Wikipedia nds_nlwiki https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Media Spesiaal Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Bestaand Overleg bestaand MediaWiki Overleg MediaWiki Mal Overleg mal Hulpe Overleg hulpe Kategorie Overleg kategorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 4134 332950 332882 2026-06-28T19:29:09Z Tom9358 14952 /* Fraise standerdtoal */ 332950 wikitext text/x-wiki {{etalage}} {| {{prettytable}} border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width="300" style="float:right; margin-left:1em; margin-bottom:1em; !colspan="2" bgcolor="lightgrey"|<big>Westerlaauwers Frais</big> |- |Noam |Westerlaauwers Frais |- |Andere noamen |Frysk, Westlaauwers-Frysk |- |Nederlandse noam |Fries |- |Proat in |[[Fraislaand]], [[Nederlaand]] |- |Toalgebied | * Pervinzie [[Fraislaand]], mit uutzundern van [[Et Bildt|t Bilt]], [[Stellingwarven|Stellenwaarven]], t oostelke dail van de gemainte [[Kölmerlaand]], [[Amelaand]], [[Vlielaand]] en t midden van [[Terschelling]]. * De drijhouk Moarum - De Wilp - De Penne in pervinzie [[Grunnen (provìnzie)|Grunnen]] |- |Aantal sprekers |600.000 |- |Dialekten | * [[Wooldfries|Woldfrais]] * [[Kleifries|Klaaifrais]] * [[Zuudwesthoeks|Zuudwesthouks]] * [[Noordhoeks|Noordhouks]] * [[Hindeloopers|Hìndelopsters]] * [[Westerskellings|Schèllngers]] (Westers) * [[Oosters (Terschelling)|Oosters]] * [[Schiermonnikoogs|Aailaandsters]] |- |Toalklassifikoatsie | * [[Indo Europees]] ** [[Germaanse sproaken|Germoans]] *** [[West-Germoanse toalen|West-Germoans]] **** [[Ingvaeoons]] **** [[Freeske taaln|Frais]] ***** '''Westlaauwers Frais''' |- |Schrift |[[Latainse alfabet|Latiense alfabet]] |- |Toalstoatus |t Westerlaauwers Frais is de officiële toal van de pervinzie Fraislaand, noast t [[Nederlaands]]. |- |Toalkode ISO 639-1 |fy |- |Toalkode ISO 639-2 |fry |- |Toalkode ISO 639-3/DIS |fri |} {{wrapper}} [[Bestaand:Fraise dialekten.png|thumb|Westerlaauwerse dialekten en Schiermunnekoogs]] [[Bestaand:Grafyk_talen_sprutsen_yn_fryslân.gif|thumb|Weergoave van de toalen dij in pervinzie Fraislaand (as moudertoal) proat worden (in procenten)]] [[Bestaand:Grafyk_behearsking_frysk_troch_ynwenners_fryslân.gif|thumb|Beheersen van Frais deur de inwoners van pervinzie Fraislaand (in procenten).]] |} <!-- ende mal:wrapper --> '''Westerlaauwers Frais''' (of gewoon ''Frais'', in de toal zulf ''Frysk'') is n toal dij heurt bie de [[West-Germoanse toalen|Noordwestgermoanse dail]] van de [[West-Germoanse toalen|Westgermoanse toalen]]. Deur toalkundegen wordt t mainsttied ''Westerlaauwers Frais'' nuimd. In t boetenlaand staait t veuraal bekend as ''Westfrais'', mor in [[Nederlaand]] het [[Westfrais]] n aandere betaikenis. Op dizze pagina wordt de noam "Frais" aanholden. == Verwantschop mit aandere toalen == Frais is naauw verbonden aan baaide aandere [[Freeske taaln|Fraise toalen]], t [[Selterfrais]] en t [[Noordfrais]]. Wieder is t Frais van oorsprong ook naauw verbonden aan t [[Oldengels]], [[Engels]] en [[Skots|Schots]]. Onder meer deurdat dizze toalen aiwenlaang onòfhankelk deurontwikkeld hebben, het t hudege Frais wat meer gemain mit t [[Nederlaands]] as mit t Engels. == Sprekers == === Toalgebied === t Frais wordt proat op t vastelaand van de [[Nederlaand|Nederland]]se pervinzie [[Fraislaand]], mit oetzundern van de [[Stellingwarven|Stellenwaarven]] in t zuudoosten, oostelk [[Kölmerlaand]] in t noordoosten en [[Et Bildt|t Bilt]] (olle monden van [[Middelzee]]) in t noorden. Op de [[Waddenaailanden]] wordt t Frais proat op [[Schiermonnikoog|Schiermunnekoog]] mor nait op [[Amelaand]] en [[Vlielaand]]. Op [[Terschelling]] wordt t allain proat op de oostelke en westelke oetenden van t aailaand, mor nait in t midden van Terschelling, in t gebied om [[Midslaand]] tou. Wieder wordt t ook nog proat in n dail van pervinzie [[Grunnen (provìnzie)|Grunnen]], van de Fraise grens tot de ploatsen [[Moarum]], [[De Wilp]] en [[De Penne (Grönnen)|De Penne]] tou. === Aantal sprekers === t Frais wordt in pervinzie Fraislaand as moudertoal proat deur 347.000 mensen, oftewel deur 55% van de inwoners. In t noaburege Grunnen wordt t proat deur sikkom 3.000 lu. Boeten t aaigen toalgebied wordt t proat deur sikkom 150.000 mensen in de rest van Nederlaand, veurnoamelk in de [[Raandstad (gebeed)|Raandstad]], in stad [[Grunnen (stad)|Grunnen]] en in [[Noordoostpolder]]. Den is der nog n biezunder grode Fraistoalege groep in t boetenlaand, dij schat wordt op 80.000 tot 100.000 Fraizen. Dat komt den oet op minimoal 600.000 Fraistoalegen. Doarbie wordt Frais ook nog as twijde toal proat deur sikkom 110.000 van hoes oet nait-Fraistoalege inwoners van pervinzie Fraislaand. === Toalbeheersen === Van de sikkom 630.000 inwoners van pervinzie Fraislaand kin 94% Frais verstoan, 74% Frais proaten, 65% Frais lezen en 17% Frais schrieven. == Dialekten == <small>Zai ook: [[Freeske taaln#Indeling|Fraise dialekten]]</small> Der worden acht Fraise dialekten onderschaaiden, dij onder mekoar vrij goud verstoanboar binnen. Vaaier doarvan, [[Klaaifrais]], [[Woldfrais]], [[Zuudhouks]] en [[Noordhouks]] worden deur n hail ende mensen in n groot gebied proat, in tied dat de aander vaaier, [[Oosters (Terschelling)|Oosters]], [[Hindelopsters]], [[Schèllngers]] en [[Aailaandsters]] lokoal proat worden en bekend binnen bie lutje gemainschoppen van hoogoet enkeld honderden mìnsken. Deur heur isoloatsie binnen t veuraal dizze vaaier minder sproken dialekten dij t mainst van [[Standaordfries|Standerdfrais]] òfwieken. == Fraise standerdtoal == In de leste helft van [[19e eeuw|19e]] en eerste helt van [[20e eeuw|20e aiw]] is Fraise standerdtoal soamensteld. Bie de standoardisoatsie van t Frais hebben Woldfrais, as grootste dialekt, en Klaaifrais, dat van oldsheer de hoogste stoatus haar, wiedvot mainste invloud had. Zuudhouks wuir vrijwel boeten beschaauwen loaten, in tied dat de vaaier lutje dialekten hailmoal negeerd wuiren. Toch bestaait der in Frais n, veur standerdtoal, haile ongewone vrijhaid wat woordgebruuk aangaait. Eerste officiële spellen, de [[Selskipsstavering]], dateert oet [[1879]]. In [[1948]] wuir dij vervangen deur de [[Akademystavering]], ook wel ''olle spellen'' nuimd. In [[1980]] wuir ook dij weer vervangen, deur [[Steatesstavering]], ook wel ''nije spellen'', dij tegenswoordeg nog in gebruuk is. Vergeliek in onderstoande tabel de telwoorden ain tot en met tien tou in Standerdfrais en de vaaier mainst òfwiekende dialekten. {| align=centre | {| border="1" align=right padding="2" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Hoogelaandsters !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|ain !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|twij !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|drij !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|vaaier !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|vief !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|zès !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|zeuven !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|aacht !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|negen !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|tien |- !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Standerdfrais |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|ien |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|twa |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|trije |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|fjouwer |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|fiif |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|seis |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|sân |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|acht |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|njoggen |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|tsien |- !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Hindelopsters |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|een |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|twaa |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|trê |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|fèuwer<br />fouwer |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|fiiuw |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|seks |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|saan |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|acht<br />akst |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|nèugen<br />nougen |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|tên |- !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Schèllngers (Westers) |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|ien |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|twae |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|trea |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|fjouwer |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|fiif |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|seks |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|sôn |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|acht |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|njoggen |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|tsjien |- !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Oosters |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|ien |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|twae |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|trea |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|fjouwer |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|fiif |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|seks |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|sôn |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|acht |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|njuggen |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|tsjien |- !style="border: 1px #aaaaaa solid;"|Aailaandsters |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|iën |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|twa |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|trooi |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|fjèuwer |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|fiif |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|seks |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|saun |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|acht |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|njuegen |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|tsiën |} |} t Fraise alfabet bestaait nait zo as Nederlandse alfabet oet 26 letters, mor oet 23. In t Frais kommen noamelk letters "q" en "x" nait veur. Bovendat wordt letter "y" zain as variant van "i" en doar ook onder alfabetiseerd, zodat woord "ympulsyf" in Frais woordbouk ook veur woord "inisjaasje" staait. Wieder komt letter "c" in Frais allend veur in kombinoatsie "ch". De letters "v", "z" en "ch" kommen noeit aan begun van woord en letter "g" noeit aan ende van n woord. t Karakteristieke van schreven Frais wordt vörmd deur klanken mit diakritische tekens ("â", "ê", "ô", "û" en "ú"), dij in Nederlaands nait veurkommen. == Invlouden van aandere toalen == Nevven invloud van Nederlaands het Frais deur aiwen hìn ook staarke invloud van [[Frans|Fraans]] ondergoan. Oldste serie Fraanse lainwoorden is aiglieks allenneg veur toalkundegen weer te kennen. t Gaait doarbie om woorden as "bist"/"beest" (Oldfraans "''beste''" - Nijfraans "''bête''"), "duorje" ("''durer''"), "kâns" ("''chance''") en "keatse" ("''chasser''"). t Opnemen van Fraanse lainwoorden in t Frais zol middelkerwies via Nederlaands gongen wezen (vergeliek t Nederlandse "''beest''", "''duren''", "''kans''" en "''kaatsen''"). Mor t Frais het ook wat lainwoorden oet t Fraans opnomen dij in t Nederlaands nait veurkommen, zo as "perfoarst" ("''par force''"), "argewaasje" ("''arguer''"), "krupsje" ("''corruption''") en "aljemint" ("''alignement''"). Lèste aiv het Frysk noast dij van Nederlaands veuraal invloud van t Engels had, en den veurnoamelk van [[Amerikoans Engels]]. Dit onderandere deur media: Amerikoanse films, Engelse komputerprogrammeern, enzoveurt. == Geschiedenis == Veur ontstoan van t Frais mout der n aandere toal proat wezen, meugelk deur oorspronkelke bewoner van de Fraise gebieden, veur de [[Germoanen]] woar [[Friezen (volk)|Fraizen]] van òfstammen. Dizze toal wordt ook wel aanduud as [[Proto-Frais]], mor toalkundegen binnen der nait over ais of der van dizze [[substraat|substroattoal]] in tegenswoordege Frais nog spoorn weer te vinden binnen. Oldste Frais het in [[runen|rune-inskripsies]] van veur aachtste aiw overleefd. n Betere bron lieken olle [[plaknoam]]en, dij veur eerst sunt [[700]] spesifieke [[klankverschiensel]]s zain luiten. Der wordt doarom wel docht dat ontstoan van Frais as òfzunderlke toal, in dij tied steevonden haar. Loatere geschiedenis van Fraise toal wordt grofzain opdaild in drij tiedsflakken, noamelk dij van [[Oldfrais]] (±1150-±1550), t [[Midfrais|Middelfrais]] (±1550-±1820) en [[Nijfrais]] (±1820-non). Aantal toalkundegen zain Middelfrais nait as apaarte periode mor as dail van t Nijfrais. == Frais in bestuur == Houwel dat fansels in de praktijk al laank barde, kregen de [[Frieslaand|Fraizen]] in [[1995]] wettelk recht om heur toal in de sweern van gemainteroaden en [[Pervinciaole Staoten|Fraise Stoaten]] te bruken. In [[1997]] wuiren bie wet meugelkheden om Frais in de rechtzoal te bruken, goudkeurd, zodat non onder meer ook openboar ministerie en rechterelke macht Frais officiëel bruken maggen. Inwoners van Fraislaand kinnen in t Frais mit gemaintelke en pervinzioale overhaid communiceren en corresponderen. De pervinzie en n aantal gemaintes hebben der belaaidspunt van moakt om meer Frais te bruken bie t opstellen van officiële documenten. Deur aantal wetswiezegens binnen zukse Fraise stukken non vrijwel aaltied rechtsgeldeg. Ain van de leste oetzunderns doarop waren statuten veur verainen, mor sunt [[2002]] kinnen dij ook in t Frais opsteld worden. Traauw- en geboorte-akten binnen op heden in ale Fraise gemaintes twijtoaleg. === Eerkennen in Europees verbaand === In [[1996]] het Nederlandse overhaid Frais opgeven onder Artikel III van [[Europeesk handväst vöär streaktalen of minderheidstalen|Europees Haandvest veur regionoale toalen of toalen van minderheden]], dat 48 meugelkheden veur toalbeschaarmen budt. As oetvouern doarvan wuir in [[2001]] ''verdrag van Fraise toal en kultuur'' sloten tussen de Nederlandse overhaid en de pervinzie Fraislaand. === Fraise plaknoamen === Ook op gebied van plaknoamen het Frais veuroetgong moakt. In tied dat twijtoalege plaknoambreds al sunt de viefteger joaren deur vrijwel aal Fraise gemaintes bruukt wuiren, haren van [[1989]] òf vaaier van de 31 gemaintes, [[Tietjerksterediel|Tietsjerksteradail]], [[Boornsterhem|Boornsterhaim]], [[Littenserediel|Littenseradail]] en [[Ferwerderediel|Feerwerderadail]], officiële plaknoamen verfraisd. Bovendat is in [[1997]] de officiële pervinzienoam veraanderd van "''Friesland''" in "Fryslân". Ook hebben ale [[waoterschap|zielvesten]], mit oetzundern van dij van nait-Fraistoalege [[Stellingwarven|Stellingwaarven]], heur officiële noamen verfraisd. == Onderwies == Houwel t in de praktijk allaank gebeurde, wuir Frais in [[1937]] as extra vak in onderwies toustoan, houwel t pas in [[1956]] stoatus van volweerdeg schoulvak kreeg. In [[1980]] wuir t n verplicht vak op grondschoulen en in [[1993]] in t eerste joar van veurtzet onderwies. Ook mag Frais op grondschoulen officiëel bruukt worden as lestoal, zo as dat op sikkom 80% van de schoulen doan wordt. Wat Frais as akademische oplaaiden aangaait, haar t al in [[1896]] as privoat docentschop tougaang kregen tot [[Rieksuniversiteit Utrecht|Rieksakedemie Utrecht]] en in [[1917]] tot [[Rieksakademie Grunnen]]. In [[1930]] kwam der lektoroat Frais aan [[Rieksakademie Grunnen]], dat in [[1941]] omzet wuir in volweerdege leerstoul. Al eer waren aan [[Universiteit van Amsterdam|Akademie van Amsterdam]] ([[1934]]) en aan Rieksakademie Utrecht ([[1935]]) biezundere leerstoulen tot staand kommen. In [[1951]] kwam aan [[Vrije Universiteit|Vrije Akademie]] in [[Amsterdaam]] gewone leerstoul, dij in [[1994]] ook weer ophefd wuir. Op heden is der ain gewone leerstoul Frais, aan Rieksakademie in Stad, en binnen der drij biezundere leerstoulen Frais, aan Rieksakademie Utrecht, Akademie van Amsterdaam en [[Rieksuniversiteit Leiden|Rieksakademie Laaiden]]. == Media == === Dagbloaden === In media het Frais wizzelnde resultoaten boukt. In schreven zoaken wordt Frais mor in sikkom 5% van artikels in baaide pervinzioale kraanten, ''[[Ljouwerter Krante]]'' en ''[[Frysk Deiblêd]]'', bruukt. Wel worden Fraise sitoaten in wierdere Nederlaandstoalege artikels in Frais gebruukt, wat uniek is veur [[Europa (continent)|Europa]]. === Femilieberichten van dagbloaden === In femilieberichten in baaide pervinzioale kranten wordt bienoa allain mor Frais bruukt. Volgens n tellen oet begun van de zeuventeger joaren was 12% van familieberichten in t Frais, volgens n tellen oet [[1991]]-[[1992]] 23% en volgens steekpruif oet [[2000]] sikkom 30%. === Tiedschriften === In [[1997]] wuir ''[[Frysk en Frij]]'', lèste braid-orienteerde Fraistoalege tiedschrift, opheven. As vervangen kwam der de zogenoamde ''F-side'', Fraistoaleg blad dij ain moal in week in baaide pervinzioale kraanten verscheen. Dij ''F-side'' het hoast gain daipgoande inhold en kin nait in schade van ''[[Frysk en Frij]]'' stoan. De ainegste echte Fraistoalege publikoatsies binnen tegenswoordeg de vaaier literaire tiedschriften ''Trotwaer'', ''Hjir'', ''Kistwurk'' en ''M3''. Wel binnen der nog aandere Fraistoalege oetgoaven, mor dij binnen mainsttied verbonden aan instellens, as ''[[Swingel]]'', dan [[Ried fan de Fryske Beweging]]; ''It Beaken'', dan [[Fryske Akademy|Fraise akademie]]; ''Us Wurk'', van [[Fries Instituut|Frais Instituut]] aan Rieksakademie Grunnen; ''Frijbûtser'', van de [[FNP]]; en ''Each en Ear'', van [[Omrop Fryslân]]. === Radio === In aander media gong t Frais beter òf. Eerste Fraistoalege radioprogramma wuir oetzonden in [[1946]], deur de regionoale zender RONO (''Regionoale Omroup Noord en Oost'') dij doudestieds de helft van Nederlaand beslogt. Pas in [[1977]] wuir de pervinzioale ''Radio Fryslân'', loater omtaaierd tot ''Omrop Fryslân'', opricht. Tegenswoordeg zendt dij op radio 80 uur in week oet en is t de populairste radiozender van pervinzie Fraislaand. === Televisie === Op laandelke televisie zendt Omrop Fryslân mainste weke programma van sikkom hail uur oet en verder nog ais 20 menuten schoulprogramma. Mit ainander komt dat oet op 37 uur in joar. Sunt [[1994]] verzörgde de Omrop ook regionoale programma's, soavends ain uur, mit de rest van oavend weerhoalens. === Speulfilms en series === De lèste joaren binnen der ook verschaaidene Fraistoalege speulfilms moakt deur regisseurs as [[Pieter Verhoeff]] en [[Steven de Jong]]. Zo verscheen in [[1985]] ''De Dream''; in [[1996]] ''[[De Gouden Swipe]]''; in [[2001]] ''[[Nynke]]''; en [[2002]] ''[[De Fûke]]''. Sunt [[2001]] is der ook n Fraistoalege soap op Omrop Fryslân, mit as titel ''[[Baas Boppe Baas]]''. Noa vaaier seizoenen wuir dat vervangen deur [[Dankert & Dankert]], n serie over n poar avvekoaten. === Internet === Op [[Internet|droad]] is groot aantal Fraistoalege webstees te vinden, dij n groot skala aan onderwaarpen behandelt. Om in t Frais makkelker tekstverwaarken te kinnen, het t Amerikoanske IT-bedrief [[Microsoft]] in soamenwaarken mit [[Fraise Akademie]] Fraise spellensysteem ontwikkeld. Sunt begun 2005 is der van n aantal programma's dus Fraise verzie beschikboar. Sunt [[2 september|2 septìmber]] [[2002]] wordt op internet schreven aan [http://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside Fraise Wikipedie], dij op t moment meer as 2.500 zieden het. == Kunsten == === Literatuur === Wat de literaire produksie aangaait, verschenen der joalieks sikkom honderd nije Fraistoalege fiksie- en non-fiksiewaarken, wat hail wat is veur zo'n lutje toal. Doarbie mout reken holden worden mit dat de oploagen mainsttied vrij bepaarkt binnen. Mainst verkochte Fraistoalege bouk is nog aal de roman ''[[De Gouden Swipe]]'' ([[1941]]), van [[Abe Brouwer]], woarvan 30.000 exemploaren van verkocht binnen, al wordt ''[[Feroaring fan Lucht]]'' ([[1971]]), van [[Rink van der Velde]], mit 29.900 verkochte exemploaren, ook oareg noabersk. === Meziek === Noast Fraise bouken komen der elk joar ook nog om en bie 20 Fraistoalege cd's oet, mainsttied mit popmuziek. Verschaaidene Fraistoalege vèrskes hebben leste joaren in nationoale hitliesten stoan, bieveurbeeld ''Bonkefeart'' van [[Anneke Douma|Anke Douma]], ''In nije dei'' van [[de Kast]], en ''Wêr bisto'' van [[Twarres]]. Dij leste was t eerste Fraistoalege vèrske oeit op nommer ain in de Nederlansde hitliesten. === Theoater en toneel === Op t gebied van drama bestaait der professioneel Fraistoaleg theoatergilde, [[Tryater]], dat vrij grode populariteit het. Verder het bienoa elk dörp zien aigen amateurtoneelverainen, dij deur de grode meerderhaid van verainen bie de [[Ried fan de Fryske Beweging]] aansloten [[Bûn fan Fryske Tonielselskippen]] is. == Kerk == Ain stee woar t Frais nog nait echt deurdrongen is, is in kerk. n Grode meerderhaid van kerksdainsten is tot op heden in t Nederlaands. Toch binnen der elke zundag wel aantal Fraise dainsten, mainsttied tussen 10 en 20, verspraaid over de haile pervinzie. Der het in verleden wel aaltied aandacht veur t vertoalen van gebeden en gezangen wèst. Zo het "de Yntertsjerklike Kommisje foar de Earetsjinst" (YKFE) der in 2004 veur zörgd dat t [[Lieteboek foar de Tsjerken]] non ook op kompaktformoat te kriegen is. == Zai ook == *[[Geef-Frysk]] {{Dia|Schreven in t [[Hoogelaandsters]]}} {{SNLV}} [[Kategorie:Grunnegs artikel]] [[Kategorie:Freesk]] [[Kategorie:Streektaol in Frieslaand]] 8g9wfdiojbb8glvgzdrk757wx0iyiwa 0 19902 332952 291685 2026-06-28T22:27:05Z Icodense 31610 Tenessee → Tennessee 332952 wikitext text/x-wiki [[Ofbeelding:Netherlands, Enschede, Buitenplaats Zonnebeek (1).JPG|300px|thumb|right|De boetnploatse vanof de Zonnebeekwegge.]] [[Ofbeelding:Netherlands, Enschede, Buitenplaats Zonnebeek (2).JPG|300px|thumb|right|n Weastkaant.]] [[Ofbeelding:Netherlands, Enschede, Buitenplaats Zonnebeek (3).JPG|300px|thumb|right|n Aachterkaant.]] '''Zönnebekke''' (Nederlaands: ''Zonnebeek'') is n noam van ne [[butenplaatse|boetenploatse]] en t [[laandgood]] det derbiej hör. 't Lig neurdlik van t [[Buurserzaand]] an de Zonnebeekweg met oetzich oawer de [[heed|heaie]] van t [[Osselerveald]]. ==Skiednisse== t Laandhoes wör tusken 1906 en 1907 baawd noar t öntwarp van de architect A.G. Beltman veur J.B. van Heek en zinne wief, Edwina van Heek - Burr Ewing. t Öntwarp is boaseerd öp t laandhoes van Edwina's moor, wölk in [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Tennessee]] in de [[Verienigde Staoten van Amerika|Vereanigde Stöate van Amerika]]. ==Architectuur== t Laandhoes, in neoklassistiese vörmgeffige, hef witte gepleaisterde geffeln en n skilddak met kappellen en an de ziejkaanten ne skouwe. n Veurgeffel is strak symmetries en spreng in t mirre lichlik noar veurne. Det deal hef n balkon det deur zule dröagen wör en is bekreund met ne timpane, woarinne n [[roos|rozen]]veanster plöatst is. Det balkon is kenmarkend veur de zoo-nöamde Amerikoanse ''plaantershuze'', dee deur de plantagebehearders baawd wörre. Ok n geffel a'n weastkaant har earst n balkon, moar dis is in 1911 töt ne serre ömbaawd. ==Laandgood== Öp de skiednissevölle boetenploatse bint nöast t laandhoes ok ne toene, n kootshuus met stallen, n diensthoes, ne garage, nen kapskoer, ne [[greuntetune|greuntetoene]] met skoer, nen teakopel, ne skoapskeuje met duventil en n hek met öp de pielers n tekst 'Zonnebeek'. n Parkanleg in [[laandskop]]svörmgeffige is noar t öntwarp van P.H. Wattez en is ok Amerikoans inspireard. Röndömme 1908 is nen beumgoard met greuntetoene en bleumetoene an-legd, dee ömreengd wör met muren en höage. In 1972 is de toene hersteld noar n öntwarp van t architectnburo T.H. Koning. ==Metwarkige in de saamnleawige en toogang tö't laangood== n Broor van Jan Bernard - Jan Herman van Heek - rech öp 15 növeamber 1946 de Stichitge Edwina van Heek öp. Disse stichtige steunt kultureale pröjekte in [[Oaweriessel]] en n [[Gelderlaand|Gealderse]] [[Achterhook]], dee richt bint öp t behaawn van netuurmonumente, skiednissewoardige baawwärke en kunstobjekte. Ok Hoes Zonnebeek wör beheard deur de stichtige. Öp n zöldervloor is n appartement baawd veur n heuidign behearder. n Villa en t park bint nich los-steld veur publiek, moar iej könt wal öp t laandgood roondsleantern. {{Coordinate|NS=52/10/30/N|EW=6/48/30/|type=landmark|region=NL-OV}} {{DEFAULTSORT:Zonnebekke}} [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Laandgood]] [[Kategorie:Geografie van Tweante]] [[Kategorie:Eanske]] 55l261t9yjul7pm1az0difph62x2rre 332953 332952 2026-06-29T08:35:31Z Woolters 62 332953 wikitext text/x-wiki [[Ofbeelding:Netherlands, Enschede, Buitenplaats Zonnebeek (1).JPG|300px|thumb|right|De boetnploatse vanof de Zonnebeekwegge.]] [[Ofbeelding:Netherlands, Enschede, Buitenplaats Zonnebeek (2).JPG|300px|thumb|right|n Weastkaant.]] [[Ofbeelding:Netherlands, Enschede, Buitenplaats Zonnebeek (3).JPG|300px|thumb|right|n Aachterkaant.]] '''Zunnebek''' (Nederlaands: ''Zonnebeek'') is n naam van ne [[butenplaatse|boetenplaats]] en et [[laandgood]] wat derbiej heurt. 't Lig op et noorden van et [[Buurserzaand]] an de Zonnebeekweg met oetzich oawer de [[heed|heade]] van et [[Osselerveald]]. ==Geskiednisse== Et laandhoes wör tusken 1906 en 1907 bouwd noar ontwearp van architect A.G. Beltman veur J.B. van Heek en zien vrouw, Edwina van Heek - Burr Ewing. Et ontwearp is baseerd öp et laandhoes van Edwina's moor, dee in [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Tennessee]] in de [[Verienigde Staoten van Amerika|Vereanigde Stoaten van Amerika]] geboren was. ==Architectuur== Et landhoes is optrökken in [[Neoklassicisme|neoklassieken]] stiel. Et hef witpleisterde gevvels en skilddak met kapellen. An de ziedkanten zit nen skouw. 'n Veurgevvel is strak symmetrisch en sprink in de midden lech noar veurten. Et hef een balkon wat op zoelen lönt. Der boavenop zit een timpaan met een [[roos|rozen]]veanster der in. Et balkon is ofkekken van olde ''plaantershuze'', zo as dee op Amerikaanse plantages bouwd wörden. Ok de westergevvel har eerst een balkon, mar doar hebt ze in 1911 ne serre van maakt. ==Laandgood== De boetenplaats hef heel wat geskiedenis. Nöast et laandhoes is der ok nen hof, een koetsenhoes met stallen, een deensthoes, garage, kapskure, greuntenhof met sköppe, teehuuske, skoapenskot en doewenhok. Op et hek steet 'n tekst 'Zonnebeek'. Ontwearp van 'n hof steet op naam van P.H. Wattez, den et ofkekken hef van de Amerikanen. Rond 1908 is der nen [[Boengerd|bongerd]] met greunte- en blomenhof biejkommen, met muren en heagen der umhen. In 1972 hef architectenburo T.H. Koning et opknapt en opniej vörmgevven. ==Stie in de samenleaving == Jan Bernard zien breur, Jan Herman van Heek, hulp op 15 november 1946 de stichting Edwina van Heek in de been. Heel wat kulturele projecten in Oaveriessele en 'n Achterhook kriegt der centen van. Ze beholdt natuurmonunementen, monumentale panden en kunst. Ook Zunnebek valt onder de stichting. 'n Hudigen beheerder wont op 'n zolder van et hoes. Et hoes en park ma'j nich in, mar et landgood kö'j wal op.{{Coordinate|NS=52/10/30/N|EW=6/48/30/|type=landmark|region=NL-OV}} {{DEFAULTSORT:Zonnebekke}} [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Laandgood]] [[Kategorie:Geografie van Tweante]] [[Kategorie:Eanske]] 5ou52gxjzqid4v2937yea4ol7ky7bp5 332954 332953 2026-06-29T08:38:35Z Woolters 62 /* Stie in de samenleaving */ 332954 wikitext text/x-wiki [[Ofbeelding:Netherlands, Enschede, Buitenplaats Zonnebeek (1).JPG|300px|thumb|right|De boetenplaats vanof de Zonnebeekweg.]] [[Ofbeelding:Netherlands, Enschede, Buitenplaats Zonnebeek (2).JPG|300px|thumb|right|De westkaant.]] [[Ofbeelding:Netherlands, Enschede, Buitenplaats Zonnebeek (3).JPG|300px|thumb|right|De achterkaant.]] '''Zunnebek''' (Nederlaands: ''Zonnebeek'') is ne [[butenplaatse|boetenplaats]] en biejheurend [[laandgood]]. 't Lig op et noorden van et [[Buurserzaand]] an de Zonnebeekweg met oetzich oawer de [[heed|heade]] van et [[Osselerveald]]. ==Geskiednisse== Et laandhoes wör tusken 1906 en 1907 bouwd noar ontwearp van architect A.G. Beltman veur J.B. van Heek en zien vrouw, Edwina van Heek - Burr Ewing. Et ontwearp is baseerd öp et laandhoes van Edwina's moor, dee in [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Tennessee]] in de [[Verienigde Staoten van Amerika|Vereanigde Stoaten van Amerika]] geboren was. ==Architectuur== Et landhoes is optrökken in [[Neoklassicisme|neoklassieken]] stiel. Et hef witpleisterde gevvels en skilddak met kapellen. An de ziedkanten zit nen skouw. 'n Veurgevvel is strak symmetrisch en sprink in de midden lech noar veurten. Et hef een balkon wat op zoelen lönt. Der boavenop zit een timpaan met een [[roos|rozen]]veanster der in. Et balkon is ofkekken van olde ''plaantershuze'', zo as dee op Amerikaanse plantages bouwd wörden. Ok de westergevvel har eerst een balkon, mar doar hebt ze in 1911 ne serre van maakt. ==Laandgood== De boetenplaats hef heel wat geskiedenis. Nöast et laandhoes is der ok nen hof, een koetsenhoes met stallen, een deensthoes, garage, kapskure, greuntenhof met sköppe, teehuuske, skoapenskot en doewenhok. Op et hek steet 'n tekst 'Zonnebeek'. Ontwearp van 'n hof steet op naam van P.H. Wattez, den et ofkekken hef van de Amerikanen. Rond 1908 is der nen [[Boengerd|bongerd]] met greunte- en blomenhof biejkommen, met muren en heagen der umhen. In 1972 hef architectenburo T.H. Koning et opknapt en opniej vörmgevven. ==Stie in de samenleaving == Jan Bernard zien breur, Jan Herman van Heek, hulp op 15 november 1946 de stichting Edwina van Heek in de been. Heel wat kulturele projecten in [[Oaveriessel]] en 'n [[Achterhooksen taalwiezer|Achterhook]] kriegt der centen van. Ze beholdt natuurmonunementen, monumentale panden en kunst. Ook Zunnebek valt onder de stichting. 'n Hudigen beheerder wont op 'n zolder van et hoes. Et hoes en park ma'j nich in, mar et landgood kö'j wal op.{{Coordinate|NS=52/10/30/N|EW=6/48/30/|type=landmark|region=NL-OV}} {{DEFAULTSORT:Zonnebekke}} [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Laandgood]] [[Kategorie:Geografie van Tweante]] [[Kategorie:Eanske]] eeck84ftwlra4tfxzqrchmxrvkomjmu 0 20917 332951 321829 2026-06-28T22:26:47Z Icodense 31610 Tenessee → Tennessee 332951 wikitext text/x-wiki {{Zie dv|Zie [[Kentucky (duurverwiesziede)]] vuur aandere betekenissen van Kentucky.}} {{Amerikaanse staot | naam = Kentucky | biejnoam = ''Bluegrass State'' | vlagge = [[Bestaand:Flag of Kentucky.svg|125px|border|Vlagge van Kentucky]] | wapen = [[Bestaand:Seal of Kentucky.svg|110px|Woapen van Kentucky]] | kaorte = Map of USA KY.svg | heufstad = [[Frankfort, Kentucky|Frankfort]] | toe-etrejen = [[1 juni]] [[1792]] | oppervlak laand = 104.659 | oppervlak waoter = 1,7% | inwoeners = 4.413.457 ([[2014]]) | dichtheid = 42,5 | tiedzone = oostelik deel:−4/−5 <br>westelik deel: −5/−6 | antal graafschappen = | ofkorting = Ky }} '''Kentucky''' (oetsprekken as ''ken-TAK-kie'' of ''ken-TÖK-kie''), offisjeel et '''Gemenebest Kentucky''', is nen stoat in de [[Verenigde Stoaten]] van Amerika. Et ligt in et oosten van de VS, in eslötten duur zeuwenAfwe aandere stoaten. De heudstad is [[Frankfort, Kentucky|Frankfort]], de grötste stad is [[Louisville, Kentucky|Jefferson]]. Kentucky wörd wal es de "blauwgrösstoat" eneumd, noar et [[Kentuckiaans Blauwgrös]], wat der op de vruchtboare groond völle in de weailaanden gröaien kan. Et laand hef nen besten vuurroad natuurlike groondstoffen. Et hef de grötste kollenvuurroad van de VS. Et laand is ook bekeand um de grote kudde [[witstarthärt]]en, [[wapiti]] en weelde [[kalkoen]]en. Et hef et langstrekkende grottensteelsel van de wearld ([[Nasjonaalpark Mammoth Cave]]) de langste, bevoarboare waterweagen en bekken in de VS en de twee grötste hand-egreawene mearen op et oosten van de [[Mississippi (rivier)|Mississippirivier]]. Wiedters is et laand bekeand um et [[pearderennen]], [[bourbonwhiskey|bourbon]]stokkeriejen, [[autofabriek]]en, [[tabak]], [[bluegrassmuziek]] en [[Kentucky Fried Chicken]]. In Tweante keant de leu et versken "I am ben a Kentucky Tukker" van den [[Riessen]]sen komiek [[Harm oet Riessen]]. [[Bestaand:Country road in Kentucky.jpg|thumb|De [[Blauwgrösstrekke]] in Kentucky steet bekeand um de smalle laandweggekes met stenen ofrastering]] ==Laand== Kentucky ligt in et [[Oplaands Zuden]].<ref>[[Merriam-Webster]]. Red. Frederick C. Mish. [http://books.google.com/?id=O78rzaI2XmUC&pg=RA1-PA1562 Merriam-Webster's Collegiate Dictionary. 2003. 11den drok. ISBN 978-0-87779-809-5. Blz. 1562.]</ref> Een fleenk deel van oost-Kentucky heurt bie de [[Appalachen]]. Kentucky greanst an zeuwen stoaten, van de [[Midwest Verenigde Stoaten|Midwest]] en et [[Zuudoostelike Verenigde Stoaten|Zuudoosten]]. [[West-Virginia]] lig op et oosten, [[Virginia]] op et zuudoosten, [[Tennessee (stoat)|Tennessee]] op et zuden, [[Missouri (stoat)|Missouri]] op et westen, [[Illinois (stoat)|Illinois]] en [[Indiana (stoat)|Indiana]] op et noordwesten en [[Ohio (stoat)|Ohio]] op et noorden en noordoosten. De noordelike greanze van Kentucky wörd trökken duur de [[Ohio (rivier)|Ohiorivier]]. De westelike greanze duur de [[Mississippi (rivier)|Mississippi]]. De offisjele stoatsgreanzen wordt bepoald duur de löppe van de rivieren zo as ze warren in [[1792]], toen as Kentucky nen stoat wör. Op verskeaidene plekken hebt de rivieren heanig an ne aandere löppe nömmen. Kentucky hef een volledig lösstoand stukke van de rest van den stoat. Dit steet bekeand as den [[Kentucky Bend]] (den Kentucky-dreei). Et ligt in den oeterliken westhook, volledig in eslötten tusken de stoaten Missouri en Tennessee. A'j der kommen weelt, mu'j eerst een bölleken duur Tennessee veuren. Der wont mer ongevear 17 leu. Hier lea et epicentrum van de zwoare [[eardbewing|New Madrid-eardbewinge]] van 1811 en 1812. Hierduur streumden de rivier op wat steas zelfs eawen achteroet.<ref>[https://web.archive.org/web/20070213074544/http://www.ket.org/kentuckylife/800s/kylife804.html Kentucky Educational Television - Life on the Mississippi.] 28 januwoari, 2002. Bekekken op 29 november 2006.</ref> === Strekken === Kentucky kö'j opdelen in vief heuwdstrekken: de oostelike [[Cumberland Plateau|Cumberlandplate]], de middelnoordelike [[Blauwgrösstrekke]], de middelzudelike en westelike [[Pennyroyal Plateau|Pennyroyalplate]] (ook bekeand as de Pennyrile of Mississippiplate), de westelike [[Kollenveelden]], en de meest westelike strekke [[Jackson Purchase]] (''Jackson-anskaf''). De Blauwgrösstrekke wörd meestal opdeld in twee deelstrekken. De Inner Bluegrass (binnenste Blauwgrös), nen kreenk van 145 km duursnee roond [[Lexington, Kentucky|Lexington]], en de Outer Bluegrass (boetenste Blauwgrös), de mear noordelike delen van de strekke. Et grötste deel van de boetnste Blauwgrös ligt in de korte, stikke en slim smalle Eden Shaleheuwels. In de Jackson Purchase en de westelike Pennyrile ligt verskeaidene [[Moor (toponiem)|morrelaanden]] met [[morredanne|morredannen]]. === Wear === Umdet Kentucky vuural in et binnenlaand van zuudoost Noord-Amerika lig, kö'j et wear in den stoat et beste as vochtig [[Subtropies]] umskriewen. Den zommerdag wil et in Kentucky duur mekoar zo 31 groad worden en den weenterdag −5 groad. Duursneewies vaalt der per joar um en noabie de 1200 mm reagen in et joar.<ref>NetState.com. The Geography of Kentucky — Climate. </ref> {{bron|<references/>}} {{Verenigde Staoten}} [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Staoten van Amerika]] 2z9f7ocddb0efggrw9rgwkzdmz11lg5 0 35632 332955 332774 2026-06-29T09:04:08Z ClearHam 34073 Meest verkochte trekkers toegevoegd 332955 wikitext text/x-wiki {{Infobox|kop=Lamborghini|ofbeelding=Lamborghini Gallardo 5.2 '08 (9403022249) (cropped).jpg|head1_1='''Op-erich'''|item1_1=1963|item1_2=[[Bologna]], [[Italiën]]|head1_2='''Heufkantoor'''|item1_3=[[Volkswagen Group]]|head1_3='''Moedebedrief'''|item1_4=[[Auto|Auto's]]|head1_4='''Industrie'''|ofbeelding2=Lamborghini - logo wordmark (italy, 1963-).svg}} '''Lamborghini''' is een [[Italiën|Italiaons]] [[Auto|automärk]] en [[Trekker|trekkermärk]] op-erich in 't jaor 1963, 't bedrief is onderdeel van [[Volkswagen Group]] sinds 1998. == Geskiedenis == [[Bestaand:Ferruccio lamborghini.jpg|duum|Ferruccio Lamborghini mit ien [[Lamborghini Jamara]] en ien trekker]] Trekkerbouwer [[Ferruccio Lamborghini]] had enkele [[Ferrari]] auto's maor was ontevreden mit de kwalitiet van de koppeling. Noa inspectie gaf Ferruccio veurrstel van ien betere koppeling aan [[Enzo Ferrari]] moar 't veurrstel wör niet geaccepteerd. Als gevolg richtte in 1963 Ferruccio 't märk Lamborghini op. In 1963 moakte hij sien eersten prototype, de [[Lamborghini 350 GTV]]. En in 1964 sien eersten productie-auto, de [[Lamborghini 350 GT]]. ==== Meest verkochte auto's ==== # [[Lamborghini Urus]] (2018-nu) 22.000+ verkocht # [[Lamborghini Huracán]] (2014-2024) 20.000+ verkocht # [[Lamborghini Gallardo]] (2003-2013) 14.000+ verkocht ==== Meest verkochte trekkers ==== # [[Lamborghini DL25]] (1952-1960) # [[Lamborghini 1R]] (1961-1965) # [[Lamborghini 2R]] (1961-1967) icl5mkk5qshodqd5cphiwocu9xtu72y 0 35649 332956 332926 2026-06-29T09:07:47Z ClearHam 34073 332956 wikitext text/x-wiki {{TEUNTITEL:Vozinha}} {{Infobox|kop=Vozinha|ofbeelding=Vozinha Cape Verde Goalkeeper.jpg|caption=Vozinha in 2026|item1_1=Josimar José Évora Dias|head1_1='''Hiele noam'''|item1_2=3 June 1986, [[Mindelo]], [[Kaapverdië]]|head1_2='''Geboren'''|item1_3=1.89 m|head1_3='''Lengte'''|item1_4=[[Doelman]]|head1_4='''Positie'''|item1_5=1|head1_5='''Nummer'''}} '''Josimar José Évora Dias''' bekend as '''Vozinha''' is een professionele [[Vootbal|voetballer]] uut [[Kaapverdie|Kaapverdië]] die as [[doelman]] speelt veur [[Liga Portugal 2]] club [[Chaves]] en 't [[Kaapverdisch voetbalelftal]]. In sien loopbaon hef veur teams in [[Kaapverdie|Kaapverdië]], [[Angola]], [[Moldavië (laand)|Moldavië]], [[Portugal]], [[Syprus]], en [[Slowaaknlaand|Slowakije]] speeld. Veur Kaapverdië heeft hij in 2013, 2015, 2021 en 2023 bie 't [[AFCON]] speeld en ook bie 't [[Wealdkampioenschap voetbal 2026|WK 2026]]. == Club loopbaon == Geboren in [[Mindelo]] op 't eiland [[São Vicente]] begon sien loopbaon in 2007 bie sien lokale club [[Batuque]], tot sien transfer noor d'n lokale rivalen [[CS Mindelense]] in 2011.<ref>[https://criolosports.blogspot.com/2010/05/taca-de-cabo-verde-boavista-no-play-off.html Criolosports.com: Taça de Cabo Verde: Boavista no play-off final]</ref><ref>[https://www.panapress.com/Cabo-Verde-prepara-jogo-decisivo-a_797950-lang4-free_news.html Cabo Verde prepara jogo decisivo contra Zimbabwe para qualificaç]</ref>Noa goeie resultaten moakte ie sien transfer noor [[Progresso Associação do Sambizanga]] in [[Angola]]. Tot Vozinha terug ging noor CS Mindelense in 2014.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/48673/Vozinha.html Vózinha (Player) | National Football Teams]</ref> In 2015 ging Vozinha noor [[Zimbru Chișinău]] in [[Moldavië (laand)|Moldavië]], in 2016 noor [[Gil Vicente]] in [[Portugal]] en in 2017 noor [[AEL Limassol]] in [[Syprus]]. In 2022 kwam Vozinha weer terug noor Batuque leend van [[AS Trenčín]] uut [[Slowaaknlaand|Slowakije]], veur Vozinha ging spelen veur [[Chaves]] in 2024. == Internationale loopbaon == Vozinha speelde sien eerste internationale wedstried veur 't [[Kaapverdisch voetbalelftal]] op 8 September 2012, die ze met 2-0 tegen Cameroon wonnen. Op 't [[Wealdkampioenschap voetbal 2026|WK 2026]] moakte Vozinha op de eerste [[Wealdkampioenschap voetbal|WK]] wedstried van 't [[Kaapverdisch voetbalelftal]] ooit (67e op de [[FIFA ranglijst]]) 7 reddingen tegen Spanje (2e op de FIFA ranglijst) en hield 't 0-0. Vozinha is de oldste doelman die een redding hef moakt op een laands eerste WK wedstried.<ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0ryz4n2v0qo Vozinha: The 40-year-old keeper who inspired Cape Verde's historic debut - BBC Sport]</ref><ref>[https://theanalyst.com/articles/oldest-players-in-world-cup-history The Oldest Players in World Cup History | Opta Analyst]</ref> nqae5mzuv2nx0omm8ns5gp63v38k9jc 0 35655 332957 2026-06-29T10:58:56Z ClearHam 34073 Neie pagina 332957 wikitext text/x-wiki {{Infobox|kop=Nehemia|head1_1='''Geboren'''|item1_1=5e eeuw v. Chr.|item1_2=4e eeuw v. Chr.|head1_2='''Gestroven'''|item1_3=[[Oosters-Orthodoxe Karke]]|head1_3='''Geëerd in'''|ofbeelding=Prophet nehemiah.jpg|caption=[[Amerikaans Orthodox]] [[Icoon]]}} '''Nehemia''' ([[Biebels Hibbrais]]: נְחֶמְיָה - ''Nechemja'') was een persoon üüt de [[Hibbraise Biebel]]. Hij wör rond 445 veur Christus aansteld as landveugd over Judah. Onder sien leiding wör de staadsmuur rond [[Jeruzalem]] herbouwd. Nehemia was de zeun van [[Chachalja]] en de breur van [[Chanani]]. Volgens het [[Boek van Nehemia]] was hij schenker van [[Artaxerxes I]]. hjkl3cmcl9f3l24k1t6p2t4ce25rjgd