​ထိ မြင့်လာသည်။​ ဗုံးကြဲမှုမှာ ရွာက ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆေးရုံကို ဗုံးကျခဲ့ပြီး လူ ၂ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရခဲ့သလို အဆောက်အဦတွေလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (IEC) ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး (၂) ဖြစ်သူ ကိုဗညားက ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးမြို့ရှိ လူနေထူထပ်သော ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်ကို စစ်တပ်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူ ၃၂ ဦးအထိ တိုးလာကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref>ဩဂုတ် ၁၉ ရက်မှာ ဗုံးထပ်ကြဲတာကြောင့် ပြည်သူ ၄ ယောက် ထိခိုက်မိတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720258|title=မော်ချီးကို စစ်တပ်က ဗုံးထပ်ကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး ထိခိုက်|publisher=DVB Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> * [[၁၉ ဩဂုတ်]] - ကရင်နီပြည်တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေက ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာသိမ်းယူထားတဲ့ [[ဒီးမော့ဆိုမြို့]]ကို ၁၆ ရက်ကြာထိုးစစ်ဆင်ပြီးတဲ့နောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၉ ရက် နေ့မှာ စစ်တပ်က အပြည့်အဝပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီးလို့ ထုတ်ပြန်သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/08/20/404761.html|title=စစ်တပ်က ဒီးမော့ဆိုမြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ ကြေညာ (ရုပ်/သံ)|publisher=The Irrawaddy|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၀ ဩဂုတ်]] - ဩဂုတ် ၂၀ ရက်တွင် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA)၊ ပလောင်(တအာင်း) အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA)နှင့် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP/SSA)တို့အား ပန်ဆန်းမြို့သို့ ဖိတ်ခေါ်ကာ UWSA အစိုးရအဖွဲ့ ဒုဥက္ကဋ္ဌနှင့် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးဝန်ကြီး ကျောက်ကော်အန်းက တရုတ်ဖိအားပေးမှုများအကြောင်း ပြောပြခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်နောင် မည်သည့် စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး အကူအညီများပေးတော့မည်မဟုတ်ကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/08/22/404830.html|title=“ဝ” ထုတ်ပြောရတဲ့အထိ တရုတ်ဖိအား ဘယ်လောက်ကြီးနေလဲ|publisher=The Irrawaddy|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၂ ဩဂုတ်]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် (၂၂) ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအတိုင်ပင်ခံကောင်စီက အာဏာရှင်စနစ်ချုပ်ငြိမ်းရေး နှင့် ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ၏ နိုင်ငံရေး ရပ်တည်ချက် (၁၀) ချက်နှင့် အခြေခံမူ (၈) ချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720834|title=ဘုံနိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဟု NUCC ထုတ်ပြန်|publisher=DVB|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၇ ဩဂုတ်]] - [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)  အမှတ် ၁ စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ နည်းဗျူဟာ ၃၃ နဲ့ မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် (MSRF) တို့ ညီနောင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကြောင်း ဩဂုတ် ၂၇ ရက်မှာ ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721410|title=PDF နည်းဗျူဟာ ၃၃ နှင့် မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် MSRF တို့ ညီနောင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း|publisher=DVB|accessdate=27 August 2025}}</ref> * [[၂၈ ဩဂုတ်]] - ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊​ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၉၂၂/၂၀၂၅ ဖြင့် မတရားအသင်းအဖြစ်လည်းကောင်း<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74232|title=မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေညာခြင်း|publisher=MOI|accessdate=28 August 2025}}</ref>၊ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုအဖွဲ့ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁/၂၀၂၅ ဖြင့်<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74230|title=အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာခြင်း|accessdate=28 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> အကြမ်းဖက်အုပ်စု အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721677|title=ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)ကို အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာ|publisher=DVB|accessdate=28 August 2025}}</ref><br /> == ၂၀၂၆ == === မတ် === * မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲခဲ့တာကြောင့် သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|website=Myanmar Now|date=2026-03-02|access-date=2026-03-02|language=en-US|last=ခင်ရီရီဇော်}}</ref><ref>{{Cite web|title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|access-date=2026-03-02|language=en}}</ref> * [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ|url=https://news-eleven.com/article/310463|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ|url=https://burmese.dvb.no/post/749879|website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/|website=Myanmar Now|date=2026-03-11|access-date=2026-03-13|language=en-US|first=ဖဒူ|last=ထွန်းအောင်}}</ref> * ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/749677 |access-date=2026-03-10 |website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-10 |title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/ |date=2026-03-10 |language=en-US |last=Now |first=Myanmar |access-date=2026-03-12 |website=Myanmar Now }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> * ၁၁ မတ် - တနင်္သာရီတိုင်း၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဒပ်ကျေးရွာရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် တပ်မတော်၏၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt |access-date=2026-03-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=သူရအောင် |date=2026-03-12 |title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/ |access-date=2026-03-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * ၁၆ မတ် - [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ ဖလံပင်ကျေးရွာမှ စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web|title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ|url=https://myaelattathan.com/news/23027/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-17|access-date=2026-03-19|language=en-US|last=ကျော်ကြီး}}</ref><ref>{{Cite web|title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့|url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/|website=Maun|date=2026-03-17|access-date=2026-03-19|language=en-US|last=mmblogmaster}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနဲ့ ရှားစေးဖိုရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-19|access-date=2026-03-19|language=my}}</ref> * ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> === ဧပြီ === * ၁၀ - တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News|date=2026-04-11|title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News|url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI|access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း|url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297|url-status=live|access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆|website=Mizzima}}</ref> * ၁၁ - ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိ ချင်းညီနောင်အဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိသော မင်းတပ်မြို့အား စစ်တပ်က ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့၊ ည ၁၁ နာရီခွဲဝန်းကျင်တွင် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နေအိမ် အလုံး ၂၀ နှင့် မော်တော်ယာဉ် ၄ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref name=":2" /> * ၁၂ - ကရင်ပြည်နယ်နှင့် မွန်ပြည်နယ်အစပ်ရှိ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ စစ်တပ်၏ လေးကေစခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်တစ်ခုက ဘီဘီစီသို့ အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web |date=2026-04-12 |title=ဧပြီ ၁၂ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ်- ပြင်ဦးလွင်မှာ ရည်းစားဟောင်းက ဓားနဲ့ထိုးလို့ လက်ထပ်ခါနီး အမျိုးသမီးသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c8x79k47rvvo |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-19|access-date=2026-04-19|language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref><br /> * ၂၉ ဧပြီ - [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU)၊ တပ်မဟာ (၆) နယ်မြေအတွင်းရှိ မက္ကသာသတ္တုတွင်းအား တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၁၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-30 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃၀ -ကဆုန်လပြည့်အထိမ်းအမှတ် အကျဉ်းသား ၁၅၀၀ ကျော်လွှတ်ပေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx21kj6xje2t |access-date=2026-04-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃၀ ဧပြီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အင်းတော်မြို့]]အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-01 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ မိတ်ဆွေဟောင်းလို့ တရုတ်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1k279vw387t |access-date=2026-05-01 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> === မေ === * ၁ - ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုက်ပွဲများကြောင့် မတ်လနှင့် ဧပြီလများတွင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၃၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၄၂ ဦး ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရကြောင်း ကချင်လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (KHRW) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-02 |title=မေ ၂ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို လွှတ်ပေးဖို့ ကုလ၊ အမေရိကန်နဲ့ ဂျပန်ထပ်တိုက်တွန်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4g4mkjxgy2o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၄ - မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်အတွင်း၌ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ဝင်များလိုက်ပါလာသည့် ယာဉ်အား ရွှေစည်ကြီးကျေးရွာမှ သံဘိုရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် စစ်တပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့က တောင်သာမြို့နယ်၊ သံဘိုရွာမကျေးရွာအနီးတွင် ကင်းပုန်းဝပ်၍ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-04|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၄ ရက်- အိန္ဒိယ ရေတပ်အကြီးအကဲ မြန်မာရောက်ပြီး မြန်မာရေတပ်ကို စစ်ဘက်သုံးပစ္စည်းတွေပေး|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt|access-date=2026-05-04|website=BBC News မြန်မာ|language=my}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05|title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t|access-date=2026-05-05|website=BBC News မြန်မာ|language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref><br /> * မေ ၁၉ - ချင်းလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သော [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[တွန်းဇံမြို့]]အား စစ်တပ်နှင့် [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]] (ZRA-EC) တို့ ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသည့် တပ်ဖွဲ့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တွန်းဇံမြို့ကို အစိုးရတပ်နဲ့ ZRA ပူးပေါင်းတပ်တွေ ​ထိန်းချုပ်|url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/05/21/%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%87%e1%80%b6%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af-%e1%80%a1%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%9b%e1%80%90/|website=Voice of Myanmar|date=2026-05-21|access-date=2026-05-21|language=en-US|first=Editor Htein|last=Lin}}</ref> * မေ ၂၃ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အထက်ပိုင်း၊ [[ကသာမြို့နယ်]]၊ ကသာ-အင်းတော်လမ်းပိုင်းရှိ [[နလယ်အင်းရွာ၊ ကသာမြို့နယ်|နလယ်အင်းရွာ]]အနီးသို့ လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၇ လအရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်ရှောင် သုံးဦး သေဆုံးပြီး ငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-24|title=မေ ၂၄ ရက်သတင်းအနှစ်ချုပ်- ကသာမြို့နယ်မှာ လက်နက်ကြီးကျည်ထိမှန်လို့ ၇ လသားကလေးအပါအဝင် စစ်ရှောင် ၃ ဦး သေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5y0wqyekp0o|access-date=2026-05-24|website=BBC News မြန်မာ|language=my}}</ref> * မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] === ဇွန် === * ၂၂ ဇွန် - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မြင်းခြံခရိုင်]]အတွင်း [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ခံ မြင်းခြံခရိုင် တပ်ရင်း သုံးရင်းထက်မနည်းက [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၏ စခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုကြောင့် တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-22 |title=၂၀၂၆ ဇွန် ၂၂ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် ကီယာစတာမာ ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်မယ်လို့ကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cly73qr8y0nt |access-date=2026-06-23 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> === စက်တင်ဘာ === * ၁၇ - [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်နယ်]]၊ [[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]၊ [[ဖရူဆိုမြို့နယ်]] မိုဆိုရွာအနီးတွင် စစ်တပ်က အသေခံဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုကြောင့် ကင်းစောင့်နေသည့် [[ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ်]] (KNDF) တပ်ဖွဲ့ဝင် ငါးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-09-18 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်-"မြန်မာရှိ အဖွဲ့အစည်းအားလုံးနဲ့ ဆက်ဆံနေ" ဟု အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cqj3d2281m3zt |access-date=2026-09-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၄ - မွန်ပြည်နယ်နှင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစပ်ရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အထူးတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ရုံးအား စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် လေးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ပြီး နောက်ထပ် ငါးဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိထားသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-09-24 |title=NUG အထူးတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး လေးဦးထက်မနည်း သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/09/24/at-least-four-killed-and-five-injured-nug-special-forces/ |access-date=2026-09-25 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist|3}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] n38lltum23nwklc7ady8ph7vnokms5o 1062882 1062881 2026-11-10T22:55:52Z KiranBOT 131177 AMP ခြေရာခံခြင်းကို URL မှ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ ([[:m:User:KiranBOT/AMP|အသေးစိတ်]]) ([[User talk:Usernamekiran|အမှားအယွင်းတစ်ခုကို သတင်းပို့ပါ။]]) v3.1.1s 1062882 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} အောက်ပါသည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ပြီးနောက် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ၏ ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်များ မှတ်တမ်း ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ရှိနှင့်ပြီးသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] ပြန်လည်အစပြုခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ == ၂၀၂၁ == === မတ်လ === * မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် လူငယ်ပေါင်းများစွာ သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအနက်မှ တစ်ခုအောက်တွင် စာရင်းသွင်းရန်နှင့် လေ့ကျင့်ရန် မြန်မာနိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသများသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြောင်းနှင့် <ref name="fishbeinetal2021">{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-fight-with-growing-support-for-federal-army-kachin-prepares-for-war/|title='The last fight': With growing support for federal army, Kachin prepares for war|date=3 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210403142738/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-fight-with-growing-support-for-federal-army-kachin-prepares-for-war/}}</ref> နိုင်ငံတစ်ဝန်း ပြည်တွင်းစစ်အန္တရာယ်ကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite news|title=UN envoy urges action to prevent Myanmar 'civil war'|url=https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war|date=1 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=23 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523052132/https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war}}</ref> CRPH သည် စစ်တပ်ကို တိုက်ဖျက်ရန်အတွက် "ဖက်ဒရယ်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့" ဖွဲ့စည်းရန်လည်း အဆိုပြုခဲ့သည်။ <ref name="MMN30321">{{Cite news|title=As slaughter of civilians continues, some decide it's time to take up arms|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms|date=30 March 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=30 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210330105416/https://myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms}}</ref> [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) <ref name="KIAbizasusual2021">{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-says-more-clashes-likely-despite-juntas-ceasefire-announcement|title=KIA says more clashes likely despite junta's ceasefire announcement|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210402113940/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-says-more-clashes-likely-despite-juntas-ceasefire-announcement}}</ref> သည် ဖေဖော်ဝါရီလမှ စတင်ကာ စစ်တပ်ကို ထိုးစစ်ဆင်နေပြီး မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] သည် [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]မှ မှ အရပ်သားများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်နေခြင်းကို မရပ်တန့်ပါက စစ်ပွဲ ထပ်မံ ဖြစ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ <ref name="brotherhoodthreat2021">{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/brotherhood-alliance-tells-military-to-stop-killings-threatens-to-abandon-ceasefire|title=Brotherhood Alliance tells military to stop killings, threatens to abandon ceasefire|accessdate=14 February 2022|archivedate=30 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210330145217/https://www.myanmar-now.org/en/news/brotherhood-alliance-tells-military-to-stop-killings-threatens-to-abandon-ceasefire}}</ref> * မတ်လနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ပြည်သူများသည် စစ်တပ်ကို ခုခံကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် တူမီးကဲ့သို့သော လက်လုပ်လက်နက်များ ကိုင်ဆောင်လာကြသည်။ ပြည်သူများနှင့် စစ်တပ် ကြား လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာနေသလို [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] မှလည်း စစ်တပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဆောက်အအုံများနှင့် ရဲစခန်းများကို တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် မိုင်းထောင်ဖောက်ခွဲခြင်းများလည်း ပိုမိုဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|date=2 April 2021|title=The Junta Is Dragging Myanmar Into Full-Blown Civil War|url=https://www.irrawaddy.com/opinion/commentary/junta-dragging-myanmar-full-blown-civil-war.html|language=en-US|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410165357/https://www.irrawaddy.com/opinion/commentary/junta-dragging-myanmar-full-blown-civil-war.html}}</ref> * မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် လိုင်ဇာ အနီးရှိ အလောဘွမ် စစ်စခန်းအား [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] မှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဧပြီလ (၁၁)ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]သည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် မြေပြင်တပ်များကို အသုံးပြုကာ အခြေစိုက်စခန်းအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း အသေအပျောက်အများအပြာနှင့်အတူ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/juntas-armed-forces-launch-attack-to-reclaim-base-seized-by-kia|title=Junta's armed forces launch attack to reclaim base seized by KIA|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603024127/https://www.myanmar-now.org/en/news/juntas-armed-forces-launch-attack-to-reclaim-base-seized-by-kia}}</ref> * [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]သည် မတ်လ ၂၆ ရက်က စစ်စခန်းတစ်ခုအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားသူများကို စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=10 soldiers killed in Myanmar base attack: Rebel group|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195|date=27 March 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410122729/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195}}</ref> * အာဏာသိမ်းမှုအား ပြောင်ပြောင်တင်းတင်းဆန့်ကျင်သော ပထမဆုံး လက်နက်ကိုင်ပစ်ခတ်မှုမှာ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကလေး မြို့၌ ဆန္ဒပြသပိတ်စခန်းတစ်ခုအား စစ်သားများနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များတိုက်ခိုက်မှုကို ပြန်လည်ခုခံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းနောက် ကလေးမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာများတွင်လည်း တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|date=2 April 2021|title=Myanmar Villagers Take Up Homemade Weapons Against Regime's Security Forces|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html|language=en-US|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410172353/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html}}</ref> === ဧပြီလ === * ဧပြီ ၈ ရက်က ပြည်သူများသည် အမဲလိုက်ရိုင်ဖယ်များနှင့် မီးလောင်ဗုံးများဖြင့် စစ်သားများကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ခုခံသူ ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး စစ်တပ်မှလည်း အများအပြား ဒါဏ်ရာရခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် တန့်ဆည်မြို့သည် မကြာခဏ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်မှစ၍ အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် နိုင်ငံအတွင်း သေဆုံးသူ မှာ ဧပြီ ၈ ရက်နေ့အထိ ၆၀၀ ကျော်အထိ ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Eleven killed as Myanmar protesters fight troops with hunting rifles, firebombs – media|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH|work=Reuters|date=8 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=8 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210408082100/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH}}</ref> * [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်|တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး]] စာချုပ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသား ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] နှင့် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး]] တို့ အပါအဝင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ၇ ဖွဲ့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြု ကော်မတီနှင့် ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=MYANMAR'S MEDIATION BLUES: Negotiation or zero-sum game?|url=https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game|work=BNI|date=3 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603040243/https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game}}</ref> * ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့က [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] ၊ [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] တို့ ပါဝင်သော [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့|မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်အဖွဲ့]] က ရှမ်းပြည်နယ် [[နောင်မွန်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|နောင်မွန်]]ရဲကင်းစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Ten Myanmar policemen killed in attack by ethnic armies opposed to junta-report|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056|work=Reuters|date=10 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410075547/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056}}</ref> * ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ နိုင်ငံရေးသမား [[မင်းကိုနိုင်]]က ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရသော [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] နှင့် [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] တို့မှာ ၎င်းတို့၏ မူလရာထူးများအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ စင်ပြိုင်အစိုးရသစ်တွင် ကချင်နှင့် ကရင်လူနည်းစုများက ထိပ်တန်းဦးစားပေးနေရာများတွင် ရှိနေသည်။ အဆိုပါကြေညာချက်တွင် မင်းကိုနိုင်သည် စင်ပြိုင်အစိုးရကို အသိအမှတ်ပြုရန် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Aung San Suu Kyi supporters unveil Myanmar 'national unity government'|url=https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece|work=[[Financial Times]]|date=16 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=16 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416161137/https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Opponents of Myanmar's junta set up national unity government|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government|work=[[France24]]|date=16 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=9 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509175927/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government}}</ref> * ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ် ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့သည် [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] တွင် လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-57197081|title=Archived copy|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602213654/https://www.bbc.com/news/world-asia-57197081}}</ref> မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်သည် ဆန့်ကျင်မှုကို နှိမ်နင်းရန် အင်အားသုံးပြီး မြို့တွင်သို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ === မေလ === * မေလ ၁၆ ရက်နေ့က ချင်းပြည်နယ် ဟားခါးမြို့တွင် ချင်းပြည်နယ် ကာကွယ်ရေးတပ်က ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ရာ စစ်သား ၆ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref name="Jazeera42721">{{Cite news|title=Fighting erupts in eastern Myanmar near Thai border|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/4/27/fighting-erupts-in-eastern-myanmar-near-thai-border|work=www.aljazeera.com|accessdate=14 February 2022|archivedate=12 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210512120546/https://www.aljazeera.com/news/2021/4/27/fighting-erupts-in-eastern-myanmar-near-thai-border}}</ref>ထိုနေ့တွင်ပင် ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်မှ စစ်တပ် အခြေစိုက် စခန်းတခုအား သိမ်းယူခြင်းအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်တပ်မှ ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ * စစ်တပ် ၏ တိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု တပ်မတော်ဆီသို့ ပထမဆုံး ခြေလှမ်းအဖြစ် အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရက မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Can Myanmar's New 'People's Defense Force' Succeed?|url=https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/|date=26 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=9 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509135933/https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/}}</ref> * မူဆယ်မြို့တွင် မေလ ၂၃ ရက်က စစ်တပ်ာ်နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၃ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar rebels claim police killings as Aung San Suu Kyi appears in court|url=https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force|work=The Guardian|date=24 May 2021|language=en|accessdate=14 February 2022|archivedate=25 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210525013456/https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Myanmar: 13 security forces members killed in clash with anti-coup bloc's defence force|url=https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029|work=ANI News|date=24 May 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210526074425/https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029/}}</ref> * ကယားပြည်နယ် ရှိ ကရင်နီပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KPDF) မှ အဖွဲ့ဝင်များသည် ပြည်နယ်မြို့တော် လွိုင်ကော် အနီးရှိ စစ်တပ် စခန်းအချို့ကိုလည်း ဝင်ရောက် သိမ်းပိုက် ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Karenni resistance fighters open new front against junta|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta|work=Myanmar Now|date=26 May 2021|language=en|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210526202734/https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta}}</ref> * ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၉ ရက်နေ့ နှင့် ၃၀ ရက်နေ့တို့တွင် စစ်တပ် သည် အမြောက်နှင့် ရဟတ်ယာဉ်များကို အသုံးပြု၍ လွိုင်ကော်နှင့် ဒီမောဆိုးရှိ PDF နှင့် KPDF စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31 |accessdate=14 February 2022 |archivedate=1 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601034353/https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31/ }}</ref> * မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းကာ ကသာမြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စစ်သား ၈ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ ပူတာအို၊ ဖားကန့်နှင့် မိုးမောက်မြို့နယ်များတွင်လည်း တိုက်ပွဲတွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-forces-and-kia-in-fresh-fighting-in-northern-myanmar.html|title=Myanmar Junta Forces and KIA in Fresh Fighting in Northern Myanmar|date=31 May 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602234925/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-forces-and-kia-in-fresh-fighting-in-northern-myanmar.html}}</ref> === ဇွန်လ === * ဇွန် ၁ ရက်မှ ၃ ရက်အထိ စစ်တပ်နှင့် [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ကရင်တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် PDF ပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့ဖြင့် [[မြဝတီခရိုင်]] အတွင်း တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ဒါဇင်နှင့်ချီ၍ ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref name="Irr6321">{{Cite news|title=Karen Rebel Leader Warns Myanmar Regime of More Fighting|url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html|date=3 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=5 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210605233950/https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html}}</ref> * ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့က မန္တလေးမြို့ရှိ ပီဒီအက်ဖ်၏ လုံခြုံစိတ်ချရသော အဆောက်အအုံကို စစ်တပ်က သံချပ်ကာယာဉ်များ အပါအဝင် အသုံးပြု၍ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်ရေးသမား အများအပြားကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Troops Battle Civilian Resistance Fighters in Mandalay|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html|date=22 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214075443/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html}}</ref> === ဇူလိုင်လ === * ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့ က [[ဒီပဲယင်းမြို့]]လယ်တွင် တော်လှန်ရေးတပ် များနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုအတွင်း လူ ၂၅ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/7/5/myanmar-military-kill-at-least-25-people-in-raid-on-central-town|title=Myanmar military kills at least 25 people in raid on central town|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203013141/https://www.aljazeera.com/news/2021/7/5/myanmar-military-kill-at-least-25-people-in-raid-on-central-town}}</ref> * === ဩဂုတ်လ === * ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]တွင် တော်လှန်ရေးသမားများက မြေမြှုပ်မိုင်းများဖြင့် ဆက်တိုက် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ တပ်သား ၅၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>50 Myanmar Junta Soldiers Killed in Landmine Attacks https://www.irrawaddy.com/news/burma/50-myanmar-junta-soldiers-killed-in-landmine-attacks.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214061731/https://www.irrawaddy.com/news/burma/50-myanmar-junta-soldiers-killed-in-landmine-attacks.html |date=14 February 2022 }}</ref> === စက်တင်ဘာလ === * စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် NUG သည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|အရေးပေါ်အခြေအနေ]] အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး စစ်အာဏာရှင်ကိုဆန့်ကျင်သည့် ပြည်သူ့ ခုခံတော်လှန်စစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=၂၀၂၁ မြန်မာစစ်အာဏာသိမ်း - NUG က နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ - ဘီဘီစီ မြန်မာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-58396049?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_campaign=bbc_live&ns_linkname=6136cfb33fa7c437236bc4cf%26%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20NUG%20%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%8A%E1%80%AC%262021-09-07T02%3A34%3A28.599Z&ns_fee=0&pinned_post_locator=urn:asset:16c20cc4-1cd3-4a66-80fe-fa39eacd5f09&pinned_post_asset_id=6136cfb33fa7c437236bc4cf&pinned_post_type=share|accessdate=14 February 2022|archivedate=19 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119131047/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-58396049?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_campaign=bbc_live&ns_linkname=6136cfb33fa7c437236bc4cf%26%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20NUG%20%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%8A%E1%80%AC%262021-09-07T02:34:28.599Z&ns_fee=0&pinned_post_locator=urn:asset:16c20cc4-1cd3-4a66-80fe-fa39eacd5f09&pinned_post_asset_id=6136cfb33fa7c437236bc4cf&pinned_post_type=share}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta|title=Myanmar opposition announces 'defensive war' against junta|date=7 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220202134355/https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta}}</ref> * [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ [[မြင်သားရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|မြင်သားကျေးရွာ]]တွင် စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက်က စစ်တပ်နှင့် တော်လှန်ရေးတပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ အနည်းဆုံး လူ ၁၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>Deadly unrest reported in Myanmar after opposition urges 'defensive war' https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220118194903/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10/ |date=18 January 2022 }}</ref> * လွန်ခဲ့သည့် သုံးလတာကာလအတွင်း တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၇၀၀ ကျော် ကျဆုံးပြီး ၆၃၀ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-1700-myanmar-junta-soldiers-killed-in-past-three-months-civilian-govt-says.html|title=Over 1700 Junta Soldiers Killed in Past Three Months, Civilian Government Says|date=14 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213184102/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-1700-myanmar-junta-soldiers-killed-in-past-three-months-civilian-govt-says.html}}</ref> * စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက်က ကယားပြည်နယ်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးတို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း အရပ်သား တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၆ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/scores-of-myanmar-regime-troops-killed-in-clashes-with-civilian-ethnic-groups.html|title=Scores of Myanmar Regime Troops Killed in Clashes With Civilian/Ethnic Groups|date=21 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214055356/https://www.irrawaddy.com/news/burma/scores-of-myanmar-regime-troops-killed-in-clashes-with-civilian-ethnic-groups.html}}</ref> * စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်က ချင်းပြည်နယ် ထန်တလန်မြို့မှ ဒေသခံ ၈,၀၀၀ နီးပါးသည် စစ်တပ်မှ နေအိမ်များ လက်နက်ကြီးများဖြင့်ပစ်ခတ်ခြင်း မီးရှို့ခြင်း တို့ကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်မြို့သို့ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရသည်။ <ref>{{Cite web|title=Myanmar: Whole town flees amid fierce fighting|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-58650762|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126130250/https://www.bbc.com/news/world-asia-58650762}}</ref> * ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်အတွင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်အချို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ကျော်နှင့် တော်လှန်ရေးတပ်သား ၁၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-30-myanmar-junta-troops-killed-in-fierce-weekend-fighting.html|title=Over 30 Junta Soldiers Killed In Fierce Weekend Fighting|date=27 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214005244/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-30-myanmar-junta-troops-killed-in-fierce-weekend-fighting.html}}</ref> * စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်ကလည်း ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ခြုံခိုတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်တပ်မှ စစ်သား ၂၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သလို လက်နက်မဲ့ အသက် ၇၀ အရွယ် အရပ်သားတစ်ဦးလည်း စစ်တပ်၏ လက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-ambushed-in-shan-state.html|title=Myanmar Junta Troops Ambushed in Shan State|date=28 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214005113/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-ambushed-in-shan-state.html}}</ref> === အောက်တိုဘာလ === * အောက်တိုဘာလ အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့က မကွေးတိုင်း ဂန့်ဂေါမြို့နယ်တွင် ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ကျော် ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-40-myanmar-junta-soldiers-killed-in-ambush.html|title=Over 40 Myanmar Soldiers Killed in Ambush|publisher=The Irrawaddy|date=6 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=6 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211006085942/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-40-myanmar-junta-soldiers-killed-in-ambush.html}}</ref> * ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှစပြီး တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အနည်းဆုံး စစ်တပ်သတင်းပေးသူ/ဒလန် ၄၀၆ ဦး သေဆုံးပြီး ၂၈၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း စစ်အစိုးရထိန်းချုပ်ထားသော မီဒီယာများက အောက်တိုဘာ ၇ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/hundreds-of-myanmar-junta-informants-killed-or-wounded.html|title=Hundreds Of Myanmar Junta Informants Killed Or Wounded|publisher=The Irrawaddy|date=7 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=7 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211007103445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/hundreds-of-myanmar-junta-informants-killed-or-wounded.html}}</ref> ထိုနေ့တွင်ပင် [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် ဖြိုးသန့်အား ဘက်ပြောင်းရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရကာ ယခုအချိန်အထိ ရာထူးမှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် အဆင့်အမြင့်ဆုံး အရာရှိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-detains-north-western-commander-for-planning-to-defect-ethnic-insurgent-sources.html|title=Myanmar Military Detains North Western Commander For Planning to Defect: Ethnic Insurgent Sources|publisher=The Irrawaddy|date=7 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=7 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211007102131/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-detains-north-western-commander-for-planning-to-defect-ethnic-insurgent-sources.html}}</ref> * ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်ကုန်က စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် မကွေးတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့၌ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်အစိုးရ စစ်သည် ၉၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သိရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/some-90-myanmar-junta-soldiers-killed-during-intense-weekend-fighting.html|title=Some 90 Junta Soldiers Killed During Intense Weekend Fighting|date=11 October 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214003054/https://www.irrawaddy.com/news/burma/some-90-myanmar-junta-soldiers-killed-during-intense-weekend-fighting.html}}</ref> === နိုဝင်ဘာလ === * နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး [[ကလေးမြို့]] ပီဒီအက်ဖ် အခြေစိုက် စခန်းအား စစ်အစိုးရ တပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ကလေးပီဒီအက်ဖ်မှ ဆေးတပ်သား ၉ ဦး ဖမ်းမိခဲ့ကာ ကလေး PDF တပ်ရင်း ၃ မှ တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Soldiers capture PDF medics during raid on resistance base camp in Kalay|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay|accessdate=14 February 2022|archivedate=28 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220128121442/https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay}}</ref> * နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်ကလည်း ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]ရှိ မိုးဗြဲပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ၏ ကင်းစခန်းအား ဒါဇင်နှင့်ချီသော အစိုးရ တပ်ဖွဲ့များက ခြုံခိုတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ကင်းစခန်းအား စောင့်ကြပ်နေသော PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ အိပ်ပျော်နေစဉ် ခြေမြန်တပ်ရင်း (ခမရ) ၄၂၂ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရတပ်များက ဝိုင်းရံထားသောကြောင့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် ကင်းစခန်းမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|title=Dozens of junta troops ambush Moebye PDF outpost|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost|accessdate=14 February 2022|archivedate=20 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220120192337/https://www.myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost}}</ref> * နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်ကလည်း စစ်ကိုင်းတိုင်း မုံရွာခရိုင် [[ပလ္လင်ရွာ၊ ကနီမြို့နယ်|ပလ္လင်ကျေးရွာ]]အနီးရှိ ပီဒီအက်ဖ် နယ်မြေခံတပ်ရင်း ၂၀၅ အား ဘူဒိုဇာမြေထိုးစက်များအပါအဝင် စစ်ကား ၁၀ စီး၊ စစ်သား ၃၀ ခန့်က ချောင်းမြောင်းဖျက်ဆီးခဲ့သဖြင့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။ အခြေစိုက်စခန်းသည် PDF မှ ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများပြုလုပ်သည့် အလုပ်ရုံနေရာလည်းဖြစ်သည်။ စီးနင်းမှုအတွင်း စစ်အစိုးရတပ်များက လက်နက်များ သိုလှောင်ထားသည့် အဆောက်အအုံနှစ်ခုကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Military raid destroys resistance base in Monywa, PDF says|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|accessdate=14 February 2022|archivedate=27 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127221223/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says}}</ref> * နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကယားပြည်နယ် ဒီမောဆိုးမြို့နယ် [[ဟိုဖိတ်ရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဟိုဖိတ်ကျေးရွာ]]အနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကရင်နီအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KNDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၄ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါ ၄ ဦးမှာ နံနက် ၅ နာရီ ၃၀ ခန့်တွင် ခြေမြန်တပ်ရင်း ၄၂၇ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရသော ကင်းထောက်အဖွဲ့မှ တပ်သား ၆ ဦးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|title=Military kills four KNDF members in Demoso|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211203102554/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso}}</ref> * ထို့အပြင်[[ရွှေကူမြို့]]အရှေ့ဘက် ၁၆ ကီလိုမီတာအကွာရှိ ကချင်အေးကျေးရွာအနီးတွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် နှင့် စစ်တပ်မှ စစ်သား ၁၀၀ ခန့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေက ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သည်ဟူသော ကောလာဟလများကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲကြောင့် KIA ၏ ကျဆုံးသူစာရင်းကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်းမရှိပေ။ မကြာသေးမီက ရရှိထားသော [[ဆူခွိုင်း ၃၀|Su-30]] ဂျက်တိုက်လေယာဉ် ၂ စင်းက စမ်းသပ်ပစ်လွှတ်ခဲ့သည့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|title=Military deploys Russian-made fighter jets against KIA targets|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets|accessdate=14 February 2022|archivedate=6 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206010220/https://myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets}}</ref> * ထိုနေ့တွင်ပင် မတူပီ CDF သည် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]နှင့် ပူးပေါင်းကာ [[မတူပီမြို့]]နှင့် [[ပလက်ဝမြို့]]ကို ဆက်သွယ်သည့် လမ်းပေါ်တွင် ခြေမြန်တပ်ရင်း ၃၀၄ ကင်းစခန်းအား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဆုတ်ခွာသွားခြင်းမပြုမီတွင် ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များက အစောင့်တပ်သား ၂ ဦးကိုသာ သတ်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="auto" /> * နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်က ချင်းပြည်နယ် [[မတူပီမြို့]]အနီးတွင် တပ်စွဲထားသည့် ချင်းပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၂ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name="auto">{{Cite news|title=Chinland Defence Force attacks junta soldiers in Matupi|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi|accessdate=14 February 2022|archivedate=1 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220201001003/https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi}}</ref> * [[မတ္တရာမြို့နယ်]] အရှေ့တောင်ဘက် တောတောင်ကုန်းများတွင် ယခင်က ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသော PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး၏ ရုပ်အလောင်းကို နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက်က တွေ့ရှိခဲ့သည်။ PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ရဲသူနိုင်အား နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းမိခဲ့ပြီး စစ်သားများက စခန်းအား မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည့် PDF အခြေစိုက်စခန်းသို့ အတင်းအဓမ္မ ပို့ဆောင်ခိုင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=PDF member in Mandalay Region killed in junta custody|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/pdf-member-in-mandalay-region-killed-in-junta-custody|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211203102555/https://www.myanmar-now.org/en/news/pdf-member-in-mandalay-region-killed-in-junta-custody}}</ref> === ဒီဇင်ဘာလ === * မိုးညှင်းတွင် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ပြီး တစ်ပတ်ခန့်အကြာ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄၂) မှ စစ်သား ၅၀ ခန့်က [[မိုးညှင်းမြို့နယ်]] ညောင်ထောက်ရွာအနီး KIA နယ်မြေကို နံနက် ၈ နာရီ ဝန်းကျင်တွင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ညနေ ၆ နာရီခန့်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ KIA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံက ၎င်းတို့ဘက်မှ ထိခိုက်ကျဆုံးမှု အသေးစိတ်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်း မရှိပေ။ ဖားကန့်မြို့လယ် ၁၇ မိုင်ခန့်အကွာ၊ [[ဖားကန့်မြို့]]နှင့် [[မိုးညှင်းမြို့]]ကို ဆက်သွယ်သည့် ကားလမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ဝေလုံကျေးရွာအနီး၌လည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ခြေလျင်တပ်ရှေ့တိုးနိုင်ရေးအတွက် ညနေ ၃ နာရီမှ ၈ နာရီအထိ လက်နက်ကြီး အမြောက်အချက်ရေ ၃၀ ခန့်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=KIA clashes with junta soldiers in Hpakant and Mohnyin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin|accessdate=14 February 2022|archivedate=6 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206011605/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin}}</ref> စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကလည်း ညလုံးပေါက် စစ်ဆင်ရေးပြုလုပ်ခဲ့ရာ တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် သိန်းမင်း PDF (TM-PDF) စခန်းကို သိမ်းပိုက်ပြီး မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရပြီး TM-PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦး သေဆုံးကာ အခြားအများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ <ref>Awaiting for official news report to be used as citation</ref> * ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်က [[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]] [[ဒုံးတောရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်|ဒုံးတောရွာ]]အတွင်း၌ စစ်တပ်မှ အရပ်သား ၁၁ ဦးအား ဖမ်းဆီး၍ မီးရှို့သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီးနောက် မီးလောင်ကျွမ်းဆဲဖြစ်သော အလောင်းများကို ဒေသခံများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အနီးနားတွင် သွားလာနေသော စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းအား PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများက ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများဖြင့် ဖောက်ခွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့မှုအပြီးတွင် စစ်အစိုးရစစ်သား ၁၀၀ ခန့်က ရွာကို ဝင်ရောက်မွှေနှောက်သွားခဲ့သည်။ မီးလောင်မှုတွင် နောက်ထပ်လူတစ်ဦးမှာ အရပ်သားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်ကို မသိရပေ။<ref>{{Cite news|title=လူအစုလိုက် မီးရှို့သတ်ခံရသည့် ဆားလင်းကြီးတွင် ရုပ်အလောင်းထပ်တွေ့|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/9596|author=မောင်ရွှေဝါ|date=၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214152914/https://www.myanmar-now.org/mm/news/9596}}</ref> * ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်က သိမ်းပိုက်ထားသော ထန်တလန်မြို့တွင် စစ်တပ် နှင့် CDF တပ်ဖွဲ့တို့ မိနစ် ၉၀ ကြာ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်တပ်က CDF မှ မြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်စေရန် ဦးတည်သည့် ကြီးမားသော ထိုးစစ်ကို ထပ်မံထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက်၊ တိုက်ပွဲအတွင်း CDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ အဆိုပါသီတင်းပတ်အတွင်း စစ်တပ်သိမ်းပိုက်ထားသည့် ထန်တလန်မြို့တွင် နေအိမ် ၁၂ လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ပြီး ချင်းပြည်နယ် မြို့တွင်း အဆောက်အအုံ လေးပုံတစ်ပုံကျော် ပျက်စီးခဲ့ကာ ၂ဘက်လုံးမှ အကာအကွယ်ယူ ပစ်ခတ်ရန် ခက်ခဲသွားသည်။ <ref>{{Cite news|title=Well over a quarter of Thantlang now destroyed by fire as rebel group vows to 'drive out' junta soldiers|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211210154834/https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta}}</ref> * မကွေးတိုင်းဒေသကြီး မြိုင်ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများက ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက် နံနက်အစောပိုင်းက လက်လုပ်ဗုံး ၃ လုံးဖြင့် စစ်ကားနှစ်စီးအား ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်မှုတွင် အနည်းဆုံး စစ်သား ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း PDF တွင်က ဆိုသည်။ မွန်းတည့်အချိန်၌ PDF သည် [[မင်းသားကျ (တောင်)ရွာ၊ မြိုင်မြို့နယ်|မင်းသားကျကျေးရွာ]]သို့ ခြေလျင်ထွက်ခွာလာသော စစ်သားများအား ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုတိုက်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ အသေအပျောက် သတင်းများ မရှိခဲ့ပေ။ <ref>{{Cite news|title=Soldiers target villagers after ambush by Myaing PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|accessdate=14 February 2022|archivedate=17 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220117130024/https://myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf}}</ref> * KNDF နှင့် ကရင်နီတပ်မတော် (ကေအေ) တပ်ဖွဲ့များနှင့် တပ်မတော် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄၂၈) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့တို့ တိုက်ပွဲများ ၄ ရက်ကြာ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်သား (၄)ဦး ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း KNDF ကဆိုသည်။ "သေသွားတာလားတော့ မသိဘူး။ အနည်းဆုံးခန့်မှန်းခြေကတော့ သုံးယောက်နဲ့ လေးယောက်ကြားမှာ စစ်တပ်ဘက်က ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရထားတယ်လို့ ယူဆထားတယ်" ဟု KNDF ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ကယားပြည်နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/9658 |website=Myanmar NOW |language=my |accessdate=14 February 2022 |archivedate=14 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214144642/https://www.myanmar-now.org/mm/news/9658 }}</ref> <ref>{{Cite news|title=Clashes in Kayah State kill at least four regime soldiers: KNDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf|accessdate=14 February 2022|archivedate=25 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211225174335/https://www.myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf}}</ref> နှစ်ရက်ကြာဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများအတွင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး [[ခေါင်းကွဲရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်|ခေါင်းကွဲကျေးရွာ]]၌ တပ်မတော်မှ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးနှင့် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ထို့နောက် တပ်မတော်မှ လက်နက်ကြီးများနှင့် စနိုက်ပါများဖြင့် အင်အားအလွန်အကျွံ အသုံးပြုပြီးနောက် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် ရွာမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|title=Soldiers kill and burn five people in Sagaing Region village after clashes with PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-kill-and-burn-five-people-in-sagaing-region-village-after-clashes-with-pdf|accessdate=14 February 2022|archivedate=8 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208210310/https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-kill-and-burn-five-people-in-sagaing-region-village-after-clashes-with-pdf}}</ref> * ထိုနေ့တွင်ပင် ခုခံ ခိုအောင်းရာ နေရာ နှစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းမှု ကြောင့် မန္တလေး အရပ်ဘက် ပြောက်ကျားတပ်သား ၈ ဦးကို သေဆုံးခဲ့သည်။ စစ်တပ် တပ်ဖွဲ့ဝင်များက မဟာအောင်မြေနှင့် ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်များရှိ ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) များကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ တပ်မတော်တပ်သားများအား တိုက်ခိုက်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သူဟု သံသယရှိသူတစ်ဦးမှ ဝန်ခံပြီးနောက် အဆိုပါစီးနင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မဟာအောင်မြေစခန်း၌ ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲတွင် PDF အဖွဲ့ဝင် ၇ ဦး ကျဆုံးကာ စစ်ကောင်စီတပ်သားတစ်ဦး ဝမ်းဗိုက်တွင် ကျည်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ပြည်ကြီးတံခွန်စခန်း၌ စစ်အစိုးရတပ်များအား လက်လုပ်ဗုံးဖြင့် ပစ်ပေါက်ကာ ထွက်ပြေးကြစဉ် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Claims to Have Killed 8 Resistance Fighters in Mandalay Raids|work=Myanmar NOW|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|accessdate=14 February 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213180339/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html}}</ref> * ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်က အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်ကူညီနေသည့် စစ်ကိုင်းတိုင်း အရာတော်မြို့နယ် [[ကဲဘာရွာ၊ အရာတော်မြို့နယ်|ကဲဘာကျေးရွာ]]တွင် ဇေယျာ ၇ ဟု ခေါ်သည့် အခြား ဒေသခံ တော်လှန်ရေးသမားများအား ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် စစ်တပ်၏ လက်နက်အင်အား သာလွန်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar military torches 100 homes in Sagaing Region village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|accessdate=14 February 2022|archivedate=15 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211215064637/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village}}</ref> * ထို့အပြင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]တွင် ဗုံးအများအပြား ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၃ ဦး အပါအဝင် သံသယရှိသူ ၁၂ ဦးကို တပ်မတော်မှ PDF ဟုစွပ်စွဲပြီး ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားသည့် နောက်ထပ် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦးကိုလည်း ကျည်ကာအင်္ကျီများ ဝတ်ဆင်ထားသည့် အရပ်ဝတ် လက်နက်ကိုင် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ လက်လုပ်ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် အခြားပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ သေဆုံးမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Three injured guerrilla fighters among 12 arrested after accidental explosion in Yangon|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon|accessdate=14 February 2022|archivedate=15 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211215064635/https://www.myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon}}</ref>ဒီပဲယင်း PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ နေရာယူထားသည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ကို တပ်မတော်မှ ဝိုင်းရံထားသည်ဟု ဒီပဲယင်း PDF ခေါင်းဆောင်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ “တော်တော်အခြေအနေဆိုးနေပြီ။ မနားတော့ဘူးဗျ။ စစ်ကြောင်းက တစ်ကြောင်းပြီးတစ်ကြောင်း လာနေတာ။ တစ်ကြောင်းက ဒီရွာကို ဖြတ်သွားရင် နောက်ထပ်တစ်ကြောင်းက ဒီရွာကို ဦးတည်နေပြီ။ အဲဒီလိုမျိုးဖြစ်နေတာ” ဟု ဒီပဲယင်း PDF ခေါင်းဆောင်မှ Myanmar NOW သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သည့်လမှစတင်၍ တပ်မတော်သည် လေကြောင်း ချေမှုန်းရေး မစ်ရှင်များ ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဒီပဲယင်းမြို့ အနောက်ဘက်သို့ ရဟတ်ယာဉ် ခြောက်စီးဖြင့် လေကြောင်းချီတပ်မှ စစ်သား ၁၅၀ ခန့် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Junta soldiers murder three more villagers in Depayin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220210222452/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin}}</ref> * ကေအဲန်ယူ တပ်မဟာ ၆ လက်အောက်ရှိ ထိုင်းနယ်စပ်အနီး [[လေးကေ့ကော်|လေးကကော်မြို့သစ်]]တွင် ဒီဇင်ဘာ ၁၄ ရက်က တပ်မတော်မှ စစ်သား ၂၀၀ ခန့်ဖြင့် ရှာဖွေစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ NLD အမတ် ဝေလင်းအောင် အပါအဝင် စစ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ယူဆရသော လူအများအပြားကို စစ်တပ်က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ခြေမြန်တပ်ရင်း ၅၆၀ မှ ယာဉ်တန်းလေးစီးဖြင့် ရောက်ရှိလာသည့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လေးကေကော်မြို့ ငြိမ်းချမ်းရေး ရပ်ကွက်တွင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများနှင့် ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ အဆိုပါ စီးနင်းမှုကို ခွင့်ပြုထားခြင်း ရှိ၊ မရှိ မေးမြန်းရန် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများကို KNU တပ်မဟာ (၆) မှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဖြေကြားခြင်း မရှိပေ။ * ယောဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (YDF) အစည်းဝေးကျင်းပနေသည့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ဂန့်ဂေါမြို့နယ် [[နှမ်းခါးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|နှမ်းခါးကျေးရွာ]]ကို တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်က ယောကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂၀ ကျဆုံးခဲ့သည်။ ရွာကို လေကြောင်းထိုးစစ်ဆင်ရာတွင် ရဟတ်ယာဉ်သုံးစင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ နှမ်းခါးရွာကို စစ်အစိုးရ ကျောထောက်နောက်ခံပြု ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဝင် ၁၅၀ ခန့်က သိမ်းပိုက်ထားသည်ဟု ရွာခံတစ်ဦးက ပြောသည်။ <ref>{{Cite news|title=At least 20 killed in air raid on Magway village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|accessdate=14 February 2022|archivedate=27 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211227131155/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village}}</ref> ထို့အပြင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး [[သန်လျင်မြို့နယ်]]တွင် တပ်မတော်က ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုအတွင်း ဒေသခံ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့ ဝင်တစ်ဦး ပစ်သတ်ခံရပြီး အခြား သုံးဦးကိုလည်း ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ နံနက် ၉ နာရီခန့်တွင် [[လဟာယက်|လဟာရပ်ကျေးရွာ]]အနီးရှိ နေအိမ်တစ်လုံးအား စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့မှ အသက် ၃၀ အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦး ရင်ဘတ်နှင့် ပေါင်တို့တွင် သေနတ်ဒဏ်ရာဖြင့် သေဆုံးခဲ့ပြီး အမျိုးသားနှစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးတို့ကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ သေဆုံးနေသည့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား၏ ရုပ်အလောင်းကို စစ်သားများက သိမ်းယူသွားကာ သေဆုံးသူမှာ ဖြိုးမောင်မောင်ဦးဖြစ်ကြောင်း သန်လျင်အခြေစိုက် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာတစ်ခုက ဆိုသည်။ <ref>{{Cite news|title=One resistance fighter killed, three arrested in Thanlyin raid|work=Myanmar NOW|url=https://myanmar-now.org/en/news/one-resistance-fighter-killed-three-arrested-in-thanlyin-raid|accessdate=14 February 2022|archivedate=21 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211221031550/https://www.myanmar-now.org/en/news/one-resistance-fighter-killed-three-arrested-in-thanlyin-raid}}</ref> * ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်နှောင်းပိုင်းတွင် ကရင်နီအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF) မှ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ် လွိုင်ကော်မြို့နယ် [[ကွန်နားရွာ၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်|ကွန်နားကျေးရွာ]]မှ တပ်မတော် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက်တွင် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ KNDF အဖွဲ့ဝင်များ၏ ပြောကြားချက်အရ သီတင်းပတ်ကုန်တွင် ခွန်းနား တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၃၀ ခန့် တပ်စွဲထားကြောင်း သိရသည်။ ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က တနင်္လာနေ့နှင့် ကြာသပတေးနေ့များတွင် တိုက်ပွဲ နှစ်ကြိမ်ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း တိုက်ပွဲများ ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း မရှိဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောသည်။<ref>{{cite web |author1=အက်စတာဂျေ |title=လွိုင်ကော်မြို့နယ် ကွန်နားရွာတွင် နေအိမ်အများအပြား မီးထပ်ရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/9737 |website=Myanmar NOW |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081334/https://myanmar-now.org/mm/news/9737 }}</ref> ==== ခရစ္စမတ်အကြို လူသတ်ပွဲ ==== {{main|မိုဆို လူသတ်ပွဲ}} * ကယားပြည်နယ် ဖရူဆိုမြို့နယ် [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]]အနီးတွင် စစ်ဘေးရှောင်ယာဉ်တန်းကို [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]က ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လူ ၃၅ ဦးထက်မနည်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါသေဆုံးမှုများတွင် အကျိုးအမြတ်မယူသော Save the Children အဖွဲ့မှ ဝန်ထမ်းနှစ်ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=UN 'horrified' by massacre of dozens of civilians in Myanmar|work=Myanmar NOW|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians|date=December 26, 2021|accessdate=February 1, 2022|archivedate=26 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211226231042/https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians}}</ref> အဆိုပါဖြစ်ရပ်နှင့်ပတ်သက်၍ 'စေ့စေ့စပ်စပ် ပွင့်လင်းမြင်သာသော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု' ပြုလုပ်ရန် ကုလသမဂ္ဂက တောင်းဆိုထားသည်။ == ၂၀၂၂ == === ဇန်နဝါရီလ === * ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်က မကွေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် တနင်္သာရီတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်၊ ရှမ်းနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့တွင် သုံးရက်ကြာ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၃ ဒါဇင်ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-kills-dozens-of-junta-soldiers-in-three-days-of-clashes.html|title=Myanmar Resistance Kills Dozens of Junta Soldiers in Three Days of Clashes|publisher=The Irrawaddy|date=January 31, 2022|accessdate=February 1, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140918/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-kills-dozens-of-junta-soldiers-in-three-days-of-clashes.html}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၁ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ကနီမြို့နယ်အတွင်း စစ်ကောင်စီ တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် မဟာမိတ်ပျူစောထီးပြည်သူ့တပ်ဖွဲ့ဝင် အယောက် ၃၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရက ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများနှင့် စစ်သည်များ သယ်ဆောင်သည့် သင်္ဘောများကို ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း အနည်းဆုံး သင်္ဘောတစ်စီး မီးလောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html|title=Thirty Junta Soldiers reportedly killed in Upper Myanmar|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214193946/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html}}</ref> * ၂ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်အစိုးရလိုလားသော လူထုစုဝေးပွဲတွင် ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် လူ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၈ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-killed-38-injured-at-rally-attack-on-myanmar-coup-anniversary.html|title=Two Killed, 38 Injured at Rally Attack on Myanmar Coup Anniversary|publisher=The Irrawaddy|date=February 2, 2022|accessdate=February 2, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140526/https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-killed-38-injured-at-rally-attack-on-myanmar-coup-anniversary.html}}</ref> * ၃ ဖေဖော်ဝါရီ - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ပြောကြားချက်အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းမှုမှ စတင်ကာ ပစ်မှတ်ထားသော တိုက်ခိုက်မှုများတွင် စစ်အစိုးရက ခန့်အပ်ထားသော အရာရှိ ၃၆၇ ဦး လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-370-myanmar-junta-officials-assassinated-since-coup.html|title=Almost 370 Junta Officials Assassinated Since Coup|publisher=The Irrawaddy|date=February 2, 2022|accessdate=February 3, 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214194001/https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-370-myanmar-junta-officials-assassinated-since-coup.html}}</ref> * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးအတွင်း နယ်မြေခံ PDF များ၏ လျပ်တပြတ် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သား ၃၈ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ဒရုန်းများ အသုံးပြုမှုလည်း ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html|title=38 Junta Soldiers Reported Killed in Upper Myanmar|publisher=The Irrawaddy|date=February 7, 2022|accessdate=February 7, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140304/https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html}}</ref> ကချင်ပြည်နယ် ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် သုံးရက်ကြာ တိုက်ပွဲများအတွင်း တပ်ရင်းမှူး အပါအဝင် စစ်ကောင်စီ စစ်သည် ၂၀၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]က ပြောဆိုထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-200-myanmar-junta-troops-killed-in-three-days-kachin-independence-army.html|title=Over 200 Myanmar Junta Troops Killed in Three Days: Kachin Independence Army|publisher=The Irrawaddy|date=February 7, 2022|accessdate=February 7, 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214193909/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-200-myanmar-junta-troops-killed-in-three-days-kachin-independence-army.html}}</ref> * ၈ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[မောင်တောမြို့နယ်]]တွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့တို့ တိုက်ပွဲ အနည်းဆုံး နှစ်ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ [[မီးတိုက်ရွာ|မီးတိုက်ကျေးရွာ]] အရှေ့မြောက်ဘက် လက်ပံတောင်အနီးရှိ AA ကင်းစခန်းအား ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်က ခိုးဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ AA ကင်းသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း AA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ [[ခိုင်သုခ]]က ပြောသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အထိ ၃ နာရီကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် AA နှင့်စစ်တပ်တို့ကြား ၂၀၂၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှ စတင်၍ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော အလွတ်သဘော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြားသွားမည့်အရေးကို စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-troops-clash-with-arakan-army-in-western-myanmar.html|title=Junta Troops Clash With Arakan Army in Western Myanmar|publisher=The Irrawaddy|date=February 8, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140146/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-troops-clash-with-arakan-army-in-western-myanmar.html}}</ref> မောင်တောမြို့နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက် ညက ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် အရပ်သား နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=စစ်တပ်နှင့် AA တို့ တိုက်ပွဲကြား အရပ်သား ၂ ဦး သေဆုံး |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/08/249707.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215124905/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/08/249707.html }}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-dead-in-clash-between-aa-regime-troops-in-myanmars-rakhine-state.html|title=Two Civilians Dead in Clash Between AA, Regime Troops in Myanmar's Rakhine State|publisher=The Irrawaddy|date=February 8, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213142004/https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-dead-in-clash-between-aa-regime-troops-in-myanmars-rakhine-state.html}}</ref> *၉ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းနှင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးများတွင် နယ်မြေခံ PDF များ ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သား ၃၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-groups-claim-to-kill-35-myanmar-junta-troops.html|title=Resistance Groups Claim to Kill 35 Myanmar Junta Troops|publisher=The Irrawaddy|date=February 9, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140059/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-groups-claim-to-kill-35-myanmar-junta-troops.html}}</ref> အရပ်သားများကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွက် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ [[တပ်မတော် (လေ)|လေတပ်]] လေယာဉ်မှူးများ၏ နေအိမ်များကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=လေတပ်အရာရှိ နေအိမ်များကို တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ် ဟု PDF ဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/09/249720.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081530/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/09/249720.html }}</ref> * ၁၀ ဖေဖေော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး မြို့နယ် ၃ ခုတွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ဝင်ရောက် စီးနင်း တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html|title=Resistance Fighters Claim To Have Killed Around 50 Myanmar Junta Personnel|publisher=The Irrawaddy|date=February 10, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213130332/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html}}</ref> *၁၁ ဖေဖော်ဝါရီလ - ရခိုင်ပြည်နယ် မောင်တောမြို့နယ်ရှိ AA ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဗိုလ်မှူးတစ်ဦး အပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် အများအပြား ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=တကျော့ပြန် ရခိုင်တိုက်ပွဲ ဗိုလ်မှူးအဆင့် အပါအဝင် စစ်တပ်အကျအဆုံးများ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/10/249756.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081245/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/10/249756.html }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နှင့် ၁၁ ရက်တို့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃၈ ဦးနှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/dozens-of-junta-soldiers-killed-in-sagaing-kayah-myanmar-resistance-groups-say.html|title=Dozens of Junta Soldiers Killed in Sagaing, Kayah, Myanmar Resistance Groups Say|publisher=The Irrawaddy|date=February 11, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213122752/https://www.irrawaddy.com/news/burma/dozens-of-junta-soldiers-killed-in-sagaing-kayah-myanmar-resistance-groups-say.html}}</ref> * ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ - နေပြည်တော်၊ မကွေး၊ စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေးနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် PDF တပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ နှင့် ၁၃ ရက်များတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html|title=Junta Soldiers Killed; Social Media Users Boycott Myanmar Coup Leader’s Parade|publisher=The Irrawaddy|date=14 February 2022|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214143540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html}}</ref> *၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ [[မြို့သစ်ရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|မြို့သစ်ရွာ]]အနီး၌ စစ်သားနှင့် ပျူစောထီးအင်အား ၈၀ ခန့်နှင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်များ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ် နှစ်ဦးအပါအဝင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ခင်ဦးမြို့ တိုက်ပွဲတွင် လူငယ် ၁၄ ဦး သေဆုံး |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10499 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=20 February 2022 |archivedate=20 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220220093932/https://www.myanmar-now.org/mm/news/10499 }}</ref> ထိုနေ့မှာပင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲ ဝါရီဆူးပလိုင်ရွာအနီးတွင် ထိုးစစ်ဆင်လာသော စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ကရင်နီပူးပေါင်းတပ်များ တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ဝန်းကျင်ခန့် ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့သည့် မိုးဗြဲနှင့် ခင်ဦးတွင် PDF ၃၀ ဝန်းကျင် ကျဆုံး |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/18/250030.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=20 February 2022 |archivedate=20 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220220093950/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/18/250030.html }}</ref> * ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပေါက်မြို့နယ် ရေပြာရွာ ရဲစခန်းကို ပေါက်၊ မြိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်တို့မှ PDF အဖွဲ့များ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စခန်းမှူးအပါဝင် ရဲ ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=မောင်ရွှေဝါ |title=ပေါက်မြို့ ရေပြာရဲစခန်းကို PDF ၃ ဖွဲ့ ဝင်တိုက်၊ စခန်းမှူးအပါအဝင် ၅ ဦး သေ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10567 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |archivedate=25 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220225041955/https://www.myanmar-now.org/mm/news/10567 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကချင်ပြည်နယ် ကာမိုင်းမြို့အနီးရှိ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တစ်ခုကို KIA တပ်မဟာ ၉ လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း ၄၄ နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ပူးပေါင်းတပ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၂ ဦးနှင့် အရပ်သား ၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ကချင် ကာမိုင်းစစ်ဆေးရေးဂိတ်ကို KIA နှင့် PDF ဝင်တိုက် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10569 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> * ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]၊ [[ငါးပိအိုးရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|ငါးပိအိုးကျေးရွာ]]သို့ စစ်ကောင်စီတပ်များ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် လူတစ်ဦးသေဆုံးကာ အိမ်ခြေ ၄၀ ကျော် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=ကိုချို |title=ရွှေဘိုမြို့ ငပိအိုးရွာကို စစ်တပ်ဝင်၊ အိမ် ၄၀ မီးလောင်ပြီး လူငယ် ၁ ဦး သေဆုံး |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10575 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ [[နှမစားရစ်ရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|နှမစားရစ်ရွာ]]သို့ စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ပျူစောထီးပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့ လေးကြိမ်မြောက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒေသခံ ၃ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး အိမ်ခြေ ၄၀၀ ကျော် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=ကိုချို |title=စစ်တပ်ဝင်သည့် ရွှေဘိုမြို့ နှမစားရစ်ရွာတွင် ၃ ဦးသေ၊ အိမ် ၄၀၀ မီးလောင် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10585 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> ===မတ်=== လွန်ခဲ့သော ရက်သတ္တပတ်အတွင်း ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်တွင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့နှင့် ကရင်နီပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၅ ဦး သေဆုံးပြီး နှစ်ဦး ဖမ်းဆီးရမိကြောင်း မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-suffers-heavy-losses-in-kayah-state-resistance.html|title=Myanmar Junta Suffers Heavy Losses in Kayah State: Resistance|publisher=The Irrawaddy|date=March 7, 2022|accessdate=March 7, 2022|archivedate=18 January 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022742/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-suffers-heavy-losses-in-kayah-state-resistance.html}}</ref> === စက်တင်ဘာ === * ၂ စက်တင်ဘာ - ** ရွေးကောက်ပွဲ မဲသမာမှုတွင် အပြစ်ရှိသည်ဟုဆိုကာ ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ထောင်ဒဏ် သုံးနှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအတွက်ကြောင့် သူမသည် အမှုမျိုးစုံမှ ပြစ်ဒဏ်စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၂၀ နှစ် ကျခံနေရသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar's Aung San Suu Kyi gets 3 years' jail for election fraud |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/9/2/myanmars-aung-san-suu-kyi-gets-3-years-prison-for-election-fraud |access-date=2022-09-21 |website=www.aljazeera.com |language=en |archivedate=19 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019052656/https://www.aljazeera.com/news/2022/9/2/myanmars-aung-san-suu-kyi-gets-3-years-prison-for-election-fraud }}</ref> ** [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]နှင့် [[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]]ရှိ [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်]]စခန်းများအား ကေအိုင်အေနှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]က လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta ally attacked in northern Sagaing |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-ally-attacked-in-northern-sagaing |date=2 September 2022 |author=Nyein Swe |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=10 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810051933/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-ally-attacked-in-northern-sagaing/ }}</ref> * ၁၆ စက်တင်ဘာလ ၁၆ - [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းအား [[တပ်မတော်|မြန်မာစစ်တပ်]]မှ [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု|လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ကလေးငယ် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၇ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar army helicopters fire on school, killing 6: reports |url=https://asia.nikkei.com/Politics/Myanmar-army-helicopters-fire-on-school-killing-6-reports |access-date=2022-09-22 |website=Nikkei Asia |language=en-GB |archivedate=19 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220919182346/https://asia.nikkei.com/Politics/Myanmar-army-helicopters-fire-on-school-killing-6-reports }}</ref> လက်ယက်ကုန်းရွာတွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]တို့ရှိနေသည့်အတွက် တိုက်ခိုက်ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု မြန်မာစစ်တပ်က ဆိုသည်။<ref>{{Cite news |last=Reuters |date=2022-09-20 |title=Myanmar army helicopters fire on school, killing 13, media and residents say |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-helicopters-fire-school-killing-six-media-residents-2022-09-19/ |access-date=2022-09-22 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030633/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-helicopters-fire-school-killing-six-media-residents-2022-09-19/ }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ|ကုလသမဂ္ဂနှင့်]] [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂတို့အပါအဝင်]] နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများက တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ထိခိုက်သေဆုံးမှုများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2022-09-20 |title=Myanmar: Guterres strongly condemns army attacks which left 11 children dead |url=https://news.un.org/en/story/2022/09/1127201 |access-date=2022-09-22 |website=UN News |language=en |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030644/https://news.un.org/en/story/2022/09/1127201 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar: Statement by the spokesperson on the latest attack against a school in Tabayin {{!}} EEAS Website |url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/myanmar-statement-spokesperson-latest-attack-against-school-tabayin_en |access-date=2022-09-22 |website=www.eeas.europa.eu |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030635/https://www.eeas.europa.eu/eeas/myanmar-statement-spokesperson-latest-attack-against-school-tabayin_en }}</ref> * ၂၃ စက်တင်ဘာ - [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ဒုဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]၏ ဆရာဖြစ်သူ အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်[[အုန်းသွင်]] အား ရန်ကုန်မြို့ပြပျောက်ကြားအဖွဲ့တစ်ခုက လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ဤလုပ်ကြံမှုသည် သတ်ဖြတ်ခံရသော တပ်မတော်၏ အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်သောကြောင့် ရာထူးကြီးစစ်တပ်ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် လုံခြုံရေးအား တိုးမြှင့်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=27 September 2022 |title=Retired Myanmar Brigadier General Shot Dead by Yangon Resistance Group |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html |work=The Irrawaddy |location=Yangon |access-date=19 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=19 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019102837/https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html }}</ref> === အောက်တိုဘာ === {{See also|ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} * ၈ အောက်တိုဘာ - စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ အားနည်းစေရန်ရည်ရွယ်သော "[[ဖြတ်လေးဖြတ်]]"ဗျူဟာအား အကောင်အထည်ဖော်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကိုင်းနှင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ အနည်းဆုံး ရွာ ၂၀ ကျော်အား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း စစ်ကိုင်းအခြေစိုက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ အဆိုအရ ယင်းသို့ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရသဖြင့် အားလုံးဆုံးရှုံးသွားခဲ့သူများမှာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |author=Nay Thit |title=Why Myanmar Junta's 'Four Cuts' Arson Strategy is Failing to Quell Resistance |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html |work=The Irrawaddy |date=22 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html }}</ref> * အောက်တိုဘာလ အလယ်ပိုင်း - ၂၀၂၃ ခုနှစ် အကုန်တွင် နွေဦးတော်လှန်ရေး အောင်ပွဲရမည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းအတွက် မြို့ပြနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် တိုက်ပွဲများ အရှိန်မြင့်လာခဲ့သည်။<ref name="at20221104">{{cite news |first=Anthony |last=Davis |title=Myanmar's NUG going for broke before its time |url=https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 |date=4 November 2022 |work=Asia Times |accessdate=23 May 2023 |archivedate=5 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221105215701/https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 }}</ref> * ၁၆ အောက်တိုဘာ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[တောင်မြင့်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်|တောင်မြင့်ရွာ]]အား စစ်ကောင်စီတပ်များက ဝင်ရောက်စီနင်းခဲ့ကာ ကျောင်းဆရာ ဦးစောထွန်းမိုးအား ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ကာ ဦးခေါင်းအား [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ|NUG]]၏ စာသင်ကျောင်းဝင်ပေါက်တွင် ချိတ်ဆွဲထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar villagers say army beheaded high school teacher |last=Peck |first=Grant |url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 |work=AP News |date=21 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221022174502/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 }}</ref> * ၂၁ အောက်တိုဘာ - [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်များက ကော့ကရိတ်မြို့ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ မြို့အနီး အာရှလမ်းမကြီးနှင့် မြို့တွင်းရှိ အစိုးရအဆောက်အဦများတွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Heavy Fighting Between Myanmar Junta, Resistance Reported in Karen's Kawkareik |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html |work=The Irrawaddy |date=21 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=20 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240220212821/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html }}</ref> * ၂၂ အောက်တိုဘာ - ညနေပိုင်းတွင် ကော့ကရိတ်မြို့မှ [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။ အနီးတဝိုက်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="at20221104"/> * ၂၃ အောက်တိုဘာ - ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]]၏ ၆၂ နှစ်မြောက်အခမ်းအနားကျင်းပနေစဉ် [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]]ကြောင့် လူအနည်းဆုံး ၈၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ ယင်းသည် ဤပြည်တွင်းစစ် ပြန်လည်စတင်ချိန်မှစ၍ အရပ်သားအများဆုံး သေဆုံးခဲ့သော ပထမဆုံး တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂက တိုက်ခိုက်မှုအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းပြောဆိုခဲ့သော်လည်း စစ်ကောင်စီက အရပ်သားသေဆုံးမှုအား ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Ethnic group says Myanmar air attack kills 80 at celebration |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 |last=Peck |first=Grant |work=ABCNews |date=23 October 2022 |access-date=2022-10-24 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=24 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221024125159/https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 }}</ref> * ၂၇ အောက်တိုဘာ - [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်ဖွဲ့များက ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ အမှတ် ၃၃၉ ခြေမြန်တပ်ရင်းအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karen Resistance Forces Seize Myanmar Junta Base, Capture 17 Soldiers |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html |work=The Irrawaddy |date=27 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=27 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027144636/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html }}</ref> === နိုဝင်ဘာ === * ၁၃ နိုဝင်ဘာ - [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ [[Mil Mi-24|Mi-34]] ရဟတ်ယာဉ်က စစ်ကောင်စီတပ်အပေါ် မှားယွင်းပစ်ခတ်မှုကြောင့် တပ်သား ၆၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Regime Helicopter Kills At Least 60 Junta Troops in Sagaing Region: Resistance |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-helicopter-kills-at-least-60-junta-troops-in-sagaing-region-resistance.html |work=The Irrawaddy |author=Hein Htoo Zan |date=14 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022742/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-helicopter-kills-at-least-60-junta-troops-in-sagaing-region-resistance.html }}</ref> * ၁၄ နိုဝင်ဘာ - [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့|ပျူစောထီး]]အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ရမည်စိုးသဖြင့် ထွက်ပြေးခဲ့သော မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ပေါက်မြို့နယ်]]ရှိ ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများအား စစ်ကောင်စီက ဒဏ်ငွေတပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's military punishes families of administrators who fled militia training |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmars-military-punishes-families-of-administrators-who-fled-militia-training |author=Maung Shwe Wah |date=15 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=14 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230114112736/https://myanmar-now.org/en/news/myanmars-military-punishes-families-of-administrators-who-fled-militia-training }}</ref> * ၁၅ နိုဝင်ဘာ - စစ်ကောင်စီကားတစ်စီးသည် ရက္ခိုင့်တပ်တော်မှ ထောင်ထားသော မြေမြှပ်မိုင်းထိခဲ့သဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ် ရန်ကုန်-စစ်တွေကားလမ်းပေါ်ရှိ ကျေးရွာများအား စစ်ကောင်စီက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ဒေသခံများမှာ ပုဏ္ဏားကျွန်း သို့မဟုတ် စစ်တွေမြို့ပေါ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။<ref>{{cite news |title=Thousands of Rakhine Villagers Flee Myanmar Junta's Deadly Wrath |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thousands-of-rakhine-villagers-flee-myanmar-juntas-deadly-wrath.html |date=15 November 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=4 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240204230917/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thousands-of-rakhine-villagers-flee-myanmar-juntas-deadly-wrath.html }}</ref> * ၁၆–၂၂ နိုဝင်ဘာ - ချင်းပြည်နယ် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက ဒရုန်းများ အသုံးပြုကာ ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရှေ့တန်းစစ်စခန်းအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အခြေစိုက်စစ်ကောင်စီတပ်သား ၇၄ % ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] အနေဖြင့် စခန်းအား သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=Chin resistance forces fail to take outpost after week-long siege |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege |date=22 November 2022 |language=en |work=Myanmar Now |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133119/https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege }}</ref> * ၁၉ နိုဝင်ဘာ - [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့စခန်းအား ဝင်ရောက်စီးနင်းရာတွင် နေအိမ်များနှင့် ဒေသခံပြည်သူများ သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=IN PICTURES : Sagaing locals flee Myanmar junta's arson campaign |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign |work=Myanmar Now |date=22 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133109/https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign }}</ref> * ၂၁–၂၅ နိုဝင်ဘာ - [[မိုးညှင်းမြို့နယ်|မိုးညှင်း]]၊ [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်|ဗန်းမောက်]]နှင့် [[ကသာမြို့နယ်]]ရှိ [[ကေအိုင်အေ]]စခန်းများအား [[တပ်မတော် (လေ)]]က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။.<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html |title=Myanmar Junta Jets Target Kachin Resistance Forces |date=25 November 2022 |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126125028/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html }}</ref> * ၂၂ နိုဝင်ဘာ ** [[မြိုင်မြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့သောကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar military torches own police station in Magway |author=Maung Shwe Wah |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway |work=Myanmar Now |date=22 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133111/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway }}</ref> ** [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်း အဆောက်အဦတစ်ခုအား ပီဒီအက်ဖ်က ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Nearly 60 Myanmar Regime Forces Killed in Two Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=24 November 2022 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၂၄ နိုဝင်ဘာ - ကာဒီနယ် [[ချားလ်မောင်ဘို]]၏ နေအိမ်အပါအဝင် [[မုံလှရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|မုံလှရွာ]]ရှိ နေအိမ်များအား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html |title=Myanmar Junta Torches Home Village of Catholic Cardinal |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126131302/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html }}</ref> * ၂၆ နိုဝင်ဘာ - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ပဲခူးပီဒီအက်ဖ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html |title=Over 70 Myanmar Junta Forces Killed in Three Days of Resistance Attacks |work=The Irrawaddy |language=en |date=28 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183850/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၂၇ နိုဝင်ဘာ - [ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်များ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military and Arakan Army Agree Temporary Truce in Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html |date=28 November 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html }}</ref> * ၃၀ နိုဝင်ဘာ - [[ချင်းရွှေဟော်မြို့]]အနီးရှိ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]၏ စခန်းတစ်ခုအား စစ်ကောင်စီတပ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Military launches major assault on Kokang base on China-Myanmar border |url=https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border |work=Myanmar NOW |date=2 December 2022 |language=en |author=Nyein Swe |accessdate=23 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140615/https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border }}</ref> === ဒီဇင်ဘာ === * ၆ ဒီဇင်ဘာ - ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]အတွက် တာဝန်ရှိသူ စစ်ကောင်စီအရာရှိ သုံးဦးနှင့် တပ်သားတစ်ဦးကို [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karenni forces capture soldiers linked to last year's Christmas Eve massacre |url=https://myanmar-now.org/en/news/karenni-forces-capture-soldiers-linked-to-last-years-christmas-eve-massacre |author=Esther J |date=6 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=4 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230104141538/https://myanmar-now.org/en/news/karenni-forces-capture-soldiers-linked-to-last-years-christmas-eve-massacre }}</ref> * ၇ ဒီဇင်ဘာ - နမ့်ဆန်မြို့နယ်ရှိ [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]နှင့် တပ်မတော် (ကြည်း)တို့ မြေပြင်တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Military Council suffered massive casualties Battle of Namhsan |url=https://www.bnionline.net/en/news/military-council-suffered-massive-casualties-battle-namhsan |work=BNI |date=14 December 2022 |access-date=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109143631/https://www.bnionline.net/en/news/military-council-suffered-massive-casualties-battle-namhsan }}</ref> * ၁၃ ဒီဇင်ဘာ - နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲတွင် တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ဗုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army drops massive aerial bombs during northern Shan State clashes, TNLA says |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says |date=13 December 2022 |author=Nyein Swe |accessdate=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140613/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says }}</ref> * ၁၆ ဒီဇင်ဘာ - [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]တွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူများအား ပိတ်ဆို့အရေးယူမည့် BURMA Act အား ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://foreignaffairs.house.gov/2022/4/meeks-issues-statement-on-house-passage-of-burma-act |title=Meeks Issues Statement on House Passage of BURMA Act |date=6 April 2022 |website=House Foreign Affairs Committee |access-date=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231150112/https://foreignaffairs.house.gov/2022/4/meeks-issues-statement-on-house-passage-of-burma-act }}</ref><ref>{{cite web |title=U.S. Senate Passes Burma Act Bill |url=https://www.abc-usa.org/2022/12/u-s-senate-passes-burma-act-bill/ |website=American Baptist Churches USA |date=16 December 2022 |access-date=24 May 2023 |archivedate=2 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230202184408/https://www.abc-usa.org/2022/12/u-s-senate-passes-burma-act-bill/ }}</ref> * ၁၇ ဒီဇင်ဘာ - တပ်သား ၉၈ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်များက နန့်ဆန်တိုက်ပွဲမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ကာ TNLA နှင့် နားလည်မှုလွဲမှားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ TNLA က ယင်းထုတ်ပြန်ချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Calls Ta'ang Army Battle a 'Misunderstanding' |date=19 December 2022 |work=Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html |accessdate=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109143629/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html }}</ref> * ၂၇ ဒီဇင်ဘာ - [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]ရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက အလစ်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက အရပ်သုံးထရပ်ကားတွင် အလုပ်သမားများအဖြစ် ပုန်းခိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Several people killed in Myanmar military ambush of Sagaing resistance checkpoint |url=https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint |author=Thura Maung |date=31 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140611/https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint }}</ref> * ၂၉ ဒီဇင်ဘာ - ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦး[[လှမိုးအောင်]]အပါအဝင် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများအား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/ayeyarwady-regions-nld-ministers-released.html |title=Ayeyarwady Region's NLD Ministers Released |date=30 December 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=24 May 2023 |archivedate=22 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230922151244/https://www.irrawaddy.com/news/burma/ayeyarwady-regions-nld-ministers-released.html }}</ref> * ၃၀ ဒီဇင်ဘာ - ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ထောင်ဒဏ် ၃၃ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar court extends Aung San Suu Kyi's prison sentence to 33 years |url=https://www.cnn.com/2022/12/30/asia/myanmar-aung-san-suu-kyi-court-verdict-intl-hnk/index.html |last=Mogul |first=Rhea |work=CNN |date=30 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=19 May 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230519081122/https://www.cnn.com/2022/12/30/asia/myanmar-aung-san-suu-kyi-court-verdict-intl-hnk/index.html }}</ref> ==၂၀၂၃== === ဇန်နဝါရီ === * ၅ ဇန်နဝါရီ - [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်]]က ကျေးရွာများအား စပိဘုတ်ထောက်ပံ့ပေးရန်နှင့် ပျူစောထီးအဖွဲ့သို့ ဝင်ရန် ဖိအားပေးမှုများကြောင့် [[အင်းလေး]]ဒေသ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်တို့အကြား ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting Breaks Out Near Inle Lake in Southern Shan State |author=Hein Htoo Zan |date=5 January 2023 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html |work=The Irrawady |accessdate=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109200852/https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html }}</ref> * ၃၁ ဇန်နဝါရီ - "နိုင်ငံတော်အား သစ္စာစောင့်သိသော" နိုင်ငံသားများအား လိုင်စင်ဖြင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့်ပြုမည်ဖြစ်ကြောင်း စစ်ကောင်စီ [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Tin Htet Paing |date=2023-02-13 |title=Myanmar regime issues right to arms policy enabling easier weapons access for pro-junta individuals and militias |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-issues-right-to-arms-policy-enabling-easier-weapons-access-for-pro-junta |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=16 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316191848/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-issues-right-to-arms-policy-enabling-easier-weapons-access-for-pro-junta }}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က နိုင်ငံတော်၏ အရေးပေါ်အခြေအနေအား နောက်ထပ် ခြောက်လ သက်တမ်းထပ်တိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar regime extends military rule for another six months |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-extends-military-rule-for-another-six-months |access-date=2023-03-12 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=11 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230811023532/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-extends-military-rule-for-another-six-months/ }}</ref> * ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ - [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ နောက်ထပ် မြို့နယ် ၃ မြို့နယ်အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-02-23 |title=Myanmar Junta Extends Martial Law in Resistance Stronghold Sagaing Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/myanmar-junta-extends-martial-law-in-resistance-stronghold-sagaing-region.html |access-date=2023-03-11 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111742/https://www.irrawaddy.com/news/myanmar-junta-extends-martial-law-in-resistance-stronghold-sagaing-region.html }}</ref> တပ်မတော် (ကြည်း)၏ [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် ၉၉ ခြေမြန်တပ်မ]]သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ ကျေးရွာများအား စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-03-06 |title=Myanmar army killed 17 people in 2 villages, residents say |url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-army-village-killings-beheading-f67a2070a43cfa60c5800881a38f0b82 |access-date=2023-03-11 |website=AP NEWS |language=en |archivedate=13 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230913161001/https://apnews.com/article/myanmar-burma-army-village-killings-beheading-f67a2070a43cfa60c5800881a38f0b82 }}</ref> * ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ - ကန်တော်ကျေးရွာတွင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လူငယ် နှစ်ဦးအပါအဝင် ခုခံရေးသမား လေးဦး ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2023-03-03 |title=Child fighters beheaded as Myanmar killings rise after martial law |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/myanmar-beheading-sagaing-03032023151949.html |access-date=2023-03-11 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=3 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240203184532/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/myanmar-beheading-sagaing-03032023151949.html }}</ref> === မတ် === {{See also|တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} * ၂ မတ် - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် ၉၉ ခြေမြန်တပ်မ]]တပ်သားများက [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]အတွင်း ရွာသူရွာသား ၁၇ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ နှစ်ဦးမှာ ခေါင်းဖြတ်သတ်ခံခဲ့ရပြီး အမျိုးသမီးသုံးဦးမှာ အသတ်မခံရမီ မုဒိမ်းကျင့်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":1">{{Cite web |last=Maung Shwe Wah |date=2023-03-11 |title=In Myanmar's heartland, new horrors from a junta struggling for control |url=https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control |access-date=2023-03-11 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=11 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230311150651/https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control }}</ref> * ၁၁ မတ် - [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီး သုံးပါးအပါအဝင် ရွာသူရွာသား အနည်းဆုံး ၃၀ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Esther J |date=2023-03-16 |title=Bodies of monks killed in Pinlaung massacre showed signs of torture |url=https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=16 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316175602/https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture }}</ref> === ဧပြီ === {{see also | ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} * ၁၁ ဧပြီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]၊ [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]]တွင် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးရုံးဖွင့်ပွဲ ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း [[တပ်မတော် (လေ)]]က လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ကလေးသူငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၁၂၀ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Paddock |first1=Richard C. |title=Airstrike in Rebel-Held Region of Myanmar Kills at Least 100 |url=https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html |work=The New York Times |date=11 April 2023 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=12 April 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412112258/https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html }}</ref> === မေ === * ၇ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မုံရွာမြို့]]အရှေ့မြောက်ဘက် [[ရေကန်စုရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်|ရေကန်စုရွာ]]အနီးရှိ မုံရွာခရိုင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ရင်း အမှတ် (၂၇) လက်အောက်ခံတပ်ခွဲ (၂) စခန်းကို စစ်ကောင်စီတပ် အင်အား ၈၀ ခန့်က ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးနှင့် အရပ်သား ၂ ဦးတို့ကို ပစ်သတ်ကာ မီးရှို့ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=မုံရွာ PDF စခန်း စစ်တပ်ဝင်စီး၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦးကို သတ်ဖြတ် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37726/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617142156/https://myanmar-now.org/mm/news/37726/ }}</ref> * ၂၅ မေ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]အခြေစိုက် ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့မှ ခေါင်းဆောင် အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့ဝင်ရှစ်ဦးသည် လက်နက်၊ ငွေကြေးတွေများ ယူဆောင်ကာ စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်ချအညံ့ခံ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပခုက္ကူ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့က ခေါင်းဆောင်နဲ့ အဖွဲ့ဝင်ရှစ်ဦး စစ်ကောင်စီထံထွက်ပြေး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/pakokku-pdf-05282023052944.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080519/https://www.rfa.org/burmese/news/pakokku-pdf-05282023052944.html }}</ref> * ၂၆ မေ ** [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေစကြိုမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဆုံရာ ရေလယ်ကျွန်းဒေသအား စစ်တပ်က သုံးရက်ကြာ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ဒေသခံ ၅ ဦးသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး ကျေးရွာ ၂၇ ရွာ မီးရှို့ခံခဲ့ရကာ နေအိမ် ၆၀၀ ကျော်မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=သူရမောင် |title=ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဆုံ၌ လူ ၅ ဦး အသတ်ခံရကာ ရွာ ၃၀ နီးပါး မီးရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37413/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=1 ဇွန် 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601074311/https://myanmar-now.org/mm/news/37413/ }}</ref> ** အမျိုးသားရေးအမည်ခံသည့် လှုပ်ရှားမှုများ၊ စစ်တပ်ထောက်ခံပွဲများကို ဦးဆောင်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည့် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အမျိုးသားရေးအစည်းအရုံး (MNO) ဥက္ကဋ္ဌ<ref>{{cite news |first1=RFA Burmese |title=စစ်တပ်ထောက်ခံသူ သေနတ်ပစ်ခတ်ခံရပြီး အရေးပေါ်ဆေးကုသနေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/army-supporter-shoot-05312023164924.html |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |agency=RFA Burmese |language=my}}</ref> ဦးတင့်လွင်အား သေနတ်သမားတစ်ဦးမှ ပစ်ခတ်လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဟန်သစ် |first2=မြတ်သွယ် |title=ရန်ကုန်တွင် နာမည်ကြီးစစ်တပ်ထောက်ခံသူနှစ်ဦး ရှေ့ဆင့်နောက်ဆင့် ပစ်သတ်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37395/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=31 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601074320/https://myanmar-now.org/mm/news/37395/ }}</ref> * ၂၇ မေ ** ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]၊ [[မိုးဗြဲရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|မိုးဗြဲမြို့]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော်တို့အကြား သုံးရက်ဆက်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကလေးငယ်နှစ်ဦး အပါအဝင် လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေသည့် မိုးဗြဲတွင် ကလေး ၂ ဦးအပါအဝင် ၄ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37317/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 }}{{Dead link|date=July 2025 }}</ref> ** ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (KRU) မှ ဆေးမှူးတပ်ဖွဲ့ဝင် လူငယ်လေးဦးသည် ကယားပြည်နယ် ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင်တွင် ဒဏ်ရာရသူများအား ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ဆောင်နေစဉ် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=တိုက်ပွဲကြား ကရင်နီဆေးမှူးတပ်ဖွဲ့ဝင် လေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/youth-died-in-karenni-battle-05282023170555.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080532/https://www.rfa.org/burmese/news/youth-died-in-karenni-battle-05282023170555.html }}</ref> * ၂၉ မေ - ချင်းပြည်နယ် [[ဟားခါးမြို့]]နှင့် [[ထန်တလန်မြို့]]ကြား သီးမစ်လွင်ပြင်တွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (CNA) နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာဖြစ်ပွားနေရာ တော်လှန်ရေးသမား ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Now |first1=Myanmar |title=ချင်းပြည်နယ် ဟားခါး၊ ထန်တလန်ကြားတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37330/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075523/https://myanmar-now.org/mm/news/37330/ }}</ref> * ၃၀ မေ ** [[ဝက်လက်မြို့]]အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ [[စခမ်းသာရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|စခန်းသာ (ရှပ်ပြဲ) ရွာ]]အနီး ရောက်လာသော စစ်ကြောင်းကို [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]အခြေစိုက် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များဖြစ်သည့် Black Wolf Army နှင့် WHO AM I – ARMY တို့က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးသီး ၇ ခုချ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းသည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီးနောက် ဝက်လက်မြို့ဘက်သို့ ပြန်ဆုတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=ဝက်လက်တွင် စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းနှစ်ခု ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37375/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=31 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075511/https://myanmar-now.org/mm/news/37375/ }}</ref> ** မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]၊ [[အဝန်းကြီးရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်|အဝန်းကြီးကျေးရွာ]]ကို တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ ဘီးလင်းမြို့အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီ၏ အမှတ် (၃၁၄) အမြောက်တပ်ရင်းက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ သံဃာတော် ၃ ပါးနှင့် အရပ်သား ၂ ဦးတို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=လင်းထင် |first2=ငြိမ်းဆွေ |title=ဘီးလင်းတွင် စစ်တပ်လက်နက်ကြီးကြောင့် သံဃာနှင့် သာမဏေများ ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37322/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075522/https://myanmar-now.org/mm/news/37322/ }}</ref> ** တပ်မတော် ထောက်ခံသူနှင့် အမျိုးသားရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၊ အဆိုတော် လီလီနိုင်ကျော်အား သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခံရသဖြင့် အရေးပေါ်ဆေးကုသမှုခံယူနေရသည်။<ref>{{cite web |title=အဆိုတော် ဒေါ်လီလီနိုင်ကျော် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခံရ |url=https://news-eleven.com/article/248964 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း မြို့နယ် ၂၈ မြို့နယ်မှ စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေးတွင် ပါဝင်နေသော နိုင်ငံရေး၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းပေါင်း ၁၇၃ ဖွဲ့နှင့် လေ့လာသူ ၃၁ ဦးတို့ပါဝင်သော ပထမအကြိမ် စစ်ကိုင်းဖိုရမ်ကို နှစ်ရက်ကြာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ ဖွဲ့စည်းမည် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/sagaing-counsalor-council-05312023171137.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** ကရင်ပြည်နယ်၊ [[ကျုံဒိုးမြို့|ကျုံဒိုးရဲစခန်း]]ကို [[KNLA]] ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဒရုန်းနှင့် ဗုံးချတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ခလရ (၅၄၆) စစ်တပ်က လက်နက်ကြီး ပြန်လည်ပစ်ခတ်ရာတွင် ဒေသခံတစ်ဦး သေဆုံးပြီး တစ်ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=စစ်တပ် လက်နက်ကြီးကြောင့် ကျုံဒိုးဒေသခံတစ်ဦး သေဆုံး၊ တစ်ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/karen-military-battle-05312023115429.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080531/https://www.rfa.org/burmese/news/karen-military-battle-05312023115429.html }}</ref> * ၃၁ မေ ** ကန့်ဘလူမြို့နယ် [[ဖုတ်ကုန်းရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ဖုတ်ကုန်းရွာ]] ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့စခန်းကို စစ်သား ၆၀ ဝန်းကျင်က ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ တော်လှန်ရေးသမားလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="mmnow8"/> ** ချောင်းဦးမြို့မြောက်ဘက် သုံးမိုင်အကွာ ခင်မွန်ရွာအနီးရှိ Area 71 People Defense Force Monywa စခန်းကို စစ်ကောင်စီ အင်အား ၁၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်က ဝင်ရောက်စီးနင်းရာ တော်လှန်ရေးသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="mmnow8">{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |first2=သူရမောင် |title=စစ်ကိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ စခန်းနှစ်ခု စီးနင်းခံရ၊ ငါးဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37442/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=18 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230618025229/https://myanmar-now.org/mm/news/37442/ }}</ref> === ဇွန် === * ၂ ဇွန် - ကရင်ပြည်နယ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကြာအင်းဆိပ်ကြီးကို KNU ဝင်တိုက် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37481/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=17 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620181743/https://myanmar-now.org/mm/news/37481/ }}</ref> * ၃ ဇွန် - ဖယ်ခုံမြို့နယ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော တပ်မ (၆၆) လက်အောက်ခံတပ်ကို မြို့အနောက်ဘက် ၅ မိုင်ခန့်အကွာရှိ [[ခေါင်းအီရွာမရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|ခေါင်းအိရွာ]]နှင့် [[စက်တော်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|စက်တော်ရွာ]]အကြားတွင် ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ဖယ်ခုံအခြေစိုက် အမှတ်(၁၀၀၂) တပ်ရင်း၊ ဒီးမော့ဆိုအခြေစိုက် အမှတ် (၁၁၀၁)၊ (၁၁၀၂)၊ (၁၁၀၇) တပ်ရင်းများ၊ မိုးမြို့ဗြဲအခြေစိုက် အမှတ် (၁၀၀၅)၊ (၁၀၀၇)၊ (၁၀၀၈)၊ (၁၀၀၉)၊ လွိုင်ကော်အခြေစိုက် PDF တပ်ရင်း (LKPDF) များနှင့် ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF)၊ ကယား(ကရင်နီ)တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (KRU) တို့ ပူးပေါင်း ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ရာမှ ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့အထိတိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=လင်းထင် |title=ဖယ်ခုံမြို့နယ်တွင် တိုက်ပွဲ ဆက်တိုက်ဖြစ်နေပြီး နှစ်ဖက် အထိအခိုက်ရှိ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37998/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၅ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617150534/https://myanmar-now.org/mm/news/37998/ }}</ref> * ၅ ဇွန် ** ရှမ်းပြည်နယ်၊ လားရှိုးမြို့၊ အမှတ် (၁၂) ရပ်ကွက် ရဲစခန်း၊ အမှတ် (၅) ရပ်ကွက်ရှိ (၅၀၇) စစ်တပ်စခန်း၊ [[ပန်ဟုန်းရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|ပန်ဟုန်းရွာ]]ရှိ စစ်တပ်စခန်းတို့ကို [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=မြတ်ပန်း |title=လားရှိုးမြို့ပေါ် ရဲစခန်းနှင့် စစ်တပ်စခန်းများ တိုက်ခိုက်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37605/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617233654/https://myanmar-now.org/mm/news/37605/ }}</ref> ** ကလေးမြို့နယ်၊ လက်ပံချောင်း-ရာဇဂြိုဟ်လမ်းမကြီးဘေးရှိ [[ရှုခင်းသာရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်|ရှုခင်းသာကျေးရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းကို စစ်တပ်က MI 35 အမျိုးအစား တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ လူ ၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=မြတ်သွယ် |title=ကလေးမြို့နယ်တွင် စာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၄ ဦး ဒဏ်ရာရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37534/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၅ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=18 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230618002204/https://myanmar-now.org/mm/news/37534/ }}</ref> * ၆ ဇွန် ** ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း မိုးဗြဲမြို့တွင် စစ်ကောင်စီတပ် ပစ်ခတ်သဖြင့် အရပ်သား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=မိုးဗြဲမြို့တွင် တစ်ရက်အတွင်း အရပ်သား သုံးဦး အသတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37673/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617145205/https://myanmar-now.org/mm/news/37673/ }}</ref> ** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]ရှိ [[နတ်သံကွင်းမြို့]] ရဲစခန်း၊ တံတားရဲကင်း နှစ်ခု၊ ရေတွင်းကုန်းရွာနှင့် ဘုံသတောရွာအနီးရှိ အခြားစစ်ရေးပစ်မှတ် နှစ်ခုတို့ကို KNU တပ်မဟာ ၃ လက်အောက်ခံတပ်များ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ တပ်ဖွဲ့များက ဝင်တိုက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နတ်သံကွင်းတံတားကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ ၃၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ကာ KNU,PDF ပူးပေါင်းတပ်ဘက်မှ ၄ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=လင်းထင် |title=စစ်တောင်းမြစ်ကူး နတ်သံကွင်းတံတား ဖျက်ဆီးခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37664/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=19 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230619182335/https://myanmar-now.org/mm/news/37664/ }}</ref> * ၇ ဇွန် ** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]] စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဗိုလ်မှူးနေလင်းဦးနှင့် [[ဗောဓိကွင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဗောဓိကွင်းရွာ]]အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးသူရတို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ပစ်သတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=အောင်နိုင် |title=ကျောက်တံခါးတွင် ဗိုလ်မှူးနှင့် ရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ပစ်သတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37721/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=17 June 2023 |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617115133/https://myanmar-now.org/mm/news/37721/ }}</ref> ** ပဇီကြီးရွာတွင် စစ်ကောင်စီတပ်၏ [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လေကြာင်း တိုက်ခိုက်မှု]]ကြောင့် သေဆုံးခဲ့သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း လူမှုကွန်ရက်ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာမှာ ရေးသားခဲ့ခြင်းကြောင့် သရုပ်ဆောင် မေပန်းချီကို အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်တွင်း စစ်ခုံရုံးက ပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=သရုပ်ဆောင် မေပန်းချီကို စစ်ခုံရုံးက ထောင်သုံးနှစ်ချ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/may-panche-three-years-in-prison-06122023030210.html |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620153215/https://www.rfa.org/burmese/news/may-panche-three-years-in-prison-06122023030210.html }}</ref> * ၉ ဇွန် - ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ [[ညောင်ပင်ကြီးရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်|ညောင်ပင်ကြီးရွာ]] ရဲစခန်းကို ဒေသကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="mmnow9">{{cite web |title=ဆားလင်းကြီးတွင် စစ်တပ်က နေ့စဉ် ရွာမီးရှို့၊ ရွာသား ၁ ဦးကို ပစ်သတ် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37959/ |publisher=Myanmar Now |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617142159/https://myanmar-now.org/mm/news/37959/ }}</ref> * ၁၂ ဇွန် - ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ် မိုးဗြဲမြို့ ရပ်ကွက်များအတွင်း စစ်တပ် ဝင်ရောက်တပ်စွဲထားစဉ် မေ ၂၇ မှ ဇွန် ၉ အတွင်း အရပ်သား ၁၃ ဦးထက်မနည်း ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=စစ်တပ် တပ်စွဲထားသည့် မိုးဗြဲတွင် ပစ်သတ်ခံရသူ ၁၃ ဦးထက်မနည်း ရှိလာ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37834/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617182106/https://myanmar-now.org/mm/news/37834/ }}</ref> * ၁၃ ဇွန် ** ကယားပြည်နယ်၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်း [[တောင်လှရွာ၊ မယ်စဲမြို့နယ်|တောင်လှကျေးရွာ]]အနီးရှိ တောင်လှစခန်း၊ မယ်လနွယ်စခန်းနှင့် မြန်မာ-ထိုင်း နှစ်နိုင်ငံနယ်ခြားမှတ်တိုင်အမှတ် ၁၄ ရှိ BP 14 စခန်းကုန်းနှင့် မြို့မရဲစခန်းတို့ကို ကရင်နီတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက တစ်ပြိုင်တည်း ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မြို့နယ်ရဲမှူး သေဆုံးပြီး၊ စခန်း ၃ ခုမှ မောင်းပြန်သေနတ် ၄၀ ခန့် ရရှိခဲ့ကြောင်း KMIC ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ခူးညေးရယ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=မယ်စဲ့မြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ စခန်းလေးခု တစ်ပြိုင်တည်း တိုက်ခိုက်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37939/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617152040/https://myanmar-now.org/mm/news/37939/ }}</ref> ** ဇာမဏီအမည်ရှိ မြင်းမူနှင့် မြောင်မြို့နယ် အခြေစိုက် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် ကိုဇော်မိုးနှင့် အခြား ၃ ဦးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ လက်အောက်ခံ မြောင်ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ အဖွဲ့က လူသတ်မှုသံသယဖြင့် ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးနေစဉ် သေဆုံးသွားကြောင်း မြန်မာနောင်း မီဒီယာ က ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=မိုးဦး |author2=သူရမောင် |title=မြောင်ပလဖ ဖမ်းဆီးထားသော တော်လှန်ရေးသမား ၄ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37899/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၃ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617145032/https://myanmar-now.org/mm/news/37899/ }}</ref> * ၁၅ ဇွန် - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ [[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]]၊ [[တပွင်ရွာ၊ စေတုတ္ထရာမြို့နယ်|တပွင်ရွာ]]ရဲစခန်းကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် မင်းဘူးခရိုင် တပ်ရင်း-၃ က တိုက်ခိုက် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့|ပျူစောထီး]] ၂ ယောက်ကို စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စေတုတ္တရာ တပွင်ရွာရဲစခန်းကို PDF မီးရှို့ဖျက်ဆီးပြီး ပျူစောထီး ၂ ဦး ဖမ်းမိ (ရုပ်သံ) |url=https://burmese.dvb.no/archives/600035 |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=DVB |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃}}</ref> * ၁၇ ဇွန် - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ [[ကင်းပြားရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|ကင်းဗျားကျေးရွာ]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်က ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးသွားသည့် အမျိုးသားများအနက် ၅ ဦး၏ ရုပ်အလောင်းများကို ဒေသခံများက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=သူရမောင် |title=ရွှေဘိုတွင် စစ်တပ်ဖမ်းသွားသော ရွာသား ၅ ဦး အသတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38221/ |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620154719/https://myanmar-now.org/mm/news/38221/ }}</ref> * ၁၉ ဇွန် ** ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် လုံခြုံရေးအကြီးအကဲ ဗိုလ်မှူးဟောင်း ဦးရဲခိုင်ကို ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြို့ပြပြောက်ကျားအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် Urban Owls က ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=ဟန်သစ် |title=ရန်ကုန်လေဆိပ် လုံခြုံရေးအကြီးအကဲ ဗိုလ်မှူးဟောင်း ပစ်သတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38244/ |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620181745/https://myanmar-now.org/mm/news/38244/ }}</ref> ** ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးများတွင် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ မွေးနေ့ကို ဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ပန်းကိုင်ဆောင် သွားလာခြင်း၊ ပန်းပန်ခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သူများကို စစ်ကောင်စီ တပ်သားများက ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ လူပေါင်း ၁၃၀ ကျော် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မွေးနေ့ ပန်းသပိတ်လှုပ်ရှားမှု လူပေါင်း ၁၃၀ ကျော်ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/dassk-birthday-activists-arrested-06202023070640.html |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> * ၂၀ ဇွန် - မြင်းခြံမြို့နယ်၊ [[ယုန်ထိုးရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်|ယုန်ထိုးရွာ]]အနီးတွင် စစ်ကောင်စီ ကင်းပုန်းအဖွဲ့၏ ကြားဖြတ်ပစ်ခတ်ခဲ့မှုကြောင့် PDF တပ်ရင်း (၁) နှင့် (၈) ပူးပေါင်းအဖွဲ့မှ ၁၀ ဦး တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |first2=သူရမောင် |title=မြင်းခြံတွင် PDF များ ချုံခိုတိုက်ခံရ၊ ၅ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38408/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040849/https://myanmar-now.org/mm/news/38408/ }}</ref> * ၂၁ ဇွန် - [[မြောင်မြို့]]ပေါ်ရှိ မြို့မရဲစခန်း၊ မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရုံးနှင့် ရဲဝန်ထမ်းအိမ်ရာတို့ကို PDF မြင်းခြံခရိုင် အမှတ် (၈) တပ်ရင်းအပါအဝင် မြောင်မြို့နယ်အတွင်း အခြေစိုက်သည့် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ ၉ ဖွဲ့က တစ်နာရီနီးပါး တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |title=မြောင်မြို့ စစ်ကောင်စီပစ်မှတ် ၃ ခုကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ဝင်တိုက် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38403/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040848/https://myanmar-now.org/mm/news/38403/ }}</ref> * ၂၄ ဇွန် - မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်း ၆ ခုကို ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုက ဇွန် ၁၃ မှ ၂၄ အတွင်း သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=အက်စတာဂျေ |title=မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံး ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု သိမ်းယူ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703042353/https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ }}</ref> * ၂၅ ဇွန် - စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[ကင်းတော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကင်းတော်ရွာ]]အနီးရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေး တပ်စခန်းတစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးနှင့် အရပ်သား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကင်းတော်ရွာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးစခန်း စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ၁ ဒါဇင်ခန့်သေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/about-1-dozen-pdfs-were-killed-in-the-attack-on-kintaw-village/7153236.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> * ၂၇ ဇွန် ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ [[ညောင်ကုန်းရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|ညောင်ကုန်းရွာ]]နှင့် [[ချင်ပြစ်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|ချင်ပြစ်ရွာ]]ကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် သံဃာတော်တစ်ပါးအပါအဝင် အရပ်သား ၁၀ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ အရပ်သားထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ |url=https://burmese.voanews.com/a/sagaing-pearl-airstrikes-civillian-deaths/7155156.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032047/https://burmese.voanews.com/a/sagaing-pearl-airstrikes-civillian-deaths/7155156.html }}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မြောင်မြို့နယ်အနောက်ခြမ်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်က ဖမ်းဆီးသွားသည့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ခရိုင်တပ်ရင်းခေါင်းဆောင် အသတ်ခံခဲ့ရပြီး လိုက်လံကယ်တင်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃ ဦးလည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=သူရမောင် |title=မြောင်တွင် PDF ခေါင်းဆောင် အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38623/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040901/https://myanmar-now.org/mm/news/38623/ }}</ref> * ၂၈ ဇွန် ** မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့]]နှင့် [[သထုံမြို့]]အကြားက ရွှေရောင်ပြတံတားကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ် KNLA/PDF ပူးပေါင်းတပ်များက မိုင်းခွဲ ဖျက်ဆီးခဲ့ရာ အိမ်စီးကား ၃ စီး တံတားအောက် ထိုးကျကာ လူတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=သထုံ၊ ဘီးလင်းလမ်း KNU တိုက်ခိုက်မှု ထိခိုက်သေဆုံးသူတချို့ရှိ |url=https://burmese.voanews.com/a/ethnic-armed-knu-launches-an-roadsite-attack-on-a-highway-in-karen-state/7159908.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032053/https://burmese.voanews.com/a/ethnic-armed-knu-launches-an-roadsite-attack-on-a-highway-in-karen-state/7159908.html }}</ref> တံတားပေါက်ကွဲမှုအပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုသွားရောက်လုပ်ကိုင်နေစဉ်အတွင်း ထပ်မံပစ်ခတ်ခံရမှုကြောင့် လူ၂၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ခရိုင်အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဇွန် ၂၉ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ-ဘီးလင်းကျုံအိတ်တံတား ဖောက်ခွဲခံရမှု အနည်းဆုံး နှစ်ဦး သေ၊ ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cq5g1p7wnqzo |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=BBC News မြန်မာ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032047/https://www.bbc.com/burmese/articles/cq5g1p7wnqzo }}</ref> ** စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[စဉ့်ကိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|စဉ့်ကိုင်ရွာ]]အနီးရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်စခန်းတစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်း စဉ့်ကိုင်ရွာအနီးတိုက်ပွဲ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၄ဦးသေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-raid-saging-pda-camp/7158813.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032051/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-raid-saging-pda-camp/7158813.html }}</ref> * ၂၉ ဇွန် ** စစ်ကိုင်းမြို့နယ် [[စမွန်းရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|စမွန်းရွာ]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ အရပ်သားလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် စမွန်းရွာ စီးနင်းခံရပြီး အရပ်သားလေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/death-samun-village-07012023070514.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032046/https://www.rfa.org/burmese/news/death-samun-village-07012023070514.html }}</ref> ** ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[မူဆယ်မြို့နယ်]] ကြူကုတ် (ပန်ဆိုင်း) အနီး မုံးပေါ်ရွာအနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် MNDAA ကိုးကန့်တပ်အကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကောင်စီ နဲ့ ကိုးကန့်တပ် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှာ တိုက်ပွဲပြင်းထန် |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-council-and-the-kokant-army-fought-fiercely-in-northern-shan-state/7161806.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၃၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032049/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-council-and-the-kokant-army-fought-fiercely-in-northern-shan-state/7161806.html }}</ref> * ၃၀ ဇွန် ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မော်လိုက်မြို့နယ်]]၊ [[တောင်းအင်ရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်|တောင်းအင်ရွာ]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ အမှတ် ၁ စစ်ဒေသ၊ မော်လိုက်ခရိုင် တပ်ရင်း ၂ က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၁၀ ဦး သေဆုံးပြီး လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်ဟု NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မော်လိုက်မြို့နယ် တောင်းအင်ရွာ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း စီးနင်းခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/occupied-military-camp-07022023043408.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကောလင်းမြို့]]ပေါ်တွင် လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ရာ အသက် ရှစ်နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် မြို့ခံလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကောလင်းမြို့ပေါ်လက်နက်ကြီးကျပြီး ကလေးအပါ လေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kawlin-weapon-died-07012023074419.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ကိုထက်ပိုင်စိုးကို စစ်ကောင်စီက အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၀ (ည)ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ဆယ်နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဖမ်းဆီးခံ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ထောင် ဆယ်နှစ်ချမှတ်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/student-prison-06302023123037.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၃၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> === ဇူလိုင် === * ၁၅ ဇူလိုင် - မန္တလေးတိုင်း၊ မတ္တရာမြို့နယ်အရှေ့ခြမ်း အမှတ် (၁၀၁၄) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ် အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ကင်းစခန်းတို့ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |title=မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစခန်းကို PDF တိုက်ခိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39642/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145935/https://myanmar-now.org/mm/news/39642/ }}</ref> * ၂၀ ဇူလိုင် - စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းတစ်ခုသည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ထန်တလန်မြို့အနီး တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] (CDF) စခန်းငယ်တစ်ခုကို လေတပ်အကူအညီဖြင့် စီးနင်းသိမ်းယူခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ထန်တလန် CDF စခန်းတစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ် သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39859/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145933/https://myanmar-now.org/mm/news/39859/ }}</ref> * ၂၁ ဇူလိုင် ** ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီမြို့အနီးရှိ လက်ခတ်တောင်ကြောပေါ်တွင် အခြေစိုက်ထားသည့် စစ်ကောင်စီ စခန်းကုန်းကို ဇူလိုင် ၂၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် KNU လက်အောက်ရှိ ကော်ဘရာစစ်ကြောင်း၊ ကျားသစ်နက်စစ်ကြောင်း၊ Federal Wings စသည့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က သိမ်းယူခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=လင်းထင် |title=မြဝတီမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ လက်ခတ်တောင်စခန်းကုန်း အသိမ်းခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39883/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145938/https://myanmar-now.org/mm/news/39883/ }}</ref> ** စစ်ကောင်စီတပ်မှ အင်အား ၈၀ ခန့်ပါသည့် စစ်ကြောင်းသည် ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းချောင်းရွာအား နံနက် ၂ နာရီခန့်တွင် ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး ပစ်သတ်ခံရခဲ့ကာ ရွာခံ ၁၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးသွားခဲ့ပြီး ရွာမှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစဉ် ပစ်သတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ယင်းမာပင်၊ စုန်းချောင်းရွာ စစ်တပ်ဝင်စီးပြီး အသက်မပြည့်သေးသူ ၃ ဦးအပါအဝင် အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39903/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145936/https://myanmar-now.org/mm/news/39903/ }}</ref> === ဩဂုတ် === * ၄ ဩဂုတ် - [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး]]အရ နောင်ချိုမြို့အနီးတွင် အရာရှိတစ်ဦးအပါအဝင် အင်အား ၁၅ ဦးပါ စစ်ကားတစ်စီးကို PDF က ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ကားပေါ်ပါ အားလုံး သေဆုံးခဲ့ကာ လက်နက်ခဲယမ်းများ ရခဲ့သည်။<ref name="kanaung">{{cite news |last1=သူရမောင် |first1=မိုးဦး, မြတ်ပန်း |title=တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ် အထိနာဟု မန္တလေး PDF ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41819/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=29 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929234718/https://myanmar-now.org/mm/news/41819/ }}</ref> * ၇ ဩဂုတ် - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဘုတလင်မြို့]]လယ်ရှိ မီးသတ်စခန်းကို ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်များက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး မြို့နယ်မီးသတ်ဦးစီးမှူးအပါအဝင် စခန်းအတွင်းနေထိုင်သူ ၂၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ဘုတလင်မြို့ မီးသတ်စခန်းကို PDF စီးနင်းပြီး မီးသတ်သမားများကို ဖမ်းဆီး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40502/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165302/https://myanmar-now.org/mm/news/40502/ }}</ref> * ၁၁ ဩဂုတ် - အင်အား ၅၀ ပါ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့တစ်ခုကို နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းတွင် မိုင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ရာ စစ်ကြောင်းမှူး အပါအဝင် ၁၀ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="kanaung"/> * ၁၂ ဩဂုတ် - ဘုတလင်မြို့နယ် [[သခွတ္တနယ်ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်|သခွတ္တနယ်ကျေးရွာ]] ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဝင်းအတွင်း ဖွင့်လှစ်ထားသည့် အခမဲ့ဆေးခန်းနှင့် ထိုရွာရှိ နေအိမ် ၄၀ ဝန်းကျင်ကို အင်အား ၇၀ နီးပါးပါသည့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့က မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဘုတလင်တွင် ပရဟိတဆေးခန်းနှင့် အိမ်များ မီးရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40691/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165300/https://myanmar-now.org/mm/news/40691/ }}</ref> * ၁၄ ဩဂုတ် - ချင်းပြည်နယ်၊ ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီ တပ်စွဲထားသည့် တောင်ကုန်းကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များ]]က စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လက်နက် ၆ လက် သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကာ ချင်းကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ထန်တလန် စစ်ကောင်စီစခန်းကို တော်လှန်ရေးတပ်များ ဝင်ရောက်စီးနင်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40730/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165252/https://myanmar-now.org/mm/news/40730/ }}</ref> * ၃၁ ဩဂုတ် - ချင်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[တွန်းဇံမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] ယာယီစခန်းတစ်ခု အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားသည့် [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]] (ZRA) က စီးနင်းခဲ့ရာ CDF တပ်ဖွဲ့ဝင် တစ်ဦး သေဆုံးပြီး ဒရုန်းများ၊ လက်နက်ကြီးများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။<ref name="cdf">{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ချင်းပြည်နယ် တော်လှန်ရေးစခန်းနှစ်ခုကို ဇိုမီးနယ်ခြားစောင့်တပ် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41872/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=11 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231011071230/https://myanmar-now.org/mm/news/41872/ }}</ref> === စက်တင်ဘာ === * ၃ စက်တင်ဘာ - [[မြဝတီမြို့]]ရှိ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံးကို ဗုံးတပ်ဒရုန်းလေယာဉ်ငယ်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ယာယီတပ်ရင်းမှူး ဒုဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦး၊ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦး အပါအဝင် ၅ ဦး သေဆုံးပြီး၊ ဒဏ်ရာပြင်းထန်သူ ၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=ကိုချို |title=မြဝတီခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် လုံခြုံရေးတင်းကျပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41640/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=6 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230906152506/https://myanmar-now.org/mm/news/41640/ }}</ref> * ၆ စက်တင်ဘာ - မုံရွာမြို့နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ စခန်းတစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=မုံရွာတောင်ပိုင်း ကာကွယ်ရေးစခန်းတစ်ခု စီးနင်းခံရ၊ ၄ ဦး သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41719/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=8 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230908100342/https://myanmar-now.org/mm/news/41719/ }}</ref> * ၈ စက်တင်ဘာ - ပြင်ဦးလွင်-မိုးကုတ်ကားလမ်းဘေး၊ တောင်နီကျေးရွာအနီးရှိ တာဝါတိုင်ကုန်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များအား ကနောင်စစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ ၁၃ ဦး နှင့် PDF တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="kanaung"/> * ၁၀ စက်တင်ဘာ ** တွန်းဇံမြို့နယ်အတွင်းရှိ ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ယာယီစခန်းတစ်ခုကို ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်က ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ CDF တပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး သေဆုံးပြီး မောင်းပြန်သေနတ် ၁ လက် ဆုံးရှုံးခဲ့သည်ဟု CDF (တွန်းဇံ) က ဆိုသည်။<ref name="cdf"/> ** မကွေးတိုင်း ရေစကြိုမြို့ဘက်မှ လာသည့် စစ်သင်္ဘောတစ်စီးသည် ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းကျေးရွာများကို ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ ဖောင်းကတာကျေးရွာရှိ နေအိမ်နှစ်လုံးပေါ် လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး တစ်ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=စစ်သင်္ဘောပစ်ခတ်မှုကြောင့် ဆားလင်းကြီးဒေသခံ တစ်ဦးသေ၊ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41786/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=12 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230912053546/https://myanmar-now.org/mm/news/41786/ }}</ref> * ၁၁ စက်တင်ဘာ - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်]]ရှိ [[ပြည်တွင်းအခွန်များ ဦးစီးဌာန|ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာန]]ရုံးကို လက်ပစ်ဗုံးဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခံရသော်လည်း အထိအခိုက်မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |first1=နေမင်းနီ |title=မန္တလေးတွင် အခွန်ဦးစီးဌာနရုံး ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41892/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=13 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230913090008/https://myanmar-now.org/mm/news/41892/ }}</ref> * ၁၄ စက်တင်ဘာ **စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[ကင်းတော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကင်းတော်ကျေးရွာ]]၊ [[တံတားဦးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တံတားဦးကျေးရွာ]]တို့အနီးတွင် ရှိသည့် ကျေးရွာပကဖအဖွဲ့တို့၏ စခန်းများကို အင်အား ၁၀၀ ခန့်ပါ စစ်ကောင်စီတပ်က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကာ [[မြင်းဆည်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|မြင်းဆည်ရွာ]]မှ အရပ်သား ၄ ဦးအား ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |title=စစ်ကိုင်းတွင် အမျိုးသား ၄ ဦးကို စစ်ကောင်စီတပ် သတ်ဖြတ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/42050/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=11 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231011065251/https://myanmar-now.org/mm/news/42050/ }}</ref> ** [[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]] အရှေ့တောင်ဘက် မိုင် ၃၀ ကျော်ခန့်အကွာ ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်မျဉ်းအနီးတွင် တည်ရှိသည့် စစ်ကောင်စီ၏ ရေတံလျှောက်စခန်းကုန်းကို [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ ၁၄ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး ပူးပေါင်းအဖွဲ့မှ ၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=လင်းထင် |title=ထိုင်းနယ်စပ် စခန်းကုန်းတစ်ခုကို KNU တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/42027/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=15 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230915104351/https://myanmar-now.org/mm/news/42027/ }}</ref> === အောက်တိုဘာ === {{main article |လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} *၉ အောက်တိုဘာ - စစ်ကောင်စီ [[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော်]]က [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၏ မြို့ဖြစ်သော [[လိုင်ဇာမြို့]]ပေါ်သို့ လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် မုန်လိုင်ခတ်စစ်ဘေးရှောင်စခန်းအား ထိမှန်ခဲ့ပြီး ကလေးငယ် ၁၃ ဦးအပါအဝင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၂၉ ဦး သေဆုံးကာ အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Dozens killed and injured in military attack on Myanmar refugee camp |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/10/dozens-killed-and-injured-in-military-attack-on-myanmar-refugee-camp |agency=Al Jazeera |date=October 10, 2023 |accessdate=22 October 2023 |archivedate=7 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240207001508/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/10/dozens-killed-and-injured-in-military-attack-on-myanmar-refugee-camp }}</ref> {{main article|၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး}} *၂၇ အောက်တိုဘာ **[[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]နှင့် [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] တို့ပါဝင်သော [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] က [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကို စတင်ခဲ့သည်။ မဟာမိတ်အဖွဲ့များက ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များတွင် စစ်ကောင်စီစခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite news |title=Alliance of 3 ethnic rebel groups carries out coordinated attacks in northeastern Myanmar |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/alliance-3-ethnic-rebel-groups-carries-coordinated-attacks-104431614 |access-date=October 27, 2023 |agency=ABC News |accessdate=22 November 2023 |archivedate=4 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231104221713/https://abcnews.go.com/International/wireStory/alliance-3-ethnic-rebel-groups-carries-coordinated-attacks-104431614 }}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့တွင်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Myanmar: Escalation of clashes in northern Shan and the Southeast Flash Update #1 (As of 30 October 2023) |url=https://www.unocha.org/publications/report/myanmar/myanmar-escalation-clashes-northern-shan-and-southeast-flash-update-1-30-october-2023 |website=UNOCHA |access-date=October 30, 2023}}</ref> ** KNLA နှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ကော့ကရိတ်မြို့တွင် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-10-29 |title=ကော့ကရိတ်တိုက်ပွဲအတွင်း လက်နက်ကြီးကျလို့ ဒေသခံ ၆ ဦးသေဆုံး |language=Burmese |work=BBC Burmese |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/czd08g301xvo |access-date=2023-10-30 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=30 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231030042923/https://www.bbc.com/burmese/articles/czd08g301xvo }}</ref> *၃၀ အောက်တိုဘာ ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နောင်ချိုမြို့]]နှင့် ဂုတ်တွင်းတံတားကို မဟာမိတ်တပ်များ စီးနင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-10-30 |title=နောင်ချိုမြို့နဲ့ ဂုတ်တွင်းတံတားကို မဟာမိတ်တပ်တွေ စီးနင်းထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375890.html |access-date=2023-10-30 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=4 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231104222309/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375890.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ကွမ်းလုံမြို့]]တွင် စစ်ကောင်စီမှ ခလရ ၁၄၃ တပ်ရင်းက လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-01 |title=ခလရ ၁၄၃ တပ်ရင်းတရင်းလုံး လက်နက်ချခဲ့ကြောင်း ညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့ထုတ်ပြန် |language=Burmese |work=VOA |url=https://burmese.voanews.com/a/7336659.html |access-date=2023-11-01 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=1 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231101103323/https://burmese.voanews.com/a/7336659.html }}</ref> === နိုဝင်ဘာ === [[File:Operation 1027.svg|thumb|၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အခြေအနေ (၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၉ အထိ)]] *၁ နိုဝင်ဘာ - **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်ကောင်စ်ီက နောင်ချိုမြို့သို့ စစ်ကူယာဉ်တန်းပို့ဆောင်ခဲ့ရာ မဟာမိတ်အဖွဲ့များနှင့် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြာ သံချပ်ကာကားတစ်စင်း ပေါက်ကွဲပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-02 |title=နောင်ချိုမြို့အနီး စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းကို TNLAနှင့် MDY PDFတို့စစ်ဆင် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/02/376015.html |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=2 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231102152449/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/02/376015.html }}</ref> **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ချင်းရွှေဟော်မြို့]]၊ [[ပန်ဆန်းမြို့]] နှင့် [[သိန္နီမြို့]]များကို မဟာမိတ်အဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-02 |title=မြို့သုံးမြို့ကျသွားပြီဟု စစ်ကောင်စီဝန်ခံ |language=Burmese |work=DVB |url=https://burmese.dvb.no/post/623052 |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231107103759/https://burmese.dvb.no/post/623052 }}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-11-02 |title=ညီနောင်မဟာမိတ်များ၏ စစ်ဆင်ရေး၇ရက်မြောက်နေ့တွင် မြို့လေးမြို့ကို အပြီးတိုင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ |language=Burmese |work=Ayeyarwaddy Times |url=https://ayartimes.com/?p=27362 |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=3 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231103150134/https://ayartimes.com/?p=27362 }}</ref> *၃ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: နမ့်ခမ်းမြို့အနီး ရွှေလီကြိုးတံတားကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-03 |title=နမ့်ခမ်းမြို့မှာ TNLA နဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်တို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ၊စစ်တပ်ကလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုလုပ် |language=Burmese |work=BBC Burmese |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ck5xg61z3ppo |access-date=2023-11-03 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=3 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231103102012/https://www.bbc.com/burmese/articles/ck5xg61z3ppo }}</ref> *၆ နိုဝင်ဘာ - ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ခရိုင်မြို့ဖြစ်သော [[ကောလင်းမြို့]]ကို အေအေ၊ ကေအိုင်အေနှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-06 |title=Myanmar Resistance Seizes First District Level Town in Sagaing as Offensive Expands |language=English |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107031740/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နမ့်ခမ်းမြို့]]တစ်မြို့လုံးနီးပါးကို တီအန်လယ်အေက ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-06 |title=နမ့်ခမ်းတစ်မြို့လုံးနီးပါး TNLAထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44666/ |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107031753/https://myanmar-now.org/mm/news/44666/ }}</ref> *၇ နိုဝင်ဘာ - {{main article |၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး}} ** [[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]] ကို ကရင်နီပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက စတင်ခဲ့ကာ [[မယ်စဲ့မြို့နယ်]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-11-09 |title=ကရင်နီဒေသ ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cyx2379qdz9o |access-date=2023-11-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my |archivedate=10 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231110124854/https://www.bbc.com/burmese/articles/cyx2379qdz9o }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-08 |title=ကရင်နီဒေသ ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး စတင် |url=https://burmese.voanews.com/a/7346374.html |access-date=2023-11-10 |website=ဗွီအိုအေ |language=my |archivedate=10 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231110130401/https://burmese.voanews.com/a/7346374.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အနောက်ခြမ်း [[တမူးမြို့နယ်]]ရှိ [[ခမ်းပါတ်မြို့]]ကို ပီဒီအက်ဖ်အဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=ကလေး- တမူးလမ်းပေါ်ရှိ ခါမ်းပါတ်မြို့ကို PDF သိမ်း |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376153.html |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107165647/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376153.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] မုံးကိုးတိုက်ပွဲတွင် တပ်မ ၉၉ ဗျူဟာမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ကျော်လွင် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=မုံးကိုးတိုက်ပွဲတွင် တပ်မ(၉၉)ဗျူဟာမှူးအပါအဝင် အရာရှိစစ်သည် ၃၀ကျော် သေဆုံး |language=Burmese |work=DVB |url=https://burmese.dvb.no/post/623785 |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131804/https://burmese.dvb.no/post/623785 }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: MNDAA က ကွမ်းလုံနှင့် [[မုံးကိုးမြို့]]များကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-08 |title=မုံးကိုးမြို့ကို အလုံးစုံထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း MNDAAပြော |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44791/ |access-date=2023-11-08 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131848/https://myanmar-now.org/mm/news/44791/ }}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=ကွမ်းလုံနဲ့ နမ့်ခမ်းမြို့ကို ညီနောင်မဟာမိတ်တပ်ထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376163.html |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108135526/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376163.html }}</ref> *၈ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: TNLA နှင့် MDY-PDF တို့ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]အနီး စစ်တပ်စခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-08 |title=ဂုတ်ထိပ်တံတားအနီးရှိ စစ်တပ်စခန်းကို TNLA/PDFပူးပေါင်းအဖွဲ့တိုက်ခိုက်နေ |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44780/ |access-date=2023-11-08 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131918/https://myanmar-now.org/mm/news/44780/ }}</ref> *၁၁ နိုဝင်ဘာ - {{main article |၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး}} ** ကယားပြည်နယ်မြို့တော် လွိုင်ကော်မြို့အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ကို KNDF, KA နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့များ စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-14 |title=Tens of Thousands Trapped as Myanmar Resistance Strikes Kayah State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/tens-of-thousands-trapped-as-myanmar-resistance-strikes-kayah-state-capital.html |access-date=2023-11-14 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=2023-11-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231114143014/https://www.irrawaddy.com/news/burma/tens-of-thousands-trapped-as-myanmar-resistance-strikes-kayah-state-capital.html |url-status=live}}</ref> ** ၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး - [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ တိုက်ခိုက်ရေးဂျက်လေယာဉ်တစ်စင်း ကယားပြည်နယ်တွင် ပျက်ကျခဲ့သည်။ KNDF က ပစ်ချခဲ့သည်ဟုဆိုသော်လည်း စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ပျက်ကျသည်ဟု တပ်မတော်က ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=A military jet crashes in eastern Myanmar. Ethnic resistance groups claim they shot it down |url=https://apnews.com/article/myanmar-kayah-karenni-resistance-jet-fighter-crash-57bea1e41f43313abe5095f9c9c3a9c6 |last=Peck |first=Grant |date=11 November 2023 |language=en |accessdate=23 November 2023 |archivedate=11 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231111174038/https://apnews.com/article/myanmar-kayah-karenni-resistance-jet-fighter-crash-57bea1e41f43313abe5095f9c9c3a9c6 }}</ref> *၁၂ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: TNLA က [[သီပေါမြို့]]အနီးရှိ ကျင်သီတံတားဂိတ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-12 |title=သီပေါ ကျင်တီတံတားတပ်စခန်းကို TNLAသိမ်းပိုက် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html |access-date=2023-11-12 |archivedate=12 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231112050203/https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html |url-status=live |accessdate=23 November 2023 |archivedate=12 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231112050203/https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html }}</ref> *၁၃ နိုဝင်ဘာ - [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရသေ့တောင်မြို့နယ် နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဒုံးပိုက်စခန်းကိုသိမ်းပိုက်ရရှိပြီဟုဆို |trans-title=Two Rathedaung Township Border Guard Military Posts attacked by Arakan Army with Dong Paik camp being captured |date=13 November 2023 |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 |language=my |work=Narinjara News |accessdate=23 November 2023 |archivedate=13 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231113013729/https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 }}</ref> *၁၅ နိုဝင်ဘာ - **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိသားစုဝင်များအပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်ရင်းတစ်ခုလုံး အလင်းဝင်လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-11-15 |title=An ethnic resistance group in northern Myanmar says an entire army battalion surrendered to it |url=https://www.nbcnews.com/news/world/entire-army-battalion-surrendered-myanmar-rcna125275 |access-date=2023-11-16 |website=NBC News |language=en |archivedate=30 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231130093234/https://www.nbcnews.com/news/world/entire-army-battalion-surrendered-myanmar-rcna125275 }}</ref> **၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး: KNDF က [[လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်]]ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ ၁၁၀ ကျော်သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-15 |title=Kayah Resistance Seizes Myanmar Junta Bases in State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html |access-date=2023-11-15 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=16 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231116062451/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html }}</ref> *၁၆ နိုဝင်ဘာ - **စစ်တွေမြို့နှင့် မဝေးသော [[ပေါက်တောမြို့]]ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။ စစ်ကောင်စီက ရေတပ်နှင့် လေတပ်အသုံးပြု၍ ပစ်ခတ်မှုမျာ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သားနေအိမ်များ ထိမှန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Captures Town in Rakhine, Prompting Bombardment by Myanmar Military |date=16 November 2023 |author=Hein Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html |work=The Irrawaddy |accessdate=23 November 2023 |archivedate=17 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231117203523/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html }}</ref> **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: အွန်လိုင်းရာဇဝတ်မှုခေါင်းဆောင် မြီရှောက်ချန်းနှင့် မိသားစုအာ စစ်ကောင်စီက ဖမ်းဆီးကာ တရုတ်နိုင်ငံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html|title=最新消息！缅北电诈头目明学昌，已自杀身亡|work=National Business Daily|date=2023-11-17|language=zh-cn|access-date=23 November 2023|archivedate=4 December 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231204173627/https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html}}</ref><ref>{{Cite web |title=Former lawmaker dies in police custody after arrest for Myanmar scams |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/lawmaker-11162023165911.html |access-date=2023-11-17 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118082258/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/lawmaker-11162023165911.html }}</ref> * ၂၁ နိုဝင်ဘာ - ချင်းပြည်နယ် တီးတိန်မြို့၊ [[ကနေဒီတောင်]]ပေါ်တွင် တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ PDF – Zoland က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကနေဒီတောင် စစ်ကောင်စီစခန်း ချင်းကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.voanews.com/a/the-chin-defense-forces-occupied-the-kennedy-peak-myanmar-military-base/7364067.html |access-date=၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=23 November 2023 |archivedate=28 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240228064921/https://burmese.voanews.com/a/the-chin-defense-forces-occupied-the-kennedy-peak-myanmar-military-base/7364067.html }}</ref> *၂၄ နိုဝင်ဘာ - ရန်ကုန်မြို့တွင် ညအချိန် သံချပ်ကာကားများ လှည့်လည်နေခြင်းကြောင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ညဉ့်မနက်မီ စောစီးစွာပိတ်သိမ်းကြသည်။<ref>{{cite news |title=Reports of Forced Conscription by Myanmar's Military Spark Panic in Yangon |author=Yuzana |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/reports-of-forced-conscription-by-myanmars-military-spark-panic-in-yangon.html |date=24 November 2023 |work=The Irrawaddy |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=9 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240409133020/https://www.irrawaddy.com/news/burma/reports-of-forced-conscription-by-myanmars-military-spark-panic-in-yangon.html }}</ref><ref>{{cite news |date=24 November 2023 |title=Parents Pull Children From Schools in Yangon as Myanmar Junta Troops Move In |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/parents-pull-children-from-schools-in-yangon-as-myanmar-junta-troops-move-in.html |work=The Irrawaddy |access-date=25 November 2023 |accessdate=12 January 2024 |archivedate=9 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240409133018/https://www.irrawaddy.com/news/burma/parents-pull-children-from-schools-in-yangon-as-myanmar-junta-troops-move-in.html }}</ref> *၂၅ နိုဝင်ဘာ - ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်က မတူပီမြို့နယ်ရှိ လိုင်လင်းပီမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-11-25 |title=Another town on the India-Myanmar border falls to the resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/another-town-on-the-india-myanmar-border-falls-to-the-resistance/ |access-date=2023-12-01 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231127132400/https://myanmar-now.org/en/news/another-town-on-the-india-myanmar-border-falls-to-the-resistance/ }}</ref> *၂၈ နိုဝင်ဘာ - **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်သည် ၁၈၆ ဦးပါဝင်သော အမှတ် ၁၂၅ ခြေမြန်တပ်ရင်းသည် MNDAA ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်အား MNDAA က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-29 |title=Another Entire Junta Battalion Raises the White Flag in Myanmar's Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-entire-junta-battalion-raises-the-white-flag-in-myanmars-northern-shan-state.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=29 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231129205115/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-entire-junta-battalion-raises-the-white-flag-in-myanmars-northern-shan-state.html }}</ref><ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-30 |title=After Over 30 Years of Control, Myanmar Junta Loses Grip on Township Near China Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/after-over-30-years-of-control-myanmar-junta-loses-grip-on-township-near-china-border.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201023257/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/after-over-30-years-of-control-myanmar-junta-loses-grip-on-township-near-china-border.html }}</ref> **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့သည် မူဆယ်မြို့သို့ ဦးတည်သော ကုန်းလမ်းများအား ထိန်းချုပ်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Regan |first1=Helen |title=Opponents vow 'beginning of the end' for Myanmar's junta as resistance launches nationwide offensive |url=https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html |access-date=28 November 2023 |agency=CNN |date=28 November 2023 |archivedate=28 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231128025624/https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=28 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231128025624/https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html }}</ref> *၂၉ နိုဝင်ဘာ - ** CDF နှင့် CNA တို့က မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရေဇွာမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Chin allied resistance claims big junta losses in western Myanmar |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-fighting-11302023071854.html |access-date=2023-12-01 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=2 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231202043350/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-fighting-11302023071854.html }}</ref> ** [[သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]]တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Cho |first=Ko |date=2023-11-30 |title=Rival Shan armies declare truce as other ethnic armed groups gain ground |url=https://myanmar-now.org/en/news/rival-shan-armies-declare-truce-as-other-ethnic-armed-groups-gain-ground/ |access-date=2023-12-01 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240327180609/https://myanmar-now.org/en/news/rival-shan-armies-declare-truce-as-other-ethnic-armed-groups-gain-ground/ }}</ref> === ဒီဇင်ဘာ === {{see also|လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ}} * ၁ ဒီဇင်ဘာ - [[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့အရှေ့တောင်ပိုင်းကို MNDAA က စတင်ထိုးစစ်ဆင်သည်။ အရပ်သားများစွာ မြို့အတွင်း ပိတ်မိနေကာ ရန်ကုန်မြို့ရှိ တရုတ်သံရုံးက တရုတ်နိုင်ငံသားများ မြို့အတွင်းမှ ထွက်ခွာကြရန် ဆော်ဩသည်။<ref>{{cite news |title=After weeks of preparation, MNDAA says it has entered Laukkai |url=https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ |date=1 December 2023 |language=en |work=Myanmar Now |access-date=6 January 2024 |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201131025/https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201131025/https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ }}</ref> * ၃ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့တောင်ဘက်ရှိ ဘုရားလေးဆူကုန်းရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို MNDAA က တိုက်ခိုက်သည်။ တိုက်ပွဲမှာ ရှစ်နာရီခန့် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref name=4bsh>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-05 |title=Ethnic Army Battles to Seize Another Base From Myanmar Junta Near Border With China |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |access-date=2023-12-07 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=6 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231206134554/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |url-status=live}}</ref> * ၄ ဒီဇင်ဘာ - ** ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး: KNLA နှင့် ဒေသခံ PDF များက ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ မုန်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ပထမဆုံး သိမ်းပိုက်နိုင်သော မြို့ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-05 |title=Myanmar Resistance Seizes First Town in Bago Region: KNU |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-seizes-first-town-in-bago-region-knu.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=15 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240415180748/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-seizes-first-town-in-bago-region-knu.html }}</ref> ** လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မှ ထွက်ပြေးသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား MNDAA က လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name=4bsh/> * ၅ ဒီဇင်ဘာ - ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ တရွန်အိုင် ဗျူဟာစခန်းကုန်းအား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-06 |title=Arakan Army Declares Seizure of Major Myanmar Junta Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=7 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231207024830/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html }}</ref> * ၆ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: ဘုရားလေးဆူကုန်းအား MNDAA က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ လောက်ကိုင်မြို့ တောင်ပိုင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-seizes-key-outpost-south-of-laukkai/ |title=MNDAA seizes key outpost south of Laukkai |date=6 December 2023 |access-date=6 December 2023 |archivedate=8 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231208173510/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-seizes-key-outpost-south-of-laukkai/ |url-status=live}}</ref> * ၇ ဒီဇင်ဘာ - [[အမှတ်(၁၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ် (၁၂) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] ဌာနချုပ်မှူးဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဇော်လင်းကို အသေရမိခဲ့သည်ဟု ကိုးကန့်မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း သေဆုံးမှုအား အတည်မပြုနိုင်ခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |title=敏昂萊武裝第12野戰旅旅長在果敢戰場被擊斃 |url=https://kokang123.blogspot.com/2023/12/12.html |access-date=2023-12-08 |website=果敢资讯网 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231209231216/https://kokang123.blogspot.com/2023/12/12.html|archivedate=December 9, 2023|trans-title=Tatmadaw's 12th Military Operations Brigadier General Shot Dead in Kokang Battlefield|lang=zh}}</ref>{{Better source needed|date=December 2023}} * ၁၁ ဒီဇင်ဘာ - ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား ဆွေးနွေးပွဲကို တရုတ်နိုင်ငံက လက်ခံကျင်းပခဲ့ရာ 'အပြုသဘောဆောင်သော ရလဒ်များ' ရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=China brokers talks in Myanmar between military junta and rebel groups that yield 'positive results' |url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3244699/china-brokers-talks-myanmar-between-military-junta-and-rebel-groups-yield-positive-results |access-date=11 December 2023 |date=December 11, 2023 |accessdate=12 January 2024 |archivedate=11 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231211145421/https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3244699/china-brokers-talks-myanmar-between-military-junta-and-rebel-groups-yield-positive-results }}</ref> * ၁၃ ဒီဇင်ဘာ - တရုတ်ဦးဆောင်သော ဆွေးနွေးပွဲမှာ "၁၀ မိနစ်ခန့်သာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်" ဟု ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က ဆိုခဲ့ကာ ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်သွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Brotherhood Alliance Denies Myanmar Junta Peace Deal Rumors |work=The Irrawaddy |date=13 December 2023 |url=https://www.irrawaddy.com/news/politics/brotherhood-alliance-denies-myanmar-junta-peace-deal-rumors.html |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=1 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240101211111/https://www.irrawaddy.com/news/politics/brotherhood-alliance-denies-myanmar-junta-peace-deal-rumors.html }}</ref> * ၁၅ ဒီဇင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နမ့်ဆန်မြို့]]အား TNLA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2023-12-16 |title=Myanmar rebels seize town from military junta despite China-backed ceasefire |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20231216-myanmar-s-three-brotherhood-alliance-seizes-town-from-military-despite-china-backed-ceasefire |access-date=2023-12-18 |website=France 24 |language=en |archivedate=23 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231223164727/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20231216-myanmar-s-three-brotherhood-alliance-seizes-town-from-military-despite-china-backed-ceasefire }}</ref> * ၁၈ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်မြို့ မြောက်ဘက်ဝင်ပေါက်အနီးရှိ [[ထန်ပါကျိုင်းရွာ၊ လောက်ကိုင် (အထူးဒေသ ၁)မြို့နယ်|ထန်ပါကျိုင်းရွာ]]ရှိ MNDAA အပေါ် တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ သုံးကြိမ် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=20 November 2023 |author=Kyaw Oo |url=https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ |title=Fighting restarts near Laukkai as MNDAA seizes border gate and trade zone |work=Myanmar Now |language=en |access-date=6 January 2024 |archivedate=26 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231226191555/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=26 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231226191555/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ }}</ref> * ၁၉ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ဝင်ပေါက် ရန်လုံးကြိုင်နယ်စပ်ဂိတ်ကို MNDAA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Myanmar ethnic armed group seizes another crossing point along the Chinese border, reports say |url=https://www.abc27.com/international/ap-myanmar-ethnic-armed-group-seizes-another-crossing-point-along-the-chinese-border-reports-say/ |access-date=2024-01-05 |website=ABC News |date=20 December 2023 |language=en |archivedate=31 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240131114238/https://www.abc27.com/international/ap-myanmar-ethnic-armed-group-seizes-another-crossing-point-along-the-chinese-border-reports-say/ }}</ref> * ၂၂ ဒီဇင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: မန်တုံမြို့ကို TNLA က သိမ်းပိုက်ရရှိပြီးနောက် [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]သည် TNLA ၏ အလုံးစုံထိန်းချုပ်မှုအောက် ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |author=Hein Htoo Zan |date=23 December 2023 |title=Brotherhood Alliance Seizes Another Ethnic Zone in Myanmar's northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/brotherhood-alliance-seizes-another-ethnic-zone-in-myanmars-northern-shan-state.html |access-date=25 December 2023 |website=The Irrawaddy |archivedate=23 December 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231223205345/https://www.irrawaddy.com/news/burma/brotherhood-alliance-seizes-another-ethnic-zone-in-myanmars-northern-shan-state.html }}</ref> * ၂၅ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့ပေါ်သို့ စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၈ ဦးသေဆုံးကာ ၂၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref name=most>{{cite news |title=Most of Laukkai now under MNDAA control |url=https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |date=28 December 2023 |author=Kyaw Oo |work=Myanmar Now |language=en |access-date=6 January 2024 |archivedate=30 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=30 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ }}</ref> * ၂၆ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၉၀ ပါဝင်သော တပ်မတော်၏ အမှတ် ၅၅ ခြေမြန်တပ်ရင်းနှင့် ဒေသခံ နယ်ခြားစောင့်တပ်မှူး ပယ်ဆောက်ချိန်တို့အပါဝင် နယ်ခြားစောင့်တပ် MNDAA ထံတွင် လက်နက်ချသည်။ လက်နက်ချပြီးနောက် MNDAA က မြို့အား ကင်းလှည့်လည်သည်။<ref name=cas>{{cite news |title=Myanmar Infantry Division Surrenders in Laukkai, Shan State: Reports |author=Saw Reh |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html |language=en |date=26 December 2023 |access-date=6 January 2024 |archivedate=27 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231227230442/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=27 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231227230442/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html }}</ref> * ၂၇ ဒီဇင်ဘာ - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ နတ်သံကွင်းမြို့အား KNLA ဦးဆောင်သောအဖွဲ့မှ သိမ်းပိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-loses-another-town-in-bago-region-kills-four-children-in-airstrike.html |access-date=12 January 2024 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-loses-another-town-in-bago-region-kills-four-children-in-airstrike.html }}</ref> * ၂၉ ဒီဇင်ဘာ - စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၅၁ ဦး အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇီုရမ်ပြည်နယ်ဘက်သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://theprint.in/india/151-myanmar-soldiers-flee-to-mizoram-border-village-after-rebel-forces-capture-military-base/1905269/ |access-date=12 January 2024 |archivedate=14 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240114105949/https://theprint.in/india/151-myanmar-soldiers-flee-to-mizoram-border-village-after-rebel-forces-capture-military-base/1905269/ }}</ref> == ၂၀၂၄ == === ဇန်နဝါရီ === * ၄ ဇန်နဝါရီ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ဒေသကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်သည် လက်နက်ချခဲ့ရာ လက်နက်ခဲယမ်း အများအပြားကို MNDAA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားနှင့် မိသားစုဝင်များ လားရှိုးမြို့သို့ ထွက်ခွာသည်။<ref name=end>{{cite news |title=Myanmar Regime Raises the White Flag in Kokang Zone on China Border in Shan State |date=5 January 2024 |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-regime-raises-the-white-flag-in-kokang-zone-on-china-border-in-shan-state.html |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=12 January 2024 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118021858/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-regime-raises-the-white-flag-in-kokang-zone-on-china-border-in-shan-state.html }}</ref> * ၅ ဇန်နဝါရီ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲပြီးဆုံးကာ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]နှင့် [[လောက်ကိုင်မြို့]]အား MNDAA က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MNDAA captures military command centre outside Laukkai, taking full control of city |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ |date=5 January 2024 |language=en |work=Myanmar Now |accessdate=12 January 2024 |archivedate=11 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240111142130/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ }}</ref> စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၃၈၉ ဦးနှင့် မိသားစုဝင် ၁၆၀၀ ဦး လက်နက်ချသည်ဟု MNDAA က ထုတ်ပြန်သည်။ မိသားစုဝင်များ၏ အသက်အန္တရာယ်လုံခြုံရေးအတွက် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု စစ်ကောင်စီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဆိုသည်။<ref name=surr2>{{cite news |title=Myanmar ethnic minority armed groups: Over 2,300 military personnel surrendered |date=6 January 2024 |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20240106_21/ |work=NHK World- Japan |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=7 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240107114044/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20240106_21/ }}</ref> * ၈ ဇန်နဝါရီ - ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်ရှိ တောင်ရှည်တောင်စစ်စခန်းကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းယူသည်။ ယင်းတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ ခန့် လက်နက်ချသည်။<ref name=aakt>{{cite news |title=Myanmar Junta Loses Nearly 50 Troops, More Bases in Three Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html |date=10 January 2024 |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=20 January 2024 |archivedate=15 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240115022517/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၉ ဇန်နဝါရီ - အင်ဒို-မြန်မာ [[ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံကိန်း]]တွင် ဗျူဟာကျသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည့် [[ပလက်ဝမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သော [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]တွင်း တိုက်ပွဲများတွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=aakt/> * ၁၂ ဇန်နဝါရီ - ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီတို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတွင် ကြားဝင်စေ့စပ်ခဲ့ကြောင်း တရုတ်နိုင်ငံက ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/myanmar-junta-and-armed-rebels-agree-ceasefire |access-date=20 January 2024 |archivedate=28 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240228144830/https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/myanmar-junta-and-armed-rebels-agree-ceasefire }}</ref> * ၁၃ ဇန်နဝါရီ - [[လားရှိုးမြို့နယ်]]နှင့် [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]များအပါအဝင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ကာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်ခဲ့သည်ဟု TNLA က ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Breaks Chinese-Brokered Ceasefire: TNLA |author=Yuzana |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html |date=13 January 2024 |work=The Irrawaddy |language=en |accessdate=20 January 2024 |archivedate=13 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240113144010/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html }}</ref> * ၁၅ ဇန်နဝါရီ - ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့မှ စတင်ခဲ့သော တိုက်ပွဲများဖြင့် ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-victory-in-paletwa-myanmars-chin-state.html |access-date=20 January 2024 |archivedate=27 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240227180712/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-victory-in-paletwa-myanmars-chin-state.html }}</ref> * ၁၈ ဇန်နဝါရီ - ရက္ခိုင့်တပ်တော်နှင့် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၇၆ ဦးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်ပြေးကာ လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.ndtv.com/india-news/more-myanmar-soldiers-enter-mizoram-amid-conflict-with-armed-ethnic-group-4888638 |access-date=20 January 2024 |archivedate=19 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240119102953/https://www.ndtv.com/india-news/more-myanmar-soldiers-enter-mizoram-amid-conflict-with-armed-ethnic-group-4888638 }}</ref> * ၂၀ ဇန်နဝါရီ - ** စစ်ကောင်စီတပ်သား ၆၀၀ ကျော်သည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်က အိန္ဒိယစစ်တပ်ထံ ခိုလှုံမှုများနှင့် စစ်ဘေးရှောင်များ ဝင်ရောက်ခြင်းကြောင့် မြန်မာနှင့် အိန္ဒိယနယ်စပ် ၁,၆၄၃ ကီလိုမီတာအား ခြံစည်းရိုးကာရန် အိန္ဒိယအစိုးရက ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=India-Myanmar border to be fenced soon, says Home Minister Amit Shah |url=https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece |date=20 January 2024 |work=The Hindu |language=en |accessdate=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126182417/https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece }}</ref> ** တပ်မတော်နှင့် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]တို့သည် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]တွင် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/firefight-erupts-as-myanmar-junta-troops-halt-pnlo-arms-convoy-in-shan-state.html Firefight Erupts as Myanmar Junta Troops Halt PNLO Arms Convoy in Shan State]. Brian Wei. January 23, 2024. [[The Irrawaddy]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240124045933/https://www.irrawaddy.com/news/burma/firefight-erupts-as-myanmar-junta-troops-halt-pnlo-arms-convoy-in-shan-state.html|date=January 24, 2024}}</ref> * ၂၄ ဇန်နဝါရီ - ** [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တို့သည် ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်နှင့် တပ်မတော်တို့ ထိန်းချုပ်ထားသော ဆီဆိုင်မြို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်မှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် လက်နက်ကြီးများဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-now-at-war-with-ethnic-pa-o-army-and-allies-in-southern-shan-state.html Myanmar Military Now at War With Ethnic Pa-O Army And Allies in Southern Shan State]. Brian Wei. January 26, 2024. [[The Irrawaddy]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240126163421/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-now-at-war-with-ethnic-pa-o-army-and-allies-in-southern-shan-state.html|date=January 26, 2024}}</ref> ** ရေးမြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီနှင့် နီးစပ်သော မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ပိုင် ကားတစ်စီးကို ပီဒီအက်ဖ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်သုံးဦးသေဆုံးပြီး လက်နက်နှင့် ဗုံးပစ်လောင်ချာတို့ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး ပစ်သတ်ခံရ|trans-title=Three members of the Mon Peace Defense Force were shot dead|lang=my|url=https://burmese.monnews.org/2024/01/24/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD/|date=January 24, 2024|archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20240126160153/https://burmese.monnews.org/2024/01/24/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD/|archivedate=|access-date=6 February 2024|archivedate=26 January 2024}}</ref> * ၂၅ ဇန်နဝါရီ - စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် အပြင်းအထန်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ပေါက်တောမြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ မြို့ပေါ်ရှိ အဆောက်အုံအများအပြား ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=January 25, 2024 |title=Arakan Army Captures Key Town From Junta in Myanmar's Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html |website=The Irrawaddy |access-date=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126031058/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html }}</ref> * ၂၆ ဇန်နဝါရီ - ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]အား ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Pa-O, Karenni forces seize control of town in southern Shan State |url=https://myanmar-now.org/en/news/pa-o-karenni-forces-seize-control-of-town-in-southern-shan-state/ |author=Aung Naing |date=26 January 2024 |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126121405/https://myanmar-now.org/en/news/pa-o-karenni-forces-seize-control-of-town-in-southern-shan-state/ }}</ref> * ၂၉ ဇန်နဝါရီ - ** KNLA နှင့် PDF တပ်ဖွဲ့များက တပ်မတော်၏ [[:en:Eurocopter AS365|ရဟတ်ယာဉ်]]တစ်စင်းအား စက်သေနတ်များ၊ စနိုက်ပါနှင့် ဒုံးပစ်လက်နက်တို့ဖြင့် ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးချုပ်အေးမင်းနောင်၊ ဗိုလ်မှူးစိုးလွင်ထွန်း၊ ဗိုလ်မှူး တိုးဦးနှင့် အခြားနှစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/in-karen-state-another-myanmar-junta-chopper-shot-down.html In Karen State, Another Myanmar Junta Chopper Shot Down]. January 29, 2024. [[The Irrawaddy]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129142812/https://www.irrawaddy.com/news/burma/in-karen-state-another-myanmar-junta-chopper-shot-down.html|date=January 29, 2024}}</ref><ref> [https://www.barrons.com/news/sniper-shoots-dead-myanmar-brigadier-general-in-helicopter-6e829146 Sniper Shoots Dead Myanmar Brigadier-general In Helicopter]. January 29, 2024. [[Agence France-Presse|AFP]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129194457/https://www.barrons.com/news/sniper-shoots-dead-myanmar-brigadier-general-in-helicopter-6e829146|archivedate=January 29, 2024}}</ref> ** မင်းပြားမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ အမှတ် ၃၈၀ ခြေမြန်တပ်ရင်းဌာနချုပ်အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Junta's infantry base seized by Arakan Army|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-myanmar-junta-infantry-base-seized.html|access-date=2024-01-29|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=4 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240204054158/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-myanmar-junta-infantry-base-seized.html}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၁ ဖေဖော်ဝါရီ - [[မြောက်ဦးမြို့နယ်|ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ အမှတ် ၅၄၀ ခြေမြန်တပ်ရင်းအား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Another myanmar battalion base captured|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-myanmar-battalion-routed-in-rakhine-as-aa-eyes-state-capital.html|access-date=2024-02-01|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=4 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240504195023/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-myanmar-battalion-routed-in-rakhine-as-aa-eyes-state-capital.html}}</ref> * ၅ ဖေဖော်ဝါရီ - ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ [[ဒေါဆီအီရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဒေါဆီအီရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းအား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်အတွက် ကလေးငယ် အနည်းဆုံး လေးဦး သေဆုံးကာ ၁၀ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Warplanes Bomb School in Karenni State, Killing 4 Children|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-warplanes-bomb-school-in-karenni-state-killing-4-children.html|access-date=2024-02-06|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=8 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240508031855/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-warplanes-bomb-school-in-karenni-state-killing-4-children.html}}</ref> * ၆ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် [[ဖားကန့်မြို့နယ်|ဖားကန့်]]နှင့် [[မံစီမြို့နယ်]]များရှိ စစ်ကောင်စီ စစ်စခန်းနှစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=KIA, PDF Seize Two Myanmar Junta Outposts in Kachin State Within a Week|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-seize-two-myanmar-junta-outposts-in-kachin-state-within-a-week.html|access-date=2024-02-06|website=Irrawaddy|accessdate=11 February 2024|archivedate=13 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240213160055/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-seize-two-myanmar-junta-outposts-in-kachin-state-within-a-week.html}}</ref> * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - ** မင်းပြားမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ တပ်ရင်းဌာနချုပ် လက်ကျန်နှစ်ခုအား သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မင်းပြားမြို့နယ်အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-military-driven-out-of-township-in-northern-rakhine-reports-say.html |access-date=11 February 2024 |archivedate=7 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240207113816/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-military-driven-out-of-township-in-northern-rakhine-reports-say.html }}</ref> ** မြောက်ဦးနှင့် [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]များတွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိကာ ကျောက်တော်မြို့အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.narinjara.com/news/detail/65c4752be20c36ccd92cf253|title=AA captures six towns so far, two more waits for coming under their control|access-date=8 February 2024|website=Narinjara News|archivedate=8 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240208171938/https://www.narinjara.com/news/detail/65c4752be20c36ccd92cf253}}</ref> * ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ - ** အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၃၅ နှစ်အကြား အမျိုးသားနှင့် အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၂၇ နှစ်ကြား အမျိုးသမီး အရွယ်ရောက်သူတိုင်း စစ်မှုထမ်းရမည့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အာဏာတည်ကြောင်း စစ်ကောင်စီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar junta enforces compulsory military service law: Report|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/myanmar-junta-enforces-compulsory-military-service-law-report-101707581223173.html|access-date=2024-02-10|website=[[Hindustan Times]]|accessdate=11 February 2024|archivedate=11 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240211051317/https://www.hindustantimes.com/world-news/myanmar-junta-enforces-compulsory-military-service-law-report-101707581223173-amp.html}}</ref> ** ရက္ခိုင့်တပ်တော်က မြောက်ဦးမြို့အား သိမ်းပိုက်လို်က်ကာ တပ်မတော်၏ ကမ်းတက်ရေယာဉ်သုံးစင်းကို နှစ်မြှုပ်ခဲ့သည်။ * ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ - ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့သုံးမြို့ သိမ်းပိုက်ခံရခြင်းအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] [[ကုလားတန်မြစ်]]ကူးတံတားဖြစ်သော ကစ္ဆပနဒီတံတားကို စစ်ကောင်စီက ဖောက်ခွဲမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းနေ့အစောပိုင်းတွင်လည်း စစ်တွေမြို့အဝင်ရှိ မီးချောင်းတံတားကိုလည်း ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar military blows bridge to Rakhine State capital as AA advances |author=Hein Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=12 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=13 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240213161248/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html }}</ref> * ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ - အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားသော [[ကောလင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html Myanmar Junta Retakes Town From Civilian Government in Sagaing Region]. [[The Irrawaddy]]. February 13, 2024 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213160046/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html|date=February 13, 2024}}</ref> * ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ - ** အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး လက်မှတ်ထိုးထားသော [[မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ယင်း၏ နိုင်ငံရေးပါတီ [[မွန်ပြည်သစ်ပါတီ]] မှ "မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး)" အမည်ဖြင့် ခွဲထွက်ကာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းကာ စစ်ကောင်စီအား တိုက်ခိုက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ကို တိုက်ခိုက်မည်ဟု မွန်ပြည်သစ်ပါတီ နိုင်ငံရေးစစ်ရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ ကြေညာ |url=https://burmese.dvb.no/post/638482 |work=Democratic Voice of Burma |language=my |access-date=14 February 2024 |date=14 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=29 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240229120629/https://burmese.dvb.no/post/638482 }}</ref><ref>{{cite news |title=မွန်ပြည်သစ်ပါတီမှအတွင်းရေးမှူး၊ ဒုစစ်ဦးစီးချုပ်တို့မှ ပါတီတွင်းမှ ယုံကြည်ချက်တူသူများနှင့် လက်တွဲ၍ စစ်ကောင်စီကို တိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု ကြေညာချက်ထုတ် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/65cc4d61a17cfc013770fe67 |work=Narinjara |language=my |access-date=14 February 2024 |date=14 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=22 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240322032425/https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/65cc4d61a17cfc013770fe67 }}</ref> ** [[ကရင်နီ တပ်မတော်]]နှင့် [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]သည် [[ရှားတောမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ ကယားပြည်နယ်အတွင်း ကရင်နီအဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်နိုင်သော ဒုတိယမြောက်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-forces-capture-shadaw-as-hilltop-junta-base-falls.html Karenni Resistance Forces Capture Shadaw as Hilltop Junta Base Falls]. [[The Irrawaddy]]. Hein Htoo Zan. February 14, 2024. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240214152425/https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-forces-capture-shadaw-as-hilltop-junta-base-falls.html|date=February 14, 2024}}</ref> * ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကောင်စီတပ်များ စွန့်ခွာသွားပြီးနောက် [[မြေပုံမြို့]]အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army captures another Rakhine State town, warns locals clashes may continue |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ |work=Myannmar Now |language=en |date=16 February 2024 |accessdate=17 February 2024 |archivedate=17 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240217073534/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ }}</ref> * ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈-၁၉ : ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာလေးရွာမှ [[ရိုဟင်ဂျာ]] ၁၀၀ ခန့်ကို နိုင်ငံသားအဖြစ် လျှောက်ထားသော်လည်း စစ်အစိုးရက စစ်မှုထမ်းစေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အား မှတ်ပုံတင်ကတ်များ၊ ဆန်တစ်အိတ်နှင့် လစဉ် လစာ ၄၁ ဒေါ်လာ ပေးမည်ဟု စစ်အစိုးရက ကတိပြုထားသော်လည်း ၎င်းတို့သည် ၁၄ ရက်ကြာ အခြေခံသင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့ရသည်။ ရှောင်တိမ်းနေသော ရိုဟင်ဂျာ အများအပြားသည် [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်|ARSA]] သို့မဟုတ် RSO ကို ကျော်ပြီး ရက္ခိုင့်တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/rohingya-men-in-myanmar-are-being-forcibly-recruited-by-the-juntas-military.html Rohingya Men in Myanmar Are Being Forcibly Recruited by The Junta’s Military] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240507140422/https://www.irrawaddy.com/news/burma/rohingya-men-in-myanmar-are-being-forcibly-recruited-by-the-juntas-military.html |date=7 May 2024 }}. [[The Irrawaddy]]. Hein Htoo Zan. February 23, 2024.</ref> <ref>[https://www.narinjara.com/news/detail/65d7032ace78abb409ae8bc8 Junta forces abduct 100 young Muslims from Buthidaung to enroll in conscription] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240404225520/https://www.narinjara.com/news/detail/65d7032ace78abb409ae8bc8 |date=4 April 2024 }}. Narinjara News. February 22, 2024.</ref> တချိန်တည်းတွင် အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၅၅ နှစ်ကြား အမျိုးသားများကို ပြည်သူ့စစ်များအဖြစ် မဝင်ရောက်ပါက နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ရုပ်သိမ်းမည်ဟု စစ်အစိုးရ တာဝန်ရှိသူများက ကျောက်ဖြူမြို့ရှိ [[ကမန်လူမျိုး|ကမန်]]စစ်ဘေးရှောင်များကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/en/news/kaman-idps-in-rakhine-state-told-to-form-pro-junta-militia/|title=Kaman IDPs in Rakhine State told to form pro-junta militia|date=February 21, 2024|publisher=[[Myanmar Now]]|url-access=subscription|author=Jessy Wolf|access-date=29 February 2024|archivedate=24 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224175618/https://myanmar-now.org/en/news/kaman-idps-in-rakhine-state-told-to-form-pro-junta-militia/}}</ref> * ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ: ** KIA တပ်ဖွဲ့များသည် ၄ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် Jehkam စစ်အခြေစိုက်စခန်းအား သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ** [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ|ရှမ်းပြည် တိုးတက်ရေးပါတီ]] (SSPP) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့များသည် စစ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး အင်အားစုများနှင့် ပူးပေါင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-02-23 |title=အာဏာရှင်စနစ်ကျဆုံးရေး၊ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု ပေါ်ထွန်း လာရေး တိုက်ပွဲဝင်နေဟု SSPP/SSA ကြေညာ၊ တော်လှန်လိုသော ပြည်သူများကို ကြိုဆိုလက်ခံမည်ဟု ဖိတ်ခေါ် |url=https://yktnews.com/2024/02/147102/ |access-date=2024-02-24 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archivedate=24 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224160442/https://yktnews.com/2024/02/147102/ }}</ref> * ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ: ** ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် KIA နှင့် ABSDF မှ သိမ်းပိုက်ခံထားရသော မော်လူးမြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် စစ်အစိုးရတပ်များက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army launches offensive to retake Maw Luu from resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ |work=Myanmar Now |date=22 February 2024 |language=en |accessdate=29 February 2024 |archivedate=22 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240222203614/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ }}</ref> ** အစိုးရ/PNA တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|PNLA]] တပ်ဖွဲ့များကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဟိုပန်မြို့အရှေ့ဘက်တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နာရီများစွာကြာပြီးနောက် စစ်အစိုးရတပ်များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army soldiers killed as fighting continues near Shan State capital |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-soldiers-killed-as-fighting-continues-near-shan-state-capital/ |date=22 February 2024 |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=29 February 2024 |archivedate=22 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240222145811/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-soldiers-killed-as-fighting-continues-near-shan-state-capital/ }}</ref> * ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ: SSPP နှင့် မဟာမိတ်တပ်များသည် ဟိုပန်နှင့် မိုင်းပွန်ကြားရှိ စစ်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-02-23 |title=ဟိုပုံးမြိုနှင့် မိုင်းပွန်မြို အကြားရှိ စစ်ကောင်စီ၏ လွယ်ဝိုးတုတ်စခန်းကို SSPP နှင့်မဟာမိတ်တပ်များ သိမ်းပိုက် |url=https://yktnews.com/2024/02/147203/ |access-date=2024-02-24 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archivedate=24 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224160513/https://yktnews.com/2024/02/147203/ }}</ref> * ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ: ရမ်းဗြဲမြို့နယ်တွင် AA နှင့် တပ်မတော်တို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီး သုံးရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Suffers Disaster in Battle for Rakhine Township: AA |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-suffers-disaster-in-battle-for-rakhine-township-aa.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=27 February 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=24 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424115557/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-suffers-disaster-in-battle-for-rakhine-township-aa.html }}</ref> * ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ: ကောလင်းမြို့၏ နေရာအတော်များများကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Town Almost Razed to Ground After Being Retaken by Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html |work=The Irrawaddy |date=27 February 2024 |language=en |accessdate=6 March 2024 |archivedate=7 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240307115156/https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html }}</ref> * ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ: မင်းပြားမြို့နယ်တွင် နောက်ဆုံးကျန်ရှိသော စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်းကို အေအေက သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းပြားမြို့နယ်အား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA seizes last junta base in Minbya Township, Rakhine State |url=https://myanmar-now.org/en/news/aa-seizes-last-junta-base-in-minbya-township-rakhine-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=28 February 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=1 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240301151655/https://myanmar-now.org/en/news/aa-seizes-last-junta-base-in-minbya-township-rakhine-state/ }}</ref> * ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ: [[ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံကိန်း|ကုလားတန်လမ်းဖောက်လုပ်ရေး]]အတွက် အေအေ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[:en:K. Vanlalvena|K. Vanlalvena]] တို့ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army meets with Indian officials to discuss resumption of Kaladan road |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-meets-with-indian-officials-to-discuss-resumption-of-kaladan-road/ |work=Myanmar Now |language=en |date=4 March 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=4 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240304171458/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-meets-with-indian-officials-to-discuss-resumption-of-kaladan-road/ }}</ref> === မတ် === * ၂ မတ်: မုဒုံမြို့နယ်ရှိ [[ကမာဝက်မြို့|ကမာဝက်]]နှင့် [[ကော့ပီထော်ရွာ၊ မုဒုံမြို့နယ်|ကော့ပိထော]]ရှိ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်သုံးဦးအား မွန်ပြည်သစ်ပါတီ-စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ (NMSP-AMD) မှ ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Military Junta Forces Extends Presence Across Mudon Township |url=https://www.bnionline.net/en/news/military-junta-forces-extends-presence-across-mudon-township |work=Independent Mon News Agency |language=en |date=7 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509114158/https://www.bnionline.net/en/news/military-junta-forces-extends-presence-across-mudon-township }}</ref> * ၄-၅ မတ်: NMSP-AMD ၏ လုပ်ဆောင်မှုများအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကောင်စီသည် မုဒုံနှင့် ကမာဝက်မြို့များတွင် စစ်အင်အား ၁၆၀ ကို တိုးမြှင့်ချထားခဲ့သည်။ * ၅ မတ်: TNLA သိမ်းပိုက်ထားသော မြို့နယ်များဖြစ်သည့် [[မန်တုံမြို့နယ်]]၊ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]နှင့် [[နမ္မတူမြို့နယ်]]များကို တပ်မတော်က စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Number of Townships Placed Under Martial Law by Myanmar Junta Rises to 61 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/number-of-townships-placed-under-martial-law-by-myanmar-junta-rises-to-61.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=5 March 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=11 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240311051705/https://www.irrawaddy.com/news/burma/number-of-townships-placed-under-martial-law-by-myanmar-junta-rises-to-61.html }}</ref> * ၇ မတ်: [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]၏ ပြည်သူ့စစ်ခေါင်းဆောင် ဦးရွှေမင်းသည် အောင်မြေသစ်ရွာအနီးတွင် KIA ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref> [https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/ Junta-allied Lisu militia leader killed in battle with Kachin forces]. [[Myanmar Now]]. March 8, 2024. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240308151624/https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/|date=March 8, 2024}}</ref> * ၈ မတ်: [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]တွင် အရပ်သားအစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်ရေးအတွက် ဒေသခံချင်းခေါင်းဆောင်များနှင့် ဆွေးနွေးလျက်ရှိသည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army to launch public administration in Paletwa Township, Chin State |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-to-launch-public-administration-in-paletwa-township-chin-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=8 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=8 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240308152007/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-to-launch-public-administration-in-paletwa-township-chin-state/ }}</ref> * ၁၁ မတ်: ယခင်အပတ်မှ စတင်သော စစ်ဆင်ရေးတွင် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ရှေ့တန်းစခန်း ၂၀ ကျော်ကို သိမ်းပို်က်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ကေအိုင်အေက ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military Loses Major Bases as KIA Continues Offensive in Kachin State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-loses-major-bases-as-kia-continues-offensive-in-kachin-state.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=11 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=21 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240321012725/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-loses-major-bases-as-kia-continues-offensive-in-kachin-state.html }}</ref> * ၁၂ မတ်: ** ရခိုင်ပြည်နယ် [[ရမ်းဗြဲမြို့]]ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Seizes Rakhine Town Near Key Chinese Port Project |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-rakhine-town-near-key-chinese-port-project.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=12 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406123333/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-rakhine-town-near-key-chinese-port-project.html }}</ref> ** [[မောင်တောမြို့နယ်]]ရှိ အောင်သပြေနယ်စပ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင်းသို့ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၇၉ ဦး ထွက်ပြေးခဲ့သည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Claims Seizure of Myanmar Junta Border Outpost |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-claims-seizure-of-myanmar-junta-border-outpost.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=13 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=13 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240313152401/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-claims-seizure-of-myanmar-junta-border-outpost.html }}</ref> * ၁၄ မတ်: ** ချင်းရွှေဟော်နှင့် ကြူကုတ်နယ်စပ်စခန်းများကို MNDAAA က ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MNDAA reopens two Myanmar-China border trading points |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-reopens-two-myanmar-china-border-trading-points/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=16 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240316234633/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-reopens-two-myanmar-china-border-trading-points/ }}</ref> ** ကရင်နီတပ်များက [[ဖားဆောင်းမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karenni resistance fighters occupy Thailand-Myanmar border town of Hpasawng |url=https://myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-occupy-thailand-myanmar-border-town-of-hpasawng/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=16 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240316234603/https://myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-occupy-thailand-myanmar-border-town-of-hpasawng/ }}</ref> **ကလေးမြို့ရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအား ထိုးစစ်ဆင်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်များက စခန်းနှင့် ကမ်းပါးနီရွာများကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ကမ်းပါးနီရွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance’s ‘Final Warning’ to Junta Sparks Civilian Exodus in Kale Warzone |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=15 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240315030445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html }}</ref> * ၁၅ မတ်: [[ဗန်းမော်ခရိုင်]]ရှိ အမှတ် ၂၃၇ ခြေလျင်တပ်ရင်း ဌာနချုပ်ကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA: Myanmar Junta Battalion Headquarters Seized |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-myanmar-junta-battalion-headquarters-seized.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=15 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509072930/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-myanmar-junta-battalion-headquarters-seized.html }}</ref> * ၁၇ မတ်: ရသေ့တောင်မြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ စစ်တွေမြို့အား ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် ဖြတ်တောက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army takes Rathedaung, its eighth town seizure in Rakhine State |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-takes-rathedaung-its-eighth-town-seizure-in-rakhine-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=18 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=22 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240422062735/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-takes-rathedaung-its-eighth-town-seizure-in-rakhine-state/ }}</ref> * ၁၉ မတ်: ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကြောင့် လူစုဆောင်းရခြင်းအတွက် သံတွဲမြို့နယ်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၂၁ ဦး နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/resignations-03192024163107.html|title=Village heads quit in anger over military recruitment in Myanmar's Rakhine state|date=2024-03-19|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=7 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240407002128/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/resignations-03192024163107.html}}</ref> * ၂၂ မတ် ** လိုင်ဇာမြို့ဝန်းကျင်ရှိ ရှေ့တန်းစခန်းများအားလုံး၊ မြို့နယ် ၅ မြို့နယ်ရှိ တပ်ရင်းဌာနချုပ်များနှင့် [[ပါဂျောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်|ပါဂျောင်]]အနီးရှိ စခန်းများအပါအဝင် မြစ်ကြီးနား-ဗန်းမော်လမ်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ စစ်စခန်း ၅၀ ကျော်နှင့် ဗျူဟာကုန်း ၁၃ ခုအား ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA: Nine Myanmar Junta Strongholds Seized in Two Days |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-nine-myanmar-junta-strongholds-seized-in-two-days.html |work=The Irrawaddy |date=23 March 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111740/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-nine-myanmar-junta-strongholds-seized-in-two-days.html|archivedate=April 6, 2024}}</ref> ** မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ်သည် အခြားသော မွန်ပြည်နယ်အခြေစိုက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းကာ မလွှဲတောင်နှင့် [[ကလိန်အောင်မြို့|ကလိန်အောင်]]အကြား လမ်းတလျောက်တွင် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MSRF Vows to Cut Off Junta's Logistic Routes |url=https://www.bnionline.net/en/news/msrf-vows-cut-juntas-logistic-routes |work=Karen Information Center |date=22 March 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406070646/https://www.bnionline.net/en/news/msrf-vows-cut-juntas-logistic-routes|archivedate=April 6, 2024}}</ref> * ၂၄ မတ်: [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တည်ရှိရာ [[အမ်းမြို့နယ်]]တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။ တဆက်တည်းမှာပင် မကွေးတိုင်း၊ [[ငဖဲမြို့နယ်]]တွင်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Attacks Myanmar Junta's Rakhine Power Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacks-myanmar-juntas-rakhine-power-base.html |work=The Irrawaddy |date=29 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111814/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacks-myanmar-juntas-rakhine-power-base.html }}</ref> * ၂၅ မတ် : မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး) သည် မွန်အမျိုးသားတပ်မတော်အပါအဝင် မဟာမိတ်များဖြင့် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]]ရှိ [[ကော့ဘိန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်|ကော့ဘိန်း]]ရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Revolutionary Group Captures Kawt Bein Police Station, Seizes Weapons and Ammunition |url=https://www.bnionline.net/en/news/revolutionary-group-captures-kawt-bein-police-station-seizes-weapons-and-ammunition |work=Independent Mon News Agency |date=27 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509094009/https://www.bnionline.net/en/news/revolutionary-group-captures-kawt-bein-police-station-seizes-weapons-and-ammunition }}</ref> စစ်ကောင်စီက ကော့ဘိန်းနှင့် အနီးတဝိုက်အား လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပြန်လည် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Warships Unleash Firestorm on Mon Village After Police Station Seized |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-warships-unleash-firestorm-on-mon-village-after-police-station-seized.html |work=The Irrawaddy |date=29 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=29 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240429155525/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-warships-unleash-firestorm-on-mon-village-after-police-station-seized.html }}</ref> * ၂၇ မတ်: အမ်းမြို့နယ်ရှိ ဂဲလောင်နှင့် လုံးကောက်ရွာအနီးရှိ စစ်စခန်းများကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=2024-03-28|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/arakan-army-ninth-township-03282024045722.html|title=Myanmar ethnic army sets eyes on ninth township in Rakhine state|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=3 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240403204637/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/arakan-army-ninth-township-03282024045722.html}}</ref> * ၂၈ မတ်: ** မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့မှ စတင်ခဲ့သော တိုက်ပွဲများဖြင့် [[ဖာပွန်မြို့]]အား KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/knla-claims-seizure-of-karen-town-while-myanmar-junta-celebrates.html|title=knla claims seizure of karen town while myanmar junta celebrates|date=2024-03-19|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=2 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240402112349/https://www.irrawaddy.com/news/burma/knla-claims-seizure-of-karen-town-while-myanmar-junta-celebrates.html}}</ref> ** [[မိုးမောက်မြို့နယ်]]ရှိ တရုတ်နယ်စပ်ပေါ်ရှိ [[လွယ်ဂျယ်မြို့]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း နှစ်ခုကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref name="ir329">{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-another-town-more-bases-in-four-days-of-resistance-attacks.html|title=Myanmar Junta Loses Another Town, More Bases in Four Days of Resistance Attacks|date=2024-03-29|work=The Irrawaddy|access-date=2 May 2024|archivedate=24 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424112802/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-another-town-more-bases-in-four-days-of-resistance-attacks.html}}</ref> ** နွားထိုးကြီး ပီဒီအက်ဖ်နှင့် အခြားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့တို့ပူးပေါင်း၍ နွားထိုးကြီးမြို့ အရှေ့ဘက်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="ir329" /> * ၂၉ မတ် : [[နွားထိုးကြီးမြို့]] ရဲစခန်းနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးရုံးတွင် အခြေချထားသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား နွားထိုးကြီး ပီဒီအက်ဖ်နှင့် အခြားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့တို့ပူးပေါင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="ir329" /> * ၃၁ မတ် : [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ စစ်ကူများအား KNLA နှင့် ဘထူးတပ်ဖွဲ့တို့က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Loses More Bases, Scores of Troops in Five Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=1 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111832/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html|archivedate=April 6, 2024}}</ref> === ဧပြီ === * ၁ ဧပြီ - ဗန်းမော်-လွယ်ဂျယ်လမ်းအား ကေအိုင်အေက အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Loses More Bases, Scores of Troops in Five Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=1 April 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111832/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၄ ဧပြီ - [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]] အေလာလေတပ်စခန်း၊ တပ်မတော်စစ်ရုံးနှင့် မင်းအောင်လှိုင်၏နေအိမ်များသို့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က အသေခံဒရုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒရုံး ၃၀ ခန့်အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီက ၇ စင်းအား ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's military-ruled capital attacked by drones|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|work=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|date=4 April 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Drones Target Junta Chief's Residence, Military HQ and Airbase in Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|work=The Irrawaddy |date=4 April 2024}}</ref> * ၅ ဧပြီ - မြဝတီရှိ စစ်ကောင်စီမြို့စောင့်တပ်သည် KNLA ထံတွင် လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref> [https://www.bbc.com/news/world-asia-68750528 Myanmar military loses border town in another big defeat]. April 6, 2024. [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. Jonathan Head. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240406171044/https://www.bbc.com/news/world-asia-68750528|date=April 6, 2024}}</ref> * ၇ ဧပြီ - မြဝတီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိအစိုးရဝန်ထမ်းအချို့မှာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်းသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ ဝန်ထမ်းများနှင့် အခြားစစ်ပွဲရှောင်များအား သယ်ဆောင်ရန် [[မဲဆောက်မြို့]]သို့ လေယာဉ်ဆင်းသက်ရန် စစ်ကောင်စီက ထိုင်းအစိုးရအား တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2024/04/08/myanmar-army-in-myawaddy-asks-thailand-to-shelter-its-officials/ |title=Myanmar Army in Myawaddy Asks Thailand to Shelter its Officials |date=8 April 2024 |work=[[Khaosod]] |language=en}}</ref> * ၈ ဧပြီ - [[မော်လမြိုင်မြို့]]ရှိ [[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]သို့ ဒုတိယတပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] ရောက်ရှိနေစဉ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က ဒရုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/resistance-drones-strike-myanmar-militarys-se-command-during-junta-no-2s-visit.html |date=10 April 2024 |author=Ei Thinzar Myint |work=The Irrawaddy|title= Resistance Drones Strike Myanmar Military’s SE Command During Junta No. 2’s Visit|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240413025342/https://www.irrawaddy.com/news/resistance-drones-strike-myanmar-militarys-se-command-during-junta-no-2s-visit.html |archivedate=April 13, 2024|language=en}}</ref> * ၉ ဧပြီ - ** နံနက်ပိုင်းတွင် မြဝတီမြို့ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ထိုင်း-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးတံတားအား KNLA တပ်များက ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karen Ethnic Army Launches Final Push to Capture Myawaddy on Thai Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-ethnic-army-launches-final-push-to-capture-myawaddy-on-thai-border.html |date=9 April 2024 |work=The Irrawaddy |language=en}}</ref> ယင်းနောက် ခလရ ၂၇၅ ခြေလျင်တပ်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ [[ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော်]] (ယခင် ကရင်ပြည်နယ် [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]])က မြို့တွင်းတွင် လှည့်လည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military Battling to Prevent Complete Defeat in Town Near Thai Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-battling-to-prevent-complete-defeat-in-town-near-thai-border.html |work=The Irrawaddy |date=10 April 2024}}</ref> ** [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]၏ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပြည်သူ့ညီလာခံက ၁၉၈၂ ခုနှစ် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားဥပဒေ|မြန်မာနိုင်ငံသား ဥပဒေ]]ကို ရုပ်သိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=BHRN welcomes pledge by People’s Assembly to revoke 1982 Myanmar Citizenship Law |url=https://eng.mizzima.com/2024/04/18/9102 |work=Mizzima |date=18 April 2024}}</ref> * ၁၀ ဧပြီ - ည ၁၀ နာရီခန့်တွင် ခလရ ၂၇၅ အား KNLA တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ ကျော်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ မဲဆောက်မြို့သို့ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံက နယ်စပ်တွင် လုံခြုံရေးများ တိုးမြှင့်ချထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Troops Withdraw From Myawaddy Following Clashes |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-withdraw-from-myawaddy-following-clashes.html |work=The Irrawaddy |date=11 April 2024}}</ref> မြို့အား သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မြဝတီအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ကောင်စီက အောင်ဇေယျစစ်ဆင်ရေးဖြင့် စစ်ကူများ ပို့ဆောင်ခဲ့သော်လည်း ကျုံဒိုးမြို့အနီးတွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Spotlight on Thailand as Cornered Myanmar Junta Threatens Disaster on Border |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/guest-column/spotlight-on-thailand-as-cornered-myanmar-junta-threatens-disaster-on-border.html |work=The Irrawaddy |date=11 April 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=KNLA and Allied Forces Complete Epic Victory over all Junta |url=https://www.bnionline.net/en/news/knla-and-allied-forces-complete-epic-victory-over-all-junta |work=Than Lwin Times |date=11 April 2024}}</ref> * ၁၄ ဧပြီ - **မန္တလေးမြို့ သင်္ကြန်ပွဲကျင်းပနေစဉ် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လူ ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref> [https://news-eleven.com/article/290879 မန္တလေးမြို့ လမ်းလျှောက်သင်္ကြန် ပွဲတော် ဆိုင်ကယ်အပ်နှံရာ နေရာများတွင် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု၌ ကလေးငါးဦး အပါအဝင် ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာ ရရှိပြီး ၂၇ လမ်းနှင့် ၇၁ လမ်းထောင့်အား ယာဉ်ဝင်ခွင့် မပြုဘဲ လုံခြုံရေးတင်းကျပ်]. April 14, 2024. Eleven News {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240414153706/https://news-eleven.com/article/290879|date=April 14, 2024}}</ref> ** တချိန်တည်းမှာပင် ၁၀၇ မီလီမီတာ ရှော့တိုက်ဒုံးများကို [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]]အတွင်းသို့ ပီဒီအက်ဖ်များက မင်းအောင်လှိုင်အား ထိခိုက်စေရန် ပစ်လွှတ်ခဲ့သည်။ ဒုံးအချို့မှာ ပြင်ဦးလွင်ပြည်သူ့ဆေးရုံအား ထိမှန်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.bbc.com/burmese/articles/cn03r8kg7p0o How did the missile attack on Pyin Oo Lwin's DSA happen?] [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. April 15, 2024. {{Webarchive|url=https://ghostarchive.org/archive/3Ezkg|date=April 16, 2024}}</ref> *၁၅ ဧပြီ - ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်ရှိ [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[အာရက္ခတပ်တော်]]တို့ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ရိုဟင်ဂျာ ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.rfa.org/burmese/program_2/rohingya-killed-buthidaung-04152024043904.html ဘူးသီးတောင်တိုက်ပွဲ ရိုဟင်ဂျာ ၂၅ ဦးသေဆုံး၊ ၃၀၀၀ နီးပါး ထွက်ပြေးနေရ]. April 15, 2024. [[Radio Free Asia]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240415131654/https://www.rfa.org/burmese/program_2/rohingya-killed-buthidaung-04152024043904.html|date=April 15, 2024}}</ref> *၂၄ ဧပြီ - KNLA တပ်များ ဆုတ်ခွာသွားပြီးနောက် မြဝတီမြို့အား စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar’s Junta Recaptures Town That Was a Significant Gain for Rebels|url=https://www.nytimes.com/2024/04/24/world/asia/myanmar-junta-rebels-myawaddy.html|access-date=2024-04-26|website=[[NY Times]]}}</ref> *၂၇ ဧပြီ - ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းနှင့် ထောက်ပို့စခန်းအား KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Karen Troops Capture Another Myanmar Junta Base Near Thai Border|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-troops-capture-another-myanmar-junta-base-near-thai-border.html|access-date=2024-04-28|website=[[Irrawaddy]]}}</ref> === မေ === * ၂ မေ – စစ်မှုထမ်းသက်အတွင်းရှိသော အမျိုးသားများကို နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ အလုပ်လုပ်ခွင့်ကို စစ်ကောင်စီက ကန့်သတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-03 |title=Myanmar bans citizens leaving for work amid conscription drive |url=https://www.bbc.com/news/articles/cw8q9vx93q6o |access-date=2024-05-13 |website=BBC News |language=en-GB|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240510063056/https://www.bbc.com/news/articles/cw8q9vx93q6o|archivedate=May 10, 2024}}</ref> * ၇ မေ – ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင်သည် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ခေါင်းဆောင်းများ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း ခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-07 |title=Former Thai PM Thaksin seeks mediation role in Myanmar conflict |url=https://www.voanews.com/a/former-thai-pm-thaksin-seeks-mediation-role-in-myanmar-conflict/7601736.html |access-date=2024-05-13 |website=Voice of America |language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240513103532/https://www.voanews.com/a/former-thai-pm-thaksin-seeks-mediation-role-in-myanmar-conflict/7601736.html|archivedate=May 13, 2024}}</ref> * ၉ မေ – မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဆောမြို့နယ်ရှိ [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]အား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ၁၅ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၀ ခန့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery |url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/ |access-date=11 May 2024 |work=Myanmar Now |date=10 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ဆောမြို့နယ် အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူထပ်တိုးနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/saw-ahkyipanpalun-airstrikes-killed-05102024062647.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240510105003/https://www.rfa.org/burmese/program_2/saw-ahkyipanpalun-airstrikes-killed-05102024062647.html|archivedate=May 10, 2024|access-date=11 May 2024 |agency=Radio Free Asia |date=10 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=မကွေးတိုင်း၊ ကျောက်ထုမှာ စစ်ကောင်စီလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၅ ဦးထက်အနည်း သေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-magway/7605817.html |access-date=11 May 2024 |work=VOA Burmese |date=10 May 2024 |language=my|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240511033822/https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-magway/7605817.html|archivedate=May 11, 2024}}</ref> * ၁၁ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]]တွင် ရွာသား ၃၂ ဦးအား စစ်ကောင်စီတပ်သားများက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Zan |first1=Hein Htoo |title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces’ Massacre of 32 Civilians in Sagaing |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html |access-date=14 May 2024 |publisher=The Irrawaddy|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240515185531/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html |date=13 May 2024|archivedate=May 15, 2024}}</ref><ref name="dvb">{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force |url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/ |access-date=14 May 2024|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240514212416/https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|archivedate=May 14, 2024 |work=DVB |date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blazevic |first1=Igor |title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar? |url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844 |access-date=14 May 2024 |publisher=Mizzima |date=13 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240526144626/https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|archivedate=May 26, 2024}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ဘူးသီးတောင်မြို့]]အား [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=18 May 2024 |title=AA Claims Seizure of Buthidaung Near Bangladesh Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-claims-seizure-of-buthidaung-near-bangladesh-border.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240518132145/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-claims-seizure-of-buthidaung-near-bangladesh-border.html |archivedate=18 May 2024 |access-date=20 May 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၂၀ မေ - ** [[ကျီခါးမြို့]]နှင့် [[တွန်းဇံမြို့]]များကို ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=20 May 2024 |title=Two towns Near India Border in Myanmar Captured by Chin Resistance Groups |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/two-towns-near-india-border-in-myanmar-captured-by-chin-resistance-groups.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240520104736/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/two-towns-near-india-border-in-myanmar-captured-by-chin-resistance-groups.html |archivedate=20 May 2024 |access-date=20 May 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> ** မွန်ပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်နှင့် မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ်တို့ စစ်ရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=20 May 2024 |title=Two Mon Armies Unite to Defeat Anti Junta Forces in Mon State |url=https://www.bnionline.net/en/news/two-mon-armies-unite-defeat-anti-junta-forces-mon-state |work=Than Lwin Times}}</ref> ===ဇွန်=== * ၂ ဇွန် - [[သံတွဲမြို့နယ်]]၊ [[ငပလီကမ်းခြေ]]အနီး သံတွဲ-တောင်ကုတ်လမ်းတလျောက် ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အေအေ က [[ဂေါ့ရွာ]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army 'Less Than 2 KM' From Myanmar's Thandwe Airport |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-less-than-2-km-from-myanmars-thandwe-airport.html |date=4 June 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၇ ဇွန် – ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[သံတွဲမြို့နယ်]] [[ဆင်ခေါင်းရွာ၊ ဆင်ခေါင်း|ဆင်ခေါင်းရွာ]]တွင် အာရက္ခတပ်တော်နှင့် ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဟုဆိုကာ ရွာသား ၆၀ ကျော်အား စစ်ကောင်စီက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Attacks Kill Over 60 Rakhine Villagers|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-attacks-kill-over-60-rakhine-villagers.html|access-date=2024-06-11|website=[[The Irrawaddy|Irrawady]]}}</ref> * ၈ ဇွန် - မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် တစ်နိုင်ငံလုံးအား ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် အမှတ် ၈ ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် တပ်မတော်က ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-launches-fierce-offensive-to-retake-only-highway-in-southern-myanmar.html Junta Launches Fierce Offensive to Retake Only Highway in Southern Myanmar]. June 14, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> * ၉ ဇွန် - ပြည်နယ်တွင်းမှ စစ်ကောင်စီအား တွန်းထုတ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သော ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး အား စတင်ကြောင်း ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းနောက် [[မတူပီမြို့]]ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=15 June 2024 |title=Operation Chin Brotherhood Sees Swift Success Against Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/operation-chin-brotherhood-sees-swift-success-against-myanmar-junta-troops.html |access-date=16 June 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၁၁ ဇွန် - [[ဆဒုံးမြို့]]အား [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ကချင်ပြည်နယ်တွင်းရှိ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများအားလုံးအား စစ်ကောင်စီက လက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-myanmar-juntas-last-remaining-china-trade-route-in-kachin-state.html KIA Seizes Myanmar Junta’s Last Remaining China Trade Route in Kachin State]. June 14, 2024. [[The Irrawaddy]].</ref> [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]မှ တစ်မိုင်အကွာတွင်ရှိသော စစ်စခန်းအား တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ Resistance forces capture outpost, prisoners near Myanmar army’s northwestern regional headquarters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240919002531/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ |date=19 September 2024 }}. [[Myanmar Now]]. June 14, 2024</ref> * ၁၅ ဇွန် - အာရက္ခတပ်တော်သည် [[တောင်ကုတ်မြို့]]အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Launches Offensive to Capture Tanungup |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-launches-offensive-capture-tanungup |date=17 June 2024 |work=Narinjara}}</ref> *၁၇ ဇွန် - [[သိုင်းချောင်းရွာ]]အနီးရှိ ဒွါရဝတီရေတပ်စခန်းကို စစ်ကောင်စီက စွန့်ခွာခဲ့ရာ [[ကျောက်ဖြူမြို့]]ပြင်ပတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fierce fighting breaks out near Myanmar naval base in Rakhine |url=https://myanmar-now.org/en/news/fierce-fighting-breaks-out-near-myanmar-naval-base-in-rakhine/ |date=18 June 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=7 September 2024 |archivedate=18 June 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240618194426/https://myanmar-now.org/en/news/fierce-fighting-breaks-out-near-myanmar-naval-base-in-rakhine/ }}</ref> * ၂၀ ဇွန် - တောင်ကုတ်-ပန်းတောင်းလမ်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းအား အေအေတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၆၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Ambushes Junta Troops en route to Taungup |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-ambushes-junta-troops-en-route-taungup |date=22 June 2024 |work=Narinjara}}</ref> * ၂၃ ဇွန် - [[သံတွဲလေဆိပ်]]အား [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-seizes-thandwe-airport-near-rakhines-ngapali-beach-local-sources-say.html AA Seizes Thandwe Airport Near Rakhine’s Ngapali Beach, Local Sources Say] [[The Irrawaddy]]. Roe Kyaw. June 24, 2024</ref> * ၂၄ ဇွန် - [[အမ်းမြို့နယ်]]ရှိ တောဟိန်းတောင် စခန်းအား အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.narinjara.com/news/detail/66797e0c452b71b584792349 AA fully captures Taw Hein Taung tactical operation command in Ann]. Thinzar New. June 24, 2024. Narinjara News.</ref> * ၂၆ ဇွန် ** အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအား ချိုးဖောက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီအား ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် စစ်ဆင်ရေးများ စတင်မည်ဖြစ်ကြောင်း [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က ကြေညာပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် [[နောင်ချိုမြို့]]အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=26 June 2024 |title=TNLA Seizes Town and Myanmar Regime Positions in Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-seizes-town-and-myanmar-regime-positions-in-northern-shan-state.html |url-status=live |access-date=27 June 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> ** သံတွဲမြို့ရှိ လက်ကျန်စစ်ကောင်စီစခန်းနှစ်ခုနှင့် ငပလီကမ်းခြေတို့အား အေအေက စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting on Famous Ngapali Beach -AA Army tries to Knock Out 2 last Junta bases in Thandwe |url=https://www.bnionline.net/en/news/fighting-famous-ngapali-beach-aa-army-tries-knock-out-2-last-junta-bases-thandwe |date=27 June 2024 |work=Development Media Group}}</ref> === ဇူလိုင် === * ၃ ဇူလိုင် - [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] က [[ကျောက်မဲမြို့]]အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=3 July 2024 |title=Myanmar's MNDAA Launches Offensive to Seize Northern Shan Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-mndaa-launches-offensive-to-seize-northern-shan-capital.html |access-date=15 July 2024 |website=The Irrawaddy}}</ref> * ၇ ဇူလိုင် - [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သံတွဲလေဆိပ်အား သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀၀ ခန့်သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA captures Thandao Airport; More than 400 members of the military council were killed and the remaining battalion continued to attack |url=https://bur.mizzima.com/2024/07/07/26608 |date=7 July 2024 |work=Mizzima |language=my}}</ref> * ၉ ဇူလိုင် - ငပလီကမ်းခြေအား အာရက္ခတပ်တော် က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army: Final Myanmar Junta Base Seized in Ngapali |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-final-myanmar-junta-base-seized-in-ngapali.html |date=13 July 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၁၁ ဇူလိုင် - စစ်ကောင်စီနှင့် သဘောတူညီမှုရယူပြီးနောက် [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တန့်ယန်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Maung |first=Myat Pan, Min |date=2024-07-12 |title=Wa army takes control of town in northern Shan State |url=https://myanmar-now.org/en/news/wa-army-takes-control-of-town-in-northern-shan-state/ |access-date=2024-07-15 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 July 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240727145339/https://myanmar-now.org/en/news/wa-army-takes-control-of-town-in-northern-shan-state/ }}</ref> * ၁၃ ဇူလိုင် - ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[မိုင်းရယ်မြို့]]အား [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း]]က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Wansai |first=Sai |date=2024-07-15 |title=CHANGING CONFLICT PATTERN IN NORTHERN SHAN STATE: Tangyan, Mongyai and ethnic rivalry |url=https://english.shannews.org/archives/27234 |access-date=2024-07-15 |website=Shan Herald Agency for News |language=en-US}}</ref> * ၁၅ ဇူလိုင် - သံတွဲထောင်ကို ၂၀၂၄ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် မြို့ပေါ်ရှိ လက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်းကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ မြို့အား အလုံးစုံထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=AA Seizes Thandwe Prison, Consolidates Control Over Town|url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-thandwe-prison-consolidates-control-over-town|access-date=2024-07-17|website=Burma News International|language=en}}</ref> * ၁၇ ဇူလိုင် - **[[နေပြည်တော်လေဆိပ်]]အား ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က ရှော့တိုက်ဒုံးများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သော်လည်း အသေအပျောက် မရှိခဲ့ပေ။<ref>[https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport Myanmar junta opponents launch rocket attack on capital airport]. [[Agence-France Presse]]. July 17, 2024.</ref> ** [[စဉ့်ကူးမြို့]]အား မန္တလေးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Mandalay PDF Seizes Singu Township From Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/mandalay-pdf-seizes-singu-township-from-myanmar-junta.html|work=The Irrawaddy |date=20 July 2024}}</ref> * ၂၀ ဇူလိုင် - ** "Operation Rung" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် CDF-ဟားခါး သည် ဟားခါးမြို့မရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးခံ ၆၂ ဦးအား ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance Forces Raid Police Station in Hakha, Chin State, Freeing Over 60 Detainees |url=https://www.bnionline.net/en/news/resistance-forces-raid-police-station-hakha-chin-state-freeing-over-60-detainees |date=22 July 2024 |work=Khonumthung News}}</ref> ** ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ဇူလိုင် ၃၁ အထိ သက်တမ်းတိုးခဲ့ရာ တရုတ်၏ ဖိအားများကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Alliance Agrees to Extend Ceasefire With Junta in Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/politics/myanmar-alliance-agrees-to-extend-ceasefire-with-junta-in-shan-state.html |work=The Irrawaddy |date=22 July 2024}}</ref> On the same day, despite the ceasefire, junta reinforcements launched renewed attacks on Kyaukme.<ref>{{cite news |title=At least eight civilians killed in Myanmar junta attacks near Shan State town |url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-eight-civilians-killed-in-myanmar-junta-attacks-near-shan-state-town/ |work=Myanmar Now |date=22 July 2024 |accessdate=7 October 2024 |archivedate=7 October 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241007104228/https://myanmar-now.org/en/news/at-least-eight-civilians-killed-in-myanmar-junta-attacks-near-shan-state-town/ }}</ref> * ၂၂ ဇူလိုင် - ထန်တလန်မြို့ရှိ လက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်းများအား သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦးနှင့် မဟာမိတ်များက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ထန်တလန်-ဟားခါးလမ်းပေါ်ရှိ စခန်းအများအပြားကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref name=thantlang2024>{{cite news |title=CNA Warns Myanmar Junta Troops to Surrender in Thantlang After Last Base Falls |url= https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/cna-warns-myanmar-junta-troops-to-surrender-in-thantlang-after-last-base-falls.html |work=The Irrawaddy |date=7 August 2024}}</ref> * ၂၅ ဇူလိုင် - [[မိုးကုတ်မြို့]]အား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=TNLA, PDF Seize Myanmar's Ruby Hub Mogoke From Junta |url= https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-pdf-seize-myanmars-ruby-hub-mogoke-from-junta.html |work=The Irrawaddy |date=25 July 2024}}</ref> * ၂၇ ဇူလိုင် - ** ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး နှင့် ဇိုမီးတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တို့ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် [[အိုက်ဇောမြို့]]တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title= Chin National Front and Zomi Revolutionary Group meeting agreed on 3 points |url= https://bur.mizzima.com/2024/07/28/28515 |date=28 July 2024 |work=Mizzima |language=my}}</ref> ** ပြင်ပဆက်ဆံရေးရုံးများအား ကာကွယ်ရန်အတွက် ဝ တပ်ဖွဲ့များသည် MNDAA နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ထံမှ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် လားရှိုးမြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title= Myanmar's Wa Army Moves Forces Into Lashio |url= https://www.irrawaddy.com/news/ethnic-issues/myanmars-wa-army-moves-forces-into-lashio.html |work=The Irrawaddy |date=29 July 2024}}</ref> * ၃၀ ဇူလိုင် - လားရှိုးမြို့သို့ စစ်ကူလာရောက်သော စစ်ကောင်စီတပ်အား MNDAA တပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အများအပြားထိခိုက်သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MNDAA Ambushes Junta Reinforcement Convoy Heading to Lashio, Inflicts Heavy Casualties |url= https://www.bnionline.net/en/news/mndaa-ambushes-junta-reinforcement-convoy-heading-lashio-inflicts-heavy-casualties |work=Shan Herald Agency for News |date=31 July 2024}}</ref> * ၃၁ ဇူလိုင် - **[[အင်းလေးကန်]]အနီး စစ်ကောင်စီစခန်းအား [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]နှင့် မဟာမိတ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ** မြို့တွင်းရှိ စစ်ကောင်စီလက်ကျန်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် TNLA တပ်ဖွဲ့များသည် [[မိုးမိတ်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Surrenders Third Town to TNLA in Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-surrenders-third-town-to-tnla-in-northern-shan-state.html |work=The Irrawaddy |date=1 August 2024}}</ref> === ဩဂုတ် === === စက်တင်ဘာ === * ၄ စက်တင်ဘာ - [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ရောက်ရှိနေစဉ်အတွင်း [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က လက်နက်ကြီးများဖြင့် လုပ်ကြံရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-09-05 |title=Myanmar Junta Boss Targeted in Artillery Attack While Visiting Karenni Capital|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-boss-targeted-in-artillery-attack-while-visiting-karenni-capital.html|access-date=2024-09-06 |website=The Irrawaddy}}</ref> * ၈ နှင့် ၉ စက်တင်ဘာ - ပေါက်တောမြို့နှင့် မောင်တောမြို့ရှိ ဆေးခန်းတစ်လုံး၊ ကုလသမဂ္ဂ အဆောက်အဦးတစ်ခုနှင့် အကျဉ်းစခန်းနှစ်ခုတို့အား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု အာရက္ခတပ်တော်က ဆိုသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-airstrikes-kill-regime-detainees-arakan-army.html Myanmar Junta Airstrikes Kill Regime Detainees: Arakan Army]. [[The Irrawaddy]]. September 10, 2024</ref> * ၁၀ စက်တင်ဘာ - ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ရည်ရွယ်သူ ၂၇ ဦးအပါအဝင် စစ်မှုထမ်းရန် ခေါ်ဆောင်ခြင်းခံရသူ ၂၉ ဦးသည် စစ်ကောင်စီတပ်သားနှစ်ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး အများစုသည် ကေအန်ယူထိန်းချုပ်နယ်မြေသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ပြီး ၂၂ ဦးမှာ ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/knu-myanmar-junta-conscripts-kill-guards-and-escape.html KNU: Myanmar Junta Conscripts Kill Guards and Escape]. Brian Wei. September 12, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၂ စက်တင်ဘာ- [[ဖားကန့်မြို့]]ပြင် [[ဆိုင်းတောင် (ရွာဟောင်း)ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်|ဆိုင်းတောင်]]ရှိ ရဲစခန်းအား ကေအိုင်အေ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-seize-police-station-near-myanmars-ruby-hub-hpakant.html KIA Seize Police Station Near Myanmar’s Ruby Hub Hpakant] Brian Wei. September 13, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၃ စက်တင်ဘာ - သင်တန်းလေ့ကျင့်ခန်းဆင်းနေစဉ်အတွင်း ယာဂီမုန်တိုင်းကြောင့် ရေကြီးမှုအတွင်း ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/18-myanmar-resistance-medics-die-in-karenni-floods.html 18 Myanmar Resistance Medics Die in Karenni Floods] September 14, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၈ စက်တင်ဘာ- [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] သို့မဟုတ် တရုတ်နှင့် မြန်မာအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သူများနှင့် ပူးပေါင်းမည်မဟုတ်ကြောင်း MNDAA က ကြေညာခဲ့သည်။ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန်မှလွဲ၍ စစ်ကောင်စီအစိုးရအား တိုက်ခိုက်မည့် စစ်ရေးများအားလုံးကိုလည်း ရပ်တန့်ကြောင်း ထပ်မံကြေညာခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/mndaa-declares-no-military-or-political-alliance-nug-will-not-launch-offensives-mandalay-and MNDAA Declares No Military or Political Alliance with NUG, Will Not Launch Offensives in Mandalay and Taunggyi Cities] September 19, 2024. [[Mizzima]]</ref> *၂၀ စက်တင်ဘာ - [[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]]ရှိ [[သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ]]အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုအား လားဟူပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/junta-and-militia-launch-joint-attack-rcss-base-mongping-shan-state Junta and militia launch joint attack on RCSS base in Mongping, Shan State] [[Burma News International|Shan State Herald for News]]. September 20, 2024</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/articles/c78dw7v9jjeo September 21st Nationwide News Summary: What RCSS Says About the Military Council Resuming Battle] [[British Broadcasting Corporation]]. September 21, 2024</ref> *၂၆ စက်တင်ဘာ- တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် PDF များအား လက်နက်စွန့်ကာ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ကြရန် စစ်ကောင်စီက ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.france24.com/en/live-news/20240926-myanmar-junta-invites-armed-groups-to-stop-fighting-start-talks Myanmar junta invites armed groups to stop fighting, start talks]. September 26, 2024. [[Agence-France Presse]]</ref><ref>[https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-urges-armed-opposition-join-political-fold-elections-2024-09-26/ Myanmar junta urges armed opposition to join political fold in elections] September 26, 2024. [[Reuters]].</ref> *၂၉ စက်တင်ဘာ - [[ချီဖွေမြို့]]အား ကေအိုင်အေ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-says-it-controls-rare-earth-mining-hub-chipwi-in-myanmars-kachin.html KIA Says It Controls Rare-Earth Mining Hub Chipwi in Myanmar’s Kachin] Brian Wei. October 1, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> === အောက်တိုဘာ === *၁ အောက်တိုဘာ – MNDAA ထိန်းချုပ်ထားသော [[လားရှိုးမြို့]]ကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က ဗုံးကြဲခဲ့သဖြင့် ၈၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/residents-flee-lashio-amid-indiscriminate-air-raids-by-myanmar-junta.html Residents Flee Lashio Amid Indiscriminate Air Raids by Myanmar Junta] [[The Irrawaddy]]. October 4, 2024</ref> * ၃ အောက်တိုဘာ - အာဆီယံ၊ ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ကုလသမဂ္ဂနှင့် NUG တို့သည် ဂျကာတာတွင်ပြုလုပ်မည့် ဒေသတွင်းဆွေးနွေးပွဲတွင် တွေ့ဆုံကြလိမ့်မည်ဟု အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံက ကြေညာခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီအစိုးရသည် ယင်းဆွေးနွေးပွဲအား တက်ရောက်မည်မဟုတ်ပေ။<ref> [https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-hosts-international-meeting-myanmar-with-un-junta-rivals-sources-say-2024-10-04/ Indonesia hosts international meeting on Myanmar with UN, junta rivals, sources say] Shoon Naing and Poppy Mcpherson. October 4, 2024. [[Reuters]]</ref> <ref>[https://myanmar-now.org/en/news/indonesia-to-host-discussions-on-myanmar-conflict-diplomat/ Indonesia to host discussions on Myanmar conflict: diplomat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007092040/https://myanmar-now.org/en/news/indonesia-to-host-discussions-on-myanmar-conflict-diplomat/|date=7 October 2024}}. October 4, 2024. [[Agence France-Presse]]</ref> *၈ အောက်တိုဘာ – စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ် နယ်စပ်ရှိ ပင်လည်ဘူးမြို့ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ် ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပင်လည်ဘူးကို စစ်ဆင်ရေးစတင်ခဲ့ပြီး ရက် ၅၀ ကျော်အကြာတွင် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/resistance-hails-huge-blow-for-myanmar-junta-in-pinlebu.html Resistance Hails Huge Blow for Myanmar Junta in Pinlebu]</ref> *၉ အောက်တိုဘာ – သီပေါမြို့နယ်ရှိ လက်ကျန်စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/tnla-targets-final-myanmar-junta-stronghold-in-hsipaw-township.html TNLA Targets Final Myanmar Junta Stronghold in Hsipaw Township] [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၀ အောက်တိုဘာ – စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ဘုတလင်မြို့နယ်တွင်းရှိ [[ကျောက်အိုး (မြောက်)ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်|ကျောက်အိုး (မြောက်)ရွာ]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ခဲ့သည်ဟု ဒေသခံများက ဆိုသည်။ * ၁၅ အောက်တိုဘာ – ** သီပေါမြို့နယ်ရှိ ခမရ ၅၀၃ နှင့် ၅၀၄ တို့အား တိုက်ခိုက်ခဲ့စဉ်က ဖမ်းဆီးရမိသော စစ်ကောင်စီမိသားစုဝင် ၁၉၁ ဦးအား လွှတ်ပေးခဲ့သည်ဟု တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် က ဆိုသည်။ ** [[ပန်ဝါမြို့]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီ[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (ယခင် [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]]) တပ်ရင်းကို ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ <ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-allied-border-battalion-falls-in-kachin-rare-earth-hub.html Myanmar Junta-Allied Border Battalion Falls in Kachin Rare Earth Hub]</ref> *၁၆ အောက်တိုဘာ – သုံးလအကြာတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် သီပေါမြို့ရှိ နောက်ဆုံးလက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်း အမှတ် ၂၃ ခြေမြန်တပ်ရင်းကို တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ** ချင်းပြည်နယ်တွင်းရှိ စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့များအား သင်တန်းပေးမည့် [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာတပ်ဦး]] ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>[https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/11/13/why-i-left-us-deep-south-to-fight-in-myanmar-civil-war/ Why I left the US Deep South to fight in Myanmar’s brutal civil war]. [[The Daily Telegraph|The Telegraph]]. Sarah Newey. November 13, 2024</ref><ref>[https://illwill.com/the-revolution-in-myanmar The Revolution in Myanmar]. Ill Will. September 13, 2024</ref><ref>[https://libcom.org/article/statement-anti-fascist-internationalist-front-myanmar-15th-october-2024 Statement from "Anti-Fascist Internationalist Front" Myanmar]. [[Libcom.org]]. October 15, 2024</ref> * ၁၇ အောက်တိုဘာ – မူဆယ်မြို့မှ မိနစ်သုံးဆယ်အကွာရှိ ကျေးရွာတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် MNDAA တို့ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဒေသခံများက ဆိုသည်။ * ၂၁ အောက်တိုဘာ – တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် [[ကန်ပိုက်တီမြို့]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ (ယခင် [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]]) တပ်ရင်း ၁၀၀၃ ကို ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်အောက်တွင် တပ်ရင်း ၁၀၀၁ သာ ကျန်ရှိတော့သည်။ * ၂၅ အောက်တိုဘာ – ** တပ်မတော် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တည်ရှိရာ အမ်းမြို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Encircle Myanmar Junta Western Command in Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-encircle-myanmar-junta-western-command-in-rakhine-state.html |work=The Irrawaddy |language=en}}</ref> ** ဖလမ်းမြို့အနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တို့ ထိတွေ့တို်က်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=About 90 Per Cent of Falam Town Residents Flee Fighting |url= https://www.bnionline.net/en/news/about-90-cent-falam-town-residents-flee-fighting |work=Khonumthung News |date=8 November 2024}}</ref> * ၂၇ အောက်တိုဘာ – ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး တစ်နှစ်ပြည့်ကာလတွင် [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]က [[အညာ]]ဒေသတွင် စစ်ဆင်ရေးများ ဖော်ဆောင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>[https://myanmar-now.org/en/news/bpla-troops-to-relocate-to-myanmars-dry-zone/ BPLA troops to relocate to Myanmar’s dry zone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241201101652/https://myanmar-now.org/en/news/bpla-troops-to-relocate-to-myanmars-dry-zone/ |date=1 December 2024 }} Maung Shwe Wah. [[Myanmar Now]]. October 28, 2024</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/articles/c7896ej9qv5o အညာဒေသမှာ စစ်ဆင်ရေးတွေ လုပ်မယ်လို့ BPLA ပြော] [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. October 28, 2024</ref> * ၂၈ အောက်တိုဘာ - လားရှိုးမြို့ရှိ အကျဉ်းထောင်မှ ဖမ်းဆီးခံ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀ ကျော် ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=80 Junta Soldiers Break Out of Jail in Lashio|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/80-junta-soldiers-break-out-of-jail-in-lashio.html|date=November 11, 2024|work=The Irrawaddy |language=en}}</ref> * ၂၉ အောက်တိုဘာ – ကရင်နီလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ငယ်များ စုပေါင်းကာ [[ကယန်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>[https://www.rfa.org/burmese/news/kayan-national-army-10292024140039.html ကယန်းအမျိုးသားတပ်မတော် ဖွဲ့စည်း]. [[Radio Free Asia]]. October 29, 2024</ref><ref>[https://moemaka.net/eng/2024/10/formation-of-the-kayan-national-army-kna/ Formation of the Kayan National Army (KNA)]. MoemaKa: Burmese Community News. October 31, 2024</ref><ref>[https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/new-ethnic-army-hopes-to-represent-all-kayan-people.html/ New Ethnic Army Hopes to Represent All Kayan People]. Saw Lwin. November 6, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> * ၃၁ အောက်တိုဘာ- ကေအိုင်အေနှင့် ပီဒီအက်ဖ်တပ်ဖွဲ့များသည် မြစ်ကြီးနားခရိုင်ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ် တပ်ရင်း ၁၀၀၁ ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားများ တရုတ်နယ်စပ်ဖက်သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-final-border-force-hq-despite-chinese-pressure.html KIA Seizes Final Border Force HQ Despite Chinese Pressure] [[The Irrawaddy]]. November 1, 2024</ref> === နိုဝင်ဘာ === *၁ နိုဝင်ဘာ - မန္တလေးလားရှိုးလမ်းမကြီးပေါ်ရှိ ရှမ်းမြောက်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစပ်ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] နှင့် အခြားအဖွဲ့များက ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-fights-myanmar-junta-for-key-road-junction.html TNLA Fights Myanmar Junta for Key Road Junction] [[The Irrawaddy]]</ref> *၂ နိုဝင်ဘာ - ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ဖီမောမြို့ကို ကေအိုင်အေနှင့် မဟာမိတ်တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-town-on-chinese-border.html "KIA Seizes Town on Chinese Border" by The Irrawaddy, November 4, 2024]</ref> * ၅ နိုဝင်ဘာ - နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်မှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်မည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား လုပ်ကြံရန် ရည်ရွယ်ပျံသန်းလာသည့် ဒရုန်းသုံးစင်းကို တပ်မတော်က လယ်ဝေးမြို့နယ်တွင် ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-foils-drone-attack-on-min-aung-hlaing.html Myanmar Junta Foils Drone Attack on Min Aung Hlaing]. November 6, 2024. [[The Irrawaddy]].</ref> *၇ နိုဝင်ဘာ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိုင်မြို့ရှိ ရဲစခန်းကို ဂျိုကာပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့နှင့် ပီဒီအက်ဖ်များက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ရဲအရာရှိနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://eng.mizzima.com/2024/11/10/16085 Two police officers killed in resistance attack in Myanmar’s Myaing township] [[Mizzima]]. November 10, 2024</ref> *၉ နိုဝင်ဘာ - တပ်မတော်၏ ကျူဆိပ် အခြေစိုက်စခန်းကို KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဖာပွန်မြို့သို့ ရိက္ခာလမ်းကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-rebels-seize-key-junta-base-near-papun.html Karen Rebels Seize Key Junta Base Near Papun] November 13, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၃ နိုဝင်ဘာ - တောင်သာမြို့နယ်ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ရုပ်သံမှတ်တမ်းကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ပီဒီအက်ဖ်တပ်ဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web | url=https://www.instagram.com/reel/DCTKGPvsMxB/?igsh=MWxoeXg0bGxoZG00eQ== | title=Instagram }}</ref> *၁၄ နိုဝင်ဘာ - သရုပ်ဆောင် ရန်အောင်၏ နေအိမ်အား မိုင်းဖြင့် ဖောက်ခွဲခဲ့ရာ အနည်းငယ် ပျက်စီးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းနေသည့် ဖျော်ဖြေရေးသမားများအား သတိပေးသည့်အနေဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု Dark Shadow အဖွဲ့က ဆိုသည်။<ref>[https://www.narinjara.com/news/detail/67376cd58ba19a5164db656e Residence of Renowned Actor Yan Aung, Host to Junta Leader Min Aung Hlaing at Airport, Targeted with Minor Explosive Incident]. Narinjara News. November 14, 2024. Lu Htet Naing</ref> *၂၁ နိုဝင်ဘာ - တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ရှိ ကန်ပိုက်တီမြို့ကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် မိသားစုများ တရုတ်နိုင်ငံတွင်းသို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-chinese-border-town-from-myanmar-junta.html KIA Seizes Chinese Border Town From Myanmar Junta]</ref> *၂၄ နိုဝင်ဘာ - ၁၇ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ရခိုင်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကုတ်မြို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-seizes-rakhines-taungup-but-battle-continues.html AA Seizes Rakhine’s Taungup, but Battle Continues]</ref> *၂၅ နိုဝင်ဘာ - နိုဝင်ဘာ ၂၅ နှင့် ၂၆ ရက်များအတွင်း လွိုင်ကော်မြို့၏ ကျေးရွာဒေသများတွင် ကရင်နီတပ်မတော်နှင့် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-prevents-myanmar-junta-army-unit-from-reaching-loikaw.html Karenni Resistance Prevents Myanmar Junta Army Unit from Reaching Loikaw]</ref> *၂၆ နိုဝင်ဘာ - [[၂၀၂၄]] ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းက ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]ရှိ လုမ်သဲ (Lumte) ရွာကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ခြောက်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အိမ်ခြေ ၈၀ ခန့်ရှိ လုံသဲမ်ရွာ ကျေးရွာဆေးပေးခန်း၊ ဘုရားကျောင်း အပါအဝင် နေအိမ်ခြောက်လုံးခန့် ပျက်စီးသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|title=ဖလမ်းမြို့၊လုံသဲမ်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဆေးပေးခန်းကိုစစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ၊ ၆ ဦးသေဆုံး|accessdate=2025-6-22|publisher=Myanmar Now|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622135026/https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|archivedate=2025-6-22}}</ref> ===ဒီဇင်ဘာ=== *၄ ဒီဇင်ဘာ - ဗန်းမော်နှင့် မန်စီမြို့များရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များကို ကေအိုင်အေနှင့် မဟာမိတ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဗန်းမော်မြို့အနီးရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ ၏ ရှေ့တန်းစခန်းများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Hein Htoo Zan |date=4 December 2024 |title=KIA Advances in Kachin State, Captures Junta outposts |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-advances-in-kachin-state-captures-junta-outposts.html |language=en}}</ref> * ၈ ဒီဇင်ဘာ - **မောင်တောမြို့ပြင်ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ်ရင်း ၅ ၏ စခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မောင်တောမြို့နယ်ကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-takes-complete-control-of-myanmar-bangladesh-border-after-seizing-maungdaw.html AA Takes Complete Control of Myanmar-Bangladesh Border After Seizing Maungdaw]</ref> **ချင်းပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဟားခါးနှင့် ထန်တလန်မြို့အကြား သီးမစ်လွင်ပြင်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/chin-forces-capture-strategic-myanmar-plain-between-hakha-and-thantlang.html Chin Forces Capture Strategic Myanmar Plain Between Hakha and Thantlang]</ref> **တပ်မတော်၏ လက်နက်ကြီးကြောင့် [[မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]မှ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/two-nmsp-soldiers-injured-explosion-caused-military-junta-shelling Two NMSP Soldiers Injured in Explosion Caused by Military Junta Shelling] [[Burma News International|Independent Mon News Agency]]. December 23, 2024</ref> *၁၀ ဒီဇင်ဘာ - ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ချင်းပြည်နယ်မြို့တော် ဟားခါး၏ မြောက်ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသည့် [[ချွန်ကျုံးရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်|ချွန်ကျုံးရွာ]]ကို လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မိသားစုဝင်လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၉ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြသည်။<ref>{{Cite web|title=ဟားခါး ချွန်ကျုံးကျေးရွာ စစ်ကောင်စီ ဗုံး ၂ ကြိမ်ကြဲ ၄ ဦး သေဆုံး၊ ၉ ဦး ဒဏ်ရာရ|url=https://burmese.voanews.com/a/sac-airstrike-on-chin-village/7895668.html|publisher=VOA Burmese|accessdate=2025-6-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622133332/https://burmese.voanews.com/a/sac-airstrike-on-chin-village/7895668.html|archivedate=2025-6-22}}</ref> *၂၁ ဒီဇင်ဘာ - [[ချင်းညီနောင်]]အဖွဲ့သည် [[ကန်ပက်လက်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/chin-resistance-forces-take-kanpetlet-town Chin Resistance Forces Take Kanpetlet Town] [[Burma News International|Khonumthung News]] December 23, 2024</ref> *၂၉ ဒီဇင်ဘာ - [[ဂွမြို့]]ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Myanmar's Army takes a major town, says ready for talks|url=https://www.rfa.org/english/myanmar/2024/12/30/rakhine-arakan-army-gwa/|website=Radio Free Asia|access-date=2 Jan 2025|date=30 December 2024}}</ref> == ၂၀၂၅ == ===ဇန်နဝါရီ=== === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၃ ဖေဖော်ဝါရီ - မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]ရှိ မယ်ပလဲ့ စစ်ကောင်စီစခန်းကို [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကေအန်အယ်လ်အေ]]ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Irrawady |first=The |date=3 February 2025 |title=Karen-Led Rebels Seize Myanmar Junta Base in Mon State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-led-rebels-seize-myanmar-junta-base-in-mon-state.html |work=The Irrawady}}</ref> * ၄ ဖေဖော်ဝါရီ - ကချင်ပြည်နယ်၊ [[ဗန်းမော်မြို့]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုကို [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=The Irrawady |title=Myanmar Junta Headquarters Falls in Key Kachin Town |url=https://www.irrawaddy.com/category/news/war-against-the-junta |work=The Irrwaddy}}</ref> * ၆ ဖေဖော်ဝါရီ - ကယားပြည်နယ်၊ [[လွိုင်ကော်မြို့]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားများစွာ သေဆုံးခဲ့ပြီး အချို့ကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |author=War Noir |date=6 February 2025 |title=#Myanmar (#Burma): Karenni Forces (#KNDF) raided Military Junta Base in #Loikaw, #Kayah State. Several soldiers were killed and captured.|url=https://x.com/war_noir/status/1887461602376487327|website=Twitter}}</ref>{{Better source needed|date=February 2025}} * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အစပ်ရှိ [[မိုးဗြဲမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းသော စစ်ကောင်စီတပ်အား ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Htoo Zan |first=Hein |date=7 February 2025 |title=Karenni Rebels Advance on Key Shan Town |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karenni-rebels-advance-on-key-shan-town.html |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၈ ဖေဖော်ဝါရီ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[စလင်းမြို့နယ်]]တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရေယာဉ်ကို [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title= #Myanmar (#Burma) 🇲🇲: People's Defense Forces (#PDF) conducted an ambush on a Military Council Boat in Salin Township, #Magway Region. Fighters were armed with 7.62mm K-09 assault rifle (Kachin-made Type 81 clone) and 5.56mm MA-3 MK 2 assault rifle.|url=https://x.com/war_noir/status/1888232506526249306}}</ref>{{Better source needed|date=February 2025}} * ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ညောင်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ [[ပုဂံ]] [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ|ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]]ရှိ [[အလိုတော်ပြည့်ဂူဘုရား]]အနီးတွင် ဆိုင်ကယ်စီးလာသော ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်နှစ်ဦး ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ကျန်တစ်ဦးမှာ လွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သေနတ်နှစ်လက်နှင့် ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=The Irrawaddy |date=18 February 2025 |title=Junta police killed in ambush at Myanmar's Bagan world heritage site |url=https://www.instagram.com/p/DGNjYXLt0cU/?igsh=MWN2cmVmaThoaWpkcA==}}</ref>{{Better source needed|date=February 2025}} * ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]နှင့် [[ချင်းညီနောင်|ကြားကာလချင်းအမျိုးသားအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]တို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ဆုံကာ ချင်းအမျိုးသားကောင်စီအဖြစ် ပူးပေါင်းရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။<ref>[https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/02/26/113134/ ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစုနှစ်ခုကို ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ အဖြစ် ပေါင်းစည်းရန် ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် ICNCC /ချင်းညီနောင် သဘောတူ] People's Spring. February 26, 2025</ref><ref>[https://myanmar-now.org/mm/news/61392/ Rival Chin Groups agree to form unified ‘Chin National Council’ after years of tension] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250619101121/https://myanmar-now.org/mm/news/61392/ |date=19 June 2025 }} February 27, 2025. [[Myanmar Now]].</ref> * ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]] ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ စစ်ကောင်စီရှေ့တန်းစခန်းတစ်ခုကို ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.instagram.com/p/DGw2pooTdHV/?igsh=MXU2aGxzMHVyYW82OA== KNLA seizes regime outpost near Thai border] </ref> === မတ် === * ၁ မတ် - ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ ဓညဝတီရေတပ်စခန်းတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဧရာဝတီသတင်းဌာနက ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=Zan |first=Hein Htoo |date=2025-03-01 |title=Arakan Army Renews Attacks on Kyaukphyu Naval Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-renews-attacks-on-kyaukphyu-naval-base.html |access-date=2025-03-01 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> * ၉ မတ် - နွားထိုးကြီးမြို့နယ်တွင် နွားထိုးကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က စစ်ကောင်စီတပ်သား ၅၀ နီးပါးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး ၁၄ ဦးအား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးသမား သုံးဦး သေဆုံးပြီး ခုနစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-11 |title=PDF: Almost 50 Myanmar Junta Troops Killed in Mandalay |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/pdf-almost-50-myanmar-junta-troops-killed-in-mandalay.html |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> * ၁၁ မတ် - TNLA, PDF တပ်ဖွဲ့များနှင့် တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီးနောက် နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ [[တောင်ခမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|တောင်ခမ်း]]ကို တပ်မတော်က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Y0uPemDAN1Y တောင်ခမ်းဒေသက စစ်ကြောင်းတွေ နောက်တန်းပြန်ပို့၊ အောင်ပွဲရပုံစံ ကြိုဆို]. [[Democratic Voice of Burma]]. March 12, 2025</ref> *၁၇ မတ် - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး [[ညောင်ကျိုးရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ညောင်ကျိုး]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်နှင့် မဟာမိတ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-17 |title=Rakhine Rebels Attack Myanmar Junta Base in Bago |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/rakhine-rebels-attack-myanmar-junta-base-in-bago.html |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> *၂၆ မတ် - လေးမျက်နှာမြို့နယ်သို့ အေအေက ဝင်ရောက်ကာ ပုသိမ်-မုံရွာလမ်းပိုင်းအဝေးပြေးလမ်းအနီး ကျေးရွာများတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ရွာအချို့ကို အေအေက ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=လေးမျက်နှာမြို့နယ်မှ ရွာတချို့ AA တို့ ထိန်းချုပ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/03/26/399012.html |work=The Irrawaddy |date=26 March 2025}}</ref> * ၂၈ မတ် - ** ပြင်းအား ၇.၇ ရှိ [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်]] လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် မန္တလေးမြို့အပါအဝင် နေရာများတွင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးကာ အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=Thailand, Myanmar Earthquake highlights: 144 dead in Myanmar, 732 injured; Trump says US to offer help |url=https://www.firstpost.com/world/bangkok-thailand-earthquake-live-updates-7-7-magnitude-earthquake-hits-myanmar-tremors-rescue-operation-liveblog-13875286.html |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[Firstpost]] |language=en}}</ref> ** ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်လျက်ရှိပြီး ပုဏ္ဏားကျွန်းဆေးရုံ၏ အဆောင်အချို့ ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းဆေးရုံကို စစ်ကောင်စီက အတွဲလိုက်ဒုံးဖြင့် ပစ်ခတ်၍ အဆောင်အချို့ ပျက်စီး |trans-title=Ponnakyun Hospital bombed by cluster missiles, destroyed |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67e64193b2eb6403451ac0a3 |work=Narinjara}}</ref> * ၂၉ မတ် - ** ငလျင်လှုပ်အပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် KNU ဌာနချုပ်အနီးအပါအဝင် ရှမ်းမြောက်၊ ပဲခူးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးများတွင် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မြန်မာပြည်သူများအားလုံး အတိဒုက္ခရောက်နေသည့် ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီက KNU ဌာနချုပ်အနီး ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရှမ်းမြောက်နှင့်ပဲခူးတိုင်းတို့ကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်ဆောင် |url=https://yktnews.com/2025/03/209348/ |trans-title=During troubling times for all Myanmar people, junta conducts aerial attacks on KNU HQ, Sagaing Region, North Shan and Bago Regions |date=29 March 2025 |archive-date=30 November 2025 |access-date=1 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251130154632/https://yktnews.com/2025/03/209348/ |url-status=dead }}</ref> ** ကုလသမဂ္ဂနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့များနှင့် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ထိုးစစ်များ နှစ်ပတ်ကြာ ရပ်နားထားမည်ဟု အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=quakecf>{{cite news |title=Myanmar resistance movement announces partial ceasefire to aid quake relief as death toll tops 1,600 |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2025-03-29/myanmars-earthquake-death-toll-jumps-to-1-644-as-more-bodies-are-recovered-from-the-rubble |last1=Rising |first1=David |last2=Saksornchai |first2=Jintamas |work=LA Times |date=29 March 2025}}</ref> * ၃၀ မတ် - ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ပေါက်မြို့နယ်အတွင်း စစ်ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://yktnews.com/2025/03/209498/ |title=NUG က ငလျင်ဒဏ်ကယ်ဆယ်ရေးအတွက် နှစ်ပတ် အပစ်ရပ်ထားသော်လည်း ပေါက်မြို့နယ်အတွင်းတွင် စစ်တပ်က စစ်ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကျဲပစ်ခတ်တိုက်ခိုက် |trans-title=Despite NUG 2-week ceasefire to aid with earthquake relief, military uses helicopters to continue bombings in Pauk Township |date=30 March 2025 |archive-date=8 December 2025 |access-date=1 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208183946/https://yktnews.com/2025/03/209498/ |url-status=dead }}</ref> ** ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား အေအေ က ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အရပ်သားကျေးရွာများကို စစ်ကောင်စီက ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်နေ၍ ကျောက်ဖြူရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို AA ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက် |trans-title=Local villages continue being bombed by SAC, AA sieges SAC military outpost |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67eb6cb2b2eb64034577f9d6 |work=Narinjara}}</ref> === ဧပြီ === * ၁ ဧပြီ - ** [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က တစ်လကြာ တဖက်သတ်အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ညီနောင်သုံးဖွဲ့တစ်လတဖက်သတ်အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်းကြေညာ |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67ebec29b2eb64034584742b?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR0LLfZRyD2kTOfBcDtyoFhelNoJ14e1BTb4ZCWszYcsKyA8TNx-U1ZnFHI_aem_B-yhV4Muw6ws6yjynRRhpg |access-date=2025-04-01 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> ** စစ်ကောင်စီအား ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေကြသည့် ပီဒီအက်ဖ်များနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို စစ်ရေးအရ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]မှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အပစ်ရပ် ထားသည့်အဖွဲ့များကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်မည်ဟု စစ် ခေါင်း ဆောင် တုံ့ပြန် |trans-title=Junta leader announces he will continue to attack groups that paused operations |url=https://bur.mizzima.com/2025/04/01/51842 |work=[[Mizzima]]|lang=my}}</ref> * ၂ ဧပြီ - ** တရုတ်နိုင်ငံ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့၏ အကူအညီယာဉ်တန်းကို စစ်ကောင်စီက သတိပေးသည့်အနေဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta admits to firing on Chinese Red Cross aid convoy |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-admits-to-firing-on-chinese-red-cross-aid-convoy/ |access-date=2 April 2025 |work=Myanmar Now |date=2 April 2025 |accessdate=6 April 2025 |archivedate=3 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250403132652/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-admits-to-firing-on-chinese-red-cross-aid-convoy/ }}</ref> ** ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ရက် ၂၀ ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်နားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဆိုသည်။<ref>{{cite news|title=‌Myanmar holds minute's silence for more than 2,700 dead in devastating earthquake |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250402-myanmar-quake-victim-rescued-after-5-days-as-aid-calls-grow |publisher=France 24 |date=2 April 2025}}</ref> ** မိမိကိုယ်ကို ခုခံကာကွယ်သည်မှလွဲ၍ အပစ်အခတ် ရပ်တန့်သည်ဟု ကေအိုင်အေ က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Myanmar earthquake death toll rises to 3,085 as more bodies found |url=https://apnews.com/article/myanmar-thailand-earthquake-71d51dfc7339e017b1d116c105effab4 |access-date=3 April 2025|work=AP News |date=3 April 2025|language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစပ်ရှိ တောင်ငူ-ပန်းတနော်ကားလမ်းပေါ်ရှိ ညောင်ကျိုးဗျူဟာစခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပဲခူးတိုင်း ညောင်ကျိုးဗျူဟာစခန်းကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း AA သတင်းထုတ်ပြန် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67f1683797881a25824d6467 |access-date=2025-04-06 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> * ၃ ဧပြီ - ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့တွင် စစ်ကောင်စီက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သလို စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ အင်းတော်မြို့နယ်တွင်လည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ဆက်လက် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကောင်စီက ရက် ၂၀ ကြာ အပစ်ရပ်မည်ဟု ကြေညာပြီး နောက် ဝိုင်းမော်တွင်စ စ်ရေးလှုပ်ရှားသဖြင့်တို က်ပွဲဖြစ်ပွား၊ အင်းတော်မြို့ကိုလည်း စစ်တပ်က လေယာဉ်ဖြင့်ဗုံး ကျဲ |trans-title=Military junta announces 20 day ceasefire and then takes military action in Bhamo battle, military also aerial bombs Intaw |date=3 April 2025 |url=https://yktnews.com/2025/04/210005/ |work=Khit Thit Media |archive-date=5 December 2025 |access-date=6 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205221758/https://yktnews.com/2025/04/210005/ |url-status=dead }}</ref> * ၄ ဧပြီ - **တရုတ်နိုင်ငံ၏ စေ့စပ်မှုဖြင့် လားရှိုးခရိုင်အား MNDAA နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။<ref> [https://burma.irrawaddy.com/news/2025/04/04/399520.html တရုတ်ဖိအားကြောင့် လားရှိုးမှ ကိုးကန့်တို့ ဆုတ်ခွာတော့မည်]. [[The Irrawaddy]]. April 4, 2025.</ref> ** ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်အနီး မောင်တောမြို့နယ်တွင် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခု ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]] အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအား အေအေက သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး သေနတ်နှစ်လက်နှင့် ကျည်အချို့ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ARSA စစ်သွေးကြွများ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှတဆင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ARSA member killed, AA seizes 2 guns, some ammunition during an operation in Maungdaw North|url=https://www.narinjara.com/news/detail/67f170ca97881a25824e16e6|date= April 5, 2025|work= Narinjara News |language=english}}</ref> * ၇ ဧပြီ - ** နောက်ဆုံးလက်ကျန်စစ်စခန်းဖြစ်သော [[ခလရ(၂၆၈)|ခလရ ၂၆၈]]ကို သိမ်းပိုက်ရရှိပြီးနောက် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့အား ချင်းညီနောင်အဖွဲ့က ထိန်းချုပ်ရရှိခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာတပ်ဦး]] အပါအဝင်အဖွဲ့များစွာက ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2025-04-08 |title=Chin Rebels Rout Myanmar Junta From Falam After Five-Month Battle |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/chin-rebels-rout-myanmar-junta-from-falam-after-five-month-battle.html?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR5FR4WRjQmAXmht0CIaEt6X1PAZxdbxkWo5iutGTT_XXOqT-qY-haSch3XmFA_aem_f9_lgAOpeKrp0MmLORXH4w |access-date=2025-04-09 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> ** ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အင်းတော်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref> [https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67f4239a97881a25827b5623 အင်းတော်မြို့ကိုတော်လှန်ရေးတပ်များသိမ်းပိုက်]. Narinjara News (in Burmese). Khiang Lu Hla.</ref> [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]ကို ကျူးလွန်ခဲ့သော တပ်မ ၇၇ တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သက်ဦးကို အရှင်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။<ref>[https://yktnews.com/2025/04/210781/ ပဲခူးမြို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ၄ နှစ်ပြည့်နေ့တွင် ဦးဆောင်နှိမ်နင်းခဲ့သော တပ်မ ၇၇ တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သက်ဦးနှင့် စစ်သား ၁၅၀ ကျော်ကို အရှင်ဖမ်းမိပြီး တပ်မ ၇၇ တစ်တပ်လုံးကို PDF က ချေမှုန်း] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250430112513/https://yktnews.com/2025/04/210781/ |date=30 April 2025 }} (in Burmese). April 10, 2025. [[Khit Thit Media]].</ref> * ၁၀ ဧပြီ - အမှတ် ၂၄ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ မှ ဗိုလ်မှူး သော်ဇင်ဦး လိုက်ပါလာသော ကားအား ပခုက္ကူမြို့တွင် Earthquake People’s Defense Force က ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဗိုလ်မှူး သော်ဇင်ဦးနှင့် ယာဉ်ပေါ်ပါ နောက်ထပ် အမျိုးသား တစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar junta vehicle attacked in Magway’s Pakokku, killing two individuals, including a major|url=https://eng.mizzima.com/2025/04/13/21317 |date= April 13, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> * ၁၄ ဧပြီ - ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်နှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ကျုံဒုံးမြို့နှင့် ကော့ကရိတ်မြို့များရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Military Headquarters and Bases in Kyone Doe, Kawkareik Township, Targeted in Recent Coordinated Attacks|url=https://www.bnionline.net/en/news/military-headquarters-and-bases-kyone-doe-kawkareik-township-targeted-recent-coordinated|date= April 24, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီတွင် စတင်ခဲ့သော CDF-KKG စစ်ဆင်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကလေးနှင့် ဂန့်ဂေါမြို့အကြားရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်ဟု ချင်းပြည်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့-ကလေး၊ ကဘော်၊ ဂန့်ဂေါ က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=CDF-KKG claims control of 4 junta bases between Kale and Ganga in 2 months|url=https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/cdf-kkg-claims-control-of-4-junta-bases-between-kale-and-ganga-in-2-months/|date= April 17, 2025|work= Myanamr Peace Monitor|language=english}}</ref> * ၁၈ ဧပြီ - အပစ်အခတ်ရပ်စဲမှုစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့စာတန်းနှင့် တရုတ်အလံပါ ကားတန်းသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ လားရှိုးမြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။<ref name=lashio/> * ၂၀ ဧပြီ - နောင်ချိုမြို့နယ်၊ တောင်ခမ်းရွာဒေသရှိ တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီက ဓာတုလက်နက်များ သုံးစွဲခဲ့သည်ဟု [[ဓနုပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]က စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Junta Uses Chemical Weapons in Southern Shan State|url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-uses-chemical-weapons-southern-shan-state|date= April 22, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}</ref> * ၂၁ ဧပြီ - လားရှိုးမြို့ပေါ်ရှိ MNDAA အလံများအား ရုပ်သိမ်းပြီး မြို့၏ မြောက်ဘက် ငါးမိုင်အကွာနှင့် တောင်ဘက် သုံးမိုင်အကွာရှိ စစ်ဆေးရေးစခန်းများသို့ MNDAA က ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။<ref name=lashio>{{cite news |author=Nora Pyae |title=Chinese monitors deployed to strategic Lashio as junta slowly retakes town |url=https://myanmar-now.org/en/news/chinese-monitors-deployed-to-strategic-lashio-as-junta-slowly-retakes-town/ |date=21 April 2025 |work=Myanmar Now |accessdate=30 April 2025 |archivedate=30 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250430112505/https://myanmar-now.org/en/news/chinese-monitors-deployed-to-strategic-lashio-as-junta-slowly-retakes-town/ }}</ref> * ၂၂ ဧပြီ - ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုမှ ရှမ်းပြည်‌ (တောင်ပိုင်း) ဒေသခံတော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (SSLRU)၊ Special Operation Drone Force (SODF) တို့သည် [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]လက်အောက်တွင် ဗျူဟာအမှတ် (၉) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=KNDF TOC-9 focuses on military operations in southern Shan State|url=https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/kndf-toc-9-focuses-on-military-operations-in-southern-shan-state/|date= April 22, 2025|work= Myanamr Peace Monitor|language=english}}</ref> * ၂၆ ဧပြီ - တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ [[မောင်မယ်ရှောင်ရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်|မောင်မယ်ရှောင်ရွာ]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအား ထားဝယ်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Dawei’s Hali Gui camp falls: captain commits suicide, 16 troops surrender|url=https://eng.mizzima.com/2025/04/29/21806|date= April 28, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> * ၂၈ ဧပြီ - ကျောက်ဖြူမြို့နယ်၊ လိပ်ခမော်ရွာအနီးတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီအလောင်းအချို့နှင့် လက်နက်များကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်ဖြူ လိပ်ခမော်ကျေးရွာအနီးတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီအလောင်းတချို့နှင့် လက်နက်တချို့ကို အာရက္ခတပ်တော် သိမ်းဆည်းရမိ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6810c834d08f26ee8369b7ea?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR6mr8mo4BlHNn92aV9JljpWvKZAzfS86gsv8rWorjSJ1yIFx8W1FAacyljHsA_aem_T4d7dLCKF7cn0rWxlePD6Q |access-date=2025-04-29 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> * ၂၉ ဧပြီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးမြို့နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ကျေးရွာများအား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုပြုလုပ်ရန် ပျံသန်းလာသော စစ်ကောင်စီ၏ [[Mi-35]] တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ်အား ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်က ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အရေးပေါ် ဆင်းသက်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Resistance Forces Down Junta Helicopter|url=https://www.bnionline.net/en/news/resistance-forces-down-junta-helicopter|date= April 29, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}</ref> === မေ === * ၁ မေ - ငလျင်နောက်ဆက်တွဲ တိုက်တာအဆောက်အအုံများရှင်းလင်းရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးတို့အတွက် အပစ်ရပ်ကာလအား မေလ ၁ ရက်နေ့မှ မေလ ၃၁ ရက်နေ့အထိ သက်တမ်းထပ်တိုးကြောင်း မြောက်ပိုင်းညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က မေလ ၁ ရက်နေ့ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/05/02/54864|title=မြောက်ပိုင်းညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့ အပစ်ရပ်ကာလ မေလကုန်ထိ ထပ်တိုး|author=Mizzima|publisher=Mizzima Media|access-date=3 may 2025}}</ref> * ၂ မေ - ပဲခူးတိုင်း [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စွဲထားသော နေရာ ၆ ခုနှင့် နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရဲကင်းစခန်းတစ်ခုကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်ဟု တောင်ပိုင်းစစ်ဒေသ အမှတ် -၂ စစ်ဒေသခွဲက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4g214jzypqo|title=ပဲခူးတိုင်း ကျောက်ကြီးနဲ့ နတ်တလင်းက တပ်စခန်း ၇ ခုကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေ သိမ်းပိုက်|date=3|year=2025|month=May|author=BBC Burmese|publisher=BBC}}</ref> * ၈ မေ - [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ ညောင်ခြေထောက်ရွာရှိ စစ်ကောင်စီ ခြေမြန်တပ်ရင်း ၅၉၈ ဌာနချုပ်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Myanmar Resistance Briefly Captures Junta Battalion HQ in Bago|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-briefly-captures-junta-battalion-hq-in-bago.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> * ၆ မေ - တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး က  ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၆ ရက်မှ ၃၁ ရက် အထိကာလကို ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလအဖြစ် ထပ်မံတိုးမြှင့်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite news|title=တပ်မတော်က ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၆ ရက်မှ ၃၁ ရက် အထိကာလကို ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလအဖြစ် ထပ်မံတိုးမြှင့်|url=https://www.mmnationalpost.com/2025/05/blog-post_138.html|author=Myanmar National Post}}</ref> * ၉ မေ - ** ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးနှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များသည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]ရှိ ထိုင်းမြန်မာ နယ်စပ် [[ထီးခီး]] အခြေစိုက်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2025-04-09 |title=KNU Hails Seizure of Myanmar Junta Base on Thai Border|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/knu-hails-seizure-of-myanmar-junta-base-on-thai-border.html |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> ** နောင်ချိုမြို့နယ်၊ [[သရက်ချိုရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|သရက်ချိုရွာ]]အနီးရှိ TNLA ၏ ရှေ့တန်းစခန်းရှစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Myanmar Junta 'Seizes Eight TNLA Positions'|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-seizes-eight-tnla-positions.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> * ၁၁ မေ - ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ လိပ်ခမော်နှင့် မလိကျွန်းရွာများသို့ ချီတက်လာသည့် စစ်ကြောင်းအား အာရက္ခတပ်တော်က ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Kyaukphyu Conflict Escalates Daily|url=https://www.bnionline.net/en/news/kyaukphyu-conflict-escalates-daily|website=Burma News International|language=en-US}}</ref> * ၁၂ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[အိုးထိမ်းကွင်း (တောင်)ရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|အိုးထိန်းတွင်းကျေးရွာ]]မှ စာသင်ကျောင်းကို ဗုံးကျဲသဖြင့် မေလ ၁၃ ရက် မနက်ပိုင်းအထိ သေဆုံးသူဦးရေ ၂၂ ဦးရှိခဲ့ပြီး၊ အထဲမှ ၂၀ ဦးမှာ ကျောင်းသားကလေးငယ်များဖြစ်ကြသည်။ ကျန်သော ၂ ဦးမှာ ဆရာမများဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ ဗုံးကြဲခံရမှု - သေဆုံးခဲ့တဲ့ကျောင်းသူတွေက ဘယ်အတန်းတွေမှာ ပညာသင်‌နေကြတာလဲ|author=BBC Burmese|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cy8n7lljdngt|accessdate=13 May 2025}}</ref> စစ်ကောင်စီကမူ သတင်းမှားဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ငြင်းဆိုထားသည်။<ref>{{cite web |title=ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ အိုးထိမ်းကွင်းကျေးရွာ စာသင်ကျောင်းအား လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆရာ၊ ဆရာမများနှင့် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများ ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့ရကြောင်း တရားမဝင်ပြည်ဖျက်မီဒီယာများက မဟုတ်မမှန် ရေးသားဖြန့်ဝေလျက်ရှိ {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/69761 |website=www.moi.gov.mm |access-date=၁၃ မေ ၂၀၂၅ |language=en |date=၁၂ မေ ၂၀၂၅}}</ref> * ၁၄ မေ- တမူး ပကဖ အဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အာသံရိုင်ဖယ်တပ်ရင်းက ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.reuters.com/world/india/indian-army-operation-myanmar-border-kills-10-insurgents-2025-05-15/ Indian army operation on Myanmar border kills 10 insurgents] [[Reuters]]. May 14, 2025. </ref><ref>[https://myanmar-now.org/mm/news/63778/ အိန္ဒိယတွင် ရဲဘော် ၁၀ ဦး အသတ်ခံရကြောင်း တမူးခရိုင်ပအဖ အတည်ပြု] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250520034805/https://myanmar-now.org/mm/news/63778/ |date=20 May 2025 }}. [[Myanmar Now]]. May 20, 2025.</ref> * ၁၅ မေ - ** စစ်ကောင်စီ၏ ထိုင်းမြန်မာနယ်စပ်ရှိ မယ်လစခန်းကို [[KNLA]] က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=KNLA seizes junta's Mae La camp near Myanmar-Thai border in day-long assault|url=https://eng.mizzima.com/2025/05/17/22443|date= May 17, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> ** စစ်ကောင်စီက ၃၉ နှစ်ကြာ တပ်စွဲခဲ့သည့် [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ တညာကျိုး ဗျူဟာစခန်းကို ကရင်တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၃၉ နှစ်ကြာ စစ်ကောင်စီတပ်စွဲခဲ့သည့် ဖားအံခရိုင် တညာကျိုး(ခ)တာလယ် ဗျုဟာစခန်းကို ကရင်တပ်များသိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/68258f02c8875ede024c0db5 |access-date=2025-05-15 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> ** စစ်ကူများနှင့် စစ်ပစ္စည်းများတင်ဆောင်လာသော တပ်မတော် (ရေ)၏ ရေယာဉ်တစ်စီး ကျောက်ဖြူဆိပ်ကမ်းသို့ ဆိုက်ကပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar junta reinforces Kyaukphyu to protect Chinese-backed deep-sea port amid AA offensive|url=https://eng.mizzima.com/2025/05/16/22419|date= May 16, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> * ၁၆ မေ - နွားထိုးကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် [[နွားထိုးကြီးမြို့]]၏ အရှေ့ဖက်ရှိ တရုတ်ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းစခန်းမှ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Myanmar Junta Abandons Chinese Pipeline Amid Resistance Attacks|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-abandons-chinese-pipeline-amid-resistance-attacks.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> * ၁၈ မေ - ချင်းပြည်မြောက်ပိုင်း တီးတိန်မြို့နယ်သို့တက်လာသည့် စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းကို ကလေး- သိုင်းငင်းလမ်းမပေါ် တီးတိန်မြို့အဝင် မွှာလ်ပီးကျေးရွာနှင့် ‌ဟဲန်ဇိန်ရွာကြားတွင် ချင်းတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များ ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ တိုက်ခိုက်နေသဖြင့် မေ ၂၁ ရက်မှ ယနေ့အထိ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေသည်။<ref>{{Cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/05/27/401392.html|publisher=The Irrawaddy|accessdate=28 May 2025|title=ချင်းပြည်တက်သည့်စစ်ကြောင်း တီးတိန်အဝင်၌ ပိတ်ဆို့ ခံထားရ|author=မေရီခိုင်း}}</ref> * ၁၉ မေ ** - [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းနှစ်ခုကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title="AA ကျရှုံးပါစေ"ဟု စစ်ကောင်စီက ယတြာချေပြီးနောက် ကျောက်ဖြူရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းနှစ်ခုကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/682c39d9c8875ede02ad3dd5|access-date=2025-05-20 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> **မြန်မာ-အိန္ဒိယနယ်စပ်၊ တမူးမြို့နယ်တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် (PDF) ၁၀ ဦးကို အိန္ဒိယအာသံရိုင်ဖယ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ရက်ပိုင်းအတွင်း သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း တမူး PDF အဖွဲ့နှင့် နီးစပ်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy90v2x0nz0o|title=အိန္ဒိယ မြန်မာ နယ်စပ်မှာ တမူး PDF ၁၀ ယောက် သတ်ဖြတ်ခံရ|accessdate=20 May 2025|publisher=BBC Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250521130503/https://www.bbc.com/burmese/articles/cy90v2x0nz0o|archivedate=21 May 2025}}</ref> * ၂၀ မေ - [[ရွှေကူမြို့နယ်]]တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းကို ကေအိုင်အေက ပစ်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA က ပစ်ချလိုက်သည့် ရဟတ်ယာဉ် ၁ စီးကို ရွှေကူမြို့နယ်၊ စည်ငန်းရွာ အနောက်ဘက်ရှိ တောထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး လေယာဉ်မှူး မိုးထက်အောင်၏ ရုပ်အ‌လောင်းကို ရှာတွေ့ |url=https://yktnews.com/2025/05/215192/ |trans-title=KIA shoots down 1 helicopter, finds body of pilot Moe Htet Aung on west side of Shwegu Township Sinngan village |language=my |work=Khit Thit Media |archive-date=8 August 2025 |access-date=21 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808102803/https://yktnews.com/2025/05/215192/ |url-status=dead }}</ref> *၃၁ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးက ငလျင်ဒဏ်သင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို အောင်မြင်စွာကျင်းပနိုင်ရန်အတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၃၀ ရက်နေ့အထိ ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလကို ထပ်မံတိုးမြှင့်လိုက်ကြောင်း ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Citenews|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250602074400/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2553019/|archivedate=2025-6-2|title=မြန်မာနိုင်ငံ၌ ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလကို ဇွန် ၃၀ ရက်ထိ ထပ်မံတိုးမြှင့်|publisher=Xinhua Myanmar|accessdate=2025-6-2|date=2025-6-1|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/mm-256104/}}</ref> === ဇွန် === * ၃ ဇွန် - ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်၊ ကရင်ပြည်နယ်က သေ့ဘောဘိုး မဆုတ်တမ်းခံစစ်စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲမှာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၇၂ ဦး ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်‌ရေးတပ်(KNLA) နဲ့ PDF ပူးပေါင်းတပ်ဆီ လက်နက်ချခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.dvb.no/post/708417|title=သေ့ဘောဘိုးစခန်းကို KNLA နှင့် တပ်ပေါင်းစုများ သိမ်းပိုက်|date=2025-6-3|accessdate=2025-6-6|publisher=DVB Burmese}}</ref> * [[၉ ဇွန်]] - တအာင်းပြည်၏ တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ပြည်သူ့အစိုးရ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန်အတွက် [[တအာင်းပြည်ကောင်စီ]] (Ta'ang Land Council – TLC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/709273|title=ပြည်သူ့အစိုးရ ဖွဲ့နိုင်ရန် တအာင်းပြည်ကောင်စီ ဖွဲ့စည်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၂|publisher=DVB}}</ref> * ၁၀ ဇွန် - ထိုင်း - မြန်မာနယ်စပ်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်ထဲက အမိုနယ်စပ် (ခေါ်) ပွိုင့် ၂၆၅၅ စစ်ကောင်စီစခန်းကို ကရင်တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့တွေက ဇွန် ၁၀ ရက်မှာ သိမ်းပိုက်နိုင်တယ်လို့ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU) ဘက်က ပြောသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c753071rnpvt|title=စစ်တပ်လက်ထဲ နှစ် ၃၀ နီးပါးရောက်ခဲ့တဲ့ ထိုင်း -မြန်မာနယ်စပ်က အမိုစခန်းကို သိမ်း - KNU|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-6-10|date=2025-6-10}}</ref> * ၁၀ ဇွန် - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်အတွင်း ကန်ထောင့်နယ်မြေရဲစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းကို ယနေ့ (ဇွန်လ ၉ ရက်) နေ့လယ်ပိုင်းက ပစ်ချခဲ့ကြောင်း ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ် (PLA) က ဘီဘီစီကို ပြောကြားခဲ့သည်။ PLA က တိုက်လေယာဉ်ကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ပြီး နာရီပိုင်းအကြာတွင် စစ်ကောင်စီကမူ ပုလဲမြို့နယ်အတွင်း ပျက်ကျခဲ့သည့် တိုက်လေယာဉ်သည် လေ့ကျင့်ရေးပြုလုပ်နေစဉ် စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ပျက်ကျခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် ကန်ထောင့်နယ်မြေရဲစခန်း သိမ်းပိုက်ရေးတိုက်ပွဲအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c753071rnpvt|title=ပုလဲတိုက်ပွဲမှာ စစ်တပ်တိုက်လေယာဉ်ကို ပစ်ချခဲ့တယ်လို့ PLA ပြော|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-6-10|date=2025-6-10}}</ref> * ၁၁ ဇွန် - ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရေကြည်မြို့နယ်]]၊ [[ငသိုင်းချောင်းမြို့]]နှင့် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာရှိ အမြောက်တပ်ရင်း (၃၄၄) ကို ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့ ညပိုင်းမှစ၍ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်နေပြီး တပ်ရင်းအတွင်းအထိ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်နေကြောင်း ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ငသိုင်းချောင်းမြို့ခံများနှင့် ရခိုင်စစ်ရှောင်အများစုမှာ ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်နေကြရကာ အဆိုပါတပ်ရင်းအနီးတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည်မှာ တစ်ပတ်ခန့်ရှိပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် AA က [[ကျားကိုက်ရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ကျားကိုက်ရွာ]]ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ယခုကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ လက်ရှိတွင် အမြောက်တပ်ရင်း ၃၄၄ နှင့် ဆက်သွယ်ရေးပြတ်တောက်နေပြီး တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များဘက်မှ သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသေးပေ။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/684b7a6f3f3269dd224a26db|title=ဧရာဝတီ ငသိုင်းချောင်းအမြောက်တပ် (၃၄၄)ကို AA ဦးဆောင်သည့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်နေပြီဟုဆို|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250613141829/https://burmese.narinjara.com/news/detail/684b7a6f3f3269dd224a26db|archivedate=2025-6-13|publisher=နိရဉ္စရာ|accessdate=2025-6-13}}</ref> * [[၂၀ ဇွန်]] - စစ်ကိုင်းမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းသို့ စစ်တပ်က သံချပ်ကာယာဉ်များဖြင့် စစ်ကြောင်းထိုးလျက်ရှိရာ ဇွန် ၂၀ ရက်၊ နံနက်ပိုင်းတွင် [[ကျော်ဇေယျာရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကျော်ဇေယျာရွာ]]အနီး၌ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပါသည်။ ယင်းကြောင့် မန္တလေးနှင့် ရွှေဘိုမြို့များသို့ ပြေးဆွဲနေသော ခရီးသည်တင်ယာဉ်များကို [[ဆားတောင်မြို့]]အဝင်နှင့် [[ရုံးပင်ကန်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ရုံးပင်ကန်ရွာ]]တို့မှ ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်များ ထိန်းချုပ်ထားသော [[ဝက်လက်မြို့နယ်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိသည့် စစ်ကိုင်းမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းကို စစ်တပ်က ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့ကတည်းက နယ်မြေရှင်းလင်းရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင်မူ အင်အားထပ်မံဖြည့်တင်း၍ [[အုန်းတော (မြောက်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|အုန်းတောရွာမြောက်]]ဘက် ရုံးပင်ကန်ရွာမှစတင်ကာ လက်နက်ကြီးပစ်ကူဖြင့် စစ်ကြောင်းထပ်မံထိုးစစ်ဆင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/06/20/402514.html|title=စစ်ကိုင်း- ရွှေဘိုလမ်း တိုက်ပွဲ သံချပ်ကာကားများပါ သုံးလာ|accessdate=2025-6-22|publisher=The Irrawaddy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622130614/https://burma.irrawaddy.com/news/2025/06/20/402514.html|archivedate=2025-6-22}}</ref> * ၂၂ ဇွန် - တနင်္သာရီတိုင်းရှိ [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]နှင့် [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]တို့ကို စစ်ကောင်စီက စစ်ကြောင်းထိုး၍ ထိုးစစ်ဆင်နေကြောင်း ဒေသတွင်း ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူများက ပြောသည်။ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) တပ်မဟာ (၄) ၏ ခရိုင်အတွင်းရေးမှူး ပဒိုစောအယ်နာက စစ်ကောင်စီသည် ထီးခီးနယ်စပ်လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် တပ်စခန်းများကို ပြန်လည်ရယူရန်နှင့် ထားဝယ်-ထီးခီး ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် စစ်ကြောင်းထိုးလာခြင်းဖြစ်သည် ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/22/59800|title=တနင်္သာရီနှင့် ထားဝယ်မြို့နယ်ကို စစ်ကောင်စီ ထိုးစစ်ဆင်|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622114830/https://bur.mizzima.com/2025/06/22/59800|archivedate=2025-6-22|publisher=Mizzima|accessdate=2025-6-22}}</ref> * ၂၅ ဇွန် - [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း|ရန်ကုန် – မန္တလေး အမြန်လမ်း]]ဟောင်းပေါ်ရှိ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ညောင်လေးပင်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျောက်တံခါး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]များမှ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ တပ်စခန်း ကိုး ခု ကိုဇွန် ၂၅ ရက်နေ့၊ နံနက်အစောပိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တပြိုင်နက် ဝင်ရောက်တိုခိုက်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၉ ဦးသေဆုံးကာ ရဲအုပ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်သုံ့ပန်း သုံး ဦးအရှင်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုများကို အမှတ်(၂) စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ၊ တိုင်းစစ်ဌာန(ပဲခူး)၊ ဗျူဟာ-၂၄ အာဠာဝကတပ်ရင်း၊ အမှတ်-၃၅၀၃ တပ်ရင်း၊ ဖြူး(ပကဖ)၊ ဗျူဟာ-၂၅ အမှတ်-၃၇၀၂ တပ်ရင်း၊ Spring Warriors Column၊ KNLA တပ်ရင်း-၉၊ ဗျူဟာ-၂၆ တော်ဝင်ဒေါင်းတပ်ရင်း၊ တောကျီးကန်းတပ်ရင်း တို့မှ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းဟောင်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း ၉ ခု တပြိုင်တည်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး တပ်သား ၁၉ ဦးထက်မနည်းသေဆုံး|url=https://ayartimes.com/?p=55885|publisher=Ayeyarwaddy Times|accessdate=2025-6-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626042754/https://ayartimes.com/?p=55885|archivedate=2025-6-26}}</ref> စစ်ဆင်ရေးကို ဗျူဟာ (၂၆) ၏ ကွပ်ကဲမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကျဆုံးသွားသော ရဲဘော်ကျော်စွာအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် “ကျော်စွာစစ်ဆင်ရေး” အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=55877|title=ညောင်လေးပင်-ကျောက်တံခါးကြား တော်ဝိကျေးရွာရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၃ ဦးသေဆုံးကာ ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိ၊ ကျဆုံးသွားသော ရဲဘော်ကို ဂုဏ်ပြု၍ ကျော်စွာစစ်ဆင်ရေး အဖြစ်သတ်မှတ်|accessdate=2025-6-26|publisher=Ayeyarwaddy Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626042401/https://ayartimes.com/?p=55877|archivedate=2025-6-26}}</ref> ** [[၂၅ ဇွန်]] - [[စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်]] ကြားကာလဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေကို စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်အတွင်းရှိ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ဖက်ဒရယ်ယူနစ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအကြား၂၀၂၅ ဇွန် ၂၅ ရက်၊ မနက်ပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ် ပဉ္စမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/25/60125|title=စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြု|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-12}}</ref> * [[၂၉ ဇွန်]] - [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (PSLF/TNLA) ထိန်းချုပ်ရာ [[ကျောက်မဲမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီက ယနေ့ (ဇွန်လ ၂၉ ရက်) နေ့လယ်ပိုင်းက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး နှင့် အမျိုးသား‌ လေးဦး၊ စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး ထိမှန်ဒဏ်ရာရခဲ့ကြောင်း TNLA က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/29/60568|title=ကျောက်မဲကို စစ်ကောင်စီ လေကြောင်းဗုံးကြဲ၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ|accessdate=2025-6-29|publisher=Mizzima}}</ref> === ဇူလိုင် === * [[၂ ဇူလိုင်]] - ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ဟွာလ်ငိုရမ်ဒေသတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့က ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) နှင့် ဟွာလ်ငိုရမ် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က CNDF အား ၎င်းတို့နယ်မြေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သော်လည်း CNDF ကမူ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က ၎င်းတို့အဖွဲ့ဝင်များကို စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=Fighting Between Chin Resistance Forces in Falam Township|url=https://www.bnionline.net/en/news/fighting-between-chin-resistance-forces-falam-township|access-date=2025-07-05|website=Burma News International|language=en}}</ref> ဟွာလ်ငိုရမ် CDF နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]က နှစ်ဖက်အဖွဲအစည်းမှ ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ပြန်လည်ချေဖျက်မရသည့် ချင်းလူမျိုးအချင်းချင်းကြား ကြီးမားသော စစ်ရေးပဋိပက္ခများကို မဖန်တီးရန်တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တွင် CNDF နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သော [[ချင်းညီနောင်|ချင်းညီနောင်အဖွဲ့]]ကလည်း တင်းမာမှုလျှော့ချလိုကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ပြင်ပတောင်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက စစ်ရေးအကူအညီများဖြင့် ပါဝင်လာပါက CNDF ဘက်က မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်မည်ဟု ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/07/05/126319/|title=ချင်းလူမျိုး အချင်းချင်းအကြား စစ်ရေးပဋိပက္ခမဖန်တီးဘဲ စစ်ရေးပြင်ဆင်မှုများ ချက်ချင်းရပ်ရန် ချင်းပြည်ကောင်စီ တိုက်တွန်း|publisher=Ludu Nway Oo|accessdate=2025-7-5}}</ref> * ၂ ဇူလိုင် - ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်တွင် နယ်မြေအငြင်းပွားမှုကြောင့် ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ် (Hualngoram) တပ်ဖွဲ့များအကြား ဇူလိုင် ၂ ရက်နေ့မှ ၃ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ CNDF က CDF ဟွာလ်ငိုးရမ် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးကို ဖမ်းဆီးထားသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဇူလိုင် ၆ ရက်၊ မနက်ပိုင်းမှစတင်ကာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့်အတွက် ရာနှင့်ချီသော ဒေသခံများသည် အိန္ဒိယ- မြန်မာ နယ်စပ်ဂိတ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ထွက်ပြေးနေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/686b58f4aec603c0e6214d02|title=ချင်းလက်နက်ကိုင်နှစ်ဖွဲ့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ၍ ချင်းဒေသခံ ထောင်နှင့်ချီ အိန္ဒိယဘက်သို့ ထွက်ပြေး|publisher=Narinjara|accessdate=2025-7-5}}</ref> * ဇူလိုင် ၂ ရက်နှင့် ၃ ရက်တို့ကလည်း ဖလမ်းမြို့နယ်၊ စတွာမ်၊ လျန်နှာ၊ သီးကျီရ် ကျေးရွာများတွင် CNDF နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့အကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ (CB) ဝင် CNDF နှင့် ချင်းလဲန်းကောင်စီ (CC) ဝင် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့ နှစ်ဖက်စလုံးက နိုင်ငံရေးအရ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး အဖြေရှာရန် လိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ * ဇူလိုင် ၅ ရက်တွင် ရိခေါ်ဒါရ်မြို့ပေါ်၌ နံနက် ၈ နာရီမှ ညနေ ၆ နာရီအထိ နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းသည် CNDF နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရန် စီစဉ်နေချိန် ဖြစ်သည်။ CNO/CNDF ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ CNDF အဖွဲ့ဝင်များ တီးအိုချောင်းရွာတွင် တွေ့ဆုံရန် သွားရောက်စဉ် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်မှ အလစ်အငိုက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် တိုက်ပွဲများ စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း အိန္ဒိယဘက်ခြမ်း ဇိုခေါ်ထာရ်သို့ ကျည်များ ကျရောက်ခဲ့သဖြင့် အိန္ဒိယအာဏာပိုင်များက ပစ်ခတ်မှု ရပ်တန့်ရန် သတိပေးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် CNDF ကလည်း ဒေသခံများကို မိနစ် ၃၀ အတွင်း အမြန်ဆုံး ထွက်ခွာရန် သတိပေးခဲ့သည်။ * ဇူလိုင် ၆ ရက်တွင် CNDF ဌာနချုပ်အနီးတွင် ချင်းလဲန်းကောင်စီတပ်များပါဝင်သည့် CDF-ဟွာလ်ငိုးရမ်တပ်ဖွဲ့များနှင့် CNDF တို့အကြား ပြင်းထန်သောတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် ရိခေါ်ဒါရ်မြို့ခံ ၁,၀၀၀ ကျော်သည် မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ ဇိုခေါ်ထာရ်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယအာဏာပိုင်များကလည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စပ်ဂိတ်တံတားကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ * ထို့အပြင် ဇူလိုင် ၅ ရက်တွင် ချင်းလဲန်းကောင်စီဝင် CDF မာရာ (CDF Mara) က ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင် မာရာလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ် (MDF) နှင့် အာရက္ခတပ်တော် (AA) တို့သည် မတူပီမြို့နယ်၊ လိုင်လင်းပီမြို့ရှိ ၎င်းတို့၏ ဌာနချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းရန် အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်လာကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် MDF နှင့် AA တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လာအိုကျေးရွာမှ စစ်ကြောင်းထိုးလာပြီး CDF မာရာဌာနချုပ်နှင့် ၁ မိုင်ခန့်အကွာအထိ ရောက်ရှိနေပြီဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/07/06/403115.html|title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ချင်းလက်နက်ကိုင် ၂ ဖွဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=The Irrawaddy}}</ref> * [[၃ ဇူလိုင်]] - CDF-Hakha Central Council က [[ဟားခါးမြို့နယ်]]အတွင်း နေထိုင်သူ လူငယ်အမျိုးသားများ မြို့နယ်ပြင်ပသို့ မထွက်ခွာရန်နှင့် အရံတပ်ဖွဲ့သင်တန်းများ မဖြစ်မနေတက်ရောက်ရန် ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://khonumthung.org/%e1%80%9f%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%ab%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%80-%e1%80%9c%e1%80%b0%e1%80%84%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%bb/|title=ဟားခါးမြို့နယ်က လူငယ်များအားလုံး အရံတပ်ဖွဲ့သင်တန်းတက်ရောက်ရန် CDF-Hakha ထုတ်ပြန်|accessdate=2025-7-6|publisher=Khonuthung News}}</ref> * [[၇ ဇူလိုင်]] -၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၇ ရက်တွင် “မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖို့ လိုအပ်နေပြီဖြစ်တဲ့ NUG အစိုးရ” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြင့် မန္တလေးသပိတ်ခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာ[[တေဇာဆန်း]]က “ပြည်သူ့နွေဦးတော်လှန်ရေးကို ခရီးဆုံးပန်းတိုင်အထိ ရောက်ရှိအောင် ဦးဆောင်နိုင်ရန် လက်ရှိ NUG အစိုးရသည် ခေါင်းဆောင်မှုစွမ်းရည် လုံလောက်မှုမရှိသေးသောကြောင့် အချိန်မီ မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။” ဟု ရေးသားထောက်ပြသည်။​<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/713557|title=NUG မဖြစ်မနေ ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်ဟု ဒေါက်တာတေဇာဆန်း ထောက်ပြ|accessdate=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|publisher=DVB Burmese}}</ref> * [[၈ ဇူလိုင်]] - ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ကန်ပက်လက်နှင့် ကျင်ဒွေး မြို့နယ်အတွင်းနေထိုင်သည့် အသက် ၁၈ နှစ် ပြည့်ပြီးသူတိုင်း အခြေခံစစ်သင်တန်း တက်ရောက်ကြရန် Chin Defense Force – Kanpetlet က ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://khumimediagroup.com/2025/07/09/%e1%80%a1%e1%80%9e%e1%80%80%e1%80%ba-%e1%81%81%e1%81%88-%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%90%e1%80%ad/|title=အသက် ၁၈ နှစ်ပြည်ပြီးသူတိုင်း စစ်သင်တန်းတက်ကြရန် CDF-Kanpetlet ထုတ်ပြန်|accessdate=8 July 2025|publisher=Khumi Media Group}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> * [[၁၀ ဇူလိုင်]] - ဇူလိုင် ၅ ရက်နေ့တွင် CNDF မှ [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့]]ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]အတွင်း၌ ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်(CNA) ၊ CDF – Hualngoram နှင့် CNDF တပ်ဖွဲ့ များ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက် ညပိုင်းတွင် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61775|title=ရိခေါ်ဒါရ်မြို့မှ CNDF တပ်များဆုတ်ခွာ ၊ ချင်းတပ်ဖွဲ့များအကြား ဆက်လက်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-13}}</ref> * [[၁၁ ဇူလိုင်]] - စစ်ကိုင်းမြို့နယ် ၊ [[လင်းတလူးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|လင်းတလူးကျေးရွာ]]ရှိ စစ်ရှောင်အများစုနေထိုင်သည့် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်ကောင်စီလေတပ်က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၃၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးကာ ၂၀ ခန့် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61724|title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် လင်းတလူးကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှုတွင် ဒေသခံ ၃၀ ထက်မနည်းသေဆုံး|accessdate=11 July 2025|publisher=Mizzima}}</ref> * [[၁၂ ဇူလိုင်]] - [[ဥကရစ်ထတိုက်ပွဲ]]: ကရင်ပြည်နယ် [[မြဝတီမြို့]]တောင်ဘက် ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ စစ်ကောင်စီ အခြေစိုက် ဥကရစ်ထစခန်းကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KNLA) နဲ့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) ပူးပေါင်းတပ်တွေက ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၂ ရက်တွင် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/714256|title=ဥကရစ်ထစခန်းကို KNLA ပူးပေါင်းတပ် သိမ်းပိုက်|publisher=DVB|accessdate=2025-7-12}}</ref> * [[၁၄ ဇူလိုင်]] - [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]]ဒေသ ခဲလုပ်သားတွေ နေထိုင်ရာရပ်ကွက်ထဲကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်လို့ ခဲလုပ်သားမိသားစု ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/07/14/403373.html|title=မော်ချီး ခဲလုပ်ငန်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးထပ်ကြဲ ၆ ဦးသေဆုံး (ရုပ်/သံ)|accessdate=2025-7-12|publisher=The Irrawaddy}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကောလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုးပင်ရွာ၊ ကောလင်းမြို့နယ်|ဒိုးပင်ရွာ]]ကို ဇူလိုင် ၁၄ ရက် ညနေက လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ခံရပြီး စစ်ရှောင်များဖွင့်ထားသည့် ထမင်းဆိုင်အနီး ကျရောက်ပေါက်ကွဲရာ ကလေးငယ် အပါအဝင် ၄ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီး ဆီဘောက်ဆာကား ၂ စီး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65003/|title=ကောလင်းမြို့နယ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးအပါအဝင် ၄ ဦးဒဏ်ရာရ|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၂|publisher=Myanmar Now|archivedate=16 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250716081232/https://myanmar-now.org/mm/news/65003/}}</ref> * [[၁၅ ဇူလိုင်]] - ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နောင်ချိုမြို့]] ဈေးရပ်ကွက်အပါအဝင် မြို့ပေါ်ဌာနဆိုင်ရာ ရုံးအများစုကို စစ်ကောင်စီတပ်က TNLA တပ်ဖွဲ့ထံမှ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၅ တွင် သိမ်းပိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65040/|title=နောင်ချိုတစ်မြို့လုံးနီးပါးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီ|accessdate=2025-7-15|publisher=Myanmar Now}}</ref> * [[၁၆ ဇူလိုင်]] - ကက်သလစ် ဘာသာဝင် ဖာသာဒေါ်နယ်မာတင်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၈ ဦးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ စစ်ခုံရုံးက အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65045/|title=ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးကို သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်သူ ၈ ဦးကို NUG စစ်ခုံရုံး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ စီချ|accessdate=2025-7-12|publisher=Myanmar Now|archivedate=17 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250717054816/https://myanmar-now.org/mm/news/65045/}}</ref> * ၁၇ ဇူလိုင် - [[ချင်းညီနောင်|ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင်]]ဖြစ်သော မရာလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (Maraland Defense Force – MDF) က ၎င်းတို့အဖွဲ့မှ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အပါအဝင် ၃ ဦးကို စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများနှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့၌ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ အဆိုပါ စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ကျည်ကာဦးထုပ်နှင့် ကျည်ကာပြားများ တင်ဆောင်လာသော ကားသည် [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]၊ ဆိုင်ဟား (Saiha) ခရိုင်၊ တီပါ့ (Tipa) ရွာရှိ မီဇိုရမ်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် အာသံရိုင်ဖယ်တပ်တို့ ပူးပေါင်းထားသည့် စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွင် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့၊ အိန္ဒိယစံတော်ချိန် ည ၉ နာရီ ၄၅ မိနစ်ခန့်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း MDF မှ သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65347/|title=ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ MDFထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် အိန္ဒိယတွင်ဖမ်းခံရ|accessdate=2025-7-23|publisher=Myanmar Now|date=22 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250722125625/https://myanmar-now.org/mm/news/65347/|archive-date=22 July 2025|url-status=dead}}</ref> * ၁၈ ဇူလိုင် - DPLA (ဓနုအဖွဲ့)မှ အမျိုးသား ငါးဦးနှင့် MDY-PDF အဖွဲ့မှ အမျိုးသား ၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၅ ဦးတို့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ဆီသို့ အလင်းဝင်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၁၇ ရက်ကလည်း တောင်ခမ်းဒေသတစ်ဝိုက်နှင့် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းမှ TNLA အဖွဲ့ဝင် အမျိုးသား လေးဦး၊ DPLA အဖွဲ့မှ အဖွဲ့ဝင် အမျိုးသား ငါးဦးနှင့် MDY-PDF အမျိုးသား သုံးဦး၊ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦးတို့ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/304536|title=ဥပဒေဘောင်အတွင်း ထပ်မံဝင်ရောက်လာသည့် DPLA အဖွဲ့နှင့် MDY-PDF အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးအား မိဘ အုပ်ထိန်းသူများထံ ပြန်လည်အပ်နှံ|accessdate=2025-7-23|publisher=Eleven Media}}</ref>ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်မှ ယနေ့အထိ TNLA အဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး ၊ MDY-PDF အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးနှင့် DPLA အဖွဲ့ဝင် ၄၁ ဦးဖြစ်ပြီး လက်နက်မျိုးစုံ ၁၃ လက်နှင့် ကျည်မျိုးစုံ ၁၅၁၅ တောင့်၊ ကျည်အိမ် ၁၂ ခုနှင့်အတူ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72651|title=နိုင်ငံတော်နှင့် တပ်မတော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို လက်ခံယုံကြည်သည့် DPLA အဖွဲ့ဝင် ၁၉ ဦး ဥပဒေဘောင်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်|accessdate=2025-7-20|publisher=Ministry of Information}}</ref> * [[၂၂ ဇူလိုင်]] - စစ်ကောင်စီတပ်များသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ သိမ်းယူထားသည့် [[သပိတ်ကျင်းမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c98wx8xjp0ro|title=သပိတ်ကျင်းမြို့ ပြန်ရဖို့ စစ်တပ်သုံးတဲ့ဗျူဟာ|accessdate=2025-7-25|publisher=BBC Burmese}}</ref> * [[၂၅ ဇူလိုင်|၂၄ ဇူလိုင်]] - [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက Suntac Technologies နှင့် ၎င်း၏ပိုင်ရှင် [[စစ်တိုင်းအောင်]] အပြင် KT Services & Logistics နှင့် ၎င်း၏ တည်ထောင်သူ မျိုးကျော်သန်း (ဂျွန်သန်း)၊ MCM Group နှင့် ၎င်း၏ပိုင်ရှင် အောင်လှိုင်ဦး အပြင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် တင်လတ်မင်း တို့ကို အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ပေးခဲ့သည်။ * ၂၉ ဇူလိုင် - တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထိန်းချုပ်ထားသော ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ရှိ ကွတ်ခိုင်နှင့် မိုင်းလုံတို့အပါအဝင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ ထိန်းချုပ်ထားသည့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ လက်ပံလှရဲစခန်းနေရာများကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၁၆ ဦးထက်မနည်းရှိကြောင်း ဘီဘီစီ၏ စုံစမ်းထားသည့် အချက်အလက်များအရ သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c14glg187mnt?post=asset%3Af91815b7-a826-4a92-8460-db308ea5ef52#asset:f91815b7-a826-4a92-8460-db308ea5ef52|title=ကွတ်ခိုင်၊ ကျောက်မဲ၊ စဉ့်ကူးတို့ကို စစ်တပ်လေကြောင်းတိုက်လို့ ဒါဇင်ကျော်သေဆုံး|accessdate=2025-7-30|publisher=BBC Burmese}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]အရှေ့ပိုင်းရှိ ဆေးရုံတစ်ခု ယမန်နေ့ (ဇူလိုင် ၂၉) ညက လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၁၅ ဦးဝန်းကျင် ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65573/|title=ကန့်ဘလူမြို့နယ်တွင် ဆေးရုံ ဗုံးကြဲခံရပြီး လူတစ်ဒါဇင်ထက်မနည်း သေဆုံး|accessdate=5 August 2025|publisher=Myanmar Now|archivedate=31 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250731122458/https://myanmar-now.org/mm/news/65573/}}</ref> === ဩဂုတ် === * [[၅ ဩဂုတ်]] - ဉာဏ်လင်းသစ် သုတေသနအဖွဲ့က ဩဂုတ် ၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် "ဝေဟင်နှင့်မြေပြင်ကပ်ဘေးကြားမှ မြေစာပင်ဘဝများ" အစီရင်ခံစာအရ မတ်လ ၂၈ ရက်မှ ဇွန်လကုန်အထိ အင်အားပြင်းငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အရပ်သား ၇၅၁ ဦး သေဆုံးကာ ၁,၄၀၀ ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/06/64428|title=ငလျင်အပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား ၇၀၀ ကျော်သေဆုံးဟု ဉာဏ်လင်းသစ် အစီရင်ခံစာ ဖော်ပြ|publisher=Mizzima|accessdate=5 August 2025}}</ref> * [[၁၇ ဩဂုတ်]] - ကယားပြည်နယ်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးဒေသမှာ တရက်တည်း လေကြောင်းနှစ်ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး လူ ၁၇ ယောက် သေဆုံးကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေလည်း ရှိနေတယ်လို့ ကနဦးသတင်းများက ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2025/08/17/%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%ad/|title=မော်ချီးမှာ လေကြောင်းတိုက်ခံရလို့ ၁၇ ယောက်သေဆုံးပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေရှိနေ|publisher=Voice of Myanmar|accessdate=၂၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> နောက်တွင် သေဆုံးသူမှာ လူ (၂၇)​ထိ မြင့်လာသည်။​ ဗုံးကြဲမှုမှာ ရွာက ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆေးရုံကို ဗုံးကျခဲ့ပြီး လူ ၂ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရခဲ့သလို အဆောက်အဦတွေလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (IEC) ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး (၂) ဖြစ်သူ ကိုဗညားက ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးမြို့ရှိ လူနေထူထပ်သော ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်ကို စစ်တပ်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူ ၃၂ ဦးအထိ တိုးလာကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref>ဩဂုတ် ၁၉ ရက်မှာ ဗုံးထပ်ကြဲတာကြောင့် ပြည်သူ ၄ ယောက် ထိခိုက်မိတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720258|title=မော်ချီးကို စစ်တပ်က ဗုံးထပ်ကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး ထိခိုက်|publisher=DVB Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> * [[၁၉ ဩဂုတ်]] - ကရင်နီပြည်တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေက ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာသိမ်းယူထားတဲ့ [[ဒီးမော့ဆိုမြို့]]ကို ၁၆ ရက်ကြာထိုးစစ်ဆင်ပြီးတဲ့နောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၉ ရက် နေ့မှာ စစ်တပ်က အပြည့်အဝပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီးလို့ ထုတ်ပြန်သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/08/20/404761.html|title=စစ်တပ်က ဒီးမော့ဆိုမြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ ကြေညာ (ရုပ်/သံ)|publisher=The Irrawaddy|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၀ ဩဂုတ်]] - ဩဂုတ် ၂၀ ရက်တွင် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA)၊ ပလောင်(တအာင်း) အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA)နှင့် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP/SSA)တို့အား ပန်ဆန်းမြို့သို့ ဖိတ်ခေါ်ကာ UWSA အစိုးရအဖွဲ့ ဒုဥက္ကဋ္ဌနှင့် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးဝန်ကြီး ကျောက်ကော်အန်းက တရုတ်ဖိအားပေးမှုများအကြောင်း ပြောပြခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်နောင် မည်သည့် စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး အကူအညီများပေးတော့မည်မဟုတ်ကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/08/22/404830.html|title=“ဝ” ထုတ်ပြောရတဲ့အထိ တရုတ်ဖိအား ဘယ်လောက်ကြီးနေလဲ|publisher=The Irrawaddy|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၂ ဩဂုတ်]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် (၂၂) ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအတိုင်ပင်ခံကောင်စီက အာဏာရှင်စနစ်ချုပ်ငြိမ်းရေး နှင့် ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ၏ နိုင်ငံရေး ရပ်တည်ချက် (၁၀) ချက်နှင့် အခြေခံမူ (၈) ချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720834|title=ဘုံနိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဟု NUCC ထုတ်ပြန်|publisher=DVB|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၇ ဩဂုတ်]] - [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)  အမှတ် ၁ စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ နည်းဗျူဟာ ၃၃ နဲ့ မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် (MSRF) တို့ ညီနောင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကြောင်း ဩဂုတ် ၂၇ ရက်မှာ ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721410|title=PDF နည်းဗျူဟာ ၃၃ နှင့် မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် MSRF တို့ ညီနောင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း|publisher=DVB|accessdate=27 August 2025}}</ref> * [[၂၈ ဩဂုတ်]] - ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊​ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၉၂၂/၂၀၂၅ ဖြင့် မတရားအသင်းအဖြစ်လည်းကောင်း<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74232|title=မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေညာခြင်း|publisher=MOI|accessdate=28 August 2025}}</ref>၊ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုအဖွဲ့ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁/၂၀၂၅ ဖြင့်<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74230|title=အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာခြင်း|accessdate=28 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> အကြမ်းဖက်အုပ်စု အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721677|title=ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)ကို အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာ|publisher=DVB|accessdate=28 August 2025}}</ref><br /> == ၂၀၂၆ == === မတ် === * မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲခဲ့တာကြောင့် သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|website=Myanmar Now|date=2026-03-02|access-date=2026-03-02|language=en-US|last=ခင်ရီရီဇော်}}</ref><ref>{{Cite web|title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|access-date=2026-03-02|language=en}}</ref> * [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ|url=https://news-eleven.com/article/310463|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ|url=https://burmese.dvb.no/post/749879|website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/|website=Myanmar Now|date=2026-03-11|access-date=2026-03-13|language=en-US|first=ဖဒူ|last=ထွန်းအောင်}}</ref> * ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/749677 |access-date=2026-03-10 |website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-10 |title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/ |date=2026-03-10 |language=en-US |last=Now |first=Myanmar |access-date=2026-03-12 |website=Myanmar Now }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> * ၁၁ မတ် - တနင်္သာရီတိုင်း၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဒပ်ကျေးရွာရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် တပ်မတော်၏၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt |access-date=2026-03-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=သူရအောင် |date=2026-03-12 |title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/ |access-date=2026-03-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * ၁၆ မတ် - [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ ဖလံပင်ကျေးရွာမှ စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web|title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ|url=https://myaelattathan.com/news/23027/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-17|access-date=2026-03-19|language=en-US|last=ကျော်ကြီး}}</ref><ref>{{Cite web|title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့|url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/|website=Maun|date=2026-03-17|access-date=2026-03-19|language=en-US|last=mmblogmaster}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနဲ့ ရှားစေးဖိုရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-19|access-date=2026-03-19|language=my}}</ref> * ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> === ဧပြီ === * ၁၀ - တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News|date=2026-04-11|title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News|url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI|access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း|url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297|url-status=live|access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆|website=Mizzima}}</ref> * ၁၁ - ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိ ချင်းညီနောင်အဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိသော မင်းတပ်မြို့အား စစ်တပ်က ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့၊ ည ၁၁ နာရီခွဲဝန်းကျင်တွင် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နေအိမ် အလုံး ၂၀ နှင့် မော်တော်ယာဉ် ၄ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref name=":2" /> * ၁၂ - ကရင်ပြည်နယ်နှင့် မွန်ပြည်နယ်အစပ်ရှိ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ စစ်တပ်၏ လေးကေစခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်တစ်ခုက ဘီဘီစီသို့ အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web |date=2026-04-12 |title=ဧပြီ ၁၂ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ်- ပြင်ဦးလွင်မှာ ရည်းစားဟောင်းက ဓားနဲ့ထိုးလို့ လက်ထပ်ခါနီး အမျိုးသမီးသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c8x79k47rvvo |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-19|access-date=2026-04-19|language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref><br /> * ၂၉ ဧပြီ - [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU)၊ တပ်မဟာ (၆) နယ်မြေအတွင်းရှိ မက္ကသာသတ္တုတွင်းအား တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၁၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-30 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃၀ -ကဆုန်လပြည့်အထိမ်းအမှတ် အကျဉ်းသား ၁၅၀၀ ကျော်လွှတ်ပေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx21kj6xje2t |access-date=2026-04-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃၀ ဧပြီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အင်းတော်မြို့]]အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-01 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ မိတ်ဆွေဟောင်းလို့ တရုတ်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1k279vw387t |access-date=2026-05-01 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> === မေ === * ၁ - ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုက်ပွဲများကြောင့် မတ်လနှင့် ဧပြီလများတွင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၃၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၄၂ ဦး ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရကြောင်း ကချင်လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (KHRW) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-02 |title=မေ ၂ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို လွှတ်ပေးဖို့ ကုလ၊ အမေရိကန်နဲ့ ဂျပန်ထပ်တိုက်တွန်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4g4mkjxgy2o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၄ - မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်အတွင်း၌ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ဝင်များလိုက်ပါလာသည့် ယာဉ်အား ရွှေစည်ကြီးကျေးရွာမှ သံဘိုရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် စစ်တပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့က တောင်သာမြို့နယ်၊ သံဘိုရွာမကျေးရွာအနီးတွင် ကင်းပုန်းဝပ်၍ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-04|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၄ ရက်- အိန္ဒိယ ရေတပ်အကြီးအကဲ မြန်မာရောက်ပြီး မြန်မာရေတပ်ကို စစ်ဘက်သုံးပစ္စည်းတွေပေး|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt|access-date=2026-05-04|website=BBC News မြန်မာ|language=my}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05|title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t|access-date=2026-05-05|website=BBC News မြန်မာ|language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref><br /> * မေ ၁၉ - ချင်းလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သော [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[တွန်းဇံမြို့]]အား စစ်တပ်နှင့် [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]] (ZRA-EC) တို့ ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသည့် တပ်ဖွဲ့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တွန်းဇံမြို့ကို အစိုးရတပ်နဲ့ ZRA ပူးပေါင်းတပ်တွေ ​ထိန်းချုပ်|url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/05/21/%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%87%e1%80%b6%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af-%e1%80%a1%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%9b%e1%80%90/|website=Voice of Myanmar|date=2026-05-21|access-date=2026-05-21|language=en-US|first=Editor Htein|last=Lin}}</ref> * မေ ၂၃ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အထက်ပိုင်း၊ [[ကသာမြို့နယ်]]၊ ကသာ-အင်းတော်လမ်းပိုင်းရှိ [[နလယ်အင်းရွာ၊ ကသာမြို့နယ်|နလယ်အင်းရွာ]]အနီးသို့ လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၇ လအရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်ရှောင် သုံးဦး သေဆုံးပြီး ငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-24|title=မေ ၂၄ ရက်သတင်းအနှစ်ချုပ်- ကသာမြို့နယ်မှာ လက်နက်ကြီးကျည်ထိမှန်လို့ ၇ လသားကလေးအပါအဝင် စစ်ရှောင် ၃ ဦး သေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5y0wqyekp0o|access-date=2026-05-24|website=BBC News မြန်မာ|language=my}}</ref> * မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] === ဇွန် === * ၂၂ ဇွန် - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မြင်းခြံခရိုင်]]အတွင်း [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ခံ မြင်းခြံခရိုင် တပ်ရင်း သုံးရင်းထက်မနည်းက [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၏ စခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုကြောင့် တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-22 |title=၂၀၂၆ ဇွန် ၂၂ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် ကီယာစတာမာ ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်မယ်လို့ကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cly73qr8y0nt |access-date=2026-06-23 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> === စက်တင်ဘာ === * ၁၇ - [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်နယ်]]၊ [[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]၊ [[ဖရူဆိုမြို့နယ်]] မိုဆိုရွာအနီးတွင် စစ်တပ်က အသေခံဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုကြောင့် ကင်းစောင့်နေသည့် [[ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ်]] (KNDF) တပ်ဖွဲ့ဝင် ငါးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-09-18 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်-"မြန်မာရှိ အဖွဲ့အစည်းအားလုံးနဲ့ ဆက်ဆံနေ" ဟု အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cqj3d2281m3zt |access-date=2026-09-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၄ - မွန်ပြည်နယ်နှင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစပ်ရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အထူးတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ရုံးအား စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် လေးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ပြီး နောက်ထပ် ငါးဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိထားသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-09-24 |title=NUG အထူးတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး လေးဦးထက်မနည်း သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/09/24/at-least-four-killed-and-five-injured-nug-special-forces/ |access-date=2026-09-25 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist|3}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] kfpo8cy6zt21y74i3jymwfge6sn1vsw 0 245067 1062847 831168 2026-11-10T15:46:40Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062847 wikitext text/x-wiki {{Automatic Taxobox|image=Red ixora.jpg|image_caption=''Chinese ixora''|display_parents=2|taxon=Ixora|authority=[[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]]|type_species=''[[Ixora coccinea]]''|type_species_authority=[[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]]|subdivision_ranks=Species|subdivision=around 544, see text|synonyms=* ''Becheria'' <small>[[:en:Henry Nicholas Ridley|Ridl.]]</small> * ''Bemsetia'' <small>[[:en:Constantine Samuel Rafinesque|Raf.]]</small> * ''Captaincookia'' <small>N.Hallé</small> * ''Charpentiera'' <small>Vieill.</small> * ''Doricera'' <small>[[:en:Bernard Verdcourt|Verdc.]]</small> * ''Hitoa'' <small>[[:en:Jean Nadeaud|Nadeaud]]</small> * ''Myonima'' <small>[[:en:Philibert Commerson|Comm.]] ex [[:en:Adrien-Henri de Jussieu|A.Juss.]]</small> * ''Panchezia'' <small>[[:en:Jean Xavier Hyacinthe Montrouzier|Montrouz.]]</small> * ''Patabea'' <small>[[:en:Jean Baptiste Christophore Fusée Aublet|Aubl.]]</small> * ''Schetii'' <small>[[:en:Michel Adanson|Adans.]]</small> * ''Siderodendrum'' <small>[[:en:Johann Christian Daniel von Schreber|Schreb.]]</small> * ''Sideroxyloides'' <small>[[:en:Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]]</small> * ''Thouarsiora'' <small>Homolle ex Arènes</small> * ''Tsiangia'' <small>H.H.Hsue & P.T.Li</small> * ''Versteegia'' <small>[[:en:Theodoric Valeton|Valeton]]</small>|synonyms_ref=<ref name="POWO"/>}} '''''ပုဏ္ဏရိပ်''''' သည် Rubiaceae [[မျိုးရင်း]] ဝင် [[ပန်းပွင့်သော အပင်|ပန်းပွင့်သောအပင်]] [[မျိုးစု]] ဖြစ်သည်။ <ref name="POWO">{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30043713-2#synonyms|title=''Ixora'' L., Sp. Pl.: 110 (1753).|date=2022|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|access-date=29 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20231202090803/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30043713-2#synonyms|archive-date=2 December 2023|url-status=dead}}</ref> ၎င်းသည် ''Ixoreae'' မျိုးနွယ်တွင် တစ်ခုတည်းသော မျိုးစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အပူပိုင်းဒေသအမြဲစိမ်းသစ်ပင်များနှင့် ချုံနွယ်များပါဝင်ပြီး မျိုးစိတ်ပေါင်း ၅၄၄ မျိုးရှိသည်။ <ref name="WFO">{{Cite web|url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000019411#children|title=''Ixora'' L.|work=World Flora Online|date=2022|publisher=The World Flora Online Consortium|access-date=1 June 2022}}</ref> ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးရှိ အပူပိုင်းနှင့် အပူပိုင်းဒေသများတွင် ဇာတိဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏ကွဲပြားမှု၏ဗဟိုချက်မှာ အပူပိုင်းအာရှတွင် ဖြစ်သည်။ ''ပုဏ္ဏရိပ် သည်'' '''အနောက်အိန္ဒိယစံပယ်''' ဟု အများအားဖြင့်သိကြသည့် [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်|ဖလော်ရီဒါ]] ကဲ့သို့သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အပူပိုင်းဒေသရာသီဥတုများတွင်လည်း ပေါက်ရောက်လေ့ရှိသည်။ အခြားအသုံးများသောအမည်များမှာ '''viruchi''', '''kiskaara''', '''kepale''', '''rangan''', '''kheme''', '''ponna''', '''chann tanea''', '''techi''', '''pan''', '''siantan''', '''jarum-jarum/jejarum''', '''jungle flame''', '''jungle geranium''', နှင့် '''cruz de Malta''', စသည်တို့ဖြစ်သည်။ အပင်များတွင် အရှည် ၃ လက္မ မှ ၆ လက္မအထိ ရှိသည့် သားရေချပ်နှင့် တူသော အရွက်များပါရှိပြီး နွေရာသီတွင် အခိုင်လိုက် ဝေနေအောင် ပွင့်သည့် ‌သေးငယ်သော [[ပန်း|ပန်းများ]] ပွင့်သည်။ ''ပုဏ္ဏရိပ်'' အုပ်စုဝင်အပင်များသည် အက်စစ်ဓာတ်ရှိသောမြေကို နှစ်သက်ကြပြီး [[ဘွန်ဇိုင်းပင်|ဘွန်ဇိုင်း]] လုပ်ရန်အတွက် သင့်လျော်သော အပင်အမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြသည်။ [[အရှေ့တောင်အာရှ]] ဒေသများတွင် အကာအရံခြံစည်းရိုးပင်များအဖြစ် လူကြိုက်များသောအပင် လည်းဖြစ်သည်။ အပူပိုင်းရာသီဥတုတွင် ၎င်းတို့သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပန်းပွင့်ကြပြီး ဟိန္ဒူ ဘာသာရေး အခမ်းအနားများအပြင် [[အာယုဗ္ဗေဒ]] နှင့် အိန္ဒိယ ရိုးရာဆေးပညာ များတွင်လည်း အများအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။ [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ|ဘရာဇီး]] တွင် မှိုမျိုးစိတ် ''Pseudocercospora ixoricola သည်'' ''Ixora coccinea'' တွင် အရွက်အစက်အပြောက်များကျသည့် ရောဂါ ဖြစ်စေသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite journal|title=''Pseudocercospora ixoricola'' causing leaf spots on Ixora coccinea in Brazil.|date=2010|page=278}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၁၈ ခုနှစ်က [[တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ|ထိုင်ဝမ်]] တွင်ပြုလုပ်သော မှို သုတေသန လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် ''Pseudopestalotiopsis ixorae'' နှင့် ''Pseudopestalotiopsis taiwanensis'' တို့သည် ထိုင်ဝမ်တွင်နာမည်ကြီးသော ဥယျာဉ်အပင်ဖြစ်သည့် ''ပုဏ္ဏရိပ်'' မျိုးစိတ်များတွင် အရွက်အစက်အပြောက်မျာကျသော ရောဂါ ဖြစ်ပေါ်စေသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ <ref name="Tsai2018">{{Cite journal|title=Molecular phylogeny, morphology and pathogenicity of ''Pseudopestalotiopsis'' species on ''Ixora'' in Taiwan|date=May 2018|pages=941–952}}</ref> == အသိအမှတ်ပြုထားသော မျိုးစိတ်များ == * ''[[:en:Ixora_albersii|Ixora albersii]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:Karl_Moritz_Schumann|K.Schum.]]</span> * ''[[:en:Ixora_backeri|Ixora backeri]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:Cornelis_Eliza_Bertus_Bremekamp|Bremek.]]</span> * ''[[:en:Ixora_beckleri|Ixora beckleri]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:George_Bentham|Benth.]]</span> * ''[[:en:Ixora_brevipedunculata|Ixora brevipedunculata]]'' <span style="font-size:85%;">Fosberg</span> * ''[[:en:Ixora_calycina|Ixora calycina]]'' <span style="font-size:85%;">Thwaites</span> * ''[[:en:Ixora_chinensis|Ixora chinensis]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:Jean-Baptiste_Lamarck|Lam.]]</span> * ''[[:en:Ixora_coccinea|Ixora coccinea]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:Carl_Linnaeus|L.]]</span> * ''[[:en:Ixora_elongata|Ixora elongata]]'' <span style="font-size:85%;">B.Heyne ex [[:en:George_Don|G.Don]]</span> * ''[[:en:Ixora_euosmia|Ixora euosmia]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:Karl_Moritz_Schumann|K.Schum.]]</span> * ''[[:en:Ixora_finlaysoniana|Ixora finlaysoniana]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:Nathaniel_Wallich|Wall.]] ex [[:en:George_Don|G.Don]]</span> * ''[[:en:Ixora_foliosa|Ixora foliosa]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:William_Philip_Hiern|Hiern]]</span> * ''[[:en:Ixora_johnsonii|Ixora johnsonii]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:Joseph_Dalton_Hooker|Hook.f.]]</span> * ''[[:en:Ixora_jucunda|Ixora jucunda]]'' <span style="font-size:85%;">Thwaites</span> * ''[[:en:Ixora_killipii|Ixora killipii]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:Paul_Carpenter_Standley|Standl.]]</span> * ''[[:en:Ixora_lawsonii|Ixora lawsonii]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:James_Sykes_Gamble|Gamble]]</span> * ''[[:en:Ixora_malabarica|Ixora malabarica]]'' <span style="font-size:85%;">(Dennst.) [[:en:David_Mabberley|Mabb.]]</span> * ''[[:en:Ixora_margaretae|Ixora margaretae]]'' <span style="font-size:85%;">(N.Hallé) Mouly & [[:en:Birgitta_Bremer|B.Bremer]]</span> * ''[[:en:Ixora_marquesensis|Ixora marquesensis]]'' <span style="font-size:85%;">F.Br.</span> * ''[[:en:Ixora_mooreensis|Ixora mooreensis]]'' <span style="font-size:85%;">(Nadeaud) Fosberg</span> * ''[[:en:Ixora_nigerica|Ixora nigerica]]'' <span style="font-size:85%;">Keay</span> * ''[[:en:Ixora_nigricans|Ixora nigricans]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:Robert_Brown_(botanist,_born_1773)|R.Br.]] ex [[:en:Robert_Wight|Wight]] & [[:en:George_Arnott_Walker-Arnott|Arn.]]</span> * ''[[:en:Ixora_ooumuensis|Ixora ooumuensis]]'' <span style="font-size:85%;">J.Florence</span> * ''[[:en:Ixora_panurensis|Ixora panurensis]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:Johannes_Müller_Argoviensis|Müll.Arg.]]</span> * ''[[:en:Ixora_pavetta|Ixora pavetta]]'' <span style="font-size:85%;">Andr.</span> * ''[[:en:Ixora_peruviana|Ixora peruviana]]'' <span style="font-size:85%;">([[:en:Richard_Spruce|Spruce]] ex [[:en:Karl_Moritz_Schumann|K.Schum.]]) [[:en:Paul_Carpenter_Standley|Standl.]]</span> * ''[[:en:Ixora_pudica|Ixora pudica]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:John_Gilbert_Baker|Baker]]</span> * ''[[:en:Ixora_raiateensis|Ixora raiateensis]]'' <span style="font-size:85%;">J.W.Moore</span> * ''[[:en:Ixora_raivavaensis|Ixora raivavaensis]]'' <span style="font-size:85%;">Fosberg</span> * ''[[:en:Ixora_rufa|Ixora rufa]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:Johannes_Müller_Argoviensis|Müll.Arg.]]</span> * ''[[:en:Ixora_saulierei|Ixora saulierei]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:James_Sykes_Gamble|Gamble]]</span> * ''[[:en:Ixora_setchellii|Ixora setchellii]]'' <span style="font-size:85%;">Fosberg</span> * ''[[:en:Ixora_st-johnii|Ixora st-johnii]]'' <span style="font-size:85%;">Fosberg</span> * ''[[:en:Ixora_stokesii|Ixora stokesii]]'' <span style="font-size:85%;">F.Br.</span> * ''[[:en:Ixora_temehaniensis|Ixora temehaniensis]]'' <span style="font-size:85%;">J.W.Moore</span> * ''[[:en:Ixora_ulei|Ixora ulei]]'' <span style="font-size:85%;">K.Krause</span> * ''[[:en:Ixora_umbellata|Ixora umbellata]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:Theodoric_Valeton|Valeton]]</span> * ''[[:en:Ixora_yavitensis|Ixora yavitensis]]'' <span style="font-size:85%;">[[:en:Julian_Alfred_Steyermark|Steyerm.]]</span> == ပြင်ပလင့်များ == {{Wikispecies|Ixora}} {{Commons category|Ixora|ပုဏ္ဏရိပ်}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပန်းပွင့်သောအပင် မျိုးစုများ]] 2unkkod91bumt2munoib42rc0h6bjga 0 245808 1062922 962770 2026-11-11T07:30:51Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062922 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox |image = Nepenthes peltata.jpg |image_caption = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]မှ ရေကရားပင် တစ်ပင် |parent_authority = [[:en:Barthélemy Charles Joseph Dumortier|Dumort.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1095-8339.2003.t01-1-00158.x/pdf | format= PDF |access-date=2013-07-06 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free }}</ref> |taxon = Nepenthes |authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|L.]] |diversity_ref = <ref name=abgracilis>{{cite journal | last1 = Cheek | first1 = M. | last2 = Jebb | first2 = M. | year = 2013 | title = The ''Nepenthes micramphora'' (Nepenthaceae) group, with two new species from Mindanao, Philippines | journal = Phytotaxa | volume = 151 | issue = 1| pages = 25–34 | doi = 10.11646/phytotaxa.151.1.2 | doi-access = free }}</ref> |diversity = မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၅၀ ကျော် |diversity_link = :en:List of Nepenthes species |subdivision_ranks = [[မျိုးစိတ်]] |subdivision = See below or [[:en:List of Nepenthes species|separate list]]. |synonyms = *''Anurosperma'' <small>[[:en:Johannes Gottfried Hallier|Hallier f.]]</small> *''Bandura'' <small>[[:en:Michel Adanson|Adans.]]</small> *''Phyllamphora'' <small>[[:en:João de Loureiro|Lour.]]</small> |synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327014-2 |title=''Nepenthes'' L. |date=2023 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanical Gardens, Kew |access-date=7 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260123152907/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327014-2 |archive-date=23 January 2026 |url-status=dead}}</ref> }} '''အပူပိုင်း ရေကရားပင်''' ('''Tropical Pitcher plant''') သည် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အာရှတိုက်အပူပိုင်းဒေသများအပြင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစု၊ ဩစတြေးလီးယားတိုက် မြောက်ပိုင်းနှင့် မက်ဒါဂက်စကားကျွန်းတို့တွင် ပေါက်သည်။ အထူးသဖြင့် ဗော်နီယိုကျွန်းတွင် ပေါများသည်။ အပူပိုင်း ရေကရားပင်သည် နီပင်သေးစီအီး ''(Nepenthaceae)'' မျိုးရင်းတွင် နီပင်သီး ''(Nepenthes)'' မျိုးစု၌ ပါဝင်၍ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၆ဝ ခန့်ရှိသည်။ အပူပိုင်း ရေကရားပင်သည် နွယ်ပင်မျိုးဖြစ်၍ ချုံဖုတ်များကို နွယ်ပတ်၍ ပေါက်သည်။ ရေကရားပင်ဟု ခေါ်ဆိုရခြင်းမှာ အရွက်ဖျား၌ ရေကရားပုံရှိသော ထူးဆန်းသည့် အရွက်အိတ်ကလေးများ တွဲလျားကျနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အပူပိုင်း ရေကရားပင်ကို သားစားပင်(သို့မဟုတ် ပိုးကောင်စားပင်) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဆိုပါ အရွက်အိတ်ထဲသို့ ဝင်မိသောပိုးကောင်များသည် ထောင်ချောက်တွင် မိနေသကဲ့သို့ ဖြစ်၍ ထွက်မလာနိုင်တော့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ရေကရားပုံ ရွက်အိတ်ကလေးများသည် အပင်မျိုးစိတ်ကို လိုက်၍ ပုံအမျိုးမျိုးနှင့် အရွယ်အမျိုးမျိုးရှိသည်။ အချို့သည် လက်ညှိုးလောက်သာရှိ၍ အချို့သည် အစိတ်ဝင် ပုလင်းလောက်အထိ ကြီးမားသည်။ အရောင်မှာလည်း အဝါမှ အစိမ်းပုပ်အထိ အမျိုးမျိုးကွဲလွဲ၍ အချို့တွင် အနီစင်းများပင် ပါတတ်သေးသည်။ ရွက်အိတ်တွင် အဖုံးများလည်း ပါရှိ၍ ယင်းတို့သည် ရွက်အိတ် နုနယ်စဉ်အချိန်တွင် ပိတ်နေလျက် ကြီးရင့်လာသောအခါကျမှ ပွင့်သွားလေသည်။ ရွက်အိတ်ပိုင်းသည် အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ပိုးကောင်ထောင်ချောက် ဖြစ်၏။ ထိုထောင်ချောက်အတွင်း၌ ပိုးကောင်းများကို သွေးဆောင်နိုင်သော ဝတ်ရည်ရှိသည်။<ref name="Krol-etal-2011">{{Cite journal | year = 2011 | last1 = Krol | first1 = E. | last2 = Plancho | first2 = B.J. | last3 = Adamec | first3 = L. | last4 = Stolarz | first4 = M. |author5=Dziubinska, H. |author6=Trebacz, Kgv | title = Quite a few reasons for calling carnivores 'the most wonderful plants in the world | journal = Annals of Botany | volume = 109 | issue = 1 | pages = 47–64 | doi = 10.1093/aob/mcr249 | pmid=21937485 | pmc=3241575}}</ref> ပိုးကောင်များသည် ထိုဝတ်ရည်ကို စားသောက်ရန် အပေါက်ဝမှ အထဲသို့ ဝင်ကြသည်။ ထိုအခါ ဝင်လမ်းသာရှိ၍ ထွက်လမ်းမရှိသော ရွက်အိတ်ထဲတွင် ပိုးကောင်တို့သည် ဝတ်ရည်များနှင့် ရောသွားပြီးလျှင် သေကြေ ပျက်စီးသွားကြလေသည်။ တစ်နည်းဆိုလျှင် အပင်က ပိုးကောင်များကို ဝါးမျို ချေဖျက်လိုက်လေသည်။ ထိုသို့ ချေဖျက်လိုက်ခြင်းဖြင့် အပင်၏ အသက်ရှင်ရေးအတွက် လိုအပ်သော [[နိုက်ထရိုဂျင်]]ဓာတ်ကို ရရှိသွားလေသည်။<ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၁၁|title=ရေကရားပင်}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} ==External links== {{Wikispecies|Nepenthes}} {{Commons|Nepenthes}} * [https://botany.org/home/resources/carnivorous-plants-insectivorous-plants/nepenthes-the-monkey-cups.html ''Nepenthes'' - the Monkey Cups] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230925032119/https://botany.org/home/resources/carnivorous-plants-insectivorous-plants/nepenthes-the-monkey-cups.html |date=25 September 2023 }} from the [[:en:Botanical Society of America]] * [https://tomscarnivores.com/resources/nepenthes-interactive-guide/ ''Nepenthes'': The Interactive Guide] at Tom's Carnivores * [https://tomscarnivores.com/resources/tropical-pitcher-plants-care-for-monkey-cups/ How to Grow ''Nepenthes''] at Tom's Carnivores * [http://www.cpphotofinder.com/Nepenthes.html ''Nepenthes'' photographs] at the Carnivorous Plant Photo Finder * [https://www.youtube.com/watch?v=trWzDlRvv1M A video about ''Nepenthes rajah''] from ''[[:en:The Private Life of Plants]]'' * [http://www.sarracenia.com/faq/faq5400.html The Carnivorous Plant FAQ: ''Nepenthes''] by [[:en:Barry Rice (botanist)|Barry Rice]] * [https://www.carnivorousplants.org/cp/evolution/Nepenthes Evolution -- ''Nepenthes'' Phylogeny] from the [[:en:International Carnivorous Plant Society]] * [https://innerworlds.jic.ac.uk/inner-worlds/carnivorous-plants/nepenthes/ Inner World of ''Nepenthes''] from the John Innes Centre {{Taxonbar|from=Q217530}} {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:အသားစား အပင်များ]] nmxi4vk54zen1zcclfqh6lf33u4ndae 0 256740 1062842 828390 2026-11-10T15:02:30Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062842 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Female coco de mer growth.jpg |image_caption = Habit, with fruit |status = EN |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Fleischer-Dogley, F. |author2=Huber, M.J. |author3=Ismail, S. |date=2011 |title=''Lodoicea maldivica'' |volume=2011 |page=e.T38602A10136618 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-2.RLTS.T38602A10136618.en |access-date=19 November 2021}}</ref> |display_parents = 3 |genus = Lodoicea |parent_authority = [[:en:Philibert Commerson|Comm.]] ex [[:en:Augustin Pyramus de Candolle|DC.]] |species = maldivica |authority = ([[:en:Johann Friedrich Gmelin|J.F.Gmelin]]) [[:en:Christian Hendrik Persoon|Persoon]] |synonyms = {{Collapsible list | {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Borassus sonneratii'' <small>Giseke</small> *''Cocos maldivica'' <small>J.F.Gmel.</small> *''Cocos maritima'' <small>Comm. ex H.Wendl.</small> *''Lodoicea callypige'' <small>Comm. ex J.St.Hil.</small> *''Lodoicea sechellarum'' <small>Labill.</small> *''Lodoicea sonneratii'' <small>(Giseke) [[:en:Henri Ernest Baillon|Baill.]]</small> }} }} |synonyms_ref = <ref>{{cite web|url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000230541|title=''Lodoicea maldivica'' (J.F.Gmel.) Pers. |website=World Flora Online |date=2022 |publisher=The World Flora Online Consortium |access-date=22 June 2022 }}</ref><ref name="POWOsynonyms">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:668084-1#synonyms |title=''Lodoicea maldivica'' (J.F.Gmel.) Pers., Syn. Pl. 2: 630 (1807). |date=2022 |work=Plant of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=12 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231017184427/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:668084-1#synonyms |archive-date=17 October 2023 |url-status=dead}}</ref> }} '''ပင်လယ်အုန်းပင်''' ('''''Lodoicea''''')<ref name="POWOgenus">{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:31334-1#children |title=''Lodoicea'' Comm. ex DC., Bull. Sci. Soc. Philom. Paris 2: 171 (1800). |date= 2022 |work= Plant of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=12 November 2022 }}</ref> သည် ထန်းပင်မျိုးနွယ်ဝင်အပင်ဖြစ်ပြီး အပင်လောကတွင် အစေ့အကြီးဆုံးရှိသည့်အပင်အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ပင်လယ်အုန်းပင်သည် မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိသော အပင်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး Seychelles ကျွန်းတွင် မူလပေါက်ရောက်သည်။ သာမန်အားဖြင့် ၂၅ မီတာမှ ၃၄ မီတာအထိ ကြီးထွားလေ့ရှိပြီး မှတ်တမ်းများအရ ၅၆.၇ မီတာအထိ ကြီးထွားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။<ref>{{cite journal |date= 1866 |title= Letter from Swinburne Ward, Esq., to Sir William Hooker, F.R.S. |url= https://www.biodiversitylibrary.org/item/8360#page/266/mode/1up |journal= The Journal of the Linnean Society. Botany |volume= 9 |pages= 259–261 |via= Biodiversity Heritage Library |access-date=12 November 2022}}</ref>{{rp|260}} အဖိုပင် အမပင်ဟူ၍ ရှိပြီး အသီးသည် ၁၅ မှ ၃၀ ကီလိုဂရမ်အထိ ရှိတတ်သည်။<ref>{{cite journal |last=Hartman |first=Carl |date=November 2001 |title= ...and Around the World |journal=The Palm Journal |volume= |issue=161 |page=41}}</ref> အသီးရင့်မှည့်ရန် အနည်းဆုံး ၈ နှစ်မှ ၁၀ နှစ်အထိ ကြာတတ်သည်။<ref>{{cite journal | last= Clarke | first= George | date= February 1841 | title= Some Further Particulars of the Coco de Mer | journal= Annals and Magazine of Natural History | volume= 6 | issue= 39 | page=409}}</ref><ref>{{cite book | last= MacMillan | first= Hugh F. | date= 1943 | title= Tropical Planting and Gardening | location= London | publisher= MacMillan and Co. Ltd | page= 160 (Photo and caption)}}</ref> ယင်းအပြင် ပင်လယ်အုန်းပင်သည် အပင်ကြီးမျိုးတွင် ကြီးထွားမှုအနှေးဆုံးအပင်လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal | date= Autumn 2004 | last1= Moore | first1= Randy | last2= Montes | first2= Dr. Felix | title= Gardens - Peradinaya Royal Botanic Gardens | journal= The Palm Journal | volume= <no volumes> | issue= 178 | page= 35 (text and photo)}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိသော အပင်များ]] o6dmr4wfe566glpnj3brc9obp0u1zwn 0 257952 1062877 1050636 2026-11-10T21:26:53Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062877 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာနက်''' ဟု နာမည်တိုဖြင့် လူသိများသော '''မြန်မာနက် ဆော့ဝဲကုမ္ပဏီ လိမိတက်''' (Myanmars Net Software Co. Ltd.)<ref>[https://www.myco.dica.gov.mm/Corp/EntityProfile.aspx?id=930a4b28-4545-4e69-a86c-bd9b6a7c30d9 မြန်မာနက် ဆော့ဝဲ ကုမ္ပဏီ လိမိတက်] on Directorate of Investment and Company Administration (DICA)</ref> သည် မြန်မာနိုင်ငံ အခြေစိုက် အင်တာနက်အခြေပြု ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး ဝဗ်ဆိုက်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းအဖြစ် လူသိများသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၉၂ ခုနှစ်ဆန်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ Microsoft Windows platform အတွက် ပထမဦးဆုံး မြန်မာစာလုံးစနစ် (မြန်မာဖောင့်) ကို တီထွင်ခဲ့သည်။ Win Myanmar Version 3 ကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အကျိုးအမြတ်မယူသော လူမှုရေး၊ ဘာသာရေး အသင်းအဖွဲ့များနှင့် အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းများ အားလုံးကို လှူဒါန်းခဲ့ပြီး၊<ref>၁၉-၄-၁၉၉၄ ရက်စွဲပါ [https://www.facebook.com/photo/?fbid=955911856320718&set=a.522578067850660 ကြေးမုံသတင်းစာ]</ref> နောင်တွင် [[ဝင်းဖောင့်]] အဖြစ် လူသိများလာခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ မှစ၍ မြန်မာ အိုင်စီတီ သမိုင်းတွင် ဓာတ်ပြား၊ အသုံးပြုသူ လက်စွဲစာအုပ်တို့နှင့်အတူ ပထမဆုံး စင်တင် ရောင်းနိုင်သော ဆော့ဝဲ (software package) ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ကွန်ပျူတာ ဟာ့ဒ်ဝဲ အရောင်းဆိုင်များတွင် အလွယ်တကူ စင်တင်ရောင်းချနိုင်ခဲ့ရာ၊ နောင်တွင် အသုံးပြုသူ အများဆုံး ပြည်တွင်းဖြစ် ဆော့ဝဲ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အင်တာနက် မရရှိသေးသည့် ခေတ်ကတည်းက နိုင်ငံရပ်ခြားမှတစ်ဆင့် web site များ တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် online marketing တို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လေကြောင်းလိုင်းများ၊ ဟိုတယ်ကြီးများနှင့် တိုးကုမ္ပဏီများကို အင်တာနက် မားကက်တင်း လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်၊ online booking များ inquiry များ ရရှိစေခြင်းဖြင့် မြန်မာ့ ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှ နိုင်ငံခြားငွေ ဒေါ်လာသန်းနှင့်ချီ၍ ရခဲ့သည့် e-business များကို မွေးထုတ်နိုင်ခဲ့သည့် နာမည်ရ အိုင်တီ လုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အများပြည်သူ အင်တာနက် အသုံးပြုခွင့် ရရှိစေရန်၊ ကွန်ပျူတာအသင်းများမှ ခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ ဦးဆောင် ကြိုးပမ်း လှုပ်ရှားခဲ့သူများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာယူနီကုဒ် စတင်ရေးဆွဲရာတွင် အဓိက ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့ခြင်းအတွက် Unicode Consortium မှ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော The Unicode Standard, Version 3.0 တွင် မြန်မာနက် မှ ဦးဇော်ထွဋ်အား ကျေးဇူးတင်လွှာထဲတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြ ပါရှိခဲ့သည်။<ref>[https://www.unicode.org/wg2/docs/n1883.pdf Universal Multiple-Octet Coded Character Set]</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ ခရီးသွားလုပ်ငန်း မြှင့်တင်ရေးမဂ္ဂဇင်း စတင် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ CD, ebook, booklet, photo-CD စသဖြင့် အသွင် ၄ မျိုးဖြင့် ထုတ်လုပ်ပြီး အခမဲ့ ဖြန့်ချိသည့် ‌ကြော်ငြာမဂ္ဂဇင်းကို နှစ်စဉ် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20040321022926/http://myanmartravelinformation.com/ MTI 2004 magazine] in the Internet Wayback Machine</ref> ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် Microsoft Word နှင့် Microsoft Excel menu များကို မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် ၂ ဘာသာ ပြောင်းပေးနိုင်သည့် ဆော့ဝဲ၊ အခြား စနစ်ဟောင်းများမှ မြန်မာစာများကို ကူး‌ေောင်ပေးနိုင်သည့် converter နှင့် မြန်မာ‌ဖောင့် အမျိုး ၁၀၀ ‌ကျော်ကို Win Myanmar (Version 4) အဖြစ် စီဒီနှင့် ထုတ်လုပ် ‌ရောင်းချခဲ့သည်။<ref>Word, Excel မင်နျူးများကိုပါ မြန်မာဘာသာနှင့် အသုံးပြုနိုင်သည့် [https://www.facebook.com/photo/?fbid=288155831352547&set=a.288154934685970 ဝင်းမြန်မာဖောင့် - အမှတ် ၄ ကြော်ငြာ]</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် Yellow Map Pages အမည်ဖြင့် နိုင်ငံ ၁၁ နိုင်ငံကို ဝန်ဆောင်မှုပေးသည့် မြေပုံအခြေခံသော စီးပွားရေး လမ်းညွှန်လုပ်ငန်းကို စွန့်ဦးတီထွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20080821142044/http://yellowmappages.com/ YelowMapPages.com]</ref> ဂူဂဲဝန်ဆောင်မှု အမျိုးမျိုးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးရာမှစ၍ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် Agoda Partner နှင့် Google Cloud Partner ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>Myanmar Net in [https://cloud.withgoogle.com/partners/detail/?id=ACkb94ZLGINQdQa5WEeECx9qwBOrPxF0c_tEvrYHLPuaZt_QWCjl984W90h_I9mRIWTeDTZN4Q5t&hl=en Google Cloud Partner Directory]</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် Google Ad Partner အဖြစ် ဂူဂဲနှင့် လက်တွဲ လုပ်ကိုင်ပြီး၊ ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးလျက် ရှိသည်။ ၂၀၁၁ တွင် ISO-10646 ခေါ် Unicode Standard စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီသည့် မြန်မာ ယူနီကုဒ် ဖောင့်များကို CD ဖြင့် ထည့်သွင်း၍ Win Myanmar (Version 5) အဖြစ် ထုတ်လုပ်ရောင်းချခဲ့သည်။<ref>[https://www.facebook.com/media/set/?set=a.522581104517023&type=3 Win Myanmar fonts (Version 5)]</ref> ၂၀၁၂ တွင် Visa, Mastercard များကို ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းပေါင်းစုံတို့မှ အသုံးပြု ရောင်းချလာနိုင်သည့် အခါတွင် အင်တာနက်ပေါ်တွင် လက်တန်း ဈေးရောင်းချပြီး၊ လုပ်ငန်းရှင်၏ ဘဏ်စာရင်းအတွင်းသို့ ချက်ချင်း ငွေလက်ခံရယူနိုင်သည့် e-commerce web site များကိုပါ တည်ဆောက်နိုင်သည့် full-service e-marketing လုပ်နိုင်သည့် ဦးဆောင် စံပြအိုင်တီလုပ်ငန်း တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>မဂ္ဂဇင်း ဂျာနယ် သတင်းစာများတွင်ပါရှိခဲ့သည့် [https://www.facebook.com/media/set/?set=a.288154934685970&type=3 မြန်မာနက် ကြော်ငြာများ]</ref> ဤနှစ်တွင်ပင် ဂူဂဲ၏ ကလောက်ဝန်ဆောင်မှု အမျိုးမျိုးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သည့် official Google Cloud Partner<ref>[https://cloud.google.com/find-a-partner/partner/ACkb94ZLGINQdQa5WEeECx9qwBOrPxF0c_tEvrYHLPuaZt_QWCjl984W90h_I9mRIWTeDTZN4Q5t?redirect= Google Cloud Partners Directory]</ref> တစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် Ad Mar Digital အမည်ဖြင့် ကြော်ငြာနေရာ မျိုးစုံကို တစ်နေရာတည်းတွင် ဝယ်ယူနိုင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ad store ကို AdvertisingMyanmar.com<ref>မီဒီယာအမျိုးကွဲများပေါ်တွင် ကြော်ငြာနေရာ ဝယ်ယူနိုင်သော [https://advertisingmyanmar.com Advertising Myanmar Ad Store] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250226133105/https://advertisingmyanmar.com/ |date=26 February 2025 }}</ref> အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်<ref>[https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaayuuniikudcncncsiukuupeaangasunpukhngakhmanaa-mngkngpunripmaa-0 မြန်မာယူနီကုဒ်စံစနစ်သို့ ကူးပြောင်းအသုံးပြုခြင်း အခမ်းအနား] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240519195722/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaayuuniikudcncncsiukuupeaangasunpukhngakhmanaa-mngkngpunripmaa-0 |date=19 May 2024 }} မြင်ကွင်းပုံရိပ်များ</ref> တွင် ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သည့် မြန်မာယူနီကုဒ် စနစ်သို့ မြှင့်တင်ကူးပြောင်းရေး<ref>[https://www.bbc.com/burmese/burma-49900277 ယူနီကုဒ် ဘာလဲ ဘယ်လဲ] by BBC</ref> လုပ်ငန်းများကို [[မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာအသင်းချုပ်]]နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>ဒို့တွေဘဝနဲ့ ဒို့နိုင်ငံကို ကမ္ဘာနဲ့ တန်းတူ ဖြစ်လာစေဘို့ ယူနီကုဒ် စံစနစ်ကို ပြောင်းသုံးကြစို့ by [https://www.youtube.com/watch?v=VvMNE90MZB0&t=2s Myanmar Net TV]</ref> ၂၀၂၄ မှစ၍ မြန်မာနက် ခြက်<ref>[https://shwe.info မြန်မာနက် ခြက်]</ref> ခေါ် မြန်မာအေအိုင် အမေးအဖြေ ဝန်ဆောင်မှုကို လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။ == ဖွဲ့စည်းထားပုံ == ရာနှုန်းပြည့် မြန်မာနိုင်ငံသားပိုင် အိုင်တီလုပ်ငန်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ယခင်က ဝန်ထမ်းအင်အား ၅၀ ကျော် ရှိခဲ့ရာမှ၊ ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါ ဆိုက်ရောက်ပြီးနောက်ပိုင်း ဝန်ထမ်း အရေအတွက် လျော့နည်းသွားခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်မှု ဒါရိုက်တာလည်းဖြစ်၊ Chief Technical Officer လည်း ဖြစ်သူ ဦးဇော်ထွဋ်၊ Technical Director ဦးသန့်ဇင်ဦး၊ Executive Director ဒေါ်ကြာငုံခင် တို့မှ ခေါင်းဆောင် လုပ်ကိုင်လျက် ရှိပြီး၊ ဒါရိုက်တာ ၃ ဦး၊ မန်နေဂျာ ၄ ဦးတို့ဖြင့် လုပ်ငန်းကို ကွပ်ကဲ လည်ပတ်လျက် ရှိသည်။ == ဝန်ဆောင်မှုများ == # ဒိုမိန်း အင်တာနက်လိပ်စာများ မှတ်ပုံတင်ပေးခြင်း # ကြော်ငြာ ဝဗ်ဆိုက်များ ရေးဆွဲတည်ဆောက်ခြင်း၊ ပြုပြင်ထိမ်းသိမ်းခြင်း # အွန်လိုင်း ချက်ချင်း ငွေချေစနစ်များအသုံးပြုနိုင်သည့် E-Commerce ဝဗ်ဆိုက်နှင့် လုပ်ငန်းများ တည်ဆောက်ပေးခြင်း၊ # လုပ်ငန်းသုံး ဆော့ဝဲများ၊ မိုဘိုင်းအက်ပ်များ ရေးသားခြင်း၊ # မြန်မာ နှင့် တိုင်းရင်းသား ဘာသာ စာလုံးစနစ် (ဖောင့်) များ ရေးဆွဲခြင်း၊ # အင်တာနက် ကြော်ငြာ အမျိုးမျိုး ထိုးပေးခြင်း # မြန်မာ့ခရီးသွား လုပ်ငန်း မြှင့်တင်‌ေး ဝန်ဆောင်မှုအမျိုးမျိုး ‌ပေးပေင်း # Google Cloud Partner အဖြစ် နည်းပညာဝန်ဆောင်မှုများ ပေးခြင်း # ဟိုတယ်အခန်းများ လူမပါဘဲ ၂၄ နာရီပတ်လုံး ရောင်းချသည့် ဆော့ဝဲဝန်ဆောင်မှုများပေးခြင်း # လုပ်ငန်းတစ်ခုချင်းအတွက် သီးသန့် chat bot, AI chat bot များ တည်ဆောက် ပေးခြင်း # e-business လုပ်ငန်း အမျိုးမျိုးအတွက် အတိုင်ပင်ခံ ‌ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း == ထုတ်ကုန်များ == ထုတ်ကုန်များ အနေဖြင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှစ၍ အောက်ပါ ဆော့ဝဲ ဓာတ်ပြားများ၊ စီဒီများ၊ ခရီးသွား လမ်းညွှန် စီဒီများ၊ ခရီးသွားလမ်းညွှန် လက်ကမ်းစာအုပ် လေးများလည်း ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ ကမ္ဘာအနှံ့သို့ ပို့ဆောင် ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ # Win Innwa free Myanmar font for Windows<ref>[https://download.cnet.com/developer/myanmar-s-net/i-6284829/ အခမဲ့ ပေးဝေသော ဝင်းအင်းဝ မြန်မာဖောင့်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250304095824/https://download.cnet.com/developer/myanmar-s-net/i-6284829/ |date=4 March 2025 }}ကို CNet  ၏ Download.com site တွင် တွေ့ရစဉ်</ref> # Win Myanmar Systems disks and CDs (Version 1 to 5)<ref>ဝင်းဖောင့်များ ထုတ်လုပ်သည့် [https://www.facebook.com/WinMyanmarSystems/photos_albums Win Myanmar Systems page]</ref> # Myanmar Travel Information (2004, 2005, 2006, 2007, 2008, and 2010 editions) in CD, booklet, ebook, & photo CD formats<ref>စပွန်ဆာများ ဖိတ်ခေါ်သည့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်က [https://www.facebook.com/photo/?fbid=288155724685891&set=a.288154934685970 ကြော်ငြာ]</ref> == ဆုများနှင့် အသိအမှတ်ပြုခံရမှုများ == မြန်မာနက် အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် အမျိုးသား အိုင်စီတီဆုကို ၂ ကြိမ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။<ref>[https://mcf.org.mm/natioanal-ict-awards-2015-educational-project-%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%9B%E1%80%B1/ National ICT Awards program] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240519192624/https://mcf.org.mm/natioanal-ict-awards-2015-educational-project-%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%9B%E1%80%B1/ |date=19 May 2024 }} by MCF</ref> Digital Innovation Asia Award 2014 ဆုကို မြန်မာနိုင်ငံ ခရီးသွား လုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေး စွမ်းစွမ်းတမံ ကြိုးပမ်းမှုများအတွက် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>[https://www.tatnews.org/2014/09/thailand-won-several-top-dia-awards-2014/ Thailand won several top DIA Awards 2014] by Myanmars.Net</ref> အခြား web design ဆုများနှင့် ထူးချွန်ဆုများ အများအပြား ရရှိခဲ့ဖူးသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://မြန်မာ.net Myanmar Net] တရားဝင် ဝဗ်ဆိုက် * [https://shwe.net Shwe.Net] ပင်ပ မြန်မာဘာသာ ဝဗ်ဆိုက် * မြန်မာနက်၏ [https://services.myanmars.net ဝဗ်ဆိုက်တည်ဆောက်ရေး ဝန်ဆောင်မှု ဝဗ်ဆိုက်] * [https://myanmartravelinformation.com Myanmar Travel Information မဂ္ဂဇင်း] ‌အမည်ရ မြန်မာ ခရီးသွားလုပ်ငန်း မြှင့်တင်ရေး ဝဗ်ဆိုက် * [https://advertisingmyanmar.com Advertising Myanmar Ad Store] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250226133105/https://advertisingmyanmar.com/ |date=26 February 2025 }} ခေါ် မြန်မာနက်၏ ကြော်ငြာစတိုးဆိုင် နှင့် Ad Mar Digital ‌ကြော်ငြာဝန်ဆောင်မှု ဝဗ်ဆိုက် [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုမ္ပဏီများ]] t4w2em9vflaczqj7wcox7t8fxy00227 0 258158 1062908 1054691 2026-11-11T04:36:02Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062908 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]](ငြိမ်း) <br> [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]]<br> [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] | name = သက်ပုံ | honorific_suffix = | image = | image_size = | image_upright = | smallimage = <!--If this is specified, "image" should not be.--> | smallimage_alt = | alt = | caption = | order = | office1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]<br>ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]] | term_start1 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ <br/>{{small|[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ်ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] စတင်သည့်ရက်}} | term_end1 = |majority1 = ၂၃၈၇၄ မဲ <br/>(၅၁ဒသမ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်း) | predecessor1 = ဦးခင်မောင်သိန်း (NLD)<br/>{{small|[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊၂၀၁၅]]}} | successor1 = | office2 = [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်]] | term_start2 = မတ် ၂၀၂၅ | term_end2 = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | leader2 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]][[မင်းအောင်လှိုင်]] | predecessor2 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နီလင်းအောင်]] | successor2 = ဗိုလ်ချုပ် မျိုးမင်းထွန်း ([[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းမှူး]]ဟောင်း)<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cddmrl0j83ro|title=ထိပ်တန်းစစ်ဘက်ရာထူးတွေ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC|access-date=၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> | office3 = [[အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] | term_start3 = ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | term_end3 = မတ် ၂၀၂၅ | leader3 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]][[မင်းအောင်လှိုင်]] | predecessor3 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]] | successor3 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နီလင်းအောင်]] | office4 = [[အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] | term_start4 = ဇွန် ၂၀၂၀ | term_end4 = ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | leader4 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]][[မင်းအောင်လှိုင်]] | predecessor4 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|မင်းနောင်]] | successor4 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]] | office5 = [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး | term_start5 = မေ ၂၀၁၇ | term_end5 = ဇွန် ၂၀၂၀ | predecessor5 = ဗိုလ်ချုပ် [[မျိုးဇော်သိမ်း]] | successor5 = ဗိုလ်ချုပ် [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] | birth_name = | birth_date = ၁၉၆၇ | birth_place = [[မိုးကုတ်မြို့]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = | nationality = မြန်မာ | party =[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | spouse = ဒေါ်နှင်းနှင်းအိ | relations = | children = ဖြိုးပြည့်သက်ပုံ<br>မင်းပြည့်သက်ပုံ | mother =ဒေါ်အုံးခင် | father =ဦးတောင်ကျော် | relatives = | residence = | alma_mater =[[စစ်တက္ကသိုလ်]] | occupation = | profession = | known_for = | salary = | net_worth = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --> | cabinet = | committees = | portfolio = | awards = [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]]<br>[[စည်သူဘွဲ့]] | signature = | signature_alt = | website = <!--Military service--> | nickname = | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] | serviceyears = ၁၉၈၇ - ၂၀၂၅ | rank = [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | unit = | commands = | battles = | mawards = <!-- for military awards - appears as "Awards" if |awards= is not set --> }} [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] '''ဦးသက်ပုံ''' (ကြည်း ၂၀၇၃၅) သည် အငြိမ်းစား [[တပ်မတော်]] အရာရှိကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ရွေးချယ်ခံထားရသူ ဖြစ်သည်။ ယင်းမတိုင်မီက သူသည် [[အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]]၊ [[အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] နှင့် [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်]] တို့အဖြစ် အဆင့်မြင့်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး == ဖခင်ဖြစ်သူမှာ တရားရေးဝန်ထမ်းဖြစ်ပြီး၊ မိခင်ဖြစ်သူမှာ ပညာရေးဝန်ထမ်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းအား [[မိုးကုတ်မြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ငယ်စဉ်က မူလတန်းပညာရေးကို မိုးကုတ်မြို့တွင် သင်ယူခဲ့သည်။ ဖခင် နှင့် မိခင်ဖြစ်သူတို့ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]သို့ တာဝန်ဖြင့် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီးနောက်၊၎င်းသည် စစ်ကိုင်းမြို့သို့ လိုက်ပါ၍ အလယ်တန်း နှင့် အထက်တန်းပညာများကို သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ် တွင် စစ်ကိုင်း အထက (၁) မှ (၁၀)တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] တွင် သင်္ချာမေဂျာအထူးပြုဖြင့် တက္ကသိုလ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။တက္ကသိုလ် ပထမနှစ် တက်ရောက်နေရင်း၊ စစ်တက္ကသိုလ် ဝင်ခွင့်ဖြေကာ အောင်မြင်သည့်အတွက် စစ်တက္ကသိုလ် သို့ ပြောင်းရွှေ့တက်ရောက်ခဲ့သည်။ == စစ်မှုထမ်းဘဝ == ဦးသက်ပုံ သည် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် ၂၉ ဖြင့် ကျောင်းဆင်းခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web|last=KyawThu|date=2020-07-01|title=Myanmar Military Makes Major Reshuffle|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-makes-major-reshuffle.html|access-date=2023-02-18|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> သူသည် အမှတ်(၄၄) တပ်မဌာနချုပ်(ကျိုက်ထို)၊ အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံ၊ ဖာပွန် အခြေချစစ်ဗျူဟာ ၏ အခြေချ စစ်ဗျူဟာမှူး၊ [[အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] တပ်မမှူး၊ [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး၊ <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2020/06/30/225523.html|title= ရန်ကုန်တိုင်း စစ်တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် သက်ပုံ စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့ မှူး အဖြစ် ရာထူးတိုး|work=The Irrawaddy|access-date=၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဇွန် ၂၀၂၀}}</ref> [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူးအဖြစ် အဆင့်ဆင့် ဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀]] မတိုင်မီ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လတွင် [[အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး|အမှတ်(၅) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ သူသည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] လုံခြုံရေးတာဝန်များကို [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူးရာထူး နှင့် ကစထ(၅)မှူး ရာထူးများဖြင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ တည်ငြိမ်၊ ရှည်ကြာစွာထမ်းဆောင်ခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/viewpoint/2025/09/16/405784.html|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ ယူနီဖောင်းချွတ်ပြီး USDP ကို ပြောင်းကြပြန်ပြီ |work=The Irrawaddy|access-date=၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ တွင် ထိုတာဝန်မှ နေပြည်တော်အခြေစိုက် ကစထ(၆)မှူး အဖြစ်သို့လည်းကောင်း<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c75zndy2grko|title=နေပြည်တော်နဲ့ ရန်ကုန် စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးတွေ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC|access-date=၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}</ref>၊ထိုမှတဆင့် မတ်လ တွင် [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်]] အဖြစ်သို့ လည်းကောင်း ရာထူး ပြောင်းရွှေ့ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ce34dyqzp5pt?fbclid=IwY2xjawNCwOtleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFzS2tHVzZLeGwwZDh4cGkxAR6NVztT3oPtna4HG4zxuWvHFsHWN2nu9-zR4IlT-E-zq2h97D42Bn0NzeOVtQ_aem_Bow29CdWXldtATn7bNCZTg|title=နေပြည်တော် ကစထမှူး အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC|access-date=၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၇ မတ် ၂၀၂၅}}</ref> [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်]]ကြီး လှုပ်ခတ်ပြီး‌နောက် [[စစ်ကိုင်းမြို့]] ငလျင် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူ ထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/700265|title=စစ်ကိုင်းငလျင်ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးသက်ပုံကို တာဝန်ပေး|work=DVB|access-date=၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၅}}</ref>၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာတွင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူးများမှ အနားယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c708wpeen59o|title=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ၆ ဦးနဲ့ ဗိုလ်ချုပ် ၁၀ ဦးကို အနားပေး|work=BBC|access-date=၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> == နိုင်ငံရေးဘဝ == [[တပ်မတော်]] မှ အငြိမ်းစားယူပြီးသည့်နောက် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvg4g3ekkldo|title=အငြိမ်းစား ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး သုံးဦး ဇာတိကနေ ရွေးကောက်ပွဲဝင်မယ်|work=BBC|access-date=၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}</ref>[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅ -၂၀၂၆]] အပိုင်း(၁) တွင် [[စစ်ကိုင်းမြို့]] ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အဖြစ်ဖြင့် ဝင်ရောက်အရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2025/10/12/406737.html|title= ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး သက်ပုံ စစ်ကိုင်းတိုင်းက ဝင်ပြိုင်မည်|work=The Irrawaddy|access-date=၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက် တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည့် အပိုင်း(၁) ရွေးကောက်ပွဲ တွင် ဦးသက်ပုံ သည် ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြသူ (၄၆၅၆၅)မဲ အရေအတွက် တွင် ၂၃၈၇၄ မဲ (စုစုပေါင်း မဲရလဒ်၏ ၅၁ ဒသမ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်း)ဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/78736|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၁) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|work=MOI Myanmar|access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၃ ရက် တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] သည် ၎င်းအား [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရကြောင်း အမည်စာရင်းကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/78723|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများ အမည်စာရင်းကြေညာခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် စစ်ကိုင်းမြို့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးသက်ပုံက တပ်ကုန်းမဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]] အား ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် အဆိုပြု တင်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတင်ကျင်းပ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဇေယျာသီရိမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးခင်ရီ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တပ်ကုန်းမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးမောင်မောင်အုန်းတို့အား ရွေးကောက်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80861 |access-date=2026-03-26 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ== အဘိုးအဖွားများမှာ [[ကိုလိုနီခေတ်]] သစ်တောနယ်ပိုင်ဝန်ထောက်ကြီး ဦးဖထော် နှင့် ဒေါ်ရွှေသင် တို့ဖြစ်ကြသည်။ထိုသူတို့မှာ ၎င်း၏မိခင်ဖြစ်သူ အထက်တန်းပြဆရာမ ဒေါ်အုံးခင် ၏ မိဘများဖြစ်သည်။ အိမ်ထောင်ဖက်မှာ ဒေါ်နှင်းနှင်းအိ ဖြစ်ပြီး သားနှစ်ဦး ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=သက်ပုံ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး) – နွေဦးမြန်မာ |url=https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%9E%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%92%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%9A%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%80/ |access-date=2023-02-18 |website=Nway Oo Myanmar |archive-date=19 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219000043/https://nwayoomyanmar.com/%e1%80%9e%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%af%e1%80%b6-%e1%80%92%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%9a%e1%80%97%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9c%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%af%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%80/ }}</ref>ဇနီးဖြစ်သူ၏ ဖခင်မှာ [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] ​၏ (၁၁)ဆက်မြောက် ကျောင်းအုပ်ကြီး ကြည်း-၈၇၉၀ ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်နိုင် (၁၈.၁၀.၁၉၈၆ မှ ၅.၈.၁၉၉၂ ထိ) ဖြစ်သည်။ == ဆုတံဆိပ်များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] အစိုးရ၊ [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)]] က ၎င်းအား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမှုထမ်းကောင်းဘွဲ့ [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/10244|title=နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားများအတွက် စွမ်းစွမ်းတမံ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ ရရှိကြသူများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များ၏ စကားသံများ|work=MOI Myanmar|access-date=၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] က ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/32968|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂|work=MWD Webportal|access-date=၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၁၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှုများ == ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ဆွစ်ဇာလန်နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့သည် ဦးသက်ပုံအား ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Thet Pon|url=https://www.opensanctions.org/entities/NK-jxLXKJtsHoKdVpEdESzSSo/|access-date=2023-02-18|website=Open Sanctions|language=en|archive-date=13 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231113232832/https://www.opensanctions.org/entities/NK-jxLXKJtsHoKdVpEdESzSSo/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-01-31|title=Backgrounder – Additional sanctions for Myanmar|url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2023/01/backgrounder--additional-sanctions.html|access-date=2023-02-18|website=www.canada.ca|archive-url=https://web.archive.org/web/20260512024820/https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2023/01/backgrounder--additional-sanctions.html|archive-date=12 May 2026|url-status=dead}}</ref> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] * [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] * [[တပ်မတော်]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{authority control}} {{Lifetime|၁၉၆၇| |}} [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] 42qxo7savwvigbz8ilh1gn81gnqe7q0 0 260512 1062864 1029258 2026-11-10T18:24:59Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062864 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ဘျာသဲ | native_name = Biate | native_name_lang = | other_name = ဇျာလွန်း (Zialung) (အမည်ဟောင်း) | settlement_type = city | image_skyline = Biate town.jpg | image_alt = | image_caption = | nickname = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Mizoram#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = အိန္ဒိယ | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[ခေါဇောလ်ခရိုင်|ေခါဇောလ်]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၂၂၇၇ | population_as_of = ၂၀၁၁ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 796370 | registration_plate = MZ | website = {{URL|mizoram.nic.in}} | footnotes = }} '''ဘျာသဲမြို့'''သည် [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်|အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]] ရှိ [[ခေါဇောလ်ခရိုင်]] ရှိ ရှေးဟောင်းမြို့ငယ်ဖြစ်ပြီး ပြည်နယ်နှင့် အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသ၏ သန့်ရှင်းသက်ရပ်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=Biate khua in lawman a dawng.|url=https://lunglen.com/biate-khua-in-swachh-survekshan-lawmman-2018-best-city-in-innovation-best-practices-ne-zone-a-dawng/|accessdate=3 December 2018|archive-date=3 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203104229/https://lunglen.com/biate-khua-in-swachh-survekshan-lawmman-2018-best-city-in-innovation-best-practices-ne-zone-a-dawng/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Mizorama khawpui fai ber thlanna atan Biate khua inbuatsaih|url=http://www.zonet.in/mizorama-khawpui-fai-ber-thlanna-atan-biate-khua-inbuatsaih/|accessdate=3 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203152036/http://www.zonet.in/mizorama-khawpui-fai-ber-thlanna-atan-biate-khua-inbuatsaih/|archive-date=3 December 2018|url-status=dead}}</ref> ဘျာသဲမြို့သည် ၁၇၈၀ ခုနှစ်များကတည်းက နေထိုင်ခဲ့သောမြို့ငယ်ဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်က ဇျာလွန်း (Zialung) ဟုလူသိများသည်။ <ref>{{Cite web|title=Mizoram's Biate named 'best city for innovations' in Swachh .|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/mizorams-biate-named-best-city-for-innovations-in-swachh-survey/articleshow/64724158.cms|accessdate=16 April 2023}}</ref> == ဘျာသဲမြို့ ဆုများ == * Swachh Bharat Mission အောက်တွင် 2017 မှ 2021 ခုနှစ်အထိ မီဇိုရမ်ရှိ အသန့်ရှင်းဆုံး <ref>{{Cite web|title=Biate is the cleanest town of Mizoram|url=https://smartcity.eletsonline.com/biate-is-the-cleanest-town-of-mizoram-dr-c-vanlalramsanga/|access-date=16 April 2023}}</ref> Mizo Children's Association (MCA) ကို Biate တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး Biate တွင် သန့်ရှင်းမှုဆိုင်ရာ မောင်းနှင်အားကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အသင်းဝင်များသည် တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ် လမ်းများကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရန် ၎င်းတို့၏အချိန်ကို အသုံးပြုကြသည်။ * 2021 ခုနှစ် နိုင်ငံသားများ တုံ့ပြန်ချက်တွင် အကောင်းဆုံး <ref>{{Cite web|title=Northeast Zonal Winners Of ‘Swachh Survekshan 2021’|url=https://www.northeasttoday.in/2021/11/20/northeast-zonal-winners-of-swachh-survekshan-2021-check-out-here/|access-date=16 April 2023}}</ref> သန့်ရှင်းနေရန် Biate ၏ ရည်မှန်းချက်သည် ဝန်ကြီးချုပ် Narendra Modi 2014 ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော Swachchh Bharat မဲဆွယ်ပွဲမတိုင်မီ ဆယ်စုနှစ်များစွာကတည်းက စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် <ref name="Manoj">{{Cite web|title=Mizo town shows how to stay clean collectively|url=https://www.asianage.com/india/all-india/020718/mizo-town-shows-how-to-stay-clean-collectively.html|access-date=16 April 2023}}</ref> * ဆန်းသစ်တီထွင်မှုနှင့် အကောင်းဆုံးအလေ့အကျင့်များအောက်တွင် အကောင်းဆုံးမြို့" ဆု - Swachh Survekshan 2018 ရှိ အရှေ့မြောက်ဇုန် <ref>{{Cite web|title=Mizoram: Biate bags ‘best city’ award in NE zone; in list of India’s top cleanest towns|url=https://thenortheasttoday.com/states/mizoram/mizoram-biate-bags-best-city-award-in-ne-zone-in-list-of/cid2526060.htm#:~:text=top%20cleanest%20towns-,Mizoram%3A%20Biate%20bags%20'best%20city'%20award%20in%20NE%20zone,of%20India's%20top%20cleanest%20towns&text=AIZAWL%2C%20May%2021%2C%202018%3A,Survekshan%202018%20survey%20on%20Wednesday.|access-date=16 April 2023|archive-date=16 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416103502/https://thenortheasttoday.com/states/mizoram/mizoram-biate-bags-best-city-award-in-ne-zone-in-list-of/cid2526060.htm#:~:text=top%20cleanest%20towns-,Mizoram%3A%20Biate%20bags%20'best%20city'%20award%20in%20NE%20zone,of%20India's%20top%20cleanest%20towns&text=AIZAWL%2C%20May%2021%2C%202018%3A,Survekshan%202018%20survey%20on%20Wednesday.}}</ref> * 2011 ခုနှစ် အိန္ဒိယ [[သန်းခေါင်စာရင်း|သန်းခေါင်စာရင်းအရ]] <ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16|title=Census of India 2011: Data from the 2011 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=2008-11-01|work=|publisher=Census Commission of India}}</ref> ဘျာသဲ တွင် လူဦးရေ 2277 ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] c82f74grnf01xhrgo8gyuh0hstv93ym 0 265952 1062910 1036523 2026-11-11T04:40:11Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062910 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Hitachi's tree (cropped).jpg | image_caption = [[ဟာဝိုင်ယီပြည်နယ်|ဟာဝိုင်ယီ]] မွာနာလွာဥယျာဉ် (Moanalua Gardens)ရှိ ဟီတာချီသစ်ပင်ဟု ခေါ်သော သင်္ဘောကုက္ကိုပင်တစ်ပင် | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>Botanic Gardens Conservation International (BGCI) & IUCN SSC Global Tree Specialist Group. 2019. ''Samanea saman''. The IUCN Red List of Threatened Species 2019: e.T144255307A148988354. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T144255307A148988354.en. Accessed on 01 March 2024.</ref> | status2 = G5 | status2_system = TNC | status2_ref = <ref>{{cite web |title=''Albizia saman.'' NatureServe Explorer 2.0 |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.160613/Albizia_saman |website=explorer.natureserve.org |access-date=1 March 2024}}</ref> | genus = ဆမေးနီးယား | species = ဆာမန် | authority = ([[Jacq.]]) [[Merr.]]<ref name=POWO>{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:227126-2 |title=''Samanea saman'' (Jacq.) Merr. |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=3 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020222944/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:227126-2 |archive-date=20 October 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name=merr>{{cite journal |last1=Merrill |first1=E.D. |date=1916 |title=<!-- unknown ? --> |url=<!-- unknown ? --> |journal=Journal of the Washington Academy of Sciences |volume= 6 |issue= |pages=47 |doi= |access-date=}}</ref> | synonyms = {{Collapsible list | {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Acacia propinqua'' <small>A.Rich.</small> * ''Albizia saman'' <small>(Jacq.) F.Muell.</small> * ''Albizzia saman'' <small>(Jacq.) Merr.</small> * ''Calliandra saman'' <small>(Jacq.) Griseb.</small> * ''Enterolobium saman'' <small>(Jacq.) Prain</small> * ''Feuilleea saman'' <small>(Jacq.) Kuntze</small> * ''Inga cinerea'' <small>Willd.</small> * ''Inga salutaris'' <small>Kunth</small> * ''Inga saman'' <small>(Jacq.) Willd.</small> * ''Mimosa pubifera'' <small>Poir.</small> * ''Mimosa saman'' <small>Jacq.</small> * ''Pithecellobium cinereum'' <small>Benth.</small> * ''Pithecellobium saman'' <small>(Jacq.) Benth.</small> * ''Pithecolobium saman'' <small>(Jacq.) Benth. [Spelling variant]</small> * ''Samanea saman'' <small>(Jacq.) Merr.</small> * ''Zygia saman'' <small>(Jacq.) A.Lyons</small> }} }} | synonyms_ref = <ref name="POWO"/> |}} [[File:Samán (Samanea saman) (14592069826).jpg|thumb|259x259px|သင်္ဘောကုက္ကိုပင်တစ်ပင်]] '''သင်္ဘောကုက္ကို''' ({{lang-en|'''rain tree'''}}) သို့မဟုတ် သိပ္ပံအမည် ဆမေးနီးယား ဆာမန်(Samanea saman) သည် ပဲမျိုးနွယ်ဖြစ်သည့် [[ဖယ်ဘေးစီး]]မျိုးရင်းတွင်ရှိသော ပန်းပွင့်သော အပင်မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ ယခုလက်ရှိ မီမိုးဆွိုက်အုပ်စု (Mimosoid clade)တွင်ပါဝင်ပြီး၊<ref name="6subfamilies">{{cite journal |author=The Legume Phylogeny Working Group (LPWG) |year=2017 |title=A new subfamily classification of the Leguminosae based on a taxonomically comprehensive phylogeny |url=https://archive.org/details/taxon_2017-02_66_1/page/44 |journal=[[Taxon (journal)|Taxon]] |volume=66 |issue=1 |pages=44–77 |doi=10.12705/661.3 |doi-access=free|hdl=10568/90658 |hdl-access=free }}</ref> [[ဗဟိုအမေရိက]]နှင့် [[တောင်အမေရိက]] ဇာတိဖြစ်သည်။<ref name="Elevitch">{{cite book |last1=Staples |first1=George W. |last2=Elevitch |first2=Craig R. |editor-last=Elevitch |editor-first=Craig R. |chapter=''Samanea saman'' (rain tree) |title=Traditional Trees of Pacific Islands: Their Culture, Environment, and Use |chapter-url=https://books.google.com/books?id=2Grw4g0-h54C&pg=PT678 |year=2006 |location=Holualoa, Hawaii, USA |publisher=Permanent Agricultural Resources |pages=662–664 |isbn=978-0-9702544-5-0}}</ref> == ပုံသဏ္ဌာန် ဖော်ပြချက်များ == === အပင် ပုံသဏ္ဌာန် === သင်္ဘောကုက္ကိုသည် ကျယ်ဝန်းပြီး အချိုးကျသော ထီးပုံစံသရဖူပါရှိသည့် အပင်ကြီးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အများအားဖြင့် ၁၅-မီတာ မှ ၂၅-မီတာ (၄၉-ပေ မှ ၈၂-ပေ)အထိ မြင့်လေ့ရှိပြီး နှင့် အချင်းအားဖြင့် ၃၀-မီတာ (၉၈-ပေ)ထိ ရောက်ရှိနိုင်သည်။<ref name="Elevitch"/> [[ဖယ်ဘေးစီး]]မျိုးရင်းတွင်ရှိပြီး ပန်းပွင့်သော ဤအပင်မျိုးစိတ်သည် [[ဗဟိုအမေရိက]]နှင့် [[တောင်အမေရိက]]တွင် သဘာဝအလျောက် ပေါက်ဖွားသော်လည်း၊ အပူပိုင်းဒေသများတစ်လျှောက် အထူးသဖြင့် [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တို့သို့ သယ်ယူစိုက်ပျိုးခဲ့သဖြင့် ၎င်းဒေသများတွင်လည်း နေရာအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်း၏ အကိုင်းအခက်များတွင် ကတ္တီပါကဲ့သို့ ပျော့ပြောင်းပြီး နှင့် အမွေးထူသော အခေါက်များ ရှိသည်။<ref name="Maryland">{{cite web |last1=Arditti |first1=Joseph |author2=Mak Chin On<!-- not sure if there is last name --> |title=The Golden Rain Tree |url=http://www.maryland.com.sg/yellow%20rain%20tree.htm |date=1999 |website=Maryland Nursery |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615114523/http://www.maryland.com.sg/yellow%20rain%20tree.htm |archive-date=15 Jun 2013 }}</ref> ကုက္ကိုရွက်သည် ရွက်မွှာ (leaflet) ၆ရွက် မှ ၁၆ ရွက်ထိပါဝင်နိုင်သော ငှက်မွေးရွက်ပေါင်း(pinnate) တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းရွက်မွှာတစ်ခုစီသည် ၂-စင်တီမီတာမှ ၄-စင်တီမီတာ (၀.၇၉-လက်မမှ ၁.၅၇ လက်မ)အထိ ရှည်နိုင်ပြီး၊၁-စင်တီမီတာမှ၂ စင်တီမီတာ (၀.၃၉-လက်မမှ ၀.၇၉ လက်မ)အထိကျယ်နိုင်သည်။ ၎င်းရွက်မွှာများသည် အပေါ်မျက်နှာပြင် ခပ်မှိုင်းမှိုင်းရှိပြီး စိန်ပုံသဏ္ဍန်(ရွန်းဘတ်ပုံကိုဆိုလိုသည်) ရှိကာ၊ အောက်မျက်နှာပြင်တွင် အမွေးများရှိသည်။ ၎င်းအရွက်များသည် ခြောက်သွေ့သောကာလတွင် ကြွေလေ့ရှိသည်။ <ref name="Elevitch"/> မြန်မာသစ်တောဦးစီးဌာန၏ သင်္ဘောကုက္ကိုဝက်ဆိုဒ်တွင်မူ "အရွက်သည် နှစ်ဆင့်ငှက်မွေးရွက်ပေါင်းအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ထပ်ဆင့် ငှက်မွေးရွက် ၂-၁၀ စုံပါရှိသည်။ ထပ်ဆင့်ငှက်မွေးရွက်တွင် ရွက်မွှာများ ၃-၉ စုံပါရှိပြီး၊ ဘဲဥနှစ်ခြမ်းပုံနှင့်ဆက်တူပြီး အရှည် ၁.၅-၆ စင်တီမီတာ၊ အကျယ် ၀.၇-၄ စင်တီမီတာရှိသည်။"ဟု ဖေါ်ပြထားသည်။<ref name=" MMForestry">{{cite web |last1=|first1=|title=သင်္ဘောကုက္ကို |url=https://qr.forestdepartment.gov.mm/fruit-tree-zone/thinbaw-kokko/ |date=2024 |website=qr.forestdepartment.gov.mm |archive-url=https://web.archive.org/web/20250129075734/https://qr.forestdepartment.gov.mm/fruit-tree-zone/thinbaw-kokko/ |archive-date=29 Jan 2025 }}</ref> ၎င်း၏ သစ်ပင်ထိပ်သရဖူသည် ကြီးမားပြီး အရိပ်အာဝါသကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ ဤသရဖူသည် အပင်အောက်ကို နေရောင်မှ ကာကွယ်ပေးသော်လည်း၊ မိုးရေကို ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုသဖြင့် ၎င်းအောက်ရှိ မြေကြီးထဲသို့ မိုးရေရောက်ရှိစေနိုင်သည်။<ref name="Maryland"/> မိုးရာသီနှင့် ညနေခင်းများတွင် အရွက်များ ခေါက်တတ်သောကြောင့် မိုးသစ်ပင်(rain tree)ဟုလည်းကောင်း၊ ငါးနာရီပင် (five o'clock tree)ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြသေးသည်။<ref>{{Cite web|title=NParks Samanea saman|url=https://www.nparks.gov.sg/florafaunaweb/flora/3/1/3106|archive-url=https://web.archive.org/web/20241104052916/https://www.nparks.gov.sg/florafaunaweb/flora/3/1/3106|archive-date=04 Nov 2024|access-date=|website=National Parks, A Singapore Government Agency Website}}</ref> === အပွင့်နှင့်အစေ့များ === သင်္ဘောကုက္ကိုပင်တွင် အဖြူ နှင့် အနီရောင် ဝတ်ဆံများပါသော ပန်းနုရောင် အပွင့်များရှိပြီး ပန်းခိုင်များပေါ်တွင် ပန်း ၁၂-ပွင့်မှ ၂၅-ပွင့်ခန့်အထိ ရှိတတ်သည်။ ဤပန်းခိုင်များသည် ထောင်ဂဏန်းအထိ အရေအတွက်ရှိနိုင်ပြီး၊ သစ်ပင်တစ်ပင်လုံးကို လွှမ်းခြုံထားလေ့ရှိသည်။<ref name="Elevitch"/> သင်္ဘောကုက္ကိုပင်၏ အစေ့အိမ်များ သို့မဟုတ် သင်္ဘောကုက္ကိုသီးများသည် ကွေး၍ သားရေကဲ့သို့သော မျက်နှာပြင်အသားရှိသည်။ ၎င်းအစေ့အိမ်အတွင်း၌ ပြားချပ်ချပ်၊ ဘဲဥပုံအစေ့များကို ဖုံးအုပ်ထားသော စေးကပ်သည့် စားသုံးနိုင်သော အသားများ ပါဝင်သည်။<ref name="Leguminosae">{{cite book |last1=Allen |first1=O. N. |last2=Allen |first2=Ethel K. |author-link2=Ethel K. Allen |title=The Leguminosae, a source book of characteristics, uses, and nodulation |date=1981 |publisher=University of Wisconsin Press |location=Madison, Wisconsin, USA |isbn=978-0-299-08400-4 |pages=590 |url=https://books.google.com/books?id=6gUXRNc6sDoC&dq=samanea+zamang&pg=PA590}}</ref><ref>{{cite journal |title=Samanea saman (rain tree) |date=22 September 2021 |journal=CABI Compendium |publisher=[[Centre for Agriculture and Bioscience International]] |pages=4026 |doi=10.1079/cabicompendium.4026 |s2cid=253665652 |doi-access=free }}</ref> <gallery mode="packed" heights="150"> File:Albizia saman 0155.JPG|သင်္ဘောကုက္ကိုပန်း File:RainTree-2019-5-8 21-33-26-01.jpg|ဝတ်မှုန်စေ့တစ်ခု File:Pods I IMG 3110.jpg|အစေ့အိမ်များ (ကုက္ကိုသီးအစိမ်း) </gallery> == အသုံးပြုပုံများ == သင်္ဘောကုက္ကိုသီးမှ စားသုံးနိုင်သော သစ်သီးပျော့ဖတ်ကို အဖျော်ယမကာအဖြစ် ပြုလုပ်နိုင်ပြီး၊ သံပယိုဖျော်ရည်ကဲ့သို့ အရသာရှိသည်။ ၎င်းပျော့ဖတ်ကို (ဓာတုဗေဒနည်းအားဖြင့် ဘိုင်အိုအီသနောအဖြစ်သို့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲပြီးနောက်) ဓာတ်ဆီအတွက် ဖြည့်စွက်စာ (gasoline additive)အဖြစ်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name="Maryland"/> ၎င်း၏သစ်သားကို ပန်းပုထုခြင်းနှင့် ပရိဘောဂပြုလုပ်ခြင်းတို့တွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name="Elevitch"/> == ပုံပြခန်း == <gallery mode="packed" heights="150"> File:Albizia saman trunk leaning over the water on a Mekong bank in sunshine at golden hour (2).jpg|[[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ စီဖန်ဒွန်း မဲခေါင်မြစ်ကျွန်းစုမှ မြစ်အတွင်းသို့ ကိုင်းကျနေသော သင်္ဘောကုက္ကိုပင် |alt=စီဖန်ဒွန်း မဲခေါင်မြစ်ကျွန်းစုမှ မြစ်အတွင်းသို့ ကိုင်းကျနေသော သင်္ဘောကုက္ကိုပင် File:Samanea saman roots (rain tree) specimen fallen into the Mekong at golden hour in Si Phan Don Laos.jpg|ဒွန်ဒက်ကျွန်းမှ [[မဲခေါင်မြစ်]]ရေအတွင်းစိမ်နေသော သင်္ဘောကုက္ကိုမြစ်များ|alt=ဒွန်ဒက်ကျွန်းမှ [[မဲခေါင်မြစ်]]ရေအတွင်းစိမ်နေသော သင်္ဘောကုက္ကိုမြစ်များ File:During falling leaf period Samanea saman.jpg|[[အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်]] ၊ [[ကာလကတ္တားမြို့]]ရှိ ရွက်ကြွေရာသီတွင် မြင်ရေသော သင်္ဘောကုက္ကိုပင်|alt=[[အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်]] ၊ [[ကာလကတ္တားမြို့]]ရှိ ရွက်ကြွေရာသီတွင် မြင်ရေသော သင်္ဘောကုက္ကိုပင် File:Samanea saman Sukabumi.jpg|အနောက် ဂျားဗားကျွန်း၊ ဆူခဘူမိမြို့လမ်းဘေးရှိ သင်္ဘောကုက္ကိုပင်တစ်ပင်|alt=အနောက် ဂျားဗားကျွန်း၊ ဆူခဘူမိမြို့လမ်းဘေးရှိ သင်္ဘောကုက္ကိုပင်တစ်ပင် File:Albizia saman 6437.jpg|သင်္ဘောကုက္ကိုရွက် အနီးကပ်ပုံ File:AlbiziaSaman.jpg|သင်္ဘောကုက္ကိုအရွက်များ၊ ပန်းများ၊ အသီးအခြောက်များနှင့် အစေ့များ File:Bark of Albizia saman.jpg|ရင့်နေပြီဖြစ်သော သင်္ဘောကုက္ကိုသစ်ခေါက် File:MONKEY POT.jpg|alt=သင်္ဘောကုက္ကိုသစ်သား </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ]] 3ohk5v4dpcx7or19buwo9832ilfq69o 0 266208 1062905 861399 2026-11-11T04:01:16Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062905 wikitext text/x-wiki {{Short description|[[ဖယ်ဘေးစီး]]မျိုးရင်းတွင်ရှိသော ပန်းပွင့်သော အပင်မျိုးစု}} {{Automatic taxobox |image = Chinese Wisteria Blütentrauben.JPG |image_caption = ပန်းများမြိုင်နေသော ဝစ်စတီးရီးယား ဆိုင်နဲစစ် (Wisteria sinensis) |taxon = ဝစ်စတီးရီးယား |authority = [[Thomas Nuttall|Nutt.]] (1818), nom. cons. |synonyms = * ''Bradburia'' {{small|Spreng. (1826)}} * ''Diplonyx'' <small>Raf. (1817), nom. rej.</small> * ''Kraunhia'' <small>Raf. (1891), nom. superfl.</small> * ''Phaseoloides'' <small>Duhamel (1755), nom. rej.</small> * ''Rehsonia'' <small><!--Lawrence R. Stritch -->Stritch (1984)</small> * ''Thyrsanthus'' {{small|Elliott (1818), nom. illeg.}} * ''ဝစ်စတဲရီးယား''(''Wistaria') {{small|Nutt. ex Spreng. (1826), orth. var.}} |synonyms_ref = <ref name=POWO_332065-2>{{cite web |title=''Wisteria'' Nutt.. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:332065-2 |access-date=2023-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817211235/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:332065-2 |archive-date=17 August 2026 |url-status=dead }}</ref> }} ဝစ်စတီးရီးယားသည် ပဲမျိုးနွယ်ဖြစ်သည့် [[ဖယ်ဘေးစီး]]မျိုးရင်းတွင်ရှိသော ပန်းပွင့်သော အပင်မျိုးစုဖြစ်သည်။ ၎င်းမျိုးစုတွင် [[တရုတ်]]၊ [[ဂျပန်]]၊ [[ကိုရီးယား]]၊ [[ဗီယက်နမ်]]၊ [[ကနေဒါ]]တောင်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်း၊ [[အမေရိကန်]]နှင့် [[အီရန်]]မြောက်ပိုင်းတို့ ဇာတိဖြစ်သော ပင်စည်မာ (woody)နွယ်ပင်မျိုးစိတ် လေးမျိုးပါဝင်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် [[ပြင်သစ်]]၊ [[ဂျာမနီ]]နှင့် [[ဥရောပ]]ရှိ အခြားနိုင်ငံများသို့ သယ်ယူစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ အချို့မျိုးစိတ်များသည် လူကြိုက်များသော အလှဆင်အပင်များဖြစ်သည်။ ဤမျိုးစုသိပ္ပံအမည်ကို အင်္ဂလိပ်အရပ်သုံးအမည်အဖြစ်လည်း အသုံးပြုပြီး၊ 'wistaria' ဟု te အစား taဖြင့် စာလုံးပေါင်းနိုင်ပါသည်။<ref name=Brys03>{{cite book |last=Bryson |first=Bill |author-link=Bill Bryson |title=A Short History of Nearly Everything |edition=1st |year=2003 |publisher=Broadway Books |location=New York, NY |isbn=0-375-43200-0 |chapter=Ch. 6 — Science Red in Tooth and Claw |url=https://archive.org/details/isbn_9780375432002}}</ref><ref name=Dixo09>{{cite news |last=Dixon |first=Richard |author2=Howard, Philip |date=June 5, 2009 |title=Wisteria? Wistaria? Let's call the whole thing off |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/guest_contributors/article6434030.ece |access-date=2011-05-16 |location=London |work=The Times |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529110424/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/guest_contributors/article6434030.ece |archive-date=2010-05-29 |accessdate=5 February 2025 |archivedate=29 May 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100529110424/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/guest_contributors/article6434030.ece }}</ref>(၎င်းစာလုံးပေါင်းတွင် ဝစ်စတဲရီးယား ဟုအသံထွက်သည်။) == ပုံသဏ္ဌာန် ဖော်ပြချက်များ == ဝစ်စတီးရီးယားပင်စည်များသည် တွယ်တက်၍ရနိုင်သော မည်သည့်နေရာကိုမဆို ရစ်ပတ်တွယ်တက်လေ့ရှိသည်။ အပေါ်မှကြည့်လျှင် ဂျပန်ဝစ်စတီးရီးယား (W. floribunda)သည် လက်ယာရစ် တွယ်တက်လေ့ရှိပြီး၊ တရုတ်ဝစ်စတီးရီးယား (W. sinensis)မှာမူ လက်ဝဲရစ် တွယ်တက်လေ့ရှိသည်။ ၎င်းရစ်ပတ်မှုပုံစံကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အတွေ့ရအများဆုံး ဝစ်စတီးရီးယား မျိုးစိတ်နှစ်ခုကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်သည်။<ref name=Vald95>{{Cite book |last=Peter |first=Valder |year=1995 |title=Wisterias : a comprehensive guide |url=https://archive.org/details/wisteriascompreh0000vald |publisher=Timber Press|location=Portland, Or. |isbn=0881923184 |oclc=32647814}}</ref> ၎င်းတို့သည် မြေပြင်အထက် ၂၀-မီတာ (၆၆-ပေ) အထိတွယ်တက်နိုင်ပြီး၊ ၁၀-မီတာ (၃၃-ပေ) ဘေးတိုက်ဖြန့်ကျက်နိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဝစ်စတဲရီးယားပင်သည် [[ကယ်လီဖိုးနီးယား]] ဆီအာရာ မာ့ဒရေ(Sierra Madre) ရှိ ဆီအာရာ မာ့ဒရေ ဝစ်စတဲရီးယား ဖြစ်ပြီး အရွယ်အစား ၁-ဧက (၀.၄၀-ဟက်တာ)ကျော်ရှိပြီး၊ အလေးချိန် 250 တန်ရှိသည်။ ၁၈၉၄-ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး၊ 'တရုတ်လာဗင်ဒါ'(Chinese lavender) အမျိုးအစားဖြစ်သည်။<ref name=SMnews>{{cite web |title=Wistaria Festival : Sierra Madre Wistaria Festival and Car Show, March 22, 2020 |url=http://www.sierramadrenews.net/?page_id=259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129112206/http://www.sierramadrenews.net/?page_id=259 |work=sierramadrenews.net |archive-date=2021-11-29}}</ref> == ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း == === မျိုးစိတ်များ === [[File:足利の藤 (Wisteria trellises in Ashikaga) 29 Apr, 2009 - panoramio.jpg|thumb|250x250px|အာရှီကဂ ပန်းဥယျာဉ်(Ashikaga Flower Park)ရှိ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံးဖြစ်သည့် ဂျပန်ဝစ်စတီးရီးယားမျိုးစိတ်ဖြစ်သော ဝစ်စတီးရီးယားအပင်ကြီး (၁၈၇၀-ခုနှစ်ကတည်းက ရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၀-စတုရန်းမီတာ (၂၁,၄၀၀-စတုရန်းပေ)အကျယ်(၂၀၀၈၊ မေလအတို်င်းအတာအရ) နေရာယူထားသည်။ <!--[[NHK]] radio May 1, 2008 news for [[Kanto Plain]]-->|alt=]] ကမ္ဘာ့အပင်များအွန်လိုင်းဒေတာဘေ့စ် (Plants of the World Online သို့မဟုတ် POWO)မှတ်တမ်း(၂၀၂၃-စက်တင်ဘာ)တွင် အောက်ပါမျိုးစိတ် ၄-မျိုးကို လက်ခံထားသည်။<ref name=POWO_332065-2/> {| class="wikitable" |- ! ပုံ !! [[ဒွိနာမ]]သိပ္ပံအမည် !! အရပ်သုံးအမည် !! ပေါက်ရောက်ရာနေရာ |- |[[File:Wisteria brachybotrys 03.jpg|120px]] ||''[[Wisteria brachybotrys]]'' <small>Siebold & Zucc.</small> (syn. ''Wisteria venusta'' <small>Rehder & Wils.</small><ref name=Tropicos_13062488/><ref name=eFloras/>) || ပိုးအိဝစ်စတီးရီးယား(Silky wisteria) || [[ဂျပန်]] |- |[[File:20130514Wisteria floribunda7.jpg|120px]] ||''ဂျပန်ဝစ်စတီးရီးယား (W. floribunda)'' <small>([[Carl Ludwig von Willdenow|Willd.]]) [[Augustin Pyramus de Candolle|DC.]]</small> || ဂျပန်ဝစ်စတီးရီးယား(Japanese wisteria) || [[ဂျပန်]] |- |[[File:Wisteria frutescens flower closeup.jpg|120px]] ||''[[Wisteria frutescens]]'' <small>([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Jean Louis Marie Poiret|Poir.]]</small> (syn. ''Wisteria macrostachys'') || အမေရိကန်ဝစ်စတီးရီးယား(American wisteria) || [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] (Kentucky to Texas, to Florida, as well as Iowa, Michigan, and New York) |- |[[File:Wisteria sinensis 5Dsr 0101.jpg|120px]] ||''တရုတ်ဝစ်စတီးရီးယား (W. sinensis)'' <small>([[John Sims (taxonomist)|Sims]]) DC.</small> || တရုတ်ဝစ်စတီးရီးယား(Chinese wisteria) || [[တရုတ်]] (Guangxi, Guizhou, Hebei, Henan, Hubei, Shaanxi, and Yunnan.) |} {{Clear}} == ပုံပြခန်း == <gallery mode=packed heights=140 style="font-size:100%; line-height:130%"> Wisteria sinensis tronco enredado detalle.JPG|တွန့်လိမ် ကောက်ကွေးနေသော ပင်စည်များ Wisteria Sinensis prolific recto feuille.jpg|ငှက်မွေးရွက်ပေါင်းတစ်ခု Wisteria sinensis 2.JPG|ပန်းများ Wisteria sinensis (Frucht).png|အစေ့အိမ်(အသီး)များ Wisteria sinensis (Sims) DC seeds.jpg|အစေ့များ Sierra Madre Wistaria Festival 2016 01.jpg|ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဝစ်စတဲရီးယားပင်ဖြစ်သည့် ဆီအာရာ မာ့ဒရေ ဝစ်စတဲရီးယား </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဖယ်ဘေးစီး]] {{Biology-stub}} 1ixvv00kkujlxz0msaqql7an73kvmsc 0 267237 1062838 880689 2026-11-10T14:55:03Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062838 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = နွမ်ဂျာသိုင်း | native_name = | image = | caption = | pseudonym = | birth_name = ဝင်းမြင့်မောင် | birth_date = {{Birth date |1952|11|19|df=y}} | birth_place = [[သာစည်မြို့နယ်|သာစည်မြို့]]၊[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်း]] | death_date = {{Death date and age|2020|06|27|1952|11|19|df=y}} | death_place = ပင်လုံဆေးရုံ ၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | resting_place = ရေဝေးသုဿန် ၊ရန်ကုန်မြို့ | notableworks = | nationality = | occupation = စာရေးဆရာ | genre = | parent = ဦးမြ + ဒေါ်မမကြီး | period = | spouse = | children = သမီး ၃ဦး | alma_mater = ရန်ကုန် စက်မှုတက္ကသိုလ် ၊ ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ် | awards = | website = }} '''နွမ်ဂျာသိုင်း''' (၁၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၂ - ၂၇ ဇွန် ၂၀၂၀) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ကဗျာဆရာ၊ စာရေးသူနှင့် ဇာတ်ညွှန်းရေးသူဖြစ်သည်။ ဒေါင်းယဉ်ပျံဘုံနံဘေးမှာ စာရေးလို့ထားချင်တယ် အစရှိသည့် ထင်ရှားသော ဝတ္ထုများကို ဖန်တီးခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ၁၉၅၂ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် ဦးမြ၊ ဒေါ်မမကြီးတို့က [[သာစည်မြို့နယ်|သာစည်]] ၌ မွေးသည်။ မွေးချင်း ၇ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။၁၉၇၂ ခုနှစ် တွင် အထက(၂)အင်းစိန်မှ ဆယ်တန်းအောင်သည်။ ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်၌ ပဉ္စမနှစ် လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်အထူးပြုအား သင်ယူစဉ် မှိုင်းရာပြည့်အရေးအခင်း တွင် ပါဝင်မှုဖြင့် ကျောင်းထုတ်ခံရသည်။ ရူပဗေဒဘွဲ့ကို စာပေးစာယူဖြင့် ရသည်။ယင်းနောက် ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်တွင် မဟာသိပ္ပံ (ရူပဗေ ဒ) ဆက်လက်သင်ယူခဲ့ကာ နောက်ဆုံးနှစ် အပိုင်း-က အထိ တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့သည်။ == စာပေခရီး == ၁၉၆၉ ခုနှစ်ကစပြီး အဟိ၊ သင့်ဘဝ၊ တိုင်းရင်းမေတို့တွင် ကဗျာ နှင့် ဝတ္ထုတိုများ စရေးပြီး စာပေလောကထဲ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၌ "ပါးကွက်ကြားနှင့်လပြည့်ဝန်း" ကဗျာစာအုပ်ထွက်သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်ထုတ် "အချစ်ဆုံးသူ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိ" ဖြင့် လူသိများလာ၏။စာရေးဆရာအသင်း၏ ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဖူးသည်။၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုနှင့် အမျိုးသားစာပေဆုရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == ရေးသားခဲ့သောစာအုပ်များ == {{columns-list| * ညဉ့်ဦးယံ ဒီပြန်တက်ပါလိမ့် အချစ် * တမျိုးညာနွဲ့သွေမဖယ် စိုးပါနဲ့မေရယ် * လဝန်းကုဋေ သာသည့်မြေသို့ * ဟိုဘက်ကမ်းက မီးထိန်ထိန် * တို့လျှောက်ခဲ့ရာ လမ်းကန္တာဝယ် * တောင်များပေါ်ကတိမ် တိမ်များပေါ်ကငှက် * အလွမ်းတပွင့် ပန်းတပွင့် * လက်တွဲပြီးလိုက်မှာလားကွယ် * အချစ်ဆုံးသူရဲ့ # * အားလုံးပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့ကြပါစေ (ချစ်နှင်းဆီလှလှလေး) * နွေဦးရောက်ပြီသူငယ်ချင်း (နွေဦးရောက်ပြီကိုကို) * အလယ်ကလူစကားဝဲ၏ (လွမ်းနေမယ်မေ) * တပင်တည်းရင်ထဲကနွယ် (မယ်သီတာလိုမိန်းကလေး) * ချစ်သူကိုကိုချိုးခဲ့တာ ပျိုပျိုပန်ဆင်စရာ (မောင့်မြခွာညို) * နွေ၏အလွန် * ရက်ရွေးမနေပါနဲ့ ကိုကိုရယ် * အချစ်ဆုံးလည်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါတယ် * မေတ္တာရှိရင်းစွဲမို့ လွဲနိုင်ပါဘူးရှင် * တခါတုန်းကတက္ကသိုလ်မှာ * အိပ်မက်ကိုတွေ့ရသလိုပဲနော် * နှစ်နားထပ်လို့ တိုင်ပင်ချင်တယ် (သတိထား) * ခပ်ညံ့ညံ့ပဲကောင်းပါတယ် (ကမ္ဘာကြီးကလှပါတယ်) * အိပ်မက်မြို့သူ * တိမ်တောင်ညိုပြာ * ဒေါင်းယာဉ်ပျံနံဘေးမှာ စာရေးလို့ထားချင်တယ် * မိုးရေတက်ရေတဖွေးဖွေး * မြူဝန်းသို့ခို * မမစိမ်း * မဟာသမုဒ္ဒရာ၌ပင် အနားသတ်ကမ်းစပ်ရှိ၏ * မိုးကောင်းကင်မျက်နှာကြက်၌တည်သော အလင်းအိမ် * ကောင်းကင်ယံ၌ ကြယ်များလင်းလက်၍ မြေကြီးပေါ်တွင် ပန်းများပွင့်ကြသည် * နှလုံးသားတွင် ကဗ္မည်းတင်မည်ကစ္ဆပနဒီ }} မှတ်ချက်= ကွင်းအတွင်းရှိ အမည်များမှာ ရုပ်ရှင်၊ ဗီဒီယိုရိုက်ကူးရာတွင် ပြောင်းသုံးသောအမည်များဖြစ်သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == သူသည် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး နေခြည်ဝင်းလဲ့ရည်၊ အောင်ဆည်းဆာ၊ မေမြတ်ဝါဆိုဟူသော သားသမီး ၃ ဦး ထွန်းကားသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/dengynypnbhunnnbhemaa-caareliuthaakhngtty-caarechraa-nmgaasiung-chunraapii|title=ဒေါင်းယဉ်ပျံဘုံနံဘေးမှာ စာရေးလို့ထားချင်တယ်၊ စာရေးဆရာ နွမ်ဂျာသိုင်း ဆုံးရှာပြီ..|work=Myanmar Digital News|access-date=၉ မတ် ၂၀၂၅|date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၀|archive-url=https://web.archive.org/web/20260216060532/https://www.mdn.gov.mm/my/dengynypnbhunnnbhemaa-caareliuthaakhngtty-caarechraa-nmgaasiung-chunraapii|archive-date=16 February 2026|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{lifetime|၁၉၅၂|၂၀၂၀}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] 5prcz0eqo2qg65sng3pcinq1f6c9o8m 0 267882 1062982 1061732 2026-11-11T11:37:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062982 wikitext text/x-wiki {{Redirect|မန္တလေးငလျင်ကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော အခြားငလျင်များ|၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်|နှင့်|၁၉၇၅ ပုဂံငလျင်}} {{Infobox earthquake | name = ၂၀၂၅ မြန်မာငလျင် | image = {{Photomontage | photo1a = Sein Pan fire-affected area.jpg | photo2a = Collapsed Ava Bridge (2).jpg | photo2b = Collapse of New Headquarters of the State Audit Office (Thailand) 20250405.jpg | photo3a = Fallen Building.jpg | photo3b = OperationBrahma IAF Airlift HumanatarianAid Myanmar.jpg | position = center | color_border = white | color = white | size = 250 }} | caption = {{hlist|'''ထိပ်ဆုံးမှ၊ ဘယ်မှ ညာသို့'''။ မန္တလေးမြို့ စိန်ပန်းရပ် • ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျသွားသော အင်းဝတံတား • ဘန်ကောက်မြို့ စာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး အဆောက်အဦ ပြိုကျနေပုံ • မန္တလေးမြို့ရှိ ပြိုပျက်လျက်ရှိသော အဆောက်အအုံ • အော်ပရေးရှင်းဗြဟ္မာဖြင့် စောင်၊ အစားအစာ၊ ဆေးအဖွဲ့နှင့် အကူအညီများအား အိန္ဒိယလေတပ် စီ-၁၃၀ ဖြင့် ပို့ဆောင်နေပုံ}} | map = 2025 Myanmar Earthquake (M 7.7) shakemap v2.pdf | map_caption = {{abbr|USGS|United States Geological Survey}} ငလျင်လှုပ်ခတ်ရာ မြေပုံ | location = {{coord|22.013|N|95.922|E|display=inline,title}} | timestamp = 2025-03-28 06:20:54 | anss-url = us7000pn9s | isc-event = 643071319 | local-date = {{Start date|2025|3|28|df=yes}} | local-time = 12:50:54 [[မြန်မာ စံတော်ချိန်|MMT]] ([[UTC+6:30]]) | magnitude = {{M|w|link=y}} 7.7–7.9, {{M|s|link=y}} 7.9 | depth = {{convert|10|km|mi|0}} | type = [[:en: Fault (geology)|Strike-slip]] အလျားလိုက်ရွေ့ ငလျင် | fault = [[စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော]] | affected = [[မြန်မာနိုင်ငံ]], [[ထိုင်းနိုင်ငံ]], တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း၊ ဗီယက်နမ် | intensity = {{MMI|X}} | duration = ၈၀ စက္ကန့် | aftershocks = ၃၉၄+ ကြိမ်<br>Strongest: {{M|ww|6.7}}<ref name="aftershock">{{cite anss|M 6.7 – Burma (Myanmar)|2025|us7000pn9z}}</ref> | pga = 0.62 ''[[Peak ground acceleration|g]]'' | pgv = 161.42&nbsp;cm/s | casualties = နေပြည်တော် အပါအဝင် တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် (၁၀) ခု * သေဆုံး ၃,၈၁၈ ဦး * ပျောက်ဆုံး ၅ ဦး * ဒဏ်ရာရ ၅,၁၀၄ ဦး * ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂,၅၆၃ စု * ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄,၀၆၃ ဦး * ယာယီရွှေ့ပြောင်း ၂၇၉,၁၁၁ ဦး * ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ကျပ် ၇,၉၇၉ ဘီလီယံကျော် }} '''၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်'''သည် [[၂၀၂၅|၂၀၂၅ ခုနှစ်]] [[၂၈ မတ်|မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့]] မြန်မာ စံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ ၅၀ မိနစ် ၅၄ စက္ကန့်(06:20:54 UTC)တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[စစ်ကိုင်းမြို့]]နှင့် [[မန္တလေးမြို့]] အနီး၌ ဗဟိုပြု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် [[မိုးမင့် စကေး]] {{M|w|link=y}} ၇.၇–၇.၉ ရှိ ငလျင်ဖြစ်သည်။ ထိုငလျှင်ကို မန္တလေးငလျင်ကြီး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ စစ်ကိုင်းငလျင်ကြီး အဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ခေါ်ဆိုကြသည်။ အလျားလိုက်ပြတ်ရွေ့အမျိုးအစား ငလျင်ဖြစ်ပြီး [[မွမ်းမံ မာကယ်လီ ပြင်းအား စကေး]]အရ အမြင့်ဆုံး ပြင်းအားမှာ X (''ပြင်းထန်မှုလွန်ကဲ'') ရှိသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="mainshock">{{Cite anss|M 7.7 – 16 km NNW of Sagaing, Myanmar|2025|us7000pn9s}}</ref> ဤ ငလျင်သည် ပြင်းအား ၇.၉ အဆင့်ရှိ [[၁၉၁၂ မေမြို့ငလျင်]]နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်သော အကြီးဆုံး ငလျင်ဖြစ်သည်။<ref>{{citation|last1=Adkin |first1=Ross |title=Voices are starting to emerge from quake-devastated Myanmar. Here’s what we are hearing |url=https://www.cnn.com/2025/03/29/asia/myanmar-earthquake-mandalay-explainer-hnk-intl/index.html |website=CNN |language=en |date=၃၁ မတ် ၂၀၂၅}}</ref> မြန်မာ့ ခေတ်ပေါ် သမိုင်းတွင် [[၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]] ပြီးလျှင် သေဆုံးသူ အများဆုံး ငလျင်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref name="Ledur1">{{cite news|last1=Ledur |first1=Júlia |title=Friday's quake is the deadliest to hit Myanmar in 95 years |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/03/28/myanmar-quake-77-bangkok-thailand/#link-KQARML5TUJHK3NLDEBZYQBIS24 |access-date=၃၁ မတ် ၂၀၂၅ |newspaper=The Washington Post |date=28 March 2025}}</ref> ဤ ငလျင်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြီးမားစွာသော ထိခိုက်ဆုံးရှုံးမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး အိမ်နီးချင်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၌လည်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]တွင်လည်း အိမ်ခြေရာပေါင်းများစွာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသလို ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟိုချီမင်းမြို့တွင်လည်း တိုက်ခန်း ၄၀၀ ခန့် ထိခိုက်မှု ရှိခဲ့သည်။ မြေငလျင်ဒဏ်ကြောင့် မြန်မာတွင် အနည်းဆုံး လူ ၃၈၀၀ကျော် နှင့် ထိုင်းတွင် ၅၁ ဦး၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် (၁)ဦး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။<ref name="5Kdead" /><ref name="TH32" /><ref name="hochiminhdeath" /> လူပေါင်း ၁၁,၄၀၀ ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ဆောက်လက်စ အဆောက်အဦပြိုကျမှုအပါအဝင် လူဦးရေ ဆယ်ချီ ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=9 November 2020|title=Earthquakes in Thailand—Is Bangkok at Risk?|url=https://www.verisk.com/blog/earthquakes-in-thailand-is-bangkok-at-risk/|access-date=28 March 2025|website=Verisk}}</ref><ref name="12th World Conference">{{Cite web|first1=Pennung|last1=Warnitchai|first2=Chanet|last2=Sangarayakul|first3=Scott A.|last3=Ashford|date=4 February 2000|title=Seismic hazard in Bangkok due to long-distance earthquakes|url=https://www.iitk.ac.in/nicee/wcee/article/2145.pdf|series=12th World Conference on Earthquake Engineering}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ အာဏာပိုင်များက အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="news18">{{cite news|title=Myanmar Earthquake LIVE Updates: 107 Dead, 350 Injured As Rescue Efforts Continue; Thailand PM Urges Calm|url=https://www.news18.com/world/myanmar-earthquake-live-updates-magnitude-death-toll-injuries-rescue-operation-aftermath-latest-news-liveblog-9278290.html|date=28 March 2025|access-date=28 March 2025|publisher=[[CNN-News18]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author1=Kocha Olarn|author2=Ross Adkin|author3=Alex Stambaugh|date=28 March 2025|title=Myanmar's military junta makes rare plea for help after powerful earthquake kills scores|url=https://www.cnn.com/2025/03/28/asia/central-myanmar-quake-intl-hnk/index.html|access-date=28 March 2025|publisher=CNN|language=en}}</ref> သောကြာနေ့ ဝတ်ပြုချိန်တွင် ငလျင်လှုပ်ခဲ့သည့်အတွက် ဗလီများပြိုကျခဲ့ပြီး မွတ်ဆလင်မ်ရာပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="700muslimsdead" /> ထို့အပြင် ဘာသာရေးအဆောက်အဦ၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် သီလရှင်ကျောင်းပေါင်း ၈,၃၀၀ ကျော် ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="ap0410" /> ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|လက်ရှိမြန်မာပြည်တွင်းစစ်]]ကြောင့် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတွင် အခက်အခဲများစွာ ကြုံတွေ့နေရသည်။<ref>{{Cite web|date=28 March 2025|title=Myanmar at a glance: Embroiled in civil war, now facing more devastation after powerful earthquake|url=https://apnews.com/article/myanmar-earthquake-civil-war-junta-thailand-cbf36685881ea890202256d4607a02ed|access-date=28 March 2025|agency=Associated Press|language=en}}</ref><ref name="AP2932025">{{Cite web|date=29 March 2025|title=Myanmar quake death toll rises to 1,644 as resistance movement announces partial ceasefire|url=https://apnews.com/article/myanmar-bangkok-earthquake-0a2bd512bca189d034905566605989e9|access-date=30 March 2025|agency=Associated Press|language=en}}</ref> ၂၀၂၃ တူရကီ-ဆီးရီးယား ငလျင်ပြီးနောက် တစ်ကမ္ဘာလုံးအနေဖြင့် အသေအပျောက်အများဆုံးသော မြေငလျင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=Satellite images reveal scope of destruction from Burma’s devastating earthquake|url=https://www.foxweather.com/extreme-weather/mandalay-myanmar-quake|publisher=[[Fox Weather]]|date=1 April 2025|access-date=1 April 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လက လှုပ်ခတ်ခဲ့သော အင်အားပြင်းငလျင်ကြောင့် ကျပ် ၇,၉၇၉ ဘီလျံဖိုး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့က နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပသည့် မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပစဉ် ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=မြန်မာ့သဘာဝဘေး ဆုံးရှုံးမှု နှစ်နှစ်အတွင်း ကျပ် ၄၆၀၀ ဘီလျံကျော်အထိရှိ|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cdxvrqzp6n7o|accessdate=29 May 2025|publisher=BBC Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529031924/https://www.bbc.com/burmese/articles/cdxvrqzp6n7o|archivedate=29 May 2025}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/81220|title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၉ မတ် ၂၀၂၉|date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ==မြေထုချပ် အနေအထား== {{Further|စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်}} မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယ၊ ယူရေးရှား၊ ဆွန်ဒါးနှင့် ဘားမား နာမည်ခေါ် မြေထုအချပ် ၄ လွှာကြားမှာ တည်ရှိ၍ တက်ကြွသော ဘူမိဗေဒဖြစ်စဉ်များကြောင့် အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်ကြခြင်းခံရသည်။ [[ကိုကိုးကျွန်း]]အနည်းအနားမှ စ၍ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်မှာ Sunda megathrust ဟုခေါ်သည့် အလားတူမြေထုချပ်နယ်မိတ် ရှိသည်။ ထို့နောက် [[ကပ္ပလီပင်လယ်]]တွင်ရှိသော အကွဲလွဲမြေထုချပ်နယ်မိတ်မှ စပြီး မြောက်ဘက်သို့ မိုင် ၈၇၀ သွားသော [[စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော]] ရှိသည်။ ဤ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောသည် Burma နှင့် Sunda မြေထုအချပ် ၂ လွှာ အခြင်းခြင်းပွတ်၍ တစ်နှစ်မှာ ၁၈-၄၉ mm လျှောသည်။စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော သည် [[ရန်ကုန်]]၊ [[နေပြည်တော်]]၊ [[မန္တလေး]] စသည့် မြန်မာနိုင်ငံအကြီးဆုံးမြို့များအောက် ဖြတ်သန်းသောကြောင့် ကြီးကြီးမားမား ထိခိုက်မှုပြင်းထန်သော ငလျင် ခဏခဏဖြစ်လျက်ရှိသည်။ ယခင် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောကြောင့် ဖြစ်ခဲ့သော ငလျင်ကြီးများမှာ [[၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်|၁၈၃၉]] {{M|w|8.3}} ၊ မေ ၁၉၃၀ {{M|s|7.3}} ၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၀ {{M|s|7.5}} ၊ ၁၉၃၁ {{M|s|7.5}} ၊ ၁၉၄၆ {{M|w|7.3}} ၊ ၁၉၅၆ {{M|w|7.0}} ၊ ၁၉၉၁ {{M|w|6.9}} ၊ ၂၀၁၂ {{M|w|6.9}} ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{cite thesis |last=Wang |first=Y. |year=၂၀၁၃ |title=Earthquake Geology of Myanmar |type=Ph.D. |publisher=[[ကယ်လီဖိုးနီးယား တက်နိုလော်ဂျီ အင်စတီကျု (ကယ်တက်)]] |docket= |doi=10.7907/XWW2-9P26 |url=https://thesis.library.caltech.edu/7853/ |access-date=29 March 2025 |archive-date=3 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503063241/https://thesis.library.caltech.edu/7853/ |url-status=dead }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရာစုနှစ်များစွာကတည်းက အဖျက်စွမ်းအားကြီးမားသော ငလျင်များ လှုပ်ခတ်ခဲ့သော်လည်း ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသနပြုလုပ်မှုမှာမူ အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ငလျင်အများစု၊ အထူးသဖြင့် မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ ပြတ်ရွေ့မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသော ငလျင်များကို ကောင်းစွာ နားမလည်သေးပေ။ ၁၇၆၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်းအား ၈.၅-၈.၈ {{M|w}} ရှိသော ကြီးမားသည့် [[၁၇၆၂ ရခိုင်ငလျင်|ငလျင်တစ်ခု]]သည် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းအနီးရှိ ဆွန်ဒါ မဟာတွန်းကန်အားပြတ်ရွေ့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ပြတ်ရွေ့စေခဲ့သည်။ ထိုငလျင်သည် အိန္ဒိယမြေလွှာချပ်က ဘားမားမြေလွှာချပ်အောက်သို့ လျှောဝင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဗဟိုမြန်မာနိုင်ငံအောက်ရှိ လျှောဝင်နေသော အိန္ဒိယမြေလွှာချပ်၏ အကြွင်းအကျန်များသည် မြေလွှာချပ်တွင်း ငလျင်များကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် မြေအောက်အနက် ၁၂၀ ကီလိုမီတာ (၇၅ မိုင်) တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော [[၁၉၇၅ ပုဂံငလျင်]] ({{M|w}} ၇.၀) ဖြစ်သည်။<ref name="Wangthesis">{{cite thesis|last=Wang|first=Y.|year=2013|title=Earthquake Geology of Myanmar|type=Ph.D.|publisher=[[California Institute of Technology]]|docket=|doi=10.7907/XWW2-9P26|url=https://thesis.library.caltech.edu/7853/|access-date=29 March 2025|archive-date=3 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250503063241/https://thesis.library.caltech.edu/7853/|url-status=dead}}</ref> ''Journal of Geophysical Research: Solid Earth'' တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုအရ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကို မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဟူ၍ ဒေသနှစ်ခုအဖြစ် ပိုင်းခြားနိုင်သည်။ မြောက်လတ္တီကျု ၁၆.၅ ဒီဂရီမှ ၂၃.၅ ဒီဂရီကြားရှိ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကို တောင်ပိုင်းဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းကို တောင်မှမြောက်သို့ အပိုင်းငါးပိုင်း ထပ်မံခွဲခြားထားရာ ပဲခူး၊ ဖြူး၊ နေပြည်တော်၊ မိတ္ထီလာနှင့် စစ်ကိုင်းအပိုင်းများ ပါဝင်သည်။ နေပြည်တော်အပိုင်းသည် ပြိုင်လျက်ရှိသော ပြတ်ရွေ့ကြောင်းနှစ်ခုဖြင့် ၇၀ ကီလိုမီတာ (၄၃ မိုင်) ရှည်လျားပြီး ၎င်းတို့၏ အချို့အစိတ်အပိုင်းများသည် မြို့တော် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]အောက်တွင် တည်ရှိသည်။ နောက်ဆုံးမှတ်တမ်းတင်ထားသော ငလျင်မှာ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပြီး ပြင်းအား ၇.၀ ထက်ငယ်ခဲ့သည်။ မိတ္ထီလာအပိုင်းသည် ၂၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၄၀ မိုင်) ရှည်လျားပြီး မန္တလေးနှင့် နေပြည်တော်ကြားတွင် တည်ရှိကာ မျဉ်းဖြောင့်အင်္ဂါရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤအပိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ညီညာပြန့်ပြူးနေခြင်းက လျှောကျမှုအစိတ်အပိုင်းသည် လုံးဝ အလျားလိုက် ဖြစ်သည်ဟု ညွှန်ပြနေသည်။ ဤအပိုင်းသည် ကြီးမားသော ငလျင်များကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရခြင်းမရှိသေးသော်လည်း [[၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်]]အတွင်း ပြတ်ရွေ့ခဲ့နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ စစ်ကိုင်းအပိုင်းသည်လည်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]နှင့် ပြိုင်လျက်တည်ရှိသော အခြားသော မျဉ်းဖြောင့်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအပိုင်း၏ မြောက်ဘက်ခြမ်းသည် [[၁၉၄၆ စစ်ကိုင်းငလျင်များ]]၏ [[ပင်မငလျင်|ပင်မလှုပ်ခတ်မှု]]များထဲမှ တစ်ခုအတွင်း ပြတ်ရွေ့ခဲ့ပြီး၊ [[၁၉၅၆ စစ်ကိုင်းငလျင်]]ကမူ တောင်ဘက်ပိုင်းကို ပြတ်ရွေ့စေခဲ့သည်။<ref name="Wang2014">{{cite journal|last1=Wang|first1=Yu|last2=Sieh|first2=Kerry|last3=Tun|first3=Soe Thura|last4=Lai|first4=Kuang-Yin|last5=Myint|first5=Than|title=Active tectonics and earthquake potential of the Myanmar region|journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth|year=2014|volume=119|issue=4|pages=3767–3822|doi=10.1002/2013JB010762|bibcode=2014JGRB..119.3767W|hdl=10220/19774|hdl-access=free}}</ref> ဤငလျင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံကိုလည်း သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများသည် ငလျင်ဗဟိုချက်မှ ၁,၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၆၂၀ မိုင်) ခန့်အကွာရှိ [[ဘန်ကောက်မက်ထရိုပိုလီတန်ဧရိယာ|ဘန်ကောက်ဒေသ]]တွင် အဓိကအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဘန်ကောက်၏ ဘူမိဗေဒသည် အပေါ်ဆုံးတွင် ပျော့ပျောင်းသော ပင်လယ်ရွှံ့စေးလွှာဖြင့် သွင်ပြင်လက္ခဏာ ဆောင်ထားပြီး၊ ၎င်း၏ ပေါ်ပေါက်လာနေသော မိုးမျှော်အဆောက်အအုံများသည် ဝေးကွာသော၊ အင်အားကြီးမားသော ငလျင်များအပေါ် ထိခိုက်လွယ်စေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အနှံ့အပြားတည်ရှိသော ရွှံ့စေးလွှာသည် ဒေသဆိုင်ရာ နေရာအကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ ကာလရှည် မြေပြင်လှုပ်ခတ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးပြီး၊ ၎င်းသည် အမြင့်ဆုံးအဆောက်အအုံများ၏ ပဲ့တင်ထပ်လှိုင်းနှုန်းနှင့် ကိုက်ညီနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဘန်ကောက်မြို့ခံများသည် ရာပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် ထောင်ပေါင်းများစွာ ကီလိုမီတာအဝေးရှိ ငလျင်ဗဟိုချက်များမှ လှုပ်ခတ်မှုများကို မကြာခဏ ခံစားခဲ့ရသည်။<ref name="12th World Conference" /><ref name="The Nation 2014" /><ref>{{cite journal|last1=Ornthammarath|first1=Teraphan|last2=Jirasakjamroonsri|first2=Amorntep|last3=Pornsopin|first3=Patinya|last4=Rupakhety|first4=Rajesh|last5=Poovarodom|first5=Nakhorn|last6=Warnitchai|first6=Pennung|author7=Tun Tun Tha Toe|title=Preliminary analysis of amplified ground motion in Bangkok basin using HVSR curves from recent moderate to large earthquakes|journal=Geoenvironmental Disasters|volume=10|issue=1|year=2023|page=28|issn=2197-8670|doi=10.1186/s40677-023-00259-0|doi-access=free|bibcode=2023GeoDi..10...28O}}</ref> Asian Institute of Technology မှ Pennung Warnitchai ဦးဆောင်သော သုတေသနပြုချက်အရ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့သည် မြို့မှ ၄၀၀ ကီလိုမီတာ (၂၅၀ မိုင်) အကွာ အန်ဒမန်ပင်လယ်တွင် ပြင်းအား ၈.၀ မဂ္ဂနီကျုရှိ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပါက အနာဂတ်တွင် ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် အလားအလာရှိသော အန္တရာယ်အဖြစ် ယခင်ကပင် ဖော်ထုတ်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite report|last1=Warnitchai|first1=Pennung|last2=Chintanapakdee|first2=Chatpan|last3=Ornthammarath|first3=Teraphan|title=การลดความเสี่ยงของอาคารสูงในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลที่เกิดจากแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ในระยะไกล: รายงานฉบับสมบูรณ์|trans-title=Mitigation of Seismic Risk of Tall Buildings in Bangkok Metropolitan Area from Large Distant Earthquakes: Final Report|date=June 2018|publisher=Thailand Research Fund|page=6|url=https://elibrary.tsri.or.th/project_content.asp?PJID=RDG5830015|language=th|access-date=29 March 2025|archive-date=29 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250329141910/https://elibrary.tsri.or.th/project_content.asp?PJID=RDG5830015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=แผ่นดินไหว…ไม่ไกลคนกรุง|trans-title=Earthquake is closer to Bangkokians than realized|url=https://researchcafe.tsri.or.th/bangkok-earthquake/|website=Thailand Science Research and Innovation|access-date=29 March 2025|language=th|date=16 April 2020}}</ref> မိုးမျှော်တိုက်များတွင် ကပ်ဆိုးကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အတွက် အခြေခံငလျင်ခံနိုင်ရည်ဆိုင်ရာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုများကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစ၍ ဆောက်လုပ်ရေးကုဒ်တွင်သာ ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး၊ အဟောင်းအဆောက်အအုံများသည် အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်ရှိနေပါသည်။<ref name="The Nation 2014">{{cite news|last1=Kelly|first1=Shawn|title=Bangkok's tall buildings sitting on soft, shaky ground|url=https://www.nationthailand.com/perspective/30234105|access-date=29 March 2025|work=The Nation|date=20 May 2014}}</ref> ==ငလျင်== {{Further information|၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်၏ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ စာရင်း}} {{multiple image | align = left | direction = vertical | header = {{M|w}}7.7 finite fault | width = 250px | image1 = Central Myanmar M7.7 finite fault.png | alt1 = | caption1 = Distribution of slip across the rupture | image2 = Central Myanmar M7.7 finite fault surface projection.png | alt2 = | caption2 = Surface projection of finite fault model }} {{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=200|frame-height=300|from=2025 Myanmar earthquake.map|frame-latitude=21.6|frame-longitude=95.926|zoom=6|text=ပင်မငလျင်နှင့် နောက်ဆက်တွဲငလျင်များ ([[c:Data:2025 Myanmar earthquake.map|မြေပုံအချက်အလက်]])}} ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့၊ [[မြန်မာ စံတော်ချိန်]] ၁၂:၅၀:၅၂ တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ဤငလျင်၏ ဗဟိုချက်သည် [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ စစ်ကိုင်း-မန္တလေး နယ်နိမိတ်အနီး၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၏ မြောက်-အနောက်မြောက် ၁၄ ကီလိုမီတာ (၈.၇ မိုင်) အကွာနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော [[မန္တလေးမြို့]]၏ အနောက်ဘက် ၁၆ ကီလိုမီတာ (၉.၉ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ အမေရိကန် ဘူမိဗေဒတိုင်းတာရေးအဖွဲ့ (USGS) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ [[မိုးမင့် စကေး]] တွင် ပြင်းအား ၇.၇ ရှိသည်ဟု တိုင်းတာရရှိခဲ့သည်။<ref name="mainshock">{{Cite anss|M 7.7 – 16&nbsp;km NNW of Sagaing, Myanmar|2025|us7000pn9s}}</ref> ထိုင်းနိုင်ငံ မိုးလေဝသဌာနကမူ Local Magnitude ({{M|L}}) ၈.၂ ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Earthquake Observation Division|url=https://earthquake.tmd.go.th/inside-info.html?earthquake=12893|date=28 March 2025|access-date=28 March 2025|website=[[Thai Meteorological Department]]|language=th}}</ref> [[:en:Institut de Physique du Globe de Paris|ပါရီ ဘူမိရူပဗေဒဌာန]]က ငလျင်၏ မိုးမင့် စကေးကို ၇.၉ ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=MYANMAR 2025/03/28 06:20:54 UTC, Mw=7.9|url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us7000pn9s|website=GEOSCOPE Observatory|publisher=Institut de Physique du Globe de Paris|access-date=29 March 2025|date=29 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250328114700/http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us7000pn9s|archive-date=28 March 2025|url-status=dead}}</ref> [[:en:China Earthquake Administration|တရုတ်ငလျင်စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့]]ကမူ Surface-wave Magnitude တွင် ၇.၉ ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="cencX" /> ၎င်းသည် [[၁၉၁၂ မေမြို့ငလျင်]] ({{M|w}} ၇.၉) နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်ခဲ့သော အကြီးဆုံးငလျင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=မြန်မာတွင် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အတွင်း အပြင်းထန်ဆုံးငလျင် စစ်ကိုင်းကိုဗဟိုပြု လှုပ်ရှား|trans-title=Myanmar's strongest earthquake in over 100 years hits Sagaing|language=my|url=https://bur.mizzima.com/2025/03/28/50907|access-date=28 March 2025|work=Mizzima News|date=28 March 2025}}</ref> ငလျင်ဗဟိုချက်၏ ယန္တရားဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းချက်အရ ၎င်းသည် ၁၀ ကီလိုမီတာ (၆.၂ မိုင်) အနက်တွင် အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဤပြတ်ရွေ့ခြင်းအမျိုးအစားသည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ပေါ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ပြတ်ရွေ့ခြင်းများနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။<ref name="mainshock"/> ထိုင်းနိုင်ငံ မိုးလေဝသဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့အထိ လှုပ်ခတ်မှု ၄၆၈ ကြိမ်ကျော် ရှိခဲ့သည်။ ဤလှုပ်ခတ်မှုများကို မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အနီးအနားဒေသများတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ ပြင်းအား ၅.၀ မှ ၅.၉ ကြားရှိ လှုပ်ခတ်မှု ၁၃ ကြိမ် ပါဝင်သည်။ မယ်ဟောင်ဆောင် (Mae Hong Son) တွင်လည်း ပြင်းအား ၁.၄ မှ ၃.၉ ကြားရှိ လှုပ်ခတ်မှု ၂၁ ကြိမ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=468 aftershocks registered since March 28 earthquake in Myanmar |date=12 April 2025|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048683|work=The Nation}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဤလှုပ်ခတ်မှုများသည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့၏ ၄၀၀ ကီလိုမီတာ (၂၅၀ မိုင်) ရှည်လျားသော ဧရိယာတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့နေသော်လည်း၊ ပြတ်ရွေ့၏ ဗဟိုအပိုင်းတစ်လျှောက်တွင်မူ ပါးလျားခဲ့သည်။ အကြီးဆုံး လှုပ်ခတ်မှုသည် {{M|ww|6.7}} ရှိပြီး ပင်မငလျင်လှုပ်ပြီး ၁၂ မိနစ်အကြာတွင် [[မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]အောက် ဗဟိုချက်ဖြင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤလှုပ်ခတ်မှုသည်လည်း Strike-slip Faulting နှင့် ကိုက်ညီသော Focal Mechanism ကို ပြသခဲ့သည်။<ref name="aftershock">{{cite anss|M 6.7 – Burma (Myanmar)|2025|us7000pn9z}}</ref> မတ်လ ၂၈ ရက် မြန်မာစံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂:၅၀:၅၄ MMT (06:20:54 UTC) တွင် ငလျင်တစ်ခု မန္တလေးအနီး စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း စစ်ကိုင်းမြို့မြောက်ဘက် ၅ မိုင်အကွာမှာ ဗဟိုပြု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ [[အမေရိကန် ဘူမိဗေဒစစ်တမ်းအဖွဲ့]] (USGS) အရ moment magnitude ပမာဏ ၇.၇ တိုင်းတာခဲ့သည်။<ref name="mainshock"/> ထိုင်းမိုးလေဝသဌာန အရ ပမာဏ ၈.၂ တိုင်းတာခဲပြီး<ref>{{Cite news |title=Massive Bangkok Quake Leaves City Reeling, Building Crumbles |url=https://www.bernama.com/en/news.php/world/news.php?id=2407287 |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |agency=Bernama |lang=en}}</ref> ပဲရစ်ဘူမိရူပဗေဒအဖွဲ့အစည်း အရ ပမာဏ ၇.၉ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=MYANMAR 2025/03/28 06:20:54 UTC, Mw=7.9 |url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us7000pn9s |website=GEOSCOPE Observatory |publisher=Institut de Physique du Globe de Paris |access-date=29 March 2025 |date=29 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328114700/http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us7000pn9s |archive-date=28 March 2025 |url-status=dead}}</ref> ===ငလျင်ပြတ်ရွေ့မှု ဖြစ်စဉ်=== [[File:Rupture near Thazi.webm|thumb|လုံခြုံရေးကင်မရာ ရိုက်ကူးထားသော [[သာစည်မြို့]]အနီး မြေကြီးပြတ်ရွေ့မှု]] [[File:Road shift.jpg|thumb|စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ ဘေးတိုက်မြေပြန့်ကားမှုပုံ]] အမေရိကန် ဘူမိဗေဒတိုင်းတာရေးအဖွဲ့ (USGS) မှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော Finite Fault Model အရ [[ငလျင်ပြတ်ရွေ့မှု]]သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[စဉ့်ကူးမြို့နယ်|စဥ့်ကူး]]မှ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျောက်တံခါး]]အထိ ၅၃၀ ကီလိုမီတာ (၃၃၀ မိုင်) ရှည်လျားပြီး ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ဗဟိုချက်မှစ၍ မြောက်ဘက်သို့ ၈၅ ကီလိုမီတာ (၅၃ မိုင်) ကျော်အထိ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ပြီး စဥ့်ကူး၏ တောင်ဘက်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု၏ ၄၄၅ ကီလိုမီတာ (၂၇၇ မိုင်) ခန့်သည် တောင်ဘက်သို့ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကျောက်တံခါးတွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ၁ မီတာ (၃ ပေ ၃ လက်မ) ထက်ကျော်လွန်သော ချော်လဲမှု အများစုသည် စဥ့်ကူးနှင့် [[အုတ်တွင်းမြို့]]ကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ [[ဖြူးမြို့]]အောက်နှင့် တောင်ဘက်တွင်မူ ၁ မီတာ (၃ ပေ ၃ လက်မ) အောက်သာ ချော်လဲမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ နေပြည်တော်နှင့် ဖြူးမြို့ကြားတွင် ချော်လဲမှုမရှိခြင်း (သို့မဟုတ် ထင်ရှားစွာ မရှိခြင်း) ကွာဟချက်တစ်ခု ရှိနေပြီး၊ USGS က ၎င်းကို လေ့လာမှု အချက်အလက်မရှိခြင်းကြောင့်ဟု ယူဆသည်။ ဗဟိုချက်၏ အရှေ့တောင်ဘက်၊ စစ်ကိုင်းနှင့် အမရပူရကြားတွင် အများဆုံး ချော်လဲမှု ၄.၃၃၃၄ မီတာ (၁၄.၂၁၇ ပေ) အထိ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ပြတ်ရွေ့မှု လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးသည် စတင်ပြီးနောက် စက္ကန့် ၈၀ ကျော်သာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး၊ ငလျင်လှုပ်ခါမှု အများဆုံး ထုတ်လွှတ်မှု အဆင့်သည် စတင်ပြီး စက္ကန့် ၃၀ ခန့်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤပြတ်ရွေ့မှုသည် ဖြတ်တောက်လှိုင်းအလျင်ထက် ပိုမိုမြန်ဆန်သောနှုန်းဖြင့် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်ဟု ယူဆရသောကြောင့် ၎င်းသည် Supershear ငလျင်၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="mainshock"/> ဂြိုဟ်တုအချက်အလက်များကလည်း စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကျောက်မြောင်းမြို့]]မှ ပဲခူးတိုင်း၊ [[ပဲနွယ်ကုန်းမြို့]]အထိ ကျယ်ပြန့်သော မျက်နှာပြင်ပြတ်ရွေ့မှု၏ ယူဆချက်များကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဂြိုဟ်တုအချက်အလက်များအရ မျက်နှာပြင်ပြတ်ရွေ့မှု၏ အရှည်မှာ ၅၀၀ ကီလိုမီတာ (၃၁၀ မိုင်) ဖြစ်သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု အများစုတစ်လျှောက်တွင် မျက်နှာပြင်ပေါ် ချော်လဲမှုသည် ၃ မီတာ (၉.၈ ပေ) ကျော်လွန်ခဲ့ပြီး၊ ဗဟိုချက်ဧရိယာပတ်ဝန်းကျင်တွင် ၄-၅ မီတာ (၁၃-၁၆ ပေ) အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref name="Bradley2">{{cite news|last1=Bradley|first1=Kyle|last2=Hubbard|first2=Judith A.|title=Surface ruptures of the Myanmar M7.7 earthquake mapped from space|url=https://earthquakeinsights.substack.com/p/surface-ruptures-of-the-myanmar-m77|doi=10.62481/51b7df8c|access-date=2 April 2025|work=Earthquake Insights|date=2 April 2025}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၊ Geospatial Information Authority မှ ဂြိုဟ်တုအချက်အလက်များ လေ့လာမှုအရ ပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက် ၆ မီတာ (၂၀ ပေ) အထိ အလျားလိုက် ရွေ့လျားမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Myanmar Quake Caused Ground Shift of Up to 6 Meters: Study|url=https://www.nippon.com/en/news/yjj2025040200797/|access-date=2 April 2025|work=Jiji Press|publisher=Nippon.com|date=2 April 2025|accessdate=6 July 2025|archivedate=11 April 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250411134636/https://www.nippon.com/en/news/yjj2025040200797/}}</ref> အီတလီနိုင်ငံ၊ National Institute of Geophysics and Volcanology က မြောက်-တောင် ဦးတည်ချက်ရှိသော အပိုင်းသုံးပိုင်းပါဝင်သည့် Finite Fault Model ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့က အပိုင်းတစ်ပိုင်းစီသည် ပြင်းအား ၇.၅ ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး စုစုပေါင်း ၅၀၀ ကီလိုမီတာ (၃၁၀ မိုင်) ရှည်လျားစွာ ပြတ်ရွေ့ခဲ့သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ ထိုအပိုင်းသုံးပိုင်း၏ စုစုပေါင်းပြတ်ရွေ့မှုသည် Moment Magnitude ၇.၈ နှင့် ကိုက်ညီသည်။ ၎င်းတို့၏ မော်ဒယ်အရ ငလျင်သည် နေပြည်တော်၏ မြောက်ဘက် ဗဟိုအပိုင်းတစ်လျှောက် ၁.၉ ကီလိုမီတာ (၁.၂ မိုင်) အနက်တွင် အများဆုံး ချော်လဲမှု ၇.၄ မီတာ (၂၄ ပေ) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref name="ingv1">{{cite web|title=Earthquake with magnitude of Mwpd 7.7 on date 28-03-2025 and time 07:20:56 (Italy) in region Myanmar|url=http://terremoti.ingv.it/en/finitesource_summary/42162362|publisher=National Institute of Geophysics and Volcanology|access-date=11 April 2025|date=11 April 2025}}</ref> ဤငလျင်သည် [[၂၀၀၂ ဒယ်နာလီ ငလျင်|၂၀၀၂ ခုနှစ် ဒယ်နာလီ]]၊ [[၂၀၀၉ ဆွမ်ကျွန်းစု ငလျင်|၂၀၀၉ ခုနှစ် ဆွမ်ကျွန်းစု]]၊ [[၂၀၂၃ တူရကီ-ဆီးရီးယား ငလျင်|၂၀၂၃ ခုနှစ် တူရကီ-ဆီးရီးယား]] နှင့် [[၂၀၁၃ ဘလွတ်ခ်ျစတန် ငလျင်များ|၂၀၁၃ ခုနှစ် ဘလွတ်ခ်ျစတန် ငလျင်များ]] ကဲ့သို့သော အခြားကြီးမားသည့် Strike-slip ဖြစ်ရပ်များတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အရှည်များကို ကျော်လွန်၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ဖူးသမျှ အရှည်လျားဆုံး ပြတ်ရွေ့မှုများထဲမှ တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Scarr |first1=Simon |last2=Kawoosa |first2=Vijdan Mohammad |last3=Bankova |first3=Dea |title=How a ‘supershear’ quake tore through Myanmar |url=https://www.reuters.com/graphics/MYANMAR-QUAKE/SUPERSHEAR/zgvojlyojpd/ |access-date=28 April 2025 |work=Reuters |date=28 April 2025}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် Nobuo Hurukawa နှင့် ဖြိုးမောင်မောင်တို့၏ ''Geophysical Research Letters'' တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုက စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက်တွင် [[ငလျင်ကွာဟချက်]] နှစ်ခုကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထိုကွာဟချက်များထဲမှ တစ်ခုသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ မြောက်လတ္တီကျု ၁၉.၂ ဒီဂရီနှင့် ၂၁.၅ ဒီဂရီကြား၊ မိတ္ထီလာအပိုင်းနှင့် ကိုက်ညီသော နေရာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးက ဤ ၂၆၀ ကီလိုမီတာ (၁၆၀ မိုင်) အရှည်ရှိ ကွာဟချက်သည် အပြည့်အဝ ပြတ်ရွေ့ခဲ့ပါက ပြင်းအား ၇.၉ ရှိသော ငလျင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last1=Hurukawa|first1=Nobuo|last2=Maung|first2=Phyo Maung|title=Two seismic gaps on the Sagaing Fault, Myanmar, derived from relocation of historical earthquakes since 1918|journal=Geophysical Research Letters|year=2011|volume=38|issue=L01310|doi=10.1029/2010GL046099|bibcode=2011GeoRL..38.1310H}}</ref> မိတ္ထီလာနှင့် စစ်ကိုင်းအပိုင်း (မြောက်ဘက်သို့) သည် [[၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်]]၏ မူလရင်းမြစ်ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ပြတ်ရွေ့၏ ၂၈၅-၃၂၅ ကီလိုမီတာ (၁၇၇-၂၀၂ မိုင်) အရှည်ကို အပိုင်းနှစ်ခုလုံးတွင် ပြတ်ရွေ့စေခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ ငလျင်ပြင်းအား ဖြန့်ဝေပုံ လေ့လာမှုအရ ၁၈၃၉ ခုနှစ် ဖြစ်ရပ်၏ ခန့်မှန်းခြေပြင်းအားသည် ၇.၉ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆထားသည်။<ref name="Masters1">{{cite thesis|last1=Wu|first1=Sheng-Han|title=Yóu dìbiǎo pòliè yǔ zhèndù jìlù chóngjiàn 1839 miǎndiàn ā wǎ dìzhèn zhī guīmó|script-title=zh:由地表破裂與震度紀錄重建1839緬甸阿瓦地震之規模|trans-title=Re-estimating the magnitude of 1839 Ava earthquake through geomorphic mapping and macroseismic records, central Myanmar|degree=Masters|year=2022|doi=10.6342/ntu202203906|publisher=Department of Geosciences, College of Sciences, National Taiwan University}}</ref> ငလျင်ပညာရှင်များဖြစ်ကြသော Judith Hubbard နှင့် Kyle Bradley တို့က ဤငလျင်ကွာဟချက်သည် ၁၉၂၉ ခုနှစ် (နေပြည်တော်အပိုင်း) နှင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ် (တောင်ပိုင်းစစ်ကိုင်းအပိုင်း) တို့၏ ပြတ်ရွေ့မှုများကြားတွင် တည်ရှိသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးက USGS ၏ Finite Fault Model ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ငလျင်သည် ငလျင်ကွာဟချက်တစ်ခုလုံးကို ပြတ်ရွေ့စေခဲ့ပြီး ၎င်း၏ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ထပ်မံပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု အတိုင်းအတာသည် ဖြူး၊ နေပြည်တော်၊ မိတ္ထီလာနှင့် စစ်ကိုင်းအပိုင်း၏ တောင်ပိုင်းတို့နှင့် ကိုက်ညီခဲ့သည်။ ပြတ်ရွေ့မှု၏ တောင်ဘက်စွန်းသည် ၁၉၂၉ ခုနှစ် (နေပြည်တော်အပိုင်း) နှင့် ၁၉၃၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (ဖြူးအပိုင်း) ငလျင်များ၏ ပြတ်ရွေ့ဇုန်များနှင့် ထပ်နေခဲ့သည်။<ref name="Bradley3">{{cite web |last1=Bradley |first1=Kyle |last2=Hubbard |first2=Judith |title=Further thoughts about the very long fault rupture in Myanmar |url=https://earthquakeinsights.substack.com/p/further-thoughts-about-the-very-long |website=Earthquake Insights |publisher=SubStack |access-date=15 April 2025}}</ref> ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော {{M|w}} ၇.၁ ငလျင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သော ပြတ်ရွေ့မှုအပိုင်းသည်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ ဖြစ်ရပ်အတွင်း ရွေ့လျားခဲ့ပုံရသည်။ ၎င်းတို့က ပြတ်ရွေ့မှုသည် မြောက်ဘက်၊ [[၂၀၁၂ ရွှေဘို ငလျင်]] (ဗဟိုစစ်ကိုင်းအပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်) ပြတ်ရွေ့မှု၏ တောင်ဘက်အနည်းငယ်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။<ref name="Hubbard1">{{cite news|last1=Hubbard|first1=Judith|last2=Bradley|first2=Kyle|title=Catastrophic M7.7 earthquake caused by rupture of Sagaing Fault in Myanmar|url=https://earthquakeinsights.substack.com/p/catastrophic-m77-earthquake-caused|access-date=30 March 2025|work=Earthquake Insights|date=29 March 2025}}</ref> ===ပြင်းအား=== [[File:Map alert Nr3 Myanmar M7.7 damage 01.png|thumb|အစက်များဖြင့် မှတ်သားထားသော လူနေထိုင်ရာဒေသများတွင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ခန့်မှန်းခြေ အတိုင်းအတာ (အနက်မှ အဝါသို့) ပြသထားသော မြေပုံ]] နေပြည်တော်ရှိ [[:en:GFZ Helmholtz Centre for Geosciences|GFZ]] ငလျင်တိုင်းတာရေးစခန်းတစ်ခုက ဒေါင်လိုက်မြေပြင်အမြင့်ဆုံးအရှိန်ကို ၁.၀၆၅၆ ''g'' ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=UNK DMH/GEOFON Station Naypyitaw, Myanmar|url=https://www.strongmotioncenter.org/NCESMD/data/us7000pn9s/genpw.pdf|date=28 March 2025|access-date=28 June 2025|website=Center for Engineering Strong Motion Data}}</ref> မြို့တွင်းရှိ USGS ငလျင်တိုင်းတာရေးဌာနက မြေပြင်အရှိန် ၀.၆၂၃၁ ''g'' နှင့် မြေပြင်အလျင် ၁၆၁.၄၂ စင်တီမီတာ/စက္ကန့် (၆၃.၅၅ လက်မ/စက္ကန့်) ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ဤစခန်းအချက်အလက်များသည် [[မွမ်းမံ မာကယ်လီ ပြင်းအား စကေး]] (MMI) X (''ပြင်းထန်မှုလွန်ကဲ'') နှင့် ကိုက်ညီခဲ့သည်။<ref>{{Cite anss|M 7.7 – 2025 Mandalay, Burma (Myanmar) Earthquake – ShakeMap|2025|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000pn9s/shakemap/stations?source=us&code=us7000pn9s}}</ref> USGS ၏ PAGER ဝန်ဆောင်မှု က [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး|ပဲခူး]]၊ [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]]နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]များရှိ အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၄၁၅,၀၀၀ ဦး သည် MMI X အဆင့် လှုပ်ခါမှုနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် MMI IX (''ကြမ်းတမ်း'') နှင့် ကိုက်ညီသော လှုပ်ခါမှုကို ဒေသလေးခုရှိ ခန့်မှန်းခြေ လူပေါင်း ၅.၈ သန်း ခံစားခဲ့ရသည်။ နောက်ထပ် လူပေါင်း ၃.၆ သန်းမှာ MMI VIII (''ဆိုးရွားစွာ ပြင်းထန်'') လှုပ်ခါမှုနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ ၎င်းသည် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]]တို့တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အမြင့်ဆုံးပြင်းအား ဖြစ်သည်။ MMI VII (''အလွန်ပြင်းထန်'') ကို [[ကယားပြည်နယ်|ကယား]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်|မွန်]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီ]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်]]တို့တွင်လည်းကောင်း၊ MMI VI (''ပြင်းထန်'') ကို [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]]နှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ရွှေလီတို့တွင်လည်းကောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ MMI V (''အသင့်အတင့်'') ကို ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်နှင့် ချင်းမိုင်၊ တရုတ်နိုင်ငံ [[တယ်ဟုန် ရှမ်း နှင့် ဂျိန်းဖော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]]၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[အင်ဖာမြို့|အင်ဖာ]]၊ ရန်ကုန်မြို့တို့တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ စုစုပေါင်း မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ၏ ၇၀% ကျော်ဖြစ်သော လူပေါင်း ၃၈.၉၂ သန်း သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ|အုပ်ချုပ်ရေးတိုင်း/ပြည်နယ် ၁၅ ခု]]အနက် ၁၄ ခုတွင် MMI VI ထက်ကျော်လွန်သော လှုပ်ခါမှုအဆင့်များနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref name="mainshock"/> ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံ၏ [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ် ၇၇ ခု]]အနက် ၆၃ ခုတွင် လှုပ်ခါမှုများကို ခံစားခဲ့ရသည်။<ref name="DDPM 30 Mar" /> [[:en:China Earthquake Administration|တရုတ်နိုင်ငံ ငလျင်စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့]]က ကီလိုမီတာ ၄၀၀ (၂၅၀ မိုင်) ရှည်လျားသော ပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက်တွင် တရုတ်ငလျင်ပြင်းအားစကေးအရ အမြင့်ဆုံးပြင်းအား X ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ပြီး၊ ဧရိယာအားဖြင့် ၁၁,၅၉၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၄၇၇ စတုရန်းမိုင်) ခန့်ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးပြင်းအားဇုန်ကို IX ပြင်းအားက ဝန်းရံထားပြီး ၃၀,၃၆၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁,၇၂၄ စတုရန်းမိုင်) ဧရိယာကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ ဤဇုန်ကို VIII ပြင်းအားခံစားရသော ၆၄,၀၀၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၄,၇၁၂ စတုရန်းမိုင်) ဧရိယာက ဝန်းရံထားသည်။ အေဂျင်စီ၏ အကဲဖြတ်မှုအရ VII နှင့် VI ပြင်းအားများသည် အတွင်းနှင့် အပြင် isoseismal bands များကို ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ ဧရိယာအားဖြင့် ၁၆,၂၅၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၆,၂၇၆ စတုရန်းမိုင်) နှင့် ၁၄၉,၈၂၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၇,၈၄၉ စတုရန်းမိုင်) အသီးသီးရှိသည်။<ref name="cencX">{{cite news|title=2025年3月28日缅甸7.9级强震地震应急产品已发布|trans-title=The earthquake emergency product for the 7.9-magnitude earthquake in Myanmar on March 28, 2025 has been released|language=zh|url=https://data.earthquake.cn/gxdt/info/2025/334673336.html|access-date=7 April 2025|publisher=China Earthquake Networks Center|date=31 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250407011045/https://data.earthquake.cn/gxdt/info/2025/334673336.html|archive-date=7 April 2025}}</ref> ယူနန်ပြည်နယ်၊ နောင်ဒါအိုတွင် ငလျင်တိုင်းတာရေး ကိရိယာတစ်ခုက အမြင့်ဆုံးပြင်းအား VIII၊ မြေပြင်အရှိန် ၇၆.၈ စင်တီမီတာ/စက္ကန့်² (၂.၅၂ ပေ/စက္ကန့်²) နှင့် အလျင် ၂၂.၉ စင်တီမီတာ/စက္ကန့် (၉.၀ လက်မ/စက္ကန့်) ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="cencruili">{{cite news |title=2025年3月28日缅甸7.9级强震地震应急产品已发布 |trans-title=The earthquake emergency product for the 7.9-magnitude earthquake in Myanmar on March 28, 2025 has been released |language=zh |url=https://data.earthquake.cn/tuxw/info/2025/334673381.html |access-date=15 April 2025 |publisher=China Earthquake Networks Center |date=31 March 2025}}</ref> ဘန်ကောက်မြို့တွင် မိုးမျှော်အဆောက်အအုံများ ယိမ်းထိုးခဲ့ရခြင်းမှာ ငလျင်ကြောင့် မြို့အောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကာလရှည်မြေပြင်လှုပ်ခါမှုကြောင့်ဖြစ်သည်။ အထပ် ၆၀ ရှိ အချို့အဆောက်အအုံများတွင် ယိမ်းထိုးမှုသည် ၁.၆ မီတာ (၅ ပေ ၃ လက်မ) အထိ ကြီးမားပြီး လှုပ်ခါမှုသည် ငါးမိနစ်ကြာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Tremors in Bangkok similar to Tokyo jolt in March 2011 |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20250428_22/ |access-date=30 April 2025 |work=NHK World Japan |date=30 April 2025}}</ref> ==သက်ရောက်မှု== {{See also|၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးသော နေရာများ စာရင်း}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders floatright" style="clear:right; margin-left:7px; margin-top:0; margin-right:0; margin-bottom:3px; font-size:90%;text-align:right;" |+နိုင်ငံအလိုက် ထိခိုက်မှု ! scope="col"|နိုင်ငံ ! scope="col"|သေဆုံး ! scope="col"|ဒဏ်ရာရ ! scope="col"|ပျောက်ဆုံး |- !scope="row"|{{flag|Myanmar}} |၅၃၅၂ |၁၁၃၆၆ |၅၃၈ |- !scope="row"|{{flag|Thailand}} |၁၀၃ |၃၆ |၀ |- !scope="row"|{{flag|China}} |၀ |၂ |၀ |- !scope="row"|{{flag|Vietnam}} |၁ |၀ |၀ |- !'''စုစုပေါင်း''' |'''၅၄၅၆''' |'''၁၁၄၀၄''' |'''၅၃၈''' |- |} ===မြန်မာ=== [[File:Collpased building in Naypyidaw, 2025 Earthquake.jpg|thumb|left|နေပြည်တော်ရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စလဲပြိုလျက်ရှိသော အဆောက်အဦ]] မြန်မာနိုင်ငံရှိ သေဆုံးသူအရေအတွက်မှာ အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ၄၉၁၀ ဦးကျော် သေဆုံးပြီး ၅၉၇၀ ဦးခန့် ဒဏ်ရာရရှိပြီး ၇၆၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်ဟု [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန]]က ဆိုသည်။<ref name="5Kdead">{{cite news|trans-title=Death toll from earthquake nears 5,000 |title=ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၅,၀၀၀ နီးပါးရှိလာ |language=my|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/05/52232|access-date=5 April 2025|work=Mizzima|date=5 April 2025}}</ref> ၄၁၇၀ ကျော် သေဆုံးပြီး ၇၆၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိကာ ၆၁၆၀ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု [[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ]] ဖော်ပြသည်။<ref name="dvb3034">{{cite news|title=မြေငလျင် နောက်ဆုံးရရှိသော သတင်းအချက်အလက်များ|trans-title=Latest earthquake information|date=2 April 2025|url=https://burmese.dvb.no/live|access-date=2 April 2025|work=Democratic Voice of Burma|language=my}}</ref> အစိုးရပိုင် [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား]]တွင် ၃၃၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးပြီး၊ ၂၂၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိကာ ၄၇၉၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news|title=Myanmar earthquake death toll rises to 3,301|url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202504/04/WS67efc9cfa3104d9fd381da83.html|access-date=4 April 2025|agency=Xinhua News Agency|publisher=China Daily|date=4 April 2025}}</ref> သေဆုံးမှုများမှာ မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ စစ်ကိုင်း၊ ရှမ်း၊ ပဲခူးနှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="dvb3034"/> မြန်မာပြည်သူ ၈ သန်းကျော်အား သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး အရေးပေါ် အကူအညီများ လိုအပ်လျက်ရှိသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က ခန့်မှန်းသည်။ <ref>{{cite news|title=ငလျင်အပြီး ဆောက်လုပ်ရေးသုံး ပစ္စည်းများနှင့် ဆေးဝါးများ ဈေးခုန်တက်|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/02/51932|date=2 April 2025|language=my|work=[[Mizzima News]]}}</ref> နိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ဖုန်းနှင့် အင်တာနက် ဆက်သွယ်ရေးများ ပြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=မြန်မာနိုင်ငံမြို့ကြီးအချို့တွင် ပြင်းထန်ငလျင်လှုပ်ခတ်|trans-title=Cities in Myanmar hit with strong earthquake|url=https://myanmar-now.org/mm/news/62166/|work=Myanmar now|date=28 March 2025}}</ref> ကျေးလက်ဒေသဘက်ရှိ ထိခိုက်သေကြေ ပျက်စီးမှုများကို အကျယ်တဝင့် မသိရသေးပေ။<ref name="rural">{{cite news|title=Myanmar rescuer says villages near Mandalay are suffering even more|publisher=BBC|url=https://www.bbc.com/news/live/c4gex01m7n5t?post=asset%3A14e1bb0d-cc5e-4874-a790-cc08122e314e#post|last=Volk|first=Kristina|date=29 March 2025}}</ref> နိုင်ငံအနှံ့တွင် လူနေအဆောက်အဦ အနည်းဆုံး ၁၃,၄၁၁၊ သာသနိကအဆောက်အဦ ၂၈၀၊ လမ်းမများ ၄၃ ခန့်နှင့် တံတား ၇ စင်းတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]က ဆိုသည်။<ref>{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၁,၆၀၀ ကျော်နှင့် ဒဏ်ရာရသူ ၁,၅၀၀ ကျော်ရှိကြောင်း NUG ထုတ်ပြန်|language=my|url=https://burmese.dvb.no/post/697775|access-date=29 March 2025|work=Democratic Voice of Burma|date=29 March 2025}}</ref> သောကြာနေ့ ဝတ်ပြုချိန်အတွင်း ဗလီ ၅၀ ကျော် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည့်အတွက် အနည်းဆုံး လူဦးရေ ၂၅၀ ခန့် သေဆုံးနိုင်သည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အစ္စလာမ်ဘာသာရေးအဖွဲ့က ခန့်မှန်းထားသည်။<ref name="mnmosque250">{{Cite news|date=30 March 2025|title=ငလျင်ကြောင့် ဗလီ ၅၀ခန့် ပြိုကျပြီးနောက် လူရာချီသေဆုံး|trans-title="50 mosques collapse due to earthquake, hundreds dead"|url=https://myanmar-now.org/mm/news/62258/|access-date=30 March 2025|publisher=Myanmar Now|language=my}}</ref> မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းတို့ရှိ ဗလီ ၆၀ ကျော် ပျက်စီးခဲ့ရာမှ ဝတ်ပြုသူ မွတ်စလာမ် ၇၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့နိုင်သည်ဟု နွေဦးတော်လှန်ရေးမြန်မာမွတ်စလာမ်ကွန်ယက်က ခန့်မှန်းထားသည်။<ref name=700muslimsdead>{{cite news|title=Up to 700 Myanmar Muslims Killed in Quake-Hit Mosques Weakened by Neglect|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/up-to-700-myanmar-muslims-killed-in-quake-hit-mosques-weakened-by-neglect.html|access-date=1 April 2025|work=The Irrawaddy|date=31 March 2025}}</ref> စစ်အစိုးရက မွတ်စလာမ် ၅၀၀ ခန့်သေဆုံးသည်ဟု ဆိုထားသည်။<ref name="Htun1">{{cite news |last1=Htun |first1=Zeyar |last2=Wong |first2=Tessa |title=The man mourning 170 loved ones lost in Myanmar's earthquake |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2e98xep10o |access-date=2 April 2025 |work=BBC News |date=2 April 2025}}</ref> ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်း ၆၇၀ နှင့် ဘုရားစေတီ ၂၉၀ ခန့် ပျက်စီးခဲ့သည်ဟုလည်း စစ်အစိုးရက ဆိုသည်။<ref>{{cite news|title=Myanmar quake struck mosques as minority Muslims gathered for Ramadan prayers|url=https://www.bangkokpost.com/world/2990624/quake-struck-as-worshippers-gathered-for-ramadan-prayers-in-myanmar|access-date=29 March 2025|work=Bangkok Post|date=29 March 2025|language=en}}</ref> မန္တလေး၌ လူ ၂၄၀၀ ကျော်သေဆုံးပြီး <ref name="dvb3034"/> ၁၆၇၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=မန္တလေးတိုင်းတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၆၄၉ ဦးရှိပြီး ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၆၇၀ ဦးရှိကာ ပျောက်ဆုံးနေသူ ၆၈ ဦးရှိ၊ သေဆုံးသူအရေအတွက် ဆက်လက်မြင့်တက်မည်|language=my|url=https://yktnews.com/2025/03/209373/|access-date=29 March 2025|work=Khit Thit Media|date=29 March 2025|archive-date=29 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250329193014/https://yktnews.com/2025/03/209373/|url-status=dead}}</ref> မန္တလေးတစ်မြို့ထဲတွင် လူဦးရေ အနည်းဆုံး ၁၂၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီး<ref name="dvb3034"/> အဆောက်အဦးများစွာ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် မန္တလေးမြို့က နေအိမ်အဆောက်အဦ အများအပြား ထိခိုက်ပျက်စီး|language=my|url=https://burmese.dvb.no/post/697273|access-date=28 March 2025|work=Democratic Voice of Burma|date=28 March 2025}}</ref> မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် ပင်မအဆောက်အအုံ၏ မျက်နှာကျက်အမိုးများ ပြိုကျခြင်း၊<ref name="ELevennews">{{cite news |title=အင်အားပြင်းငလျင်ကြောင့် မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်နှင့် နေပြည်တော်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့တွင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/301524 |access-date=28 March 2025 |work=Elevennews |date=28 March 2025}}</ref> မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပင်မဆောင် မီးစွဲလောင်ပြီး အဆောက်အဦးထဲတွင် လူအချို့ ပိတ်မိခြင်း၊<ref name=thetimes>{{Cite news |title=Myanmar earthquake live: 'Hundreds of casualties' after 7.7-magnitude quake |url=https://www.thetimes.com/world/asia/article/myanmar-earthquake-thailand-bangkok-today-map-latest-news-rdchx8t3r |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |lang=en |newspaper=[[The Times]]}}</ref>နှင့် စိန်ပန်းရပ်တွင် မီးလောင်ကျွမ်းခြင်းတို့ဖြစ်ပွားသည်။<ref>{{cite news |title=ငလျင်လှုပ်အပြီး မန္တလေးတက္ကသိုလ်ပင်မဆောင်နှင့် စိန်ပန်းရပ်ကွက် မီးလောင်|trans-title=Mandalay University main building and Seinpan neighborhood caught fire after earthquake |url=https://burmese.dvb.no/post/697295 |access-date=29 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma|lang=my |date=29 March 2025}}</ref>မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပင်မဆောင်ပြိုကျပြီး နောက်ဆက်တွဲမီးလောင်မှုကြောင့် ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲအဖြေလွှာများ မီးထဲပါသွားသည်။ မန္တလေးတိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့မှ ကျောင်းသူကျောင်းသားများ၏ စာမေးပွဲအဖြေလွှာများဖြစ်သည်။ အင်းဝအနီး ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းပိုင်းရှိ မြစ်ငယ်မြစ်ကူး ဒုဌဝတီတံတားဟောင်းကျိုးပြီး ကားအချို့ ပြုတ်ကျမှုရှိသည်ဆိုသော်လည်း အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။<ref>{{cite news |title=မန္တလေး လေဆိပ်အဝင်လမ်းပေါ်ရှိ ဒုဌဝတီတံတား ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပြိုကျသွားပြီး ကားတချို့ ပြုတ်ကျမှုရှိ |date=28 March 2025 |url=https://yktnews.com/2025/03/209262/ |trans-title=Duhtawady Bridge on road to Mandalay Airport collapses due to earthquake damage, some vehicles also fall |archive-date=4 May 2025 |access-date=29 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504082842/https://yktnews.com/2025/03/209262/ |url-status=dead }}</ref> ဘုန်းကြီးကျောင်း အဆောက်အဦးတစ်လုံး ပြိုကျမှုအတွင်း ကလေးသူငယ်များနှင့် သံဃာတော်များအပါအဝင် လူ ၂၀ ကျော် သေဆုံး ဒဏ်ရာရသည်။<ref>{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=20 Killed As Mosque Collapses In Myanmar Earthquake; Children Among Victims In Monastery Tragedy |url=https://www.news18.com/world/over-20-killed-as-mosque-collapses-in-myanmar-earthquake-children-dead-as-monastery-crumbles-9278458.html |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[News18]] |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=ငလျင်ဒဏ်ကို တစ်နိုင်ငံလုံးခံစားရပြီး မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် ရှမ်းတောင်တို့တွင် အပျက်အစီးများ |trans-title=Earthquake felt nationwide, with damage reported in Mandalay, Sagaing and Shan State |url=https://www.tachileik.net/mm/news/39461 |access-date=28 March 2025 |agency=Tachileik News Agency |date=28 March 2025 |language=my |archive-date=2 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502223358/https://www.tachileik.net/mm/news/39461 |url-status=dead }}</ref> မန္တလေးမြို့တွင် ဗလီများအပါအဝင် သာသနိကအဆောက်အဦး စုစုပေါင်း ၃၀ ကျော်ပျက်စီးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ အချို့မှာ နှစ်ပေါင်းတစ်ရာကျော်သက်တမ်းရှိသည်။<ref>{{cite news|title=မန္တလေးမြို့တွင် ဦးလှသိန်းဗိမာန်အတွင်း ပိတ်မိနေသော သံဃာအပါး ၁၀၀ ကျော်ကို ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်|trans-title=Search and rescue operations continue for over 100 monks trapped inside U Hla Thein Temple in Mandalay|lang=my|url=https://yktnews.com/2025/03/209327/|access-date=28 March 2025|work=Khit Thit Media|date=28 March 2025|archive-date=4 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250504012433/https://yktnews.com/2025/03/209327/|url-status=dead}}</ref> [[File:2025 Myanmar earthquake damage in Mandalay.png|thumb|ငလျင်ကြောင့် လဲပြိုလျက်ရှိသော မန္တလေးမြို့ရှိ အဆောက်အဦတစ်ခု]] မဟာအောင်မြေမြို့နယ်တွင် နှစ်ထပ် လဘက်ရည်ဆိုင်တစ်ဆိုင် (ရွှေကြည်မိုး) ပြိုကျမှုအတွင်း လူ ၇၀ ဝန်းကျင် ပိတ်မိခဲ့သည်။ ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်ရှိ သုံးထပ်ကားအပိုပစ္စည်းအရောင်းဆိုင် ပြိုကျပြီး ဝန်ထမ်း ၁၀ ဦးကျော်ပိတ်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မန္တလေးမြို့ မဟာအောင်မြေမြို့နယ်ရှိ နှစ်ထပ်ခွဲလက်ဖက်ရည်ဆိုင် ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျခဲ့ပြီး လူ ၇၀ ခန့် ပိတ်မိနေ |url=https://news-eleven.com/article/301526 |access-date=2025-03-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> မန္တလေးရေစစ်ကန်အနီးရှိ အထပ် (၁၁)ထပ်ရှိသော Sky Villa Condo သည် မြေညီထပ်အပါအဝင် (၅)ထပ် မြေကြီးအတွင်းသို့ ကျွံကျကာ လူအများ ပိတ်မိနေပြီး ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေပါသည်။ ဆောက်လုပ်ဆဲ အဆောက်အဦးတစ်လုံး ပျက်ပြားမှုအတွင်း လူ ၈ ဦးသေဆုံးပြီး အများအပြား ပိတ်မိသည်။<ref name="GT&M_1">{{cite news |last1=Ferguson| first1=Donna| last2=Ambrose| first2=Tom| last3=Sedghi| first3=Amy| last4=Lavelle| first4=Daniel| last5=Mackay| first5=Hamish|title=Thailand and Myanmar earthquake death toll rises as Bangkok declared disaster area with dozens trapped under skyscraper – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2025/mar/28/myanmar-earthquake-thailand-bangkok-mandalay-latest-news-updates |newspaper=[[The Guardian]] |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |lang=en}}</ref> ပျော်ဘွယ်မြို့ရှိ ဗလီနှင့် တက္ကသိုလ်အဆောက်အဦး ပြိုကျမှုထဲ နှစ်ဦးသေဆုံးကြောင်း သိရ၏။<ref name="mizzima1">{{cite news |title=ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် တောင်ငူ၊ ပျော်ဘွယ်တွင် လူ ၂၁ ဦး သေဆုံး |trans-title=Earthquake kills 21 people in Taungoo, Pyaw Bwe |lang=my |url=https://bur.mizzima.com/2025/03/28/50895 |access-date=28 March 2025 |work=Mizzima News |date=28 March 2025}}</ref>ll [[မဟာအောင်မြေဘုံစံ ကျောင်းတော်ကြီး|မဟာအောင်မြေဘုံစံကျောင်းတိုက်(မယ်နုအုတ်ကျောင်း)]]လည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=ငလျင်ကြောင့် မယ်နုအုတ်ကျောင်း ပြိုကျပျက်စီ |trans-title=The Mae Nu brick school collapsed due to the earthquake |url=https://news-eleven.com/article/301528 |date=28 March 2025 |access-date=28 March 2025 |lang=my |publisher=Elevennews}}</ref> မန္တလေးကျုံးမြို့ရိုးနှင့် မဟာမြတ်မုနိဘုရားတန်ဆောင်းလည်း အပျက်အစီးများရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2025-03-28 |title=Myanmar earthquake: Photos, video show devastation as mosque and Mahamuni Pagoda collapse after strong tremors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/myanmar-earthquake-at-least-three-dead-after-mosque-collapse-photos-and-video-emerge/articleshow/119646222.cms |access-date=2025-03-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်ပိုင်း နေရာအချို့ပျက်စီးခြင်းနှင့် မန္တလေးတွင် ဆည်တစ်ခုကျိုးပေါက်ပြီး ရေးကြီးရေလျှံမှုဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="RisingAP1">{{cite news |last1=Rising |first1=David |last2=Saksornchai |first2=Jintamas |title=Powerful quake rocks Myanmar and Thailand and kills more than 150 people |url=https://apnews.com/article/thailand-earthquake-bangkok-4fce87aced74b1fc0cf260fb5454d353 |access-date=28 March 2025 |work=Associated Press |date=28 March 2025}}</ref> ရမည်းသင်းတွင် လူ ၄၀ ကျော်သေဆုံးပြီး ၆၀ ဒဏ်ရာရကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် ရမည်းသင်းမှာ လူလေးဆယ်ကျော် သေဆုံး|lang=my|url=https://www.rfa.org/burmese/news/yamethin-earthquake-myanmar-03282025123708.html|access-date=28 March 2025|work=[[လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ|RFA]]|date=28 March 2025}}</ref> ကျောက်ဆည်၌ လူ ၃၀ သေဆုံး၊ ၇၃၂ ဦးဒဏ်ရာရကြောင်း သက်ဆိုင်ရာမှ အတည်ပြုခဲ့သည်။ ပျော်ဘွယ်တွင် နောက်ထပ်ခြောက်ဦးသေဆုံးကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ မိတ္ထီလာတွင် လူနေအိမ်နှင့် ဘာသာရေးအဆောက်အဦးများမှ ငလျင်ဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရပြီး ပြိုကျပျက်စီးမှုကြုံရသည်။ [[ဘုံးအိုးရွာ၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်|ဘုံးအိုးရွာ]]တွင် လူသေရုပ်အလောင်း ၁၀၀ တွေ့ရှိရကြောင်း ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များက ထုတ်ပြန်၏။<ref name="rural"/> မတ္တရာမြို့နယ်တွင် လူနေအိမ်များနှင့် စေတီပုထိုးများ ပြိုကျခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် မတ္တရာမြိုပေါ် နေအိမ်များနှင့် သာသနာ့အဆောက်အဦများပြိုကျ|trans-title=Earthquake causes collapse of homes and religious buildings in Mattara town|url=https://bur.mizzima.com/2025/03/28/51018|language=my|work=Mizzima News}}</ref> စစ်ကိုင်းမြို့နယ်အတွင်း လူ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၃၀၀ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့ကာ<ref name=rfa144>{{cite news|title=ငလျင်ကြောင့် ဒေသသုံးခုမှာ ၁၄၄ ဦးသေဆုံးပြီး ၇၀၀ ကျော်ဒဏ်ရာရကြောင်း စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌပြော|url=https://www.rfa.org/burmese/news/earthquake-myanmar-junta-leader-death-03282025111431.html|access-date=28 March 2025 |work=[[လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ|RFA]] |date=28 March 2025}}</ref> မတ်လ ၃၀ ရက်ထုတ်ပြန်ချက်အရ သေဆုံးသူအရေအတွက် ၂၀၀ ကျော်လာပြီး ပိတ်မိသူအရေအတွက် များစွာကျန်နေသည်။ အင်းဝတံတားဟောင်း ပြိုကျခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=ငလျင်ကြောင့် စစ်ကိုင်းတွင် လူ ၂ ဦးသေဆုံး၊ စစ်ကိုင်းတံတားဟောင်းပြိုကျ၊ တံတားသစ် ဖြတ်သန်းခွင့်ပိတ် |trans-title=Earthquake kills 2 in Sagaing, old Sagaing bridge collapses, new bridge closed |lang=my |url=https://burmese.dvb.no/post/697199 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mehrotra |first1=Vani |date=28 March 2025 |title=Under-Construction Skyscraper In Bangkok Collapses After 7.7-Magnitude Earthquake Hits Myanmar |url=https://www.news18.com/world/myanmar-earthquake-videos-bangkok-skyscraper-collapses-tremors-strong-earthquakes-hit-myanmar-9278285.html |access-date=28 March 2025 |work=CNN-News18}}</ref> နေပြည်တော်တွင် ၉၆ ဦးသေဆုံးပြီး ၄၃၂ ဦးထိခိုက်ဒဏ်ရာရကြောင်း သက်ဆိုင်ရာမှ ထုတ်ပြန်သည်။<ref name=rfa144/> နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ရှိ လေကြောင်းထိမ်းသိမ်းရေးတာဝါကျိုးကျပြီး ဝန်ထမ်းခြောက်ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name=rfa80>{{cite news |title=မြေငလျင်ကြောင့် သေဆုံးထိခိုက်သူ ၈၀ ဝန်းကျင်ရှိလာ |lang=my |url=https://www.rfa.org/burmese/news/earthquake-death-myanmar-03282025090828.html |access-date=28 March 2025 |work=[[လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ|RFA]] |date=၂၈ မတ် ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{cite news |title=Breaking News- ငလျင်ကြောင့် နေပြည်တော်လေဆိပ်၏ လေကြောင်းထိန်းသိမ်းရေး တာဝါ ကျိုးကျပြီး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် ဝန်ထမ်းအားလုံး သေဆုံး |trans-title=Breaking News: Earthquake causes Naypyidaw Airport's air traffic control tower to collapse, killing all staff on duty |lang=my |url=https://yktnews.com/2025/03/209240/ |access-date=28 March 2025 |work=Khit Thit Media |date=28 March 2025 |archive-date=4 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504020221/https://yktnews.com/2025/03/209240/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="aljazeera">{{Cite news |date=28 March 2025 |title=Two powerful earthquakes hit Myanmar |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/28/powerful-earthquake-strikes-myanmar |access-date=28 March 2025 |publisher=[[Al Jazeera]]}}</ref> လူနေအိမ်များနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများ ပျက်စီးမှုလည်းရှိသည်။<ref>{{Cite news |date=28 March 2025 |title=Violent earthquakes rock Southeast Asia, prompting evacuations in Thailand and Myanmar |url=https://apnews.com/article/thailand-earthquake-bangkok-4fce87aced74b1fc0cf260fb5454d353 |access-date=28 March 2025 |work=[[AP News]]}}</ref> ကုတင် ၁၀၀၀ ဆေးရုံသို သေဆုံးသူ လူ ၂၀ ၏ရုပ်အလောင်းများအပါအဝင် ရာနှင့်ချီသော ထိခိုက်ဒဏ်ရာရထားသူများကို ပို့ဆောင်ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Mass casualty earthquake devastates Myanmar, Thailand, trapping dozens and injuring hundreds |url=https://www.malaymail.com/news/world/2025/03/28/mass-casualty-earthquake-devastates-myanmar-thailand-trapping-dozens-and-injuring-hundreds/171242 |access-date=28 March 2025 |agency=Agence France-Presse |work=Malay Mail |date=28 March 2025}}</ref> <ref name=thetimes/> တပ်မတော်ပိုင် အဆောက်အဦးများ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အပါအဝင် အစိုးရအဆောက်အဦးများနှင့် ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများ အကြီးအကျယ်ပျက်စီးသည်။ <ref>{{cite news |author1=Maung Dagon |title=ငလျင်ကြောင့် နေပြည်တော် စစ်ရုံးနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ဝန်ထမ်း အိမ်ရာများ ပျက်စီးမှုများပြား |trans-title=Earthquake causes extensive damage to Nay Pyi Taw military headquarters and surrounding staff housing |url=https://mpapress.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/60545/ |access-date=28 March 2025 |work=MPA Press |date=28 March 2025 |lang=my |accessdate=29 March 2025 |archivedate=28 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250328193133/https://mpapress.com/%e1%80%9e%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8/60545/ }}</ref> ဌာနဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများ ပြိုကျမှုအတွင်း အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနရှိ အဆင့်မြင့်အရာရှိအချို့နှင့် အခြားပြည်တွင်းပြည်ပအရာရှိများ အသက်ဆုံးရှုံးသည်။<ref>{{cite news |title=Lines of wounded at Myanmar hospital after powerful quake |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250328-lines-of-wounded-at-myanmar-hospital-after-powerful-quake |access-date=28 March 2025 |work=France 24 |date=28 March 2025 |lang=}}</ref><ref>{{cite news |title=Earthquake death toll in Myanmar, Thailand surpasses 150 |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/28/powerful-earthquake-strikes-myanmar |access-date=28 March 2025 |work=Al Jazeera |date=28 March 2025 |lang=}}</ref> ပျဉ်းမနားတွင် ပြိုကျသွားသော အဆောက်အဦးများနှင့် ကျောင်းတိုက်များအောက် အပျက်အစီးများအတွင်း ရုပ်အလောင်း ၈၆ လောင်းတွေ့ရှိသည်။ <ref>{{cite news |title=ပျဉ်းမနားမြို့တွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၈၆ ဦးထိရှိလာပြီး ရုပ်အလောင်း အားလုံး ဆွဲမထုတ်နိုင်သေး၊ အရေးပေါ် ကုသနေရသည့် လူနာ ၅၀၀ ခန့်ရှိ |trans-title=Death toll from earthquake damage in Pyimana town reaches 86, bodies still trapped and over 500 wounded being treated |url=https://yktnews.com/2025/03/209340/ |work=Khit Thit Media |date=29 March 2025 |archive-date=3 May 2025 |access-date=29 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503124321/https://yktnews.com/2025/03/209340/ |url-status=dead }}</ref> အင်းလေးကန် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျေးရွာများအပါအဝင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]တွင် အနည်းဆုံး လူ ၃၆ ယောက် သေဆုံးသည်။<ref>{{cite news |title=ညောင်ရွှေမြို့နယ် အင်းလေးဒေသရှိ ကျေးရွာများတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပြည်သူ ၃၀ ကျော် သေဆုံးကြောင်း ကနဦးသိရ |lang=my |url=https://yktnews.com/2025/03/209298/ |access-date=28 March 2025 |work=Khit Thit Media |date=28 March 2025 |archive-date=28 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328184621/https://yktnews.com/2025/03/209298/ |url-status=dead }}</ref> [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] ကိန်းဝပ်စံပယ်ရာ နမ့်ဟူးရွာရှိ ကျောင်းအချို့အပါအဝင် သာသနိကအဆောက်အဦးများ ပြိုကျ ပျက်စီးမှုများရှိသည်။ ၂၉ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းအထိ ရရှိထားသော အချက်အလက်အရ အလုံးစုံပြိုကျပျက်စီးသော လူနေအိမ် ၁၇၅၁ လုံးနှင့် တစ်စိတ်တပိုင်း ပြိုကျလူနေအိမ် ၉၂ လုံး၊ ဟိုတယ်ပြိုကျ ပျက်စီးမှု ၁၀ လုံးရှိကြောင်း၊ သေဆုံးသူအရေအတွက် ၅၀ ဦးရှိကြောင်း သိရသည်။ <ref>{{cite news |title=အင်းလေးတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် နေအိမ် ၁၀၀ ကျော် ပျက်စီးပြီး လူ ၄ ဦး သေဆုံး |trans-title=Earthquake in Inle Lake damages over 100 homes, kills 4 |lang=tr |url=https://burmese.dvb.no/post/697220 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref> [[အောင်ပန်းမြို့|အောင်ပန်း]]တွင် ဟိုတယ်တစ်လုံး ပြိုကျမှုအတွင်း နှစ်ဦးသေဆုံးကာ ဆယ့်ခြောက်ဦး ဒဏ်ရာရပြီး အယောက်နှစ်ဆယ်ခန့် ပိတ်မိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ငလျင်ကြောင့် အောင်ပန်းဟိုတယ် ပြိုကျ၊ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၂၀ ခန့် ပိတ်မိနေ |trans-title=Aung Pan Hotel collapses due to earthquake, 2 dead, 20 trapped |lang=my |url=https://burmese.dvb.no/post/697192 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref> <ref name=rfa80/> ပဲခူးတိုင်း၊ [[တောင်ငူမြို့နယ်]]တွင် ကျောင်းပြိုကျမှုကြောင့် ကလေးငါးယောက် အသက်ဆုံးရှုံးပြီး ဗလီတစ်လုံး ပြိုကျမှုအတွင်း လူ ၁၄ ဦးသေဆုံးသည်။<ref name="mizzima1"/> တောင်ငူမြို့ရှိ [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (တောင်ငူ)|ရွှေဆံတော်ဘုရား]]နှင့် [[မြတ်စောညီနောင်စေတီတော်|မြတ်စောညီနောင်စေတီ]]မှ နောင်တော်စေတီတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းဆောင်တစ်ခု ပြိုကျမှုအတွင်း စစ်ဘေးရှောင် ကလေးများ ၂၀ ကျော်ပိတ်မိသည်။<ref>{{cite news |date=28 March 2025 |title=ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် တောင်ငူဝေဠုဝန်ကျောင်းပြိုကျပြီး စစ်ဘေးရှောင်ကလေး ၂၀ ကျော်ပိတ်မိ |trans-title=Earthquake causes Taungoo Weluwan school to collapse, trapping over 20 displaced children |url=https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/cho-007-28-3-25 |access-date=28 March 2025 |work=Yangon Media Group |lang=my}}</ref> ဖြူးမြို့တွင် အိမ်နံရံလဲမှုကြောင့် မိသားစုဝင် ၄ ဦးသေဆုံးသည်။<ref>{{cite news |title=ဖြူးမြို့တွင် ငလျင်ကြောင့် ကျောင်းဆရာမအပါအဝင် မိသားစုဝင် ၄ ဦး သေဆုံး |trans-title=Four members of a family, including a school teacher, die in earthquake in Phyu |lang=my |url=http://ftp.dvb.no/post/697205 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref> ရန်ကုန်တွင် ငလျင်ကြောင့် အသေးစားပျက်စီးမှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ဖုန်းလိုင်းမမိခြင်း၊ လျပ်စစ်မီးပြတ်တောက်ခြင်းများ ကြုံတွေ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=ရန်ကုန်တွင် ငလျင်ဒဏ်ခံစားရသော်လည်း အပျက်အစီးနည် |trans-title=Yangon earthquake hits but less damage |lang=my |url=https://burmese.dvb.no/post/697215 |access-date=28 March 2025 |work=Democratic Voice of Burma |date=28 March 2025}}</ref> မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဟိုတယ် ၁၆ လုံး ပြိုကျခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာ The Global New Light of Myanmar က ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၁၅ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=Xia|first=Hua|date=2025-06-15|title=16 hotels destroyed by earthquake in Myanmar's Mandalay|url=https://english.news.cn/20250615/f4b21b30d1bb409f9de533c8a56b7b75/c.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250616081659/https://english.news.cn/20250615/f4b21b30d1bb409f9de533c8a56b7b75/c.html|archive-date=2025-06-16|access-date=2025-06-16|website=Xinhua}}</ref> "မတ်လ ၂၈ ရက် ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးကတည်းက ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ငလျင်တွေဟာ အနည်းဆုံး တစ်နှစ်ကြာတဲ့ အထိ လှုပ်ခတ်နေနိုင်တယ်" လို့ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကော်မတီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးစောထွေးဇော်က ဘီဘီစီကို ပြောသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c4g2ypxe619t|title=မတ် ၂၈ ငလျင် နောက်ဆက်တွဲတွေ အနည်းဆုံး ၁ နှစ်ကြာအောင်ဆက်လှုပ်ခတ်နိုင်တယ် - ဦးစောထွေးဇော်|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-7-12}}</ref> မြေငလျင်ဆိုင်ရာသတင်းများကို တစ်နေရာတည်းမှ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပြီး ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များကိုလည်း လေ့လာနိုင်ရန် www.myanmarearthquake.gov.mm ဝက်ဘ်ဆိုက်အား လွှင့်တင်ထားကြောင်း [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]က ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/72918|title=၂၀၂၅ မန္တလေးငလျင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ သိရှိနိုင်ရန်အတွက် ဝက်ဘ်ဆိုက် လွှင့်တင်ထားရှိကြောင်း အသိပေးကြေညာ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref> ==ပြည်တွင်း တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုများ== ===မြန်မာနိုင်ငံ=== [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ငလျင်ဒဏ်သင့်သွားသော စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မန္တလေးတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ မကွေးတိုင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေ ဒေသခြောက်ခုကို အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ယာယီသမတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် မင်းအောင်လှိုင်က နေပြည်တော်ရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ လူနာများကို လိုက်လံကြည့်ရှုခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာထာက်ထားမှု အကူအညီပေးကြရန်လည်း တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |author1=Rob Picheta |author2=Ross Adkin |author3=Lex Harvey |author4=Edward Szekeres |author5=Hassan Tayir |author6=Todd Symons |date=2025-03-28 |title=Live updates: Myanmar earthquake magnitude 7.7, tremors felt in Thailand |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/myanmar-thailand-earthquake-03-28-25-intl-hnk/index.html |access-date=2025-03-28 |publisher=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |first1=Richard Lloyd |last1=Parry |first2=Joshua |last2=Thurston |date=2025-03-28 |title=Myanmar earthquake latest: tremors felt 640 miles away in Bangkok |url=https://www.thetimes.com/world/asia/article/earthquake-bangkok-thailand-myanmar-today-latest-news-rdchx8t3r |access-date=2025-03-28 |website=The Times |language=en}}</ref> မန္တလေး၊ နေပြည်တော်နှင့် စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ ဆေးရုံများ၌ လူနာများပြည့်ကြပ်နေသလို သွေးအလှူရှင်များ လိုအပ်နေကြောင်း နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ်[[ဇော်မင်းထွန်း]]က ပြောခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မန္တလေး၊နေပြည်တော်၊ စစ်ကိုင်းတို့ရှိ ဆေးရုံများတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ဒဏ်ရာရရှိလူနာများပြားနေပြီး သွေးအလှူရှင်များလိုအပ်နေ |trans-title=Hospitals in Mandalay, Nay Pyi Taw, and Sagaing are experiencing a high number of earthquake-injured patients and are in need of blood donors. |lang=my |url=https://news-eleven.com/article/301523 |access-date=28 March 2025 |work=Eleven Media Group |date=28 March 2025}}</ref> အရေးပေါ် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာအား [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]ကအကူအညီတောင်းခံခဲ့သည်။ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ ရှိနိုင်သေးသည့်အတွက် ပြည်သူများ နိုးနိုးကြားကြားနေကြရန်လည်း ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Opposition National Unity Government calls for international help for Myanmar quake victims |date=28 March 2025 |url=https://eng.mizzima.com/2025/03/28/20566 |work=Mizzima News}}</ref> ငလျင်လှုပ်ပြီးနောက်ရက်တွင် ကုလသမဂ္ဂနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့များနှင့် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ထိုးစစ်များ နှစ်ပတ်ကြာ ရပ်နားထားမည်ဟု အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar resistance movement announces partial ceasefire to aid quake relief as death toll tops 1,600 |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2025-03-29/myanmars-earthquake-death-toll-jumps-to-1-644-as-more-bodies-are-recovered-from-the-rubble |last1=Rising |first1=David |last2=Saksornchai |first2=Jintamas |date=29 March 2025|work=Los Angeles Times}}</ref> သို့သော်လည်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ရှိနေသည့် ကျေးရွာများသို့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို တပ်မတော်က ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta continues air strikes after devastating earthquake |url=https://www.bbc.com/news/articles/cy7x7r8m3xlo |last1=Henschke |first1=Rebecca |date=29 March 2025 |work=BBC}}</ref> ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးများ ကူညီဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဧရာဝတီနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့မှ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |url=https://news-eleven.com/article/301529 |title=ရန်ကုန်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းတို့မှ မြန်မာနိုင်ငံမီးသတ်တပ်ဖွဲ့ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး(အထူး)တပ်ဖွဲ့ဝင်များ နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာ |trans-title=Myanmar national firefighter special search and rescue brigades from Yangon and Ayeyarwady Region sent to Naypyidaw |date=28 March 2025}}</ref> ကူညီသူနည်းပါးသည့်အတွက် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ နှောင့်နှေးလျက်ရှိသည်ဟု မန္တလေးမြို့ရှိ သတင်းသမားများက ဆိုသည်။ ပြိုကျပျက်စီးလျက်ရှိသော အဆောက်အဦများစွာကို ရှာဖွေရန် ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ရှာဖွေပြီးသည့် အဆောက်အဦများထဲမှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ အနည်းငယ်ကို ကယ်ဆယ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=‌ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူအရေအတွက် စစ်ကောင်စီ ဘာပြောလဲ | url=https://www.bbc.com/burmese/live/c5y4yeq9dqvt?post=asset%3A5b712498-1172-4741-968d-150088887f8e#asset:5b712498-1172-4741-968d-150088887f8e |trans-title=What does the junta say about those dead from earthquake? |work=BBC |date=28 March 2025}}</ref>[[အောင်ကိုဝင်း|ဦးအောင်ကိုဝင်း]] နာယကအဖြစ်ဦးဆောင်သည့် ကမ္ဘောဇဖောင်ဒေးရှင်း နှင့် [[ကမ္ဘောဇဘဏ်လီမိတက်|ကမ္ဘောဇဘဏ်]] တို့က ကျပ်ငွေ ၁၅ ဘီလီယံ ကနဦးမတည် လှူဒါန်းပြီး ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့်ဒေသများသို့ သွားရောက်ကူညီမှုများ စတင်သည်။ယင်းအပြင် ဧရာဝတီဖောင်ဒေးရှင်း နှင့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] တို့ကလည်း စက်ယန္တရားများ အသုံးပြု၍ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ အပါအဝင် စက်သုံးဆီ နှင့် စားနပ်ရိက္ခာများ ပံ့ပိုးထောက်ပံ့ခြင်းများ ဆောင်ရွက်ကြသည်။အလားတူ ဦးခင်မောင်အေး ဦးဆောင်သည့် CB Bank နှင့် CB-KMA Foundation ကလည်း ကနဦး ငွေကျပ် ၁၀ ဘီလီယံ မတည်ပြီး ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများတွင် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့် ဒေသများအတွက် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ထင်ရှားသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ ဖြစ်သည့် [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင်]] ၊[[ဇော်ဇော်|ဦးဇော်ဇော်]] ၊ [[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဦးဇော်ဝင်းရှိန်]]၊ဦးအေးဝင်း၊[[သတိုးဟိန်း|ဦးသတိုးဟိန်း]]၊[[တေဇ၊ ဦး|ဦးတေဇ]] မိသားစု၊[[မောင်ဝိတ်|ဦးမောင်ဝိတ်]] အစရှိသည့် အလှူရှင်များက ငွေသားကျပ် ၁၀၄ ဒသမ ၄၄ ဘီလီယံ၊ အလှူပစ္စည်း ၁၂ ဒသမ ၄ ဘီလီယံ၊ စုစုပေါင်း ၁၁၆ ဒသမ ၈၄ ဘီလီယံတို့ကို ပေးအပ်လှူဒါန်းကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/28671?d=1|title=ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့်ဒေသများ၌ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရန်အတွက် စေတနာရှင်၊ အလှူရှင်များက အလှူငွေများ ပေးအပ်လှူဒါန်းပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်|work=cincds myanmar|access-date=၂ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၁ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref> ===ထိုင်းနိုင်ငံ=== ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်ထရာက ဖူးခက်တွင် တက်ရောက်ရန်ရှိသော ခရီးသွားလာရေး အစည်းအဝေး ခရီးစဉ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး ဘန်ကောက်သို့ ပြန်လာကာ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အစည်းအဝေး ခေါ်ယူခဲ့သည်။<ref name="paetongtarn">{{cite web|title=Thai PM calls for calm, aftershock alerts in place|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2989914/thai-pm-calls-for-calm-aftershock-alerts-in-place|language=en|website=Bangkok Post|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref name="aljazeera" /> ထို့နောက် ချာတူချက်ရှိ ပြိုကျပျက်စီးသွားသော နိုင်ငံတော် စာရင်းစစ်ရုံးကို လာရောက်ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီး လိုအပ်သည်များ မှာကြားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=First deaths confirmed as 'mass casualty' quake hits Myanmar, Thailand|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250328-powerful-earthquake-rocks-myanmar-thailand|language=en|publisher=France 24|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref>{{cite web|title=PM orders committee to investigate the collapse of the SAO building|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048052|language=en|website=The Nation|access-date=29 March 2025}}</ref> ငလျင်ကြောင့် ဒဏ်ရာရခဲ့သူများကို ထိုင်းဘုရင်မှ အားပေးစကားပြောကြားမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဝန်ကြီးချုပ်က ပြောဆိုသွားသည်။<ref>{{cite web|title=Their Majesties take earthquake victims under royal patronage|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048031|language=en|website=The Nation|access-date=29 March 2025}}</ref> ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက မြို့တော်ကို အဆင့် ၂ ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်ဧရိယာအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=กทม.ประกาศเขตประสบสาธารณภัย ระดับ 2 หลังแผ่นดินไหว|url=https://www.thaipbs.or.th/news/content/350680|language=TH|website=Thai PBS|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref>{{Cite web|date=1 April 2025|title=Bangkok ends disaster zone announcement as overall situation improves|url=https://www.nationthailand.com/thailand/bangkok/40048155|access-date=1 April 2025|website=nationthailand|language=en-US}}</ref> လိုအပ်ပါက လူများကို နေရာချပေးရေးအတွက် [[:en:Lumphini Park|လုံဖီနီပန်းခြံ]]၊ [[:en:Benchasiri Park|ဘင်ချာသီရိပန်းခြံ]]၊ [[:en:Benjakitti Park|ဘင်ဂျာကစ်တီပန်းခြံ]] နှင့် [[:en:Chatuchak Park|ချာတူချက်ပန်းခြံ]]များကို ညလုံးပေါက်ဖွင့်ထားရန် ညွန်ကြားခဲ့သည်။<ref name="park">{{cite web|title=Quake-hit Bangkok declared disaster area|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2989931/quake-hit-bangkok-declared-disaster-area|language=en|website=Bangkok Post|access-date=28 March 2025}}</ref> လူ (၄၀၀) ဝန်းကျင်က မြို့တွင်းပန်းခြံများထဲ ညတွင်းချင်း တဲထိုးအိပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|title=Myanmar quake toll passes 1,000 as rescuers dig for survivors|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250329-rescuers-dig-for-survivors-after-huge-quake-hits-myanmar-thailand|language=en|publisher=France 24|access-date=29 March 2025}}</ref> သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်သို့ အကြိုအပို့ပြုလုပ်ရေးတွင် အငှားယာဉ်ပြတ်လပ်မှု မဖြစ်ပေါ်စေရန်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးက ဘတ်စ်ကားများ တိုးမြှင့်ပြေးဆွဲစေခဲ့သည်။ ပညာရေးဝန်ကြီးက တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကျောင်းများပိတ်ထားရန် ညွန်ကြားခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးက အရေးပေါ်ဖုန်းဝန်ဆောင်မှု (hotlines services) ကို တိုးချဲ့ဖွင့်ပေးခဲ့ပြီး ငလျင်နှင့်ဆက်စပ်သော ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု အနည်းဆုံး ၁၅၉၈ ကြိမ်ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=Earthquake situation resolved, PM Paetongtarn confirmed|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048006|language=en|website=The Nation|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref name="Suvarnabhumi">{{cite news|title=Suvarnabhumi Airport Deploys Extra Shuttle Buses Amid Post-Earthquake Taxi Shortage|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40047999|access-date=28 March 2025|work=The Nation|date=28 March 2025}}</ref> <ref>{{cite web|title=Chatuchak Building Collapse Claims Three Lives|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40047991|language=en|website=The Nation|access-date=28 March 2025}}</ref> <ref>{{cite news|date=31 March 2025|title=Thailand's Mental Health Services Mobilised Following Earthquake, Hotline Capacity Tripled|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048136|access-date=31 March 2025|work=The Nation}}</ref> ပထုံဌာနီနှင့် [[:en:Phrae province|ဖရေစီရင်စု]]တို့ကို အရေးပေါ် ဘေးအန္တရာယ် အကူအညီပေးရေးဇုန်များအဖြစ် ကြေညာသည်။<ref name="thai14">{{cite news|title=DDPM updates on earthquake: Tremors felt in 57 provinces|url=https://www.nationthailand.com/blogs/news/general/40048039|access-date=29 March 2025|work=The Nation|date=29 March 2025}}</ref> ငလျင်ဆိုင်ရာ စာတိုပေးပို့ချက် နှောင်းနှေးကြန့်ကြာမှုကြောင့် ထိုင်းတွင် ဝေဖန်မှုများ မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=31 March 2025|title=Thai govt 'slow to react' to tremors|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2992066/thai-govt-slow-to-react-to-tremors|access-date=31 March 2025|work=Bangkok Post|language=en}}</ref> မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် ထိုင်းပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး [[:en:Anutin Charnvirakul|အနုတင်ချန်ဗီရာကု]] က စာရင်းစစ်ရုံးအဆောက်အဦး ပြိုကျမှု အကြောင်းရင်းကို တစ်ပတ်အတွင်း အပြီးစုံစမ်းစစ်ဆေးရန် ပြောကြားသွားသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကျွမ်းကျင်သူများမှ ကူညီစုံစမ်းပေးမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဝန်ကြီးက ပြောခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Probe into State Audit Office collapse to conclude in 7 Days: Anutin |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048089 |access-date=1 April 2025 |work=The Nation |date=30 March 2025}}</ref> ထိုင်းအစိုးရ၏ စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည့် ထိုင်း အကတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့က အဆောက်အဦးအပျက်အစီးများထဲရှိ သံချောင်းနမူနာများ ကောက်ယူပြီးနောက် အရည်အသွေးမမီသော သံမဏိချောင်းများတွေ့ရ၍ စစ်ဆေးမှုပြုနေသည်။<ref name="Wongcha2025">{{cite news |last1=Wongcha-um |first1=Panu |title=Thai watchdog had flagged concerns over building that collapsed in earthquake |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/thai-watchdog-had-flagged-concerns-building-that-collapsed-earthquake-2025-03-31/ |access-date=1 April 2025 |agency=Reuters|date=1 April 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခု မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် တိုက်ခန်းများ အက်ကွဲရာထင်ခြင်းနှင့် လှုပ်ခါမှု သတင်းပေးပို့ချက်ကြောင့် ဘန်ကောက်ရှိ အဆောက်အဦးများထဲမှ လူအများ ထွက်ခွာစေခဲ့ကြသည်။ အစောပိုင်း သတင်းပေးပို့ချက်များအရ နောက်ဆက်တွဲငလျင်များကြောင့် ဖြစ်ရသည်ဟုဆိုသော်လည်း မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် ဖြစ်ပွားသော နောက်ဆက်တွဲငလျင်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံအပေါ် ထိခိုက်မှုရှိလောက်အောင် အားမပြင်းကြောင်း ဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေးနှင့် လျော့ချရေးဌာနက အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|date=31 March 2025|title=Bangkok on Edge as Aftershocks Trigger Evacuations and Safety Scrutiny|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048118|access-date=31 March 2025|work=The Nation}}</ref> အက်ကွဲကြောင်းများမှာ အသစ်မဟုတ်ပဲ မတ်လ ၂၈ ရက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း မြို့တော်အင်ဂျင်နီယာများက ရှင်းပြရာ မှားယွင်းသတင်းပို့မှုဖြစ်သည်ဟု တာဝန်ရှိသူများက နောက်ပိုင်းတွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=31 March 2025|title=PM Paetongtarn urges public not to panic after Bangkok tremor|url=https://www.nationthailand.com/news/general/40048117|access-date=31 March 2025|website=nationthailand|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=31 March 2025|title=Old cracks cause alarm, evacuation of Bangkok buildings|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2991772/bangkok-buildings-evacuated-amid-reported-vibrations-cracks|access-date=31 March 2025|work=Bangkok Post|language=en}}</ref> ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးမှလည်း ငလျင်ဒဏ်ခံရပြီးနောက် လူများ၏ ငလျင်အပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ထောက်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=31 March 2025|title=Thai govt warns over 'earthquake drunk' syndrome|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2992014/thai-govt-warns-over-earthquake-drunk-syndrome|access-date=31 March 2025|work=Bangkok Post|language=en}}</ref> ငလျင်ကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးသူများ၊ ဒုက္ခရောက်သူများအတွက် တစ်မိနစ်ကြာ ငြိမ်သက်မှုကို မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် ထိုင်းလွတ်တော်၌ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|date=31 March 2025|title=Thai parliament reports no real earthquake damage, just 'minor cracks'|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2992024/thai-parliament-reports-no-real-earthquake-damage-just-minor-cracks |access-date=1 April 2025|work=Bangkok Post|language=en}}</ref> ===တရုတ်နိုင်ငံ=== [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]အာဏာပိုင်များက စီရင်စုအတွင်းရှိ ငလျင်ဒဏ်သင့်ရာသို့ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်သူ ၆၄၆ ဦးနှင့် ခွေး ၁၄ ကောင် စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref name="xinhua" /> == နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ == === အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ === နိုင်ငံအသီးသီးမှ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ပေးအပ်မည့်အကြောင်း ကတိပြုခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အာဆီယံ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီ ညှိနှိုင်းရေးစင်တာမှ အကူအညီကို လက်ခံခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂက အရေးပေါ်အကူအညီများအတွက် စုစုပေါင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ သန်း ထောက်ပံ့ပေးသွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="jpt2">{{cite news|title=Myanmar quake death toll expected to rise as junta seeks aid|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2025/03/29/asia-pacific/myanmar-earthquake-junta-aid/|access-date=29 March 2025|publisher=Bloomberg News, Reuters|date=29 March 2025}}</ref> ကုလသမဂ္ဂ ဂြိုဟ်တုဌာန UNOSAT က လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းရေးရုံး OCHA ကိုယ်စား လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဂြိုဟ်တုပုံရိပ်အကူအညီ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ပေးရန် မတ်လ ၂၈ ရက် UTC ၁၀:၂၁ အချိန်တွင် နိုင်ငံတကာ အာကာသနှင့် အဓိကဘေးအန္တရယ်များ ပဋိဉာဉ်စာချုပ်အဖွဲ့ International Charter Space and Major Disasters ကို ညွန်ကြားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://disasterscharter.org/activations/earthquake-in-thailand-activation-957-|title=Earthquake in Thailand – Charter Activations|website=The International Charter: Space And Major Disasters}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများ ဖက်ဒရေးရှင်းက ငလျင်ဒဏ်ခံပြည်သူများအား အကူအညီပေးရန် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ကျော်ရှိ အရေးပေါ် အကူအညီကို တောင်းခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250331-rescue-hopes-fading-three-days-after-deadly-myanmar-quake|title=Rescue hopes fading three days after deadly Myanmar quake|publisher=France 24|date=31 March 2025}}</ref> ထိခိုက်ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများပြားသော ငလျင်အပြီး မြန်မာပြည်သူတို့၏ လူမှုစီးပွားရေးဘ၀များကို ကုစားနိုင်ရန် [[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]]က ဒေါ်လာ ၉၂ ဒသမ ၅၀ သန်း သုံးစွဲမည့် စီမံကိန်း ၂ ခု အကောင်အထည်ဖော်ကူညီပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း  မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုလိုက်သည်။<ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250607144322/https://myanmar-now.org/mm/news/64178/|archivedate=2025-6-7|title=ငလျင်ဒဏ်သင့်မြန်မာကို ကမ္ဘာ့ဘဏ်က ဒေါ်လာ သန်း ၉၀ ကူညီမည်|publisher=Myanmar Now|accessdate=2025-6-7|date=June 6, 2025}}</ref> === နိုင်ငံအလိုက် အကူအညီများ === ဆေးဝါးများ၊ မိုးကာတဲများ၊ အစာခြောက်များနှင့် ဆေးဝန်ဆောင်မှုများပါဝင်သည့် ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းများနှင့်အတူ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ဆေးအဖွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ အကြံပေးအရာရှိချုပ် [[မိုဟာမတ် ယူနွတ်စ်|မိုဟာမက်ယူနွတ်]] က အမိန့်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-30 |title=Bangladesh sends emergency relief to quake-hit Myanmar |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/bangladesh-sends-emergency-relief-quake-hit-myanmar-3860846 |access-date=2025-04-02 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> အဆိုပါ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများအား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တပ်မတော်နှင့် လေတပ်တို့၏ လေယာဉ်သုံးစင်းဖြင့် နှစ်သုတ်ခွဲကာ ပေးပို့မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-04-01 |title=Bangladesh sends second aid package to Myanmar quake victims |url=https://www.thedailystar.net/environment/climate-crisis/natural-disaster/news/bangladesh-sends-second-aid-package-myanmar-quake-victims-3861576 |access-date=2025-04-02 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံသို့ ကနဦး အမေရိကန်ဒေါ်လာတစ်သိန်း ကူညီမည်ဟု ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံက ကတိပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://english.news.cn/asiapacific/20250330/4ad37b4e53a84b2ea7926af4ec9b2fe3/c.html |title=Cambodia to provide 100,000 USD in initial emergency aid to quake-devastated Myanmar |agency=Xinhua News Agency|date=31 March 2025}}</ref> အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၃.၇၇ သန်းတန်ဖိုးရှိ မိုးကာတဲများ၊ စောင်များ၊ ဆေးပစ္စည်းများ၊ အာဟာရများနှင့် အခြားပစ္စည်းများကို ထောက်ပံ့ပေးမည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်သံရုံးက ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=China to provide quake-stricken Myanmar with US$13.8 million in aid, sends 82 rescuers |url=https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231 |access-date=29 March 2025 |agency=Reuters |publisher=Channel News Asia |date=29 March 2025 |archive-date=12 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512055338/https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231 |url-status=dead }}</ref> မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]မှ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃၇ ဦးသည် [[ရန်ကုန်မြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ကူညီရန် နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ဆရာဝန်နှင့် ကယ်ဆယ်ရေးသမား ၁၂၀ ပါဝင်သော အဖွဲ့ကို လေယာဉ်နှစ်စင်းဖြင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်း အရေးပေါ်အခြေအနေဝန်ကြီးဌာနက စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=တရုတ်၊ရုရှားအပြင် နိုင်ငံတကာကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေ မြန်မာပြည်ကိုလာနေ |trans-title=International relief teams, including China and Russia, are coming to Myanmar |lang=my |url=https://mpapress.com/%E1%80%84%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%B8/60584/ |access-date=29 March 2025 |work=MPA Press |date=29 March 2025 |accessdate=30 March 2025 |archivedate=29 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329073300/https://mpapress.com/%E1%80%84%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%B8/60584/ }}</ref> ဗြဟ္မာစစ်ဆင်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းများဖြစ်သော အကာအရံနှင့် ဆေးပစ္စည်း တန်ချိန် ၁၅ တန်ကျော်ကို အိန္ဒိယလေတပ်က လေယာဉ်တစ်စင်းဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.economictimes.com/news/india/myanmar-earthquake-india-to-send-15-tonnes-of-relief-material|title=Myanmar earthquake: India to send 15 tonnes of relief material|website=The Economic Times|date=2025-03-29}}{{Dead link|date=April 2025 }}</ref><ref>{{cite news |title=India intensifies relief efforts under 'Operation Brahma' as Myanmar reels from earthquake |url=https://www.deccanherald.com/india/india-intensifies-relief-efforts-under-operation-brahma-as-myanmar-reels-from-earthquake-3469022 |last=Ray |first=Kalyan |date=29 March 2025 |work=Deccan Herald}}</ref> လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ သန်းကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံက လည်းကောင်း<ref>{{cite news |url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20250329002000320 |title=S. Korea to offer US$2 mln in humanitarian aid to Myanmar over disastrous quake |website=Yonhap News Agency |date=2025-03-29}}</ref> နယူးဇီလန်ဒေါ်လာ ၂ သန်းကို နယူးဇီလန်နိုင်ငံကလည်းကောင်း ပေးအပ်မည့်အကြောင်း အသီးသီးကတိပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.nationthailand.com/blogs/news/asean/40048064 |title=International aid flows to Myanmar after devastating earthquake |website=The Nation |date=March 30, 2025}}</ref> မလေးရှား သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကူညီကယ်ဆယ်ရေး အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀ ကို မလေးရှားနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://apnews.com/article/myanmar-bangkok-earthquake-0a2bd512bca189d034905566605989e9 |title=Myanmar's earthquake death toll jumps to more than 1,000 as more bodies recovered from the rubble |website=AP News |date=2025-03-29}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသား လေးဦး ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည့်အတွက်<ref>{{cite news |title=4 Filipinos unaccounted for after Myanmar earthquake|url=https://www.gmanetwork.com/news/pinoyabroad/dispatch/941012/4-filipinos-unaccounted-for-after-myanmar-earthquake/story/ |access-date=30 March 2025 |work=GMA News |date=30 March 2025}}</ref> အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ကို စေလွှတ်မည်ဟု ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံက ဆိုသည်။<ref>{{cite news |last1=Sigales |first1=Jason |title=Over 100 PH personnel ready for Myanmar quake response |url=https://globalnation.inquirer.net/270683/over-100-ph-personnel-ready-for-myanmar-quake-response |access-date=30 March 2025 |work=Philippine Daily Inquirer |date=29 March 2025}}</ref> စင်ကာပူပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအတွက် အဖွဲ့ဝင် ၈၀ ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=SCDF deploys 80-member Operation Lionheart rescue team to assist quake-hit Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/singapore/earthquake-myanmar-scdf-rescue-team-80-operation-lionheart-5032226 |access-date=2025-03-29 |website=CNA |language=en}}</ref> ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄၉ ဦးကို ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Thai military to aid search and rescue in Myanmar|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2990536/thai-military-to-aid-search-and-rescue-in-myanmar |access-date=2025-03-29 |website=Bangkok Post |language=en}}</ref> အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]]က မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီများ ပေးပို့မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="Reuters, Trumps says Myanmar will get aid, March 28, 2025">{{cite web |url=https://www.reuters.com/world/us/state-department-notified-congress-intent-reorganize-usaid-rubio-says-2025-03-28/ |title=Remaining USAID staff fired, Trump says Myanmar will still get earthquake aid |author1=Jonathan Landay |author2= Daphne Psaledakis |website=Reuters|date=March 28, 2025}}</ref> ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅၁ ဦးနှင့် ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး ခွေးနှစ်ကောင်ပါဝင်သော အဖွဲ့ကို ဟောင်ကောင်ကလည်း စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://apnews.com/article/thailand-myanmar-earthquake-latest-rescue-4069e6865c131848968a118644350284 |title=The Latest: Countries sending humanitarian aid after Myanmar earthquake |website=AP News |date=March 30, 2025}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့် ပြည်သူများအတွက် ယူကေအစိုးရက စတာလင်ပေါင် ၁၀ သန်းထောက်ပံ့ကြောင်း မတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ယူကေမှ ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ပေးထားသော ပြည်တွင်းမိတ်ဖက်များနှင့် လက်တွဲကာ အရေးတကြီး အကူအညီလိုအပ်နေသူများကို ကူညီနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။ ငလျင်ဒဏ် အဆိုးရွားဆုံးကျရောက်သော ဧရိယာများ၌ အစားအစာ၊ ရေ၊ ဆေးဝါးနှင့် အမိုးအကာများ ထောက်ပံ့မှုတိုးမြှင့်မည်ဖြစ်သည်။<ref name="UK">{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-sends-life-saving-aid-to-the-people-of-myanmar-following-devastating-earthquake/| title=UK Government announces a package of up to £10 million support to help the people of Myanmar following recent earthquake |author=Foreign, Commonwealth & Development Office and Baroness Chapman of Darlington|website=gov.uk|date=March 29, 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ရက် တွင် [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|နေပြည်တော်လေဆိပ်]] ရုရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ထိုင်း၊ ဘူတန်၊ ဖီလစ်ပိုင်၊ လာအို နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံများမှ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ ဆေးအဖွဲ့များလိုက်ပါလာသည့် လေယာဉ် ၁၄စင်း သည် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာအကူအညီပစ္စည်းများ အပါအဝင် ဆေးဝါးများနှင့်အတူ ရောက်ရှိလာသည်။ယင်းကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များသည် ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများသို့ အဖွဲ့ခွဲပြီး ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ကုသရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ကြသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ရက်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၃၁ ဦးပါ ဂျပန်နိုင်ငံ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကူညီကယ်ဆယ်ရေးဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာအဖွဲ့ ရောက်ရှိသည်။ အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် (ADB) က ဒေါ်လာ ၃ သန်းထောက်ပံ့မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းငွေဖြင့် ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ် (WFP) မှတဆင့် အစားအစာ၊ သောက်သုံးရေ၊ ဆေးဝါးနှင့် အမိုးအကာလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးသွားမည်ဆို၏။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းမှ ဒေါ်လာ ၃ သန်းတန်ဖိုးရှိ အရေးပေါ်အကူအညီများကို ထောက်ပံ့မည်ဟု သိရသည်။<ref name="nipon">{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/301658/| title=ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းက ငလျင်ဒဏ်ခံခဲ့ရသည့်မြန်မာနိုင်ငံအား ဒေါ်လာ ၃ သန်းတန်ဖိုးရှိ အရေးပေါ်အကူအညီများ ထောက်ပံ့ပေးမည် |author=ELEVEN Media|website=news-eleven.com|date=April 2, 2025}}</ref> ကိုးရီးယားသရုပ်ဆောင်နှစ်ဦးကလည်း ဝမ်ငွေသန်း ၃၀ နှင့် သန်း ၅၀ လှူဒါန်းကူညီသည်။<ref name="Korea1">{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/301659/| title=Squid Game သရုပ်ဆောင် အင်ဆီဝမ်က ငလျင်ဒဏ်သင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကလေးငယ်များအတွက် ဝမ်သန်း ၃၀ လှူဒါန်း |author=ELEVEN Media|website=news-eleven.com|date=April 2, 2025}}</ref> <ref name="Korea2">{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/301668/| title=Exhuma သရုပ်ဆောင် ကင်ဂိုအွန်းက ငလျင်ဒဏ်သင့် မြန်မာပြည်သူများအတွက် ဝမ်သန်း ၅၀ လှူဒါန်း |author=ELEVEN Media|website=news-eleven.com|date=April 2, 2025}}</ref> ===နိုင်ငံအလိုက် လုပ်ဆောင်ချက်များ=== {| class="wikitable sortable" style="border:1px black; margin-left:1em;" line-height:16px; width:100%;" |- |+နိုင်ငံတကာ ကူညီမှုအကျဉ်း |- ! scope="col" style="width:15%;" class="unsortable" |နိုင်ငံ ! scope="col" style="width:15%;" |တန်ဖိုးငွေ ! scope="col" style="width:30%;" class="unsortable" |လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု အကူအညီနှင့် ပံ့ပိုးမှု |- | ဩစတေးလျ |{{AUD|၂}} မီလီယံ |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) မှတဆင့် ငွေကြေးလှူခဲ့သည်။ အစားအစာ၊ ရေ၊ ကျန်းမာရေးကိစ္စ၊ အရေးပေါ် အသိပညာပေးရေးနှင့် ကျန်းမာရေးအသိ စသည်များလုပ်ဆောင်ရန် နောက်ထပ် ဩစတေးလျဒေါ်လာ ၃.၅ မီလီယံကို ၎င်းတို့၏ ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း (NGO) များသို့ ပေးခဲ့သည်။ အလျင်အမြန် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ဩစတေးလျက ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အရေးပေါ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် {{AUD|5}} သိန်း နှင့် အရေးပေါ်အထောက်အပံ့အဖြစ် အာဆီယံ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာနအတွက် နောက်ထပ် {{AUD|3}} မီလီယံကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref name="AUSaid1">{{cite news|url=https://www.foreignminister.gov.au/minister/penny-wong/media-release/further-humanitarian-assistance-myanmar|title=Further humanitarian assistance to Myanmar|work=Minister for Foreign Affairs, Senator the Hon Penny Wong|date=2 April 2025|access-date=3 April 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dfat.gov.au/crisis-hub/myanmar-earthquake|title=Myanmar Earthquake [Overview]|work=Department of Foreign Affairs and Trade, Australia|access-date=3 April 2025}}</ref> ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအကူအညီပေးသည့် ဩစတေးလျအခြေစိုက် ကက်သလစ် အေဂျင်စီ [[:en:Caritas Australia| Caritas Australia]] က အရေးပေါ်သုံး အမိုးအကာများ၊ အစားအစာ၊ အခြားအသုံးအဆောင်များနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပံ့ပိုးမှုများ လုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://melbournecatholic.org/news/caritas-australia-launches-myanmar-earthquake-appeal|title=Caritas Australia launches Myanmar earthquake appeal|work=Catholic Archdiocese of Melbourne|date=31 March 2025|access-date=3 April 2025}}</ref> |- |ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် | |ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အကြံပေးအရာရှိချုပ် [[မိုဟာမတ် ယူနွတ်စ်|မူဟာမက် ယူနွတ်စ်]] က ဆေးဝါး၊ တဲ၊ ရိက္ခာခြောက်နှင့် ကုသရေးအဖွဲ့များအပါအဝင် ကယ်ဆယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=30 March 2025|title=Bangladesh sends emergency relief to quake-hit Myanmar|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/bangladesh-sends-emergency-relief-quake-hit-myanmar-3860846|access-date=2 April 2025|website=The Daily Star}}</ref> ထိုထောက်ပံ့မှုနှင့် ဆေးဝါးများကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စစ်တပ်နှင့် လေတပ်မှ လေယာဉ်သုံးစင်းအသုံးပြုကာ နှစ်ကျော့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|date=1 April 2025|title=Bangladesh sends second aid package to Myanmar quake victims|url=https://www.thedailystar.net/environment/climate-crisis/natural-disaster/news/bangladesh-sends-second-aid-package-myanmar-quake-victims-3861576|access-date=2 April 2025|website=The Daily Star}}</ref> |- |ဘီလာရု | |တဲများ၊ စောင်များနှင့် ရိက္ခာများအပါအဝင် အကူအညီပစ္စည်း တန် ၂၀ ကိုပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|title=Belarus to ship 20 tonnes of humanitarian aid to quake-hit Myanmar|url=https://eng.belta.by/society/view/belarus-to-ship-20-tonnes-of-humanitarian-aid-to-quake-hit-myanmar-166873-2025|access-date=6 April 2025|work=Belarusian Telegraph Agency|date=6 April 2025}}</ref> |- |ဘရူနိုင်း | |မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၃ ယောက်ပါသော ASEAN-ERAT အဖွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်၊<ref>{{cite news|url=https://www.bernama.com/en/news.php/?id=2408112|title=ASEAN Military Ready Group Activates Rapid Response For Myanmar Quake Victims|last=Kasan Anuar|first=Mohd Iswandi|agency=Bernama|date=1 April 2025|access-date=7 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406233717/https://www.bernama.com/en/news.php/?id=2408112|archive-date=6 April 2025|url-status=dead}}</ref> |- |ကမ္ဘောဒီးယား |{{USD|၁}} သိန်း<ref>{{cite news|url=https://english.news.cn/asiapacific/20250330/4ad37b4e53a84b2ea7926af4ec9b2fe3/c.html|title=Cambodia to provide 100,000 USD in initial emergency aid to quake-devastated Myanmar|agency=Xinhua News Agency|date=31 March 2025}}</ref> | |- |ကနေဒါ |{{ကနေဒါဒေါ်လာ|9.75}} မီလီယံ |အရေးပေါ် ဆေးကုသရေး ထောက်ပံ့ခြင်း၊ အမိုးအကာ၊ အစားအစာနှင့် အခြားသော အခြေခံလိုအပ်သည်များ ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (IFRC) အဖွဲ့များကို ထောက်ကူရန်အတွက် ကနေဒါ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့မှတဆင့် ကနေဒါဒေါ်လာ ၄ မီလီယံကိုလည်းကောင်း၊ {{ကနေဒါဒေါ်လာ |၂}} မီလီယံကို [[ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာ အစီအစဉ်]] အတွက်လည်းကောင်း၊ ကုလသမဂ္ဂ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအဖွဲ့ (OCHA) ၏ မြန်မာကို အကူအညီပေးရေးလုပ်ငန်းအတွက် {{ကနေဒါဒေါ်လာ | ၂}} မီလီယံကိုလည်းကောင်း၊ ကနေဒါ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးအဖွဲ့ မှတဆင့် {{ကနေဒါဒေါ်လာ| ၁.၇၅}} မီလီယံကိုလည်းကောင်း ထောက်ပံ့ကူညီပေးခဲ့သည်၊ <ref>{{cite web|url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2025/04/canada-providing-assistance-in-response-to-earthquakes-devastation-in-myanmar.html|title=Canada providing assistance in response to earthquake's devastation in Myanmar|publisher=Government of Canada|date=4 April 2025|access-date=5 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250404225335/https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2025/04/canada-providing-assistance-in-response-to-earthquakes-devastation-in-myanmar.html|archive-date=4 April 2025|url-status=dead}}</ref> ကနေဒါနိုင်ငံမှ [[:en:Samaritan's Purse|Samaritan's Purse]] လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေး ခရစ်ယာန် အဖွဲ့အစည်းက သဘာဝဘေး ကျွမ်းကျင်သူ ၂၆ ဦးပါအဖွဲ့နှင့် အရေးပေါ်ဆေးရုံကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|title=မြန်မာငလျင်ဘေးအတွက် ကနေဒါက အရေးပေါ် ဆေးရုံပါဝင်သည့် လေယာဉ်စေလွှတ်|trans-title=Canada sends plane with emergency hospital for Myanmar earthquake relief|url=https://burmese.dvb.no/post/698908|access-date=4 April 2025|work=Democratic Voice of Burma|language=my|date=5 April 2025}}</ref> |- |တရုတ် |{{USD|150.77}} မီလီယံ | ရွက်ဖျင်တဲများ၊ စောင်များ၊ ဆေးပစ္စည်းများ၊ စားစရာများနှင့် အခြားပစ္စည်းများအတွက် {{USD|13.77}} မီလီယံကို ကနဦးထောက်ပံ့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=China to provide quake-stricken Myanmar with US$13.8 million in aid, sends 82 rescuers|url=https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231|access-date=29 March 2025|agency=Reuters|publisher=Channel NewsAsia|date=29 March 2025|archive-date=12 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512055338/https://www.channelnewsasia.com/east-asia/myanmar-thailand-earthquake-china-xi-jinping-rescuers-south-korea-aid-5032231|url-status=dead}}</ref> တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်မှ အဖွဲ့ဝင် ၃၇ ဦးပါ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကယ်ဆယ်ရေးကိရိယာ ၁၀၀ ကျော်ပါဝင်သော ထိုအဖွဲ့က ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ၌ ပါဝင်ရန် နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name="ChinaAid1">{{cite news|title=တရုတ်၊ရုရှားအပြင် နိုင်ငံတကာကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေ မြန်မာပြည်ကိုလာနေ|trans-title=International relief teams, including China and Russia, are coming to Myanmar|language=my|access-date=29 March 2025|work=MPA Press|date=29 March 2025|url=https://mpapress.com/%E1%80%84%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%B8/60584/|accessdate=30 March 2025|archivedate=29 March 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329073300/https://mpapress.com/%e1%80%84%e1%80%9c%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%98%e1%80%b1%e1%80%b8/60584/}}</ref> မတ်လ ၃၁ ရက်၌ ရွက်ဖျင်တဲများနှင့် ဆေးပစ္စည်းများတင်ဆောင်ထားသော ထရပ်ကား ၁၇ စီး မန္တလေးသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref name="Hannon1">{{cite news|url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-bangkok-earthquake-rescue-humanitarian-b2d5e11963a9231cfc405c3810697b8c|title=Medical supplies in great need as international assistance flows into Myanmar after earthquake|agency=Associated Press|first=Brian P. D.|last=Hannon|date=30 March 2025}}</ref> အစားအစာ၊ ဆေးဝါးနှင့် အဆင်သင့်တပ်ဆင်နိုင်သော အိမ်များ၊ ဆေးဝါးစရိပ်များ၊ ကပ်ရောဂါ ကာကွယ်ရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ် အကဲဖြတ်ရေးအဖွဲ့များအား ဧပြီလ ၁၀ ရက်တွင် ဘေကျင်းအစိုးရက စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Chu|first1=Mei Mei|title=China pledges $137 million for Myanmar earthquake relief|url=https://www.reuters.com/business/environment/china-pledges-137-million-myanmar-earthquake-relief-2025-04-11/|access-date=11 April 2025|agency=Reuters|date=11 April 2025}}</ref> |- |ချက်သမ္မတနိုင်ငံ | |ချက်သမ္မတနိုင်ငံမှ အစိုးရမဟုတ်သော ဒေသတွင်း အဖွဲ့အစည်းများ ( NGOs) (UNICEF, ADRA, Diakonie ČCE) က မြန်မာတွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ဘေးဒုက္ခရောက်ရသူများကို ထောက်ပံ့ရန်အတွက် ရန်ပုံငွေရှာဖွေရေးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-charities-raise-funds-for-earthquake-victims-in-myanmar-and-thailand|title=Czech charities launch Myanmar earthquake funds: Here's how you can help|website=expats.cz|date=30 March 2025|access-date=14 April 2025}}</ref> |- |ဖင်လန် |{{ယူရို|၁}} မီလီယံ |စစ်ဘေးရှောင်များ၊ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးများ၊ ကလေးသူငယ်များနှင့် မသန်မစွမ်းသူများအတွက် (IFRC) မှတဆင့် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://yle.fi/a/74-20154133|title=Finland donates €1m to Myanmar|work=yle|date=5 April 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> |- |ပြင်သစ် | |မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီများ ပေးပို့ရန် ပြင်သစ်နိုင်ငံက နိုင်ငံတကာ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.rfi.fr/en/international/20250330-france-offer-support-condolences-to-myanmar-quake-victims-as-relief-efforts-underway|title=France offers support, condolences to Myanmar quake victims as relief efforts underway|work=rfi|date=30 March 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> [[:en:Médecins du Monde|Médecins du Monde]] ခေါ် ကမ္ဘာ့ဆရာဝန်များ အဖွဲ့အစည်းက ငလျင်ဒဏ်ခံရသူများကို ကုသပေးနိုင်ရန် ၎င်းတို့၏ ကုသရေးရင်းမြစ်ပစ္စည်းများကို နေရာချခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.medecinsdumonde.org/actualite/seisme-au-myanmar-medecins-du-monde-se-mobilise-et-lance-un-appel-a-dons/|title=Séisme au Myanmar : Médecins du Monde se mobilise et lance un appel à dons|trans-title=Earthquake in Myanmar : Doctors of the World mobilised and appeal for further donations|language=fr|work=Médecins du Monde|date=28 March 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> |- |ဂျာမနီ | |မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီများ ပေးပို့ရန် ဂျာမနီနိုင်ငံက နိုင်ငံတကာ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.it-boltwise.de/deutschland-prueft-internationale-hilfe-nach-erdbeben-in-suedostasien.html|title=Deutschland prüft internationale Hilfe nach Erdbeben in Südostasien|trans-title=Germany considers international aid after earthquake in Southeast Asia|language=de|work=it-boltwise.de|date=31 March 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> [[:en:Malteser International|Malteser International]] က ငလျင်ဖြစ်ပွားရာဒေသသို့ အရေးပေါ် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုအဖွဲ့တဖွဲ့ကို ပို့ခဲ့သည်။ ဂျာမနီ အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့အစဉ်းက ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းမျာနှင့် လက်တွဲပြီး အရေးပေါ် ဆေးဝါးကုသရေး ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ အစားအစာ၊ ရေ၊ အရေး၌ပေါ်ရွက်ဖျင်တဲနှင့် ဆေးအကူအညီများ ပေးခဲ့သည်။<ref name="Germany aid">{{cite web|url=https://www.deutschland.de/en/news/germany-sends-aid-to-earthquake-zone|title=Germany sends aid to earthquake zone|work=deutschland.de|date=30 March 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> ဂျာမနီအရပ်ဘက် အေဂျင်စီတစ်ခုဖြစ်သည့် ''[[:en:Welthungerhilfe|Welthungerhilfe]]'' က ယူရို {{ယူရို|၁၀၀၀၀၀}} အရေးပေါ်အကူအညီပေးခဲ့သည်။<ref name="Germany aid" /> |- |ဟောင်ကောင် | |ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅၁ ဦးနှင့် ရှာဖွေရေး ခွေးနှစ်ကောင်ပါဝင်သော အဖွဲ့ကို ဟောင်ကောင်က စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဂြိုဟ်တုစနစ်သုံး အလိုအလျောက် ခြေရာခံကိရိယာများနှင့် သက်ရှိ ရှိ မရှိ အာရုံခံကိရိယာများအပါအဝင် ကုန်ပစ္စည်း ၉ တန်ကိုလည်း ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့က ယူဆောင်လာသည်။<ref name="Hannon1" /> |- |အိန္ဒိယ | |[[:en:Operation Brahma|Operation Brahma]] အမည်ဖြင့် အရေးကြီးသော ရွက်ဖျင်တဲများနှင့် ဆေးပစ္စည်းများအပါအဝင်ဖြစ်သော ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်း ၁၅ တန်ကို အိန္ဒိယလေတပ်လေယာဉ်က သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.economictimes.com/news/india/myanmar-earthquake-india-to-send-15-tonnes-of-relief-material|title=Myanmar earthquake: India to send 15 tonnes of relief material|website=The Economic Times|date=29 March 2025}}{{Dead link|date=April 2025 }}</ref><ref>{{cite news|title=India intensifies relief efforts under 'Operation Brahma' as Myanmar reels from earthquake|url=https://www.deccanherald.com/india/india-intensifies-relief-efforts-under-operation-brahma-as-myanmar-reels-from-earthquake-3469022|last=Ray|first=Kalyan|date=29 March 2025|work=Deccan Herald}}</ref> အိန္ဒိယအဖွဲ့မှ လူနာ ၂၀၀ ကိုကုသပေးနိုင်သော လဟာပြင်ဆေးခန်းတစ်ခုကို မန္တလေးတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ပထမရက်အတွင်း အရေးပေါ် ခွဲစိတ်မှုနှစ်ခုအပါအဝင် လူနာ (၁၀၀) ကျော်ကို ကုသပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="IrrawaddyLive1">{{cite news|title=Live Updates: Death Toll Exceeds 3,000; Indian Army field hospital begins operations; 70 Aftershocks Within a Week and more|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/live-updates-death-toll-exceeds-3000-indian-army-field-hospital-begins-operations-70-aftershocks-within-a-week-and-more.html|access-date=3 April 2025|work=The Irrawaddy|date=3 April 2025}}</ref> |- |အင်ဒိုနီးရှား | |ဆေးအကူအညီ၊ ရွက်ဖျင်တဲများ ဆင်ပေးခြင်းနှင့် ပျောက်ဆုံးနေသူများကို ရှာဖွေရန် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ကုန်ပစ္စည်းအကူအညီ ၁၂ တန်နှင့်အတူ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၃၉ ဦးကို နေပြည်တော်သို့ လေယာဉ်ဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350397/indonesia-sends-12-tons-of-aid-to-myanmar-earthquake-victims|title=Indonesia sends 12 tons of aid to Myanmar earthquake victims|last1=Santoso|first1=Anton|last2=Marison|first2=Walda|last3=Sulistiyandari|first3=Resinta|work=Antara|date=31 March 2025|access-date=1 April 2025}}</ref> အမျိုးသား Alms အေဂျင်စီက မီးစက်အလုံး (၁၀၀)၊ ရွက်ဖျင်တဲ အလုံး (၅၀)၊ Sarong ခေါ် ပုဆိုး၊ထဘီအဝတ် (၁၀၀၀၀)၊ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးအသုံးအဆောင် (၅၀၀၀) တို့ကို ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350421/baznas-sends-emergency-supplies-to-support-myanmar-earthquake-recovery|title=Baznas sends emergency supplies to support Myanmar earthquake recovery|last1=Sinaga|first1=Yuni Arisandy|last2=Dewi K|first2=Hana|last3=Sulistiyandari|first3=Resinta|work=Antara|date=1 April 2025|access-date=3 April 2025}}</ref> အဖွဲ့ဝင် ၅၃ ဦးပါသော ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကိုလည်း အင်ဒိုနီးရှားက စေလွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350433/indonesia-dispatches-sar-team-to-earthquake-stricken-myanmar|title=Indonesia dispatches SAR team to earthquake-stricken Myanmar|last1=Sinaga|first1=Yuni Arisandy|last2=Marison|first2=Walda|last3=Difa|first3=Yashinta|work=Antara|date=1 April 2025|access-date=3 April 2025}}</ref> လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု အကူအညီ ၃ သုတ်ကို မတ်လ ၃၁ ရက်၊ ဧပြီလ ၁ ရက် နှင့် ဧပြီလ ၃ ရက်တို့တွင် ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://en.antaranews.com/news/350609/indonesia-stops-humanitarian-aid-delivery-for-myanmar-quake-victims|title=Indonesia stops humanitarian aid delivery for Myanmar quake victims|last1=Nasution|first1=Rahmad|last2=Firdaus|first2=Andi|last3=Sulistiyandari|first3=Resinta|work=Antara|date=3 April 2025|access-date=5 April 2025}}</ref> |- |အိုင်ယာလန် |{{ယူရို|၆}} မီလီယံ<ref>{{cite news|url=https://www.breakingnews.ie/ireland/ireland-donates-6-million-euros-to-myanmar-earthquake-response-1746121.html|title=Ireland donates €6m to Myanmar earthquake response|website=breakingnews.ie|date=29 March 2025|access-date=15 April 2025}}</ref> | |- |အစ္စရေး | |Colonel Yossi Pinto ဦးဆောင်သော ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့က ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များကို အကူအညီပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last1=Fabian|first1=Emanuel|agency=Agence France-Presse|title=Israel to send search and rescue delegation to Thailand after deadly earthquake|url=https://www.timesofisrael.com/israel-to-send-search-and-rescue-delegation-to-thailand-after-deadly-earthquake/|access-date=29 March 2025|website=The Times of Israel}}</ref> နိုင်ငံတော် စာရင်းစစ်ရုံး အဆောက်အဦးအောက်ရှိ အသက်ရှင်ကျန်နေသူများကို ရှာဖွေရာ၌အသုံးပြုရန် အစ္စရေးသံရုံးက အာရုံခံစက်ကိရိယာတစ်လုံး ပေးပို့ခဲ့သည်။ <ref name="thai18" /> [[:en:IsraAid|IsraAid]] အဖွဲ့ကိုလည်း ဖြန့်ကျက်ချထားပေးခဲ့၏။<ref>{{cite web|title=IsraAID deploys emergency team in wake of Myanmar and Thailand Earthquake|url=https://www.israaid.org/media/israaid-deploys-emergency-team-in-wake-of-myanmar-and-thailand-earthquake/|website=ISRAAID|access-date=30 March 2025}}</ref> |- |အီတလီ |{{ယူရို|၃.၃}} မီလီယံ | |- |ဂျပန် | | |- |လာအို | | |- |မလေးရှား |{{USD|၂.၃}} မီလီယံ<ref>{{cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/asia/malaysia-will-provide-us23-million-earthquake-aid-myanmar-pm-anwar-5033431|title=Malaysia will provide US$2.3 million in earthquake aid to Myanmar: PM Anwar|publisher=Channel NewsAsia|date=30 March 2025|access-date=31 March 2025}}</ref> | |- |နယ်သာလန် | | |- |နယူးဇီလန် |{{NZD|၂}}မီလီယံ<ref>{{cite web|url=https://www.nationthailand.com/blogs/news/asean/40048064|title=International aid flows to Myanmar after devastating earthquake|website=The Nation|date=30 March 2025}}</ref> | |- |နော်ဝေ | |ထိုင်းမှတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အကူအညီပေးအပ်မည့် ကျွမ်းကျင်သူနှစ်ယောက်ကို ဥရောပ၏အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်အဖြစ် နော်ဝေက စေလွတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.dsb.no/aktuelt/norske-eksperter-til-bangkok-for-a-bista-etter-jordskjelvet-i-myanmar/|title=Norske eksperter til Bangkok for å bistå etter jordskjelvet i Myanmar|trans-title=Norwegian experts to Bangkok to assist after the earthquake in Myanmar|language=no|work=Norwegian Directorate for Civil Protection|date=4 April 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> |- |ပါကစ္စတန် | |အမျိုးသား သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲရေး အာဏာပိုင်က ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်း တန် (၇၀) ကို ပေးပို့ခဲ့သည်။ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ကူညီမှုအဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပါကစ္စတန် သံရုံးက ရန်ကုန်တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ထံသို့ ကုန်ပစ္စည်းအလေးချိန် (၃၅)တန်ကို ဧပြီလ ၆ ရက်၌ ရန်ကုန်လေဆိပ်တွင် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ |- |ဖိလစ်ပိုင် | |အစိုးရနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော ပြည်တွင်းအဖွဲ့အစည်းများပါဝင်သည့် အဖွဲ့ဝင် ၉၁ ဦးပါ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ကို စေလွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Cuadra|first1=Bea|title=PH sends rescue team to help Myanmar search for quake survivors|url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2025/4/1/ph-sends-rescue-team-to-help-myanmar-search-for-quake-survivors-0817|access-date=1 April 2025|work=ABS-CBN News|date=1 April 2025}}</ref> |- |ပိုလန် | | |- |ရုရှ | | |- |စင်ကာပူ | | |- |တောင်ကိုးရီးယား |{{USD|၄}} မီလီယံ<ref>{{cite news|title=Seoul to provide additional $2 mil. in aid to earthquake-hit Myanmar|url=https://www.koreatimes.co.kr/foreignaffairs/20250408/south-korea-to-provide-additional-2-mil-in-aid-to-earthquake-hit-myanmar|access-date=8 April 2025|publisher=The Korea Times|date=8 April 2025}}</ref> | |- |စပိန် |{{ယူရို|၂}} မီလီယံ | |- |သီရိလင်္ကာ |{{USD|၁}} မီလီယံ | |- |ဆွီဒင် |{{ဆွီဒင် ခရိုနာ| ၁၅၈}} မီလီယံ<ref>{{cite news|url=https://swedenherald.com/article/sweden-redirects-158-million-kronor-aid-to-myanmar-earthquake-relief|title=Sweden Redirects 158 Million Kronor Aid to Myanmar Earthquake Relief|publisher=Sweden Herald|date=28 March 2025|access-date=14 April 2025}}</ref> | |- |ဆွစ်ဇာလန် |{{ဆွစ်ဖရန့်|၆}} မီလီယံ<ref>{{cite news|url=https://www.swissinfo.ch/eng/foreign-affairs/swiss-solidarity-raises-over-chf6-million-for-earthquake-victims-in-myanmar-and-thailand/89137484|title=Swiss Solidarity raises over CHF6 million for earthquake victims in Myanmar and Thailand|website=swissinfo.ch|date=9 April 2025|access-date=14 April 2025}}</ref> | |- |ထိုင်ဝမ် |{{USD|111,000}} | |- |ထိုင်း | | |- |တီမော |{{USD|500,000}}<ref>{{cite news|url=https://www.ucanews.com/news/timor-leste-pledges-500-000-for-quake-hit-myanmar/108377|title=Timor-Leste pledges $500,000 for quake-hit Myanmar|work=Union of Catholic Asian News|date=3 April 2025|access-date=7 April 2025}}</ref> | |- |တူရကီ | | |- |အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု | | |- |ယူကေ |{{ပေါင်စတာလင်|၁၀}} မီလီယံ<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-sends-life-saving-aid-to-the-people-of-myanmar-following-devastating-earthquake/|title=UK Government announces a package of up to £10 million support to help the people of Myanmar following recent earthquake|author=Foreign, Commonwealth & Development Office and Baroness Chapman of Darlington|website=gov.uk|date=29 March 2025}}</ref> | |- |အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု |{{USD|၂}} မီလီယံ | |- |ဗီယက်နမ် |{{USD|300,000}}<ref>{{cite news|url=https://e.vnexpress.net/news/news/environment/vietnam-offers-300-000-emergency-aid-for-myanmar-earthquake-4867840.html|title=Vietnam offers $300,000 emergency aid for Myanmar earthquake|agency=Vietnam News Agency|via=VnExpress|date=30 March 2025|access-date=31 March 2025}}</ref> | |- |ဘရာဇီးလ် | |မြန်မာငလျင်ဘေး ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများအတွက် ကုန်ပစ္စည်း ၅.၈၂ တန်ကို Korean Air လေကြောင်းလိုင်းပိုင် Airbus ဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းကုန်ပစ္စည်းများကို မေလ ၆ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ဘရာဇီးလ် သံအမတ်နှင့် ဒုတိယကောင်စစ်ဝန်တို့က ရန်ကုန်လေဆိပ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းအစိုးရ တာဝန်ရှိသူများထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news | last=ဇွဲထက်ကို|first=(ပြန်/ဆက်) |date=7 May 2025 |title=ဘရာဇီးလ်နိုင်ငံမှ လှူဒါန်းသော ကျန်းမာရေးအထောက်အကုပြုပစ္စည်းများ၊ အဟာရပြည့် အစားအစာခြောက်များ၊ ရေသန့်စက်များ လွှဲပြောင်းလက်ခံ | url= https://www.moi.gov.mm | location=Yangon | publisher= မြန်မာ့အလင်း | access date=8 May 2025}}</ref> |} == အခြားဖတ်ရှုရန် == * [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သော နေရာများ စာရင်း]] * [[၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်၏ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ စာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Earthquakes in Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:လတ်တလော ဖြစ်ရပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ငလျင်များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်| ]] q4mlmiyw9cyy6s1jpq75rcd85yb4u7r 0 268303 1062828 1042319 2026-11-10T14:45:09Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062828 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = နေရွှေသွေးအောင် | image = | caption = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1991|5|22}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | nationality = မြန်မာ | other_names = ဖိုးလပြည့် | occupation = စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် | years_active = ၂၀၁၀–လက်ရှိ | education = [[ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းနည်းပညာတက္ကသိုလ်]] | parents = [[နေစိုးမောင်]] <br> ကြည်ကြည်ရွှေ | relatives = {{plainlist| *[[သန်းရွှေ]] {{small|(အဖိုး)}} *[[ကြိုင်ကြိုင်]] {{small|(အဖွား)}} }} | height = | awards = | website = }} '''နေရွှေသွေးအောင်''' (၂၂ မေ ၁၉၉၁ ဖွား) သည် အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]]၏ မြေးများအနက်မှ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|title=Burmese army general Than Shwe's Grandson Nay Shwe Thway Aung|url=http://www.myanmar-image.com/topic/myanmar-dictator|work=Myanmar Image|language=en|accessdate=8 April 2025|archivedate=12 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210112011317/http://www.myanmar-image.com/topic/myanmar-dictator}}</ref> သူသည် အမျိုးမျိုးသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် ရှယ်ယာ ပါဝင်လုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့်လည်း ကျော်ကြားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]] အစိုးရ မအုပ်ချုပ်မီကာလ နှင့် အုပ်ချုပ်ပြီး နောက်ပိုင်း အဘိုးဖြစ်သူနှင့် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] တို့အကြား ပေါင်းကူးတံတားသဖွယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ယင်းအပြင် အငြိမ်း စားယူပြီး လူမြင်ကွင်းမှ ပျောက်ကွယ်နေသော အဘိုးဖြစ်သူ၏ ပုံရိပ်များကို လူမှုကွန်ရက်မှတဆင့် ထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သူအဖြစ်လည်း ထင်ရှားသည်။ == ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် မိသားစု == နေရွှေသွေးအောင်သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ် မေ ၂၂ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။သူသည် စစ်ဘက်ဆရာဝန် ဒေါက်တာ နေစိုးမောင်နှင့် [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] ၏ သမီး ကြည်ကြည်ရွှေ တို့၏ တစ်ဦးတည်းသော သားဖြစ်သည်။ဖိုးလပြည့် အမည်ဖြင့် လူသိများသည်။ ရန်ကုန် [[ပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း]] တွင် အထက်တန်းပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊[[ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းနည်းပညာတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းဆင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|url=http://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=9890&Submit=Submit|title=University Privileges Granted to Than Shwe's Grandson|date=9 January 2008|work=[[The Irrawaddy]]|language=en|archive-date=20 March 2021|access-date=8 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320030953/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=9890&Submit=Submit|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://books.google.com/books?id=KkgPBAAAQBAJ&q=nay+shwe+thway+aung+is+the&pg=PT78|title=Than Shwe: Unmasking Burma's Tyrant |date=May 2010|work=Than Shwe: Unmasking Burma’s Tyrant-Google Books|isbn=9781628404791|language=en|last1=Rogers|first1=Benedict}}</ref> ငယ်စဉ်ကတည်းက သူသည် အဘိုးဖြစ်သူ၏ ပွဲတက်အခမ်းအနားများ၌ အများဆုံးတွေ့ရတတ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=17397|title=Burmese Media Lead with Than Shwe's Favorites|work=The Irrawaddy|access-date=10 Apr 2025|date=14 Dec 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320002346/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=17397|archive-date=20 March 2021|url-status=dead}}</ref> တစ်ခါတစ်ရံ တရုတ်ခရီးစဉ်ကဲ့သို့သော နိုင်ငံခြားခရီးစဉ်အချို့တွင်လည်း အဘိုးဖြစ်သူနှင့်အတူ လိုက်ပါရလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=20361|title=Senior General's Grandson Orders Attack on Business Rival|work=The Irrawaddy|access-date=10 Apr 2025|date=21 Dec 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912233910/http://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=20361|archive-date=12 September 2017|url-status=dead}}</ref> မြေးများအနက် အရေးပါသူတစ်ဦး အဖြစ်လည်း ရှုမြင်ခံရသည်။ == စီးပွားရေး အကျိုးစီးပွားများ == နေရွှေသွေးအောင်သည် ၁၉၈၈ နောက်ပိုင်း [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]အဖွဲ့ဝင်များနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များအကြား ဆက်သွယ်ပေးသော အရေးပါပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် လူသိများသည်။<ref>{{cite news |title=Privatization Linked to Money Laundering |url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=20992 |work=The Irrawaddy |date=23 March 2011 |archive-date=19 March 2021 |access-date=8 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210319221600/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=20992 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/world/special-report-an-image-makeover-for-myanmar-inc-idUSBRE83B0YV/|title=Special Report: An image makeover for Myanmar Inc|work=Reuters|access-date=10 Apr 2025|date=13 Apr 2012 }}</ref> သူသည် အဘိုး ဖြစ်သူ၏ ရာထူးအာဏာကို အသုံးချ၍ စီးပွားရေး အကျိုးအမြတ် ရယူသည်ဟု စွပ်စွဲခံရသည်။<ref name="reportx">{{cite news|last1=Moe|first1=Wai|title=Jealousies Divide 'United' Junta|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=20929|work=The Irrawaddy|date=14 March 2011|archive-date=30 July 2021|access-date=8 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730171012/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=20929|url-status=dead}}</ref> ထို့ပြင် အကြီးတန်း ဗိုလ်ချုပ် များ၏ သားများဖြစ်သော [[အောင်သက်မန်း]] နှင့် [[တိုးနိုင်မန်း]] တို့နှင့် စီးပွားရေး အငြင်းပွားမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။<ref name="a">{{Cite news|url=http://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=20396|title=Than Shwe's Son-in-law Named Ambassador to China|date=23 December 2010|work=[[The Irrawaddy]]|author=Wai Moe|language=en|archive-date=19 March 2021|access-date=8 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20210319223618/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=20396|url-status=dead}}</ref>သူသည် ထင်ရှားသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် [[ဇော်ဇော်]] အပါအဝင် [[တေဇ၊ ဦး|တေဇ]] ကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းရှင်ကြီးများနှင့် နီးကပ်သော ဆက်ဆံရေး ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2011/11/16/2395.html|title=နေရွှေသွေးအောင် ဥရောပသို့ ခရီးထွက်|work=ဧရာဝတီ|access-date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၁၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၁ }}</ref> ဤဆက်ဆံရေးမှတဆင့် ဇော်ဇော်သည် ကား နှင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ် တင်သွင်းခွင့်များ၊ ဆီ ဖြန့်ဖြူးခွင့်များ ရရှိခဲ့သည်။ နေရွှေသွေးအောင်သည် ဘောလုံးအားကစားအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုကြောင့် ဇော်ဇော်က ဗိုလ်လုပွဲဝင် အသင်းဖြစ်သော ဒယ်လ်တာယူနိုက်တက် အသင်းတွင် သူ့ကို ခေါ်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခု နှစ် ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်ဘောလုံး ကြယ်ပွင့် ဟီဒေတာရှီ နာကာတာ ပါဝင်သော ပြိုင်ပွဲတွင် သူ့အား ပါဝင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=US embassy cables: Burma regime crony picks general's grandson for football team |url=https://www.theguardian.com/world/us-embassy-cables-documents/212931 |work=The Guardian |date=6 December 2010}}</ref> == နိုင်ငံရေးအတွင်းပါဝင်ပတ်သက်မှု == နေရွှေသွေးအောင်သည် စစ်တပ်ဝန်ထမ်း မဟုတ်သော်လည်း အဘိုးဖြစ်သူ၏ အရေးပေးမှုကြောင့် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖစစ်အစိုးရ]]လက်ထက်ကာလအတွင်း ဩဇာအာဏာအထိုက်အလျောက်ရှိခဲ့သည်။အသုံးချလိုသူများ၏ ချဉ်းကပ်မှုမျိုးစုံဖြင့် အသုံးချခြင်းကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite news |title=Did Than Shwe's Grandson Kidnap Model? |url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14893 |work=The Irrawaddy |date=8 January 2009 |archive-date=4 February 2022 |access-date=8 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220204000838/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14893 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=Grandson's Lavish Party Foretells Future of Than Shwe |url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=8381&Submit=Submit |work=The Irrawaddy |date=2 June 2007 |archive-date=20 March 2021 |access-date=8 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320034933/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=8381&Submit=Submit |url-status=dead }}</ref><ref name="pretender">{{cite news |last1=Moe |first1=Wai |last2=Paquette |first2=David |title=The Coming Cyber War: The Young Pretender |url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=17923&page=3 |work=[[The Irrawaddy]] |date=March 2010 |archive-date=20 March 2021 |access-date=8 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320000710/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=17923&page=3 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=Pyin Oo Lwin: The Generals' Silicon Fortress |url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=17923&page=4 |work=The Irrawaddy |date=13 March 2010 |archive-date=20 March 2021 |access-date=8 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320000710/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=17923&page=4 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last1=Parry |first1=Richard Lloyd |title=Burma general planned to buy Manchester United |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/burma-general-planned-to-buy-manchester-united-vwtsv93m5fx |work=[[The Times]] |date=7 December 2010 |language=en}}</ref> သူ၏ အဘိုးဖြစ်သူနိုင်ငံရေးမှ အနားယူသည့် ၂၀၁၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း နေရွှေသွေးအောင်သည် လူမြင်ကွင်းမှ အနည်းငယ်ပျောက်ကွယ်နေခဲ့သည်။၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၈ရက် တွင် ကျင်းပသည့် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅]] အပြီး [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] အနိုင်ရပြီးနောက် သူသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးဇာတ်ခုံပေါ် အဘိုးဖြစ်သူ၏ နောက်ခံကိုယ်စားပြုသူတစ်ဦးအဖြစ် လူမြင်ကွင်းရှေ့ ပြန်ရောက်လာသည်။<ref>{{Cite news|url=http://mizzimaburmese.com/article/7946|title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဖိုးလပြည့်နဲ့ သတင်းမီဒီယာ လောက|date=20 November 2015|work=[[Mizzima News]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://mizzimaburmese.com/article/7900|title=တိုင်းပြည်အတွက် ကျရာကဏ္ဍက ကူညီမယ်လို့ ဖိုးလပြည့်ပြော|date=26 November 2015|work=[[Mizzima News]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.cogitasia.com/president-aung-san-suu-kyi-probably-not-yet/|title=President Aung San Suu Kyi? Probably Not Yet|date=15 December 2015|work=cogitAsia|language=en|accessdate=8 April 2025|archivedate=29 September 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929194620/https://www.cogitasia.com/president-aung-san-suu-kyi-probably-not-yet/}}</ref>၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက် တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် ၎င်းတို့ နေပြည်တော်တွင် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး၊တွေ့ဆုံခဲ့မှုကို [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်]] စာမျက်နှာမှတဆင့် “ဒီနေ့ည သမိုင်းတွင်မယ့် ညတည” အဖြစ် အသိပေးခဲ့မှုသည်လည်း နိုင်ငံရေးလောကအတွင်း ထင်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=http://mizzimaburmese.com/article/7879|title=ဖိုးလပြည့်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ဟု ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အတည်ပြု|date=26 November 2015|work=[[Mizzima News]]|language=en}}</ref>ယင်းအပြင် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၄ရက်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် ဦးသန်းရွှေတို့ နေပြည်တော်ရှိ ဦးသန်းရွှေနေအိမ်တွင်း တွေ့ဆုံခဲ့မှုကို အဘိုး ဖြစ်သူ၏ ပြောကြားချက်ပါ ''၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲတွင် တရားဝင်အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် မြန်မာပြည်၏ အနာဂတ်ခေါင်းဆောင်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဖြစ်လာမည်မှာ အားလုံးလက်ခံရမည့် အမှန်တရားပင်ဖြစ်သည်'' ဆိုသော ပြောကြားချက်ကိုထည့်သွင်းပြီး သူက ထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/phoelapyae-write-dassk-meets-thanshwe-12052015214823.html|title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ ဦးသန်းရွှေတွေ့ဆုံမှု ဖိုးလပြည့်ရေးသား|work=RFA Burmese|access-date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/2015/12/17/103269.html|title=ဦးသန်းရွှေနဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ကြားက ခက်ခဲတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး|work=The Irrawaddy|access-date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅ }}</ref><ref>{{Cite news|date=6 December 2015|title=Myanmar's former prime minister and army general Than Shwe has pledged support to Aung San Suu Kyi in a secret meeting between the two.|url=https://www.nationthailand.com/in-focus/30274404|work=[[The Nation]]}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Grandson of ex-military leader Senior General Than Shwe has met Daw Aung San Suu Kyi|url=https://democracyforburma.wordpress.com/2015/11/26/myanmar-grandson-of-than-shwe-met-daw-aung-san-suu-kyi/|work=Democracy for burma|language=en}}</ref>ထိုနောက်ပိုင်းကစ၍ သူသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအခင်းအကျင်း၌ ဝင်မပါတော့ပေ။ == ဂီတသမားဘဝ == နေရွှေသွေးအောင်သည် “ဖိုးလပြည့်” ဟု အနုပညာနာမည်ဖြင့် ကာဗာသီချင်းများ တီးခတ် သရုပ်ဖော်ခဲ့သည်။အဆိုတော် Enrique Iglesias ၏ Tonight I’m Loving တေးသီချင်းကို သင်ဇာဝင့်ကျော်၊ထိုင်းသရုပ်ဆောင်မင်းသမီး ကရာဗီတို့နှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင် သီဆိုရုပ်သံကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၇ရက်တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/298826|title=အလန်းစားရိုက်ချက်များဖြင့် နေရွှေသွေးအောင်၊ သင်ဇာဝင့်ကျော်တို့ ပါသည့် ကာဗာသီချင်း (ရုပ်သံ)|work=DVB|access-date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ }}</ref> သူသည် “Hero” (ဟီးရိုး) အမည်ရှိ သီချင်းဗီဒီယိုတစ်ပုဒ်တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းဗီဒီယိုသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့တွင် YouTube တွင် တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Than Shwe's Granddaughter Celebrates 4th Birthday with Rangoon Elite |url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=20273 |work=The Irrawaddy |date=8 December 2010 |archive-date=19 March 2021 |access-date=8 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210319224338/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=20273 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://celekabar.com/%E1%80%96%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%B9%E1%80%B7-%E1%80%81-%E1%80%B1%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%82%8A%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%BC%E1%80%B8%E1%80%B1/|title=ဖိုးလပြည့် (ခ) နေရွှေသွေးအောင် ပြောတဲ့ သူနဲ့သူ၏မေမေအကြောင်း|work=Cele Kabar|date=20 April 2018|access-date=30 April 2018|language=my|archive-date=25 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425181451/http://celekabar.com/%E1%80%96%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%B9%E1%80%B7-%E1%80%81-%E1%80%B1%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%82%8A%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%BC%E1%80%B8%E1%80%B1/}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.globalwitness.org/documents/18154/Jade_full_report_online_low_res.pdf|title=Myanmar's "Big State Secret"|work=Global Witness|access-date=5 April 2018|language=en|archive-date=5 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105003842/https://www.globalwitness.org/documents/18154/Jade_full_report_online_low_res.pdf}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2011/11/16/2395.html |title=နေရွှေသွေးအောင် အကြောင်း|work=[[The Irrawaddy]]|date=16 November 2011|access-date=30 April 2018|language=my}}</ref> Miss Universe Myanmar 2019 Final တွင်လည်း တေးသီချင်းပါဝင် သီဆိုခဲ့သည်။ == အငြင်းပွားမှုများနှင့် စွပ်စွဲချက်များ == နေရွှေသွေးအောင်သည် သူ၏အဘိုး သန်းရွှေ၏ အာဏာရှင်ကာလအတွင်း အမျိုးမျိုးသော အမှုအခင်းများအပြင် နောက်ပိုင်းကာလများ၌ မီဒီယာ၏အာရုံစိုက်မှုကို ခံယူခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite web|title=MUM 2019 Official Announcement|url=http://www.missuniversemyanmar.com/missuniverse/mum-2019-official-announcement|website=Miss Universe Myanmar|access-date=8 April 2025|archive-date=30 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130103655/http://www.missuniversemyanmar.com/missuniverse/mum-2019-official-announcement}}</ref><ref>{{cite news|title=Reflection of a budding country|url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/1690916/reflection-of-a-budding-country|work=Bangkok Post|date=7 June 2019|last1=Mahavongtrakul|first1=Melalin}}</ref><ref>{{cite news|last1=Moe|first1=Wai|title=Did Than Shwe's Grandson Kidnap Model?|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14893|work=The Irrawaddy|date=8 January 2009|archive-date=4 February 2022|access-date=8 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20220204000838/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14893|url-status=dead}}</ref><ref name="nsta">{{cite news|title=Than Shwe's Grandson Appears With Burma's New Miss Universe|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/shwes-grandson-appears-burmas-new-miss-universe.html|work=The Irrawaddy|date=7 October 2013}}</ref><ref>{{cite news|last1=Booth|first1=Robert|title=WikiLeaks cables: Burma general considered Manchester United buyout|url=https://www.theguardian.com/world/2010/dec/06/wikileaks-burma-manchester-united-takeover|work=The Guardian|date=6 December 2010}}</ref><ref>{{cite news|title=Soccerleaks: The football files|url=http://edition.cnn.com/2011/SPORT/football/03/21/soccer.wikileaks.manchester.myanmar/index.html|work=edition.cnn.com|date=March 21, 2011|language=en|archive-date=21 March 2011|access-date=8 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20110321224052/http://edition.cnn.com/2011/SPORT/football/03/21/soccer.wikileaks.manchester.myanmar/index.html|url-status=dead}}</ref>၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ထုတ်လွှင့်သည့် အမေရိကန်သံအမတ်၏ အချက်လက်များအရ၊ သူသည် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်အဖွဲ့ကို ၁ ဘီလျံ ဒေါ်လာဖြင့် ဝယ်ယူရန် အဘိုးဖြစ်သူထံ အကြံပြုခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ သို့သော် နာဂစ်မုန်တိုင်းအပြီး ဝေဖန်မှုများကြောင့် ထိုစီမံကိန်းကို ရပ်စဲခဲ့သည်။<ref name="cover">{{Cite news |date=27 April 2016 |title=The grandson of the leader of Myanmar Than Shwe is making Enrique Iglesias music videos |url=https://coconuts.co/RUNCLOUD-7G-WAF-BLOCKED/ |work=[[Coconuts Media]] |language=en}}</ref>ထို့နောက်၎င်းက ချဲလ်စီအသင်းကို မျှော်မှန်းသူဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်ကို ဝယ်ယူလိုသည့် အစီအစဉ်မရှိကြောင်း ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ == ဖခင်ဖြစ်သူအဖမ်းခံရခြင်း == ဒေါက်တာ [[ဇော်မြင့်မောင်]]၏ နာရေး ဝမ်းနည်းစကားများဖော်ပြမှုနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက်နေ့တွင် သူ၏ဖခင် ဒေါက်တာ နေစိုးမောင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]] ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံရသည်။<ref name="gr">{{Cite news |date=23 September 2009 |title=Than Shwe's Grandson: Geek, Playboy or Gangster? |url=http://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=16843 |work=[[The Irrawaddy]] |language=en |archive-date=8 July 2024 |access-date=8 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708050653/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=16843 |url-status=dead }}</ref>သူ၏ ဖခင်သည် စစ်အာဏာရှင် ကို ထင်သာမြင်သာ ဆန့်ကျင်သူဖြစ်သည်။ထို့နောက် နေရွှေသွေးအောင်က ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂‌‌၆ ရက်နေ့တွင် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်]] Story တွင် “အဲ့လိုတွေလုပ်လေ ပြည်သူကနာကျည်းလေ.. စဉ်းစားချင့်ချိန်လုပ် ကြပါ” ဟုရေး သားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Zaw |first1=Htet Naing |title=Poe La Pyae Insulted Me, Says Traffic Policeman |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/poe-la-pyae-insulted-me-says-traffic-policeman.html |work=The Irrawaddy |date=12 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |title=Publisher Sidelines CEO Who Alleged Threats by Than Shwe's Grandson |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/publisher-sidelines-ceo-alleged-threats-shwes-grandson.html |work=The Irrawaddy |date=21 October 2013}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၉၁}} [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ]] 7ysw9bqtrmmluowa6nxz8rb4tdswdd8 0 269853 1062884 1044072 2026-11-11T00:34:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062884 wikitext text/x-wiki [[File:Wiki-mam-intcs.png|thumb|[[:en:Seedfeeder|Seedfeeder]] ပုံဖော်ရေးဆွဲထားသော လဲလျောင်းနေသည့် အမျိုးသမီးနှင့် [[သုက်လွှတ်ခြင်း|သုက်ပန်းနေသော]] အမျိုးသား]] '''ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း''' ({{lang|en|Mammary intercourse}}) သည် [[လိင်မဆက်ဆံမီ နမ်းရှုပ်သုံးသပ်ခြင်း]] သို့မဟုတ် [[မထိုးသွင်းသော လိင်ဆက်ဆံခြင်း|ထိုးသွင်းခြင်းမရှိသော လိင်ဆက်ဆံခြင်း]]အဖြစ် ပြုလုပ်သော [[လူသားတို့၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြုအမူ|လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ရပ်]]တစ်ခုဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီး၏ [[ရင်သား]]ဖြင့် အမျိုးသား၏ [[ယောက်ျား အင်္ဂါတံ|လိင်တံ]]ကို လှုံ့ဆော်ခြင်းနှင့် အပြန်အလှန်အားဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="Alex Comfort 1972 p. 67-9">Alex Comfort, ''The Joy of Sex'' (1972) p. 67-9</ref> ၎င်းတွင် အမျိုးသမီး၏ ရင်သားနှစ်လုံးကြားတွင် လိင်တံကို ထားကာ [[လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိုးဖောက်မှု|လိင်ဆက်ဆံခြင်း]]ကို တုပရန်နှင့် [[လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ သာယာမှု]]ကို ဖန်တီးရန်အတွက် လိင်တံကို အပေါ်အောက် ရွှေ့ခြင်း ပါဝင်သည်။ ==အလေ့အကျင့်== [[File:Thomas Rowlandson - The Larking Cull (cropped).jpg|thumb|ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း ပန်းချီကား (၁၈၀၀ ပြည့်နှစ်ခန့်)]] ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းတွင် အမျိုးသားတစ်ဦးသည် အမျိုးသမီး၏ ဝမ်းဗိုက် သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် ဒူးထောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ထိုင်ခြင်းဖြင့် ၎င်း၏ [[လိင်တံ ထောင်မတ်ခြင်း|ထောင်မတ်နေသော လိင်တံ]]ကို သူမ၏ ရင်သားကြားတွင် ထားခြင်း၊ ရင်သားများကို အမျိုးသမီး သို့မဟုတ် အမျိုးသားမှ လိင်တံပတ်လည်တွင် ညှစ်ထားစဉ် ပွတ်ခြင်း သို့မဟုတ် တွန်းခြင်းတို့ ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းသည် [[တစ်ကိုယ်ရေ အာသာဖြေခြင်း]]နှင့် ဆင်တူသော တင်းကျပ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး<ref name="Alex Comfort 1972 p. 67-9"/> [[လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိုးဖောက်မှု|ထိုးသွင်းသည့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း]]ကို တုပခြင်းဖြစ်သည်။ ရင်သားကြား သို့မဟုတ် လိင်တံပေါ်တွင် ချောဆီ သို့မဟုတ် [[တံတွေး]]ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ အခြားနည်းအားဖြင့် အမျိုးသမီးသည် လိင်တံပတ်လည်တွင် ရင်သားများကို တင်းကျပ်စေပြီး နောက်ပြန်ရှေ့တိုး ရွှေ့နိုင်သည်။ အခြားသော [[လိင်ဆက်ဆံသည့် ကိုယ်နေဟန်ထားများ|ကိုယ်နေဟန်ထားများ]]တွင် အမျိုးသမီး ဒူးထောက်နေစဉ် အမျိုးသား ရပ်နေခြင်း သို့မဟုတ် အမျိုးသမီး အပေါ်တွင်ရှိနေစဉ် အမျိုးသား လှဲနေခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ အချို့ကိစ္စများတွင် ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို [[ပါးစပ်ဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း]]နှင့် ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို မျက်နှာချင်းဆိုင် သို့မဟုတ် ခေါင်းနှင့်အမြီး အနေအထားဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းသည် သဘာဝအားဖြင့် ရင်သားကြီးသော အမျိုးသမီးများအတွက် အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်ပြီး ရင်သားသေးငယ်သော အမျိုးသမီးများအား အပေါ်တွင်ရှိနေရန် အကြံပြုထားသည်။<ref>Alex Comfort, ''The Joy of Sex'' (1972) p. 69</ref> သို့သော် ရင်သားသေးငယ်သော အမျိုးသမီးများသည် ရင်သားကြီးသော အမျိုးသမီးများထက် ပိုမို အာရုံခံစားမှု ရှိတတ်သည်။<ref name=levin>{{cite journal|last=Levin|first=Roy J.|title=The breast/nipple/areola complex and human sexuality|doi=10.1080/14681990600674674|journal=Sexual & Relationship Therapy|volume=21|issue=2|date=May 2006|pages=237–249|s2cid=219696836 }}</ref> အမျိုးသမီးသည် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိုးသွင်းခြင်းမရှိဘဲ ၎င်း၏ [[လိင်ဆက်ဆံဖော်|လက်တွဲဖော်]]ကို [[လိင်ဆန္ဒ ပြီးမြောက်ခြင်း]]သို့ ရောက်ရှိစေခြင်း၏ လိင်စိတ်လှုံ့ဆော်မှုမှလွဲ၍ ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံစဉ် တိုက်ရိုက် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လှုံ့ဆော်မှုကို ပုံမှန်အားဖြင့် မခံစားရပါ။ သို့သော် အဲလက်စ် ကွန်ဖော့တ်က ရင်သားအာရုံခံစားမှုရှိသော အမျိုးသမီးများတွင် ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းသည် လိင်ဆန္ဒ ပြီးမြောက်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည် (မာဂေါ့ အာနန်က ''ရင်သား၏ ဒေသဆိုင်ရာ လိင်ဆန္ဒ ပြီးမြောက်ခြင်း''ဟု ခေါ်ဆိုသည်) ဟုဆိုခဲ့ပြီး၊ ၁၉၀၃ ခုနှစ်၏ ''Paradis Charnels'' တွင် အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည့် ထိုးသွင်းသည့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုများအတွက် ကိုးခုသော အစားထိုးလေ့ကျင့်ခန်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>Alex Comfort, ''The Joy of Sex'' (1972) pp. 69, 175 and 176</ref><ref>Margo Ananad, ''The Art of Sexual Ecstasy'' (1990) p. 309</ref> အမျိုးသားသည် ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံစဉ် အမျိုးသမီးအား [[လက်ဖြင့် ပွတ်သပ်ခြင်း|လက်ဖြင့် လိင်အင်္ဂါကို ထိတွေ့ခြင်း]] ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းသည် ထိုးသွင်းခြင်းမရှိသော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ချွဲအမြှေးပါးများနှင့် သုက်လွှတ်ခြင်းမပြုမီအရည် သို့မဟုတ် [[သုက်ရည်]]တို့ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ရန် လိုအပ်သော [[လိင်မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါ]] (STI) ကူးစက်နိုင်ခြေသည် အလွန်နည်းပါးသည်။ HIV သည် ထိုသို့သော တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှု လိုအပ်သော ကူးစက်ရောဂါများထဲတွင် ပါဝင်သောကြောင့် ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းမှ ကူးစက်နိုင်ခြေ အလွန်နည်းပါးသည်။<ref>{{cite journal|last=Kelly|first=Jeffrey A.|title = Advances in HIV/AIDS education and prevention|url=https://archive.org/details/sim_family-relations_1995-10_44_4/page/344|journal=Family Relations|volume=44|issue=4|pages=345–352|date=October 1995|issn=0197-6664|jstor=584989|doi=10.2307/584989}}</ref> နယူးဇီလန်မှ လိင်လုပ်သားများ၏ [[ကွန်ဒုံး]]အသုံးပြုမှု အလေ့အထဆိုင်ရာ လေ့လာမှုတစ်ခုအရ ၎င်းတို့သည် ကွန်ဒုံးအသုံးပြုရန် ငြင်းဆန်သော သုံးစွဲသူများအတွက် မိန်းမကိုယ်ဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းအစား [[စိတ်ချရသော လိင်ဆက်ဆံမှု|ဘေးကင်းသော လိင်ဆက်ဆံခြင်း]]ဆိုင်ရာ အခြားနည်းလမ်းများကို ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ လိင်လုပ်သားတစ်ဦးက ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းသည် အသုံးပြုသော အခြားနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ရင်သားကြီးသော အမျိုးသမီးမှ ပြုလုပ်သော ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းသည် သုံးစွဲသူအတွက် ထိုးသွင်းသည့် မိန်းမကိုယ်ဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းကဲ့သို့ ခံစားရသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="davis">Woods, 1996, in Davis, pages 125-127</ref> ကြော်ငြာများတွင် ဤအလေ့အကျင့်ကို အနည်းဆုံး ပုံဖော်ခြင်းများသည် ညစ်ညမ်း သို့မဟုတ် လိင်စိတ်ကြွစေသည်ဟု ဖော်ပြခံရသည်။<ref>{{cite journal | last1 = Citation O'Barr | first1 = W. M. | year = 2011 | title = Sex and Advertising | journal = Advertising & Society Review | volume = 12 | issue = 2| page = 2 | doi=10.1353/asr.2011.0019| s2cid = 154834026 | doi-access = free }}</ref> ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို တစ်ခါတစ်ရံ [[ဖောက်ပြန်ခြင်း|ဖောက်ပြန်မှု]]တစ်ခုဟု သတ်မှတ်ခံရသည်။<ref>Clifford Allen, ''A Textbook of Psychosexual Disorders'' (1969) p. 200</ref> ==ဗန်းစကားများ== ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းအတွက် သုံးနှုန်းသော ဗန်းစကားများမှာ- *အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် '''Titty-fuck''',<ref>{{cite book |last=Millar |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=LhJIEAAAQBAJ&pg=PT298 |title=The Germans and Europe: A Personal Frontline History |date=2020 |publisher=Hachette |isbn=9781911350446 |page=298}}</ref> '''titjob''' သို့မဟုတ် '''titfuck''' *ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် '''Tit wank''' သို့မဟုတ် '''French fuck''' <ref name=french>Godson, page 96.</ref><ref>M. S. Morton, ''The Lover's Tongue'' (2003) p. 187</ref> ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== * [[ရင်သားအား စွဲလမ်းတပ်မက်ခြင်း]] * ''[[ကာမသျှတ္တရ]]'' * [[မထိုးသွင်းသော လိင်ဆက်ဆံခြင်း]] * [[ပုလဲလည်ဆွဲ (လိင်အပြုအမူ)]] ==ကိုးကား== {{Reflist|2}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== *{{Commons category-inline|Mammary intercourse}} *[https://web.archive.org/web/20210917160514/https://sexinfo101.com/guides/inter-mammary Inter-Mammary Intercourse] [[ကဏ္ဍ:လိင်ဆက်ဆံမှုပုံစံများ]] [[ကဏ္ဍ:ရင်သား]] [[ကဏ္ဍ:လိင်အပြုအမူများ]] [[ကဏ္ဍ:မထိုးသွင်းသော လိင်ဆက်ဆံခြင်း]] f0yg1nwcioqtz4mioempvpne5rf746f 0 270334 1062874 1053444 2026-11-10T21:00:32Z နေနီဝန်း 89694 /* */ ခေါင်းစဉ်အမှန်ပြင် 1062874 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=“ဖွံ့ဖြိုး ရှင်သန် လှပ မဲနယ်တောင်တန်းဒေသ” (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=ထို့နောက် ပွန်ချောင်းအရှေ့ခြမ်း ကဒူးကြီး- ကဒူးလေး၊ မဲနယ်တောင်ကြောနှင့် ဟိုနမ့်ဒေသ တွင် အဓိကလှုပ်ရှားခဲ့သူ ဦးတာကလယ်၏ “ရလလဖ” အဖွဲ့သည်လည်း ၉- ၁၀- ၁၉၉၄ တွင် တရားဥပဒေ ဘောင်အတွင်း ထပ်မံဝင်ရောက်လာပါတော့သည်။ နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}{{Dead link|date=September 2026 }}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။ ... သို့အတွက် ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာလတွင် ဥက္ကဋ္ဌဦးတာကလယ် ခေါင်းဆောင်သည့် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ) ခေါ် (ပအိုဝ်းနီ)အဖွဲ့သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး ယူလိုက်ရပါသည်။ နအဖစစ်အစိုးရက ‘ရလလဖ’ ကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အထူးဒေသ ၁၃ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ... ကားလမ်းအဝင်ဝ၌ အနီရောင်အောက်ခံတွင် အဖြူရောင်စာလုံးများဖြင့် အထူးဒေသ ၁၃၊ ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့၊ ‘နှစ် ၇၀ ပြည့် ရှမ်းပြည်ပဒေသရာဇ်စနစ်ဆန့်ကျင်တော်လှန်ရေးနေ့ အခမ်းအနား’ ခေါင်းစီးမုခ်ဦးကိုတွေ့ရသည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|archive-date=3 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203181452/https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|url-status=dead}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၃ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA">{{cite book|url=https://books.google.com.kh/books?id=uCM7AgAAQBAJ&printsec=copyright#v=onepage&q&f=false|title=By Force of Arms Armed Ethnic Groups in Burma|first=Paul|last=Keenan|date=၂၀၁၂|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA"/> *သံတောင်အထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="CGDKNUTC">{{Citation|title=Ceasefires, Governance, and Development: The Karen National Union in Times of Change|first=Jolliffe|last=Kim|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ceasefires_Governance_Development_KNU_in_Times_of_Change_TAF_Apr2017.pdf|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆|publisher=The Asia Foundation|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="BFA"/> *သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref name="USTA">{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆|quote=၎င်းအဖွဲ့များမှာ ဦးသာထူးကျော် ဦးဆောင်သော ဒီကေဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးစောသမူဟဲ ဦးဆောင်သော ဟောင်သရောအထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဖဒိုအောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဘုရားကုန်း အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးစောဖယ်ရီမိုး ဦးဆောင်သော သံတောင်အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးကိုကြီး ဦးဆောင်သော သံတောင်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ဦးဌေးမောင် ဦးဆောင်သော KNU/KNLA ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအပါအဝင် စုစုပေါင်းအဖွဲ့ ခြောက်ဖွဲ့ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပါကြောင်း၊}}</ref><ref name="CGDKNUTC"/> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://peopleinneed.de/boarding-house-for-middle-and-high-school-students-in-myaing-gyi-ngu/|title=Boarding House for Middle and High School Students in Myaing Gyi Ngu|work=People In Need|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref>}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) | align="center" |အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |ပအိုဝ်းအထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | |၁၉၉၄ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၇ |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | |၂၀ ဧပြီ ၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | |၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | |၁၉၉၉ |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့ တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့ပြီး ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) === ၁၉၉၄ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ရက်နေ့၌ ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့(ရလလဖ/SSNPLO) ပအိုဝ်းနီ တို့နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးသောအခါ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ(၁၃)အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="WHKLT"/><ref name="MK"/> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] 7mra3ddxst6u7ogcq62m5y91fpry12z 1062875 1062874 2026-11-10T21:02:49Z နေနီဝန်း 89694 /* */ မော်ကွန်းတင်ပြီး 1062875 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=“ဖွံ့ဖြိုး ရှင်သန် လှပ မဲနယ်တောင်တန်းဒေသ” (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=ထို့နောက် ပွန်ချောင်းအရှေ့ခြမ်း ကဒူးကြီး- ကဒူးလေး၊ မဲနယ်တောင်ကြောနှင့် ဟိုနမ့်ဒေသ တွင် အဓိကလှုပ်ရှားခဲ့သူ ဦးတာကလယ်၏ “ရလလဖ” အဖွဲ့သည်လည်း ၉- ၁၀- ၁၉၉၄ တွင် တရားဥပဒေ ဘောင်အတွင်း ထပ်မံဝင်ရောက်လာပါတော့သည်။ နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|archive-url=https://web.archive.org/web/20260317175148/https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|archive-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။ ... သို့အတွက် ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာလတွင် ဥက္ကဋ္ဌဦးတာကလယ် ခေါင်းဆောင်သည့် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ) ခေါ် (ပအိုဝ်းနီ)အဖွဲ့သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး ယူလိုက်ရပါသည်။ နအဖစစ်အစိုးရက ‘ရလလဖ’ ကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အထူးဒေသ ၁၃ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ... ကားလမ်းအဝင်ဝ၌ အနီရောင်အောက်ခံတွင် အဖြူရောင်စာလုံးများဖြင့် အထူးဒေသ ၁၃၊ ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့၊ ‘နှစ် ၇၀ ပြည့် ရှမ်းပြည်ပဒေသရာဇ်စနစ်ဆန့်ကျင်တော်လှန်ရေးနေ့ အခမ်းအနား’ ခေါင်းစီးမုခ်ဦးကိုတွေ့ရသည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|archive-date=3 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203181452/https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|url-status=dead}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၃ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA">{{cite book|url=https://books.google.com.kh/books?id=uCM7AgAAQBAJ&printsec=copyright#v=onepage&q&f=false|title=By Force of Arms Armed Ethnic Groups in Burma|first=Paul|last=Keenan|date=၂၀၁၂|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA"/> *သံတောင်အထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="CGDKNUTC">{{Citation|title=Ceasefires, Governance, and Development: The Karen National Union in Times of Change|first=Jolliffe|last=Kim|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ceasefires_Governance_Development_KNU_in_Times_of_Change_TAF_Apr2017.pdf|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆|publisher=The Asia Foundation|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="BFA"/> *သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref name="USTA">{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆|quote=၎င်းအဖွဲ့များမှာ ဦးသာထူးကျော် ဦးဆောင်သော ဒီကေဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးစောသမူဟဲ ဦးဆောင်သော ဟောင်သရောအထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဖဒိုအောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဘုရားကုန်း အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးစောဖယ်ရီမိုး ဦးဆောင်သော သံတောင်အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးကိုကြီး ဦးဆောင်သော သံတောင်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ဦးဌေးမောင် ဦးဆောင်သော KNU/KNLA ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအပါအဝင် စုစုပေါင်းအဖွဲ့ ခြောက်ဖွဲ့ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပါကြောင်း၊}}</ref><ref name="CGDKNUTC"/> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://peopleinneed.de/boarding-house-for-middle-and-high-school-students-in-myaing-gyi-ngu/|title=Boarding House for Middle and High School Students in Myaing Gyi Ngu|work=People In Need|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref>}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) | align="center" |အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |ပအိုဝ်းအထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | |၁၉၉၄ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၇ |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | |၂၀ ဧပြီ ၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | |၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | |၁၉၉၉ |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့ တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့ပြီး ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) === ၁၉၉၄ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ရက်နေ့၌ ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့(ရလလဖ/SSNPLO) ပအိုဝ်းနီ တို့နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးသောအခါ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ(၁၃)အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="WHKLT"/><ref name="MK"/> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] c77zrnm88rm3fbg2rfuarrs244g26kh 1062876 1062875 2026-11-10T21:09:58Z နေနီဝန်း 89694 /* */ မော်ကွန်းပြင်ဆင် 1062876 wikitext text/x-wiki [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ<ref name="DOWE">{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two "Chinas" Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref name="NP">{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု<ref name="WHKLT">{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=“ဖွံ့ဖြိုး ရှင်သန် လှပ မဲနယ်တောင်တန်းဒေသ” (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=ထို့နောက် ပွန်ချောင်းအရှေ့ခြမ်း ကဒူးကြီး- ကဒူးလေး၊ မဲနယ်တောင်ကြောနှင့် ဟိုနမ့်ဒေသ တွင် အဓိကလှုပ်ရှားခဲ့သူ ဦးတာကလယ်၏ “ရလလဖ” အဖွဲ့သည်လည်း ၉- ၁၀- ၁၉၉၄ တွင် တရားဥပဒေ ဘောင်အတွင်း ထပ်မံဝင်ရောက်လာပါတော့သည်။ နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|archive-url=https://web.archive.org/web/20260317175148/https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|archive-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref><ref name="MK">{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။ ... သို့အတွက် ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာလတွင် ဥက္ကဋ္ဌဦးတာကလယ် ခေါင်းဆောင်သည့် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ) ခေါ် (ပအိုဝ်းနီ)အဖွဲ့သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး ယူလိုက်ရပါသည်။ နအဖစစ်အစိုးရက ‘ရလလဖ’ ကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အထူးဒေသ ၁၃ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ... ကားလမ်းအဝင်ဝ၌ အနီရောင်အောက်ခံတွင် အဖြူရောင်စာလုံးများဖြင့် အထူးဒေသ ၁၃၊ ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့၊ ‘နှစ် ၇၀ ပြည့် ရှမ်းပြည်ပဒေသရာဇ်စနစ်ဆန့်ကျင်တော်လှန်ရေးနေ့ အခမ်းအနား’ ခေါင်းစီးမုခ်ဦးကိုတွေ့ရသည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|archive-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220183156/https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/}}</ref> အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊<ref name="KJ-AF">{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> ကယားပြည်နယ်တွင် ၃ ခု၊<ref name="KJ-AF"/> မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး<ref name="UNHCR">{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review & Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း<ref name="KJ-AF"/> သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။ *ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA">{{cite book|url=https://books.google.com.kh/books?id=uCM7AgAAQBAJ&printsec=copyright#v=onepage&q&f=false|title=By Force of Arms Armed Ethnic Groups in Burma|first=Paul|last=Keenan|date=၂၀၁၂|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="BFA"/> *သံတောင်အထူးဒေသ၊<ref name="USTA"/><ref name="CGDKNUTC">{{Citation|title=Ceasefires, Governance, and Development: The Karen National Union in Times of Change|first=Jolliffe|last=Kim|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ceasefires_Governance_Development_KNU_in_Times_of_Change_TAF_Apr2017.pdf|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆|publisher=The Asia Foundation|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref name="BFA"/> *သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊<ref name="USTA">{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆|quote=၎င်းအဖွဲ့များမှာ ဦးသာထူးကျော် ဦးဆောင်သော ဒီကေဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးစောသမူဟဲ ဦးဆောင်သော ဟောင်သရောအထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဖဒိုအောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဘုရားကုန်း အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးစောဖယ်ရီမိုး ဦးဆောင်သော သံတောင်အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးကိုကြီး ဦးဆောင်သော သံတောင်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ဦးဌေးမောင် ဦးဆောင်သော KNU/KNLA ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအပါအဝင် စုစုပေါင်းအဖွဲ့ ခြောက်ဖွဲ့ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပါကြောင်း၊}}</ref><ref name="CGDKNUTC"/> *မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ<ref>{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://peopleinneed.de/boarding-house-for-middle-and-high-school-students-in-myaing-gyi-ngu/|title=Boarding House for Middle and High School Students in Myaing Gyi Ngu|work=People In Need|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref> *ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ<ref>{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref>}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အထူးဒေသများစာရင်း == အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" !align="center" |အလံ !align="center" |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည် !align="center" |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည် !align="center" |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည် !align="center" |တည်ထောင်သည့်နေ့ |- ! colspan="5" |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) |align="center"|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) <br />缅甸联邦第一特区 |align="center"|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁) |၂၁ မတ် ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of Wa State.svg|75px]] |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) |align="center"|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)"ဝ"ပြည်နယ် <br />缅甸第二特区佤邦 |align="center"|"ဝ"အထူးဒေသ(၂) |၉ မေ ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) | |align="center"|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃) |၂၄ မေ ၁၉၈၉ |- |[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]] |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) |align="center"|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) <br />缅甸掸邦东部第四特区 |align="center"|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄) |၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅) | |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၅) |၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) | align="center" |အထူꩻဒေႏသ(၆)<br />အထူးဒေသ(၆) |ပအိုဝ်းအထူးဒေသ(၆) |၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) | |align="center"|ပလောင်အထူးဒေသ(၇) |၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁ |- | |align="center" |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) | | |၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" colspan="2"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) |align="center" |ကချင်အထူးဒေသ(၁) |၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ |- | |align="center"|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို) |align="center"|ကချင်အထူးဒေသ(၂) |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁) | | |၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂) | | |၉ မေ ၁၉၉၄ |- | |align="center" |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃) | |align="center" |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃) |၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄ |- ! colspan="5" |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | |ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ | | |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- ! colspan="5" |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ |- | | align="center" |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ | | |၁၉၉၄ |- | | align="center" |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ | |ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁) |၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅ |- | |align="center" |ဟောင်သရောအထူးဒေသ | | |၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၇ |- | |align="center" |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ | | |၂၀ ဧပြီ ၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်အထူးဒေသ | | |၁၉၉၈ |- | |align="center" |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ | | |၁၉၉၉ |- | |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ |align="center" |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ | | |} == ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ == === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) === အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref name="south">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="south2">South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}</ref> သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် "[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]" အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) === ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name="pac">{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}</ref> UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) === ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ === ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) === ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) === ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ" အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့ တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့ပြီး ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) === ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first= Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}</ref><ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}</ref> === ရှမ်းပြည်နယ်​(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) === ၁၉၉၄ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ရက်နေ့၌ ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့(ရလလဖ/SSNPLO) ပအိုဝ်းနီ တို့နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးသောအခါ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ(၁၃)အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="WHKLT"/><ref name="MK"/> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] n3eemonvmfnbhtayqh3xmf7vx25v9ad 0 270729 1062949 880412 2026-11-11T08:33:47Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062949 wikitext text/x-wiki '''ရွှေပေစာ''' သည် ၁၇၅၆ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာဘုရင် [[အလောင်းမင်းတရား]]က ဗြိတိန်ပြည့်ရှင် [[ဒုတိယမြောက် ဂျော့ဘုရင်]]ထံ [[လန်ဒန်မြို့]]သို့ ပေးပို့ခဲ့သော [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာဘာသာ]]ဖြင့် ရေးသားထားသည့် ခွေလိပ်ထားသည့် ရွှေသားလက်ရေးမူ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ [[ဟန်နိုဗာနယ်|ဟန်နိုဗာ]]ရှိ Gottfried Wilhelm Leibniz စာကြည့်တိုက်တွင် ထိန်းသိမ်းထားသည်။<ref name="LeiderKing7">Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pg. 7.</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ရွှေပေစာကို မြန်မာ၊ ဂျာမနီနှင့် ဗြိတိန်တို့၏ ဘုံအမွေအနှစ်အဖြစ်<ref>{{cite web |title=The Golden Letter of the Burmese King Alaungphaya to King George II of Great Britain |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/golden-letter-burmese-king-alaungphaya-king-george-ii-great-britain |url-status=live |access-date=2025-05-13 |publisher=UNESCO Memory of the World Programme}}</ref> [[ယူနက်စကို]]၏ [[ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းအမွေအနှစ်]] စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>''[http://www.unesco.de/kommunikation/2015/weltdokumentenerbe-2015.html Fünf deutsche Neueinträge im „Memory of the World“-Register] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171101112320/http://www.unesco.de/kommunikation/2015/weltdokumentenerbe-2015.html |date=1 November 2017 }}'' (in German), unesco.de</ref> [[File:Goldener_Brief_Gesamt_Vorderseite_(Gottfried_Wilhelm_Leibniz_Bibliothek).jpg|850px|right|ရွှေပေစာ။ ဘယ်ဘက်တွင် ဒဏ္ဍာရီလာ [[ဟင်္သာ]]ငှက်ကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ပတ္တမြားတန်းများကို ဘယ်ဘက်နှင့် ညာဘက်နှစ်ဖက်စလုံးတွင် မြှုပ်နှံထားသည်။ ၁၇၆၈ ခုနှစ်မှ ပျက်စီးမှုများကို ညာဘက်အောက်ခြေတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။]] == သမိုင်းကြောင်း == [[File:Pyinoolwin_--_DSA_Alaungpaya.JPG|thumb|မြန်မာဘုရင် အလောင်းမင်းတရား]] [[File:George_II_1755-1767.jpg|thumb|ဗြိတိန်ပြည့်ရှင် ဒုတိယမြောက် ဂျော့ဘုရင်]] မြန်မာဘုရင် [[အလောင်းမင်းတရား]] ခေါ် အလောင်းဘုရားသည် ၎င်းခေတ်ကာလက အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဩဇာအရှိဆုံးသော အုပ်စိုးရှင်များထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>Georg Ruppelt, Jacques Leider: ''The Golden Letter from King Alaungphaya …'', pg. 7.</ref><ref name="RuppeltLeider11">Georg Ruppelt, Jacques Leider: ''The Golden Letter from King Alaungphaya …'', pg. 11.</ref> ၁၆၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော [[ဗြိတိသျှ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ]]သည် ဤခေတ်အတွင်း [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]၌ အခြေချပြီး ၎င်း၏ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဩဇာကို တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။ "မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၈ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၀ ရက်" ([[ဂရီဂိုရီယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ ၁၇၅၆ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်) တွင်<ref>Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pg. 76.</ref> အလောင်းဘုရားသည် ၎င်း၏ နန်းတွင်းစာချွန်တော်ရုံးမှ စာလေးစောင်ကို ရေးသားရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ရွှေပေစာဖြစ်ပြီး အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် စာတစ်စောင်ကို ဗြိတိသျှဘုရင် ဒုတိယမြောက် ဂျော့ထံ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ဒုတိယစာကို အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၏ ဒါရိုက်တာထံ၊ တတိယစာကို မဒရပ်စ်ရှိ ဗြိတိသျှသမ္မတထံနှင့် စတုတ္ထစာကို ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ [[မော်တင်စွန်းအငူ|နာဂရစ်]]ကျွန်း၏ ကျောင်းအုပ်ကြီးထံ ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pp. 58–61.</ref> အလောင်းဘုရားသည် စာများ၏ အကြောင်းအရာများကို နားလည်မှုလွဲမှားခြင်း သို့မဟုတ် မှားယွင်းစွာအနက်ဖွင့်ဆိုခြင်းတို့ကို ရှောင်ရှားရန်အတွက်<ref>Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pg. 99.</ref> လက်ခံရရှိသူအလိုက် အကြောင်းအရာနှင့် ပုံစံနှစ်မျိုးစလုံး ကွဲပြားသည့် စာအားလုံးကို<ref>Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pg. 98.</ref> [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]]တွင် ဘာသာပြန်ဆိုစေခဲ့ပြီး ထိုဘာသာပြန်များကို မူရင်းစာများနှင့်အတူ ပေးပို့ခဲ့သည်။ လန်ဒန်ရှိ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၏ ရုံးချုပ်တွင် စာလက်ခံရရှိခြင်းကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pg. 84.</ref> ရွှေပေစာတွင် အလောင်းဘုရားသည် ဒုတိယမြောက် ဂျော့ဘုရင်ထံ ၎င်းတို့နိုင်ငံများအကြား နှစ်ရှည်လများ ကုန်သွယ်မှုဆက်ဆံရေးကို တိုးချဲ့ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ အခြားအရာများထဲမှ ၎င်းကို အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီမှ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ [[ပုသိမ်မြို့|ပုသိမ်ဆိပ်ကမ်းမြို့]]တွင် ခိုင်ခံ့သော ကုန်သွယ်ရေးစခန်းတစ်ခု တည်ဆောက်ခြင်းဖြင့် လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ စာကို ရေးသားချိန်တွင် ကုမ္ပဏီတွင် နာဂရစ်ကျွန်းငယ်လေးတွင် သေးငယ်သော ရှေ့တန်းစခန်း တစ်ခုသာရှိသည်။ ၎င်းသည် ကုန်သွယ်မှုလမ်းကြောင်းများနှင့် ဝေးကွာပြီး ၎င်းကို ထောက်ပံ့ရန် အခြေခံအဆောက်အဦများမရှိသည့်အပြင် ကျန်းမာရေးအတွက် မသင့်လျော်သော ရာသီဥတုဇုန်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="RuppeltLeider9">Georg Ruppelt, Jacques Leider: ''The Golden Letter from King Alaungphaya …'', pg. 9.</ref> ဘုရင်တစ်ပါးမှ အခြားဘုရင်တစ်ပါးထံ ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော၊ ကုန်ကျစရိတ်များပြီး လက်ရာမြောက်စွာ ထုတ်လုပ်အလှဆင်ထားသည့် စာတစ်စောင်ဖြင့် ထိုသို့သော ကမ်းလှမ်းချက်ကို ရေးသားခြင်းသည် တစ်ဖက်တွင် ကမ်းလှမ်းချက်၏ အရေးပါမှုနှင့် တန်ဖိုးကို ပြသပြီး၊ အခြားတစ်ဖက်တွင် ဤအမူအရာ၏ ရက်ရောမှုကို ပြသသည်။<ref>Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pg. 92.</ref> နှစ်ဖက်စလုံး အမြတ်အစွန်းရနိုင်သည်။ စေလွှတ်သူသည် ၎င်း၏ဂုဏ်သတင်းကို ပြင်ပသို့ ထင်ဟပ်စေပြီး ၎င်း၏အတွင်းပိုင်းအာဏာကို မြှင့်တင်နိုင်သည်။ လက်ခံရရှိသူသည် ပြင်သစ်အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ (''Compagnie française des Indes orientales'') မှ ပြိုင်ဆိုင်မှုအပေါ် ၎င်း၏စီးပွားရေးမဟာဗျူဟာကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရွှေပေစာကို လက်ခံရရှိသူမှာ ဟန်နိုဗာတွင် မွေးဖွားပြီး Welf နန်းဆက်ဝင် ဒုတိယမြောက် ဂျော့ဘုရင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဗြိတိန်ပြည့်ရှင်ဘုရင်နှင့် ဟန်နိုဗာရွေးကောက်ခံနယ်မြေကို တစ်ချိန်တည်းတွင် ကိုယ်ပိုင်ပေါင်းစည်းမှုဖြင့် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ ထိုစာကို [[ချန်နိုင်းမြို့|မဒရပ်စ်]]သို့ ထပ်မံပေးပို့ခဲ့ရာ အမျိုးမျိုးသော ကြန့်ကြာမှုများကြောင့် စာကို ပထမဆုံး ပို့ဆောင်ပြီး နှစ်နှစ်နီးပါးအကြာ ၁၇၅၈ ခုနှစ် မတ်လတွင်မှ လန်ဒန်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pg. 59.</ref> နှစ်နှစ်နီးပါး ကြန့်ကြာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ စာရေးသားခဲ့သည့် ၁၇၅၆ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[၇ နှစ် စစ်ပွဲ|ခုနစ်နှစ်စစ်ပွဲ]]ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ဗြိတိန်သည် ထိုစစ်ပွဲတွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်။ အလောင်းဘုရားသည် ဒုတိယမြောက် ဂျော့ထံ ရွှေပေစာကို အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၏ ဒါရိုက်တာများထံ ပေးပို့သည့် အခြားစာတစ်စောင်နှင့်အတူ ပေးပို့ခဲ့သည်။ သို့သော် လက်ခံရရှိသူနှစ်ဦးစလုံးသည် စာ၏အကြောင်းအရာနှင့် အရေးပါမှုကို နားမလည်ခဲ့ကြသောကြောင့် သံတမန်နည်းကျ တုံ့ပြန်ရန် အကြောင်းပြချက်မရှိဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ မြန်မာအုပ်စိုးရှင်၏ ဤအစပြုမှုကို အာဏာနိမ့်သောနိုင်ငံမှ ပြင်းထန်သော နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုအဖြစ်ထက် စပ်စုဖွယ်ရာတစ်ခုအဖြစ်သာ ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ အလောင်းဘုရားသည် ၎င်း၏ကမ်းလှမ်းချက်အတွက် အဖြေမရခဲ့သည့်အပြင် စာများ ရောက်ရှိကြောင်း အသိအမှတ်ပြုခြင်းလည်း မခံခဲ့ရပေ။ ၎င်းအပေါ် လျစ်လျူရှုခြင်းကို ပြင်းထန်သော စော်ကားမှုအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pg. 60.</ref> ဒုတိယမြောက် ဂျော့ဘုရင်သည် စပ်စုဖွယ်ရာအဖြစ် မှတ်ယူထားသော စာကို ၎င်း၏ဇာတိမြို့ ဟန်နိုဗာရှိ စာကြည့်တိုက်သို့ ပေးပို့ခဲ့ရာ သုံးပတ်အကြာတွင် ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း မှားယွင်းသော ဖော်ပြချက်ဖြင့် ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pg. 105.</ref> ထိုအမှားမှာ ဒုတိယမြောက် ဂျော့ဘုရင်၏ အတွင်းရေးမှူး Gerlach Adolph von Münchhausen ကြောင့်ဖြစ်သည်။<ref>Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek: Historische Akten der Bibliothek V15, f 29, cited in ''Nomination form: International Memory of the World Register. The Golden Letter of the Burmese King Alaungphaya to King George II of Great Britain.'' pg. 3, footnote 2.</ref> Münchhausen က ၎င်းကို ဟန်နိုဗာစာကြည့်တိုက်မှူး Christian Ludwig Scheidt ထံ စာတွင်<ref>{{Cite web |title=Image of the ministerial letter of 28 March 1758 from Münchhausen to Scheidt |url=http://der-goldene-brief.gwlb.de/uploads/pics/V15_S29r_frei.jpg |access-date=1 June 2025 |archive-date=27 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150927134715/http://der-goldene-brief.gwlb.de/uploads/pics/V15_S29r_frei.jpg }}</ref> "အိန္ဒိယ" ([[သက္ကတဘာသာ]]ဖြင့်) Coromandel ကမ်းရိုးတန်းမှ အိန္ဒိယမင်းသားတစ်ပါး၏ သံတမန်မှတ်စုအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ပြီး ၎င်း၏ဘာသာရေးအရ အသက်ရှိသတ္တဝါများကို စားသုံးခွင့်မရှိဘဲ မီးကို ကိုးကွယ်သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pg. 106.</ref> ထိုသို့ဖြင့် စာကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ နောက်ထပ် ၂၄၈ နှစ်ကြာသည့်တိုင် ၁၇၆၈ ခုနှစ်မှ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုမှလွဲ၍ ရွှေပေလွှာသည် အာရုံစိုက်ခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ၁၇၆၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဒိန်းမတ်မင်းသား (နောက်ပိုင်း ဘုရင်) Christian VII သည် ၎င်း၏ Grand Tour ဖြင့် ဟန်နိုဗာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ထိုနေရာတွင် စာကို ပြသခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Entry in the Bodemann Catalogue under Nr. 571a, pg. 98f. |url=http://der-goldene-brief.gwlb.de/typo3temp/pics/Bodemann_Eintrag_GoldenerBrief1-2_4a9fac0939.jpg |access-date=1 June 2025 |archive-date=27 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150927151333/http://der-goldene-brief.gwlb.de/typo3temp/pics/Bodemann_Eintrag_GoldenerBrief1-2_4a9fac0939.jpg }}</ref> သို့သော် ၎င်းက မတော်တဆ ပျက်စီးစေခဲ့သည်။<ref name="LeiderKing7" /> ဤပျက်စီးမှုကို ယနေ့တိုင် မြင်တွေ့နိုင်သည်။ တဖန် ထိုစာသည် မှေးမှိန်ခဲ့ပြန်သည်။ ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် Eduard Bodemann က ၎င်း၏ "Royal Library at Hanover" စာရင်းတွင် "IV 571 a" အမှတ်ဖြင့် စာ၏မှားယွင်းသော ဖော်ပြချက်ကို ကူးယူခဲ့သည်။ ရွှေပေစာ တည်ရှိခဲ့ကြောင်း သိရှိခဲ့ကြပြီး မှတ်တမ်းအမျိုးမျိုးတွင် ကူးယူထားသော စာများကို တွေ့ရှိနိုင်သော်လည်း ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် "ပြန်လည်တွေ့ရှိခြင်း" မတိုင်မီအထိ မူရင်းစာ မည်သည့်နေရာတွင် ရှိသည် သို့မဟုတ် တည်ရှိနေသေးခြင်း ရှိ၊ မရှိ မသိရှိခဲ့ကြပါ။ ဤပြန်လည်တွေ့ရှိပြီးမှသာ စာကို ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ပြီး ၎င်း၏ စစ်မှန်သော အရေးပါမှုကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရွှေပေစာကို ဂျာမန်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုကာကွယ်ရေးဥပဒေ (''Kulturschutzgesetz'') အရ အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုဘဏ္ဍာစာရင်းတွင် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web|url=https://media.unesco.org/sites/default/files/webform/mow001/germany_uk_germany_golden_letter_eng.pdf|title=Nomination form International Memory of the World Register – The Golden Letter of the Burmese King Alaungphaya to King George II of Great Britain|date=2014|access-date=2025-05-13}}</ref> === ဖော်ပြချက် === ==== ပစ္စည်း ==== [[File:Goldener_Brief_Hamsa_Rubine_(Gottfried_Wilhelm_Leibniz_Bibliothek).jpg|thumb|ရွှေပေစာသည် ဒဏ္ဍာရီလာ ဟင်္သာငှက်ပုံ (အလောင်းဘုရား၏ တံဆိပ်တော်) ပါရှိသော ရွှေသားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။]] စတုဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး အလျား ၅၄.၇ စင်တီမီတာ (၂၁.၅ လက်မ)၊ အနံ ၈.၅ စင်တီမီတာ (၃.၃ လက်မ) နှင့် အထူ {{convert|0.2|mm}} ရှိသည်။<ref>Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pg. 104.</ref> ပတ္တမြား ၂၄ လုံး အပါအဝင် စုစုပေါင်း အလေးချိန် ဂရမ် ၁၀၀ (၃.၅ အောင်စ) ရှိသည်။ အောက်ဆက်ဆိုနီ ပြည်နယ် သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံများ ကာကွယ်ရေးရုံး (''Niedersächsichen Landesamt für Denkmalpflege'') မှ စပက်ထရိုစကုပ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်အရ ၎င်း၏ ရွှေသားစင်ကြယ်မှုသည် ၉၅.၂၅ မှ ၉၈.၆၉ ရာခိုင်နှုန်းကြား ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဘဲဥပုံ ပတ္တမြား ၂၄ လုံးသည် မြန်မာနိုင်ငံ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]]ရှိ မိုင်းတစ်ခုမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ပတ္တမြားတစ်ခုစီကို ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ၆ မီလီမီတာ x ၆ မီလီမီတာ (၀.၂၄ လက်မ x ၀.၂၄ လက်မ) အရွယ် ဆဋ္ဌဂံပုံ အိမ်တွင် ထည့်သွင်းထားသည်။<ref name="LeiderKing103">Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pg. 103.</ref> ==== အဆင်တန်ဆာ ==== ပါးလွှာသော ရွှေသားလွှာ၏ စာသား၏ ဘယ်ဘက်နှင့် ညာဘက်ခြမ်း နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ပတ္တမြား ၁၂ လုံးစီပါသော ဒေါင်လိုက်တန်းနှစ်တန်းဖြင့် နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ဘယ်ဘက်အစွန်းတွင် အဋ္ဌဂံပုံ၊ ကြွယ်ဝစွာ အလှဆင်ထားသော နေရာ၌ ဒဏ္ဍာရီလာ ဟင်္သာငှက်ပုံ (ဘုရင်၏ တံဆိပ်တော်) ကို ဖောင်းကြွအောင် ပြုလုပ်ထားသည်။ တံဆိပ်တော်ပုံကို စာပေါ်သို့ ဖိနှိပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ==== စာသား ==== စာ၏ စာသားသည် ဘယ်ဘက်မှ ညာဘက်သို့ သွားသည်။ ၎င်းကို တူညီသောအလျားရှိသော စာကြောင်း ၁၀ ကြောင်းဖြင့် မြန်မာစာလုံးဖြင့် သေသေသပ်သပ် ရေးထွင်းထားသည်။<ref>{{Cite web|url=http://der-goldene-brief.gwlb.de/fileadmin/Dokumente/GoldenerBrief/Birmanische_Fassung.pdf|title=[Transcript of the Burmese Golden Letter from King Alaungpaya to King George II, 1756]|website=Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek|access-date=1 June 2025|archive-date=6 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106024323/http://der-goldene-brief.gwlb.de/fileadmin/Dokumente/GoldenerBrief/Birmanische_Fassung.pdf}}</ref> ==== ထည့်သွင်းထားသည့်ပစ္စည်း ==== [[File:Goldener_Brief_Stosszahn_(Gottfried_Wilhelm_Leibniz_Bibliothek).jpg|thumb|စာပို့ရန် အသုံးပြုခဲ့သော နောက်ဆုံးလက်ကျန် ဆင်စွယ်ဆလင်ဒါ။]] ဤတန်ဖိုးရှိသော စာရွက်စာတမ်းကို ပေးပို့ရန်အတွက် ထုပ်ပိုးမှုကို အနုပညာမြောက်ပြီး ဈေးကြီးသည့်အပြင် ခရီးရှည်အတွက် ခိုင်ခံ့အောင် ရွေးချယ်ထားသည်။ ရွှေပေစာကို မူလက အနီရောင်စက္ကူဖြင့် လိပ်ထားပြီးနောက် ဆင်စွယ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဆလင်ဒါပုံ ဘူးတစ်ခုတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ ဤအဖုံးပါသော ဘူးကို မြန်မာ့ဆင် (''[[အာရှဆင်|Elephas maximus indicus]]'') ၏ ဆင်စွယ်ကို ထွင်းပြီး အလှဆင်ကာ အထူးပြုလုပ်ထားသည်။ ယခုအခါ အဆင်တန်ဆာအချို့သာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ဘူးကို ပိုးသားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အိတ်တစ်မျိုးထဲတွင် ထည့်ထားသည်။ ၎င်းအိတ်ကို အနီရောင် အစေးဖြင့် အရောင်တင်ထားပြီး ရွှေဖြင့် အလှဆင်ထားသော သစ်သားသေတ္တာတစ်လုံးထဲတွင် ထည့်ထားသည်။ သေတ္တာတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် စာသားပါသော စက္ကူတစ်ရွက်ကို ကပ်ထားသည်။ ကာကွယ်ရန်အတွက် ဤပစ္စည်းများအားလုံးကို လန်ဒန်သို့ သယ်ယူပို့ဆောင်စဉ် ခိုင်ခံ့သော အနီရောင်အိတ်ထဲတွင် ထပ်မံထည့်သွင်းထားသည်။ ဆင်စွယ်ဆလင်ဒါမှလွဲ၍ အခြားထည့်သွင်းသည့် ပစ္စည်းများ မကျန်တော့ပေ။<ref>Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pg. 102.</ref> === "မေ့လျော့ခြင်း" နှင့် ပြန်လည်တွေ့ရှိခြင်း === Bodemann စာရင်းတွင် shelf mark "Ms IV 571a" အောက်၌ မှတ်တမ်းတင်ထားသောကြောင့် ရွှေပေစာ၏ တည်ရှိမှုကို Gottfried Wilhelm Leibniz စာကြည့်တိုက် (GWLB) နှင့် သုတေသီများအကြား အမြဲသိရှိခဲ့ကြပြီး အမျိုးမျိုးသော မှတ်တမ်းများတွင် ကူးယူထားသော စာများကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် မှားယွင်းသော ဖော်ပြချက်ကြောင့် မူရင်းစာသည် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀ နီးပါး အာရုံစိုက်ခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် GWLB ၏ စာအုပ်နှင့် စာကြည့်တိုက်စနစ်ဌာန ဒါရိုက်တာ Friedrich Hülsmann က ပဲရစ်ရှိ École française d'Extrême-Orient မှ လူဇင်ဘတ်နိုင်ငံဖွား သမိုင်းပညာရှင်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှကျွမ်းကျင်သူ Jacques Leider ကို စာရွက်စာတမ်းကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာတွင် အကူအညီပေးရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ ဤအချိန်အထိ ကတ်တလောက်မှတ်တမ်းကြောင့် ၎င်းကို သက္ကတဘာသာ စာရွက်စာတမ်းဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ပထမဆုံး စစ်ဆေးမှုတွင် Leider က ၎င်းကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးသားထားကြောင်းနှင့် ၎င်း၏အဓိပ္ပာယ်ကို ထိုအချိန်အထိ လုံးဝနားမလည်ခဲ့ကြောင်း ချက်ချင်းဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ === သုတေသန === ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် GWLB က Jacques Leider အား ရွှေပေစာ၏ သမိုင်းကို သုတေသနပြုရန် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ စာ၏သမိုင်းနှင့် လန်ဒန်တွင် ၎င်း၏ "ကံကြမ္မာ" ကို သုတေသနပြုသည့်အပြင် Leider သည် စာသားကို ဘာသာပြန်ဆိုပြီး မူရင်းကို မြန်မာနိုင်ငံရှိ မှတ်တမ်းများတွင် ကူးယူထားသည့် အခြားဗားရှင်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ သုတေသနရလဒ်များကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အစီရင်ခံစာတစ်စောင်ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>Jacques P. Leider: ''King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …'', pg. 4.</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန် ဖက်ဒရယ် နိုင်ငံခြားရေးရုံးသည် ၎င်း၏ ယဉ်ကျေးမှုအစီအစဉ်မှတစ်ဆင့် စာကို 3D-ဒစ်ဂျစ်တယ်သို့ ပြောင်းလဲရန် ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/KulturDialog/Kulturerhalt/Myanmar-GoldenerBrief_node.html|title=Myanmar: Der Goldene Brief als Digitalscan|date=2014|website=Auswärtiges Amt (Federal Foreign Office, Germany)|archive-url=https://web.archive.org/web/20141010212242/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/KulturDialog/Kulturerhalt/Myanmar-GoldenerBrief_node.html|archive-date=10 October 2014|url-status=dead}}</ref> === အရေးပါမှု === ပစ္စည်းရွေးချယ်မှုနှင့် လက်ရာ၏ အရည်အသွေးတို့သည် စာရေးသူက ရွှေပေစာ၏ အကြောင်းအရာနှင့် လက်ခံရရှိသူ (နှင့် သူ့ကိုယ်တိုင်) အပေါ် ထားရှိသည့် အဆင့်အတန်းကို ဖော်ပြသည်။ ရွှေပေစာသည် ယနေ့ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၎င်း၏အမျိုးအစား၌ တစ်ခုတည်းသော ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် ဒုတိယမြောက် ဂျော့ဘုရင်အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် စိတ်ဝင်စားမှု မရှိခြင်းမှာ ထိုအချိန်က ပထဝီနိုင်ငံရေးအခြေအနေကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ၁၇၅၆ ခုနှစ်မှစ၍ ဗြိတိန်နှင့် အခြားဥရောပနိုင်ငံများသည် [[၇ နှစ် စစ်ပွဲ|ခုနစ်နှစ်စစ်ပွဲ]]တွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် မတူညီသော တိုက်ကြီးများစွာနှင့် မြောက်အမေရိကတွင်ပါ ဥရောပနိုင်ငံများစွာနှင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဟန်နိုဗာနယ်စားနယ်မြေပင် ဤပဋိပက္ခတွင် ဗြိတိသျှဘက်မှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ နှစ်ရှည်လများ ပဋိပက္ခများကြောင့် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာတွင် ၎င်း၏ပါဝင်မှုကို ချဲ့ထွင်ရန် စိတ်ဝင်စားမှု အနည်းငယ်သာ ပြသခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းနှင့် ဗြိတိန်၏ မသင့်လျော်သော နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးလုပ်ရပ်များစွာကြောင့် အလောင်းဘုရားသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ မော်တင်စွန်းကျွန်းရှိ တပ်စခန်းကို ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး နိုင်ငံနှစ်ခုကြား ဆက်ဆံရေးကို ဆယ်စုနှစ်များစွာ ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ ဤစာရွက်စာတမ်းသည် အလောင်းဘုရား၏ အမွေအနှစ်ကို ပြန်လည်အကဲဖြတ်ရန် ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး ၎င်း၏အခန်းကဏ္ဍကို စစ်သည်တော်တစ်ဦးအဖြစ်သာ ရိုးရှင်းစွာ မှတ်ယူလေ့ရှိပြီး ပထဝီနိုင်ငံရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်သော နိုင်ငံတကာသံတမန်တစ်ဦးအဖြစ် ၎င်း၏လုပ်ဆောင်ချက်များကို လျစ်လျူရှုထားသည်။ ဤနောက်ခံအခြေအနေအရ အလောင်းဘုရား၏ ရွှေပေစာသည် အနုပညာသမိုင်း၏ ထူးခြားသော အနုပညာလက်ရာတစ်ခုသာမက ဗြိတိန် (အထူးသဖြင့် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ) နှင့် ပြန်လည်နိုးကြားလာသော မြန်မာဘုရင့်နိုင်ငံတို့အကြား ခေတ်ပြိုင် ပထဝီနိုင်ငံရေးဆက်ဆံရေးကို မြင်တွေ့နိုင်သည့် ပြတင်းပေါက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ === ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းအမွေအနှစ် စာရင်းဝင် === ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် Gottfried Wilhelm Leibniz စာကြည့်တိုက်၊ မြန်မာနိုင်ငံ [[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် ဗြိတိသျှ စာကြည့်တိုက်တို့သည် ရွှေပေစာကို မှတ်တမ်းအမွေအနှစ်အဖြစ် [[ယူနက်စကို]]၏ [[ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းအမွေအနှစ်]] စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းရန် အဆိုပြုလွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ဤလျှောက်လွှာကို ၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အတည်ပြုခဲ့ပြီး ရွှေပေစာကို ထိုအချိန်မှစ၍ မှတ်တမ်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/KulturDialog/Kulturerhalt/Myanmar_GoldenerBrief_Unesco.html|title=Der Goldene Brief des Königs Alaungphaya von Myanmar an Georg II. gehört zum UNESCO-Weltdokumentenerbe|date=12 October 2015|website=Auswärtiges Amt (Federal Foreign Office, Germany)|archive-url=https://web.archive.org/web/20151103235616/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/KulturDialog/Kulturerhalt/Myanmar_GoldenerBrief_Unesco.html|archive-date=3 November 2015|url-status=dead}}</ref> စာကြည့်တိုက်အဆောက်အအုံကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ပြန်လည်ပြုပြင်နေသောကြောင့် ယူနက်စကို ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ Verena Metze-Mangold က ၂၀၁၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စာကြည့်တိုက်ဒါရိုက်တာ Anne May အား ယူနက်စကို၏ လက်မှတ်ကို နောက်ဆုံးတွင် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ အခမ်းအနားသို့ မြန်မာသံအမတ် ဒေါ်ရီရီမြင့်၊ ဗြိတိသျှ စာကြည့်တိုက်မှ အရှေ့တောင်အာရှစုဆောင်းမှု၏ ထိန်းသိမ်းရေးမှူး Annabel Gallop၊ Welf နန်းဆက်ကို ကိုယ်စားပြုသော ဟန်နိုဗာမင်းသား Heinrich နှင့် အောက်ဆက်ဆိုနီပြည်နယ်၏ သိပ္ပံနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပြည်နယ်ဝန်ကြီး Gabriele Heinen-Kljajić တို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|title=Verbrieftes Weltkulturerbe / Festakt zur Aufnahme des Goldenen Briefs in das Unesco-Weltdokumentenerbe in der Gottfried-Wihelm-Leibniz-Bibliothek|last=Moers|first=Mario|date=30 March 2017|work=Hannoversche Allgemeine Zeitung|page=21}}</ref> == ကိုးကား == <references /> * Jacques P. Leider: ''[http://der-goldene-brief.gwlb.de/fileadmin/images/GoldenerBrief/Forschung/Leider_Golden_Letter.pdf King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II (7 May 1756). The story of an exceptional manuscript and the failure of a diplomatic overture.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181223004849/http://der-goldene-brief.gwlb.de/fileadmin/images/GoldenerBrief/Forschung/Leider_Golden_Letter.pdf |date=23 December 2018 }}'' Hanover, Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek 2009. * Jacques P. Leider: ''La lettre du roi birman Alaungmintaya au roi de Grande-Bretagne George II (7 mai 1756): la re-découverte du manuscrit en or et son contexte historique.'' In: ''Comptes Rendus de l’Académie des Inscriptions et Belles Lettres.'' 2011, I (janvier–mars), pp.&nbsp;155–173. * Georg Ruppelt, Jacques Leider: ''[https://web.archive.org/web/20250714223802/https://digitale-sammlungen.gwlb.de/gwlb/docs/PU/GoldBrief2.pdf The Treasure of the Gottfried Wilhelm Leibniz Library in Hanover, Germany. The Golden Letter from King Alaungphaya of Myanmar to King Georg II of Great Britain.]'' Hanover, {{ISBN|978-3-943922-05-9}}. * [http://der-goldene-brief.gwlb.de/index.php?id=284 Extensive bibliography in various languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210517102233/http://der-goldene-brief.gwlb.de/index.php?id=284 |date=17 May 2021 }} at der-goldene-brief.gwlb.de == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{wikisource-inline|အလောင်းမင်းတရား၏ ရွှေပေစာ}} * [http://der-goldene-brief.gwlb.de/ ရွှေပေစာ၏ တရားဝင်ဝဘ်ဆိုက်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220125235332/http://der-goldene-brief.gwlb.de/ |date=25 January 2022 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=oqcEeh33poU ရွှေပေစာအကြောင်းနှင့် နောက်ခံသမိုင်း ဗီဒီယို] * [https://www.youtube.com/watch?v=OfwU8ZgqcDs Der Goldene Brief aus Myanmar] (ဂျာမန်ဘာသာဖြင့်) ဂျာမန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:စာရွက်စာတမ်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ-ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ဆက်ဆံရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု]] 994cup1uvyn1iehnuypkszs3u8afubv 0 272330 1062953 885716 2026-11-11T09:12:03Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062953 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = အိုယခိုဒွန်း | image = Oyakodon 003.jpg | image_size = | image_alt = | caption = ''Oyakodon'' | alternate_name = | type = Donburi | course = | country = Japan | region = | national_cuisine = | creator = | year = 1891 | mintime = | maxtime = | served = | main_ingredient = Chicken, egg, and sliced scallion | minor_ingredient = Soy sauce and stock | variations = | serving_size = 100 g | calories = | calories_ref = | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = | cookbook = | commons = | other = | no_recipes= false }} '''အိုယခိုဒွန်း''' (親子丼) သည် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ "ဒွန်းဘုရိ" ဟင်းပုံထမင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အိုယခို၏ အဓိပ္ပါယ်မှာ "မိဘနှင့် ကလေး" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ဤဟင်းတွင် အဓိကပါဝင်သည့်ပစ္စည်းမှာ ကြက်သားနှင့် ကြက်ဥ ဖြစ်သည့်အတွက် ဤအမည် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ပါဝင်သည့်ပစ္စည်းများတွင် ကြက်သွန်မြိတ် (တစ်ခါတစ်ရံ ကြက်သွန်နီ)၊ ကြက်သား၊ ကြက်ဦ၊ ပဲငံပြာရည်တို့ ဖြစ်သည်။ ချက်ပြုတ်ပြီးစီးသည့် ဟင်းကို ထမင်းပေါ်တွင် ပုံပေးခြင်းအားဖြင့် စားသုံးရန်အသင့်အနေအထား ရရှိပြီ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url = https://kotobank.jp/word/%E8%A6%AA%E5%AD%90%E4%B8%BC-455026|title = 親子丼(オヤコドンブリ)とは - Definition of "Oyakodon" (In Japanese)}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== အိုယခိုဒွန်း၏ မူလရင်းမြစ်ကို မသိရှိရပေ။ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ခိုးဘေးမြို့ရှိ စားသောက်ဆိုင်တစ်ခုအတွက် သတင်းစာတွင် ပါရှိသည့် ကြော်ငြာသည် အစောဆုံးသော အိုယခိုဒွန်းနှင့်ပတ်သက်သည့် ရေးသားဖော်ပြမှု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကြော်ငြာတွင် "အိုယခို" နှင့် "ဒွန်း" ကို ပေါင်းစပ်ဖော်ပြသည့် အသုံးအနှုန်းကို သုံးနှုန်းထားသည်။ ကြော်ငြာများတွင် "အိုယခိုဂျောဒွန်း", "အိုယခိုနမိဒွန်း" နှင့် "အိုယခိုချူးဒွန်း" ဟူ၍ အရွယ်အစားပေါ်မူတည်ကာ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=https://crd.ndl.go.jp/reference/modules/d3ndlcrdentry/index.php?page=ref_view&id=1000081250 |title=明治36年(1903)、第五回内国勧業博覧会開催時に、親子丼が販売提供されていたか知りたい。 (in Japanese) | date=8 March 2011 |website=Collaborative Reference Database}}</ref> ==အမျိုးအမယ်များ== အခြားသော ဂျပန်ဟင်းလျာများကိုလည်း "အိုယခိုဒွန်း" နှင့်အတူတွဲဖက်ကာ ထမင်းပေါ်တွင် ပုံပေးခြင်းမျိုးလည်း ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဝက်သား၊ အမဲသား စသည့်ဟင်းလျာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို "တနင်းဒွန်း" ဟု ခေါ်သည်။ တနင်းဒွန်း၏ အဓိပ္ပါယ်သည် "သူစိမ်းထမင်း" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။<ref>{{Cite web|title = 関西の他人丼を知っていますか？地方の丼紹介！|url = http://trendripple.jp/3551.html|website = TRENDRIPPLE(とれんどりっぷる)|access-date = 2015-12-06|language = ja-JP|archive-url = https://web.archive.org/web/20231217063638/https://trendripple.jp/3551.html|archive-date = 17 December 2023|url-status = dead}}<br/>{{cite book|author1=Pamela Goyan Kittler|author2=Kathryn P. Sucher|author3=Marcia Nelms|title=Food and Culture|url=https://books.google.com/books?id=BYMKAAAAQBAJ&pg=PA327|date=22 August 2011|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-285-22561-6|page=327}}</ref> ဆာမွန်ငါးနှင့် ဆာမွန်ငါးဥများကို အိုယခိုနှင့်အတူ ထမင်းပေါ်တွင် ပုံပေးသည် ထမင်းကို "ဆခဲအိုယခိုဒွန်း" (鮭親子丼) ဟု ခေါ်သည်။{{Cn|date=February 2025}} <gallery> File:oyakodon_by_-puamelia-.jpg File:Oyakodon_002.jpg File:Oyakodon_set_by_machu_in_Karuizawa,_Nagano.jpg </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန် အစားအစာ]] lroa549xtt3r89h70cnws6tq7s4d2p6 0 273075 1062911 896775 2026-11-11T04:43:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062911 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of pear with round crisp grainy fruit}} {{Redirect|တရုတ် သစ်တော်သီး| ပန်းသစ်တော်|Pyrus × bretschneideri}} {{Speciesbox | image = Nashi pear.jpg | parent = Pyrus sect. Pashia | genus = Pyrus | species = သစ်တော်သီး အညို | authority = ([[Burm.f.]]) [[Takenoshin Nakai|Nak.]] | synonyms_ref=<ref name="POWO" /> | synonyms={{collapsible list| |''Pyrus arakiana'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus asakeensis'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus autumnalis'' <small>(Siebold) Koidz.</small> |''Pyrus babauttiagi'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus cuneata'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus higoensis'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus incubacea'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus kiushiana'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus kleinhofiana'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus lakuhokuensis'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus lasiogyna'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus lindleyi'' <small>Rehder</small> |''Pyrus nehiyamadonis'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus pseudocalleryana'' <small>Uyeki</small> |''Pyrus pseudouipongensis'' <small>Uyeki</small> |''Pyrus pyrifolia'' var. ''talyschensis'' <small>Gladkova</small> |''Pyrus saidaeana'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus serotina'' <small>Rehder</small> |''Pyrus sinensis'' <small>Lindl.</small> |''Pyrus sohayakiensis'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus tajimaensis'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus tambana'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus tobisimensis'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus togashiana'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus tsuchiyana'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus tungusiana'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus uipongensis'' <small>Uyeki</small> |''Pyrus umemurana'' <small>Koidz.</small> |''Pyrus uyematsuana'' <small>Makino</small> |''Pyrus yohrohensis'' <small>Koidz.</small> }} }} '''''သစ်တော်သီး'''''သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် အင်ဒိုချိုင်းနားမြောက်ပိုင်းတွင် စတင်ပေါက်ရောက်ပြီး ကိုးရီးယား၊ ဂျပန်အထိ ရောက်ရှိစိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။<ref name="POWO">{{cite web |author=<!--Not stated--> |date=2017 |title=''Pyrus pyrifolia'' (Burm.f.) Nakai |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:731158-1#synonyms |access-date=4 November 2020 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527161441/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:731158-1#synonyms |archive-date=27 May 2019 |url-status=dead}}</ref> ဤအပင်ကို ဒေသအလိုက် အခေါ်အဝေါ်အမျိုးမျိုးရှိကာ အေးရှားသစ်တော်၊<ref name="HortusIII">{{cite book|author=Bailey, L.H.|author2=Bailey, E.Z.|author3=the staff of the Liberty Hyde Bailey Hortorium |name-list-style=amp |year=1976 |title= Hortus third: A concise dictionary of plants cultivated in the United States and Canada |url=https://archive.org/details/hortusthirdconci00bail|url-access=registration|publisher=Macmillan |location=New York |isbn=9780025054707}}</ref> ပါရှန်းသစ်တော်၊ ဂျပန်သစ်တော် <ref name="HortusIII" /> '''တရုတ်သစ်တော်''',<ref name="HortusIII" /><ref>{{PLANTS |symbol=PYPY2 |taxon=Pyrus pyrifolia |access-date=14 March 2012}}</ref> ကိုးရီးယန်းသစ်တော်<ref name="Lee">{{cite journal|last1=Lee|first1=Ho-Sun|last2=Isse|first2=Toyoshi|last3=Kawamoto|first3=Toshihiro|last4=Woo|first4=Hyun-Su|last5=Kim|first5=An Keun|last6=Park|first6=Jong Y.|last7=Yang|first7=Mihi|title=Effects and action mechanisms of Korean pear (Pyrus pyrifolia cv. Shingo) on alcohol detoxification.|journal=[[Phytotherapy Research]]|date=November 2012|volume=26|issue=11|pages=1753–1758|doi=10.1002/ptr.4630|pmid=22451246|s2cid=22181078}}</ref><ref name="Mishkin">{{cite news|last1=Mishkin|first1=Leah|title=Korean pear season in full swing at Hamilton Township farm|url=https://www.njtvonline.org/news/video/korean-pear-season-full-swing-hamilton-township-farm/|access-date=20 January 2018|work=[[NJTV News]]|date=9 October 2017}}</ref><ref name="Coyne">{{cite news|last1=Coyne|first1=Kevin|title=Evergreen Farm Taps New Jersey Market for Ethnic Crops|url=https://www.nytimes.com/2009/08/23/nyregion/23dinenj.html|access-date=20 January 2018|work=[[The New York Times]]|date=21 August 2009}}</ref> ထိုင်ဝမ်သစ်တော်၊ ပန်းသစ်တော်<ref>{{Cite news |url=https://www.koreaworldtimes.com/topics/news/9251/|script-title=ja:アジア1の生産を誇る延辺龍井リンゴ梨 接ぎ木から100周年を祝う|newspaper=KoreaWorldTimes |date=2021-05-17|language=ja|access-date=2021-05-30}}</ref> '''zodiac pear''', '''three-halves သစ်တော်''', '''ပက်ပဲ''', '''နက်စပတီ''' နှင့် '''သဲသစ်တော်''' စသည်ဖြင့် ခေါ်ကြသည်။<ref name="HortusIII" /> လက်ရွေးစင် ပျိုးပင်ဖောက်ခြင်းနည်းဖြင့် ပျိုးထောင်ထားသော အပင်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် ပန်းသစ်တော် ([[:en:Pyrus × bretschneideri|''P''. × ''bretschneideri'']]) နှင့် မန်ချူးသစ်တော် (''[[:en:Pyrus ussuriensis]]'')တို့နှင့်တွဲ၍ အသီးကို '''nashi pear'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.dpi.nsw.gov.au/agriculture/horticulture/pomes/nashi |title=NSW Primary Industries 2002. ''Nashi Asian pear varieties''. Agfact H4.1.14 |access-date=2011-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150618071254/http://www.dpi.nsw.gov.au/agriculture/horticulture/pomes/nashi |archive-date=2015-06-18 |url-status=dead }}</ref><ref>In Japanese the fruit is called ''nashi''. The best variety is called ''shingo'' in Korean.</ref>ဟုလည်းခေါ်သည်။ သစ်တော်သီးပင်မှ လက်ရွေးစင် ပျိုးပင်ပျိုးထောင်ခြင်း ([[:en:Cultivar|cultivar]]s)နည်းဖြင့် ဆင်းသက်ရရှိလာသော အပင်များကိုအရှေ့အာရှနှင့် အခြားသော နိုင်ငံများဖြစ်သည့် ပါကစ္စတန်၊ နီပေါ၊ ဩစတေးလျ၊ နယူးဇီလန်နှင့် အမေရိကတို့တွင် စိုက်ကြသည်။ အစဉ်အလာအားဖြင့် အရှေ့အာရှတွင် သစ်တော်သီးပင်မှပွင့်သော သစ်တော်ပန်းသည် နွေဦးရာသီ၏ သင်္ကေတဖြစ်ကာ ဥယျာဉ်များနှင့် ကျေးလက်ဒေသများတွင် မြင်တွေ့နေကျ မြင်ကွင်းဖြစ်သည်။ {{nutritional value | name=သစ်တော်သီး အညို | image=Pyrus pyrifolia.jpg | caption=သစ်တော်သီး (''Pyrus pyrifolia'') | kJ=176 | protein=0.5 g | fat=0.23 g | carbs=10.65 g | fiber=3.6 g | sugars=7.05 g | calcium_mg=4 | magnesium_mg=8 | phosphorus_mg=11 | potassium_mg=121 | sodium_mg=0 | manganese_mg=0.06 | vitC_mg=3.8 | thiamin_mg=0.009 | riboflavin_mg=0.01 | niacin_mg=0.219 | pantothenic_mg=0.07 | vitB6_mg=0.022 | folate_ug=8 | choline_mg=5.1 | vitE_mg=0.12 | vitK_ug=4.5 | source_usda = 1 | note=[https://web.archive.org/web/20160107054658/http://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=09340&format=Full Link to USDA Database entry] }} <!-- The fruits are not generally baked in [[pie]]s or made into [[Fruit preserves|jams]] because they have a high water content and a crisp, grainy texture, very different from the European varieties. They are commonly served raw and peeled.<ref>{{ citation |contribution = Nashi |title = Encyclopedia of Asian Food, Periplus Editions |last = Solomon |first = Charmaine |year = 1998 |publisher = New Holland Publishers |url = http://www.asiafood.org/glossary_2.cfm?word=nashi&wordid=2785 |access-date = 2008-07-11 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20090521123106/http://www.asiafood.org/glossary_2.cfm?word=nashi&wordid=2785 |archive-date = May 21, 2009 }}</ref> The fruit tends to be quite large and fragrant. When carefully wrapped, having a tendency to bruise because of its juiciness, it can last for several weeks (or more) in a cold, dry place. --> ==ကိုးကား== {{Reflist}} mvgu0j5m2upt8dtbjhbsz9dr5pul4px 0 274152 1062969 1044801 2026-11-11T10:43:32Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 4 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062969 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | title = ဩဂုတ် ၂၀၂၅ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဆန္ဒပြပွဲများ | subtitle = | partof = ၂၀၂၅ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဆန္ဒပြပွဲများ | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 350 | perrow = 2/2 | image1 = August 2025 protests in Jakarta 01 (cropped).jpg | image2 = August 2025 protests in Medan 34 (cropped).jpg | image3 = Drpd Building in Bandung (cropped).jpg | image4 = Grahadi, 30 August 2025 (cropped).jpg }} | caption = ဂျကာတာရဲတပ်ဖွဲ့ဌာနချုပ်ရှေ့တွင် ဆန္ဒပြနေသော ကျောင်းသားများ (ဘယ်ဘက်အပေါ်)၊ မြောက်ဆူမတြားလွှတ်တော်ဂိတ်ရှေ့တွင် ဆန္ဒပြနေသော ဆိုင်ကယ်တက္ကစီမောင်းသူများ (ညာဘက်အပေါ်)၊ ဆန္ဒပြသူများ၏ မီးရှို့ခြင်းခံခဲ့ရပြီးနောက် အနောက်ဂျာဗားလွှတ်တော် (ဘယ်ဘက်အောက်) နှင့် ဂရာဟာဒီ (ညာဘက်အောက်) | date = {{start date|2025|8|25|df=y}} – လက်ရှိ | place = အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား၊ ဂျာမနီနှင့် ဩစတြေးလျ<ref>{{Cite news|last=Lainufar|first=Inas Rifqia|date=28 August 2025|title=Mahasiswa Malaysia Demo di Kedubes RI, Protes 400 Orang Ditahan Saat Aksi Depan DPR|trans-title=Malaysian Students Protest at Indonesian Embassy, Protest 400 People Detained During Action in Front of the House of Representatives|url=https://www.kompas.com/global/read/2025/08/28/095013370/mahasiswa-malaysia-demo-di-kedubes-ri-protes-400-orang-ditahan-saat-aksi|publisher=Kompas}}</ref><ref>{{Cite news|date=30 August 2025|title=WNI di Australia dan Jerman Akan Gelar Aksi Solidaritas Affan|trans-title=Indonesian citizens in Australia and Germany will hold a solidarity action for Affan|url=https://www.cnnindonesia.com/internasional/20250830120219-106-1268203/wni-di-australia-dan-jerman-akan-gelar-aksi-solidaritas-affan|publisher=CNN Indonesia}}</ref> | coordinates = | concessions = * Five DPR members suspended.{{efn|[[Ahmad Sahroni]] and [[Nafa Urbach]] from [[Nasdem Party|Nasdem]], [[Uya Kuya|Surya Utama]] and [[Eko Patrio]] from [[National Mandate Party|PAN]], and [[Adies Kadir]] from [[Golkar]].}} * Evaluation on DPR allowance hike<ref>{{Cite web|title=Daftar 7 Fraksi Setuju Evaluasi Tunjangan DPR RI|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20250831091348-32-1268401/daftar-7-fraksi-setuju-evaluasi-tunjangan-dpr-ri|work=CNN Indonesia|language=id-ID|date=31 August 2025}}</ref> | causes = * [[House of Representatives (Indonesia)| House of Representatives]] (DPR) allowance hike * Insensitive statements by House of Representatives members * Food and education cost rise * Mass [[layoff]]s * [[Property tax]] hike * Death of [[Affan Kurniawan]] by a police tactical vehicle | goals = * Resignation of the [[Chief of the Indonesian National Police|police chief]] * Dissolution of DPR * Revocation of DPR allowance hike | methods = * [[Political demonstration|Demonstration]]s *[[Internet activism]] *[[Student activism]] *[[Vandalism]] *[[Riot]]s *[[Arson]]s *[[Looting]]s | status = ဖြစ်ပွားနေဆဲ | side1 = '''ဆန္ဒပြသူများ'''<br />(''ဗဟိုခေါင်းဆောင်မှု မရှိ'') * ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ * အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ * ဆိုင်ကယ်တက္ကစီမောင်းသူများ | side2 = '''အစိုးရ''' * အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့ ** ရွေ့လျားတပ်ဖွဲ့ ** {{Ill|Samapta Bhayangkara Corps|id|Korps Samapta Bhayangkara|lt=Civil Order Corps}}<ref>{{Cite web |title=Gelar Aksi di Polda Metro Jaya, Mahasiswa Rusak Mobil Patroli Sabhara |url=https://daerah.sindonews.com/read/1613087/6/gelar-aksi-di-polda-metro-jaya-mahasiswa-rusak-mobil-patroli-sabhara-1756454929 |access-date=30 August 2025 |website=SINDOnews Daerah |language=id}}</ref> * မြူနီစပါယ်ရဲတပ်ဖွဲ့<ref>{{Cite news |date=30 August 2025 |access-date=30 August 2025 |title=Satpol PP dan TNI jaga di DPRD Bali buntut massa aksi pindah lokasi |url=https://bali.antaranews.com/berita/387173/satpol-pp-dan-tni-jaga-di-dprd-bali-buntut-massa-aksi-pindah-lokasi |website=Antara |language=id}}</ref><ref>{{Cite news |last=Alhadi |first=Alvia |date=30 August 2025 |editor-last=Sinurat |editor-first=Boyke |title=Satpol PP Pontianak Pastikan Kondisi Kota Terkendali Pascademo |url=https://rri.co.id/pontianak/daerah/1804204/satpol-pp-pontianak-pastikan-kondisi-kota-terkendali-pascademo |access-date=30 August 2025 |website=[[Radio Republik Indonesia]] |language=id}}</ref> {{hr}} * အင်ဒိုနီးရှား စစ်တပ် ** ကြည်းတပ် ** မရင်းတပ် ** အမြန်တုံ့ပြန်ရေးတပ် ** စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရဲတပ်ဖွဲ့ | side3 = | leadfigures1 = ''ဗဟို ဦးဆောင်မှု မရှိ'' | leadfigures2 = Prabowo Subianto<br />Listyo Sigit Prabowo<br />Agus Subiyanto | leadfigures3 = | howmany1 = | howmany2 = | howmany3 = | casualties1 = ၁ ဦး သေဆုံး<ref>{{cite news |title=Mahasiswa Amikom Rheza Sendy Pratama Meninggal saat Unjuk Rasa di Mapolda DIY |url=https://regional.kompas.com/read/2025/08/31/174312778/mahasiswa-amikom-rheza-sendy-pratama-meninggal-saat-unjuk-rasa-di-mapolda |access-date=31 August 2025 |work=KOMPAS|date=31 August 2025 |language=id}}</ref><br/> အနည်းဆုံး ၂,၀၀၀ ဖမ်းဆီးခံရ{{efn|351 arrested on 25 August,<ref>{{cite news |title=351 Orang Ditangkap Saat Demo 25 Agustus di DPR, 196 Anak di Bawah Umur |url=https://megapolitan.kompas.com/read/2025/08/26/15580111/351-orang-ditangkap-saat-demo-25-agustus-di-dpr-196-anak-di-bawah-umur |access-date=31 August 2025 |work=KOMPAS|date=26 August 2025 |language=id}}</ref> 39 on 26 August,<ref>{{cite news |title=Polisi Tangkap 39 Orang Usai Demo Ricuh di DPRD Sumut |url=https://medan.kompas.com/read/2025/08/27/070401178/polisi-tangkap-39-orang-usai-demo-ricuh-di-dprd-sumut |access-date=31 August 2025 |work=KOMPAS|date=27 August 2025 |language=id}}</ref> 600 on 28 August,<ref name="arrested estimate">{{Cite news |last=Girsang |first=Vedro Imanuel |title=Lokataru Catat 600 Orang Ditangkap Polisi dalam Demo Hari Ini |trans-title=Lokataru Records 600 People Arrested by Police in Today's Protest |url=https://www.tempo.co/hukum/lokataru-catat-600-orang-ditangkap-polisi-dalam-demo-hari-ini-2064149 |work=Tempo |date=28 August 2025 |access-date=29 August 2025 |language=id |archive-date=28 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828155543/https://www.tempo.co/hukum/lokataru-catat-600-orang-ditangkap-polisi-dalam-demo-hari-ini-2064149 |url-status=live }}</ref> 94 on 29 August,<ref>{{cite news |last1=Widiyana |first1=Esti |title=40 Orang Ditangkap Buntut Demo Rusuh di Grahadi Surabaya |url=https://www.detik.com/jatim/berita/d-8087768/40-orang-ditangkap-buntut-demo-rusuh-di-grahadi-surabaya |access-date=31 August 2025 |work=detikjatim |date=30 August 2025 |language=id-ID |archive-url=https://web.archive.org/web/20250902083551/https://www.detik.com/jatim/berita/d-8087768/40-orang-ditangkap-buntut-demo-rusuh-di-grahadi-surabaya |archive-date=2 September 2025 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |title=Polisi Tangkap 54 Pendemo di Semarang yang Rusak Fasilitas Umum |url=https://kumparan.com/kumparannews/polisi-tangkap-54-pendemo-di-semarang-yang-rusak-fasilitas-umum-25kjv5w58LC |access-date=31 August 2025 |work=Kumparan |date=30 August 2025 |language=id-ID}}</ref> and 968 on 30 August (327 in Semarang,<ref>{{cite news |title=Polda Jateng Lakukan Sweeping, 327 Orang Ditangkap di Jalan Pahlawan Semarang |url=https://banyumas.tribunnews.com/jateng/81445/polda-jateng-lakukan-sweeping-327-orang-ditangkap-di-jalan-pahlawan-semarang |access-date=31 August 2025 |work=Tribun Banyumas |date=31 August 2025 |language=id-ID}}</ref> 132 in Denpasar,<ref>{{cite news |title=132 Pendemo Ditahan Polda Bali, Tim Medis Turut Diintimidasi |url=https://www.detik.com/bali/berita/d-8088819/132-pendemo-ditahan-polda-bali-tim-medis-turut-diintimidasi |access-date=31 August 2025 |work=detikbali |date=31 August 2025 |language=id-ID |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901142921/https://www.detik.com/bali/berita/d-8088819/132-pendemo-ditahan-polda-bali-tim-medis-turut-diintimidasi |archive-date=1 September 2025 |url-status=dead}}</ref> 143 in [[Blitar]],<ref>{{cite news |title=Polisi Tangkap 5 Penyusup Asal Jawa Tengah yang Sasar Mapolres Blitar |url=https://surabaya.kompas.com/read/2025/08/31/200713378/polisi-tangkap-5-penyusup-asal-jawa-tengah-yang-sasar-mapolres-blitar |access-date=31 August 2025 |work=KOMPAS.com |date=31 August 2025 |language=id}}</ref> 147 in Bandung,<ref>{{cite news |title=Polda Jabar: Puluhan Perusuh Demo DPRD Jabar Dikembalikan ke Orang Tua, Rata-rata Pelajar |url=https://jabar.jpnn.com/jabar-terkini/26644/polda-jabar-puluhan-perusuh-demo-dprd-jabar-dikembalikan-ke-orang-tua-rata-rata-pelajar |access-date=31 August 2025 |work=jabar.jpnn.com |date=31 August 2025 |language=id}}</ref> 87 in [[Pontianak]],<ref>{{cite news |title=Polda Kalbar Amankan 87 Orang Saat Demo, 3 Positif Narkoba |url=https://siap.viva.co.id/news/18514-polda-kalbar-amankan-87-orang-saat-demo-3-positif-narkoba |access-date=31 August 2025 |work=siap.viva.co.id |date=30 August 2025 |language=id}}</ref> 50 in [[Palembang]],<ref>{{cite news |title=Polda Sumsel amankan 50 orang pelaku perusakan gedung DPRD |url=https://www.antaranews.com/berita/5076781/polda-sumsel-amankan-50-orang-pelaku-perusakan-gedung-dprd |access-date=31 August 2025 |work=Antara News |date=31 August 2025 |language=id}}</ref> 44 in [[Magelang]],<ref>{{cite news |title=44 Pendemo Diamankan Usai Ricuh di Magelang, Banyak dari Luar Kota |url=https://nyalanusantara.com/read/ragam-nusantara/9345/44-pendemo-diamankan-usai-ricuh-di-magelang-banyak-dari-luar-kota |access-date=31 August 2025 |work=nyalanusantara.com |date=31 August 2025 |language=id}}</ref> and 38 in [[Ciamis Regency|Ciamis]]<ref>{{cite news |title=Polisi Amankan Puluhan Pendemo yang Diduga Lakukan Provokasi di Ciamis |url=https://rejabar.republika.co.id/berita/t1uj55512/polisi-amankan-puluhan-pendemo-yang-diduga-lakukan-provokasi-di-ciamis |access-date=31 August 2025 |work=Republika |date=31 August 2025 |language=id}}</ref>).}} | casualties2 = အများအပြား ဒဏ်ရာရ | casualties3 = ၆ ဦးသေဆုံး{{efn|[[Affan Kurniawan]] on 28 August, three people at the Makassar DPRD building and a [[becak]] driver in [[Surakarta]] on 29 August, Rusdamdiansyah in Makassar on 30 August.<ref name="BBC News" /><ref name="kumparanRusdam" /><ref name="kompasRusdam" /><ref name="solodeath">{{cite news |last1=Christian |first1=Antonius |title=Solo Berduka, Gas Air Mata Diduga Sebabkan Kematian Tukang Becak |url=https://radarsolo.jawapos.com/solo/846504696/solo-berduka-gas-air-mata-diduga-sebabkan-kematian-tukang-becak |access-date=31 August 2025 |work=Radar Solo |date=30 August 2025 |language=id}}</ref>}} အနည်းဆုံး ၅ ဦး ဒဏ်ရာရ<ref name="BBC News">{{Cite news |date=29 August 2025 |title=Protesters and police clash after death of taxi driver in Indonesia |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjw6el72xd4o |access-date=29 August 2025 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> | fatalities = | injuries = | arrests1 = | damage = | buildings = | detentions = | charged = | fined = | effect = | effect_label = | casualties_label = | notes = | sidebox = }} ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ မကျေနပ်မှုများနှင့် လွှတ်တော်အမတ်များအတွက် အိမ်ရာထောက်ပံ့ကြေး တိုးမြှင့်ရန် အဆိုပြုချက်တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော လူထုမငြိမ်မသက်မှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]၌ ဆန္ဒပြပွဲများ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဓိကအားဖြင့် [[ဂျကာတာမြို့|မြို့တော်ဂျကာတာ]]ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အခြေပြုခဲ့သော ဆန္ဒပြပွဲများသည် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အရပ်ဘက်ဆန့်ကျင်မှုများအား အင်အားသုံး အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းမှုတစ်ခုအတွင်း အွန်လိုင်းဆိုင်ကယ်တက္ကစီမောင်းသူ အာဖန် ကာနီယာဝမ်အား Brimob ရဲတပ်ဖွဲ့၏ နည်းဗျူဟာယာဉ်တစ်စီးက တိုက်သတ်ခဲ့ပြီးနောက် ပိုမိုပြင်းထန်လာကာ တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ကနဦးတွင် ဆန္ဒပြသူများက ၎င်းတို့၏ ထောက်ပံ့ကြေးအစီအစဉ်များကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းရန်နှင့် ထိလွယ်ရှလွယ်ဖြစ်စေသော ပြောဆိုမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် လွှတ်တော်အမတ်များကို အပြစ်ပေးရန်၊ ထို့အပြင် အဂတိလိုက်စားမှုဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသော ဥပဒေပြုအမတ်များအတွက် ပိုင်ဆိုင်မှုများ သိမ်းဆည်းရေးအက်ဥပဒေကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းပေးရန် ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်အား တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Naufal |first=Ibnu |date=31 August 2025 |title=Viral 11 Tuntutan Rakyat untuk DPR: Dari RUU Perampasan Aset hingga Reformasi Polri |url=https://www.inilah.com/viral-11-tuntutan-rakyat-untuk-dpr-dari-ruu-perampasan-aset-hingga-reformasi-polri }}</ref> အာဖန်၏ သေဆုံးမှုအပြီးတွင် ကျောင်းသားများဦးဆောင်သော ဆန္ဒပြသူများသည် ၎င်းတို့၏ တောင်းဆိုချက်များကို တိုးချဲ့ကာ အင်ဒိုနီးရှားအမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့ကို အလုံးစုံနှင့် စေ့စပ်သေချာစွာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်နှင့် ရဲချုပ် လစ္စတို ဆီဂစ် ပရာဘိုဝို အား ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ထုတ်ပယ်ခြင်း ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Koesmawardhani |first=Nograhany Widhi |title=BEM SI dan BEM SI Kerakyatan Demo Hari Ini, Ini Tuntutannya |url=https://www.detik.com/edu/perguruan-tinggi/d-8085268/bem-si-dan-bem-si-kerakyatan-demo-hari-ini-ini-tuntutannya |access-date=31 August 2025 |website=detikedu |language=id-ID |archive-url=https://web.archive.org/web/20251006102009/https://www.detik.com/edu/perguruan-tinggi/d-8085268/bem-si-dan-bem-si-kerakyatan-demo-hari-ini-ini-tuntutannya |archive-date=6 October 2025 |url-status=dead}}</ref> ဂျကာတာမြို့ပြင်ပရှိ မြို့များတွင်လည်း ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး၊ ဆန္ဒပြသူများက အာဖန် ကာနီယာဝမ် သေဆုံးမှုအတွက် ဒေါသထွက်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည့်အပြင် ပိုမိုမျှတသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဒေသခံရဲတပ်ဖွဲ့မှ ဖမ်းဆီးထားသော ဆန္ဒပြသူများကို ပြန်လွှတ်ပေးရေးကဲ့သို့သော ဒေသဆိုင်ရာတောင်းဆိုချက်များကိုပါ ထပ်လောင်းတောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ မာကပ်ဆာ နှင့် ဆူရာဘာယာ ကဲ့သို့သော မြို့အများအပြားတွင် အစိုးရအဆောက်အအုံအများအပြား မီးရှို့ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Situasi Memanas Semalam di Makassar: Gedung DPRD Terbakar, 3 Orang Tewas |url=https://news.detik.com/berita/d-8087487/situasi-memanas-semalam-di-makassar-gedung-dprd-terbakar-3-orang-tewas |access-date=31 August 2025 |website=detiknews |language=id-ID |archive-url=https://web.archive.org/web/20260110165125/https://news.detik.com/berita/d-8087487/situasi-memanas-semalam-di-makassar-gedung-dprd-terbakar-3-orang-tewas |archive-date=10 January 2026 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kondisi Terbaru Gedung Grahadi Surabaya usai Hangus Dibakar Massa, Jadi Tontonan Warga: Kecewa |url=https://jatim.tribunnews.com/jatim/514675/kondisi-terbaru-gedung-grahadi-surabaya-usai-hangus-dibakar-massa-jadi-tontonan-warga-kecewa |access-date=31 August 2025 |website=Tribun Jatim|language=id-ID}}</ref> ထို့အပြင် လွှတ်တော်အမတ်များနှင့် ဆက်စပ်သော သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ပိုင်ဆိုင်သော နေအိမ်များလည်း လုယက်တိုက်ခိုက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Ist |title=Deretan Rumah Anggota DPR Hingga Menteri Dijarah Massa |url=https://www.cnbcindonesia.com/news/20250831084911-7-662930/deretan-rumah-anggota-dpr-hingga-menteri-dijarah-massa |access-date=31 August 2025 |website=CNBC Indonesia |language=id}}</ref> ==မှတ်စုများ== {{notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] kxwh0ebr4mvqws09b2tprsjai2be3gv 0 275356 1062895 1020766 2026-11-11T03:10:46Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062895 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film|name=လိပ်ပြာစံအိမ်|image=ဖိုင်:The Only Mom movie.jpg|caption=ရုပ်ရှင်ပိုစတာ|director=Chartchai Ketnust|producer=|writer={{ubl|Chartchai Ketnust|မေမျိုးဟန်|ခင်မြတ်မွန်}}|starring={{ubl|နိုင်းနိုင်း|[[ဝတ်မှုံရွှေရည်]]|ဒေါင်း|ပြည့်ပြည့်}}|music=Vanilla Sky|cinematography=Teerawat Rujenatham|editing={{ubl|Surasak Panklin|Max Tersch}}|studio=Brave Empire Film Production|distributor=Brave Empire Film Production|released={{Film date|2019|2|8}}|runtime=115 minutes|country=မြန်မာနိုင်ငံ|language=မြန်မာ|budget=|gross=$4.8 မီလီယမ်}} '''''လိပ်ပြာစံအိမ်''''' ( {{Langx|en|The Only Mom}} ) သည် နိုင်းနိုင်း၊ [[ဝတ်မှုံရွှေရည်]]၊ ဒေါင်း နှင့် ပြည့်ပြည့် တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည့် ၂၀၁၉ ခုနှစ် [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] သရဲဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ Brave Empire Film Production မှ ထုတ်လုပ်သည့် အဆိုပါဇာတ်ကားသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်က မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြသခဲ့ပြီး တစ်နှစ်တာအတွင်း ဝင်ငွေအကောင်းဆုံး မြန်မာဇာတ်ကားများထဲမှ တစ်ကား ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Naing Gan Paung 13 Naing Gan Twin Pya Tha Myi Leik Pyar San Eain|postscript=my:နိုင်ငံပေါင်း၁၃နိုင်ငံတွင်ပြသမည့်လိပ်ပြာစံအိမ်|url=http://mizzimaburmese.com/article/53325|work=[[Mizzima]]|language=my}}</ref><ref>{{Cite news|title=Singapore Mar Kyin Pa Tae Su Pay Pwal Mhar Su khyaut Su Ya Kae Tae Leik Pyar San Eain|postscript=my:စင်ကာပူမှာကျင်းပတဲ့ဆုပေးပွဲမှာဆုခြောက်ဆုရခဲ့တဲ့လိပ်ပြာစံအိမ်|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2019/12/06/210097.html|work=[[The Irrawaddy]]|language=my}}</ref> ဤဇာတ်ကားကို [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]]၊ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်ကာပူ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်]] နှင့် အခြားနိုင်ငံများတွင် ပြသခဲ့သည်။ လိပ်ပြာစံအိမ် သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြောက်စရာအကောင်းဆုံး သရဲဇာတ်ကားများထဲမှ တစ်ကားအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရပြီး ၎င်း၏ ဖျော်ဖြေမှု၊ ရုပ်ရှင်၊ အသံဒီဇိုင်းနှင့် နောက်ခံတေးဂီတတို့အတွက် အပြုသဘောဆောင်သော သုံးသပ်ချက်များ ရရှိခဲ့သည်။ ဤဇာတ်ကားသည် ရုံတင်ပြီး ကိုးရက်အတွင်း ရုံဝင်ငွေ သိန်းတစ်သောင်း ရရှိကာ Box Office ၌ သိသိသာသာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး တစ်နှစ်တာ ဝင်ငွေအကောင်းဆုံး မြန်မာရုပ်ရှင်ကား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယနေ့အထိ၊ ၎င်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် အမြတ်ငွေ ဒေါ်လာ ၄.၈ သန်း ရရှိခဲ့သည်။ == အကျဉ်းချုပ် == တစ်မူထူးခြားသော ရှေးဟောင်းဓာတ်ပုံများ ပါရှိသော [[ရေနံချောင်းမြို့|ကိုလိုနီခေတ်]] ပုံစံ အိမ်ကြီးသို့ မိသားစု ၃ စု ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့ရောက်ချိန်မှစ၍ နာခံမှုမရှိသော ဇနီးမောင်နှံတို့၏သမီးသည် ထူးထူးခြားခြား ပြုမူလာခဲ့သည်။ သူမသည် တစ်နေကုန် အိပ်နေပြီး ညဘက်တွင် နိုးနေခဲ့သည်။ သူမ၏ ထူးဆန်းသော အမူအရာသည် စူးစမ်းချင်စိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ မိခင်တစ်ယောက်အနေဖြင့် သူမသည် ဤဒုက္ခအပြောင်းအလဲများကို ဖြေရှင်းရန် ကြိုးစားနေသည်။ == ကြံစည်မှု == နိုင်းနိုင်း မဂ္ဂဇင်း စာနယ်ဇင်း အယ်ဒီတာ အဖြစ် အောင်သူရ နှင့် ဇနီး မေ အဖြစ် [[ဝတ်မှုံရွှေရည်]] တို့နှင့်အတူ ၎င်းတို့၏ အထီးကျန် နေ‌ သော သမီးလေး သီရိ အဖြစ် ပြည့်ပြည့် နှင့်အတူ နိုင်းနိုင်းသည် အလုပ်သစ်အတွက် ရေနန်းချောင်းဆုံရှိ‌ သောအိမ်ဟောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင် ခဲ့သည်။ အိမ်သို့ရောက်သောအခါ အိမ်ပိုင်ရှင်ဖြစ်သူ ‌‌ေဒါင်း (ဓာတ်ပုံဆရာ) ၏ နံရံများတွင် အလှချိတ်ဆွဲထားသော မွေးစားသားလေးများနှင့်အတူ နံရံများတွင် အလှဆင်ထားသည့် ရှေးဟောင်းမှန်ဓာတ်ပုံများကို ကိုးကိုးက ထိမိသွားသည်။ ကြေးမုံဓာတ်ပုံနည်းပညာဟောင်းကို အသုံးပြု၍ ရိုက်ကူးထားသည့် ဓာတ်ပုံများသည် မူလပြသထားသည့်အတိုင်း ထားရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် အောင်သူရ၏ အာရုံစူးစိုက်မှုကို စွဲဆောင်စေကာ အသက်နှင့် လိုက်ဖက်သည့် အရည်အသွေးကို ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ == သရုပ်‌ဆောင်များ == * သီရိ ၏ ဖခင် အောင်သူရ အဖြစ် နိုင်းနိုင်း * သီရီ၏မိခင် မေနှင်းအဖြစ် [[ဝတ်မှုံရွှေရည်|ဝတ်မှုန်ရွှေရည်]] * ဓာတ်ပုံဆရာ အဖြစ် ‌ေဒါင်း * သီရိ (ကလေးသရုပ်ဆောင်) အဖြစ် ပြည့်ပြည့ * သီတာ (ကလေးသရုပ်ဆောင်) အဖြစ် တုန်တုန် * ထွန်းမြ (ကလေးသရုပ်ဆောင်) အဖြစ် သုတ * ကျော်ဇော် (ကလေးသရုပ်ဆောင်) အဖြစ် အောင်ခန့်ပိုင် * နတ်ကတော် အဖြစ် ဦးလှအေး * သီဟ အဖြစ် ဇွဲနန္ဒာ * ဦးနန်ဒိယ အဖြစ် တာတာလေး * သီရီ (ကျောင်းဆရာမ) အဖြစ် စိုးမိုးကြည် == ထုတ်လုပ်မှု့ == ဤဇာတ်ကားကို ဘန်ကောက်ကနေ မန္တလေးအထိ ရိုက်ကူးထားသည့် ထိုင်းဒါရိုက်တာ Chachai က ရိုက်ကူးထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ပြင်ပ နိုင်ငံပေါင်း ၁၃ နိုင်ငံတွင် ပြသခဲ့သည်။ ထိုင်း၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဂျပန်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဟောင်ကောင်၊ မလေးရှား၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဘရူနိုင်း၊ ဗီယက်နမ်၊ လာအိုနှင့် အိန္ဒိယ နိုင်ငံတို့တွင်ပြသခဲ့သည်။ == ဆုများနှင့် ဆန်ကာတင်စာရင်းများ == {| class="wikitable" |- ! ခုနစ် !! ဆုများ !! အမျိုးအစား !! ဆန်ကာတင် !! ရလဒ် |- | scope="row" rowspan="9"|2019 | scope="row" rowspan="6"|Asian Academy Creative Awards (Regional) | Best Feature Film | The Only Mom | {{Won}} |- | Best Direction | Chartchai Ketnust | {{Won}} |- | Best Actress in a Leading Role | [[ဝတ်မှုန်ရွှေရည်]] | {{Won}} |- | Best Actress in a Supporting Role | ပြည့်ပြည့် | {{Won}} |- | Best Cinematography | Teerawat Rujenatham | {{Won}} |- | Best Theme Song | "Until we meet again" Khin Poe Panchi | {{Won}} |- | scope="row" rowspan="2"|Asian Academy Creative Awards (Grand Final) | Best Actress in a leading Role |[[ဝတ်မှုန်ရွှေရည်]] |{{Nominated}} |- |Best Actress in a Supporting Role |ပြည့်ပြည့် |{{Won}} |- |မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အကယ်ဒမီထူးချွန်ဆု |အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးဆု |[[ဝတ်မှုန်ရွှေရည်]] |{{Nominated}} |} == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[နက်ဖလစ်|Netflix]] ပေါ်ရှိ [https://www.netflix.com/th-en/title/81699091 လိပ်ပြာစံအိမ်]{{Dead link|date=October 2025 }} * iQIYI ပေါ်ရှိ [https://www.iq.com/play/the-only-mom-2019-1t6svwet3yo?lang=en_us လိပ်ပြာစံအိမ်] * Flixi ပေါ်ရှိ [https://web.archive.org/web/20240710051724/https://flixi.com/movies/the-only-mom လိပ်ပြာစံအိမ်] * {{IMDb title|tt10309670}} * {{Facebook|254563891954840}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၉ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ]] 1ypj4tpfj4bcq7sysfbg4fsbrdkk0kt 0 281767 1062800 1029200 2026-11-10T12:53:48Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062800 wikitext text/x-wiki ​'''ဒေးဗစ် အားနော့''' (David Arnott, ၁၉၄၇–၂၀၂၀) သည် ဗြိတိန်နိုင်ငံသား လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူတဦး ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း၊ နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများကို ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ဒီဂျစ်တယ် မော်ကွန်းတိုက် Online Burma/Myanmar Library (OBL) အဖြစ် တည်ထောင်ပေးခဲ့သူဟု လူသိများသည်။<ref>{{Cite news |last=Archer |first=Colin |date=2020-12-28 |title=David Arnott obituary |url=https://www.theguardian.com/world/2020/dec/28/david-arnott-obituary |access-date=2026-03-14 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ==​ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး== ​၁၉၄၇ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်တွင် [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]]၊ ယော့ရှိုင်းယားနယ် အနောက်ပိုင်း၊ ဂျူးစဘျူရီ (Dewsbury) မြို့၌ မွေးသည်။ ဝိတ်ဖီးသဒ္ဒါသင်ကျောင်း (Wakefield Grammar School)၊ ရီးဒင်း တက္ကသိုလ် (Reading University) တို့တွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ==နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေးလှုပ်ရှားမှု== ၁၉၆၀-၇၀ ကာလများတွင် ဆိုဗီယက်လိုလားသူအဖြစ် လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး နျူကလီးယားဖျက်သိမ်းရေးလှုပ်ရှားမှု (Campaign for Nuclear Disarmament) တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ နောက် စပိန်နိုင်ငံ၊ အဘီဇာကျွန်း (Ibiza) တွင် တဦးတည်းနေထိုင်ရင်း ဗုဒ္ဓဘာသာကို စလေ့လာသည်။ တိဘက်အရေးကို နိုင်ငံတကာ သိရှိအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဒလိုင်းလားမားမှတဆင့် ဘာမင်ဂန်မြို့၊ ဓမ္မဝိဟာရကျောင်းရှိ ဥူးသုဇာတဓမ္မနှင့် သိကျွမ်းသည်။ ယင်းနောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိမ့်ကျနေသော လူမှုစီးပွားအခြေအနေကို နိုင်ငံတကာမှ သိရှိလာစေရန် ၁၉၈၇ ခု၊ ဇူလိုင်လတွင် ဗမာ့ငြိမ်းချမ်းရေးဖောင်ဒေးရှင်းကို ဆရာတော်နှင့်အတူ ပူးတွဲတည်ထောင်သည်။ ၁၉၉၁-၉၆ ကာလ၌ ကုလသမဂ္ဂတွင် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများ ပြုစုပေးရသော အကြံပေးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ကာ အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူးယောက်မြို့တွင်လည်းကောင်း၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဂျီနီဗာမြို့တွင်လည်းကောင်း နေခဲ့သည်။ အလုပ်စာချုပ်ပြည့်သည်နောက် ထိုင်းနိုင်ငံ [[မဲဆောက်မြို့]]တွင် အခြေချသည်။ ၂၀၀၁ ခုတွင် အွန်လိုင်းဗမာ့စာကြည့်တိုက် (Online Burma Library) ကို ထူထောင်၏။ စာကြည့်တိုက်မှူးနှင့် ဖတ်ညွှန်းသွင်းသူများမှာ အခမဲ့ကူညီသူများ ဖြစ်သည်။ ဥရောပရှိ အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းတချို့ထံမှ ထောက်ပံ့ကြေး အနည်းငယ်ရသော်လည်း ကာလအများစုမှာ သူ၏ အိုစာမင်းစာနှင့် မိတ်ဆွေများ၏ လှူစာကမ်းစာတို့ဖြင့် စာကြည့်တိုက်ကို အသက်ဆက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်း အထောက်အထားများကို ဆက်လက်စုဆောင်းသည်မှာ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=volunteer |date=2020-12-28 |title=David Arnott, co-founder of Burma Campaign UK, dies - the Guardian |url=https://burmacampaign.org.uk/david-arnott-co-founder-of-burma-campaign-uk-dies-the-guardian/ |access-date=2026-03-14 |website=Burma Campaign UK |language=en-GB |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219145716/https://burmacampaign.org.uk/david-arnott-co-founder-of-burma-campaign-uk-dies-the-guardian/ |archive-date=19 December 2025 |url-status=dead }}</ref> ==ဘဝနိဂုံး== ၂၀၂၀ ပြည့်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ မဲဆောက်မြို့၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူ တည်ထောင်ခဲ့သော အွန်လိုင်းစာကြည့်တိုက်သည် မြန်မာ့အရေးလေ့လာသူများအတွက် အရေးပါသော အရင်းအမြစ်တခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိ‌နေသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} 95mifc4qy64u71wms96kwcmp441qnj4 0 282797 1062912 1061636 2026-11-11T04:56:38Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062912 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name=သန်းထိုက် |birth_place=မြန်မာနိုင်ငံ |allegiance={{Flag|Myanmar}} |branch={{army|Myanmar}} |military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ် |military_data1=ကြည်း - ၂၈၁၄၆ |honorific prefix=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး | office = [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] | term_start = အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ | term_end = | predecessor = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] | successor = |office1=စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် (ကြည်း) |predecessor1= ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] |successor1 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ကိုထိုက်]] |office2=[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး |predecessor2=ဗိုလ်ချုပ်ဖြိုးသန့် |leader1=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] |termstart1=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ |termend2=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ |termstart2=၂၀၂၂}} ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး '''သန်းထိုက်''' (BC - 28146) သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]မှ အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် တပ်မတော် ၏ ၉ ဦးမြောက် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] ဖြစ်သည်။ သူသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အမှတ်စဉ် (၃၈) မှ ကျောင်းဆင်းသည်။ယင်းမတိုင်မီက [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] ၏ စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်အဖြစ်<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2025-09-10 |title=နိုင်ငံ(၄)နိုင်ငံမှ တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်များနှင့်ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းထိုက်တွေ့ဆုံ‎ |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%81%84%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99/ |access-date=2026-03-13 |website=Popular |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20251011193133/https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%81%84%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99/ |archive-date=11 October 2025 |url-status=dead}}</ref> တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းထိုက်သည် [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] (နမခ) တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်မထမ်းဆောင်မီ ကာလများတွင် ကလေးမြို့နယ်၌ [[အမှတ်(၁၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ် (၁၀) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်]]တွင် တပ်မမှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ <ref name=":03">{{Cite web |title=Junta appoints new head of northwestern command |url=https://myanmar-now.org/en/news/junta-appoints-new-head-of-northwestern-command |access-date=2023-02-18 |website=Myanmar NOW |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ယခင်တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်ဖြိုးသန့် နေရာ၌ အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2022-01-08 |title=စစ်ကိုင်း PDF တွေကို တိုက်ဖို့ နမခတိုင်းမှူးသစ် ခန့် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/01/08/248784.html |access-date=2026-03-13 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ၎င်း၏ တာဝန်ယူမှုကာလအတွင်း [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်း၌ တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးများနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတကာ၏ ဝေဖန်မှုများရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-01-10 |title=Senior Myanmar Military Official Replaced in Surprise Move |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/senior-myanmar-military-official-replaced-in-surprise-move.html |access-date=2023-03-29 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-03-28 |title=Myanmar military's might fails to crush decades-old resistance |url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Asia-Insight/Myanmar-military-s-might-fails-to-crush-decades-old-resistance |access-date=2023-03-29 |website=Nikkei Asia |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=0001-11-30 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း လူသတ်ခေါင်းဖြတ်မှုများကို ဦးဆောင်နေသူ ဗိုလ်ချုပ်သန်းထိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/14197/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း တပ်မတော်၏ ရာထူးအပြောင်းအလဲများအရ [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] အဖြစ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]အား ပြောင်းလဲခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ နေရာဖြစ်သော [[စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် (ကြည်း)]] ရာထူးအတွက် ဗိုလ်ချုပ်သန်းထိုက်အား ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ကာ အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-18 |title=ညှိကွပ်အပါအဝင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c89x0414ge0o |access-date=2026-03-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တပ်မတော် ၏ ၉ ဦးမြောက် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-10-12 |title=အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ် အားကောင်းလာနေအပူချိန်ပိုတိုးလာနိုင်- ၁၂ ရက် အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cr9dzexd218yt |access-date=2026-10-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှု == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) က ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းထိုက်အား ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-11-08 |title=COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2022/2177 of 8 November 2022 implementing Regulation (EU) No 401/2013 concerning restrictive measures in view of the situation in Myanmar/Burma |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32022R2177&from=EN |website=Official Journal of the European Union}}</ref> အကြောင်းရင်းမှာ ၎င်းကွပ်ကဲသည့် တပ်ဖွဲ့များက [[လက်ယက်ကုန်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ယက်ကုန်းရွာ]] အပါအဝင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ကျူးလွန်ခြင်း၊ နေအိမ်ပေါင်း ၂၀,၀၀၀ ခန့်ကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်းတို့တွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ကနေဒါအစိုးရကလည်း ၎င်းအား ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Canada |first=Global Affairs |date=2023-01-31 |title=Backgrounder – Additional sanctions for Myanmar |url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2023/01/backgrounder--additional-sanctions.html |access-date=2023-02-18 |website=www.canada.ca |archive-url=https://web.archive.org/web/20260512024820/https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2023/01/backgrounder--additional-sanctions.html |archive-date=12 May 2026 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Than Hteik |url=https://www.opensanctions.org/entities/ca-sema-2-92-mm-than-hteik/ |access-date=2023-02-18 |website=[[opensanctions.org]] |language=en }}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၌ စစ်ဆင်ရေးများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ဒေသခံများ၏ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{Cite web |last= |first= |date=2023-03-22 |title=The man behind the Myanmar junta’s campaign of terror in Sagaing |url=https://myanmar-now.org/en/news/the-man-behind-the-myanmar-juntas-campaign-of-terror-in-sagaing/ |access-date=2023-03-29 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref>ထို့ပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်ရွာ လူသတ်မှု]]တွင်လည်း ၎င်း၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ တပ်မ (၉၉) လက်အောက်ခံတပ်ဖွဲ့များ ပါဝင်ပတ်သက်သည်ဟု သတင်းများတွင် ဖော်ပြခံရသည်။<ref name=":8">{{Cite web |date=2023-03-03 |title=တာတိုင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/64841876 |access-date=2023-03-11 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဆက်လက် ဖတ်ရှုရန် == * [[လက်ယက်ကုန်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] * [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] 5b5jsadtr4fkyvkebxmkyi7e9lwwqho 0 283304 1062852 1062140 2026-11-10T16:09:51Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062852 wikitext text/x-wiki [[File:Aung Sang Suu Kyi at 21st Century Panglong (VOA).jpg|thumb|right|ညီလာခံ အဖွင့်မိန့်ခွန်း ပြောကြားနေသော [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]] [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]]] '''ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ - (၂၁) ရာစု ပင်လုံ''' ({{langx|en|The Union Peace Conference – 21st Century Panglong}}) သည် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ ပထမအကြိမ် အစည်းအဝေးကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့မှ စက်တင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့အထိ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]ရှိ မြန်မာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်းဗဟိုဌာန ၂ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ နောက်ဆက်တွဲ အစည်းအဝေး သုံးကြိမ်ကို ၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ နှင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လတို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။<ref name="Xinhua-2020">{{Cite news |agency=Xinhua |title=Myanmar's Panglong peace conference concludes with signing Union Accord III |date=21 August 2020 |url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-08/21/c_139307577.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20200826193050/http://www.xinhuanet.com/english/2020-08/21/c_139307577.htm |archive-date=26 August 2020 |url-status=dead}}</ref> ပထမအကြိမ် [[ပင်လုံညီလာခံ]]ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် [[ဗြိတိသျှဘားမား|ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ပင်လုံမြို့|ပင်လုံ]]ဒေသ၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များအကြား ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.rfa.org/english/news/myanmar/myanmars-panglong-peace-conference-to-include-all-armed-ethnic-groups-07052016152026.html|title=Myanmar's Panglong Peace Conference to Include All Armed Ethnic Groups}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လအထိ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း]] ၁၀ ဖွဲ့သည် [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်]] (NCA) တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref name="Xinhua-2020" /> ညီလာခံ ပထမအကြိမ် အစည်းအဝေးသို့ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ၁၈ ဖွဲ့ တက်ရောက်ခဲ့သော်လည်း၊ [[တပ်မတော်]]နှင့် လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားနေသည့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ သုံးဖွဲ့ဖြစ်သော ([[အာရက္ခတပ်တော်|ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]) တို့မှာ တက်ရောက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news|last=Hookway |first=James |title=Myanmar Peace Talks Seek to Defy Weight of History |date=28 August 2016 |newspaper=The Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/myanmar-peace-talks-seek-to-defy-weight-of-history-1472420156 |access-date=26 August 2020 |url-access=subscription }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]] [[ဘန်ကီမွန်း]]သည်လည်း ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်]]သည် လေ့လာသူအဆင့်သာ ခွင့်ပြုသည်ဟု ဆိုကာ ညီလာခံမှ စောစီးစွာ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |script-title=my:တန်းတူညီမျှမရှိသည့်အတွက် 'ဝ'ကိုယ်စားလှယ်များ ၂၁ ရာစုပင်လုံညီလာခံမှ ထွက်ခွာ |trans-title=Wa delegates leave 21st century Panglong conference due to inequality |language=my |publisher=DVB Multimedia Group |date=1 September 2016 |url=http://burmese.dvb.no/archives/166520 |access-date=26 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220507155643/http://burmese.dvb.no/archives/166520 |archive-date=7 May 2022 |url-status=dead }}</ref> အစိုးရအနေဖြင့် အမြဲတမ်း အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်များ ဖော်ဆောင်နိုင်သည်အထိ ညီလာခံ အစည်းအဝေးများကို ခြောက်လတစ်ကြိမ် ကျင်းပရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ မူလက NCA လက်မှတ်ရေးထိုးထားသူများသာ တက်ရောက်ခွင့်ပြုရန် ဖြစ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ထိုကန့်သတ်ချက်ကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |agency=[[Agence France-Presse|Agence France-Presse (AFP)]] |date=2 September 2016 |title=Myanmar peace summit ends with long road ahead |url=https://www.yahoo.com/news/myanmar-peace-summit-ends-long-road-ahead-084102914.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160904191901/https://www.yahoo.com/news/myanmar-peace-summit-ends-long-road-ahead-084102914.html |archive-date=4 September 2016 |url-status=dead }}</ref> မူလ အစီအစဉ်မှာ အကောင်းမြင်လွန်းခဲ့ပြီး ဒုတိယအကြိမ် အစည်းအဝေးကို ၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလအထိ မကျင်းပနိုင်ခဲ့ပေ။<ref>{{Cite news|script-title=my:၂၁ ရာစုပင်လုံညီလာခံ တက်ရောက်လာသည့် ခေါင်းဆောင်များ |trans-title=Leaders attending the 21st Century Panglong Conference |date=24 May 2017 |language=my |publisher=DVB Multimedia Group |url=http://burmese.dvb.no/archives/208447 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170604053228/http://burmese.dvb.no/archives/208447 |archive-date=4 June 2017 |url-status=live }}</ref> ညီလာခံ ပထမအကြိမ် အစည်းအဝေးကို [[တပ်မတော်]]မှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]]၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့မှ ဦး[[တင်မျိုးဝင်း]]၊ [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်]]မှ [[ရှီလာနန်တောင်]]၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) မှ ခွန်မြင့်ထွန်း နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများမှ ဦးမြင့်စိုး တို့က သဘာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များက "တရားမျှတမှု၊ တန်းတူညီမျှမှု၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် နှင့် တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများ၏ လူမျိုးရေး၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံရေးအခွင့်အရေးများကို အာမခံချက်ပေးသော" ဖက်ဒရယ်စနစ်တစ်ခုကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://issuu.com/myanmarnewspaper/docs/4_sept_16_gnlm|title=21 Century Panglong Conference concluded successfully}}</ref><ref>{{Cite web|script-title=my:၂၁ရာစုပင်လုံညီလာခံ စာတမ်းများ |trans-title=21st Century Panglong Conference Papers |language=my |url=https://my.pcloud.com/publink/show?code=kZYceWZ65wCScfRpVbUHnsQHu5f8VhTnkd7 }}{{dead link|date=March 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရ|မြန်မာအစိုးရ]]သည် ၎င်းတို့၏ "အမျိုးသားပြန်လည်ရင်ကြားစေ့ရေးနှင့် ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ် ခုနစ်ရပ်" ကို ကြေညာခဲ့သည်။ ရည်မှန်းချက်များမှာ # နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးမှုဆိုင်ရာ မူဘောင်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် # နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးမှုဆိုင်ရာ မူဘောင်ကို ပြင်ဆင်ရန် # ပြင်ဆင်ချက်နှင့် အတည်ပြုထားသော နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးမှု မူဘောင်နှင့်အညီ ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ - ၂၁ ရာစု ပင်လုံကို ကျင်းပရန် # ၂၁ ရာစု ပင်လုံညီလာခံ၏ ရလဒ်များအပေါ် အခြေခံ၍ ပြည်ထောင်စုသဘောတူညီချက် - ၂၁ ရာစု ပင်လုံညီလာခံ သဘောတူညီချက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးရန် # ပြည်ထောင်စုသဘောတူညီချက်နှင့်အညီ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန်နှင့် ပြင်ဆင်ထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြုရန် # ပြင်ဆင်အတည်ပြုထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို ကျင်းပရန် # ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များနှင့်အညီ ဒီမိုကရေစီ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ရန်<ref>{{Cite news |title=The government's roadmap for national reconciliation and union peace |publisher=Global News Light Of Myanmar |url=https://issuu.com/myanmarnewspaper/docs/16_oct_16_gnlm |access-date=17 October 2016 |archive-date=18 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214126/https://issuu.com/myanmarnewspaper/docs/16_oct_16_gnlm |url-status=dead }}</ref> တို့ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသမိုင်း]] 1aqf8sqq5qqc8rjl3u49zic2ahkbrwk 3 284679 1062966 1061941 2026-11-11T10:07:32Z Counterstrike1 141906 /* ဆောင်းပါးရေးသားခြင်း အကြုံပြုချက် */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1062966 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Counterstrike1 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၄၅၊ ၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == ဆောင်းပါးရေးသားခြင်း အကြုံပြုချက် == ဘရို မြန်မာဝီကီမှာ ဘာသာပြန် ဆောင်းပါး ရေးရင် Ai ကို အမှီသဟဲ ပြုပြီး ဆောင်းပါးရေးတာက ပြဿနာတော့မရှိပါဘူး။ သို့သော် Ai က တစ်ခါတစ်ရံအမှားအယွင်း များစွာကို ရေးပေးတက်တယ်။ အကြံပြုချင်တာက Ai နဲ့ ကိုယ်ရေးချင်တဲ့ဆောင်းပါးကို မူကြမ်းအနေနဲ့ ရေးပြီးမှ အချောသတ် ဖတ်လို့ ကောင်းမဲ့ မြန်စာစာ သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံ ကို အချောသတ် ပြန်လည်ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ပြီးမှ မြန်မာဝီကီပေါ် တင်ပေးပါ။ ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်ပေးတဲ့နေရာမှာ မြန်မာဝေါဟာရ အမည် မရှိခဲ့လျှင် English မှ မြန်မာကို အသံထွက်အနီးစပ်ဆုံး ဘာသာပြန်ပြီးရေးပေးပါ။ ကိုးကားချက်ကိုလည်း ထည့်ပေးပါ ။ မြန်မာစာစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံ မှန်မှန်ကန်ကန်လေးရေးပေးပါ ။ လက်ရှိ မြန်မာဝီကီမှာဘာသာပြန်ဆောင်းပါး ပြင်ဆင်ရမဲ့ဆောင်းပါးတွေ့ အများကြီးရှိနေတာကြောင့် အဲဒီဆောင်းပါးတွေကို ပြင်ဆင်ရမှာလည်းရှိသေးတယ်။ ထို့ ကြောင့် မြန်မာဝီကီ အပေါ် မရေးခင်ထဲက သေသေချာချာလေး အကောင်းမွန်ဆုံးဖြစ်အောင်ရေးသွားရင် အဆင်ပြေတယ်ဗျာ။ လိုအပ်တာရှိရင်လည်းအားလုံးက ဖြည့်စွက်ပြင်ပေးမှာပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Kyaw Myo Aung|Kyaw Myo Aung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kyaw Myo Aung|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၅၊ ၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) :thanks for the help. i use google translate and recopy all sentence. thanks for the help and im a teenager. [[အသုံးပြုသူ:Counterstrike1|Counterstrike1]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Counterstrike1|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၇၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) gv10ut529phy8oy6svcnaca1wefh2nk 0 287446 1062858 1055996 2026-11-10T18:08:29Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062858 wikitext text/x-wiki {{Rough translation}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox beverage|name=Baikal|image=Baikal 1977.jpg|caption=A bottle of Baikal 1977 sold in [[Finland]]|type=Non-alcoholic [[beverage]], [[Soft drink|Carbonated drink]]|abv=|proof=|manufacturer=Chernogolovka|distributor=|origin=[[Soviet Union]] (1973)<br> [[Russia]] (today)|introduced=1973–present|discontinued=|colour=Dark brown/red|flavour=Sweet-spicy|ingredients=extracts and oils of [[Medicinal plants|medicinal herbs]] and plants - black tea extract, eleutherococcus, lemon, cardamom and eucalyptus|variants=Baikal 1977, Baikal Cherry|related=|website=}}'''ဘိုင်ကယ်''' ( [[ရုရှားဘာသာစကား|ရုရှား]] : [[wiktionary:Байкал#Russian|Байкал]] ) သည် အညိုရင့်ရောင်ရှိသော ဆိုဗီယက် အရက်မပါသော အဖျော် ယမကာ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး [[ကိုကာကိုလာ]] အစား တီထွင်ထုတ်လုပ်ထားသည်။ အဖျော်ယမကာ၏ အခြေခံမှာ ရေဖြစ်သော်လည်း သဘာဝဆေးဖက်ဝင်အပင်များ၊ [[သကြား]] ၊ စစ်ထရစ်အက်ဆစ် နှင့် [[ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်|ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်]] တို့မှ ထုတ်ယူထားသော ပစ္စည်းများလည်း ပါဝင်သည်။ အသုံးပြုသော သဘာဝဆေးဖက်ဝင်အပင်များနှင့် ထုတ်ယူထားသောပစ္စည်းများတွင် black tea ထုတ်ယူမှု၊ Siberian ginseng ၊ ဖာလာဆီ ၊ ယူကလစ်ပ်တပ်စ်ဆီ ၊ [[ရှောက်ပင်|သံပရာဆီ]] ၊ <ref name="LA Weekly">{{Cite news |last=Thurman |first=Jim |date=27 August 2020 |title=The Wild World of Russian Sodas |url=https://www.laweekly.com/the-wild-world-of-russian-sodas/ |work=[[LA Weekly]]}}</ref> liquorice ၊ St. John's wort <ref>{{Cite web |title=Baikal |url=https://aqualife.ru/en/catalog/limonady-napitki/baikal/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190810065308/https://aqualife.ru/en/catalog/limonady-napitki/baikal/ |archive-date=10 August 2019 |access-date=10 August 2019 |publisher=Aqualife}}</ref> နှင့် laurel တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web |date=28 December 2018 |title=Chernogolovka / Черноголовка |url=https://popkult.org/chernogolovka/ |access-date=10 August 2019 |website=Popkult}}</ref> == သမိုင်း == ဘိုင်ကယ်၏ ထုတ်လုပ်မှုသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ|ဆိုဗီယက်၏]] [[ကိုကာကိုလာ]] အစား အစားထိုးအဖြစ် တီထွင်ခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်းဆိုဒါကုမ္ပဏီများသည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတွင် ထိုအချိန်က လုပ်ငန်းလည်ပတ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤအဖျော်ယမကာကို ၁၉၈၀ မော်စကိုနွေရာသီအိုလံပစ်ကို မျှော်မှန်း၍ တီထွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထိုနွေရာသီအိုလံပစ်၏ တရားဝင်အဖျော်ယမကာဖြစ်လာရန် ရည်မှန်းချက်ကို အောင်မြင်စွာရောက်ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Напиток Байкал 1977, 0,9л. ПЭТ |url=https://aqualife.ru/catalog/product/napitok-baykal-1977-0-9l-pet/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612141237/https://aqualife.ru/catalog/product/napitok-baykal-1977-0-9l-pet/ |archive-date=12 June 2021 |access-date=27 August 2020 |website=Aqualife}}</ref> ဤအဖျော်ယမကာ [[ဘိုင်ကယ်အိုင်|ကို ဘိုင်ကယ်ရေကန်]] <ref>{{Cite book |last=Morales |first=Bonnie Frumkin |date=2017 |title=Kachka: A Return to Russian Cooking |url=https://books.google.com/books?id=wE0eDgAAQBAJ&dq=baikal+drink&pg=PT375 |last2=Prichep |first2=Deena |publisher=Flatiron Books |isbn=978-1-250-08920-5 |page=364 |language=en}}</ref> ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးခဲ့ပြီး သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှုနှင့် ထူးခြားသောသဘာဝ၏ သင်္ကေတအဖြစ် မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Baikal 1.5L Che Group Oy |url=https://www.chegroup.fi/tuote/baikal/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806223747/https://www.chegroup.fi/tuote/baikal/ |archive-date=6 August 2020 |access-date=27 August 2020 |website=Che Group Oy}}</ref> ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် [[ပက်စီ|ပက်စီကို]] လာသည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတွင် ထုတ်လုပ်ပြီးနောက် ဘိုင်ကယ်၏ ဖော်မြူလာကို ပြန်လည်ဒီဇိုင်းထုတ်ခဲ့သည်။ <ref name="LA Weekly"/> <ref>{{Cite journal |last=Zykov |first=N |date=1973 |title=Квас, ситро и "пепси-кола" |url=http://www.ateismy.net/index.php/2012-09-22-15-33-38/1659-q-q116 |url-status=dead |journal=[[Nauka i Zhizn]] |volume=8 |pages=30–32 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016051855/http://www.ateismy.net/index.php/2012-09-22-15-33-38/1659-q-q116 |archive-date=2018-10-16 |access-date=2018-08-02}}</ref> "Baikal" သောက်စရာအတွက် ချက်နည်းတွင် အောက်ပါဖွဲ့စည်းပုံရှိသည်- ပြုပြင်ထားသော သောက်ရေ၊ အဖြူရောင် ပုံဆောင်ခဲသကြား၊ စစ်ထရစ်အက်ဆစ် (အက်စစ်ဓာတ်ထိန်းညှိပေးသည့်အရာ)၊ သဘာဝရနံ့ပစ္စည်းများ- ဆေးဖက်ဝင်အပင်အရသာ၊ ၎င်းတွင် ထုတ်ယူထားသော အရည်များ ပါဝင်သည်- ဆေးဖက်ဝင်အပင်များမှ ထုတ်ယူထားသော အရည်များ- sage၊ wormwood (Artemisia absinthium)၊ angelica အမြစ်၊ gentian၊ cardamom၊ hop ဆီ၊ eucalyptus ဆီ၊ bay leaf ဆီ၊ သဘာဝပန်းသီးအရသာ၊ elderflower ထုတ်ယူမှု၊ licorice အမြစ်ထုတ်ယူမှု၊ ဝိုင်တဆေးပေါင်းခံရည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် [[မော်စကိုမြို့|မော်စကို]] တွင် ဘိုင်ကယ်ကို ရှာရန် မဖြစ်နိုင်သလောက်ပင်။ သို့သော် [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့|စိန့်ပီတာစဘတ်]] တွင် "ပိုလပ်စထရိုဗို" စက်ရုံမှ အဖျော်ယမကာ ထုတ်လုပ်မှုကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ဝီကီပီးဒီးယား:ကိုးကားချက် လိုအပ်သည်|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2023)">ကိုးကားချက် လိုအပ်သည်</span>]]'' &#x5D;</sup> == ယနေ့ ဘိုင်ကယ် == ဘိုင်ကယ် ဖော်မြူလာအပေါ် မူပိုင်ခွင့်များကို ရုရှားအစိုးရ၏ {{Interlanguage link|Institute of Brewing, Drink and Wine Research|ru|Магарач_(институт)}} ပိုင်ဆိုင်သည်။ သည် Baikal ထုတ်လုပ်ခွင့်လိုင်စင်ကို ခွင့်ပြုထားသည်။ လက်ရှိတွင် ဖော်မြူလာကို [[ပက်စီ|Pepsi]] ၊ Dohler နှင့် Ost-Aqua အပါအဝင် အခြားကုမ္ပဏီငယ်များသို့ လိုင်စင်ခွင့်ပြုထားသည်။ အဆိုပါအင်စတီကျုသည် ကယ်လိုရီနည်းပြီး ဆီးချိုရောဂါနှင့် သင့်လျော်သော Baikal အချိုရည်များအတွက် ဖော်မြူလာအသစ်များကို တီထွင်နေပါသည်။ <ref>{{Cite web |title=Об институт филиал ФГБНУ "Федеральный научный центр пищевых систем им. В.М. Горбатова" РАН |url=http://www.vniinapitkov.ru/old/about/index.php?sphrase_id=7095 |access-date=27 August 2020 |website=Всероссийский научно-исследовательский институт пивоваренной, безалкогольной и винодельческой промышленности – филиал ФГБНУ «Федеральный научный центр пищевых систем им. В.М. Горбатова» РАН |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209005634/http://www.vniinapitkov.ru/old/about/index.php?sphrase_id=7095 |archive-date=9 December 2024 |url-status=dead }}</ref> ရုရှားနိုင်ငံအတွင်းနှင့် ပြည်ပတွင် Baikal အမည်ဖြင့် ရောင်းချသော ယေဘုယျကာဗွန်နိတ်အချိုရည်များစွာရှိပြီး ၎င်းတို့ကို ကုမ္ပဏီအမျိုးမျိုးမှ ထုတ်လုပ်ကြသည် - ဥပမာအားဖြင့် ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ SLCO GmbH (Siberia Group)။ မူရင်း Baikal အချိုရည်မှ လှုံ့ဆော်မှုရရှိသော ထိုကဲ့သို့သော အချိုရည်အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုမှာ [[Wostok (drink)|WOSTOK]] (ရုရှားဘာသာဖြင့် 'အရှေ့' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ) ဖြစ်ပြီး မော်စကိုတွင် နှစ်နှစ်ဆယ်နီးပါး နေထိုင်ခဲ့သော ဒတ်ချ်ဓာတ်ပုံဆရာတစ်ဦးက ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Wostok Dossier / Wostok |url=https://www.wostok-limonade.de/en/wostok-dossier/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427203910/https://www.wostok-limonade.de/en/wostok-dossier/ |archive-date=27 April 2022 |access-date=27 August 2020 |website=Wostok}}</ref> Wostok ၏ Tannenwald အရသာသည် မူရင်း ၁၉၇၃ ချက်နည်းကို အခြေခံထားသည်ဟု ဆိုထားသည်။ <ref>{{Cite web |title=Tannenwald / Wostok |url=https://www.wostok-limonade.de/en/wostok-lemonades/tannenwald/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112023148/https://www.wostok-limonade.de/en/wostok-lemonades/tannenwald/ |archive-date=12 November 2020 |access-date=27 August 2020 |website=Wostok}}</ref> Rospatent သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ Baikal ဟူသော ပေါင်းစပ်သတ်မှတ်ချက်ကို Irkutsk ရှိ Baikal LLC အမည်ဖြင့် Nice Classification "အရက်မပါသော ကာဗွန်နိတ်အဖျော်ယမကာများ" ၏ အတန်းအစား ၃၂ ရှိ ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းတွင် လူသိများသော ကုန်အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Общеизвестные в Российской Федерации товарные знаки №212 |url=https://www1.fips.ru/registers-doc-view/fips_servlet?DB=WKTM&DocNumber=212&TypeFile=html |access-date=2022-01-24 |website=www1.fips.ru |archive-date=24 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124161231/https://www1.fips.ru/registers-doc-view/fips_servlet?DB=WKTM&DocNumber=212&TypeFile=html |url-status=dead }}</ref> === အကွာလိုက်ဖ် === လက်ရှိတွင် "BAIKAL" ဟူသော စကားလုံးအပါအဝင် ပေါင်းစပ်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် အမှတ်အသားပြုထားသော အရက်မပါသော ကာဗွန်နိတ်အဖျော်ယမကာများကို စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး ပုလင်းသွတ်ခြင်းကို LLC "PK" AQUALIFE " လုပ်ငန်းတွင် လိုင်စင်သဘောတူညီချက်အပေါ် အခြေခံ၍ ဆောင်ရွက်ပါသည်။ <ref>{{Cite web |title=Байкал - Черноголовка — производитель напитков, снеков и кондитерских изделий в России |url=https://chernogolovka.com/natural/baikal/ |access-date=2022-01-24 |website=chernogolovka.com |language=ru |archive-date=24 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124171247/https://chernogolovka.com/natural/baikal/ |url-status=dead }}</ref> OOO PK Aqualife သည် လက်ရှိတွင် Baikal အချိုရည်၏ ဗားရှင်းများစွာကို ထုတ်လုပ်နေပြီး၊ အသစ်ပြင်ဆင်ထားသော ချက်ပြုတ်နည်းများ၏ အမှတ်တံဆိပ်များစွာနှင့် ၁၉၇၇ ခုနှစ်၏ မူရင်းဖော်မြူလာနှစ်မျိုးလုံးဖြင့်လည်း ထုတ်လုပ်ပါသည်။ ဆိုဒါ၏ မူရင်းချက်ပြုတ်နည်းကို "Baikal 1977" ကုန်အမှတ်တံဆိပ်အောက်တွင် ရောင်းချပြီး ချက်ပြုတ်နည်းအသစ်ကို "Baikal" အဖြစ်သာ ရောင်းချပါသည်။ ကုမ္ပဏီသည် ၁၉၇၇ ခုနှစ်၏ မူရင်းချက်ပြုတ်နည်းကို အခြေခံထားသည့် vanilla နှင့် low calorie ကဲ့သို့သော ဗားရှင်းအသစ်များစွာကိုလည်း ထုတ်လုပ်ပါသည်။ <ref>{{Cite web |title=Купить лимонад Байкал в Москве по низкой цене - Аквалайф |url=https://aqualife.ru/catalog/limonady-napitki/limonady/baykal/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424231456/https://aqualife.ru/catalog/limonady-napitki/limonady/baykal/ |archive-date=24 April 2021 |access-date=27 August 2020 |website=Аквалайф}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် Coca-Cola သည် Fanta ၏ပြိုင်ဘက် [[Fantola]] အတွက် Aqualife ကိုတရားစွဲဆိုခဲ့ကြောင်း ရုရှားသတင်းစာ Kommersant ၏ အဆိုအရ သိရသည်။ <ref>{{Cite web |last=RR |date=11 November 2021 |title=Coca-Cola decided to sue the Russian competitor – Russian Reality |url=https://rusreality.com/2021/11/11/coca-cola-decided-to-sue-the-russian-competitor/ |access-date=2022-03-08 |archive-date=8 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308120539/https://rusreality.com/2021/11/11/coca-cola-decided-to-sue-the-russian-competitor/ |url-status=dead }}</ref> WOSTOK ထုတ်ကုန်လိုင်းကို WOSTOK - Baikal Getränke GmbH မှ ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ထုတ်လုပ်ပြီး ရရှိနိုင်ပါသည်။ <ref>{{Cite web |title=Wostok-Dossier / Wostok |url=https://www.wostok-limonade.de/de/wostok-dossier/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205201804/https://www.wostok-limonade.de/de/wostok-dossier/ |archive-date=2023-02-05 |access-date=2023-02-05 |website=Wostok |language=de}}</ref> === ယူကရိန်း === ထုတ်လုပ်သူအများအပြားသည် ယူကရိန်းတွင် «Байкал» ကုန်အမှတ်တံဆိပ်အောက်တွင် Baikal ကို ထုတ်လုပ်ကြသည်။ ၎င်းတို့ထဲမှတစ်ခုမှာ Dnipro ရှိ «Фастрон» နှင့် «Ерлан» စက်ရုံများနှင့် [[ကီးယက်မြို့|Kyiv ရှိ]] «Орлан» စက်ရုံတို့ဖြင့် Biola («Біола») ဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်သူအချို့သည် "Synevyr" အမည်ဖြင့် ထုတ်လုပ်ကြသည်။ Re-Russification နှင့် ဆက်စပ်၍ ပြန်လည်အမှတ်တံဆိပ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ဝီကီပီးဒီးယား:ကိုးကားချက် လိုအပ်သည်|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2023)">ကိုးကားချက် လိုအပ်သည်</span>]]'' &#x5D;</sup> === ကာဇက်စတန် === TOO «ДальПродукт» သည် ကာဇက်စတန်၊ Almaty တွင် Baikal ကို ထုတ်လုပ်သည်။ == ပါဝင်ပစ္စည်းများ == Chernogolovka Baikal ၁ လီတာ ဖန်ပုလင်းတစ်လုံးတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်- Artesian ရေ၊ သကြား၊ ထုတ်ယူမှုများ (eleutherococcus၊ black tea)၊ caramel အရောင် ( E150 )၊ သဘာဝအရသာများ၊ အက်စစ်ဓာတ်ထိန်းညှိပေးသည့် citric acid၊ ဆီများ (cardamom၊ eucalyptus၊ lemon)၊ တာရှည်ခံပစ္စည်း sodium benzoate ။ <ref>{{Cite web |title=Черноголовка — голос природы |url=https://chernogolovka.com/natural/baikal/ |access-date=2022-04-27 |website=chernogolovka.com |language=ru |archive-date=24 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124171247/https://chernogolovka.com/natural/baikal/ |url-status=dead }}</ref> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Commons category|Baikal (drink)}} * Технологическая инструкция по производству концентрата для напитка «Байкал» ТИ 18-6-26-85။ Упрпиво Минпищепрома СССР။ 1985 ခုနှစ် * [http://www.vniinapitkov.ru Официальный сайт ГУ ВНИИ ПБ и ВП] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200619220059/http://www.vniinapitkov.ru/ |date=19 June 2020 }} * [http://wostok-limonade.de Baikal Getränke GmbH တရားဝင်ဝဘ်ဆိုဒ်] {{colas}} {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="2" |Cola brands |- !Australia |Count Cola, Export Cola, LA Ice Cola, Schweppes Cola |- !Austria |Red Bull Simply Cola, Keli Cola |- !Bangladesh |Pran Cola |- !Brazil |Dolly Cola |- !Canada |Bec Cola, Big 8, Compliments, No Name, President's Choice, Selection |- !Czech Republic |Kofola |- !China |Future Cola (China Cola), Laoshan Cola |- !Colombia |Kola Román |- !Cuba |tuKola |- !Denmark |Jolly Cola, OpenCola |- !Finland |Olvi Cola |- !France |Auvergnat Cola, Breizh Cola, Corsica Cola, El Ché-Cola, Fada cola, Mecca-Cola |- !Germany |Afri-Cola, Club Cola, Fritz-kola, Premium-Cola, Sinalco, Vita Cola |- !Greece |Green Cola |- !India |Double Seven, Thums Up, Campa Cola |- !Hong Kong |Meadows Classic Cola, Sparkling Super Cola, Vita Cola |- !Iran |Parsi Cola, Topsia Cola, Zamzam |- !Ireland |Cavan Cola |- !Mexico |Mexicana Cola, Mexicola, Jarritos Cola, "Mexicoke" |- !Myanmar |Star Cola |- !New Zealand |Foxton Fizz |- !Pakistan |Amrat Cola, Pakola |- !Peru |Beed Cola, Kola Real, Cassinelli, Fruti Kola, Fuji-Cola, Isaac Kola, Inca Kola, Kola Real, Perú Cola, Triple Kola, Kola Escocesa |- !Poland |Polo Cockta |- !Sweden |Apotekarnes Cola, Cuba Cola, XL Cola |- !Saudi Arabia |Milaf Cola |- !Slovenia |Cockta |- !Thailand |Est Cola |- !Turkey |Cola Turka, Kristal Kola, Sarıyer Kola |- !Trinidad and Tobago |Cole Cold |- !United Kingdom |Barr Cola, Evoca Cola, Fentimans Curiosity Cola, Fever-Tree Distillers Cola, Maxi-Cola, Qibla Cola, Red Kola, Rola Cola, Ubuntu Cola, Virgin Cola |- !United States |365, Big K, Blue Sky, Boost!, Boylan, Bubba, Caleb's Kola, Coca-Cola (Diet Coke, Zero Sugar), Tab, Cott, Cricket Cola, Diet Rite, Double Cola, Dublin, Faygo, Filbert's, Fitz's, Fukola Cola, Grandpa Graf's, Grapette, Hank's Naturals Mexicola, Jolt Cola, Jones Soda, Like Cola, Maraschino Cola, Mr. Cola, Nuka Cola, Olipop, Pepsi, Poppi, RC Cola, Reed's, King Kong Cola, Sam's Choice, Shasta, Signature, Stars & Stripes, Triple Cola, Vess, Virgil's, Zevia |- !Vanuatu |Lava Cola |- !Venezuela |Frescolita |} [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] 5nk93ky2tgyvw38zc4xdznsz99rvaen 0 288072 1062879 1051394 2026-11-10T22:51:37Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062879 wikitext text/x-wiki {{Infobox emblem | name = မြန်မာ့တပ်မတော်အမှတ်တံဆိပ် | image = Full Emblem of the Myanmar Armed Forces.svg | alt = | image_width = 200 | caption = | middle = Emblem of the Myanmar Armed Forces.svg | middle_width = 120 | middle_caption = ကြည်း/ရေ/လေ တံဆိပ် | armiger = [[တပ်မတော်]] | year_adopted = 1990 | until = | crest = ရွှေရောင် ၅ထောင့်ကြယ် | torse = | shield = ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်စီတွင် သစ်ရွက်ရေ ၃၀ ပါ ရွှေရောင်သံလွင်ခက်နှစ်ခုဖြင့်ခြံရံထားပြီး ဗဟို၌ရွှေရောင်တပ်မတော်လိုဂိုတံဆိပ်ပါသော အနီရောင်စက်ဝိုင်း | supporter = | supporters = မြန်မာ့ရိုးရာ ရွှေရောင်ပန်းခွေပုံ ကနုတ် | compartment = | motto = ''‘ရဲသော်မသေ သေသော် ငရဲမလား’'' | orders = | badge = | other_elements = | earlier_versions = | use = | lesser = <center>{{Photomontage | photo1a = Cap badge of the Myanmar Armed Forces (Officers).svg | photo1b = Cap badge of the Myanmar Armed Forces (Other Ranks).svg | size = 200 | spacing = 5 | color = transparent | border = 0 | text = }}</center> | lesser_width = | lesser_caption = '''ဦးထုပ်တံဆိပ်များ'''။ <br />ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ(ဝဲ)၊ အခြားအဆင့်(ယာ)။ | notes =<center>{{Photomontage | photo1a = Cap badge of the Myanmar Coast Guard (Officers).svg | photo1b = Cap badge of the Myanmar Coast Guard (Other Ranks).svg | size = 200 | spacing = 5 | color = transparent | border = 0 | text = }} '''[[ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့|မြန်မာနိုင်ငံကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့]] ဦးထုပ်တံဆိပ်များ'''။ <br />ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ(ဝဲ)၊ အခြားအဆင့်(ယာ)။</center> }} '''မြန်မာ့တပ်မတော်တံဆိပ်'''သည် [[တပ်မတော်]]ကို ကိုယ်စားပြုသော သင်္ကေတအမှတ်တံဆိပ်ဖြစ်ပြီး ရုံးစာများ၊ ထုတ်ပြန်ချက်များ၊ ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းများနှင့် သဝဏ်လွှာများ၌ တရားဝင် စည်းတံဆိပ်အဖြစ်အသုံးပြုသည်။<ref>{{Cite web |title=A certificate of honour signed by Adjutant General, 22 February 2015 |url=https://www.mudonmaungmaung.com/wp-content/uploads/2018/03/01011106.jpg |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928222219/https://www.mudonmaungmaung.com/wp-content/uploads/2018/03/01011106.jpg |archive-date=28 September 2022 |access-date=19 April 2022}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://burmese.dvb.no/wp-content/uploads/2017/11/al1-1.jpg |title=A certificate of honour signed by Commander-in-Chief of Defence Services, 4 November 2017 |access-date=16 June 2026 |archive-date=23 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123220707/https://burmese.dvb.no/wp-content/uploads/2017/11/al1-1.jpg |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://xinhuamyanmar.com/wp-content/uploads/2018/02/images_mm_2018_02_24p1.jpg |title=A certificate of honour signed by Commander-in-Chief of Defence Services, 24 February 2018 |access-date=16 June 2026 |archive-date=23 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123195516/https://xinhuamyanmar.com/wp-content/uploads/2018/02/images_mm_2018_02_24p1.jpg |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.myanmaritv.com/sites/default/files/styles/news_detail_image/public/110322%20Cultural%20Exchange%20Program%20%286%29.jpg?itok=KAJ5zuBQ The 2nd Thailand - Myanmar Military Cultural Exchange]</ref><ref>[https://pbs.twimg.com/media/FNgZdFvVEAYZlWj.png The 3rd Thailand - Myanmar Military Cultural Exchange]</ref> ထို့ပြင် [[တပ်မတော် (ကြည်း)|ကြည်းတပ်]]၊ [[တပ်မတော် (ရေ)|ရေတပ်]] နှင့် [[တပ်မတော် (လေ)|လေတပ်]] တပ်ဖွဲ့ဝင်အားလုံး၏ ဦးထုပ်တံဆိပ်အဆောင်အယောင်များအဖြစ်လည်း အသုံးပြု၏။<ref>[https://www.rfa.org/burmese/images_folder/army_hat_305px/@@images/35145782-f3b5-4c65-965e-ced4aade6212.jpeg A photo by AFP]</ref> ထိုအပြင် ၎င်းတံဆိပ်၏ အလယ်တွင်ပါရှိသော ကြည်း/ရေ/လေ တံဆိပ် သီးသန့်အနေနှင့်လည်း ရုံးစာမဟုတ်သော အခြားကိစ္စရပ်များ၌ တပ်မတော်၏ လိုဂိုအမှတ်တံဆိပ်အနေဖြင့်လည်း အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == === ၁၉၄၈–၁၉၇၇ === {{Infobox coat of arms | name = မြန်မာ့တပ်မတော်တံဆိပ် (၁၉၄၈–၁၉၇၇) |image=File:Burma Armed Forces CoA 01.jpg |alt= |image_width=150 |caption= |armiger=ပြည်ထောင်စု သမတ မြန်မာနိုင်ငံ တပ်မတော် <br>(1948-1955)<ref name=TMD4/> <br> <br>Defence Services (Tatmadaw) <br>(1955-1962)<ref name=TMD4>တပ်မတော်သမိုင်း vol. 4 [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%b9%e1%80%91%e1%80%90/]{{Dead link|date=September 2026 }}</ref><ref name=TMD5/> <br> <br> People's Defence Services (Pyithu Tatmadaw) <br>(after 1962)<ref name=TMD5>တပ်မတော်သမိုင်း vol. 5 [https://dsmuseum.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%95%e1%80%a5%e1%80%b9%e1%80%85%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%bd/]</ref> |year_adopted=1948 |until=1977 |crest=A [[Chinthe|lion]] [[sejant]] Or |torse= |shield=Azure, a map of Myanmar Gule |supporter= |supporters=Two [[Chinthe|lion]] [[sejant]] Or |compartment= |motto=ပြည်ထောင်စု သမတ မြန်မာနိုင်ငံတော် |orders= |badge= |other_elements= |earlier_versions= |use= |notes= }} လွတ်လပ်ရေးရပြီးစ ဗမာ့တပ်မတော်၏ ပထမဆုံး သင်္ကေတတံဆိပ်သည် ထိုစဉ်အချိန်က အသုံးပြုခဲ့သည့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|နိုင်ငံတော်တံဆိပ်]]မှ ဆင်းသက်လာသော လက်ရာဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်တံဆိပ်၏ ''သမဂါနံ တပေါ သုခေါ'' ဆောင်ပုဒ်ပါ အဝိုင်းပုံနေရာတွင် တပ်မတော်၏ ကာကွယ်ရေးသင်္ကေတ ဒိုင်းပုံဖြင့် အစားထိုးထားသည့် ပုံစံဖြစ်သည်။ === ၁၉၇၇–၁၉၉၀ === {{Infobox coat of arms |name=မြန်မာ့တပ်မတော်တံဆိပ် (၁၉၇၇–၁၉၉၀) |image=File:Burma Armed Forces CoA 02.jpg |alt= |image_width=150 |caption= |armiger=ပြည်သူ့တပ်မတော် |year_adopted=1977 |until=1990 |crest=A barn star Or |torse= |shield=Azure, a map of Myanmar Gule, surrounded by a pinion Or which is also surrounded by paddy ears Or |supporter= |supporters=Burmese floral arabesque (Kanote) |compartment= |motto=ရဲသော်မသေ သေသော် ငရဲမလား |orders= |badge= |other_elements= |earlier_versions= |use= |notes= }} ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်|နိုင်ငံတော်တံဆိပ်]]အား ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် တပ်မတော်တံဆိပ်သည်လည်း ၁၉၇၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref name="TDM6">{{Cite book |last1=စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူးရုံး |author-link=တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက် (ရန်ကုန်) |title=တပ်မတော်သမိုင်း |url=https://dsmuseum.gov.mm/တပ်မတော်သမိုင်း-ဆဌမတွဲ/ |series=ဆဌမတွဲ (၁၉၇၄–၁၉၈၈) |pages=၃၀၆၊ ၃၃၄ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513004258/https://dsmuseum.gov.mm/%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%86%E1%80%8C%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%B2/ |archive-date=13 May 2026 |access-date=16 June 2026 |url-status=dead}}</ref> ထိုအချိန်က နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်သည် ကြယ်တစ်ပွင့် ဦးထိပ်ပန်ထားသည့် စပါးနှံနှစ်ခု၊ စက်သွားပုံတို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသော အနီရောင် မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံဖြစ်သည်။ “'''''ရဲသော်မသေ သေသော် ငရဲမလား'''''” ဆောင်ပုဒ်ကို စတင်ထည့်သွင်းအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ယခင်က ထည့်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သော ခြင်္သေ့ပုံများကိုမူ ဆက်လက်ထည့်သွင်းအသုံးပြုခြင်း မရှိတော့ပေ။ == နောက်ထပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ ရာထူးအဆင့်နှင့် အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်များ]] f9f8vw9ia26hq4q7eiedi0ne32djnuu 0 291096 1062837 1061839 2026-11-10T14:54:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အိုးဆုမိကျွန်းစု */ 1062837 wikitext text/x-wiki [[File:Japan-Archipelago-Outlined-Islands-Map.png|thumb|upright=1.6|ဂျပန်ကျွန်းများကို ဖော်ပြထားသည့် ပုံကြမ်း]] [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]သည် ကျွန်းပေါင်း ၁၄,၁၂၅ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကျွန်းနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲမှ ကျွန်း ၂၆၀ ခုသည် လူနေထိုင်ခြင်း မရှိပေ။<ref name="asahi230215">{{cite news |url=https://www.asahi.com/ajw/articles/14840218 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221010537/https://www.asahi.com/ajw/articles/14840218 |title=Japan has more than 14,000 islands, digital mapping reveals |first=Hirotaka |last= Kojo|date=February 15, 2023 |archive-date=February 21, 2023|work=[[The Asahi Shimbun]]}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2023/feb/16/japan-sees-its-number-of-islands-double-after-recount |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301154105/https://www.theguardian.com/world/2023/feb/16/japan-sees-its-number-of-islands-double-after-recount |title=Japan sees its number of islands double after recount |first=Justin|last=McCurry |date=February 16, 2023 |archive-date=March 1, 2023|work=The Guardian}}</ref> ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျွန်းနိုင်ငံများထဲတွင် [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ|မဂါဒတ်စကားနိုင်ငံ]]တို့ပြီးလျှင် တတိယမြောက်အကြီးဆုံး ကျွန်းနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref name="world-atlas">{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |title=Island Countries Of The World |publisher=WorldAtlas.com |access-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html | archive-date=2017-12-07}}</ref> လူဦးရေအနေဖြင့် ကြည့်ပါက အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက်လူနေအထူထပ်ဆုံးကျွန်းနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ကမ်းခြေစောင့်တပ်၏ ရှာဖွေစူးစမ်းမှုများအရ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကျွန်း ၆၈၅၂ ခု ရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန် စူးစမ်းလေ့လာမှုသည် စက္ကူမြေပုံပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသည့် ကမ်းခြေမှ ၁၀၀ မီတာနှင့်အထက် ကျွန်းများကိုသာ ရေတွက်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်ပထဝီဝင်သတင်းအချက်အလက်အာဏာပိုင်အဖွဲ့သည် ဒီဂျစ်တယ်မြေပုံနည်းပညာကို အသုံးပြု၍ ရေတွက်ခဲ့ရာ ကျွန်းပေါင်း ၁၄,၁၂၅ ခု ရှိသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ကျွန်းများအား သတ်မှတ်ပုံနှင့်ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတကာစံနှုန်းမရှိသဖြင့် ကမ်းရိုးတန်းမှ ၁၀၀ မီတာနှင့် ထိုထက်ဝေးကွာသည့် ကျွန်းများကိုလည်း ထည့်သွင်းရေတွက်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.gsi.go.jp/kihonjohochousa/pressrelease20230228.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302180055/https://www.gsi.go.jp/kihonjohochousa/pressrelease20230228.html |title=我が国の島を一定の条件のもと数えました。その結果、14,125島となりましたので、お知らせいたします。|date=February 28, 2023 |archive-date=March 2, 2023|work=[[Geospatial Information Authority of Japan]]}}</ref><ref name="asahi230215"/> ==ဂျပန်ကျွန်းစု== {{Main|ဂျပန်ကျွန်းစု}} ===ပင်မကျွန်းများ=== ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပင်မကျွန်း လေးခု ရှိသည်။ ၎င်တို့မှာ - *[[ဟော့ကိုင်းဒိုး]] - နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်စွန်ဆုံးကျွန်းနှင့် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်းသည်။ ဤကျွန်းသည် တတိယမြောက်လူနေအထူထပ်ဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ *[[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူး]] - ဤကျွန်းသည် အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်ကာ မြို့တော် တိုကျိုမြို့ တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံ့လူဦးရေ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဤကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဟွန်းရှူးကျွန်းသည် တံတားများ၊ တူးမြောင်းများဖြင့် အခြားသောပင်မကျွန်းသုံးခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ *[[ခယူးရှူးကျွန်း|ခယူးရှူး]] - တတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမြောက်လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်ပင်ကုန်းမြေနှင့် အနီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ *[[ရှိခိုခုကျွန်း|ရှိခိုခု]] - အသေးဆုံးနှင့် လူဦးရေအနည်းဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ဟွန်းရှူးကျွန်းနှင့် ခယူးရှူးကျွန်းအကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ===ဟော့ကိုင်းဒိုးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျွန်းများ=== * [[အိုးရှိမ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး|အိုးရှိမ]] * [[အိုခုရှိရိကျွန်း]] * [[တဲအုရိကျွန်း]] * [[ရဲဘွန်းကျွန်း]] * [[ရိရှိရိကျွန်း]]<ref>[[Louis-Frédéric|Nussbaum, Louis-Frédéric]]. (2005). [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA791 "Rishiri-tō"] in ''Japan Encyclopedia'', p. 791.</ref> * [[ယဂိရှိရိကျွန်း]] *[[ခမိုမဲကျွန်း]] ===ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်ရှိ ဟွန်းရှူးကျွန်းများ=== * [[အဝရှိမကျွန်း၊ နီးဂတ]] * [[ခန်းမုရိဂျိမ]] * [[ခုဆွတ်ဂျိမ၊ ကျိုတို]] * [[မိဆွတ်ခဲဂျိမ]] * [[နနဆွတ်ဂျိမကျွန်းငယ်များ]] * [[နိုတိုဂျိမ]] * [[အိုခိကျွန်းစု]]<ref name="ponsonby332">[[Richard Ponsonby-Fane|Ponsonby-Fane, Richard]]. (1962). ''Sovereign and Subject,'' p. 332.</ref> **[[ဒိုးဂေါ့ဂျိမ]] **[[နခနိုရှိမ (ရှိမနဲ)|နခနိုရှိမ]] **[[နိရှိနိုရှိမ (ရှိမနဲ)|နိရှိနိုရှိမ]] **[[ချိဘုရိဂျိမ]] * {{ill|အိုးမိဂျိမ|ja|青海島}} * [[ဆဒိုကျွန်း]]<ref name="ponsonby331">Ponsonby-Fane, p. 331.</ref> * [[တခရှိမ၊ ရှိမနဲ]] * [[တိုဘိရှိမ (ယမဂတ)]] **{{ill|အိုရှခုဂျိမ|ja|御積島}} * [[ဆွတ်နိုရှိမ]] * [[အုမရှိမ၊ ရှိမနဲ]] ===တိုကျိုပင်လယ်အော်ရှိ ကျွန်းများ=== {{main|တိုကျိုပင်လယ်အော်}} * [[အိပ်မက်ကျွန်း (ယူးမဲနော့ရှိမ)]] * [[အိုးဒိုင်းဘ]] (လူလုပ်ကျွန်း) * [[ဆရုရှိမ]] (သဘာဝ) * {{ill|ဂျောနန်းကျွန်း|ja|城南島}} * {{ill|ဟဲအိဝကျွန်း|ja|平和島}} * {{ill|ရှောဝကျွန်း|ja|昭和島}} * {{ill|ခဲအိဟင်းကျွန်း|ja|京浜島}} * [[ဟနဲဒလေဆိပ်|တိုကျိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] (လူလုပ်ကျွန်း) * {{ill|ခဆွတ်ရှိမ |ja|勝島}} * {{ill|ဟက်ခဲဂျိမ|ja|八景島}} * {{ill|ဟိဂရှိအိဂိဂျိမ|ja|東扇島}} * [[ဝခဆု]] * {{ill|အိုးဂိရှိမ|ja|扇島}} * {{interlanguage link multi|Ukishima-cho|lt=အုခိရှိမ|ja|浮島町 (川崎市)}} ===အိုဆာကာပင်လယ်အော်ရှိ ကျွန်းများ=== {{main|အိုဆာကာပင်လယ်အော်}} * [[မအိရှိမ]] * [[ယုမဲရှိမ]] * {{ill|ဆခိရှိမ၊ အိုဆာကာ|ja|咲洲|lt=Sakishima}} * [[ခန်ဆိုင်းနိုင်ငံတကာလေဆိပ်|ခန်းဆိုင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] (လူလုပ်ကျွန်း) * [[ခိုးဘဲလေဆိပ်]] (လူလုပ်ကျွန်း) * [[ဆိပ်ကမ်းကျွန်း]] * [[ရော့ခိုးကျွန်း]] * {{ill|မိနမိအရှိယဟမ|ja|南芦屋浜}} * [[ဝခယမမရီနာမြို့]] * {{ill|နိရှိနိုမိယဟမ|ja|西宮浜}} ===အိဆဲပင်လယ်အော်ရှိ ကျွန်းများ=== {{main|အိဆဲပင်လယ်အော်}} * [[ချူးဘုဗဟိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] (လူလုပ်ကျွန်း) * [[ခမိရှိမ]] * [[ခရှိခိုကျွန်း]] * [[ခိုဇုခုမိကျွန်း]] * [[မိခိမိုတိုပုလဲကျွန်း]] ===မုဆွတ်ပင်လယ်အော်ရှိ ကျွန်းများ=== {{main|မုဆွတ်ပင်လယ်အော်}} * [[အိုးရှိမ (အအိုမိုရိ)]] |အိုးရှိမ]] * [[တိုင်းဂျိမ]] ===နန်းပိုးကျွန်းများ (နန်းပိုးရှောတိုး)=== {{main|နန်းပိုးကျွန်းစု}} [[File:Map_of_Izu_Islands.png|thumb|upright=1.4|အိဇုကျွန်းစု]] *[[အိဇုကျွန်းစု]]<ref name="nussbaum412">Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA412 "''Izu Shotō''"] at p. 412.</ref> **[[အအိုဂရှိမ]]<ref>Gotoh, H. ''et al.'' (2010). [https://books.google.com/books?id=Kc5xrqAD9fYC&pg=PA187 "Infrastructure Maintenance and Disaster Prevention Measures on Isolated Islands: the Case of the Izu Islands near Tokyo"] in ''Island Sustainability'' (Favro, S., editor), p. 187.</ref> **[[ဟချိဂျောဂျိမ|ဟချိဂျော]]<ref>Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA412 p. 412]; Ponsonby-Fane, p. 332.</ref> **[[အိဇုအိုးရှိမ]]<ref>Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA761 "Ōshima"] at p. 761.</ref> **[[ခိုးဇုရှိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[မိယခဲဂျိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[မိခုရဂျိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[နိအိဂျိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[ရှိခိနဲဂျိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[တိုရှိမ၊ တိုကျို|တိုရှိမကျွန်း]]<ref name="nussbaum412"/> **[[တိုရိရှိမ (အိဇုကျွန်းစု)|တိုရိရှိမ]]<ref>Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA987 "Torishima"] at p. 987.</ref> **[[အုဒိုနဲရှိမ]]<ref name="nussbaum412"/> *[[အိုဂဆဝရကျွန်းစု]] ([[ဘိုးနင်းကျွန်းစု]]) **[[မုခိုဂျိမကျွန်းစု|မုခိုဂျိမ]] ရက်တိုး **[[ချိချိဂျိမ]]<ref name="nussbaum737">Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA737 "Ogasawara Guntō"] at p. 737.</ref> **[[ဟဟဂျိမ]]<ref name="nussbaum737" /> **[[ဘိုးနင်းကျွန်းစု|မုခိုဂျိမ]] *[[မီးတောင်ကျွန်းစု]] (ခဇန်းရက်တိုး, Kazan Rettō) ** [[နိရှိနိုရှိမ (အိုဂဆဝရ)|နိရှိနိုရှိမ]] ** ခိတအိအိုးဂျိမ ([[မြောက်အိအိုးဂျိမ]]) ** [[အိအိုးဂျိမ]]<ref name="nussbaum737" /> ** မိနမိအိအိုးဂျိမ ([[တောင်အိအိုးဂျိမ]]) ===အခြားကျွန်းများ=== *[[မိနမိတိုရိရှိမ]] (မားကပ်ကျွန်း) *[[အဲနိုရှိမ]] *[[အိုခိနိုတိုရိရှိမ]] (Parece Vela) ===ခယူးရှူးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျွန်းများ=== ဤကျွန်းအများစုသည် အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ *[[အမခုဆကျွန်းစု]] **[[ရှိမိုရှိမကျွန်း၊ အမခုဆ]] **[[ခမိရှိမကျွန်း၊ အမခုဆ]] *[[နဂရှိမကျွန်း၊ ခဂိုရှိမ]] *[[အအိုရှိမ၊ မိယဇခိ|အအိုရှိမ]] *[[ဂေါ့တိုးကျွန်းစု]]<ref name="ponsonby331"/> *[[ဒန်းဂျောကျွန်းစု]] *{{ill|ဟိဇန်းတိုရိရှိမ|ja|鳥島 (長崎県)}} *[[ဟရှိမကျွန်း|ဟရှိမ]]<ref>Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA294 "Hashima" at p. 294].</ref> *[[ဟိရဒိုကျွန်း|ဟိရဒို]]<ref name="ponsonby332"/> *[[အိခိကျွန်း|အိခိ]] *[[ခိုရှိခိရှိမကျွန်းစု]] **[[ရှိမိုခိုရှိခိကျွန်း]] **[[ခမိခိုရှိခိကျွန်း]] *[[ဆွတ်ရှိမကျွန်းစု|ဆွတ်ရှိမ]]<ref name="ponsonby331"/> *[[အုခုဂျိမ]] ===ရှိခိုခုပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျွန်းများ=== *[[ခုရိုရှိမ (အဲဟိမဲ)]] *[[နိအိအိုးရှိမ]] ===ရူးခယူးကျွန်းစု (နန်းဆဲရှောတိုး)=== {{main|ရူးခယူးကျွန်းစု}} [[File:Location_of_the_Ryukyu_Islands.JPG|thumb|upright=1.4|ရူးခယူးကျွန်းစု]] ====ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု==== {{main|ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု}} ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတစ်ဝက်သည် [[ကျူးရှူးဒေသ]]ရှိ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ ====အိုးဆုမိကျွန်းစု==== {{main|အိုးဆုမိကျွန်းစု}} မြောက်နှင့် အရှေ့ပိုင်းအစု: *[[တနဲဂရှိမ]]<ref name="ponsonby331"/> * [[ယခုရှိမ]] * [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ]] * [[မဂဲရှိမ]] မြောက်နှင့် အနောက်ပိုင်းအစု: * [[အိအိုးဂျိမ (ခဂိုရှိမ)|အိအိုးဂျိမ]] * [[ရှောဝအိအိုးဂျိမ]] * [https://www.google.com/maps/place/Kuroshima,+Mishima,+Kagoshima+District,+Kagoshima+890-0902,+Japan/@30.831093,129.8658229,12z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3517d4295cfe122f:0xcf4c5c44daabe9ee!8m2!3d30.8327368!4d129.935018 Kuroshima] *[https://www.google.com/maps/place/Takeshima/@30.8100241,130.4210341,14z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x353da4255a06b1b5:0x60b4e3632d7b1930!8m2!3d30.8101914!4d130.4287111 Takeshima] ====တိုခရကျွန်းစု==== {{main|တိုခရကျွန်းစု}} * [[ခုချိနိုရှိမ]] * [[နခနိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)]] * [[ဂဂျဂျိမ]] * [[ဆုဝနိုဆဲဂျိမ]] * [[အခုဆဲခိဂျိမ]] * [[တိုင်းရဂျိမ]] * [[ခိုဒခရဂျိမ]] * [[တခရဂျိမ]] ====အမမိကျွန်းစု==== {{main|အမမိကျွန်းစု}} * [[အမမိ အိုးရှိမ]] * [[ခိခိုင်းဂျိမ]] * [[ခခဲရိုမဂျိမ]] * [[ယောရိုဂျိမ]] * [[အုခဲရှိမ]] * [[တိုခုနိုရှိမ]] * [[အိုခိနိုအဲရဘုဂျိမ]] * [[ယောရွန်းဂျိမ]] ====ရူးခယူးကျွန်းများ (''ရူးခယူးရှောတိုး'')==== ဤကျွန်း၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတစ်ဝက်သည် [[အိုခိနဝခရိုင်]]၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ =====အိုခိနဝကျွန်းများ===== {{main|Okinawa Islands}} The Central Group or Ryukyu proper: * [[Okinawa Island]]<ref name="ponsonby332"/> * [[Kumejima, Okinawa|Kumejima]] * [[Iheyajima]] * [[Izenajima]] * [[Aguni Island|Agunijima]] * [[Iejima]] * [[Iōtorishima]]<ref>{{cite gvp|title=Io-Torishima|vn=282020|access-date=2022-03-16}}</ref> * [[Kerama Islands]] ** [[Tokashikijima]] ** [[Zamamijima]] ** [[Akajima]] ** [[Gerumajima]] * [[Daitō Islands]] ** [[Kitadaitojima]] ** [[Minamidaitōjima]] ** [[Okidaitōjima]] =====ဆခိရှိမကျွန်းများ===== {{main|Sakishima Islands}} Also known as the Further Isles: * [[Miyako Islands]] ** [[Miyako-jima]] ** [[Ikema]] ** [[Ogami]] ** [[Irabu Island]] ** [[Shimoji-shima|Shimoji]] ** [[Kurima-jima]] ** [[Minna, Okinawa|Minna]] ** [[Tarama, Okinawa|Tarama]] * [[Yaeyama Islands]] ** [[Iriomote]] ** [[Ishigaki Island|Ishigaki]] ** [[Taketomi]] ** [[Kohamajima|Kohama]] ** [[Kuroshima, Okinawa|Kuroshima]] ** [[Aragusuku]] ** [[Hatoma]] ** [[Yubujima]] ** [[Hateruma]] ** [[Yonaguni]] * [[Senkaku Islands]] - controlled by Japan, [[Senkaku Islands dispute|disputed]] by [[China]] and [[Taiwan]]. ** [[Uotsurijima]] ** [[Kuba Jima]] ** [[Taisho Jima]] ** [[Kita Kojima]] ** [[Minami Kojima]] ===ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်ကျွန်းများ=== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]] 0q6ixorx10wyhoeaz0zdldomzk5r79u 1062839 1062837 2026-11-10T14:55:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အိုးဆုမိကျွန်းစု */ 1062839 wikitext text/x-wiki [[File:Japan-Archipelago-Outlined-Islands-Map.png|thumb|upright=1.6|ဂျပန်ကျွန်းများကို ဖော်ပြထားသည့် ပုံကြမ်း]] [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]သည် ကျွန်းပေါင်း ၁၄,၁၂၅ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကျွန်းနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲမှ ကျွန်း ၂၆၀ ခုသည် လူနေထိုင်ခြင်း မရှိပေ။<ref name="asahi230215">{{cite news |url=https://www.asahi.com/ajw/articles/14840218 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221010537/https://www.asahi.com/ajw/articles/14840218 |title=Japan has more than 14,000 islands, digital mapping reveals |first=Hirotaka |last= Kojo|date=February 15, 2023 |archive-date=February 21, 2023|work=[[The Asahi Shimbun]]}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2023/feb/16/japan-sees-its-number-of-islands-double-after-recount |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301154105/https://www.theguardian.com/world/2023/feb/16/japan-sees-its-number-of-islands-double-after-recount |title=Japan sees its number of islands double after recount |first=Justin|last=McCurry |date=February 16, 2023 |archive-date=March 1, 2023|work=The Guardian}}</ref> ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျွန်းနိုင်ငံများထဲတွင် [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ|မဂါဒတ်စကားနိုင်ငံ]]တို့ပြီးလျှင် တတိယမြောက်အကြီးဆုံး ကျွန်းနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref name="world-atlas">{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html |title=Island Countries Of The World |publisher=WorldAtlas.com |access-date=2019-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207094959/http://www.worldatlas.com/articles/which-are-the-island-countries-of-the-world.html | archive-date=2017-12-07}}</ref> လူဦးရေအနေဖြင့် ကြည့်ပါက အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက်လူနေအထူထပ်ဆုံးကျွန်းနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ကမ်းခြေစောင့်တပ်၏ ရှာဖွေစူးစမ်းမှုများအရ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကျွန်း ၆၈၅၂ ခု ရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန် စူးစမ်းလေ့လာမှုသည် စက္ကူမြေပုံပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသည့် ကမ်းခြေမှ ၁၀၀ မီတာနှင့်အထက် ကျွန်းများကိုသာ ရေတွက်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်ပထဝီဝင်သတင်းအချက်အလက်အာဏာပိုင်အဖွဲ့သည် ဒီဂျစ်တယ်မြေပုံနည်းပညာကို အသုံးပြု၍ ရေတွက်ခဲ့ရာ ကျွန်းပေါင်း ၁၄,၁၂၅ ခု ရှိသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ကျွန်းများအား သတ်မှတ်ပုံနှင့်ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတကာစံနှုန်းမရှိသဖြင့် ကမ်းရိုးတန်းမှ ၁၀၀ မီတာနှင့် ထိုထက်ဝေးကွာသည့် ကျွန်းများကိုလည်း ထည့်သွင်းရေတွက်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.gsi.go.jp/kihonjohochousa/pressrelease20230228.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302180055/https://www.gsi.go.jp/kihonjohochousa/pressrelease20230228.html |title=我が国の島を一定の条件のもと数えました。その結果、14,125島となりましたので、お知らせいたします。|date=February 28, 2023 |archive-date=March 2, 2023|work=[[Geospatial Information Authority of Japan]]}}</ref><ref name="asahi230215"/> ==ဂျပန်ကျွန်းစု== {{Main|ဂျပန်ကျွန်းစု}} ===ပင်မကျွန်းများ=== ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပင်မကျွန်း လေးခု ရှိသည်။ ၎င်တို့မှာ - *[[ဟော့ကိုင်းဒိုး]] - နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်စွန်ဆုံးကျွန်းနှင့် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်းသည်။ ဤကျွန်းသည် တတိယမြောက်လူနေအထူထပ်ဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ *[[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူး]] - ဤကျွန်းသည် အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်ကာ မြို့တော် တိုကျိုမြို့ တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံ့လူဦးရေ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဤကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဟွန်းရှူးကျွန်းသည် တံတားများ၊ တူးမြောင်းများဖြင့် အခြားသောပင်မကျွန်းသုံးခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ *[[ခယူးရှူးကျွန်း|ခယူးရှူး]] - တတိယမြောက်အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမြောက်လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်ပင်ကုန်းမြေနှင့် အနီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ *[[ရှိခိုခုကျွန်း|ရှိခိုခု]] - အသေးဆုံးနှင့် လူဦးရေအနည်းဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ဟွန်းရှူးကျွန်းနှင့် ခယူးရှူးကျွန်းအကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ===ဟော့ကိုင်းဒိုးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျွန်းများ=== * [[အိုးရှိမ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး|အိုးရှိမ]] * [[အိုခုရှိရိကျွန်း]] * [[တဲအုရိကျွန်း]] * [[ရဲဘွန်းကျွန်း]] * [[ရိရှိရိကျွန်း]]<ref>[[Louis-Frédéric|Nussbaum, Louis-Frédéric]]. (2005). [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA791 "Rishiri-tō"] in ''Japan Encyclopedia'', p. 791.</ref> * [[ယဂိရှိရိကျွန်း]] *[[ခမိုမဲကျွန်း]] ===ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်ရှိ ဟွန်းရှူးကျွန်းများ=== * [[အဝရှိမကျွန်း၊ နီးဂတ]] * [[ခန်းမုရိဂျိမ]] * [[ခုဆွတ်ဂျိမ၊ ကျိုတို]] * [[မိဆွတ်ခဲဂျိမ]] * [[နနဆွတ်ဂျိမကျွန်းငယ်များ]] * [[နိုတိုဂျိမ]] * [[အိုခိကျွန်းစု]]<ref name="ponsonby332">[[Richard Ponsonby-Fane|Ponsonby-Fane, Richard]]. (1962). ''Sovereign and Subject,'' p. 332.</ref> **[[ဒိုးဂေါ့ဂျိမ]] **[[နခနိုရှိမ (ရှိမနဲ)|နခနိုရှိမ]] **[[နိရှိနိုရှိမ (ရှိမနဲ)|နိရှိနိုရှိမ]] **[[ချိဘုရိဂျိမ]] * {{ill|အိုးမိဂျိမ|ja|青海島}} * [[ဆဒိုကျွန်း]]<ref name="ponsonby331">Ponsonby-Fane, p. 331.</ref> * [[တခရှိမ၊ ရှိမနဲ]] * [[တိုဘိရှိမ (ယမဂတ)]] **{{ill|အိုရှခုဂျိမ|ja|御積島}} * [[ဆွတ်နိုရှိမ]] * [[အုမရှိမ၊ ရှိမနဲ]] ===တိုကျိုပင်လယ်အော်ရှိ ကျွန်းများ=== {{main|တိုကျိုပင်လယ်အော်}} * [[အိပ်မက်ကျွန်း (ယူးမဲနော့ရှိမ)]] * [[အိုးဒိုင်းဘ]] (လူလုပ်ကျွန်း) * [[ဆရုရှိမ]] (သဘာဝ) * {{ill|ဂျောနန်းကျွန်း|ja|城南島}} * {{ill|ဟဲအိဝကျွန်း|ja|平和島}} * {{ill|ရှောဝကျွန်း|ja|昭和島}} * {{ill|ခဲအိဟင်းကျွန်း|ja|京浜島}} * [[ဟနဲဒလေဆိပ်|တိုကျိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] (လူလုပ်ကျွန်း) * {{ill|ခဆွတ်ရှိမ |ja|勝島}} * {{ill|ဟက်ခဲဂျိမ|ja|八景島}} * {{ill|ဟိဂရှိအိဂိဂျိမ|ja|東扇島}} * [[ဝခဆု]] * {{ill|အိုးဂိရှိမ|ja|扇島}} * {{interlanguage link multi|Ukishima-cho|lt=အုခိရှိမ|ja|浮島町 (川崎市)}} ===အိုဆာကာပင်လယ်အော်ရှိ ကျွန်းများ=== {{main|အိုဆာကာပင်လယ်အော်}} * [[မအိရှိမ]] * [[ယုမဲရှိမ]] * {{ill|ဆခိရှိမ၊ အိုဆာကာ|ja|咲洲|lt=Sakishima}} * [[ခန်ဆိုင်းနိုင်ငံတကာလေဆိပ်|ခန်းဆိုင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] (လူလုပ်ကျွန်း) * [[ခိုးဘဲလေဆိပ်]] (လူလုပ်ကျွန်း) * [[ဆိပ်ကမ်းကျွန်း]] * [[ရော့ခိုးကျွန်း]] * {{ill|မိနမိအရှိယဟမ|ja|南芦屋浜}} * [[ဝခယမမရီနာမြို့]] * {{ill|နိရှိနိုမိယဟမ|ja|西宮浜}} ===အိဆဲပင်လယ်အော်ရှိ ကျွန်းများ=== {{main|အိဆဲပင်လယ်အော်}} * [[ချူးဘုဗဟိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] (လူလုပ်ကျွန်း) * [[ခမိရှိမ]] * [[ခရှိခိုကျွန်း]] * [[ခိုဇုခုမိကျွန်း]] * [[မိခိမိုတိုပုလဲကျွန်း]] ===မုဆွတ်ပင်လယ်အော်ရှိ ကျွန်းများ=== {{main|မုဆွတ်ပင်လယ်အော်}} * [[အိုးရှိမ (အအိုမိုရိ)]] |အိုးရှိမ]] * [[တိုင်းဂျိမ]] ===နန်းပိုးကျွန်းများ (နန်းပိုးရှောတိုး)=== {{main|နန်းပိုးကျွန်းစု}} [[File:Map_of_Izu_Islands.png|thumb|upright=1.4|အိဇုကျွန်းစု]] *[[အိဇုကျွန်းစု]]<ref name="nussbaum412">Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA412 "''Izu Shotō''"] at p. 412.</ref> **[[အအိုဂရှိမ]]<ref>Gotoh, H. ''et al.'' (2010). [https://books.google.com/books?id=Kc5xrqAD9fYC&pg=PA187 "Infrastructure Maintenance and Disaster Prevention Measures on Isolated Islands: the Case of the Izu Islands near Tokyo"] in ''Island Sustainability'' (Favro, S., editor), p. 187.</ref> **[[ဟချိဂျောဂျိမ|ဟချိဂျော]]<ref>Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA412 p. 412]; Ponsonby-Fane, p. 332.</ref> **[[အိဇုအိုးရှိမ]]<ref>Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA761 "Ōshima"] at p. 761.</ref> **[[ခိုးဇုရှိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[မိယခဲဂျိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[မိခုရဂျိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[နိအိဂျိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[ရှိခိနဲဂျိမ]]<ref name="nussbaum412"/> **[[တိုရှိမ၊ တိုကျို|တိုရှိမကျွန်း]]<ref name="nussbaum412"/> **[[တိုရိရှိမ (အိဇုကျွန်းစု)|တိုရိရှိမ]]<ref>Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA987 "Torishima"] at p. 987.</ref> **[[အုဒိုနဲရှိမ]]<ref name="nussbaum412"/> *[[အိုဂဆဝရကျွန်းစု]] ([[ဘိုးနင်းကျွန်းစု]]) **[[မုခိုဂျိမကျွန်းစု|မုခိုဂျိမ]] ရက်တိုး **[[ချိချိဂျိမ]]<ref name="nussbaum737">Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA737 "Ogasawara Guntō"] at p. 737.</ref> **[[ဟဟဂျိမ]]<ref name="nussbaum737" /> **[[ဘိုးနင်းကျွန်းစု|မုခိုဂျိမ]] *[[မီးတောင်ကျွန်းစု]] (ခဇန်းရက်တိုး, Kazan Rettō) ** [[နိရှိနိုရှိမ (အိုဂဆဝရ)|နိရှိနိုရှိမ]] ** ခိတအိအိုးဂျိမ ([[မြောက်အိအိုးဂျိမ]]) ** [[အိအိုးဂျိမ]]<ref name="nussbaum737" /> ** မိနမိအိအိုးဂျိမ ([[တောင်အိအိုးဂျိမ]]) ===အခြားကျွန်းများ=== *[[မိနမိတိုရိရှိမ]] (မားကပ်ကျွန်း) *[[အဲနိုရှိမ]] *[[အိုခိနိုတိုရိရှိမ]] (Parece Vela) ===ခယူးရှူးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျွန်းများ=== ဤကျွန်းအများစုသည် အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ *[[အမခုဆကျွန်းစု]] **[[ရှိမိုရှိမကျွန်း၊ အမခုဆ]] **[[ခမိရှိမကျွန်း၊ အမခုဆ]] *[[နဂရှိမကျွန်း၊ ခဂိုရှိမ]] *[[အအိုရှိမ၊ မိယဇခိ|အအိုရှိမ]] *[[ဂေါ့တိုးကျွန်းစု]]<ref name="ponsonby331"/> *[[ဒန်းဂျောကျွန်းစု]] *{{ill|ဟိဇန်းတိုရိရှိမ|ja|鳥島 (長崎県)}} *[[ဟရှိမကျွန်း|ဟရှိမ]]<ref>Nussbaum, [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA294 "Hashima" at p. 294].</ref> *[[ဟိရဒိုကျွန်း|ဟိရဒို]]<ref name="ponsonby332"/> *[[အိခိကျွန်း|အိခိ]] *[[ခိုရှိခိရှိမကျွန်းစု]] **[[ရှိမိုခိုရှိခိကျွန်း]] **[[ခမိခိုရှိခိကျွန်း]] *[[ဆွတ်ရှိမကျွန်းစု|ဆွတ်ရှိမ]]<ref name="ponsonby331"/> *[[အုခုဂျိမ]] ===ရှိခိုခုပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျွန်းများ=== *[[ခုရိုရှိမ (အဲဟိမဲ)]] *[[နိအိအိုးရှိမ]] ===ရူးခယူးကျွန်းစု (နန်းဆဲရှောတိုး)=== {{main|ရူးခယူးကျွန်းစု}} [[File:Location_of_the_Ryukyu_Islands.JPG|thumb|upright=1.4|ရူးခယူးကျွန်းစု]] ====ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု==== {{main|ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု}} ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတစ်ဝက်သည် [[ကျူးရှူးဒေသ]]ရှိ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ ====အိုးဆုမိကျွန်းစု==== {{main|အိုးဆုမိကျွန်းစု}} မြောက်နှင့် အရှေ့ပိုင်းအစု: *[[တနဲဂရှိမ]]<ref name="ponsonby331"/> * [[ယခုရှိမ]] * [[ခုချိနိုအဲရဘုဂျိမ]] * [[မဂဲရှိမ]] မြောက်နှင့် အနောက်ပိုင်းအစု: * [[အိအိုးဂျိမ (ခဂိုရှိမ)|အိအိုးဂျိမ]] * [[ရှောဝအိအိုးဂျိမ]] * [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]] *[[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]] ====တိုခရကျွန်းစု==== {{main|တိုခရကျွန်းစု}} * [[ခုချိနိုရှိမ]] * [[နခနိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)]] * [[ဂဂျဂျိမ]] * [[ဆုဝနိုဆဲဂျိမ]] * [[အခုဆဲခိဂျိမ]] * [[တိုင်းရဂျိမ]] * [[ခိုဒခရဂျိမ]] * [[တခရဂျိမ]] ====အမမိကျွန်းစု==== {{main|အမမိကျွန်းစု}} * [[အမမိ အိုးရှိမ]] * [[ခိခိုင်းဂျိမ]] * [[ခခဲရိုမဂျိမ]] * [[ယောရိုဂျိမ]] * [[အုခဲရှိမ]] * [[တိုခုနိုရှိမ]] * [[အိုခိနိုအဲရဘုဂျိမ]] * [[ယောရွန်းဂျိမ]] ====ရူးခယူးကျွန်းများ (''ရူးခယူးရှောတိုး'')==== ဤကျွန်း၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတစ်ဝက်သည် [[အိုခိနဝခရိုင်]]၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ =====အိုခိနဝကျွန်းများ===== {{main|Okinawa Islands}} The Central Group or Ryukyu proper: * [[Okinawa Island]]<ref name="ponsonby332"/> * [[Kumejima, Okinawa|Kumejima]] * [[Iheyajima]] * [[Izenajima]] * [[Aguni Island|Agunijima]] * [[Iejima]] * [[Iōtorishima]]<ref>{{cite gvp|title=Io-Torishima|vn=282020|access-date=2022-03-16}}</ref> * [[Kerama Islands]] ** [[Tokashikijima]] ** [[Zamamijima]] ** [[Akajima]] ** [[Gerumajima]] * [[Daitō Islands]] ** [[Kitadaitojima]] ** [[Minamidaitōjima]] ** [[Okidaitōjima]] =====ဆခိရှိမကျွန်းများ===== {{main|Sakishima Islands}} Also known as the Further Isles: * [[Miyako Islands]] ** [[Miyako-jima]] ** [[Ikema]] ** [[Ogami]] ** [[Irabu Island]] ** [[Shimoji-shima|Shimoji]] ** [[Kurima-jima]] ** [[Minna, Okinawa|Minna]] ** [[Tarama, Okinawa|Tarama]] * [[Yaeyama Islands]] ** [[Iriomote]] ** [[Ishigaki Island|Ishigaki]] ** [[Taketomi]] ** [[Kohamajima|Kohama]] ** [[Kuroshima, Okinawa|Kuroshima]] ** [[Aragusuku]] ** [[Hatoma]] ** [[Yubujima]] ** [[Hateruma]] ** [[Yonaguni]] * [[Senkaku Islands]] - controlled by Japan, [[Senkaku Islands dispute|disputed]] by [[China]] and [[Taiwan]]. ** [[Uotsurijima]] ** [[Kuba Jima]] ** [[Taisho Jima]] ** [[Kita Kojima]] ** [[Minami Kojima]] ===ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်ကျွန်းများ=== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]] 81yhvhew4x50bkgvo2qcpx828iwu6k1 0 291699 1062871 1053222 2026-11-10T20:31:40Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062871 wikitext text/x-wiki {{Infobox cultivar | name = Beetroot | image = Detroitdarkredbeets.png | image_caption = Beetroots on the stem | species = ''[[:en:Beta vulgaris]]'' | subspecies =''Beta vulgaris'' subsp. ''vulgaris'' | group = '''Conditiva Group''' | origin = [[:en:Sea beet|Sea beet (''Beta vulgaris'' subsp. ''maritima'')]] | subdivision = များစွာ }} '''မုန်လာဥနီဝိုင်း''' (Beetroot) သည် မျိုးစိပ် ''Beta vulgaris'' ရှိ ဥစားရသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်ဖြစ်သည်။ အရောင်မှာ အနီရောင် သို့မဟုတ် ရွှေရောင်ရှိပြီး ဥပုံစံမှာလည်း လုံးဝိုင်းကာ [[မုန်လာဥနီ]]နှင့် ကွဲပြားသည်။ ယင်းသည် အနောက်ဥရောပ၊ မြေထဲပင်လယ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဒေသမျိုးရင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-10-29 |title=Beta vulgaris L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:164505-1 |access-date=3 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260930115329/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:164505-1 |archive-date=30 September 2026 |url-status=dead}}</ref> မုန်လာဥနီဝိုင်းကို အစိမ်း စားနိုင်သလို ပြုတ်၍လည်း စားနိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အရွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမြစ် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ]] hmhw44fwq73771hz6xw01qafws4aejw 0 292658 1062829 1059314 2026-11-10T14:45:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1062829 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = ရှောဝအိအိုးဂျိမ | image = Showa-iwojima of the volcanic island Aerial Photograph.jpg | image_caption = Aerial view of the island (1977) | image_size = | image_map = OsumiIslands.png | map_caption = | pushpin_map = Japan Kagoshima Prefecture#Japan | pushpin_label = | pushpin_label_position = | pushpin_alt = | pushpin_relief = yes | native_name = 昭和硫黄島, '' Shōwa Iō-jima'' | native_name_link = Japanese language | nickname = | location = [[East China Sea]] | coordinates = {{coord|30|48|15|N|130|20|30|E|region:JP_type:isle|display=title}} | archipelago = [[Ōsumi Islands]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 0.07 | length_km = | width_km = | coastline_km = 1.3 | highest_mount = | elevation_m = 24 | country = Japan | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima Prefecture | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[Mishima, Kagoshima|Mishima]] | population = - uninhabited - | population_as_of = | density_km2 = | ethnic_groups = | additional_info = }} '''ရှောဝအိအိုးဂျိမ''' (昭和硫黄島) သည် [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ "ရှောဝရှင်းတိုး" (昭和新島) ဟုလည်း သိကြသည်။ ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစုရှိ ကျွန်းများထဲတွင် အိုးဆုမိကျွန်းစုသည်လည်း ပါဝင်သည်။ ရှောဝအိအိုးဂျိမသည် လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် မီးတောင်ကျွန်း ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသည် [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ အိအိုးဂျိမမြို့ကမ်းခြေ၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="smithsonian">{{cite web|url=http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0802-06=|title=Kikai|work=Global Volcanism Program|publisher=Smithsonian National Museum of Natural History|accessdate=2009-01-09}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ရှောဝဂျိမသည် အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည်။ [[အိအိုးဂျိမ (ခဂိုရှိမ)|အိအိုးဂျိမ]]၏ မြောက်ဘက် ၂ ကီလိုမီတာ (၁.၁ မိုင်) တွင် တည်ရှိသည်။ ဧရိယာသည် ခန့်မှန်းခြေ ၀.၀၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁.၀၂၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းအရှည်သည် ၁.၃ ကီလိုမီတာ (၀.၈၁ မိုင်) ရှိသည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== *[https://web.archive.org/web/20131203001913/http://watchizu.gsi.go.jp/watchizu.aspx?latitude=30.804167&longitude=130.340278 Map of Shōwa Iōjima, Kagoshima] by [[Geographical Survey Institute of Japan|Geographical Survey Institute]] * [https://web.archive.org/web/20171217203355/http://volcano.oregonstate.edu/vwdocs/volc_images/north_asia/kikai/kikai.html Kikai, Kyushu, Japan] on Volcano World, Department of Geosciences at Oregon State University ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] 3mkix87aagw6ribennfom6cmedqx1uc 0 292799 1062804 1057767 2026-11-10T13:15:29Z Dr Lotus Black 31011 1062804 wikitext text/x-wiki [[File:VenusLanderTopo.png|thumb|ဗီနီရာ စူးစမ်းရေးယာဉ်များ ဆင်းသက်ခဲ့သည့် နေရာများ၏ တည်နေရာများ။ အနီရောင်အစက်များသည် ဂြိုဟ်မျက်နှာပြင်မှ ပုံရိပ်များ ပြန်လည်ပေးပို့နိုင်ခဲ့သည့် နေရာများကို ကိုယ်စားပြုပြီး အလယ်တွင် အနက်ရောင်အစက်ပါသော နေရာများသည် မျက်နှာပြင်နမူနာများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခဲ့သည့် နေရာများကို ကိုယ်စားပြုသည်။]] '''ဗီနီရာ စီမံကိန်း''' ('''Venera program''') ({{Langx|ru|link=no|Вене́ра}}, {{IPA|ru|vʲɪˈnʲɛrə|pron}} 'ဗီးနပ်စ်') သည် [[ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်]]အကြောင်း အချက်အလက်များ စုဆောင်းရန် [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]]က ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၄ ခုနှစ်အတွင်း တီထွင်ဖန်တီးခဲ့သော အာကာသစူးစမ်းရေးယာဉ်များ စီးရီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗီဂါ (Vega) စူးစမ်းရေးယာဉ်နှစ်စင်းအပါအဝင် စုစုပေါင်း အာကာသစူးစမ်းရေးယာဉ် ၁၈ စင်းကို လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ ဗီနီရာ စူးစမ်းရေးယာဉ် ၁၃ စင်းသည် [[ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်]]၏ [[လေထု]]အတွင်းသို့ အောင်မြင်စွာ ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းတို့တွင် ဗီနီရာ–ဟေလီ စူးစမ်းရေးယာဉ်နှစ်စင်းလည်း ပါဝင်သည်။ ထို ၁၃ စင်းအနက် ၁၀ စင်းသည် ဂြိုဟ်မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ အောင်မြင်စွာ ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်ပေါ်ရှိ အလွန်ပြင်းထန်သော ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေများကြောင့် စူးစမ်းရေးယာဉ်များသည် မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ၂၃ မိနစ်မှ ၂ နာရီအထိသာ ရှင်သန်လည်ပတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name='NASA-expl-venus'>{{cite web|url=https://solarsystem.nasa.gov/planets/venus/exploration/|title=NASA Solar System Exploration: Venus}}</ref> ဗီနီရာ စီမံကိန်းသည် အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးသမိုင်းတွင် ပထမဆုံးအောင်မြင်မှုများစွာကို မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းတို့တွင် အခြားဂြိုဟ်တစ်လုံး၏ လေထုအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည့် လူသားဖန်တီးစက်ပစ္စည်းများအနက် ပထမဆုံးဖြစ်သော [[ဗီနီရာ ၃]] (၁၉၆၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်)၊ အခြားဂြိုဟ်တစ်လုံးပေါ်သို့ အရှိန်လျှော့၍ နူးညံ့စွာ ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးယာဉ်ဖြစ်သော [[ဗီနီရာ ၇]] (၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်)၊ အခြားဂြိုဟ်တစ်လုံး၏ မျက်နှာပြင်မှ ပုံရိပ်များကို ပထမဆုံး ပြန်လည်ပေးပို့ခဲ့သည့် [[ဗီနီရာ ၉]] (၁၉၇၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၈ ရက်)၊ အခြားဂြိုဟ်တစ်လုံးပေါ်တွင် အသံများကို ပထမဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည့် [[ဗီနီရာ ၁၃]] (၁၉၈၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်) နှင့် ကြည်လင်ပြတ်သားမှုမြင့်မားသော ရေဒါမြေပုံတိုင်းတာမှုများကို ပထမဆုံး ပြုလုပ်ခဲ့သည့် [[ဗီနီရာ ၁၅]] (၁၉၈၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ ရက်) တို့ ပါဝင်သည်။ စူးစမ်းရေးယာဉ်များစွာ၏ လည်ပတ်နိုင်သည့် သက်တမ်းတိုတောင်းစေခဲ့သော အလွန်ပြင်းထန်သည့် ဖိအားများသည်လည်း ဤစီမံကိန်းမှ ရရှိခဲ့သည့် အရေးကြီးသော သိပ္ပံဆိုင်ရာ တွေ့ရှိချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဗီနီရာ စီမံကိန်း}} [[ကဏ္ဍ:ဗီနီရာ စီမံကိန်း]] [[ကဏ္ဍ:သောကြာဂြိုဟ်သို့ စေလွှတ်မှုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဆိုဗီယက် အာကာသ စူးစမ်းရေးယာဉ်များ]] ozc0laa1jbpwo0rdpl32sljkfa5oq95 0 293421 1062890 1060682 2026-11-11T02:39:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062890 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = ရှိမိုရှိမကျွန်း | image = | image_caption = | image_size = | pushpin_map = Japan Kumamoto Prefecture#Japan Kyushu#Japan | pushpin_caption = ခုမမိုတိုခရိုင်အတွင်း တည်နေရာ | native_name = 下島 ''ရှိမိုရှိမ'' | native_name_link = Japanese language | nickname = | location = [[Ariake Sea]], [[East China Sea]] | coordinates = {{coord|32|26|11|N|130|5|1|E|display=inline,title}} | archipelago = [[Amakusa]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 574.01 | length_km = 44 | width_km = 21 | coastline_km = 301.2 | highest_mount = တန်းဂျိခုတောင် | elevation_m = 538.4 | country = ဂျပန် | country_admin_divisions_title = ခရိုင် | country_admin_divisions = [[ခုမမိုတိုခရိုင်]] | country_admin_divisions_title_1 = | country_admin_divisions_1 = | country_admin_divisions_title_2 = | country_admin_divisions_2 = | country_largest_city = | country_largest_city_population = | population = 87191 | population_as_of = 2000 | density_km2 = 152 | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]] | additional_info = }}{{Location map many|100x100|background2=|lat3_deg=12|mark3size=0|mark3=|background3=|position3=top|label3=<div style="font-size:100%">[[Nagashima Island, Kagoshima|Naga<br>shima]]</div>|lon2_deg=20|lat2_deg=57|mark2size=0|mark2=|position2=top|AlternativeMap=Yatsushiro Sea.png|label2=<div style="font-size:100%">'''Shimo<br>shima'''</div>|lon1_deg=48|lat1_deg=57|mark1size=0|mark1=|background1=|position1=top|label1=<div style="font-size:100%">'''[[Kamishima Island, Amakusa|Kami<br>shima]]'''</div>|caption=|width=250px|float=right|lon3_deg=26}} '''ရှိမိုရှိမ''' (下島, ရှိမိုရှိမ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အမခုဆကျွန်းစု]]ရှိ အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ ကမ်းခြေသည် [[အရိအခဲပင်လယ်]]၊ [[အမခုဆ - နဒပင်လယ်]]၊ [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]]နှင့် [[ယဆွတ်ရှိရိုပင်လယ်]]စသည်တို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။ ကျွန်း၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် [[အမခုဆမြို့၊ ခုမမိုတို|အမခုဆမြို့]]၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ၆၇ စတုရန်းကီလိုမီတာကျယ်ဝန်းသည့် ဧရိယာကို [[ရဲဟိုခုမြို့၊ ခုမမိုတို|ရဲဟိုခုမြို့]]က စီမံအုပ်ချုပ်သည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ တန်းဂျိခုတောင်ဖြစ်ပြီး ၅၃၈.၄ မီတာ (၁၇၈၆ ပေ) မြင့်သည်။ ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ရှိမိုရှိမသည် ခမိရှိမကျွန်းနှင့် "[[အမခုဆ - ဆဲတို အိုးဟရှိတံတား]]" ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ထိုမှတဆင့် ဂျပန်ပင်မကျွန်းကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် [[ကျူးရှူးကျွန်း]]ကို ချိတ်ဆက်ထားသည်။ တံတားသည် ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ အကျယ် ၇၀ မီတာကျော်ရှိပြီး လူသွားလမ်းပါဝင်သည့် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားသည့် တံတားဖြစ်သည်။ ရှိမရှိမကျွန်းသည် တောင်ဘက်ထိပ်ဖျားရှိ [[ဂဲဇုကျွန်း]]သို့ "[[အုရှိဘုခဟအိယအိုတံတား]]" ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ကျွန်းသို့ ရောက်ရှိနိုင်သည့် လမ်းမများမှာ လမ်းမ ၂၆၆, လမ်းမ ၂၃၄ နှင့် လမ်းမ ၃၈၉ တို့ ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ [[အမခုဆလေယာဉ်ကွင်း]]သည် [[အိတမိလေဆိပ်]]၊ [[ဖုခုအိုခလေဆိပ်]]၊ [[ခုမမိုတိုလေဆိပ်]]များသို့ ပြေးဆွဲပေးမည့် သတ်မှတ်ဝန်ဆောင်မှုများကို ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ လေဆိပ်ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကျွန်းအတွင်း သွားလာရေးအတွက် ဘတ်စကားကွန်ရက်ကို ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ ဘတ်စကားကွန်ရက်သည် ပင်မကုန်းမြေနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည့် တံတားအနီး ဟွန်းဒိုဘတ်စကားစင်တာကို ဗဟိုချက်အဖြစ် ထားရှိသည်။ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ခုမမိုတိုခရိုင်]]နှင့် [[နဂဆခိခရိုင်]]များရှိ အခြားသော ကျွန်းများသို့ ချိတ်ဆက်သွားလာရန် အနည်းဆုံး ရေယာဉ်ဖယ်ရီငါးခု ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ==ရာသီဥတု== ရှိမိုရှိမကျွန်းသည် စိုထိုင်းသည့် သမပိုင်းဇုန်ရာသီဥတု ရှိသည်။ ရာသီဥတုလေးခု ကွဲပြားသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် မြင့်မားသည့်နေရာများတွင် နှင်းကျဆင်းသော်လည်း နည်းပါးသည်။ ရှိမိုရှိမကျွန်း၏ နွေဦးရာသီအစသည် ညင်သာသော်လည်း နွေဦးရာသီအကုန်သည် ပူပြင်း၍ စိုထိုင်းသည်။ နွေရာသီသည် ရှိမိုရှိမကျွန်း၏ အစိုစွတ်ဆုံးကာလ ဖြစ်သည်။ ဤကာလကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် "ဆွတ်ယု" (梅雨, tsuyu) ဟု ခေါ်သည်။ မိုးရာသီသည် ဇွန်လအစောပိုင်းမှ ဇူလိုင်လနှောင်းပိုင်းအထိ ဖြစ်သည်။ အနီးအနားရှိ Liman ရေစီးကြောင်းများသည် ကျွန်း၏ ရာသီဥတုအပေါ် သက်ရောက်မှု ဖြစ်စေသည်။ {{Weather box |width= auto |collapsed = Y |single line = Y |metric first = Y |location = Hondo, Shimoshima (1981–2010) |Jan high C = 10.5 |Feb high C = 11.9 |Mar high C = 15.2 |Apr high C = 20.6 |May high C = 24.9 |Jun high C = 27.5 |Jul high C = 31.2 |Aug high C = 32.4 |Sep high C = 29.0 |Oct high C = 23.9 |Nov high C = 18.2 |Dec high C = 13.0 |year high C = 21.6 |Jan mean C = 6.1 |Feb mean C = 7.0 |Mar mean C = 10.0 |Apr mean C = 14.8 |May mean C = 19.0 |Jun mean C = 22.5 |Jul mean C = 26.4 |Aug mean C = 27.1 |Sep mean C = 23.9 |Oct mean C = 18.6 |Nov mean C = 13.2 |Dec mean C = 8.2 |year mean C = 16.4 |Jan low C = 1.9 |Feb low C = 2.5 |Mar low C = 5.3 |Apr low C = 9.5 |May low C = 13.9 |Jun low C = 18.5 |Jul low C = 22.7 |Aug low C = 23.1 |Sep low C = 20.1 |Oct low C = 14.2 |Nov low C = 9.0 |Dec low C = 4.0 |year low C = 12.1 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 84.0 |Feb precipitation mm = 92.7 |Mar precipitation mm = 150.7 |Apr precipitation mm = 164.3 |May precipitation mm = 193.8 |Jun precipitation mm = 357.3 |Jul precipitation mm = 356.1 |Aug precipitation mm = 213.1 |Sep precipitation mm = 194.5 |Oct precipitation mm = 92.5 |Nov precipitation mm = 99.9 |Dec precipitation mm = 79.3 |year precipitation mm = 2075.9 |Jan sun = 106.2 |Feb sun = 125.6 |Mar sun = 150.7 |Apr sun = 176.4 |May sun = 181.9 |Jun sun = 132.0 |Jul sun = 182.2 |Aug sun = 212.3 |Sep sun = 184.9 |Oct sun = 189.3 |Nov sun = 145.4 |Dec sun = 127.3 |year sun = 1914.8 |source 1 = Japan Meteorological Agency<ref name= JMA >{{cite web | url = http://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_amd_ym.php?prec_no=86&block_no=0845&year=&month=&day=&view= | title = 本渡　平年値（年・月ごとの値）　主な要素 | publisher = [[Japan Meteorological Agency]] | accessdate = August 3, 2017 }}</ref> |date=1981-2010 }} ==စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ== *အမခုဆခရစ်ယာန်ပြတိုက်<ref name="kumamoto">{{cite web|url=http://www.city.amakusa.kumamoto.jp/kirishitan/|website=city.amakusa.kumamoto.jp|title=天草キリシタン館ホームページ|accessdate=August 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20150723025558/http://www.city.amakusa.kumamoto.jp/kirishitan/|archive-date=23 July 2015|url-status=dead}}</ref> *လင်းပိုင်ကမ္ဘာ - အများပြည်သူဆိုင်ရာ ငါးပြတိုက်<ref name="web-aquarium">{{cite web|url=http://www.web-aquarium.net/aquarium/aq_212.html|website=web-aquarium.net|title=天草ドルフィンワールド水族館｜WEB水族館|accessdate=August 3, 2017}}</ref> *[[တိုမိအိုခရဲတိုက်]] *[[ဆခိဆွတ်ဘုရားကျောင်းတော်]] ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== *[https://web.archive.org/web/20190826033306/http://imagic.qee.jp/sima4/kumamoto/shimoshima.html 熊本県の島＞天草諸島＞天草下島（あまくさしもしま] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခုမမိုတိုခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်ရှိ ကျွန်းများ]] j1ociz47wq2wlgto6swm2kow6fwhhf4 0 293427 1062972 1060242 2026-11-11T10:56:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ #IABot (v2.0.9.7) 1062972 wikitext text/x-wiki '''2010 နိုင်ငံတကာ သင်္ချာအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ''' (2010 International Mathematical Olympiad) သည် 51 ကြိမ်မြောက်ပြိုင်ပွဲဖြစ်ပြီး ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ အာစတာနာမြို့တွင် 2010 ခုနှစ် ဇူလိုင်လ 2 ရက်မှ 14 ရက်အထိ ကျင်းပခဲ့သည်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းဆိုင်ရာ ပါဝင်သူစာရင်းဇယားတွင် နိုင်ငံပေါင်း 95 နိုင်ငံမှ ပြိုင်ပွဲဝင် 522 ဦးဟု မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး လက်ရှိပြိုင်ပွဲအကျဉ်းချုပ်စာမျက်နှာတွင် ပြိုင်ပွဲဝင် 516 ဦးဟု ဖော်ပြထားသည်။<ref>International Mathematical Olympiad, historical organisers table, 2010 entry; International Mathematical Olympiad (2010), edition overview.</ref> အသင်းအလိုက် ရမှတ်များတွင် တရုတ်နိုင်ငံက 197 မှတ်ဖြင့် ပထမ၊ ရုရှားနိုင်ငံက 169 မှတ်ဖြင့် ဒုတိယနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက 168 မှတ်ဖြင့် တတိယ ရရှိခဲ့သည်။<ref>International Mathematical Olympiad (2010), team results, ranks 1–3.</ref> == စာမေးပွဲကျင်းပပုံနှင့် အမှတ်ပေးစနစ် (Examination Format and Scoring) == စာမေးပွဲများကို ဇူလိုင်လ 7 ရက်နှင့် 8 ရက်တို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ တစ်နေ့လျှင် ပုစ္ဆာသုံးပုဒ်ပါသော မေးခွန်းလွှာတစ်စောင်ကို လေးနာရီခွဲအတွင်း ဖြေဆိုရသည်။ ပုစ္ဆာတစ်ပုဒ်လျှင် ခုနစ်မှတ်စီ သတ်မှတ်ထားသဖြင့် စုစုပေါင်း အမှတ်ပြည့်မှာ 42 မှတ် ဖြစ်သည်။<ref>International Mathematical Olympiad (2010), English competition paper, pp. 1–2.</ref> == ပြိုင်ပွဲပုစ္ဆာများနှင့် ဖြေရှင်းနည်းများ (Problems and Solution Approaches) == === ပထမနေ့ ပုစ္ဆာများ (Day 1 Problems) === ==== ပုစ္ဆာ 1။ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုးပါသော ဖန်ရှင်နယ်ညီမျှခြင်း (Problem 1: A Functional Equation Involving the Floor Function) ==== <blockquote> အောက်ပါ[[ညီမျှခြင်း|ညီမျှခြင်း]] (equation) ကို ပြည့်မီသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (functions) <math>f:\mathbb R\to\mathbb R</math> အားလုံးကို ရှာပါ။ :<math>f(\lfloor x\rfloor y)=f(x)\lfloor f(y)\rfloor\qquad(x,y\in\mathbb R),</math> ဤနေရာတွင် အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုးဖန်ရှင် (floor function) ၏ သင်္ကေတ <math>\lfloor z\rfloor</math> သည် <math>z</math> ထက်မကြီးသော [[ကိန်းပြည့်|အကြီးဆုံးကိန်းပြည့်]] (greatest integer) ကို ဆိုလိုသည်။ </blockquote><ref>International Mathematical Olympiad (2010), English competition paper, Problem 1, p. 1.</ref> '''ဖြေရှင်းနည်း။''' <math>f(0)\ne0</math> ဖြစ်ပါက <math>x=0</math> ဟုထားလျှင် <math>y</math> တိုင်းအတွက် <math>\lfloor f(y)\rfloor=1</math> ကို ရရှိသည်။ ထို့နောက် <math>y=0</math> ဟုထားလျှင် <math>f(x)=f(0)</math> ကို ရရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဤအခြေအနေတွင် <math>1\leq c<2</math> ဖြစ်သော ကိန်းသေဖန်ရှင်များ (constant functions) <math>f\equiv c</math> ကို ရရှိသည်။ <math>f(0)=0</math> ဟု ယူဆပါ။ <math>x=y=1</math> ဟုထားလျှင် <math>f(1)=0</math> သို့မဟုတ် <math>\lfloor f(1)\rfloor=1</math> ဖြစ်သည်။ ပထမအခြေအနေတွင် <math>x=1</math> ဟုထားလျှင် <math>f\equiv0</math> ကို ရရှိသည်။ ဒုတိယအခြေအနေတွင် <math>y=1</math> ဟုထားလျှင် <math>f(\lfloor x\rfloor)=f(x)</math> ကို ရရှိသဖြင့် <math>f(1/2)=0</math> ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယခု <math>(x,y)=(2,1/2)</math> ဟုထားလျှင် <math>f(1)=f(2)\lfloor f(1/2)\rfloor=0</math> ကို ရရှိသောကြောင့် ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု (contradiction) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အဖြေအားလုံးမှာ သုညဖန်ရှင် (zero function) <math>f\equiv0</math> နှင့် <math>1\leq c<2</math> အတွက် <math>f\equiv c</math> တို့ ဖြစ်သည်။ တိုက်ရိုက်အစားထိုးခြင်း (substitution) ဖြင့် ၎င်းတို့ကို စစ်ဆေးအတည်ပြုနိုင်သည်။<ref>Chen (2026), §1.1, p. 3.</ref> ==== ပုစ္ဆာ 2။ အတွင်းထိစက်ဝိုင်းဗဟိုနှင့် ဝန်းရံစက်ဝိုင်းပေါ်ရှိ ဖြတ်မှတ် (Problem 2: An Incentre and an Intersection on the Circumcircle) ==== <blockquote> <math>I</math> သည် ဝန်းရံစက်ဝိုင်း (circumcircle) <math>\Gamma</math> ရှိသော [[တြိဂံ|တြိဂံ]] (triangle) <math>ABC</math> ၏ အတွင်းထိစက်ဝိုင်းဗဟို (incentre) ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ပါ။ <math>AI</math> သည် <math>\Gamma</math> ကို <math>D</math> တွင် ထပ်မံဖြတ်သည်။ <math>E</math> ကို စက်ဝိုင်းပြတ် (arc) <math>BDC</math> ပေါ်တွင် ရွေးပြီး <math>F\in BC</math> ကို အောက်ပါသတ်မှတ်ချက် ပြည့်မီအောင် ရွေးပါ။ :<math>\angle BAF=\angle CAE<\tfrac12\angle BAC.</math> <math>G</math> သည် <math>IF</math> ၏ အလယ်မှတ် (midpoint) ဖြစ်ပါက <math>DG</math> နှင့် <math>EI</math> တို့သည် <math>\Gamma</math> ပေါ်တွင် ဆုံကြောင်း သက်သေပြပါ။ </blockquote><ref>International Mathematical Olympiad (2010), English competition paper, Problem 2, p. 1.</ref> '''ဖြေရှင်းနည်း။''' <math>K</math> ကို <math>EI</math> နှင့် <math>\Gamma</math> တို့၏ ဒုတိယဖြတ်မှတ် (second intersection) ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ထို့ပြင် <math>H=AF\cap\Gamma</math> ဟုထားရာတွင် ရွေးသောဖြတ်မှတ်သည် <math>A</math> နှင့် မတူရပါ။ ထောင့်ဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက် (angle condition) အရ စက်ဝိုင်းပြတ် <math>BH,CE</math> တို့သည် တူညီကြသဖြင့် <math>HE\parallel BC</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>D</math> သည် <math>A</math> မပါဝင်သော စက်ဝိုင်းပြတ် <math>BC</math> ၏ အလယ်မှတ် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>D</math> ရှိ [[ထိမျဉ်း|ထိမျဉ်း]] (tangent) သည် <math>BC</math> နှင့် ပြိုင်သည်။ စက်ဝိုင်းတွင် အတွင်းထပ်ထားသော ဆဋ္ဌဂံ (inscribed hexagon) <math>A,H,E,K,D,D</math> အတွက် ပက်စ်ကယ်၏ ဆန်းကြယ်သော ဆဋ္ဌဂံသီအိုရမ် (Pascal's theorem) ကို အသုံးပြုပါ။ ထပ်နေသော ထိပ်စွန်းမှတ် (repeated vertex) ကို <math>D</math> ရှိ ထိမျဉ်းအဖြစ် ယူဆပါ။ မျက်နှာချင်းဆိုင် အနားများ၏ ဖြတ်မှတ်များမှာ <math>P=AH\cap KD</math>၊ <math>I=EK\cap DA</math> နှင့် <math>HE</math>၊ ထိုထိမျဉ်းတို့၏ ဘုံ အနန္တ ရှိ အမှတ် (point at infinity) တို့ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>IP\parallel BC</math> ဖြစ်သည်။ <math>I_A</math> ကို <math>A</math> နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် ပြင်ပထိစက်ဝိုင်းဗဟို (excentre) ဟု သတ်မှတ်ပြီး <math>T=AI\cap BC</math> နှင့် <math>Q=FI_A\cap IP</math> ဟုထားပါ။ တြိဂံ <math>ABT</math> တွင် <math>B</math> ရှိ အတွင်းနှင့် အပြင်ထောင့်ထက်ဝက်ပိုင်းမျဉ်း သီအိုရမ်များ (internal and external angle-bisector theorems) ကို အသုံးပြုလျှင် အောက်ပါ ဟာမိုနစ် အမှတ်လေးမှတ်အစီအစဉ် (harmonic range) ကို ရရှိသည်။ :<math>(A,T;I,I_A)=-1.</math> <math>F</math> မှ <math>IP</math> ပေါ်သို့ ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ချခြင်းသည် <math>A,T,I,I_A</math> တို့ကို <math>P,\infty,I,Q</math> တို့သို့ အသီးသီး ပို့သည်။ ထို့ကြောင့် <math>(P,\infty;I,Q)=-1</math> ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ <math>P</math> သည် <math>IQ</math> ၏ အလယ်မှတ် ဖြစ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ စက်ဝိုင်းပြတ်အလယ်မှတ်ဆိုင်ရာ ထပ်တူညီမှုများ (identities) <math>DI=DB=DI_A</math> မှ <math>D</math> သည် <math>II_A</math> ၏ အလယ်မှတ်ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ ဤထပ်တူညီမှုများသည် <math>B</math> ရှိ အတွင်းနှင့် အပြင်ထောင့်ထက်ဝက်ပိုင်းမျဉ်းများကို အသုံးပြု၍ အနားနှစ်ဖက်ညီတြိဂံများ (isosceles triangles) <math>BDI,BDI_A</math> မှ ရရှိသည်။ တြိဂံ <math>II_AQ</math> တွင် အလယ်မှတ် သီအိုရမ် (midpoint theorem) အရ <math>DP\parallel I_AQ=I_AF</math> ဖြစ်သည်။ တြိဂံ <math>II_AF</math> တွင် ထပ်မံအသုံးပြုလျှင် <math>DP</math> သည် <math>IF</math> ၏ အလယ်မှတ် <math>G</math> ကို ဖြတ်ကြောင်း ရရှိသည်။ <math>D,P,K</math> တို့သည် မျဉ်းတစ်ကြောင်းတည်းပေါ်တွင်ရှိသောကြောင့် (collinear) <math>K\in DG\cap EI\cap\Gamma</math> ဖြစ်သည်။<ref>Chen (2026), §1.2, p. 4.</ref> ==== ပုစ္ဆာ 3။ မြှောက်လဒ်ကို နှစ်ထပ်ကိန်းဖြစ်စေသော အပေါင်းကိန်းပြည့်ဖန်ရှင်များ (Problem 3: Positive-Integer Functions Producing Perfect-Square Products) ==== <blockquote> [[ကိန်းပြည့်|အပေါင်းကိန်းပြည့်]]အတွဲ (pair of positive integers) <math>m,n</math> တိုင်းအတွက် အောက်ပါ[[မြှောက်လဒ်|မြှောက်လဒ်]] (product) သည် နှစ်ထပ်ကိန်း (perfect square) ဖြစ်စေသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] <math>g:\mathbb Z_{>0}\to\mathbb Z_{>0}</math> အားလုံးကို ရှာပါ။ :<math>(g(m)+n)(m+g(n))</math> </blockquote><ref>International Mathematical Olympiad (2010), English competition paper, Problem 3, p. 1.</ref> '''ဖြေရှင်းနည်း။''' [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်း]] (prime number) <math>p</math> တိုင်းအတွက် အောက်ပါအချက်ကို ဦးစွာ သက်သေပြပါ။ :<math>g(u)\equiv g(v)\pmod p\Longrightarrow u\equiv v\pmod p.</math> <math>d=g(v)-g(u)</math> ဟု ရေးပါ။ <math>M+g(u)</math> နှင့် <math>M+g(v)</math> နှစ်ခုလုံး၏ <math>p</math>-[[P-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း|အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) တန်ဖိုးများ [[စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)|မကိန်း]] (odd) ဖြစ်စေရန် လုံလောက်စွာကြီးသော အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>M</math> ကို ရွေးပါ။ ထိုသို့ ရွေးနိုင်သည်။ <math>d=0</math> ဖြစ်ပါက <math>M+g(u)\equiv p\pmod{p^2}</math> ဟု ရွေးပါ။ မဟုတ်ပါက <math>e=\nu_p(d)\geq1</math> ဟုထားပါ။ <math>e</math> သည် စုံကိန်း (even) ဖြစ်ပါက <math>M+g(u)\equiv p\pmod{p^2}</math> ကို ပြည့်မီစေပါ။ <math>e</math> သည် မကိန်းဖြစ်ပါက <math>M+g(u)\equiv p^{e+2}\pmod{p^{e+3}}</math> ကို ပြည့်မီစေပါ။ ရရှိသော တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းတန်ဖိုးများသည် <math>(1,1)</math> သို့မဟုတ် <math>(e+2,e)</math> တို့ အသီးသီး ဖြစ်သည်။ အဝင်ကိန်းများ (arguments) <math>(M,u)</math> နှင့် <math>(M,v)</math> အတွက် နှစ်ထပ်ကိန်းဖြစ်ရမည့် သတ်မှတ်ချက်နှစ်ခုကြောင့် <math>u+g(M)</math> နှင့် <math>v+g(M)</math> တို့၏ တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းတန်ဖိုးများသည်လည်း မကိန်းဖြစ်ရမည်။ အထူးသဖြင့် <math>u\equiv-g(M)\equiv v\pmod p</math> ဖြစ်သဖြင့် လိုအပ်သော အကျိုးဆက်ကို သက်သေပြပြီး ဖြစ်သည်။ <math>g(u)=g(v)</math> ဖြစ်ပါက သုဒ္ဓကိန်းတိုင်းသည် <math>u-v</math> ကို စား၍ပြတ်သဖြင့် <math>u=v</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဖန်ရှင်သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သည်]] (injective)။ ထို့ပြင် <math>g(n+1)-g(n)</math> ၏ မည်သည့်သုဒ္ဓစားကိန်း (prime divisor) မဆို တစ်ကို စား၍ပြတ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>g(n+1)-g(n)\in\{-1,1\}.</math> အပေါင်းအနုတ်လက္ခဏာများ မပြောင်းနိုင်ပါ။ အကြောင်းမှာ ကပ်လျက်နေရာနှစ်ခု၌ ဆန့်ကျင်ဘက်လက္ခဏာများ ရှိပါက <math>g(n+2)=g(n)</math> ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ တန်ဖိုးများသည် အပေါင်းဖြစ်သောကြောင့် ခြားနားခြင်းရလဒ် (difference) အမြဲ <math>-1</math> ဖြစ်ခြင်းကို ဖယ်ပစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိန်းပြည့် <math>c\geq0</math> တစ်ခုအတွက် <math>g(n)=n+c</math> ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် (conversely) ဤဖန်ရှင်များသည် မြှောက်လဒ်ကို <math>(m+n+c)^2</math> ဖြစ်စေသည်။<ref>Chen (2026), §1.3, p. 5.</ref> === ဒုတိယနေ့ ပုစ္ဆာများ (Day 2 Problems) === ==== ပုစ္ဆာ 4။ ထိမျဉ်းနှင့် အလျားတူသတ်မှတ်ချက်မှ လေးကြိုးနှစ်ခု ညီမျှခြင်း (Problem 4: Equal Chords from a Tangent and an Equal-Length Condition) ==== <blockquote> <math>P</math> သည် [[တြိဂံ|တြိဂံ]] <math>ABC</math> ၏ အတွင်း၌ ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ပါ။ မျဉ်း (lines) <math>AP,BP,CP</math> တို့သည် ဝန်းရံစက်ဝိုင်း <math>\Gamma</math> ကို <math>K,L,M</math> တို့တွင် အသီးသီး ထပ်မံဖြတ်သည်။ <math>C</math> ရှိ [[ထိမျဉ်း|ထိမျဉ်း]]သည် <math>AB</math> ကို <math>S</math> တွင် ဖြတ်သည်။ <math>SC=SP</math> ဖြစ်ပါက <math>MK=ML</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပါ။ </blockquote><ref>International Mathematical Olympiad (2010), English competition paper, Problem 4, p. 2.</ref> '''ဖြေရှင်းနည်း။''' ထိမျဉ်းနှင့် လေးကြိုး သီအိုရမ် (tangent-chord theorem) နှင့် စက်ဝိုင်းနှင့်စပ်လျဉ်းသော အမှတ် <math>S</math> ၏ အစွမ်း (power of a point) အရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>\frac{SA}{SB}=\frac{CA^2}{CB^2},\qquad SP^2=SC^2=SA\cdot SB.</math> <math>S</math> သည် မျဉ်းပိုင်း (line segment) <math>AB</math> ၏ အပြင်ဘက်၌ ရှိသောကြောင့် ရောင်ခြည်မျဉ်းများ (rays) <math>SA,SB</math> သည် တစ်ကြောင်းတည်း ထပ်နေသည်။ <math>u=SA,v=SB</math> နှင့် <math>t=SP\cos\angle ASP</math> ဟုထားပါ။ ကိုဆိုင်း စည်းမျဉ်း (cosine rule) အရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>PA^2=uv+u^2-2ut=u(u+v-2t),\qquad PB^2=v(u+v-2t).</math> ထို့ကြောင့် <math>PA/PB=\sqrt{u/v}=CA/CB</math> ဖြစ်သည်။ <math>\Gamma</math> ပေါ်ရှိ ထောင့်များမှ <math>\triangle PKM\sim\triangle PCA</math> နှင့် <math>\triangle PLM\sim\triangle PCB</math> ဟူသော ဆင်တူတြိဂံများ (similar triangles) ကို ရရှိသဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>\frac{PM}{KM}=\frac{PA}{CA},\qquad\frac{LM}{PM}=\frac{CB}{PB}.</math> မြှောက်လိုက်လျှင် <math>LM/KM=(CB/CA)(PA/PB)=1</math> ကို ရရှိပြီး သက်သေပြလိုသောအချက် ပြည့်စုံသည်။<ref>International Mathematical Olympiad (2010), shortlisted problems with solutions, G2, Solution 1, p. 46.</ref> ==== ပုစ္ဆာ 5။ သေတ္တာခြောက်လုံးအကြား အကြွေစေ့များ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း (Problem 5: Moving Coins among Six Boxes) ==== <blockquote> သေတ္တာခြောက်လုံး <math>B_1,\ldots,B_6</math> တစ်လုံးစီတွင် အစ၌ အကြွေစေ့တစ်စေ့စီ ရှိသည်။ အောက်ပါ တွက်ချက်မှုများ (operations) နှစ်မျိုးကို ခွင့်ပြုသည်။ * <math>1\leq j\leq5</math> အတွက် အကြွေစေ့ရှိနေသော <math>B_j</math> မှ အကြွေစေ့တစ်စေ့ကို ယူထုတ်ပြီး <math>B_{j+1}</math> တွင် နှစ်စေ့ ထည့်ပါ။ * <math>1\leq k\leq4</math> အတွက် အကြွေစေ့ရှိနေသော <math>B_k</math> မှ အကြွေစေ့တစ်စေ့ကို ယူထုတ်ပြီး <math>B_{k+1},B_{k+2}</math> တို့အတွင်းရှိ အကြွေစေ့များကို အပြန်အလှန် လဲလှယ်ပါ။ ထိုသေတ္တာနှစ်လုံးအနက် တစ်လုံးလုံး ဗလာဖြစ်နေလျှင်လည်း လဲလှယ်နိုင်သည်။ အဆုံးရှိအကြိမ်အရေအတွက် (finitely many operations) လုပ်ဆောင်၍ <math>B_1,\ldots,B_5</math> တို့ကို ဗလာဖြစ်စေပြီး <math>B_6</math> တွင် အကြွေစေ့ <math>2010^{2010^{2010}}</math> စေ့တိတိ ကျန်စေနိုင်သလား။ ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း (exponentiation) ကို ညာဘက်မှစ၍ တွက်ရသည်။ </blockquote><ref>International Mathematical Olympiad (2010), English competition paper, Problem 5 and exponentiation convention, p. 2.</ref> '''ဖြေရှင်းနည်း။''' ထိုသို့သော [[ကိန်းစဉ်|ကိန်းစဉ်]] (sequence) ရှိသည်။ အစုဝင်အတွဲ (tuple) တစ်ခုတွင် သေတ္တာများအတွင်းရှိ အကြွေစေ့အရေအတွက်ကို ဘယ်မှညာသို့ ရေးပါ။ မြားတစ်ခုသည် ခွင့်ပြုထားသော တွက်ချက်မှု အကြိမ်များစွာကို ကိုယ်စားပြုနိုင်သည်။ အစတွင် အောက်ပါအတိုင်း လုပ်နိုင်သည်။ :<math>\begin{aligned}(1,1,1,1,1,1)&\to(0,3,1,0,3,1)\to(0,0,7,0,0,7)\\&\to(0,0,6,2,0,7)\to(0,0,6,1,2,7)\\&\to(0,0,6,1,0,11)\to(0,0,6,0,11,0)\\&\to(0,0,5,11,0,0).\end{aligned}</math> ပထမမြားနှစ်ခုသည် သေတ္တာ 1 နှင့် 4၊ ထို့နောက် 2 နှင့် 5 တို့မှ အကြွေစေ့များကို ရှေ့ဘက်သေတ္တာသို့ ရွှေ့ခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်မြားသုံးခုသည် သေတ္တာ 3၊ 4 နှင့် 5 တို့မှ ရွှေ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးမြားနှစ်ခုသည် သေတ္တာ 4 နှင့် 3 တို့မှ အကြွေစေ့ကို အသုံးပြု၍ လဲလှယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပထမသေတ္တာနှစ်လုံးကို ဗလာအဖြစ် ထားပြီး နောက်ဆုံးသေတ္တာလေးလုံးကိုသာ ရေးပါ။ <math>k,n\geq1</math> အတွက် အောက်ပါအတိုင်း လုပ်နိုင်သည်။ :<math>(k,n,0,0)\longrightarrow(k-1,2^n,0,0).</math> အမှန်ပင် နောက်ဆုံးသေတ္တာသုံးလုံးတွင် <math>(n,0,0)\to(n-1,2,0)</math> ဟု စတင်ပါ။ အလယ်သေတ္တာရှိ အကြွေစေ့အားလုံးကို နောက်ဆုံးသေတ္တာသို့ ရွှေ့၍ နှစ်ဆဖြစ်စေပါ။ ထို့နောက် ပထမသေတ္တာမှ အကြွေစေ့တစ်စေ့ကို အသုံးပြု၍ နောက်ဆုံးနှစ်လုံးကို လဲလှယ်ပါ။ ထပ်လုပ်လျှင် <math>(0,2^n,0)</math> ကို ရရှိသည်။ သေတ္တာလေးလုံးအနက် ပထမသေတ္တာမှ အကြွေစေ့တစ်စေ့ကို အသုံးပြု၍ တစ်ကြိမ်လဲလှယ်လိုက်လျှင် ဆိုထားသော အသွင်ပြောင်းခြင်း (transformation) ပြည့်စုံသည်။ <math>T_0=11,T_{r+1}=2^{T_r}</math> ဟုထားပါ။ ငါးကြိမ် အသုံးပြုလျှင် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>(5,11,0,0)\longrightarrow(0,T_5,0,0).</math> <math>H=2010^{2010^{2010}}</math> ဟု ရေးပါ။ ဥပမာအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>2010^{2010}<2^{2^{15}},\qquad H<2^{2^{2^{16}}}<T_4<T_5.</math> ထို့ပြင် <math>4\mid H</math> ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးသေတ္တာနှစ်လုံး ဗလာဖြစ်နေစဉ် <math>B_4</math> တွင် လဲလှယ်သည့် တွက်ချက်မှုကို ပြုလုပ်ခြင်းသည် အကြွေစေ့တစ်စေ့ကို ယူထုတ်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤနည်းဖြင့် <math>T_5</math> ကို <math>H/4</math> အထိ လျှော့ပါ။ နောက်ဆုံးတွင် <math>B_4</math> မှ အကြွေစေ့အားလုံးကို <math>B_5</math> သို့လည်းကောင်း၊ ထို့နောက် <math>B_5</math> မှ <math>B_6</math> သို့လည်းကောင်း ရွှေ့ပါ။ ထိုအခါ အကြွေစေ့အရေအတွက် လေးဆဖြစ်လာသည်။ နောက်ဆုံးအခြေအနေသည် <math>(0,0,0,0,0,H)</math> ဖြစ်သည်။<ref>Chen (2026), §2.2, p. 7.</ref> ==== ပုစ္ဆာ 6။ အကြီးဆုံးပေါင်းလဒ်ဖြင့် သတ်မှတ်သော ထပ်ကျော့ဆက်သွယ်ချက် (Problem 6: A Recurrence Defined by Maximum Sums) ==== <blockquote> [[ကိန်းစစ်|အပေါင်း ကိန်းစစ်များ]]ဖြင့် ဖွဲ့ထားသော [[ကိန်းစဉ်|ကိန်းစဉ်]] (sequence of positive real numbers) <math>(a_n)_{n\geq1}</math> သည် [[ကိန်းပြည့်|အပေါင်းကိန်းပြည့်]] <math>s</math> တစ်ခုအတွက် အောက်ပါသတ်မှတ်ချက်ကို ပြည့်မီသည်။ :<math>a_n=\max_{1\leq k<n}(a_k+a_{n-k})\qquad(n>s).</math> <math>n\geq N</math> တိုင်းအတွက် <math>a_n=a_\ell+a_{n-\ell}</math> ဖြစ်စေသော အပေါင်းကိန်းပြည့်များ <math>\ell\leq s</math> နှင့် <math>N</math> တို့ ရှိကြောင်း သက်သေပြပါ။ </blockquote><ref>International Mathematical Olympiad (2010), English competition paper, Problem 6, p. 2.</ref> '''ဖြေရှင်းနည်း။''' <math>a_\ell/\ell</math> ကို အကြီးဆုံးဖြစ်စေသော (maximising) <math>\ell\in\{1,\ldots,s\}</math> ကို ရွေးပြီး အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ပါ။ :<math>w=\frac{a_\ell}{\ell},\qquad b_n=a_n-nw.</math> ထိုအခါ <math>b_\ell=0</math> ဖြစ်ပြီး <math>i\leq s</math> အတွက် <math>b_i\leq0</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>b_n=\max_{1\leq k<n}(b_k+b_{n-k})\qquad(n>s).</math> [[သင်္ချာဆိုင်ရာဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း|သင်္ချာဆိုင်ရာဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း]] (mathematical induction) ဖြင့် <math>n</math> အားလုံးအတွက် <math>b_n\leq0</math> ကို ရရှိသည်။ ထို့ပြင် <math>n>s</math> ဖြစ်တိုင်း <math>b_n\geq b_{n-\ell}</math> ဖြစ်သည်။ အညွှန်းကိန်းသည် <math>s</math> ထက်မကြီးတော့သည့်အထိ ထပ်ကျော့အသုံးပြုလျှင် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>-M\leq b_n\leq0,\qquad M=\max_{1\leq i\leq s}|b_i|.</math> ထပ်ကျော့ဆက်သွယ်ချက် (recurrence relation) တွင် အကြီးဆုံးတန်ဖိုးကို ရရှိစေသော ပိုင်းခြားမှုကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ပြန်ရွေးပါ။ ဤနည်းဖြင့် <math>b_n</math> တိုင်းကို မူလတန်ဖိုးများ <math>b_1,\ldots,b_s</math> ၏ ပေါင်းလဒ် (sum) အဖြစ် ရေးနိုင်သည်။ မူလတန်ဖိုးအားလုံး သုညဖြစ်ပါက သက်သေပြလိုသောအချက်သည် ချက်ချင်းမှန်သည်။ မဟုတ်ပါက <math>\varepsilon=\min\{-b_i:b_i<0,\ i\leq s\}</math> ဟုထားပါ။ ပေါင်းလဒ်သည် အနည်းဆုံး <math>-M</math> ဖြစ်သောကြောင့် အနုတ်ဖြစ်သော ပေါင်းကိန်း (summand) အများဆုံး <math>\lfloor M/\varepsilon\rfloor</math> ခုသာ ပါနိုင်သည်။ သုညကိန်းပိုင်းများ (zero terms) ကို ဖယ်ထားနိုင်သဖြင့် <math>b_n</math> ၏ ဖြစ်နိုင်သောတန်ဖိုးသည် အဆုံးရှိအရေအတွက်သာ ရှိသည်။ <math>\ell</math> မော်ဂျူလို [[မော်ဂျူလာ ဂဏန်းသင်္ချာ|အကြွင်းအတန်းအစား]] (residue class) တစ်ခုစီအတွက် <math>b_n</math> တို့၏ ကိန်းစဉ်သည် နေရာတစ်ခုနောက်ပိုင်းတွင် လျော့ကျခြင်းမရှိတော့ဘဲ [[အစု|အဆုံးရှိအစု]] (finite set) တစ်ခုမှ တန်ဖိုးများကိုသာ ယူသည်။ ထို့ကြောင့် နေရာတစ်ခုနောက်ပိုင်းတွင် ကိန်းသေဖြစ်နေသည်။ အဆုံးရှိအရေအတွက်ရှိသော အကြွင်းအတန်းအစားအားလုံးအတွက် ဘုံစတင်နေရာတစ်ခုကို ယူလျှင် လုံလောက်စွာကြီးသော <math>n</math> တိုင်းအတွက် <math>b_n=b_{n-\ell}</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>a_n-a_{n-\ell}=\ell w=a_\ell.</math><ref>International Mathematical Olympiad (2010), shortlisted problems with solutions, A7, Solution 2, pp. 18–19; Chen (2026), §2.3, pp. 8–9.</ref> == ဆုတံဆိပ်များနှင့် ပြိုင်ပွဲရလဒ်များ (Medals and Competition Results) == ရွှေတံဆိပ် 47 ခု၊ ငွေတံဆိပ် 103 ခုနှင့် ကြေးတံဆိပ် 115 ခု ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ သက်ဆိုင်ရာ ဆုတံဆိပ်များအတွက် အနည်းဆုံးရမှတ်များမှာ 27 မှတ်၊ 21 မှတ်နှင့် 15 မှတ်တို့ အသီးသီး ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပြိုင်ပွဲဝင် 160 ဦးက ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းလွှာများ ရရှိခဲ့သည်။<ref>International Mathematical Olympiad (2010), edition overview, awards.</ref> === နိုင်ငံအလိုက် အသင်းအဆင့်နှင့် ရမှတ်များ (Team Rankings and Scores by Country) === အဆင့်အမြင့်ဆုံး အသင်းဆယ်သင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>International Mathematical Olympiad (2010), team results, ranks 1–10.</ref> {| class="wikitable" ! အဆင့် !! အသင်း !! ရမှတ် |- | 1 || တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ || 197 |- | 2 || ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်း || 169 |- | 3 || အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု || 168 |- | 4 || ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ || 156 |- | 5 || ကာဇက်စတန် || 148 |- | 5 || ထိုင်း || 148 |- | 7 || ဂျပန် || 141 |- | 8 || တူရကီ || 139 |- | 9 || ဂျာမနီ || 138 |- | 10 || ဆားဘီးယား || 135 |} === တစ်ဦးချင်း အမှတ်ပြည့်ရရှိသူ (Individual Perfect Scorer) === တရုတ်နိုင်ငံမှ Zipei Nie သည် အမှတ်ပြည့် 42 မှတ် ရရှိသော တစ်ဦးတည်းသော ပြိုင်ပွဲဝင် ဖြစ်သည်။<ref>International Mathematical Olympiad (2010), individual results, rank 1.</ref> {| class="wikitable" ! အဆင့် !! ပြိုင်ပွဲဝင် !! ရမှတ် |- | 1 || Zipei Nie || 42 |} == ကာဇက်စတန်၏ ပထမဆုံးအိမ်ရှင်အဖြစ် ကျင်းပမှုနှင့် မြောက်ကိုရီးယားအသင်း အရည်အချင်းပယ်ဖျက်ခံရမှု (Kazakhstan's First Hosting and North Korea's Disqualification) == ဤပြိုင်ပွဲသည် ကာဇက်စတန်နိုင်ငံက ပထမဆုံး အိမ်ရှင်အဖြစ် ကျင်းပသော IMO ဖြစ်သည်။<ref>International Mathematical Olympiad, Kazakhstan country profile, host history.</ref> အကဲဖြတ်အဖွဲ့က မြောက်ကိုရီးယားအသင်း၏ ပြိုင်ပွဲရလဒ်အရည်အချင်းကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ ဗြိတိန်အသင်းခေါင်းဆောင် Geoff Smith ၏ အစီရင်ခံချက်အရ မြောက်ကိုရီးယားအသင်း တင်သွင်းထားသော ဖြေရှင်းချက်အချို့သည် တရားဝင်ဖြေရှင်းချက်စာအုပ်ပါ အကြောင်းအရာများနှင့် အလွန်ဆင်တူသည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်များ ပေါ်ပေါက်ပြီးနောက် ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Smith (2010), UK leader's report, introductory summary.</ref> တရားဝင် နိုင်ငံအလိုက်ရလဒ်များတွင် အရည်အချင်းပယ်ဖျက်မှုကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ လက်ရှိတစ်ဦးချင်းရလဒ်စာရင်းတွင် ပြိုင်ပွဲဝင် 516 ဦး ပါဝင်ပြီး သမိုင်းမှတ်တမ်းဆိုင်ရာ ပါဝင်သူစုစုပေါင်းမှာ 522 ဦး ဖြစ်သည်။<ref>International Mathematical Olympiad, North Korea team history, 2010 entry; historical organisers table, 2010 entry; International Mathematical Olympiad (2010), individual results.</ref> == ကိုးကား (References) == * {{Citation |author=International Mathematical Olympiad |title=51st IMO 2010 |website=International Mathematical Olympiad |url=https://www.imo-official.org/editions/2010/ |access-date=2026-10-25}} * {{Citation |author=International Mathematical Olympiad |title=English, Day 1; English, Day 2 |website=International Mathematical Olympiad |date=2010 |url=https://www.imo-official.org/assets/documents/problems/2010/2010_eng.pdf |access-date=2026-10-25}} * {{Citation |last=Chen |first=Evan |title=IMO 2010 Solution Notes |website=Evan Chen |date=2026-09-27 |url=https://web.evanchen.cc/exams/IMO-2010-notes.pdf |access-date=2026-10-25}} * {{Citation |author=International Mathematical Olympiad |title=51st International Mathematical Olympiad: Shortlisted Problems with Solutions |website=International Mathematical Olympiad |url=https://www.imo-official.org/assets/documents/problems/2010/IMO2010SL.pdf |access-date=2026-10-25}} * {{Citation |author=International Mathematical Olympiad |title=51st IMO 2010 – Team Results |website=International Mathematical Olympiad |url=https://www.imo-official.org/results/team/year/2010/ |access-date=2026-10-25}} * {{Citation |author=International Mathematical Olympiad |title=51st IMO 2010 – Individual Results |website=International Mathematical Olympiad |url=https://www.imo-official.org/results/individual/year/2010/ |access-date=2026-10-25}} * {{Citation |author=International Mathematical Olympiad |title=Historical organisers table |website=International Mathematical Olympiad |url=https://www2.imo-official.org/organizers.aspx |access-date=2026-10-25 |archive-date=18 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260218061609/https://www.imo-official.org/organizers.aspx |url-status=dead}} * {{Citation |author=International Mathematical Olympiad |title=Kazakhstan |website=International Mathematical Olympiad |url=https://www.imo-official.org/countries/KAZ/ |access-date=2026-10-25}} * {{Citation |author=International Mathematical Olympiad |title=Team Results – Democratic People's Republic of Korea |website=International Mathematical Olympiad |url=https://www.imo-official.org/results/team/country/PRK/ |access-date=2026-10-25}} * {{Citation |last=Smith |first=Geoff |title=International Mathematical Olympiad 2010: UK leader's report |website=UK IMO Register |date=2010 |url=https://www.imo-register.org.uk/2010-report.html |access-date=2026-10-25}} [[Category:နိုင်ငံတကာ_သင်္ချာအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ]] 93o3p50fdia9x87hx1btpr54ximcid4 0 293822 1062821 1062700 2026-11-10T14:32:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1062821 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိအိုးဂျိမ | image = Iojima Kagoshima Japan.jpg | image_caption = အိအိးဂျိမ၏ ကောင်းကင်မြင်ကွင်း (ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၀၈) | image_size = | image_map = OsumiIslands.png | map_caption = | native_name = 硫黄島 | native_name_link = Japanese language | nickname = | location = [[East China Sea]] | coordinates = {{coord|30|47|27|N|130|17|46|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = [[Ōsumi Islands]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 11.65 | length_km = 5.5 | width_km = 4.0 | coastline_km = 14.5 | highest_mount = [[အိအိုးတောင် (အိအိုးဂျိမ)|အိအိုးဒခဲ]] | elevation_m = 703.7 | country = Japan | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima Prefecture | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ]] | population = 121 | population_as_of = December 1, 2006 | density_km2 = 10.38 | ethnic_groups = | additional_info = }} '''အိအိုးဂျိမ''' (硫黄島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အမည်ကို "ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ" (薩摩硫黄島) သို့မဟုတ် တိုခရ အိအိုးဂျိမ (吐噶喇硫黄島) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အိအိးဂျိမသည် [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]]တို့နှင့်အတူ ကျွန်းသုံးခုပေါင်းစည်းကာ [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ|မိရှိမရွာ]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အိအိုးဂျိမသည် ဧရိယာ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိအိုးဂျိမသည် အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၅၉ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ဧရိယာ ခန့်မှန်းခြေ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄.၅၀ မိုင်) ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ အလျား ၅.၅. ကီလိုမီတာ (၃.၄ မိုင်) နှင့် မြောက်မှ တောင်သို့ အလျား ၄.၀ ကီလိုမီတာ (၂.၅ မိုင်) ရှိသည်။ အိအိုးဂျိမသည် မူလအစသည် မီးတောင်လှုပ်ရှားရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရေအောက်တွင် နစ်မြုပ်နေသည့် ခိခိုင်မီးတောင်ဝ၏ မြောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ အိအိုးဂျိမသည် သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ တိုးထွက်နေသည့် ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်ကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၇၀၂.၇ မီတာ (၂၃၀၉ ပေ) မြင့်သည်။ ခိခိုင်မီးတောင်ဝသည် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများတွင် အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမီးတောင်ဝသည် မကြာခဏ များစွာသော ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုင် အမှုန်အငွေ့များကို ထုတ်လွှတ်တတ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များအပေါ် အန္တရာယ်ကျရောက်စေသည်။ ဆာလဖာများ တည်ရှိနေမှုကြောင့် ကျွန်းပတ်လည်ရှိ ပင်လယ်ဧရိယာသည် အဝါရောင်ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့်ပင် ဤကျွန်းကို အိအိုးဂျိမ (ဆာလဖာကျွန်း" ဟု အမည်ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အိအိုးဂျိမ၏ ရာသီဥတုမှာ အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ မိုးရွာသွန်းသည်။ အိအိုးဂျိမကျွနး်၏ မြောက်ဘက်နားတွင် လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းငယ်တစ်ခုဖြစ်သည့် "ရှောဝအိအိုးဂျိမ" ရှိသည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Iojima (Kagoshima)}} * [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/508_Satsuma-Iojima/508_index.html Satsuma-Iojima] – Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}} * {{cite web |url=https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/093_satsuma-iojima.pdf |publisher=Japan Meteorological Agency |title=Satsuma-Iojima: National catalogue of the active volcanoes in Japan}} * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Act_Vol/satsumaioujima/vr/eindex.html Satsuma-iojima] – Geological Survey of Japan * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L01.html Kikai] – Geological Survey of Japan * {{cite gvp|name=Kikai|vn=282060|access-date=2021-06-24}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] pot09y05rrg85ncxxn3gtb9r8jm6byc 1062823 1062821 2026-11-10T14:33:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */ 1062823 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိအိုးဂျိမ | image = Iojima Kagoshima Japan.jpg | image_caption = အိအိးဂျိမ၏ ကောင်းကင်မြင်ကွင်း (ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၀၈) | image_size = | image_map = OsumiIslands.png | map_caption = | native_name = 硫黄島 | native_name_link = Japanese language | nickname = | location = [[East China Sea]] | coordinates = {{coord|30|47|27|N|130|17|46|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = [[Ōsumi Islands]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 11.65 | length_km = 5.5 | width_km = 4.0 | coastline_km = 14.5 | highest_mount = [[အိအိုးတောင် (အိအိုးဂျိမ)|အိအိုးဒခဲ]] | elevation_m = 703.7 | country = Japan | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima Prefecture | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ]] | population = 121 | population_as_of = December 1, 2006 | density_km2 = 10.38 | ethnic_groups = | additional_info = }} '''အိအိုးဂျိမ''' (硫黄島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အမည်ကို "ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ" (薩摩硫黄島) သို့မဟုတ် တိုခရ အိအိုးဂျိမ (吐噶喇硫黄島) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အိအိးဂျိမသည် [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]]တို့နှင့်အတူ ကျွန်းသုံးခုပေါင်းစည်းကာ [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ|မိရှိမရွာ]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အိအိုးဂျိမသည် ဧရိယာ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိအိုးဂျိမသည် အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၅၉ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ဧရိယာ ခန့်မှန်းခြေ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄.၅၀ မိုင်) ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ အလျား ၅.၅. ကီလိုမီတာ (၃.၄ မိုင်) နှင့် မြောက်မှ တောင်သို့ အလျား ၄.၀ ကီလိုမီတာ (၂.၅ မိုင်) ရှိသည်။ အိအိုးဂျိမသည် မူလအစသည် မီးတောင်လှုပ်ရှားရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရေအောက်တွင် နစ်မြုပ်နေသည့် ခိခိုင်မီးတောင်ဝ၏ မြောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ အိအိုးဂျိမသည် သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ တိုးထွက်နေသည့် ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်ကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၇၀၂.၇ မီတာ (၂၃၀၉ ပေ) မြင့်သည်။ ခိခိုင်မီးတောင်ဝသည် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများတွင် အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမီးတောင်ဝသည် မကြာခဏ များစွာသော ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုင် အမှုန်အငွေ့များကို ထုတ်လွှတ်တတ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များအပေါ် အန္တရာယ်ကျရောက်စေသည်။ ဆာလဖာများ တည်ရှိနေမှုကြောင့် ကျွန်းပတ်လည်ရှိ ပင်လယ်ဧရိယာသည် အဝါရောင်ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့်ပင် ဤကျွန်းကို အိအိုးဂျိမ (ဆာလဖာကျွန်း" ဟု အမည်ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အိအိုးဂျိမ၏ ရာသီဥတုမှာ အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ မိုးရွာသွန်းသည်။ အိအိုးဂျိမကျွနး်၏ မြောက်ဘက်နားတွင် လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းငယ်တစ်ခုဖြစ်သည့် "ရှောဝအိအိုးဂျိမ" ရှိသည်။ ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Iojima (Kagoshima)}} * [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/508_Satsuma-Iojima/508_index.html Satsuma-Iojima] – Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}} * {{cite web |url=https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/093_satsuma-iojima.pdf |publisher=Japan Meteorological Agency |title=Satsuma-Iojima: National catalogue of the active volcanoes in Japan}} * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Act_Vol/satsumaioujima/vr/eindex.html Satsuma-iojima] – Geological Survey of Japan * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L01.html Kikai] – Geological Survey of Japan * {{cite gvp|name=Kikai|vn=282060|access-date=2021-06-24}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] qm84p85lcuar1e6rx5u7waovbv13big 1062824 1062823 2026-11-10T14:36:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး */ 1062824 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိအိုးဂျိမ | image = Iojima Kagoshima Japan.jpg | image_caption = အိအိးဂျိမ၏ ကောင်းကင်မြင်ကွင်း (ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၀၈) | image_size = | image_map = OsumiIslands.png | map_caption = | native_name = 硫黄島 | native_name_link = Japanese language | nickname = | location = [[East China Sea]] | coordinates = {{coord|30|47|27|N|130|17|46|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = [[Ōsumi Islands]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 11.65 | length_km = 5.5 | width_km = 4.0 | coastline_km = 14.5 | highest_mount = [[အိအိုးတောင် (အိအိုးဂျိမ)|အိအိုးဒခဲ]] | elevation_m = 703.7 | country = Japan | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima Prefecture | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ]] | population = 121 | population_as_of = December 1, 2006 | density_km2 = 10.38 | ethnic_groups = | additional_info = }} '''အိအိုးဂျိမ''' (硫黄島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အမည်ကို "ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ" (薩摩硫黄島) သို့မဟုတ် တိုခရ အိအိုးဂျိမ (吐噶喇硫黄島) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အိအိးဂျိမသည် [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]]တို့နှင့်အတူ ကျွန်းသုံးခုပေါင်းစည်းကာ [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ|မိရှိမရွာ]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အိအိုးဂျိမသည် ဧရိယာ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိအိုးဂျိမသည် အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၅၉ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ဧရိယာ ခန့်မှန်းခြေ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄.၅၀ မိုင်) ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ အလျား ၅.၅. ကီလိုမီတာ (၃.၄ မိုင်) နှင့် မြောက်မှ တောင်သို့ အလျား ၄.၀ ကီလိုမီတာ (၂.၅ မိုင်) ရှိသည်။ အိအိုးဂျိမသည် မူလအစသည် မီးတောင်လှုပ်ရှားရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရေအောက်တွင် နစ်မြုပ်နေသည့် ခိခိုင်မီးတောင်ဝ၏ မြောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ အိအိုးဂျိမသည် သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ တိုးထွက်နေသည့် ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်ကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၇၀၂.၇ မီတာ (၂၃၀၉ ပေ) မြင့်သည်။ ခိခိုင်မီးတောင်ဝသည် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများတွင် အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမီးတောင်ဝသည် မကြာခဏ များစွာသော ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုင် အမှုန်အငွေ့များကို ထုတ်လွှတ်တတ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များအပေါ် အန္တရာယ်ကျရောက်စေသည်။ ဆာလဖာများ တည်ရှိနေမှုကြောင့် ကျွန်းပတ်လည်ရှိ ပင်လယ်ဧရိယာသည် အဝါရောင်ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့်ပင် ဤကျွန်းကို အိအိုးဂျိမ (ဆာလဖာကျွန်း" ဟု အမည်ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အိအိုးဂျိမ၏ ရာသီဥတုမှာ အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ မိုးရွာသွန်းသည်။ အိအိုးဂျိမကျွနး်၏ မြောက်ဘက်နားတွင် လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းငယ်တစ်ခုဖြစ်သည့် "ရှောဝအိအိုးဂျိမ" ရှိသည်။ ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ကျွန်းသို့ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ [[ခဂိုရှိမမြို့]]မှ ရေယာဉ်ဖယ်ရီစီးကာ သွားရောက်နိုင်သည်။ သုံးနာရီ ကြာမြင့်သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် [[ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ လေဆိပ်]]ကို ယမဟကော်ပိုရေးရှင်းက အပန်းဖြေစခန်းနှင့်အတူ တွဲကာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ် အပန်းဖြေစခန်း ပိတ်သိမ်းသွားသည့်အခါ လေဆိပ်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကို [[မိရှိမရွာ]]သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ လေဆိပ်တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် ဝန်ဆောင်မှုများ မရှိပေ။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Iojima (Kagoshima)}} * [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/508_Satsuma-Iojima/508_index.html Satsuma-Iojima] – Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}} * {{cite web |url=https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/093_satsuma-iojima.pdf |publisher=Japan Meteorological Agency |title=Satsuma-Iojima: National catalogue of the active volcanoes in Japan}} * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Act_Vol/satsumaioujima/vr/eindex.html Satsuma-iojima] – Geological Survey of Japan * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L01.html Kikai] – Geological Survey of Japan * {{cite gvp|name=Kikai|vn=282060|access-date=2021-06-24}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] frjqir9ccgtdwsxolaqfccuz5qu6gup 1062825 1062824 2026-11-10T14:42:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး */ 1062825 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိအိုးဂျိမ | image = Iojima Kagoshima Japan.jpg | image_caption = အိအိးဂျိမ၏ ကောင်းကင်မြင်ကွင်း (ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၀၈) | image_size = | image_map = OsumiIslands.png | map_caption = | native_name = 硫黄島 | native_name_link = Japanese language | nickname = | location = [[East China Sea]] | coordinates = {{coord|30|47|27|N|130|17|46|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = [[Ōsumi Islands]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 11.65 | length_km = 5.5 | width_km = 4.0 | coastline_km = 14.5 | highest_mount = [[အိအိုးတောင် (အိအိုးဂျိမ)|အိအိုးဒခဲ]] | elevation_m = 703.7 | country = Japan | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima Prefecture | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ]] | population = 121 | population_as_of = December 1, 2006 | density_km2 = 10.38 | ethnic_groups = | additional_info = }} '''အိအိုးဂျိမ''' (硫黄島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အမည်ကို "ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ" (薩摩硫黄島) သို့မဟုတ် တိုခရ အိအိုးဂျိမ (吐噶喇硫黄島) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အိအိးဂျိမသည် [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]]တို့နှင့်အတူ ကျွန်းသုံးခုပေါင်းစည်းကာ [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ|မိရှိမရွာ]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အိအိုးဂျိမသည် ဧရိယာ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိအိုးဂျိမသည် အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၅၉ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ဧရိယာ ခန့်မှန်းခြေ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄.၅၀ မိုင်) ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ အလျား ၅.၅. ကီလိုမီတာ (၃.၄ မိုင်) နှင့် မြောက်မှ တောင်သို့ အလျား ၄.၀ ကီလိုမီတာ (၂.၅ မိုင်) ရှိသည်။ အိအိုးဂျိမသည် မူလအစသည် မီးတောင်လှုပ်ရှားရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရေအောက်တွင် နစ်မြုပ်နေသည့် ခိခိုင်မီးတောင်ဝ၏ မြောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ အိအိုးဂျိမသည် သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ တိုးထွက်နေသည့် ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်ကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၇၀၂.၇ မီတာ (၂၃၀၉ ပေ) မြင့်သည်။ ခိခိုင်မီးတောင်ဝသည် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများတွင် အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမီးတောင်ဝသည် မကြာခဏ များစွာသော ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုင် အမှုန်အငွေ့များကို ထုတ်လွှတ်တတ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များအပေါ် အန္တရာယ်ကျရောက်စေသည်။ ဆာလဖာများ တည်ရှိနေမှုကြောင့် ကျွန်းပတ်လည်ရှိ ပင်လယ်ဧရိယာသည် အဝါရောင်ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့်ပင် ဤကျွန်းကို အိအိုးဂျိမ (ဆာလဖာကျွန်း" ဟု အမည်ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အိအိုးဂျိမ၏ ရာသီဥတုမှာ အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ မိုးရွာသွန်းသည်။ အိအိုးဂျိမကျွနး်၏ မြောက်ဘက်နားတွင် လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းငယ်တစ်ခုဖြစ်သည့် "ရှောဝအိအိုးဂျိမ" ရှိသည်။ ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ကျွန်းသို့ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ [[ခဂိုရှိမမြို့]]မှ ရေယာဉ်ဖယ်ရီစီးကာ သွားရောက်နိုင်သည်။ သုံးနာရီ ကြာမြင့်သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် [[ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ လေဆိပ်]]ကို ယမဟကော်ပိုရေးရှင်းက အပန်းဖြေစခန်းနှင့်အတူ တွဲကာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ် အပန်းဖြေစခန်း ပိတ်သိမ်းသွားသည့်အခါ လေဆိပ်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကို [[မိရှိမရွာ]]သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ လေဆိပ်တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် ဝန်ဆောင်မှုများ မရှိပေ။ ==စီးပွားရေး== မဲဂျိခေတ်တွင် ဆာလဖာနှင့် ဆီလီကွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် တူးဖော်သည့် မိုင်းတွင်းလုပ်ငန်းသည် ဒေသ၏ အဓိကကျသည့် စီးပွားရေး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဈေးပေါသည့် တင်သွင်းမှုများကြောင့် ဈေးကျဆင်းလာခြင်းနှင့် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများ များပြားလာခြင်းတို့ကြောင့် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် မိုင်းတွင်းကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ကျွန်းတွင် နေထိုင်သူဦးရေသည် ၆၀၄ ဦး ရှီခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် မိုင်းတွင်း ပိတ်သိမ်သွားသည့်အတွက် ၁၈၆ ဦးအထိ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ယမဟကော်ပိုရေးရှင်းသည် ကျွန်းတွင် အပန်းဖြေစခန်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အပန်းဖြေစခန်းကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကျွန်း၏ အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှာ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Iojima (Kagoshima)}} * [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/508_Satsuma-Iojima/508_index.html Satsuma-Iojima] – Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}} * {{cite web |url=https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/093_satsuma-iojima.pdf |publisher=Japan Meteorological Agency |title=Satsuma-Iojima: National catalogue of the active volcanoes in Japan}} * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Act_Vol/satsumaioujima/vr/eindex.html Satsuma-iojima] – Geological Survey of Japan * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L01.html Kikai] – Geological Survey of Japan * {{cite gvp|name=Kikai|vn=282060|access-date=2021-06-24}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] rogaeeb63v6yjk2vww3ibmrwp1alp2m 1062826 1062825 2026-11-10T14:43:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးပွားရေး */ 1062826 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိအိုးဂျိမ | image = Iojima Kagoshima Japan.jpg | image_caption = အိအိးဂျိမ၏ ကောင်းကင်မြင်ကွင်း (ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၀၈) | image_size = | image_map = OsumiIslands.png | map_caption = | native_name = 硫黄島 | native_name_link = Japanese language | nickname = | location = [[East China Sea]] | coordinates = {{coord|30|47|27|N|130|17|46|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = [[Ōsumi Islands]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 11.65 | length_km = 5.5 | width_km = 4.0 | coastline_km = 14.5 | highest_mount = [[အိအိုးတောင် (အိအိုးဂျိမ)|အိအိုးဒခဲ]] | elevation_m = 703.7 | country = Japan | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima Prefecture | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ]] | population = 121 | population_as_of = December 1, 2006 | density_km2 = 10.38 | ethnic_groups = | additional_info = }} '''အိအိုးဂျိမ''' (硫黄島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အမည်ကို "ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ" (薩摩硫黄島) သို့မဟုတ် တိုခရ အိအိုးဂျိမ (吐噶喇硫黄島) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အိအိးဂျိမသည် [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]]တို့နှင့်အတူ ကျွန်းသုံးခုပေါင်းစည်းကာ [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ|မိရှိမရွာ]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အိအိုးဂျိမသည် ဧရိယာ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိအိုးဂျိမသည် အိုးဆုမိကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခဂိုရှိမမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၅၉ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ဧရိယာ ခန့်မှန်းခြေ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄.၅၀ မိုင်) ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ အလျား ၅.၅. ကီလိုမီတာ (၃.၄ မိုင်) နှင့် မြောက်မှ တောင်သို့ အလျား ၄.၀ ကီလိုမီတာ (၂.၅ မိုင်) ရှိသည်။ အိအိုးဂျိမသည် မူလအစသည် မီးတောင်လှုပ်ရှားရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရေအောက်တွင် နစ်မြုပ်နေသည့် ခိခိုင်မီးတောင်ဝ၏ မြောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ အိအိုးဂျိမသည် သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ တိုးထွက်နေသည့် ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်ကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၇၀၂.၇ မီတာ (၂၃၀၉ ပေ) မြင့်သည်။ ခိခိုင်မီးတောင်ဝသည် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများတွင် အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမီးတောင်ဝသည် မကြာခဏ များစွာသော ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုင် အမှုန်အငွေ့များကို ထုတ်လွှတ်တတ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များအပေါ် အန္တရာယ်ကျရောက်စေသည်။ ဆာလဖာများ တည်ရှိနေမှုကြောင့် ကျွန်းပတ်လည်ရှိ ပင်လယ်ဧရိယာသည် အဝါရောင်ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့်ပင် ဤကျွန်းကို အိအိုးဂျိမ (ဆာလဖာကျွန်း" ဟု အမည်ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အိအိုးဂျိမ၏ ရာသီဥတုမှာ အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ မိုးရွာသွန်းသည်။ အိအိုးဂျိမကျွနး်၏ မြောက်ဘက်နားတွင် လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းငယ်တစ်ခုဖြစ်သည့် "ရှောဝအိအိုးဂျိမ" ရှိသည်။ ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ကျွန်းသို့ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ [[ခဂိုရှိမမြို့]]မှ ရေယာဉ်ဖယ်ရီစီးကာ သွားရောက်နိုင်သည်။ သုံးနာရီ ကြာမြင့်သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် [[ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ လေဆိပ်]]ကို ယမဟကော်ပိုရေးရှင်းက အပန်းဖြေစခန်းနှင့်အတူ တွဲကာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ် အပန်းဖြေစခန်း ပိတ်သိမ်းသွားသည့်အခါ လေဆိပ်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကို [[မိရှိမရွာ]]သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ လေဆိပ်တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် ဝန်ဆောင်မှုများ မရှိပေ။ ==စီးပွားရေး== [[မဲဂျိခေတ်]]တွင် ဆာလဖာနှင့် ဆီလီကွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် တူးဖော်သည့် မိုင်းတွင်းလုပ်ငန်းသည် ဒေသ၏ အဓိကကျသည့် စီးပွားရေး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဈေးပေါသည့် တင်သွင်းမှုများကြောင့် ဈေးကျဆင်းလာခြင်းနှင့် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများ များပြားလာခြင်းတို့ကြောင့် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် မိုင်းတွင်းကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ကျွန်းတွင် နေထိုင်သူဦးရေသည် ၆၀၄ ဦး ရှီခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် မိုင်းတွင်း ပိတ်သိမ်သွားသည့်အတွက် ၁၈၆ ဦးအထိ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ယမဟကော်ပိုရေးရှင်းသည် ကျွန်းတွင် အပန်းဖြေစခန်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အပန်းဖြေစခန်းကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကျွန်း၏ အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှာ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Iojima (Kagoshima)}} * [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/508_Satsuma-Iojima/508_index.html Satsuma-Iojima] – Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}} * {{cite web |url=https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/093_satsuma-iojima.pdf |publisher=Japan Meteorological Agency |title=Satsuma-Iojima: National catalogue of the active volcanoes in Japan}} * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Act_Vol/satsumaioujima/vr/eindex.html Satsuma-iojima] – Geological Survey of Japan * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L01.html Kikai] – Geological Survey of Japan * {{cite gvp|name=Kikai|vn=282060|access-date=2021-06-24}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] 39hsc9v1loj33f1iuyvwq5bi9f51i0r 1062827 1062826 2026-11-10T14:44:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1062827 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = အိအိုးဂျိမ | image = Iojima Kagoshima Japan.jpg | image_caption = အိအိးဂျိမ၏ ကောင်းကင်မြင်ကွင်း (ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၀၈) | image_size = | image_map = OsumiIslands.png | map_caption = | native_name = 硫黄島 | native_name_link = Japanese language | nickname = | location = [[East China Sea]] | coordinates = {{coord|30|47|27|N|130|17|46|E|region:JP_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = [[Ōsumi Islands]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 11.65 | length_km = 5.5 | width_km = 4.0 | coastline_km = 14.5 | highest_mount = [[အိအိုးတောင် (အိအိုးဂျိမ)|အိအိုးဒခဲ]] | elevation_m = 703.7 | country = Japan | country_admin_divisions_title = [[Prefectures of Japan|Prefectures]] | country_admin_divisions = Kagoshima Prefecture | country_admin_divisions_title_1 = [[Districts of Japan|District]] | country_admin_divisions_1 = [[Kagoshima District, Kagoshima|Kagoshima District]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Villages of Japan|Village]] | country_admin_divisions_2 = [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ]] | population = 121 | population_as_of = December 1, 2006 | density_km2 = 10.38 | ethnic_groups = | additional_info = }} '''အိအိုးဂျိမ''' (硫黄島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အမည်ကို "ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ" (薩摩硫黄島) သို့မဟုတ် တိုခရ အိအိုးဂျိမ (吐噶喇硫黄島) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ အိအိးဂျိမသည် [[တခဲရှိမ (ခဂိုရှိမ)|တခဲရှိမ]]၊ [[ခုရိုရှိမ (ခဂိုရှိမ)|ခုရိုရှိမ]]တို့နှင့်အတူ ကျွန်းသုံးခုပေါင်းစည်းကာ [[မိရှိမရွာ၊ ခဂိုရှိမ|မိရှိမရွာ]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အိအိုးဂျိမသည် ဧရိယာ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိအိုးဂျိမသည် [[အိုးဆုမိကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ခဂိုရှိမမြို့]]၏ တောင်ဘက် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၅၉ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ဧရိယာ ခန့်မှန်းခြေ ၁၁.၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄.၅၀ မိုင်) ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ အလျား ၅.၅. ကီလိုမီတာ (၃.၄ မိုင်) နှင့် မြောက်မှ တောင်သို့ အလျား ၄.၀ ကီလိုမီတာ (၂.၅ မိုင်) ရှိသည်။ အိအိုးဂျိမသည် မူလအစသည် မီးတောင်လှုပ်ရှားရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရေအောက်တွင် နစ်မြုပ်နေသည့် ခိခိုင်မီးတောင်ဝ၏ မြောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ အိအိုးဂျိမသည် သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ တိုးထွက်နေသည့် ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်ကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၇၀၂.၇ မီတာ (၂၃၀၉ ပေ) မြင့်သည်။ ခိခိုင်မီးတောင်ဝသည် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများတွင် အဆင့် (၁) ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမီးတောင်ဝသည် မကြာခဏ များစွာသော ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုင် အမှုန်အငွေ့များကို ထုတ်လွှတ်တတ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များအပေါ် အန္တရာယ်ကျရောက်စေသည်။ ဆာလဖာများ တည်ရှိနေမှုကြောင့် ကျွန်းပတ်လည်ရှိ ပင်လယ်ဧရိယာသည် အဝါရောင်ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့်ပင် ဤကျွန်းကို အိအိုးဂျိမ (ဆာလဖာကျွန်း" ဟု အမည်ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အိအိုးဂျိမ၏ ရာသီဥတုမှာ အပူပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်။ မေလမှ စက်တင်ဘာလအထိ မိုးရွာသွန်းသည်။ အိအိုးဂျိမကျွန်း၏ မြောက်ဘက်နားတွင် လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းငယ်တစ်ခုဖြစ်သည့် "[[ရှောဝအိအိုးဂျိမ]]" ရှိသည်။ ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ကျွန်းသို့ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ [[ခဂိုရှိမမြို့]]မှ ရေယာဉ်ဖယ်ရီစီးကာ သွားရောက်နိုင်သည်။ သုံးနာရီ ကြာမြင့်သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် [[ဆဆွတ်မ အိအိုးဂျိမ လေဆိပ်]]ကို ယမဟကော်ပိုရေးရှင်းက အပန်းဖြေစခန်းနှင့်အတူ တွဲကာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ် အပန်းဖြေစခန်း ပိတ်သိမ်းသွားသည့်အခါ လေဆိပ်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကို [[မိရှိမရွာ]]သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ လေဆိပ်တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် ဝန်ဆောင်မှုများ မရှိပေ။ ==စီးပွားရေး== [[မဲဂျိခေတ်]]တွင် ဆာလဖာနှင့် ဆီလီကွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် တူးဖော်သည့် မိုင်းတွင်းလုပ်ငန်းသည် ဒေသ၏ အဓိကကျသည့် စီးပွားရေး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဈေးပေါသည့် တင်သွင်းမှုများကြောင့် ဈေးကျဆင်းလာခြင်းနှင့် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများ များပြားလာခြင်းတို့ကြောင့် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် မိုင်းတွင်းကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ကျွန်းတွင် နေထိုင်သူဦးရေသည် ၆၀၄ ဦး ရှီခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် မိုင်းတွင်း ပိတ်သိမ်သွားသည့်အတွက် ၁၈၆ ဦးအထိ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ယမဟကော်ပိုရေးရှင်းသည် ကျွန်းတွင် အပန်းဖြေစခန်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အပန်းဖြေစခန်းကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကျွန်း၏ အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှာ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Iojima (Kagoshima)}} * [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/508_Satsuma-Iojima/508_index.html Satsuma-Iojima] – Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}} * {{cite web |url=https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/093_satsuma-iojima.pdf |publisher=Japan Meteorological Agency |title=Satsuma-Iojima: National catalogue of the active volcanoes in Japan}} * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Act_Vol/satsumaioujima/vr/eindex.html Satsuma-iojima] – Geological Survey of Japan * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L01.html Kikai] – Geological Survey of Japan * {{cite gvp|name=Kikai|vn=282060|access-date=2021-06-24}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးဆုမိကျွန်းစု]] 6c6q99mejf6j54apzobxv1a8txnbk6i 3 293833 1062805 2026-11-10T13:32:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1062805 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-59620-90 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၂၊ ၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 6wkoauo33bqyh08r3lpprjakspjkmyu 0 293834 1062808 2026-11-10T13:39:41Z ~2026-59606-17 150619 "i dont speak his language please help me leave 67 67 67 67 67 69 69 69 69<ref>{{Cite web |title=Google |url=https://www.google.com/ |access-date=2026-11-10 |website=www.google.com}}</ref>" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062808 wikitext text/x-wiki i dont speak his language please help me leave 67 67 67 67 67 69 69 69 69<ref>{{Cite web |title=Google |url=https://www.google.com/ |access-date=2026-11-10 |website=www.google.com}}</ref> 1yc4c4rkz9vphagtihl9zygz4v6210h 1062816 1062808 2026-11-10T14:19:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 to delete a test page 1062816 wikitext text/x-wiki {{db-test}} i dont speak his language please help me leave 67 67 67 67 67 69 69 69 69<ref>{{Cite web |title=Google |url=https://www.google.com/ |access-date=2026-11-10 |website=www.google.com}}</ref> l4fbzsij4ibz638w4n6fazonttjbuye 0 293835 1062811 2026-11-10T14:10:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) နှမ်းကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[နှမ်းကုန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|နှမ်းကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062811 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) နှမ်းကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[နှမ်းကုန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|နှမ်းကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၁၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} q1b7ywcuvyehjyw3scofx06fgbpq539 0 293836 1062812 2026-11-10T14:13:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ပဒေသာကျွန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ပဒေသာကျွန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ပဒေသာကျွန်းရွာ]]ရှိ အ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062812 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ပဒေသာကျွန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ပဒေသာကျွန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ပဒေသာကျွန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၄၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} iblejtauggtalwjj2qj3q5eriufs69b 0 293837 1062813 2026-11-10T14:14:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဆင်ခေါင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ဆင်ခေါင်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ဆင်ခေါင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062813 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဆင်ခေါင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ဆင်ခေါင်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ဆင်ခေါင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၉၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.318719382700717| 95.36762831582465|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 5144njv6p0qp59lrqhgiztty3sl4slo 0 293838 1062814 2026-11-10T14:16:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ကနစိုး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ကနစိုးရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ကနစိုးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062814 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကနစိုး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ကနစိုးရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ကနစိုးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၈၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.123522433994893| 95.47194686911143|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6ckqg5s1ptlyylt8emnz7wcciag7ryt 0 293839 1062815 2026-11-10T14:17:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) သိမ်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[သိမ်ကုန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|သိမ်ကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062815 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) သိမ်ကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[သိမ်ကုန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|သိမ်ကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 88uhputzs3w1ga3v79e7dwy7h8923k5 3 293840 1062820 2026-11-10T14:32:38Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1062820 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-59606-17 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၂၊ ၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 8461liz0gezg6rwmsrx15bhck4tgbya 3 293841 1062822 2026-11-10T14:32:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1062822 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-59570-94 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၂၊ ၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) jtcc6oh40dwb89vuci63wip2uxu3b7n 0 293842 1062830 2026-11-10T14:49:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''ဂဂျဂျိမ''' (臥蛇島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[တိုခရကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062830 wikitext text/x-wiki '''ဂဂျဂျိမ''' (臥蛇島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[တိုခရကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လူနေထိုင်မှု မရှိပေ။ ဧရိယာ ၄.၀၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်အထိ လူနေထိုင်မှု ရှိခဲ့သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 16udzaqt8ja7y1zs4xpfd3dl0k0d0am 1062831 1062830 2026-11-10T14:49:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:တိုခရကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1062831 wikitext text/x-wiki '''ဂဂျဂျိမ''' (臥蛇島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[တိုခရကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လူနေထိုင်မှု မရှိပေ။ ဧရိယာ ၄.၀၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်အထိ လူနေထိုင်မှု ရှိခဲ့သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] lu5sxhwioevuwf0dq9e1fp1ctydddgk 1062832 1062831 2026-11-10T14:50:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1062832 wikitext text/x-wiki '''ဂဂျဂျိမ''' (臥蛇島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[တိုခရကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လူနေထိုင်မှု မရှိပေ။ ဧရိယာ ၄.၀၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်အထိ လူနေထိုင်မှု ရှိခဲ့သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] 27pcsok3akyygq3hkn8lvybobp0bbax 1062833 1062832 2026-11-10T14:50:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1062833 wikitext text/x-wiki '''ဂဂျဂျိမ''' (臥蛇島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[တိုခရကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လူနေထိုင်မှု မရှိပေ။ ဧရိယာ ၄.၀၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်အထိ လူနေထိုင်မှု ရှိခဲ့သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] m56ygk3thbjddi9plmeqd8p7hiaoq7g 1062834 1062833 2026-11-10T14:50:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1062834 wikitext text/x-wiki '''ဂဂျဂျိမ''' (臥蛇島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[တိုခရကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လူနေထိုင်မှု မရှိပေ။ ဧရိယာ ၄.၀၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်အထိ လူနေထိုင်မှု ရှိခဲ့သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းများ]] aszhh01f0k3ko03gpj1pbk1n1hd3cs5 1062835 1062834 2026-11-10T14:51:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1062835 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ဂဂျဂျိမ | image = Gaja island and Kogaja island 20070308.jpg | native_name = {{langx|ja|臥蛇島}} | native_name_link = | image_caption = ဂဂျဂျိမ နှင့် ခိုဂဂျဂျိမ | image_size = | locator_map = | map_custom = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{Coord|29|54|N|129|32|E|type:isle}} | archipelago = [[တိုခရကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 4.07 | length_km = 3 | width_km = 2 | coastline_km = 9 | highest_mount = | elevation_m = 497 | country = ဂျပန် | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = | population = 0 | population_as_of = | density_km2 = | ethnic_groups = | additional_info = }} '''ဂဂျဂျိမ''' (臥蛇島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[တိုခရကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လူနေထိုင်မှု မရှိပေ။ ဧရိယာ ၄.၀၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်အထိ လူနေထိုင်မှု ရှိခဲ့သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းများ]] fyxtr720oxoxliakntbnjfkeqbaku2k 1062836 1062835 2026-11-10T14:52:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */ 1062836 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ဂဂျဂျိမ | image = Gaja island and Kogaja island 20070308.jpg | native_name = {{langx|ja|臥蛇島}} | native_name_link = | image_caption = ဂဂျဂျိမ နှင့် ခိုဂဂျဂျိမ | image_size = | locator_map = | map_custom = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{Coord|29|54|N|129|32|E|type:isle}} | archipelago = [[တိုခရကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 4.07 | length_km = 3 | width_km = 2 | coastline_km = 9 | highest_mount = | elevation_m = 497 | country = ဂျပန် | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = | population = 0 | population_as_of = | density_km2 = | ethnic_groups = | additional_info = }} '''ဂဂျဂျိမ''' (臥蛇島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[တိုခရကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လူနေထိုင်မှု မရှိပေ။ ဧရိယာ ၄.၀၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်အထိ လူနေထိုင်မှု ရှိခဲ့သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းများ]] aw4syzjd4g9jfs817sdka24149v4o5f 1062946 1062836 2026-11-11T08:07:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1062946 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = ဂဂျဂျိမ | image = Gaja island and Kogaja island 20070308.jpg | native_name = {{langx|ja|臥蛇島}} | native_name_link = | image_caption = ဂဂျဂျိမ နှင့် ခိုဂဂျဂျိမ | image_size = | locator_map = | map_custom = | nickname = | location = [[အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်]] | coordinates = {{Coord|29|54|N|129|32|E|type:isle}} | archipelago = [[တိုခရကျွန်းစု]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 4.07 | length_km = 3 | width_km = 2 | coastline_km = 9 | highest_mount = | elevation_m = 497 | country = ဂျပန် | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = | population = 0 | population_as_of = | density_km2 = | ethnic_groups = | additional_info = }} '''ဂဂျဂျိမ''' (臥蛇島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[ဆဆွတ်နန်းကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် [[တိုခရကျွန်းစု]]ရှိ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် လူနေထိုင်မှု မရှိပေ။ ဧရိယာ ၄.၀၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်အထိ လူနေထိုင်မှု ရှိခဲ့သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.volcano.si.edu/volcano.cfm?vnum=0802-022 Global Volcanism Program] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်မှုမရှိသည့် ကျွန်းများ]] jtchiu46d0a2dbczd6rkdpozwauijat 0 293843 1062841 2026-11-10T15:01:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " နခနိုရှိမ (中之島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တိုခရကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် မီးတောင်ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသည် တို..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062841 wikitext text/x-wiki နခနိုရှိမ (中之島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တိုခရကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် မီးတောင်ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသည် တိုရှိမရွာတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းများထဲတွင် အကြီးဆုံးဆုံးနှင့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၃၄.၄၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှီသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်သူ ၁၆၇ ဦး ရှိသည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့နှင့် ဆက်သွယ်သွားလာရန် ရေယာဉ်ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှု ရှီသည်။ ကြာချိန် ၇ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့အပေါ် မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျွန်းတွင် ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း)၊ မီးပြတိုက်တစ်ခုနှင့် ရှူခင်းကြည့်မျှော်စင်နှင့် ဒေသသမိုင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီပြတိုက်တစ်ခုတို့သည် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} rigrbrvb0ckvk24m6z23mh1hqdtoilf 1062935 1062841 2026-11-11T07:55:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1062935 wikitext text/x-wiki နခနိုရှိမ (中之島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တိုခရကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် မီးတောင်ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသည် တိုရှိမရွာတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းများထဲတွင် အကြီးဆုံးဆုံးနှင့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၃၄.၄၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှီသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်သူ ၁၆၇ ဦး ရှိသည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့နှင့် ဆက်သွယ်သွားလာရန် ရေယာဉ်ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှု ရှီသည်။ ကြာချိန် ၇ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့အပေါ် မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျွန်းတွင် ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း)၊ မီးပြတိုက်တစ်ခုနှင့် ရှူခင်းကြည့်မျှော်စင်နှင့် ဒေသသမိုင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီပြတိုက်တစ်ခုတို့သည် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} efz4uffqkpkaxpr2pejrbh1qk5beihd 1062936 1062935 2026-11-11T08:00:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1062936 wikitext text/x-wiki နခနိုရှိမ (中之島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တိုခရကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် မီးတောင်ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသည် တိုရှိမရွာတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းများထဲတွင် အကြီးဆုံးဆုံးနှင့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၃၄.၄၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှီသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်သူ ၁၆၇ ဦး ရှိသည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့နှင့် ဆက်သွယ်သွားလာရန် ရေယာဉ်ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှု ရှီသည်။ ကြာချိန် ၇ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့အပေါ် မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျွန်းတွင် ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း)၊ မီးပြတိုက်တစ်ခုနှင့် ရှူခင်းကြည့်မျှော်စင်နှင့် ဒေသသမိုင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီပြတိုက်တစ်ခုတို့သည် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နခနိုရှိမသည် တိုခရကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာအားဖြင့် အလျား ၉ ကီလိုမီတာ (၅.၆ မိုင်) နှင့် အနံ ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ရှိသည်။ ကျူးရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ၁၅၀ ကီလိုမီတာ (၈၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင် အိုတခဲ (御岳, O-take) ရှိသည်။ အိုတခဲသည် ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည့် အသက်ဝင်နေသည့် မီးတောင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄ မတိုင်မီအထိ တောင်တွင် ဆာလဖာထုတ်လုပ်မှုအတွက် မိုင်းတွင်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ တောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၉၇၉ မီတာ (၃၂၁၂ ပေ) မြင့်သည်။ သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ မြင့်တက်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} hb6vydwgjfwsgcyo35szsd553k3uwwr 1062937 1062936 2026-11-11T08:01:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် */ 1062937 wikitext text/x-wiki နခနိုရှိမ (中之島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တိုခရကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် မီးတောင်ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသည် တိုရှိမရွာတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းများထဲတွင် အကြီးဆုံးဆုံးနှင့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၃၄.၄၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှီသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်သူ ၁၆၇ ဦး ရှိသည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့နှင့် ဆက်သွယ်သွားလာရန် ရေယာဉ်ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှု ရှီသည်။ ကြာချိန် ၇ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့အပေါ် မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျွန်းတွင် ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း)၊ မီးပြတိုက်တစ်ခုနှင့် ရှူခင်းကြည့်မျှော်စင်နှင့် ဒေသသမိုင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီပြတိုက်တစ်ခုတို့သည် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နခနိုရှိမသည် တိုခရကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာအားဖြင့် အလျား ၉ ကီလိုမီတာ (၅.၆ မိုင်) နှင့် အနံ ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ရှိသည်။ ကျူးရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ၁၅၀ ကီလိုမီတာ (၈၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင် အိုတခဲ (御岳, O-take) ရှိသည်။ အိုတခဲသည် ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည့် အသက်ဝင်နေသည့် မီးတောင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄ မတိုင်မီအထိ တောင်တွင် ဆာလဖာထုတ်လုပ်မှုအတွက် မိုင်းတွင်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ တောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၉၇၉ မီတာ (၃၂၁၂ ပေ) မြင့်သည်။ သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ မြင့်တက်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ==ရာသီဥတု== ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} l01vb6put2m9l2pd44egbe17yg9xg4r 1062938 1062937 2026-11-11T08:02:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရာသီဥတု */ 1062938 wikitext text/x-wiki နခနိုရှိမ (中之島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တိုခရကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် မီးတောင်ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသည် တိုရှိမရွာတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းများထဲတွင် အကြီးဆုံးဆုံးနှင့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၃၄.၄၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှီသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်သူ ၁၆၇ ဦး ရှိသည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့နှင့် ဆက်သွယ်သွားလာရန် ရေယာဉ်ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှု ရှီသည်။ ကြာချိန် ၇ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့အပေါ် မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျွန်းတွင် ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း)၊ မီးပြတိုက်တစ်ခုနှင့် ရှူခင်းကြည့်မျှော်စင်နှင့် ဒေသသမိုင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီပြတိုက်တစ်ခုတို့သည် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နခနိုရှိမသည် တိုခရကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာအားဖြင့် အလျား ၉ ကီလိုမီတာ (၅.၆ မိုင်) နှင့် အနံ ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ရှိသည်။ ကျူးရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ၁၅၀ ကီလိုမီတာ (၈၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင် အိုတခဲ (御岳, O-take) ရှိသည်။ အိုတခဲသည် ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည့် အသက်ဝင်နေသည့် မီးတောင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄ မတိုင်မီအထိ တောင်တွင် ဆာလဖာထုတ်လုပ်မှုအတွက် မိုင်းတွင်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ တောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၉၇၉ မီတာ (၃၂၁၂ ပေ) မြင့်သည်။ သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ မြင့်တက်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ==ရာသီဥတု== {{Weather box |width = auto |collapsed = Y |single line = Y |metric first = Y |location = Nakanoshima (2003−2020 normals, extremes 2002−present) |Jan record high C = 21.7 |Feb record high C = 24.0 |Mar record high C = 24.8 |Apr record high C = 25.9 |May record high C = 31.1 |Jun record high C = 31.8 |Jul record high C = 34.4 |Aug record high C = 35.2 |Sep record high C = 32.2 |Oct record high C = 30.6 |Nov record high C = 26.2 |Dec record high C = 23.1 |Jan record low C = -1.1 |Feb record low C = -1.3 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = 5.6 |Jun record low C = 11.6 |Jul record low C = 17.2 |Aug record low C = 17.7 |Sep record low C = 14.8 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.0 |Dec record low C = 2.0 |Jan high C = 14.2 |Feb high C = 15.3 |Mar high C = 17.4 |Apr high C = 20.6 |May high C = 23.8 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 29.6 |Aug high C = 30.1 |Sep high C = 28.2 |Oct high C = 24.7 |Nov high C = 20.7 |Dec high C = 16.3 |Jan mean C = 11.1 |Feb mean C = 12.0 |Mar mean C = 13.7 |Apr mean C = 16.8 |May mean C = 20.3 |Jun mean C = 23.4 |Jul mean C = 26.4 |Aug mean C = 26.7 |Sep mean C = 24.9 |Oct mean C = 21.4 |Nov mean C = 17.5 |Dec mean C = 13.1 |Jan low C = 7.6 |Feb low C = 8.3 |Mar low C = 9.8 |Apr low C = 12.6 |May low C = 16.4 |Jun low C = 21.0 |Jul low C = 24.0 |Aug low C = 24.0 |Sep low C = 22.0 |Oct low C = 18.2 |Nov low C = 14.0 |Dec low C = 9.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 196.7 |Feb precipitation mm = 219.6 |Mar precipitation mm = 276.3 |Apr precipitation mm = 286.1 |May precipitation mm = 367.3 |Jun precipitation mm = 757.9 |Jul precipitation mm = 323.9 |Aug precipitation mm = 193.4 |Sep precipitation mm = 320.8 |Oct precipitation mm = 238.3 |Nov precipitation mm = 256.5 |Dec precipitation mm = 204.8 |year precipitation mm = 3626.7 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 15.4 |Feb precipitation days = 13.8 |Mar precipitation days = 14.0 |Apr precipitation days = 12.7 |May precipitation days = 13.9 |Jun precipitation days = 18.4 |Jul precipitation days = 10.0 |Aug precipitation days = 11.8 |Sep precipitation days = 13.4 |Oct precipitation days = 11.4 |Nov precipitation days = 11.9 |Dec precipitation days = 15.2 |Jan sun = 66.4 |Feb sun = 69.9 |Mar sun = 106.6 |Apr sun = 133.8 |May sun = 128.9 |Jun sun = 70.9 |Jul sun = 127.1 |Aug sun = 155.1 |Sep sun = 120.4 |Oct sun = 135.7 |Nov sun = 101.1 |Dec sun = 72.9 |year sun = 1294.1 |source 1 = [[Japan Meteorological Agency]]<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_a.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_amd_ym.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref>}} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} b9ev14g6h54xst2fd5vf7d9g9lrvynh 1062939 1062938 2026-11-11T08:02:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရာသီဥတု */ 1062939 wikitext text/x-wiki နခနိုရှိမ (中之島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တိုခရကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် မီးတောင်ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသည် တိုရှိမရွာတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းများထဲတွင် အကြီးဆုံးဆုံးနှင့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၃၄.၄၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှီသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်သူ ၁၆၇ ဦး ရှိသည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့နှင့် ဆက်သွယ်သွားလာရန် ရေယာဉ်ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှု ရှီသည်။ ကြာချိန် ၇ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့အပေါ် မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျွန်းတွင် ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း)၊ မီးပြတိုက်တစ်ခုနှင့် ရှူခင်းကြည့်မျှော်စင်နှင့် ဒေသသမိုင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီပြတိုက်တစ်ခုတို့သည် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နခနိုရှိမသည် တိုခရကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာအားဖြင့် အလျား ၉ ကီလိုမီတာ (၅.၆ မိုင်) နှင့် အနံ ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ရှိသည်။ ကျူးရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ၁၅၀ ကီလိုမီတာ (၈၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင် အိုတခဲ (御岳, O-take) ရှိသည်။ အိုတခဲသည် ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည့် အသက်ဝင်နေသည့် မီးတောင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄ မတိုင်မီအထိ တောင်တွင် ဆာလဖာထုတ်လုပ်မှုအတွက် မိုင်းတွင်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ တောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၉၇၉ မီတာ (၃၂၁၂ ပေ) မြင့်သည်။ သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ မြင့်တက်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ==ရာသီဥတု== {{Weather box |width = auto |collapsed = Y |single line = Y |metric first = Y |location = နခနိုရှိမ (2003−2020 normals, extremes 2002−present) |Jan record high C = 21.7 |Feb record high C = 24.0 |Mar record high C = 24.8 |Apr record high C = 25.9 |May record high C = 31.1 |Jun record high C = 31.8 |Jul record high C = 34.4 |Aug record high C = 35.2 |Sep record high C = 32.2 |Oct record high C = 30.6 |Nov record high C = 26.2 |Dec record high C = 23.1 |Jan record low C = -1.1 |Feb record low C = -1.3 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = 5.6 |Jun record low C = 11.6 |Jul record low C = 17.2 |Aug record low C = 17.7 |Sep record low C = 14.8 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.0 |Dec record low C = 2.0 |Jan high C = 14.2 |Feb high C = 15.3 |Mar high C = 17.4 |Apr high C = 20.6 |May high C = 23.8 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 29.6 |Aug high C = 30.1 |Sep high C = 28.2 |Oct high C = 24.7 |Nov high C = 20.7 |Dec high C = 16.3 |Jan mean C = 11.1 |Feb mean C = 12.0 |Mar mean C = 13.7 |Apr mean C = 16.8 |May mean C = 20.3 |Jun mean C = 23.4 |Jul mean C = 26.4 |Aug mean C = 26.7 |Sep mean C = 24.9 |Oct mean C = 21.4 |Nov mean C = 17.5 |Dec mean C = 13.1 |Jan low C = 7.6 |Feb low C = 8.3 |Mar low C = 9.8 |Apr low C = 12.6 |May low C = 16.4 |Jun low C = 21.0 |Jul low C = 24.0 |Aug low C = 24.0 |Sep low C = 22.0 |Oct low C = 18.2 |Nov low C = 14.0 |Dec low C = 9.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 196.7 |Feb precipitation mm = 219.6 |Mar precipitation mm = 276.3 |Apr precipitation mm = 286.1 |May precipitation mm = 367.3 |Jun precipitation mm = 757.9 |Jul precipitation mm = 323.9 |Aug precipitation mm = 193.4 |Sep precipitation mm = 320.8 |Oct precipitation mm = 238.3 |Nov precipitation mm = 256.5 |Dec precipitation mm = 204.8 |year precipitation mm = 3626.7 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 15.4 |Feb precipitation days = 13.8 |Mar precipitation days = 14.0 |Apr precipitation days = 12.7 |May precipitation days = 13.9 |Jun precipitation days = 18.4 |Jul precipitation days = 10.0 |Aug precipitation days = 11.8 |Sep precipitation days = 13.4 |Oct precipitation days = 11.4 |Nov precipitation days = 11.9 |Dec precipitation days = 15.2 |Jan sun = 66.4 |Feb sun = 69.9 |Mar sun = 106.6 |Apr sun = 133.8 |May sun = 128.9 |Jun sun = 70.9 |Jul sun = 127.1 |Aug sun = 155.1 |Sep sun = 120.4 |Oct sun = 135.7 |Nov sun = 101.1 |Dec sun = 72.9 |year sun = 1294.1 |source 1 = [[Japan Meteorological Agency]]<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_a.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_amd_ym.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref>}} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} jtt9dq260odnizqes0w5m1p1qhbp1g1 1062940 1062939 2026-11-11T08:02:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1062940 wikitext text/x-wiki နခနိုရှိမ (中之島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တိုခရကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် မီးတောင်ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသည် တိုရှိမရွာတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းများထဲတွင် အကြီးဆုံးဆုံးနှင့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၃၄.၄၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှီသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်သူ ၁၆၇ ဦး ရှိသည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့နှင့် ဆက်သွယ်သွားလာရန် ရေယာဉ်ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှု ရှီသည်။ ကြာချိန် ၇ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့အပေါ် မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျွန်းတွင် ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း)၊ မီးပြတိုက်တစ်ခုနှင့် ရှူခင်းကြည့်မျှော်စင်နှင့် ဒေသသမိုင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီပြတိုက်တစ်ခုတို့သည် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နခနိုရှိမသည် တိုခရကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာအားဖြင့် အလျား ၉ ကီလိုမီတာ (၅.၆ မိုင်) နှင့် အနံ ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ရှိသည်။ ကျူးရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ၁၅၀ ကီလိုမီတာ (၈၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင် အိုတခဲ (御岳, O-take) ရှိသည်။ အိုတခဲသည် ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည့် အသက်ဝင်နေသည့် မီးတောင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄ မတိုင်မီအထိ တောင်တွင် ဆာလဖာထုတ်လုပ်မှုအတွက် မိုင်းတွင်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ တောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၉၇၉ မီတာ (၃၂၁၂ ပေ) မြင့်သည်။ သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ မြင့်တက်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ==ရာသီဥတု== {{Weather box |width = auto |collapsed = Y |single line = Y |metric first = Y |location = နခနိုရှိမ (2003−2020 normals, extremes 2002−present) |Jan record high C = 21.7 |Feb record high C = 24.0 |Mar record high C = 24.8 |Apr record high C = 25.9 |May record high C = 31.1 |Jun record high C = 31.8 |Jul record high C = 34.4 |Aug record high C = 35.2 |Sep record high C = 32.2 |Oct record high C = 30.6 |Nov record high C = 26.2 |Dec record high C = 23.1 |Jan record low C = -1.1 |Feb record low C = -1.3 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = 5.6 |Jun record low C = 11.6 |Jul record low C = 17.2 |Aug record low C = 17.7 |Sep record low C = 14.8 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.0 |Dec record low C = 2.0 |Jan high C = 14.2 |Feb high C = 15.3 |Mar high C = 17.4 |Apr high C = 20.6 |May high C = 23.8 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 29.6 |Aug high C = 30.1 |Sep high C = 28.2 |Oct high C = 24.7 |Nov high C = 20.7 |Dec high C = 16.3 |Jan mean C = 11.1 |Feb mean C = 12.0 |Mar mean C = 13.7 |Apr mean C = 16.8 |May mean C = 20.3 |Jun mean C = 23.4 |Jul mean C = 26.4 |Aug mean C = 26.7 |Sep mean C = 24.9 |Oct mean C = 21.4 |Nov mean C = 17.5 |Dec mean C = 13.1 |Jan low C = 7.6 |Feb low C = 8.3 |Mar low C = 9.8 |Apr low C = 12.6 |May low C = 16.4 |Jun low C = 21.0 |Jul low C = 24.0 |Aug low C = 24.0 |Sep low C = 22.0 |Oct low C = 18.2 |Nov low C = 14.0 |Dec low C = 9.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 196.7 |Feb precipitation mm = 219.6 |Mar precipitation mm = 276.3 |Apr precipitation mm = 286.1 |May precipitation mm = 367.3 |Jun precipitation mm = 757.9 |Jul precipitation mm = 323.9 |Aug precipitation mm = 193.4 |Sep precipitation mm = 320.8 |Oct precipitation mm = 238.3 |Nov precipitation mm = 256.5 |Dec precipitation mm = 204.8 |year precipitation mm = 3626.7 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 15.4 |Feb precipitation days = 13.8 |Mar precipitation days = 14.0 |Apr precipitation days = 12.7 |May precipitation days = 13.9 |Jun precipitation days = 18.4 |Jul precipitation days = 10.0 |Aug precipitation days = 11.8 |Sep precipitation days = 13.4 |Oct precipitation days = 11.4 |Nov precipitation days = 11.9 |Dec precipitation days = 15.2 |Jan sun = 66.4 |Feb sun = 69.9 |Mar sun = 106.6 |Apr sun = 133.8 |May sun = 128.9 |Jun sun = 70.9 |Jul sun = 127.1 |Aug sun = 155.1 |Sep sun = 120.4 |Oct sun = 135.7 |Nov sun = 101.1 |Dec sun = 72.9 |year sun = 1294.1 |source 1 = [[Japan Meteorological Agency]]<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_a.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_amd_ym.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref>}} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] 9o2ta5f8whyon9nsqre15t62cse8sz2 1062941 1062940 2026-11-11T08:02:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:တိုခရကျွန်းစု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1062941 wikitext text/x-wiki နခနိုရှိမ (中之島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တိုခရကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် မီးတောင်ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသည် တိုရှိမရွာတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းများထဲတွင် အကြီးဆုံးဆုံးနှင့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၃၄.၄၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှီသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်သူ ၁၆၇ ဦး ရှိသည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့နှင့် ဆက်သွယ်သွားလာရန် ရေယာဉ်ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှု ရှီသည်။ ကြာချိန် ၇ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့အပေါ် မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျွန်းတွင် ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း)၊ မီးပြတိုက်တစ်ခုနှင့် ရှူခင်းကြည့်မျှော်စင်နှင့် ဒေသသမိုင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီပြတိုက်တစ်ခုတို့သည် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နခနိုရှိမသည် တိုခရကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာအားဖြင့် အလျား ၉ ကီလိုမီတာ (၅.၆ မိုင်) နှင့် အနံ ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ရှိသည်။ ကျူးရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ၁၅၀ ကီလိုမီတာ (၈၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင် အိုတခဲ (御岳, O-take) ရှိသည်။ အိုတခဲသည် ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည့် အသက်ဝင်နေသည့် မီးတောင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄ မတိုင်မီအထိ တောင်တွင် ဆာလဖာထုတ်လုပ်မှုအတွက် မိုင်းတွင်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ တောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၉၇၉ မီတာ (၃၂၁၂ ပေ) မြင့်သည်။ သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ မြင့်တက်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ==ရာသီဥတု== {{Weather box |width = auto |collapsed = Y |single line = Y |metric first = Y |location = နခနိုရှိမ (2003−2020 normals, extremes 2002−present) |Jan record high C = 21.7 |Feb record high C = 24.0 |Mar record high C = 24.8 |Apr record high C = 25.9 |May record high C = 31.1 |Jun record high C = 31.8 |Jul record high C = 34.4 |Aug record high C = 35.2 |Sep record high C = 32.2 |Oct record high C = 30.6 |Nov record high C = 26.2 |Dec record high C = 23.1 |Jan record low C = -1.1 |Feb record low C = -1.3 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = 5.6 |Jun record low C = 11.6 |Jul record low C = 17.2 |Aug record low C = 17.7 |Sep record low C = 14.8 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.0 |Dec record low C = 2.0 |Jan high C = 14.2 |Feb high C = 15.3 |Mar high C = 17.4 |Apr high C = 20.6 |May high C = 23.8 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 29.6 |Aug high C = 30.1 |Sep high C = 28.2 |Oct high C = 24.7 |Nov high C = 20.7 |Dec high C = 16.3 |Jan mean C = 11.1 |Feb mean C = 12.0 |Mar mean C = 13.7 |Apr mean C = 16.8 |May mean C = 20.3 |Jun mean C = 23.4 |Jul mean C = 26.4 |Aug mean C = 26.7 |Sep mean C = 24.9 |Oct mean C = 21.4 |Nov mean C = 17.5 |Dec mean C = 13.1 |Jan low C = 7.6 |Feb low C = 8.3 |Mar low C = 9.8 |Apr low C = 12.6 |May low C = 16.4 |Jun low C = 21.0 |Jul low C = 24.0 |Aug low C = 24.0 |Sep low C = 22.0 |Oct low C = 18.2 |Nov low C = 14.0 |Dec low C = 9.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 196.7 |Feb precipitation mm = 219.6 |Mar precipitation mm = 276.3 |Apr precipitation mm = 286.1 |May precipitation mm = 367.3 |Jun precipitation mm = 757.9 |Jul precipitation mm = 323.9 |Aug precipitation mm = 193.4 |Sep precipitation mm = 320.8 |Oct precipitation mm = 238.3 |Nov precipitation mm = 256.5 |Dec precipitation mm = 204.8 |year precipitation mm = 3626.7 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 15.4 |Feb precipitation days = 13.8 |Mar precipitation days = 14.0 |Apr precipitation days = 12.7 |May precipitation days = 13.9 |Jun precipitation days = 18.4 |Jul precipitation days = 10.0 |Aug precipitation days = 11.8 |Sep precipitation days = 13.4 |Oct precipitation days = 11.4 |Nov precipitation days = 11.9 |Dec precipitation days = 15.2 |Jan sun = 66.4 |Feb sun = 69.9 |Mar sun = 106.6 |Apr sun = 133.8 |May sun = 128.9 |Jun sun = 70.9 |Jul sun = 127.1 |Aug sun = 155.1 |Sep sun = 120.4 |Oct sun = 135.7 |Nov sun = 101.1 |Dec sun = 72.9 |year sun = 1294.1 |source 1 = [[Japan Meteorological Agency]]<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_a.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_amd_ym.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref>}} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] k0tqrgg1e53yl52axxu7yyvx4c7cli7 1062942 1062941 2026-11-11T08:03:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1062942 wikitext text/x-wiki နခနိုရှိမ (中之島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တိုခရကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် မီးတောင်ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသည် တိုရှိမရွာတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းများထဲတွင် အကြီးဆုံးဆုံးနှင့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၃၄.၄၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှီသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်သူ ၁၆၇ ဦး ရှိသည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့နှင့် ဆက်သွယ်သွားလာရန် ရေယာဉ်ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှု ရှီသည်။ ကြာချိန် ၇ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့အပေါ် မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျွန်းတွင် ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း)၊ မီးပြတိုက်တစ်ခုနှင့် ရှူခင်းကြည့်မျှော်စင်နှင့် ဒေသသမိုင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီပြတိုက်တစ်ခုတို့သည် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နခနိုရှိမသည် တိုခရကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာအားဖြင့် အလျား ၉ ကီလိုမီတာ (၅.၆ မိုင်) နှင့် အနံ ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ရှိသည်။ ကျူးရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ၁၅၀ ကီလိုမီတာ (၈၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင် အိုတခဲ (御岳, O-take) ရှိသည်။ အိုတခဲသည် ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည့် အသက်ဝင်နေသည့် မီးတောင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄ မတိုင်မီအထိ တောင်တွင် ဆာလဖာထုတ်လုပ်မှုအတွက် မိုင်းတွင်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ တောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၉၇၉ မီတာ (၃၂၁၂ ပေ) မြင့်သည်။ သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ မြင့်တက်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ==ရာသီဥတု== {{Weather box |width = auto |collapsed = Y |single line = Y |metric first = Y |location = နခနိုရှိမ (2003−2020 normals, extremes 2002−present) |Jan record high C = 21.7 |Feb record high C = 24.0 |Mar record high C = 24.8 |Apr record high C = 25.9 |May record high C = 31.1 |Jun record high C = 31.8 |Jul record high C = 34.4 |Aug record high C = 35.2 |Sep record high C = 32.2 |Oct record high C = 30.6 |Nov record high C = 26.2 |Dec record high C = 23.1 |Jan record low C = -1.1 |Feb record low C = -1.3 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = 5.6 |Jun record low C = 11.6 |Jul record low C = 17.2 |Aug record low C = 17.7 |Sep record low C = 14.8 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.0 |Dec record low C = 2.0 |Jan high C = 14.2 |Feb high C = 15.3 |Mar high C = 17.4 |Apr high C = 20.6 |May high C = 23.8 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 29.6 |Aug high C = 30.1 |Sep high C = 28.2 |Oct high C = 24.7 |Nov high C = 20.7 |Dec high C = 16.3 |Jan mean C = 11.1 |Feb mean C = 12.0 |Mar mean C = 13.7 |Apr mean C = 16.8 |May mean C = 20.3 |Jun mean C = 23.4 |Jul mean C = 26.4 |Aug mean C = 26.7 |Sep mean C = 24.9 |Oct mean C = 21.4 |Nov mean C = 17.5 |Dec mean C = 13.1 |Jan low C = 7.6 |Feb low C = 8.3 |Mar low C = 9.8 |Apr low C = 12.6 |May low C = 16.4 |Jun low C = 21.0 |Jul low C = 24.0 |Aug low C = 24.0 |Sep low C = 22.0 |Oct low C = 18.2 |Nov low C = 14.0 |Dec low C = 9.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 196.7 |Feb precipitation mm = 219.6 |Mar precipitation mm = 276.3 |Apr precipitation mm = 286.1 |May precipitation mm = 367.3 |Jun precipitation mm = 757.9 |Jul precipitation mm = 323.9 |Aug precipitation mm = 193.4 |Sep precipitation mm = 320.8 |Oct precipitation mm = 238.3 |Nov precipitation mm = 256.5 |Dec precipitation mm = 204.8 |year precipitation mm = 3626.7 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 15.4 |Feb precipitation days = 13.8 |Mar precipitation days = 14.0 |Apr precipitation days = 12.7 |May precipitation days = 13.9 |Jun precipitation days = 18.4 |Jul precipitation days = 10.0 |Aug precipitation days = 11.8 |Sep precipitation days = 13.4 |Oct precipitation days = 11.4 |Nov precipitation days = 11.9 |Dec precipitation days = 15.2 |Jan sun = 66.4 |Feb sun = 69.9 |Mar sun = 106.6 |Apr sun = 133.8 |May sun = 128.9 |Jun sun = 70.9 |Jul sun = 127.1 |Aug sun = 155.1 |Sep sun = 120.4 |Oct sun = 135.7 |Nov sun = 101.1 |Dec sun = 72.9 |year sun = 1294.1 |source 1 = [[Japan Meteorological Agency]]<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_a.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_amd_ym.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref>}} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]] kn7k7tk6we4w3cckln2zmvprcdrwyzw 1062943 1062942 2026-11-11T08:03:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1062943 wikitext text/x-wiki နခနိုရှိမ (中之島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တိုခရကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် မီးတောင်ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသည် တိုရှိမရွာတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းများထဲတွင် အကြီးဆုံးဆုံးနှင့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၃၄.၄၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှီသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်သူ ၁၆၇ ဦး ရှိသည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့နှင့် ဆက်သွယ်သွားလာရန် ရေယာဉ်ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှု ရှီသည်။ ကြာချိန် ၇ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့အပေါ် မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျွန်းတွင် ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း)၊ မီးပြတိုက်တစ်ခုနှင့် ရှူခင်းကြည့်မျှော်စင်နှင့် ဒေသသမိုင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီပြတိုက်တစ်ခုတို့သည် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== နခနိုရှိမသည် တိုခရကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာအားဖြင့် အလျား ၉ ကီလိုမီတာ (၅.၆ မိုင်) နှင့် အနံ ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ရှိသည်။ ကျူးရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ၁၅၀ ကီလိုမီတာ (၈၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင် အိုတခဲ (御岳, O-take) ရှိသည်။ အိုတခဲသည် ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည့် အသက်ဝင်နေသည့် မီးတောင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄ မတိုင်မီအထိ တောင်တွင် ဆာလဖာထုတ်လုပ်မှုအတွက် မိုင်းတွင်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ တောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၉၇၉ မီတာ (၃၂၁၂ ပေ) မြင့်သည်။ သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ မြင့်တက်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ==ရာသီဥတု== {{Weather box |width = auto |collapsed = Y |single line = Y |metric first = Y |location = နခနိုရှိမ (2003−2020 normals, extremes 2002−present) |Jan record high C = 21.7 |Feb record high C = 24.0 |Mar record high C = 24.8 |Apr record high C = 25.9 |May record high C = 31.1 |Jun record high C = 31.8 |Jul record high C = 34.4 |Aug record high C = 35.2 |Sep record high C = 32.2 |Oct record high C = 30.6 |Nov record high C = 26.2 |Dec record high C = 23.1 |Jan record low C = -1.1 |Feb record low C = -1.3 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = 5.6 |Jun record low C = 11.6 |Jul record low C = 17.2 |Aug record low C = 17.7 |Sep record low C = 14.8 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.0 |Dec record low C = 2.0 |Jan high C = 14.2 |Feb high C = 15.3 |Mar high C = 17.4 |Apr high C = 20.6 |May high C = 23.8 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 29.6 |Aug high C = 30.1 |Sep high C = 28.2 |Oct high C = 24.7 |Nov high C = 20.7 |Dec high C = 16.3 |Jan mean C = 11.1 |Feb mean C = 12.0 |Mar mean C = 13.7 |Apr mean C = 16.8 |May mean C = 20.3 |Jun mean C = 23.4 |Jul mean C = 26.4 |Aug mean C = 26.7 |Sep mean C = 24.9 |Oct mean C = 21.4 |Nov mean C = 17.5 |Dec mean C = 13.1 |Jan low C = 7.6 |Feb low C = 8.3 |Mar low C = 9.8 |Apr low C = 12.6 |May low C = 16.4 |Jun low C = 21.0 |Jul low C = 24.0 |Aug low C = 24.0 |Sep low C = 22.0 |Oct low C = 18.2 |Nov low C = 14.0 |Dec low C = 9.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 196.7 |Feb precipitation mm = 219.6 |Mar precipitation mm = 276.3 |Apr precipitation mm = 286.1 |May precipitation mm = 367.3 |Jun precipitation mm = 757.9 |Jul precipitation mm = 323.9 |Aug precipitation mm = 193.4 |Sep precipitation mm = 320.8 |Oct precipitation mm = 238.3 |Nov precipitation mm = 256.5 |Dec precipitation mm = 204.8 |year precipitation mm = 3626.7 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 15.4 |Feb precipitation days = 13.8 |Mar precipitation days = 14.0 |Apr precipitation days = 12.7 |May precipitation days = 13.9 |Jun precipitation days = 18.4 |Jul precipitation days = 10.0 |Aug precipitation days = 11.8 |Sep precipitation days = 13.4 |Oct precipitation days = 11.4 |Nov precipitation days = 11.9 |Dec precipitation days = 15.2 |Jan sun = 66.4 |Feb sun = 69.9 |Mar sun = 106.6 |Apr sun = 133.8 |May sun = 128.9 |Jun sun = 70.9 |Jul sun = 127.1 |Aug sun = 155.1 |Sep sun = 120.4 |Oct sun = 135.7 |Nov sun = 101.1 |Dec sun = 72.9 |year sun = 1294.1 |source 1 = [[Japan Meteorological Agency]]<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_a.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_amd_ym.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref>}} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Nakanoshima, Kagoshima}} *[http://www.tokara.jp/profile/naka.html Tokara Village Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171206190450/http://www.tokara.jp/profile/naka.html |date=2017-12-06 }} * [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/510_Nakanoshima/510_index.html Nakanoshima] - Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}} * [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran/main/96_Nakanoshima.pdf Nakanoshima: National catalogue of the active volcanoes in Japan](PDF) - Japan Meteorological Agency * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L07.html Nakanosima] - Geological Survey of Japan ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]] m0hu9ft1zap3o0o4ri2pie8mce870zp 1062944 1062943 2026-11-11T08:05:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1062944 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = Nakanoshima | image = Nakanoshima Kagoshima.jpg | native_name = {{lang|ja|中之島}} | native_name_link = Japanese language | image_caption = | image_size = | image_map = Tokara-eilanden.png | map_caption = | location = [[East China Sea]] | coordinates = {{Coord|29|51|0|N|129|52|12|E|type:isle}} | archipelago = [[Tokara Islands]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 34.47 | length_km = 9 | width_km = 5 | coastline_km = 31.8 | highest_mount = [[Otake (Nakanoshima)|Otake]] | elevation_m = 979 | country = Japan | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = Kagoshima Prefecture | population = 167 | population_as_of = 2004 | density_km2 = 4.84 | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]] | additional_info = }} နခနိုရှိမ (中之島) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဂိုရှိမခရိုင်၊ တိုခရကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သည့် မီးတောင်ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသည် တိုရှိမရွာတွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းများထဲတွင် အကြီးဆုံးဆုံးနှင့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="OfficialWebsite">{{cite web |url=http://www.tokara.jp/profile/naka.html |script-title=ja:中之島（ナカノシマ） |work=Official Website of Toshima Village |publisher=Toshima Village, Kagoshima |language=Japanese |accessdate=2009-04-24 |archive-date=2017-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171206190450/http://www.tokara.jp/profile/naka.html |url-status=dead }}</ref> ဧရိယာ ၃၄.၄၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှီသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်သူ ၁၆၇ ဦး ရှိသည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့နှင့် ဆက်သွယ်သွားလာရန် ရေယာဉ်ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှု ရှီသည်။ ကြာချိန် ၇ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့အပေါ် မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျွန်းတွင် ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း)၊ မီးပြတိုက်တစ်ခုနှင့် ရှူခင်းကြည့်မျှော်စင်နှင့် ဒေသသမိုင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီပြတိုက်တစ်ခုတို့သည် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref name="TokaraPop">{{cite web |url=http://www.tokara.jp/administration/pdf/jinkou.pdf|title=人口 |date=2004-03-31 |work=Population Statistics |publisher=Tokara Village, Kagoshima |accessdate=2009-04-24}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== နခနိုရှိမသည် တိုခရကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာအားဖြင့် အလျား ၉ ကီလိုမီတာ (၅.၆ မိုင်) နှင့် အနံ ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ရှိသည်။ ကျူးရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ၁၅၀ ကီလိုမီတာ (၈၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင် အိုတခဲ (御岳, O-take) ရှိသည်။ အိုတခဲသည် ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည့် အသက်ဝင်နေသည့် မီးတောင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄ မတိုင်မီအထိ တောင်တွင် ဆာလဖာထုတ်လုပ်မှုအတွက် မိုင်းတွင်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ တောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၉၇၉ မီတာ (၃၂၁၂ ပေ) မြင့်သည်။ သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ မြင့်တက်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ==ရာသီဥတု== {{Weather box |width = auto |collapsed = Y |single line = Y |metric first = Y |location = နခနိုရှိမ (2003−2020 normals, extremes 2002−present) |Jan record high C = 21.7 |Feb record high C = 24.0 |Mar record high C = 24.8 |Apr record high C = 25.9 |May record high C = 31.1 |Jun record high C = 31.8 |Jul record high C = 34.4 |Aug record high C = 35.2 |Sep record high C = 32.2 |Oct record high C = 30.6 |Nov record high C = 26.2 |Dec record high C = 23.1 |Jan record low C = -1.1 |Feb record low C = -1.3 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = 5.6 |Jun record low C = 11.6 |Jul record low C = 17.2 |Aug record low C = 17.7 |Sep record low C = 14.8 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.0 |Dec record low C = 2.0 |Jan high C = 14.2 |Feb high C = 15.3 |Mar high C = 17.4 |Apr high C = 20.6 |May high C = 23.8 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 29.6 |Aug high C = 30.1 |Sep high C = 28.2 |Oct high C = 24.7 |Nov high C = 20.7 |Dec high C = 16.3 |Jan mean C = 11.1 |Feb mean C = 12.0 |Mar mean C = 13.7 |Apr mean C = 16.8 |May mean C = 20.3 |Jun mean C = 23.4 |Jul mean C = 26.4 |Aug mean C = 26.7 |Sep mean C = 24.9 |Oct mean C = 21.4 |Nov mean C = 17.5 |Dec mean C = 13.1 |Jan low C = 7.6 |Feb low C = 8.3 |Mar low C = 9.8 |Apr low C = 12.6 |May low C = 16.4 |Jun low C = 21.0 |Jul low C = 24.0 |Aug low C = 24.0 |Sep low C = 22.0 |Oct low C = 18.2 |Nov low C = 14.0 |Dec low C = 9.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 196.7 |Feb precipitation mm = 219.6 |Mar precipitation mm = 276.3 |Apr precipitation mm = 286.1 |May precipitation mm = 367.3 |Jun precipitation mm = 757.9 |Jul precipitation mm = 323.9 |Aug precipitation mm = 193.4 |Sep precipitation mm = 320.8 |Oct precipitation mm = 238.3 |Nov precipitation mm = 256.5 |Dec precipitation mm = 204.8 |year precipitation mm = 3626.7 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 15.4 |Feb precipitation days = 13.8 |Mar precipitation days = 14.0 |Apr precipitation days = 12.7 |May precipitation days = 13.9 |Jun precipitation days = 18.4 |Jul precipitation days = 10.0 |Aug precipitation days = 11.8 |Sep precipitation days = 13.4 |Oct precipitation days = 11.4 |Nov precipitation days = 11.9 |Dec precipitation days = 15.2 |Jan sun = 66.4 |Feb sun = 69.9 |Mar sun = 106.6 |Apr sun = 133.8 |May sun = 128.9 |Jun sun = 70.9 |Jul sun = 127.1 |Aug sun = 155.1 |Sep sun = 120.4 |Oct sun = 135.7 |Nov sun = 101.1 |Dec sun = 72.9 |year sun = 1294.1 |source 1 = [[Japan Meteorological Agency]]<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_a.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_amd_ym.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref>}} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Nakanoshima, Kagoshima}} *[http://www.tokara.jp/profile/naka.html Tokara Village Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171206190450/http://www.tokara.jp/profile/naka.html |date=2017-12-06 }} * [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/510_Nakanoshima/510_index.html Nakanoshima] - Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}} * [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran/main/96_Nakanoshima.pdf Nakanoshima: National catalogue of the active volcanoes in Japan](PDF) - Japan Meteorological Agency * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L07.html Nakanosima] - Geological Survey of Japan ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]] t6nfg3aofciniv5uw421gz18vycv6w2 1062945 1062944 2026-11-11T08:06:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1062945 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = နခနိုရှိမ | image = Nakanoshima Kagoshima.jpg | native_name = {{lang|ja|中之島}} | native_name_link = Japanese language | image_caption = | image_size = | image_map = Tokara-eilanden.png | map_caption = | location = [[East China Sea]] | coordinates = {{Coord|29|51|0|N|129|52|12|E|type:isle}} | archipelago = [[Tokara Islands]] | total_islands = | major_islands = | area_km2 = 34.47 | length_km = 9 | width_km = 5 | coastline_km = 31.8 | highest_mount = [[Otake (Nakanoshima)|Otake]] | elevation_m = 979 | country = Japan | country_admin_divisions_title = | country_admin_divisions = Kagoshima Prefecture | population = 167 | population_as_of = 2004 | density_km2 = 4.84 | ethnic_groups = [[Japanese people|Japanese]] | additional_info = }} '''နခနိုရှိမ''' (中之島) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခဂိုရှိမခရိုင်]]၊ [[တိုခရကျွန်းစု]]တွင် ပါဝင်သည့် မီးတောင်ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျွန်းသည် [[တိုရှိမရွာ]]တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းများထဲတွင် အကြီးဆုံးဆုံးနှင့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="OfficialWebsite">{{cite web |url=http://www.tokara.jp/profile/naka.html |script-title=ja:中之島（ナカノシマ） |work=Official Website of Toshima Village |publisher=Toshima Village, Kagoshima |language=Japanese |accessdate=2009-04-24 |archive-date=2017-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171206190450/http://www.tokara.jp/profile/naka.html |url-status=dead }}</ref> ဧရိယာ ၃၄.၄၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှီသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်သူ ၁၆၇ ဦး ရှိသည်။ ကျွန်းတွင် လေဆိပ်မရှိပေ။ ဂျပန်ပင်မကုန်းမြေရှိ ခဂိုရှိမမြို့နှင့် ဆက်သွယ်သွားလာရန် ရေယာဉ်ဖယ်ရီဝန်ဆောင်မှု ရှီသည်။ ကြာချိန် ၇ နာရီ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့အပေါ် မှီခိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျွန်းတွင် ရေပူစမ်းများ (အွန်းဆန်း)၊ မီးပြတိုက်တစ်ခုနှင့် ရှူခင်းကြည့်မျှော်စင်နှင့် ဒေသသမိုင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီပြတိုက်တစ်ခုတို့သည် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref name="TokaraPop">{{cite web |url=http://www.tokara.jp/administration/pdf/jinkou.pdf|title=人口 |date=2004-03-31 |work=Population Statistics |publisher=Tokara Village, Kagoshima |accessdate=2009-04-24}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== နခနိုရှိမသည် တိုခရကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာအားဖြင့် အလျား ၉ ကီလိုမီတာ (၅.၆ မိုင်) နှင့် အနံ ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) ရှိသည်။ ကျူးရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ၁၅၀ ကီလိုမီတာ (၈၁ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင် [[အိုတခဲတောင် (နခနိုရှိမ)|အိုတခဲ]] (御岳, O-take) ရှိသည်။ အိုတခဲသည် ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည့် အသက်ဝင်နေသည့် မီးတောင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄ မတိုင်မီအထိ တောင်တွင် ဆာလဖာထုတ်လုပ်မှုအတွက် မိုင်းတွင်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ တောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၉၇၉ မီတာ (၃၂၁၂ ပေ) မြင့်သည်။ သမုဒ္ဒရာကြမ်းပြင်မှ မြင့်တက်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ==ရာသီဥတု== {{Weather box |width = auto |collapsed = Y |single line = Y |metric first = Y |location = နခနိုရှိမ (2003−2020 normals, extremes 2002−present) |Jan record high C = 21.7 |Feb record high C = 24.0 |Mar record high C = 24.8 |Apr record high C = 25.9 |May record high C = 31.1 |Jun record high C = 31.8 |Jul record high C = 34.4 |Aug record high C = 35.2 |Sep record high C = 32.2 |Oct record high C = 30.6 |Nov record high C = 26.2 |Dec record high C = 23.1 |Jan record low C = -1.1 |Feb record low C = -1.3 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 1.0 |May record low C = 5.6 |Jun record low C = 11.6 |Jul record low C = 17.2 |Aug record low C = 17.7 |Sep record low C = 14.8 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.0 |Dec record low C = 2.0 |Jan high C = 14.2 |Feb high C = 15.3 |Mar high C = 17.4 |Apr high C = 20.6 |May high C = 23.8 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 29.6 |Aug high C = 30.1 |Sep high C = 28.2 |Oct high C = 24.7 |Nov high C = 20.7 |Dec high C = 16.3 |Jan mean C = 11.1 |Feb mean C = 12.0 |Mar mean C = 13.7 |Apr mean C = 16.8 |May mean C = 20.3 |Jun mean C = 23.4 |Jul mean C = 26.4 |Aug mean C = 26.7 |Sep mean C = 24.9 |Oct mean C = 21.4 |Nov mean C = 17.5 |Dec mean C = 13.1 |Jan low C = 7.6 |Feb low C = 8.3 |Mar low C = 9.8 |Apr low C = 12.6 |May low C = 16.4 |Jun low C = 21.0 |Jul low C = 24.0 |Aug low C = 24.0 |Sep low C = 22.0 |Oct low C = 18.2 |Nov low C = 14.0 |Dec low C = 9.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 196.7 |Feb precipitation mm = 219.6 |Mar precipitation mm = 276.3 |Apr precipitation mm = 286.1 |May precipitation mm = 367.3 |Jun precipitation mm = 757.9 |Jul precipitation mm = 323.9 |Aug precipitation mm = 193.4 |Sep precipitation mm = 320.8 |Oct precipitation mm = 238.3 |Nov precipitation mm = 256.5 |Dec precipitation mm = 204.8 |year precipitation mm = 3626.7 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 15.4 |Feb precipitation days = 13.8 |Mar precipitation days = 14.0 |Apr precipitation days = 12.7 |May precipitation days = 13.9 |Jun precipitation days = 18.4 |Jul precipitation days = 10.0 |Aug precipitation days = 11.8 |Sep precipitation days = 13.4 |Oct precipitation days = 11.4 |Nov precipitation days = 11.9 |Dec precipitation days = 15.2 |Jan sun = 66.4 |Feb sun = 69.9 |Mar sun = 106.6 |Apr sun = 133.8 |May sun = 128.9 |Jun sun = 70.9 |Jul sun = 127.1 |Aug sun = 155.1 |Sep sun = 120.4 |Oct sun = 135.7 |Nov sun = 101.1 |Dec sun = 72.9 |year sun = 1294.1 |source 1 = [[Japan Meteorological Agency]]<ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_a.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_amd_ym.php?prec_no=88&block_no=1540&year=1978&month=&day=&view=h0 | script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = March 16, 2022}}</ref>}} ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Nakanoshima, Kagoshima}} *[http://www.tokara.jp/profile/naka.html Tokara Village Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171206190450/http://www.tokara.jp/profile/naka.html |date=2017-12-06 }} * [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/fukuoka/510_Nakanoshima/510_index.html Nakanoshima] - Japan Meteorological Agency {{in lang|ja}} * [https://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran/main/96_Nakanoshima.pdf Nakanoshima: National catalogue of the active volcanoes in Japan](PDF) - Japan Meteorological Agency * [https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/volcano_data/L07.html Nakanosima] - Geological Survey of Japan ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:တိုခရကျွန်းစု]] [[ကဏ္ဍ:ခဂိုရှိမခရိုင်ရှိ မီးတောင်များ]] rb3dj3ghu30z3nd8tyou8udrkthzyj3 3 293844 1062857 2026-11-10T17:33:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1062857 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် HANDAO KILLS BARRAS IN MY ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၃၃၊ ၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) topdq5bkl5vgpofl1mqn6pvyfztlk2t 6 293845 1062859 2026-11-10T18:10:59Z Kyaw Myo Aung 103978 ၁၉၉၇ ခုနှစ်ထွက် "သူ့ကျွန်မခံပြီ" ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား၏ ရုံတင်ပိုစတာဖြစ်ပါသည်။ တရားမျှတစွာ အသုံးပြုခြင်း (Fair Use) မူဝါဒအရ ဆောင်းပါး၏ Infobox တွင် အသုံးပြုရန် တင်သွင်းခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ 1062859 wikitext text/x-wiki == အကျဉ်းချုပ် == ၁၉၉၇ ခုနှစ်ထွက် "သူ့ကျွန်မခံပြီ" ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား၏ ရုံတင်ပိုစတာဖြစ်ပါသည်။ တရားမျှတစွာ အသုံးပြုခြင်း (Fair Use) မူဝါဒအရ ဆောင်းပါး၏ Infobox တွင် အသုံးပြုရန် တင်သွင်းခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ aavlolcwjsbmagfhmwljy1zg7bkzq0g 0 293846 1062860 2026-11-10T18:12:58Z Kyaw Myo Aung 103978 "{{Italic title}} {{Infobox film | name = သူ့ကျွန်မခံပြီ | image = Never Shall We Be Enslaved.jpg | caption = | director = [[ကြည်စိုးထွန်း]] | producer = တက်ထွန်းကျော်<br/>အောင်မိုးကျော် | screenp..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062860 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox film | name = သူ့ကျွန်မခံပြီ | image = Never Shall We Be Enslaved.jpg | caption = | director = [[ကြည်စိုးထွန်း]] | producer = တက်ထွန်းကျော်<br/>အောင်မိုးကျော် | screenplay = [[ချစ်ဦးညို]] |writer = [[တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်]] | story = သူ့ကျွန်မခံပြီ ဝတ္ထု | starring = {{plainlist| * [[ညွန့်ဝင်း]] * [[ကျော်သူ]] * [[နေအောင်]] * [[ကျော်ရဲအောင်]] * [[မော့စ်]] * [[လွင်မိုး]] * မန္တလေးသိန်းဇော် * ကျော်ငြမ်းအေး * အောင်ကျော် * အလက်ဇန္ဒား ဘာဘစ် * [[မေသန်းနု]] * [[စံရှားတင်]] * [[နန္ဒာလှိုင်]] * ချိုသင်း * စန်းမြင့် }} | music = | cinematography = | editing = မြင့်ခိုင် | studio = မြတ်မိခင် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | distributor = | released = ၁၉၉၇ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် | runtime = ၁၆၀ မိနစ် | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | language = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]၊ [[ပြင်သစ်ဘာသာစကား|ပြင်သစ်]] | budget = | gross = }} '''သူ့ကျွန်မခံပြီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား'''သည် ၁၈၈၅ ခုနှစ် [[တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်|အင်္ဂလိပ်-မြန်မာတတိယစစ်ပွဲ]]အပြီး ဗြိတိသျှကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ကို အပြီးအပိုင် သိမ်းပိုက်အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသော ၁၉ ရာစုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်း ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလများကို အဓိကထား ပုံဖော်ရိုက်ကူးထားသည်။ မြန်မာတို့သည်အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တို့၏ ကျွန်ပြုစိုးမိုးမှုကို မလိုလားဘဲ တော်လှန်ခဲ့ကြပုံ အကြောင်းကိုရိုက်ကူးထားသော သမိုင်းဝင်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတစ်ကားလည်းဖြစ်ပေသည်။<ref name="CineScout-NeverShallWeBeEnslaved">{{cite web |title=Never Shall We Be Enslaved |url=https://cinescout.dunnesquared.dev/movie/614160 |website=CineScout |language=en |access-date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> မြန်မာတို့၏ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်၊ အမျိုးသားရေး ဇာတိမာန်နှင့် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့၏ ဖိနှိပ်ချုပ်ကိုင်မှုကို အလံမလှဲဘဲ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည့် "တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်" မှာ အလွန်တရာ ပြင်းထန်ပြီး အမြစ်တွယ်နေခဲ့သည်။ အဆိုပါသမိုင်းဝင်ခိုင်မာသည့် ဇာတိသွေးဇာတိမာန်ကို အခြေခံထားသော ဤရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားသည် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဒုတိယနှင့် တတိယစစ်ပွဲများအပြီး မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]တို့၏ ကိုလိုနီလက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည့် ခေတ်ကာလ၏ ရုပ်ပုံလွှာများကို ထင်ဟပ်ပြသနေခြင်း ဖြစ်သည်။ထို့အပြင် တိုင်းတစ်ပါးသားတို့၏ ကျွန်ပြုစိုးမိုးမှုကို လုံးဝ (လုံးဝ) မလိုလားဘဲ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အချုပ်အခြာအာဏာ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လွတ်လပ်ရေးအတွက် သွေးနှင့်ရင်းကာ ပြန်လည်တော်လှန်ခဲ့ကြပုံများကို အနုပညာမြောက်စွာ ရိုက်ကူးထားသော သမိုင်းဝင်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားလည်းဖြစ်သည်။ ဤဇာတ်ကားသည် မြန်မာ့စာပေလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော စာရေးဆရာကြီး [[တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်]]၏ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော နာမည်ကျော် သူ့ကျွန်မခံပြီ ဝတ္ထု<ref>{{cite book |last=သက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင် |title=သူ့ကျွန်မခံပြီ |publisher=မြဝတီစာစဉ် |year=၁၉၅၉ |language=my }}</ref>ကို အခြေခံကာ ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်ပြီးဇာတ်ညွန်းပိုင်းကို စာရေးဆရာ [[ချစ်ဦးညို]]ကရေးသားဖန်တီးခဲ့ပြီး၊ ဒါရိုက်တာ [[ကြည်စိုးထွန်း]]က အနုပညာမြောက်စွာပုံဖော်ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။သူ့ကျွန်မခံပြီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို မြတ်မိခင် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=သူ့ကျွန်မခံပြီ ဇာတ်ဝင်ခန်းက ကလေးငယ် ကိုယ်တော်မှိုင်းပါလို့ မပြောရဲခဲ့ဟု ကြည်စိုးထွန်းဆို |url=https://www.mizzimaburmese.com/article/5931 |website=မဇ္ဈိမ |author=မဇ္ဈိမ |date=၁၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၅ |language=my |access-date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref><ref>{{cite web |title=သူ့ကျွန်မခံပြီ ၂၅ နှစ်ပြည့်ငွေရတု တွေ့ဆုံပွဲကျင်းပ |url=https://www.myawady.net.mm/node/33877 |website=မြဝတီ |author=မြဝတီနေ့စဉ် |date=၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ |language=my |access-date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> == ပါဝင်ခဲ့သောသရုပ်ဆာင်များ == *လှေသင်းအတွင်းဝန် အဖြစ် [[ညွန့်ဝင်း]] *ဗိုလ်သူရိန် အဖြစ် [[ကျော်သူ]] *သန္နီစော်ဘွား အဖြစ် [[နေအောင်]] *သီပေါမင်း အဖြစ် ကျော်ငြမ်းအေး *ဗိုလ်ကျော်ခေါင် အဖြစ် [[ကျော်ရဲအောင်]] *ဒွန်ဦး အဖြစ် [[မော့စ်]] *ဗိုလ်မင်းထင် အဖြစ် [[လွင်မိုး]] *မိုးနဲစော်ဘွား အဖြစ် မန္တလေးသိန်းဇော် *ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်း အဖြစ် အောင်ကျာ် *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပရန်ဒါဂတ်စ် အဖြစ် အလက်ဇန္ဒား ဘာဘစ်ခ် *ဗိုလ်မှူးကြီး စလာဒင် အဖြစ် စန်းမြင့် *စုဖုရားလတ် အဖြစ် ချိုသင်း *စောရှင်ဦး အဖြစ် [[မေသန်းနု]] *ဆင်ဖြူမရှင် အဖြစ် [[စံရှားတင်]] *ခင်ဖုန်း အဖြစ် [[နန္ဒာလှိုင်]] == ရရှိခဲ့သာမြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ == ၁၉၉၇ ခုနှစ်မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲတွင် သူ့ကျွန်မခံပြီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားသည် ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု (၄)ဆုကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု နှစ်အလိုက် ဆုရရှိသူများစာရင်း |url=https://my.wikipedia.org/wiki/မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု_နှစ်အလိုက်_ဆုရရှိသူများစာရင်း |website=ဝီကီပီးဒီးယား |language=my |access-date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> #ဇာတ်ကားဆု - (သူ့ကျွန်မခံပြီ) - မြတ်မိခင်ရုပ်ရှင် #ဒါရိုက်တာဆု - ကြည်စိုးထွန်း #အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု - ညွန့်ဝင်း #ရုပ်ရှင်တည်းဖြတ်ဆု - ဦးမြင့်ခိုင် ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:၁၉၉၇ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:သမိုင်းနောက်ခံ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] n47rhskj40nzlo14iahn9977il2xytf 1062863 1062860 2026-11-10T18:21:32Z Kyaw Myo Aung 103978 /* ပါဝင်ခဲ့သောသရုပ်ဆာင်များ */ 1062863 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox film | name = သူ့ကျွန်မခံပြီ | image = Never Shall We Be Enslaved.jpg | caption = | director = [[ကြည်စိုးထွန်း]] | producer = တက်ထွန်းကျော်<br/>အောင်မိုးကျော် | screenplay = [[ချစ်ဦးညို]] |writer = [[တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်]] | story = သူ့ကျွန်မခံပြီ ဝတ္ထု | starring = {{plainlist| * [[ညွန့်ဝင်း]] * [[ကျော်သူ]] * [[နေအောင်]] * [[ကျော်ရဲအောင်]] * [[မော့စ်]] * [[လွင်မိုး]] * မန္တလေးသိန်းဇော် * ကျော်ငြမ်းအေး * အောင်ကျော် * အလက်ဇန္ဒား ဘာဘစ် * [[မေသန်းနု]] * [[စံရှားတင်]] * [[နန္ဒာလှိုင်]] * ချိုသင်း * စန်းမြင့် }} | music = | cinematography = | editing = မြင့်ခိုင် | studio = မြတ်မိခင် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | distributor = | released = ၁၉၉၇ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် | runtime = ၁၆၀ မိနစ် | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | language = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]၊ [[ပြင်သစ်ဘာသာစကား|ပြင်သစ်]] | budget = | gross = }} '''သူ့ကျွန်မခံပြီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား'''သည် ၁၈၈၅ ခုနှစ် [[တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်|အင်္ဂလိပ်-မြန်မာတတိယစစ်ပွဲ]]အပြီး ဗြိတိသျှကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ကို အပြီးအပိုင် သိမ်းပိုက်အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသော ၁၉ ရာစုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်း ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလများကို အဓိကထား ပုံဖော်ရိုက်ကူးထားသည်။ မြန်မာတို့သည်အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တို့၏ ကျွန်ပြုစိုးမိုးမှုကို မလိုလားဘဲ တော်လှန်ခဲ့ကြပုံ အကြောင်းကိုရိုက်ကူးထားသော သမိုင်းဝင်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတစ်ကားလည်းဖြစ်ပေသည်။<ref name="CineScout-NeverShallWeBeEnslaved">{{cite web |title=Never Shall We Be Enslaved |url=https://cinescout.dunnesquared.dev/movie/614160 |website=CineScout |language=en |access-date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> မြန်မာတို့၏ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်၊ အမျိုးသားရေး ဇာတိမာန်နှင့် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့၏ ဖိနှိပ်ချုပ်ကိုင်မှုကို အလံမလှဲဘဲ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည့် "တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်" မှာ အလွန်တရာ ပြင်းထန်ပြီး အမြစ်တွယ်နေခဲ့သည်။ အဆိုပါသမိုင်းဝင်ခိုင်မာသည့် ဇာတိသွေးဇာတိမာန်ကို အခြေခံထားသော ဤရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားသည် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဒုတိယနှင့် တတိယစစ်ပွဲများအပြီး မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]တို့၏ ကိုလိုနီလက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည့် ခေတ်ကာလ၏ ရုပ်ပုံလွှာများကို ထင်ဟပ်ပြသနေခြင်း ဖြစ်သည်။ထို့အပြင် တိုင်းတစ်ပါးသားတို့၏ ကျွန်ပြုစိုးမိုးမှုကို လုံးဝ (လုံးဝ) မလိုလားဘဲ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အချုပ်အခြာအာဏာ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လွတ်လပ်ရေးအတွက် သွေးနှင့်ရင်းကာ ပြန်လည်တော်လှန်ခဲ့ကြပုံများကို အနုပညာမြောက်စွာ ရိုက်ကူးထားသော သမိုင်းဝင်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားလည်းဖြစ်သည်။ ဤဇာတ်ကားသည် မြန်မာ့စာပေလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော စာရေးဆရာကြီး [[တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်]]၏ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော နာမည်ကျော် သူ့ကျွန်မခံပြီ ဝတ္ထု<ref>{{cite book |last=သက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင် |title=သူ့ကျွန်မခံပြီ |publisher=မြဝတီစာစဉ် |year=၁၉၅၉ |language=my }}</ref>ကို အခြေခံကာ ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်ပြီးဇာတ်ညွန်းပိုင်းကို စာရေးဆရာ [[ချစ်ဦးညို]]ကရေးသားဖန်တီးခဲ့ပြီး၊ ဒါရိုက်တာ [[ကြည်စိုးထွန်း]]က အနုပညာမြောက်စွာပုံဖော်ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။သူ့ကျွန်မခံပြီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို မြတ်မိခင် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=သူ့ကျွန်မခံပြီ ဇာတ်ဝင်ခန်းက ကလေးငယ် ကိုယ်တော်မှိုင်းပါလို့ မပြောရဲခဲ့ဟု ကြည်စိုးထွန်းဆို |url=https://www.mizzimaburmese.com/article/5931 |website=မဇ္ဈိမ |author=မဇ္ဈိမ |date=၁၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၅ |language=my |access-date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref><ref>{{cite web |title=သူ့ကျွန်မခံပြီ ၂၅ နှစ်ပြည့်ငွေရတု တွေ့ဆုံပွဲကျင်းပ |url=https://www.myawady.net.mm/node/33877 |website=မြဝတီ |author=မြဝတီနေ့စဉ် |date=၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ |language=my |access-date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> == ပါဝင်ခဲ့သောသရုပ်‌ဆောင်များ == *လှေသင်းအတွင်းဝန် အဖြစ် [[ညွန့်ဝင်း]] *ဗိုလ်သူရိန် အဖြစ် [[ကျော်သူ]] *သန္နီစော်ဘွား အဖြစ် [[နေအောင်]] *သီပေါမင်း အဖြစ် ကျော်ငြမ်းအေး *ဗိုလ်ကျော်ခေါင် အဖြစ် [[ကျော်ရဲအောင်]] *ဒွန်ဦး အဖြစ် [[မော့စ်]] *ဗိုလ်မင်းထင် အဖြစ် [[လွင်မိုး]] *မိုးနဲစော်ဘွား အဖြစ် မန္တလေးသိန်းဇော် *ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်း အဖြစ် အောင်ကျာ် *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပရန်ဒါဂတ်စ် အဖြစ် အလက်ဇန္ဒား ဘာဘစ်ခ် *ဗိုလ်မှူးကြီး စလာဒင် အဖြစ် စန်းမြင့် *စုဖုရားလတ် အဖြစ် ချိုသင်း *စောရှင်ဦး အဖြစ် [[မေသန်းနု]] *ဆင်ဖြူမရှင် အဖြစ် [[စံရှားတင်]] *ခင်ဖုန်း အဖြစ် [[နန္ဒာလှိုင်]] == ရရှိခဲ့သာမြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ == ၁၉၉၇ ခုနှစ်မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲတွင် သူ့ကျွန်မခံပြီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားသည် ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု (၄)ဆုကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု နှစ်အလိုက် ဆုရရှိသူများစာရင်း |url=https://my.wikipedia.org/wiki/မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု_နှစ်အလိုက်_ဆုရရှိသူများစာရင်း |website=ဝီကီပီးဒီးယား |language=my |access-date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> #ဇာတ်ကားဆု - (သူ့ကျွန်မခံပြီ) - မြတ်မိခင်ရုပ်ရှင် #ဒါရိုက်တာဆု - ကြည်စိုးထွန်း #အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု - ညွန့်ဝင်း #ရုပ်ရှင်တည်းဖြတ်ဆု - ဦးမြင့်ခိုင် ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:၁၉၉၇ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:သမိုင်းနောက်ခံ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] mdkhl0ytvruk9prkcsv6qe5iowx7hdb 1062865 1062863 2026-11-10T18:30:01Z Kyaw Myo Aung 103978 1062865 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox film | name = သူ့ကျွန်မခံပြီ | image = Never Shall We Be Enslaved.jpg | caption = | director = [[ကြည်စိုးထွန်း]] | producer = တက်ထွန်းကျော်<br/>အောင်မိုးကျော် | screenplay = [[ချစ်ဦးညို]] |writer = [[တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်]] | story = သူ့ကျွန်မခံပြီ ဝတ္ထု | starring = {{plainlist| * [[ညွန့်ဝင်း]] * [[ကျော်သူ]] * [[နေအောင်]] * [[ကျော်ရဲအောင်]] * [[မော့စ်]] * [[လွင်မိုး]] * မန္တလေးသိန်းဇော် * ကျော်ငြမ်းအေး * အောင်ကျော် * အလက်ဇန္ဒား ဘာဘစ် * [[မေသန်းနု]] * [[စံရှားတင်]] * [[နန္ဒာလှိုင်]] * ချိုသင်း * စန်းမြင့် }} | music = | cinematography = | editing = မြင့်ခိုင် | studio = မြတ်မိခင် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | distributor = | released = ၁၉၉၇ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် | runtime = ၁၆၀ မိနစ် | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | language = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]၊ [[ပြင်သစ်ဘာသာစကား|ပြင်သစ်]] | budget = | gross = }} '''သူ့ကျွန်မခံပြီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား'''သည် ၁၈၈၅ ခုနှစ် [[တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်|အင်္ဂလိပ်-မြန်မာတတိယစစ်ပွဲ]]အပြီး ဗြိတိသျှကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ကို အပြီးအပိုင် သိမ်းပိုက်အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသော ၁၉ ရာစုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်း ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလများကို အဓိကထား ပုံဖော်ရိုက်ကူးထားသည်။ မြန်မာတို့သည်အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တို့၏ ကျွန်ပြုစိုးမိုးမှုကို မလိုလားဘဲ တော်လှန်ခဲ့ကြပုံ အကြောင်းကိုရိုက်ကူးထားသော သမိုင်းဝင်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတစ်ကားလည်းဖြစ်ပေသည်။<ref name="CineScout-NeverShallWeBeEnslaved">{{cite web |title=Never Shall We Be Enslaved |url=https://cinescout.dunnesquared.dev/movie/614160 |website=CineScout |language=en |access-date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> မြန်မာတို့၏ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်၊ အမျိုးသားရေး ဇာတိမာန်နှင့် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့၏ ဖိနှိပ်ချုပ်ကိုင်မှုကို အလံမလှဲဘဲ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည့် "တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်" မှာ အလွန်တရာ ပြင်းထန်ပြီး အမြစ်တွယ်နေခဲ့သည်။ အဆိုပါသမိုင်းဝင်ခိုင်မာသည့် ဇာတိသွေးဇာတိမာန်ကို အခြေခံထားသော ဤရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားသည် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဒုတိယနှင့် တတိယစစ်ပွဲများအပြီး မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]တို့၏ ကိုလိုနီလက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည့် ခေတ်ကာလ၏ ရုပ်ပုံလွှာများကို ထင်ဟပ်ပြသနေခြင်း ဖြစ်သည်။ထို့အပြင် တိုင်းတစ်ပါးသားတို့၏ ကျွန်ပြုစိုးမိုးမှုကို လုံးဝ (လုံးဝ) မလိုလားဘဲ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အချုပ်အခြာအာဏာ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လွတ်လပ်ရေးအတွက် သွေးနှင့်ရင်းကာ ပြန်လည်တော်လှန်ခဲ့ကြပုံများကို အနုပညာမြောက်စွာ ရိုက်ကူးထားသော သမိုင်းဝင်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားလည်းဖြစ်သည်။ ဤဇာတ်ကားသည် မြန်မာ့စာပေလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော စာရေးဆရာကြီး [[တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်]]၏ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော နာမည်ကျော် သူ့ကျွန်မခံပြီ ဝတ္ထု<ref>{{cite book |last=တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင် |title=သူ့ကျွန်မခံပြီ |publisher=မြဝတီစာစဉ် စာပေတိုက် |year=၁၉၅၉ |language=my }}</ref>ကို အခြေခံကာ ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်ပြီးဇာတ်ညွန်းပိုင်းကို စာရေးဆရာ [[ချစ်ဦးညို]]ကရေးသားဖန်တီးခဲ့ပြီး၊ ဒါရိုက်တာ [[ကြည်စိုးထွန်း]]က အနုပညာမြောက်စွာပုံဖော်ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။သူ့ကျွန်မခံပြီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို မြတ်မိခင် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=သူ့ကျွန်မခံပြီ ဇာတ်ဝင်ခန်းက ကလေးငယ် ကိုယ်တော်မှိုင်းပါလို့ မပြောရဲခဲ့ဟု ကြည်စိုးထွန်းဆို |url=https://www.mizzimaburmese.com/article/5931 |website=မဇ္ဈိမ |author=မဇ္ဈိမ |date=၁၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၅ |language=my |access-date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref><ref>{{cite web |title=သူ့ကျွန်မခံပြီ ၂၅ နှစ်ပြည့်ငွေရတု တွေ့ဆုံပွဲကျင်းပ |url=https://www.myawady.net.mm/node/33877 |website=မြဝတီ |author=မြဝတီနေ့စဉ် |date=၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ |language=my |access-date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> == ပါဝင်ခဲ့သောသရုပ်‌ဆောင်များ == *လှေသင်းအတွင်းဝန် အဖြစ် [[ညွန့်ဝင်း]] *ဗိုလ်သူရိန် အဖြစ် [[ကျော်သူ]] *သန္နီစော်ဘွား အဖြစ် [[နေအောင်]] *သီပေါမင်း အဖြစ် ကျော်ငြမ်းအေး *ဗိုလ်ကျော်ခေါင် အဖြစ် [[ကျော်ရဲအောင်]] *ဒွန်ဦး အဖြစ် [[မော့စ်]] *ဗိုလ်မင်းထင် အဖြစ် [[လွင်မိုး]] *မိုးနဲစော်ဘွား အဖြစ် မန္တလေးသိန်းဇော် *ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်း အဖြစ် အောင်ကျာ် *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပရန်ဒါဂတ်စ် အဖြစ် အလက်ဇန္ဒား ဘာဘစ်ခ် *ဗိုလ်မှူးကြီး စလာဒင် အဖြစ် စန်းမြင့် *စုဖုရားလတ် အဖြစ် ချိုသင်း *စောရှင်ဦး အဖြစ် [[မေသန်းနု]] *ဆင်ဖြူမရှင် အဖြစ် [[စံရှားတင်]] *ခင်ဖုန်း အဖြစ် [[နန္ဒာလှိုင်]] == ရရှိခဲ့သာမြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ == ၁၉၉၇ ခုနှစ်မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲတွင် သူ့ကျွန်မခံပြီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားသည် ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု (၄)ဆုကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု နှစ်အလိုက် ဆုရရှိသူများစာရင်း |url=https://my.wikipedia.org/wiki/မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု_နှစ်အလိုက်_ဆုရရှိသူများစာရင်း |website=ဝီကီပီးဒီးယား |language=my |access-date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> #ဇာတ်ကားဆု - (သူ့ကျွန်မခံပြီ) - မြတ်မိခင်ရုပ်ရှင် #ဒါရိုက်တာဆု - ကြည်စိုးထွန်း #အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု - ညွန့်ဝင်း #ရုပ်ရှင်တည်းဖြတ်ဆု - ဦးမြင့်ခိုင် ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:၁၉၉၇ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:သမိုင်းနောက်ခံ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] gq7lgk2nw97hofamqll4d2xakoqbil0 0 293847 1062896 2026-11-11T03:13:05Z Shin Khant Maung 36166 "[[:en:Special:Redirect/revision/1383685897|Japan Railways Group]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1062896 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Infobox company/styles.css"></templatestyles>{{Infobox company|name=ဂျပန်မီးရထားလုပ်ငန်းစု|logo=JR logo JRgroup.svg|industry=|predecessor=[[ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထား]]|founder=<!-- or: founders = -->|defunct=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} -->|fate=|successor=<!-- or: successors = -->|area_served=<!-- or: areas_served = -->|key_people=|products=|owner=<!-- or: owners = -->|num_employees=|parent=|footnotes=}} [[File:JR_Rail_en.svg|thumb| JR လုပ်ငန်းစု၏ ဒေသအပိုင်းအခြားများ]] '''ဂျပန်မီးရထားလုပ်ငန်းစု''' (အင်္ဂလိပ်: '''Japan Railways Group''') ကို အများအားဖြင့် '''JR အုပ်စု''' (အင်္ဂလိပ်: '''JR Group'''၊ ဂျပန်အသံထွက်: ''Jei Āru Gurūpu'') သို့မဟုတ် အတိုကောက်အားဖြင့် '''JR''' ဟု လူသိများသည်။ ၎င်းသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရပိုင် '''[[ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထား|ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထားလုပ်ငန်း]]''' (JNR) ကို ခွဲခြားဖွဲ့စည်းပြီး ပုဂ္ဂလိကပိုင်အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းမှ ပေါ်ပေါက်လာသော ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မီးရထားကုမ္ပဏီများ၏ လုပ်ငန်းစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါလုပ်ငန်းစုတွင် ဒေသအလိုက် ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေး မီးရထားကုမ္ပဏီ ၆ ခု၊ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး မီးရထားကုမ္ပဏီ ၁ ခုနှင့် မီးရထားဝန်ဆောင်မှု တိုက်ရိုက်မပေးသော အဖွဲ့အစည်း ၂ ခု ပါဝင်သည်။ ယခင်ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထားလုပ်ငန်း၏ ကြွေးမြီအများစုကို '''ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထား ကြွေးမြီရှင်းလင်းရေးကော်ပိုရေးရှင်း''' (JNR Settlement Corporation) က လွှဲပြောင်းတာဝန်ယူခဲ့သည်။ JR အုပ်စုဝင် ကုမ္ပဏီများသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မီးရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ဆောင်မှု အများစုကို လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပြီး မြို့အချင်းချင်း ပြေးဆွဲသည့် ရထားလမ်းကြောင်းများ၊ မြို့တွင်းနှင့် ဆင်ခြေဖုံးဒေသများကို ဆက်သွယ်ပြေးဆွဲသည့် ရထားလိုင်းများအပြင် ရှင်ကန်ဆဲန် (Shinkansen) အမြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားကွန်ရက်ကိုလည်း လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ JR ဟော့ကိုင်းဒိုး၊ JR ရှီကိုကု နှင့် JR ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး (JRF) တို့ကို ခရီးသည်တင်မီးရထားကုမ္ပဏီများနှင့် ဂျပန်ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးမီးရထားကုမ္ပဏီဆိုင်ရာ ဥပဒေ (Act for the Passenger Railway Companies and Japan Freight Railway Company) အရ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ထားပြီး အများပိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော ဂျပန်မီးရထားတည်ဆောက်ရေး၊ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် နည်းပညာအေဂျင်စီ (Japan Railway Construction, Transport and Technology Agency – JRTT) ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ ယင်းနှင့်မတူဘဲ JR အရှေ့၊ JR အလယ်ပိုင်း၊ JR အနောက် နှင့် JR ကျူးရှူး တို့မှာ ပုဂ္ဂလိကပိုင်အဖြစ် အပြည့်အဝ ပြောင်းလဲထားပြီး အများပြည်သူထံ ရှယ်ယာများ ရောင်းချထားသော ကုမ္ပဏီများဖြစ်သည်။ JR သည် အစိုးရပိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် မူလအစပြုခဲ့သောကြောင့် ဂျပန်ရထားအသုံးပြုသူများသည် JR လိုင်းများ (ယခုအခါ ပြင်ပကဏ္ဍ အဖွဲ့အစည်းများမှ လည်ပတ်နေသော အချို့လိုင်းများအပါအဝင်) ကို အခြား ပုဂ္ဂလိကရထားလမ်းများ နှင့် မကြာခဏ ခွဲခြားသတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ဤခြားနားချက်ကို JR နှင့် အခြားပုဂ္ဂလိကရထားလမ်းများကို မြေပုံများတွင် အမှတ်အသားပြုထားပုံတွင် ထင်ဟပ်လေ့ရှိသည်။ <ref>http://www.jreast.co.jp/renrakuteiki/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406111028/http://www.jreast.co.jp/renrakuteiki/index.html|date=2016-04-06}} Using Suica Railway Pass, connect from JR to Private Rail/Metro!</ref> == ကိုးကား == <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] 7itudt5h6a1umn17wd2l0720ftn1jqz 1062897 1062896 2026-11-11T03:13:39Z Shin Khant Maung 36166 1062897 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=ဂျပန်မီးရထားလုပ်ငန်းစု|logo=JR logo JRgroup.svg|industry=|predecessor=[[ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထား]]|founder=<!-- or: founders = -->|defunct=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} -->|fate=|successor=<!-- or: successors = -->|area_served=<!-- or: areas_served = -->|key_people=|products=|owner=<!-- or: owners = -->|num_employees=|parent=|footnotes=}} [[File:JR_Rail_en.svg|thumb| JR လုပ်ငန်းစု၏ ဒေသအပိုင်းအခြားများ]] '''ဂျပန်မီးရထားလုပ်ငန်းစု''' (အင်္ဂလိပ်: '''Japan Railways Group''') ကို အများအားဖြင့် '''JR အုပ်စု''' (အင်္ဂလိပ်: '''JR Group'''၊ ဂျပန်အသံထွက်: ''Jei Āru Gurūpu'') သို့မဟုတ် အတိုကောက်အားဖြင့် '''JR''' ဟု လူသိများသည်။ ၎င်းသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရပိုင် '''[[ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထား|ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထားလုပ်ငန်း]]''' (JNR) ကို ခွဲခြားဖွဲ့စည်းပြီး ပုဂ္ဂလိကပိုင်အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းမှ ပေါ်ပေါက်လာသော ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မီးရထားကုမ္ပဏီများ၏ လုပ်ငန်းစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါလုပ်ငန်းစုတွင် ဒေသအလိုက် ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေး မီးရထားကုမ္ပဏီ ၆ ခု၊ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး မီးရထားကုမ္ပဏီ ၁ ခုနှင့် မီးရထားဝန်ဆောင်မှု တိုက်ရိုက်မပေးသော အဖွဲ့အစည်း ၂ ခု ပါဝင်သည်။ ယခင်ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထားလုပ်ငန်း၏ ကြွေးမြီအများစုကို '''ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထား ကြွေးမြီရှင်းလင်းရေးကော်ပိုရေးရှင်း''' (JNR Settlement Corporation) က လွှဲပြောင်းတာဝန်ယူခဲ့သည်။ JR အုပ်စုဝင် ကုမ္ပဏီများသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မီးရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ဆောင်မှု အများစုကို လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပြီး မြို့အချင်းချင်း ပြေးဆွဲသည့် ရထားလမ်းကြောင်းများ၊ မြို့တွင်းနှင့် ဆင်ခြေဖုံးဒေသများကို ဆက်သွယ်ပြေးဆွဲသည့် ရထားလိုင်းများအပြင် ရှင်ကန်ဆဲန် (Shinkansen) အမြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားကွန်ရက်ကိုလည်း လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ JR ဟော့ကိုင်းဒိုး၊ JR ရှီကိုကု နှင့် JR ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး (JRF) တို့ကို ခရီးသည်တင်မီးရထားကုမ္ပဏီများနှင့် ဂျပန်ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးမီးရထားကုမ္ပဏီဆိုင်ရာ ဥပဒေ (Act for the Passenger Railway Companies and Japan Freight Railway Company) အရ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ထားပြီး အများပိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော ဂျပန်မီးရထားတည်ဆောက်ရေး၊ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် နည်းပညာအေဂျင်စီ (Japan Railway Construction, Transport and Technology Agency – JRTT) ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ ယင်းနှင့်မတူဘဲ JR အရှေ့၊ JR အလယ်ပိုင်း၊ JR အနောက် နှင့် JR ကျူးရှူး တို့မှာ ပုဂ္ဂလိကပိုင်အဖြစ် အပြည့်အဝ ပြောင်းလဲထားပြီး အများပြည်သူထံ ရှယ်ယာများ ရောင်းချထားသော ကုမ္ပဏီများဖြစ်သည်။ JR သည် အစိုးရပိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် မူလအစပြုခဲ့သောကြောင့် ဂျပန်ရထားအသုံးပြုသူများသည် JR လိုင်းများ (ယခုအခါ ပြင်ပကဏ္ဍ အဖွဲ့အစည်းများမှ လည်ပတ်နေသော အချို့လိုင်းများအပါအဝင်) ကို အခြား ပုဂ္ဂလိကရထားလမ်းများ နှင့် မကြာခဏ ခွဲခြားသတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ဤခြားနားချက်ကို JR နှင့် အခြားပုဂ္ဂလိကရထားလမ်းများကို မြေပုံများတွင် အမှတ်အသားပြုထားပုံတွင် ထင်ဟပ်လေ့ရှိသည်။ <ref>http://www.jreast.co.jp/renrakuteiki/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406111028/http://www.jreast.co.jp/renrakuteiki/index.html|date=2016-04-06}} Using Suica Railway Pass, connect from JR to Private Rail/Metro!</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] 286ce3cf9qjj25eikmiyimh1gofvrko 1062898 1062897 2026-11-11T03:13:59Z Shin Khant Maung 36166 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မီးရထားကုမ္ပဏီများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1062898 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=ဂျပန်မီးရထားလုပ်ငန်းစု|logo=JR logo JRgroup.svg|industry=|predecessor=[[ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထား]]|founder=<!-- or: founders = -->|defunct=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} -->|fate=|successor=<!-- or: successors = -->|area_served=<!-- or: areas_served = -->|key_people=|products=|owner=<!-- or: owners = -->|num_employees=|parent=|footnotes=}} [[File:JR_Rail_en.svg|thumb| JR လုပ်ငန်းစု၏ ဒေသအပိုင်းအခြားများ]] '''ဂျပန်မီးရထားလုပ်ငန်းစု''' (အင်္ဂလိပ်: '''Japan Railways Group''') ကို အများအားဖြင့် '''JR အုပ်စု''' (အင်္ဂလိပ်: '''JR Group'''၊ ဂျပန်အသံထွက်: ''Jei Āru Gurūpu'') သို့မဟုတ် အတိုကောက်အားဖြင့် '''JR''' ဟု လူသိများသည်။ ၎င်းသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရပိုင် '''[[ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထား|ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထားလုပ်ငန်း]]''' (JNR) ကို ခွဲခြားဖွဲ့စည်းပြီး ပုဂ္ဂလိကပိုင်အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းမှ ပေါ်ပေါက်လာသော ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မီးရထားကုမ္ပဏီများ၏ လုပ်ငန်းစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါလုပ်ငန်းစုတွင် ဒေသအလိုက် ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေး မီးရထားကုမ္ပဏီ ၆ ခု၊ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး မီးရထားကုမ္ပဏီ ၁ ခုနှင့် မီးရထားဝန်ဆောင်မှု တိုက်ရိုက်မပေးသော အဖွဲ့အစည်း ၂ ခု ပါဝင်သည်။ ယခင်ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထားလုပ်ငန်း၏ ကြွေးမြီအများစုကို '''ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထား ကြွေးမြီရှင်းလင်းရေးကော်ပိုရေးရှင်း''' (JNR Settlement Corporation) က လွှဲပြောင်းတာဝန်ယူခဲ့သည်။ JR အုပ်စုဝင် ကုမ္ပဏီများသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မီးရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ဆောင်မှု အများစုကို လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပြီး မြို့အချင်းချင်း ပြေးဆွဲသည့် ရထားလမ်းကြောင်းများ၊ မြို့တွင်းနှင့် ဆင်ခြေဖုံးဒေသများကို ဆက်သွယ်ပြေးဆွဲသည့် ရထားလိုင်းများအပြင် ရှင်ကန်ဆဲန် (Shinkansen) အမြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားကွန်ရက်ကိုလည်း လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ JR ဟော့ကိုင်းဒိုး၊ JR ရှီကိုကု နှင့် JR ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး (JRF) တို့ကို ခရီးသည်တင်မီးရထားကုမ္ပဏီများနှင့် ဂျပန်ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးမီးရထားကုမ္ပဏီဆိုင်ရာ ဥပဒေ (Act for the Passenger Railway Companies and Japan Freight Railway Company) အရ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ထားပြီး အများပိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော ဂျပန်မီးရထားတည်ဆောက်ရေး၊ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် နည်းပညာအေဂျင်စီ (Japan Railway Construction, Transport and Technology Agency – JRTT) ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ ယင်းနှင့်မတူဘဲ JR အရှေ့၊ JR အလယ်ပိုင်း၊ JR အနောက် နှင့် JR ကျူးရှူး တို့မှာ ပုဂ္ဂလိကပိုင်အဖြစ် အပြည့်အဝ ပြောင်းလဲထားပြီး အများပြည်သူထံ ရှယ်ယာများ ရောင်းချထားသော ကုမ္ပဏီများဖြစ်သည်။ JR သည် အစိုးရပိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် မူလအစပြုခဲ့သောကြောင့် ဂျပန်ရထားအသုံးပြုသူများသည် JR လိုင်းများ (ယခုအခါ ပြင်ပကဏ္ဍ အဖွဲ့အစည်းများမှ လည်ပတ်နေသော အချို့လိုင်းများအပါအဝင်) ကို အခြား ပုဂ္ဂလိကရထားလမ်းများ နှင့် မကြာခဏ ခွဲခြားသတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ဤခြားနားချက်ကို JR နှင့် အခြားပုဂ္ဂလိကရထားလမ်းများကို မြေပုံများတွင် အမှတ်အသားပြုထားပုံတွင် ထင်ဟပ်လေ့ရှိသည်။ <ref>http://www.jreast.co.jp/renrakuteiki/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406111028/http://www.jreast.co.jp/renrakuteiki/index.html|date=2016-04-06}} Using Suica Railway Pass, connect from JR to Private Rail/Metro!</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:မီးရထားကုမ္ပဏီများ]] 17ckpr2q1gsv8nrsqdk938zt4y1iomr 1062899 1062898 2026-11-11T03:14:27Z Shin Khant Maung 36166 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မီးရထားကုမ္ပဏီများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1062899 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=ဂျပန်မီးရထားလုပ်ငန်းစု|logo=JR logo JRgroup.svg|industry=|predecessor=[[ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထား]]|founder=<!-- or: founders = -->|defunct=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} -->|fate=|successor=<!-- or: successors = -->|area_served=<!-- or: areas_served = -->|key_people=|products=|owner=<!-- or: owners = -->|num_employees=|parent=|footnotes=}} [[File:JR_Rail_en.svg|thumb| JR လုပ်ငန်းစု၏ ဒေသအပိုင်းအခြားများ]] '''ဂျပန်မီးရထားလုပ်ငန်းစု''' (အင်္ဂလိပ်: '''Japan Railways Group''') ကို အများအားဖြင့် '''JR အုပ်စု''' (အင်္ဂလိပ်: '''JR Group'''၊ ဂျပန်အသံထွက်: ''Jei Āru Gurūpu'') သို့မဟုတ် အတိုကောက်အားဖြင့် '''JR''' ဟု လူသိများသည်။ ၎င်းသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရပိုင် '''[[ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထား|ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထားလုပ်ငန်း]]''' (JNR) ကို ခွဲခြားဖွဲ့စည်းပြီး ပုဂ္ဂလိကပိုင်အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းမှ ပေါ်ပေါက်လာသော ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မီးရထားကုမ္ပဏီများ၏ လုပ်ငန်းစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါလုပ်ငန်းစုတွင် ဒေသအလိုက် ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေး မီးရထားကုမ္ပဏီ ၆ ခု၊ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး မီးရထားကုမ္ပဏီ ၁ ခုနှင့် မီးရထားဝန်ဆောင်မှု တိုက်ရိုက်မပေးသော အဖွဲ့အစည်း ၂ ခု ပါဝင်သည်။ ယခင်ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထားလုပ်ငန်း၏ ကြွေးမြီအများစုကို '''ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထား ကြွေးမြီရှင်းလင်းရေးကော်ပိုရေးရှင်း''' (JNR Settlement Corporation) က လွှဲပြောင်းတာဝန်ယူခဲ့သည်။ JR အုပ်စုဝင် ကုမ္ပဏီများသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မီးရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ဆောင်မှု အများစုကို လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပြီး မြို့အချင်းချင်း ပြေးဆွဲသည့် ရထားလမ်းကြောင်းများ၊ မြို့တွင်းနှင့် ဆင်ခြေဖုံးဒေသများကို ဆက်သွယ်ပြေးဆွဲသည့် ရထားလိုင်းများအပြင် ရှင်ကန်ဆဲန် (Shinkansen) အမြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားကွန်ရက်ကိုလည်း လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ JR ဟော့ကိုင်းဒိုး၊ JR ရှီကိုကု နှင့် JR ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး (JRF) တို့ကို ခရီးသည်တင်မီးရထားကုမ္ပဏီများနှင့် ဂျပန်ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးမီးရထားကုမ္ပဏီဆိုင်ရာ ဥပဒေ (Act for the Passenger Railway Companies and Japan Freight Railway Company) အရ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ထားပြီး အများပိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော ဂျပန်မီးရထားတည်ဆောက်ရေး၊ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် နည်းပညာအေဂျင်စီ (Japan Railway Construction, Transport and Technology Agency – JRTT) ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ ယင်းနှင့်မတူဘဲ JR အရှေ့၊ JR အလယ်ပိုင်း၊ JR အနောက် နှင့် JR ကျူးရှူး တို့မှာ ပုဂ္ဂလိကပိုင်အဖြစ် အပြည့်အဝ ပြောင်းလဲထားပြီး အများပြည်သူထံ ရှယ်ယာများ ရောင်းချထားသော ကုမ္ပဏီများဖြစ်သည်။ JR သည် အစိုးရပိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် မူလအစပြုခဲ့သောကြောင့် ဂျပန်ရထားအသုံးပြုသူများသည် JR လိုင်းများ (ယခုအခါ ပြင်ပကဏ္ဍ အဖွဲ့အစည်းများမှ လည်ပတ်နေသော အချို့လိုင်းများအပါအဝင်) ကို အခြား ပုဂ္ဂလိကရထားလမ်းများ နှင့် မကြာခဏ ခွဲခြားသတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ဤခြားနားချက်ကို JR နှင့် အခြားပုဂ္ဂလိကရထားလမ်းများကို မြေပုံများတွင် အမှတ်အသားပြုထားပုံတွင် ထင်ဟပ်လေ့ရှိသည်။ <ref>http://www.jreast.co.jp/renrakuteiki/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406111028/http://www.jreast.co.jp/renrakuteiki/index.html|date=2016-04-06}} Using Suica Railway Pass, connect from JR to Private Rail/Metro!</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:မီးရထားကုမ္ပဏီများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မီးရထားကုမ္ပဏီများ]] 7b3ypt3jjiz7f8bfcutprwmqpngvpz4 3 293848 1062916 2026-11-11T05:34:12Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1062916 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-59868-63 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၃၄၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) sbfghimdypd192chjjaw7rpodqfrie7 100 293849 1062918 2026-11-11T05:40:33Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=11|day=11|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062918 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=11|day=11|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} t8idnbb2c6uakn1qjk7zzov6h9ere6r 0 293850 1062923 2026-11-11T07:36:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) မကျီးကုန်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မကျီးကုန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|မကျီးကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062923 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မကျီးကုန်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မကျီးကုန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|မကျီးကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၀၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.33179303428733| 95.33412050360495|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} mzqyla6ztp3p0jzy282d2saxos5hrnf 1062924 1062923 2026-11-11T07:36:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1062924 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မကျီးကုန်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မကျီးကုန်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|မကျီးကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၀၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} hl9fvarhyd0r61et22b310c8g62skrk 0 293851 1062925 2026-11-11T07:37:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဇီးပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ဇီးပင်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ဇီးပင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062925 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဇီးပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ဇီးပင်ရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ဇီးပင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.104198887295425| 95.49061024949748|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 9snsr7sy240ap38hpaet4iagtmi93mp 0 293852 1062926 2026-11-11T07:39:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ငှက်ပျော်ထုံး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ငှက်ပျောတုံးရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ငှက်ပျော်ထုံးရွာ]]..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062926 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ငှက်ပျော်ထုံး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ငှက်ပျောတုံးရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ငှက်ပျော်ထုံးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၀၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.0148378613702| 95.50590077041583|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} lkngqb2z2okgmbpnzpnub0dmcdr6fcd 0 293853 1062927 2026-11-11T07:40:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဖလံချောင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ဖလန်ချောင်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ဖလံချောင်းရွာ]]ရှိ အခြ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062927 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဖလံချောင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ဖလန်ချောင်းရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ဖလံချောင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၃၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.271491184968504| 95.40098654998836|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 8gvm8dyzwddttdpht0uab8ltmpwg605 0 293854 1062929 2026-11-11T07:42:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) မြေဇာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မြေဇာရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|မြေဇာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062929 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မြေဇာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[မြေဇာရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|မြေဇာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၉၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.235085990964816| 95.39921934837685|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} a1vr5ixkdrgy6y3knx6bf95qen7h9va 0 293855 1062930 2026-11-11T07:43:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) သံပုရာခုန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[သံပုရာခုံရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|သံပုရာခုန်ရွာ]]ရှိ အခြေခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062930 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) သံပုရာခုန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[သံပုရာခုံရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|သံပုရာခုန်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၇၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.1480140662278| 95.4383445978755|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} l0pspj0740usfzgq5osphtpdga0hpif 0 293856 1062932 2026-11-11T07:44:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ရေသပြာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ရေသပြာရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ရေသပြာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062932 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ရေသပြာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]၊ [[ရေသပြာရွာ၊ မိုးညိုမြို့နယ်|ရေသပြာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၃၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/monyo-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.83932171471506| 95.51318579678008|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မိုးညိုမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} t2ojinbjhuc0a5zf63qy4efd7v1pytb 0 293857 1062933 2026-11-11T07:53:51Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ရွှေတောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့]]၊ ကြာနီကန်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062933 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ရွှေတောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့]]၊ ကြာနီကန်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၉၄၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/shwedaung-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.6972050832893| 95.2165934263105|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ndo88sww3ezxn4ojl69v7aot81p9b5y 14 293858 1062934 2026-11-11T07:54:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062934 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]] b3dpkjt296p53sph17nq7gveobzq91k 3 293859 1062950 2026-11-11T08:34:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1062950 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-59676-06 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၄၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) ackewhd2281svw5n1r5kula2vui3m35 0 293860 1062956 2026-11-11T09:26:56Z Zawzawaungthwin 100038 ဦးဝင်းမောင်သိန်း သည် အငြိမ်းစား လေတပ် ဗိုလ်ချုပ် ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး(၁) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည် 1062956 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politician |honorific_prefix=[[ဗိုလ်ချုပ်]] (ငြိမ်း) | name = ဝင်းမောင်သိန်း | image = | caption = | office1 = [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] <br/> ဒုတိယဝန်ကြီး | appointer1 = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | president1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | minister1 = ဒေါက်တာ [[ချောချောစိန်]] | term_start1 = ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ | predecessor1 = ဒေါက်တာ ဇော်မြင့်<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများအား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/89097 |access-date=2026-11-11 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> | successor1 = | alongside1 = နေမျိုးလှိုင် နှင့်အတူ | birth_date = | birth_place = [[သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | residence = | death_date = | death_place = | spouse = နွဲ့နွဲ့ | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | branch = {{air force|Myanmar}} | rank = [[File:Major General Tatmadaw Air Force.gif|15px]] ဗိုလ်ချုပ် | military_blank1 = ကိုယ်ပိုင်အမှတ် | military_data1 = လေ ၂၀၇၉ | serviceyears = ? - ၂၀၂၆ | unit = [[လေကြောင်းအတတ်သင် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] | battles = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | awards = }} '''ဦးဝင်းမောင်သိန်း''' သည် အငြိမ်းစား [[တပ်မတော် (လေ)|လေတပ်]] ဗိုလ်ချုပ် ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး(၁) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးတင့်လွင် ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ပညာသင်နှစ် တိုင်းဒေသကြီး ပညာရေးမှူးရုံး ကျောင်းအပ်နှံရေးသီတင်းပတ် အထိမ်းအမှတ်အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက် |url=https://mdn.gov.mm/my/mkettiungdeskii-wnkiikhup-uuttnglng-2022-2023-pnnyaasngnc-ttiungdeskii-pnnyaaremuurun |access-date=2026-11-11 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>ယင်းမတိုင်မီက သူသည် [[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်]] ၏ ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ == စစ်မှုထမ်းခြင်း == [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်]] အမှတ်(၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းမှ [[တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]] အောင်မြင်ပြီးနောက် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းပြီး တပ်မတော် (လေ)သို့ ဝင်ရောက် စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်အမှတ်မှာ လေ ၂၀၇၉ ဖြစ်ကာ မိတ္ထီလာလေတပ်တွင် ဒုဗိုလ်ဘဝဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းမောင်သိန်း သည် MiG 29 အုပ်မှူးတာဝန်ကို ဗိုလ်မှူးအဆင့်မှ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းက ဗိုလ်မှူးချုပ် ရာထူးဖြင့် [[မကွေး လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်|မကွေးလေတပ် စခန်းဌာနချုပ်မှူး]] <ref>{{Cite web |title=Magway Region Government - Single Post |url=https://www.magway.gov.mm/news/post/534 |access-date=2026-11-11 |website=www.magway.gov.mm}}</ref> အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသူဖြစ်သည်။ ယင်းနောက် ဗိုလ်ချုပ် အဆင့်တိုးပြီး [[လေကြောင်းအတတ်သင် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/2w24-khunc-kaakyreuuciikhuple-ttnkhnciukdiung-bheaaliibheaapiungpai-biullupainngchupepaipulup|title=၂ဝ၂၄ ခုနှစ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) တံခွန်စိုက်ဒိုင်း ဘော်လီဘောပြိုင်ပွဲ ဗိုလ်လုပွဲနှင့်ဆုပေးပွဲပြုလုပ်|work=[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]|access-date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆|date=၃၁ မေ ၂၀၂၄}}</ref>၏ ဒုတိယဌာနချုပ်မှူး နှင့် ဌာနချုပ်မှူး အဖြစ် ထမ်းဆောင်ကာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် [[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်]] ၏ ကျောင်းအုပ်ကြီး ဗိုလ်ချုပ် နိုင်မင်းကျော် နေရာသို့ အစားထိုးဝင်ရောက် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ် [[နိုင်မင်းကျော်]] သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်တွင် [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |date=2025-08-01 |title=ရာထူးအပြောင်းအလဲ Archives |url=https://myaelattathan.com/tag/%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%B2/ |access-date=2026-11-11 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref> == ဒုတိယဝန်ကြီးဘဝ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်တွင် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] သည် ၎င်းအား စစ်ဖက်ဆိုင်ရာရာထူးများမှ အနားပေး၍ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/89155 |access-date=2026-11-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Order No. 78/2026: Appointment of Deputy Ministers {{!}} Myanmar International TV |url=https://www.myanmaritv.com/news/order-no-782026-appointment-deputy-ministers |access-date=2026-11-11 |website=www.myanmaritv.com}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|| }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] nvrcq2xl58jwa7o9t35a84tlpjkfeaq 3 293861 1062959 2026-11-11T09:34:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1062959 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-59711-26 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၄၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 2iuhfg8gzw9uy72utchp3xh04mj7vdk 3 293862 1062960 2026-11-11T09:34:47Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1062960 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-59798-42 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၄၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) c78o2pmb5ph8m1gkhbch3u0ak44towa 0 293863 1062978 2026-11-11T11:33:27Z Zawzawaungthwin 100038 လှကြွယ် သည် အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည် 1062978 wikitext text/x-wiki လှကြွယ် သည် အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။ * [[လှကြွယ်၊ တက္ကသိုလ်|လှကြွယ် (တက္ကသိုလ်)]] - မြန်မာစာရေးဆရာ * [[လှကြွယ် (နိုင်ငံရေးသမား)]] - လူမှုရေးရာဝန်ကြီး၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] {{disambig}} nfzd9its8z5k3j44i55c8uf995llulp 0 293864 1062979 2026-11-11T11:34:04Z Kyaw Myo Aung 103978 "{{Infobox school |name = အ.ထ.က - ညောင်စာရေး |address = [[ညောင်စာရေးရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ညောင်စာရေးရွာ]] ၊ ရွှေတောင် - ညောင်စာရေး - ကွေ့မ လမ်း |city = ပြည်ခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062979 wikitext text/x-wiki {{Infobox school |name = အ.ထ.က - ညောင်စာရေး |address = [[ညောင်စာရေးရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ညောင်စာရေးရွာ]] ၊ ရွှေတောင် - ညောင်စာရေး - ကွေ့မ လမ်း |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]] |state = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်) |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coordinates = {{coord|18.5211288|95.1472003|type:school|display=inline,title}} |type = အများဆိုင် |teaching_staff = ၃၂ ဦး |students = ၇၄၅ ဦး |ratio = ၁:၂၃ |area = ၅.၁၁ ဧက |grades = သူငယ်တန်း မှ ဒွါဒသမတန်း အထိ |colors = အဖြူ နှင့် အစိမ်း |other_names = အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း (ညောင်စာရေး) }} '''အ.ထ.က - ညောင်စာရေး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်)၊ [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]၊ [[ညောင်စာရေးမြို့|ညောင်စာရေးရွာ]]၊ ရွှေတောင် - ညောင်စာရေး - ကွေ့မ လမ်းတွင် တည်ရှိသော အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်း၏ မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ၅.၁၁ ဧက ရှိပြီး ဆရာ/ဆရာမ ဦးရေ ၃၂ ဦးနှင့် ကျောင်းသား/သူ ဦးရေ ၇၄၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိရာ ဆရာ နှင့် ကျောင်းသား အချိုးမှာ ၁:၂၃ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Shwedaung Township |url=https://myanmargeographicalsociety.org/shwedaung-township/ |website=Myanmar Geographical Society |language=en |access-date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 34mpnw09h0cowcr00olry08yvog3opg 1062983 1062979 2026-11-11T11:37:32Z Kyaw Myo Aung 103978 1062983 wikitext text/x-wiki {{Infobox school |name = အ.ထ.က - ညောင်စာရေး |address = [[ညောင်စာရေးမြို့|ညောင်စာရေးရွာ]] ၊ ရွှေတောင် - ညောင်စာရေး - ကွေ့မ လမ်း |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]] |state = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်) |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coordinates = {{coord|18.5211288|95.1472003|type:school|display=inline}} |type = အများဆိုင် |teaching_staff = ၃၂ ဦး |students = ၇၄၅ ဦး |campus_size = ၅.၁၁ ဧက |grades = သူငယ်တန်း မှ ဒွါဒသမတန်း အထိ |colors = အဖြူ နှင့် အစိမ်း |other_names = အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း (ညောင်စာရေး) }} '''အ.ထ.က - ညောင်စာရေး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်)၊ [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]၊ [[ညောင်စာရေးရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ညောင်စာရေးရွာ]]၊ ရွှေတောင် - ညောင်စာရေး - ကွေ့မ လမ်းတွင် တည်ရှိသော အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်း၏ မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ၅.၁၁ ဧက ရှိပြီး ဆရာ/ဆရာမ ဦးရေ ၃၂ ဦးနှင့် ကျောင်းသား/သူ ဦးရေ ၇၄၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိရာ ဆရာ နှင့် ကျောင်းသား အချိုးမှာ ၁:၂၃ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Shwedaung Township |url=https://myanmargeographicalsociety.org/shwedaung-township/ |website=Myanmar Geographical Society |language=en |access-date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ikudssemodugzc87q15t00dqpqa6hon 3 293865 1062981 2026-11-11T11:35:00Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1062981 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-60086-32 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၅၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 1qljg2cna661yqbxhr5nohx5ji8uh3i 0 293866 1062984 2026-11-11T11:41:43Z Kyaw Myo Aung 103978 "{{Infobox school |name = အ.ထ.က - ကျီးသဲ |address = [[ကျီးသဲရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ကျီးသဲရွာ]]၊ ရှမ်းတန်းလေးလမ်း |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]] |sta..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062984 wikitext text/x-wiki {{Infobox school |name = အ.ထ.က - ကျီးသဲ |address = [[ကျီးသဲရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ကျီးသဲရွာ]]၊ ရှမ်းတန်းလေးလမ်း |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]] |state = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်) |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coordinates = {{coord|18.643146|95.107000|type:school|display=inline,title}} |type = အများဆိုင် |teaching_staff = ၃၄ ဦး |students = ၈၉၆ ဦး |ratio = ၁:၂၆ |area = ၈.၁၆ ဧက |grades = သူငယ်တန်း မှ ဒွါဒသမတန်း အထိ |colors = အဖြူ နှင့် အစိမ်း |other_names = အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း (ကျီးသဲ) }} '''အ.ထ.က - ကျီးသဲ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်)၊ [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]၊ [[ကျီးသဲရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ကျီးသဲရွာ]]၊ ရှမ်းတန်းလေးလမ်းတွင် တည်ရှိသော အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်း၏ မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ၈.၁၆ ဧက ရှိပြီး ဆရာ/ဆရာမ ဦးရေ ၃၄ ဦးနှင့် ကျောင်းသား/သူ ဦးရေ ၈၉၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိရာ ဆရာ နှင့် ကျောင်းသား အချိုးမှာ ၁:၂၆ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Shwedaung Township |url=https://myanmargeographicalsociety.org/shwedaung-township/ |website=Myanmar Geographical Society |language=en |access-date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 0e8sg2hvfcb7x3zhozr7sw9roqmncsj 0 293867 1062985 2026-11-11T11:45:54Z Kyaw Myo Aung 103978 "{{Infobox school |name = အ.ထ.က - ကြာနီကန် |address = ကြာနီကန် ရပ်ကွက်၊ သစ်ချိုပင်လမ်း |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့]] |state = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနော..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062985 wikitext text/x-wiki {{Infobox school |name = အ.ထ.က - ကြာနီကန် |address = ကြာနီကန် ရပ်ကွက်၊ သစ်ချိုပင်လမ်း |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့]] |state = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်) |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coordinates = {{coord|18.7028284|95.2095231|type:school|display=inline,title}} |type = အများဆိုင် |teaching_staff = ၃၄ ဦး |students = ၉၈၅ ဦး |ratio = ၁:၂၉ |area = ၀.၇၇ ဧက |grades = သူငယ်တန်း မှ ဒွါဒသမတန်း အထိ |colors = အဖြူ နှင့် အစိမ်း |other_names = အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း (ကြာနီကန်) }} '''အ.ထ.က - ကြာနီကန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်)၊ [[ပြည်ခရိုင်]]၊ ကြာနီကန်ရပ်ကွက်၊ သစ်ချိုပင်လမ်း၊ [[ရွှေတောင်မြို့]]တွင် တည်ရှိသော အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်း၏ မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ၀.၇၇ ဧက ရှိပြီး ဆရာ/ဆရာမ ဦးရေ ၃၄ ဦးနှင့် ကျောင်းသား/သူ ဦးရေ ၉၈၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိရာ ဆရာ နှင့် ကျောင်းသား အချိုးမှာ ၁:၂၉ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Shwedaung Township |url=https://myanmargeographicalsociety.org/shwedaung-township/ |website=Myanmar Geographical Society |language=en |access-date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} b2j0z4lue5hpnuommmwfwznjddf1y0z 0 293868 1062987 2026-11-11T11:48:56Z Kyaw Myo Aung 103978 [[ရင်းမူကုန်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်]] စာမျက်နှာကို [[ယင်းမူကုန်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်]] သို့ Kyaw Myo Aungက ရွှေ့ခဲ့သည် 1062987 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ယင်းမူကုန်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်]] t1szxan51uuntbqnue691v37q6ydvlx 0 293869 1062989 2026-11-11T11:50:19Z Kyaw Myo Aung 103978 "{{Infobox school |name = အ.ထ.က - ယင်းမူကုန်း |address = [[ယင်းမူကုန်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ယင်းမူကုန်းရွာ]] |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]] |state = ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062989 wikitext text/x-wiki {{Infobox school |name = အ.ထ.က - ယင်းမူကုန်း |address = [[ယင်းမူကုန်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ယင်းမူကုန်းရွာ]] |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]] |state = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်) |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coordinates = {{coord|18.3695082|95.2821855|type:school|display=inline,title}} |type = အများဆိုင် |teaching_staff = ၂၇ ဦး |students = ၄၅၂ ဦး |ratio = ၁:၁၇ |area = ၂.၃၅ ဧက |grades = သူငယ်တန်း မှ ဒွါဒသမတန်း အထိ |colors = အဖြူ နှင့် အစိမ်း |other_names = အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း (ယင်းမူကုန်း) }} '''အ.ထ.က - ယင်းမူကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်)၊ [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]၊ [[ယင်းမူကုန်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ယင်းမူကုန်းရွာ]]တွင် တည်ရှိသော အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်း၏ မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ၂.၃၅ ဧက ရှိပြီး ဆရာ/ဆရာမ ဦးရေ ၂၇ ဦးနှင့် ကျောင်းသား/သူ ဦးရေ ၄၅၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိရာ ဆရာ နှင့် ကျောင်းသား အချိုးမှာ ၁:၁၇ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Shwedaung Township |url=https://myanmargeographicalsociety.org/shwedaung-township/ |website=Myanmar Geographical Society |language=en |access-date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} j3aavfjbi1kzpgy9p7lwbtzg45uhhw5 0 293870 1062990 2026-11-11T11:51:30Z Kyaw Myo Aung 103978 "{{Infobox school |name = အ.ထ.က - တရုတ်မှော် |address = [[တရုတ်မှော်ရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|တရုတ်မှော်ရွာ]]၊ ရွှေတောင် - ညောင်စာရေး - ကွေ့မ လမ်းအနီး |city = ပ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062990 wikitext text/x-wiki {{Infobox school |name = အ.ထ.က - တရုတ်မှော် |address = [[တရုတ်မှော်ရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|တရုတ်မှော်ရွာ]]၊ ရွှေတောင် - ညောင်စာရေး - ကွေ့မ လမ်းအနီး |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]] |state = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်) |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coordinates = {{coord|18.4365815|95.2068181|type:school|display=inline,title}} |type = အများဆိုင် |teaching_staff = ၂၂ ဦး |students = ၃၈၂ ဦး |ratio = ၁:၁၇ |area = ၈.၄၀ ဧက |grades = သူငယ်တန်း မှ ဒွါဒသမတန်း အထိ |colors = အဖြူ နှင့် အစိမ်း |other_names = အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း (တရုတ်မှော်) }} '''အ.ထ.က - တရုတ်မှော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်)၊ [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]၊ [[တရုတ်မှော်ရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|တရုတ်မှော်ရွာ]]၊ ရွှေတောင် - ညောင်စာရေး - ကွေ့မ လမ်းအနီးတွင် တည်ရှိသော အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်း၏ မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ၈.၄၀ ဧက ရှိပြီး ဆရာ/ဆရာမ ဦးရေ ၂၂ ဦးနှင့် ကျောင်းသား/သူ ဦးရေ ၃၈၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိရာ ဆရာ နှင့် ကျောင်းသား အချိုးမှာ ၁:၁၇ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Shwedaung Township |url=https://myanmargeographicalsociety.org/shwedaung-township/ |website=Myanmar Geographical Society |language=en |access-date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} tah1d4u3qfs778lfp5fxjr6iv2w6zj5 0 293871 1062991 2026-11-11T11:52:57Z Kyaw Myo Aung 103978 "{{Infobox school |name = အ.ထ.က - ကျွဲတလင်း |address = [[ကျွဲတလင်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ကျွဲတလင်းရွာ]] |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]] |state = ပဲခူးတ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062991 wikitext text/x-wiki {{Infobox school |name = အ.ထ.က - ကျွဲတလင်း |address = [[ကျွဲတလင်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ကျွဲတလင်းရွာ]] |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]] |state = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်) |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coordinates = {{coord|18.4187159|95.2774722|type:school|display=inline,title}} |type = အများဆိုင် |teaching_staff = ၂၃ ဦး |students = ၅၂၃ ဦး |ratio = ၁:၂၃ |area = ၇.၁၇ ဧက |grades = သူငယ်တန်း မှ ဒွါဒသမတန်း အထိ |colors = အဖြူ နှင့် အစိမ်း |other_names = အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း (ကျွဲတလင်း) }} '''အ.ထ.က - ကျွဲတလင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်)၊ [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]၊ [[ကျွဲတလင်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ကျွဲတလင်းရွာ]]တွင် တည်ရှိသော အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်း၏ မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ၇.၁၇ ဧက ရှိပြီး ဆရာ/ဆရာမ ဦးရေ ၂၃ ဦးနှင့် ကျောင်းသား/သူ ဦးရေ ၅၂၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိရာ ဆရာ နှင့် ကျောင်းသား အချိုးမှာ ၁:၂၃ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Shwedaung Township |url=https://myanmargeographicalsociety.org/shwedaung-township/ |website=Myanmar Geographical Society |language=en |access-date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} p01xprrp87nm0b251wctpmbpn0ald3t 0 293872 1062992 2026-11-11T11:54:13Z Kyaw Myo Aung 103978 "{{Infobox school |name = အ.ထ.က - အောင်သုခ |address = မမဲလေးကျေးရွာအုပ်စု၊ [[အောင်သုခရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|အောင်သုခရွာ]] |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ ရွှေတောင်မ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062992 wikitext text/x-wiki {{Infobox school |name = အ.ထ.က - အောင်သုခ |address = မမဲလေးကျေးရွာအုပ်စု၊ [[အောင်သုခရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|အောင်သုခရွာ]] |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]] |state = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်) |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coordinates = {{coord|18.3948500|95.2448924|type:school|display=inline,title}} |type = အများဆိုင် |teaching_staff = ၂၁ ဦး |students = ၂၇၂ ဦး |ratio = ၁:၁၃ |area = ၅.၂၅ ဧက |grades = သူငယ်တန်း မှ ဒွါဒသမတန်း အထိ |colors = အဖြူ နှင့် အစိမ်း |other_names = အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း (အောင်သုခ) }} '''အ.ထ.က - အောင်သုခ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်)၊ [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]၊ မမဲလေးကျေးရွာအုပ်စု၊ [[အောင်သုခရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|အောင်သုခရွာ]]တွင် တည်ရှိသော အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်း၏ မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ၅.၂၅ ဧက ရှိပြီး ဆရာ/ဆရာမ ဦးရေ ၂၁ ဦးနှင့် ကျောင်းသား/သူ ဦးရေ ၂၇၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိရာ ဆရာ နှင့် ကျောင်းသား အချိုးမှာ ၁:၁၃ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Shwedaung Township |url=https://myanmargeographicalsociety.org/shwedaung-township/ |website=Myanmar Geographical Society |language=en |access-date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} pbe9q31ho6u3v51467ltmqtnv1tjtf8 0 293873 1062993 2026-11-11T11:55:13Z Kyaw Myo Aung 103978 "{{Infobox school |name = အ.ထ.က - ရွှေဟင်္သာ |address = [[ရွှေဟင်္သာရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ရွှေဟင်္သာရွာ]] |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]] |state = ပဲခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1062993 wikitext text/x-wiki {{Infobox school |name = အ.ထ.က - ရွှေဟင်္သာ |address = [[ရွှေဟင်္သာရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ရွှေဟင်္သာရွာ]] |city = [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]] |state = [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်) |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coordinates = {{coord|18.5497251|95.0950217|type:school|display=inline,title}} |type = အများဆိုင် |teaching_staff = ၂၁ ဦး |students = ၂၁၆ ဦး |ratio = ၁:၁၀ |area = ၁.၅၂ ဧက |grades = သူငယ်တန်း မှ ဒွါဒသမတန်း အထိ |colors = အဖြူ နှင့် အစိမ်း |other_names = အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း (ရွှေဟင်္သာ) }} '''အ.ထ.က - ရွှေဟင်္သာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်)၊ [[ပြည်ခရိုင်]]၊ [[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]၊ [[ရွှေဟင်္သာရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်|ရွှေဟင်္သာရွာ]]တွင် တည်ရှိသော အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်း၏ မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ၁.၅၂ ဧက ရှိပြီး ဆရာ/ဆရာမ ဦးရေ ၂၁ ဦးနှင့် ကျောင်းသား/သူ ဦးရေ ၂၁၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိရာ ဆရာ နှင့် ကျောင်းသား အချိုးမှာ ၁:၁၀ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=Shwedaung Township |url=https://myanmargeographicalsociety.org/shwedaung-township/ |website=Myanmar Geographical Society |language=en |access-date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၆ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} e7gq4fjwrodvsgmtax840g010af3355