Wikipedia nds_nlwiki https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Media Spesiaal Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Bestaand Overleg bestaand MediaWiki Overleg MediaWiki Mal Overleg mal Hulpe Overleg hulpe Kategorie Overleg kategorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk Amersfoort 0 1821 333061 332905 2026-07-22T19:32:33Z Tom9358 14952 333061 wikitext text/x-wiki {{Zie dv|''Bedoelde jie soms [[Amersfoort (Zuud-Afrika)|Amersfoort in Zuud-Afrika]]?''}} {{wrapper}} | {{Gemeente | naam = Amersfoort | bestaansnaam vlagge = Amersfoort vlag.svg | bestaansnaam wapen = Amersfoort wapen.svg | lokasie = Locatie_Amersfoort | previnsie = [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]] | heufplaose = Amersfoort | oppervlak = 63,86 | oppervlak laand = 62,86 | oppervlak waoter = 1 | inwoeners = 163.766 | daotum inwoeners = 1 jannewoari 2026 | dichtheid = 2388 | breedtegraod = 52/9/0/N | lengtegraod = 5/23/0/E | verkeersaoder = A1, A28 | netnummer = 033 | postcode = 3800 - 3829 | webstee = [http://www.amersfoort.nl/ www.amersfoort.nl] | }} |- |[[Bestaand:Amersfoort.png|thumb|278px|right|Kaort van de gemeente Amesfoort in 1865.]] |} '''Amersfoort''' ([[Utrechts-Alblasserweerds]]: ''Aomersfoort'') is n stad en gemeente in de [[Nederlaand|Nederlandse]] provinsie [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]]. De gemeente had op 1 jannewoari 2026 oengeveer 163.766 inwoeners. t Is in bevolkingsantal de tweede [[Stad (woonstee)|stad]] van de provinsie [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]] en de vuuftiende van [[Nederlaand|Nederland]]. In Amersfoort wort van oorsprong n [[Nedersaksies]] [[dialekt]] epraot, mar t is vandaag de dag vriewel uutestörven. De bekendste Amersfoorter is oengetwiefeld [[Piet Mondriaan]]. == Geschiedenis == De plek, ontsting bie n deurwaodbaore plek (''voord'') in de Eem (''Amer'') wier veur t eerst enoemd in [[1028]]. Vanwege zien ligging ging de bisschop van Utrecht in Amersfoort woenen, um n hof an te leggen, en daorvanuut [[Gelderse Vallei]] te ontginnen. In [[1259]] kreeg de plek [[stadsrechten]]. Laoter in de [[middeleeuwn|middeleeuwen]] kwam de plek deur n [[woender]] op as pelgrimsstad, waordeur de Onzelievevrouwekark in [[1444]] ebouwd kon worren. De kark ging laoter verleuren, de toren staot der nog altied. Oek had de stad in de laote middeleeuwen n uutzoenderlik grote [[beer]]industrie. Nao de [[Tachtigjaorige Oorlog]] kwam t gebied in n isolement te liggen, daorbie kwam ok nog dat de stad verpauperde, zeker in de [[19e eeuw]] toe ok de tabaksteelt an de Veluwerand instortte. De komst van de spoorweg brocht daor verandering in: deur zien sentraole ligging wier Amersfoort t verkeerskundige hart van Nederland. Zo greuide t in de [[20e eeuw]] flink deur. == Geografie == Naost de stad Amersfoort bestaot de gemeente uut de darpen [[Hoogland]] en [[Hooglanderveen]] en de buurtschappen [[Buurtsdiek]], [[Stoutenburg Noord]] en [[Zeldert]]. Vanof 1870 breidde de stad zich stark uut deur de komst van de spoorwegen en n antal kazernes. In 1980 kreeg de stad de [[greuikern]]-staotus, waordeur umliggende gemeenten geheel of gedeeltelik bie de gemeente Amersfoort edaon wieren. Dit waren: * Hoogland (grootste deel) (1974) * Leusden (deels) en Stoutenburg Noord (1998) * Niekark (deels) Laakzaone, mit t-Hammetje derbie (1998) * Hoevelaken (deels) (in 1998 de buurtschap Vinkenhoef) * Bunschoten (deels) (1998) == Zie ok == * [[Amersfoorts]] == Afbeelding == [[Bestaand:Amersfoort-c-the river.jpg|thumb|left|250px|De Onzelievevrouwekark]] {{Utrecht}} {{Dialekt|wvel|Niekark|Algemene Nedersaksiese Schriefwieze}} [[Kategorie:Gemeente in Utrecht]] [[Kategorie:Plaots in Utrecht]] sirgancl6qqe5vw9a3z89vye8uu3r1x Veluwse taalwiezer 0 4015 333063 324557 2026-07-22T19:36:03Z Tom9358 14952 /* Getallen */ 333063 wikitext text/x-wiki Dit is de '''Veluwse taalwiezer''' van Wikipedie. Hier staon zaken beschreven as grammatika, woorden, uutspraak, spelling, uutdrokkingen en plaatsnamen in de verschillende Veluwse dialekten die tot t [[Nedersaksies]] beheuren. De Zuud-Veluwse dialekten wörden hier niet beschreven umdat disse dialekten, die tot t [[Zuud-Gelders]] erekend wörden, niet Nedersaksies van aord bin. == Informasie veuraof == t Veluws is n [[Nedersaksies]]e dialektgroep die op de [[Veluwe]] espreuken wördt. t Veluws hef twee heufdonderverdelingen, namelik [[West-Veluws|West-]] en [[Oost-Veluws]], veerder hef zwat elk darp en elke stad zien eigen dialekt, vake is der oek nog es n dialektverschil binnen n darp, stad of [[buurtschop|buurtschap]]. Zo zegen ze in t West-Veluws bv. ''wulen warken'' ([[Nunspeet]]) of ''wulie warken'' ([[Putten]], [[Elspeet]]) en in t Oost-Veluws ''wuloe wärkt'' ([[Attem|Hattem]]) of ''wie warkt'' ([[Voorst (darp)|Voorst]]). == Uutspraak == {{Heufdartikel|Klankleer van t Nedersaksies|vel}} Hieronder staon n antal letterkombinasies en de uutspraken. {| width="85%" style="margin: 0em 0em;" |'''Schiefwieze'''||'''umschrieving'''||'''IPA'''||'''veurbeeld''' |- |ee <small>(1)</small>||Nederlaandse ee||{{IPA|/eː/}} of {{IPA|/eˑ/}}||been (Nunspeet: {{IPA|/beˑn}}) |- |ee <small>(2)</small>||zo as in t Nederlaandse woord "beer"||{{IPA|/ɪː/}} of {{IPA|/ɪˑ/}}||dele (Nunspeet: {{IPA|/dɪˑlə}}) |- |ee <small>(3)</small>||zo as in t Nederlaandse woord "beer", mit de <e> van "de" derachter eplakt||{{IPA|/ɪːə/}}, {{IPA|/ɪˑə/}} of {{IPA|/ɪə/}}||kleed (Nunspeet: {{IPA|/klɪˑə̲t/}}) |- |ee <small>(4)</small>||zo as in t Nederlaandse woord "beer", mit de <e> van "het" derachter eplakt||{{IPA|/ɪːɛ/}}, {{IPA|/ɪˑɛ/}} of {{IPA|/ɪɛ/}}||legen (Nunspeet: {{IPA|/lɪˑɛ̲ɣŋ/}}) |- |ao (1)||zo as in t Nederlaandse woord "oor"||{{IPA|/ɔː/}} of {{IPA|/ɔˑ/}}||naolde (Nunspeet: {{IPA|/nɔˑldə/}}) |- |ao (2)||zo as in t Nederlaandse woord "oor", mit de <e> van "de" derachter eplakt||{{IPA|/ɔːə/}} of {{IPA|/ɔˑə/}}||gaon (Nunspeet: {{IPA|/ɣɔːən/}}) |- |ö||zo as t Duitse woord "Köln"||{{IPA|/œ/}}||ewörden (Nunspeet: {{IPA|/əʋœn ̩/}} of {{IPA|/əʋœdn/}}) |- |ui||zo as in t Nederlaands||{{IPA|/œy/}}||buize (Nunspeet: {{IPA|/bœyzə/}}) |- | -ben||an t einde van n woord -bm||{{IPA|/bm/}}||geloven (Nunspeet: {{IPA|/ɾɪbm/}}) |- | -ken||an t einde van n woord -kng||{{IPA|/kŋ/}}||keuken (Nunspeet: {{IPA|/køˑkŋ/}}) |- | -men||an t einde van n woord -mm||{{IPA|/mː/}}||dromen (Nunspeet: {{IPA|/dɾoˑmː/}}) |- | -nden||an t einde van n woord -nn||{{IPA|/n/}}||haanden ({{IPA|/haˑn/}}) |- | -nen||an t einde van n woord -nn||{{IPA|/nː/}}||kennen ({{IPA|/kɛnː/}}) |- | -pen||an t einde van n woord -pm||{{IPA|/pm/}}||lopen (Nunspeet: {{IPA|/loˑpm/}}) |- | -ven||an t einde van n woord -vm||{{IPA|/vm/}}||geloven (Nunspeet: {{IPA|/xəløˑvm/}}) |} Vanaof [[Putten]] tot an ongeveer [[Hoenderloo]] wörden de uutgangen: -ben, -ken, -men (en gao zo mer deur) uutespreuken zo as ze eschreven wörden (dus bv. {{IPA|/bən/}}, {{IPA|/pən/}}, {{IPA|/kən/}}), in sommige geval wördt de <n> in-eslikt, en in aandere gevallen juust de <e>, dit gebeurt niet arg konsekwent. == Spelling == Veur t Veluws besteet der gien spelling die offisieel is vastesteld, dit is zo bie de meeste Nedersaksiese dialekten, hier bin nog gien offisiële spellingssystemen veur emaakt, mer de relatief nieje schriefwiezer "[[Algemene Nedersaksiese Schriefwieze]]" ku'j der prima veur gebruken, of aanders de [[IJsselacademie|Iesselakkedemiespelling]], die ontwikkeld is veur t [[Oaveriessels|Noord-Overiessels, Sallaands, Vechtdals]] en t [[Oost-Veluws]]. === Uutgangspunten === * De spelling mut ansluten bie t Nederlaands, mer toch mut de uutspraak tot zien recht koemen. * Der bin wat vereenvoudigingen deurevoerd, en dingen die niks van doon hebben mit t Nedersaksies bin deruut ekwakt. * Leenwoorden wörden niet veraanderd, dus gien ''tiesjurt'' veur n [[mouwtjeshemde]] (T-shirt). ''Uutwarkingen en meer regels hieronder.'' === Woorden die eindigen op ''-en'' === Dit wördt altied voluut eschreven, de tussen-n wördt allinnig eschreven a'j 'm heuren. {| | '''Nederlaands''' | '''Veluws''' | '''Uutspraak''' |- | kijken | kieken | kiekng |- | praten | praoten | praotn |- | paarden | peerden | peerdn |- | voeren | voeren | voern |} === Open lettergrepen === Liek as in t Nederlaands en de aandere [[Nedersaksies]]e dialekten, hef t Veluws gien klinkerverdubbeling bie warkwoorden mit open lettergrepen: {| | '''Nederlaands''' | '''Veluws''' |- | lopen | lopen (en dus niet ''loopen'' of ''loop'm'') |- | duiken | duken (en dus niet ''duuken'' of ''duukng'') |} === Ao of oa? === In t Veluws besteet der gien twiefel: altied ''ao''. Dus ''praoten'' (praten) en ''graojen'' (graden) en oek ''schaopen'' (schapen) en '''aoverheuren''' (overhoren). A'j de a en de o as twee amparte klanken uutspreken is der in t Veluws dus n klinkerbotsing, disse klinkerbotsing zal niet zoveule veurkoemen mer in dat geval schrief je n koppelteken, zo as in t woord ''grammatika-onderwies'', in bv. ''Laos/Laotiaans'' (La·os/La·o·ti·aans) ku'j t gewoon zo laoten, umdat t hier geet um n exoniem (n butenlaandse benaming veur n plaotse of laand), mit n vernedersaksieste anpassing veur t bievoeglike naamwoord, de taal of inwoener(s). Umdat de oa n aandere klank vertegenwoordigt mu'j oek hier op de koppeltekens letten, wulen schrieven dus: auto-alarm (en gíén autoalarm, zo as dat in t Nederlaands edaon wördt). In partie aandere schriefwiezen zie'j op de Veluwe oek soms oa veur de ao. == Grammatika == === Veurnaamwoorden === ====Darde persoon enkelvoud==== Veur de darde persoon enkelvoud in persoonlike en bezittelike veurnaamwoorden bestung vanouds gien amparte vrouwelike vorm bie t verwiezen naor personen: dit was 'hie/hij/hee' (hij), '{{Small()|h}}um' (hem), 'zien' (zijn), 'zienend' (het zijne), zo as in aandere Nedersaksiese gebieden. Onder invloed van t Nederlaands bin de vrouwelike vormen 'zie/zee', '{{Small()|}}eur', ' '{{Small()|h}}eure' oek veur personen in-evoerd. An t begin van de [[21e eeuw]] verwees nog mer n haandjenvol meensen naor vrouwluui mit 'hie', 'hij' of 'hee'. ====Wie en julle==== ''Veur de veurnaamwoorden 'wie/wulen' (wij) en 'julen' (jullie) bin der n groot antal plaotselike verschillen. Daorumme vie'j hieronder n overzichte van de woorden die hierveur gebruukt wörden, en waor ze gebruukt wörden. In t onderstaonde overzichte bin de plaotsen Amersfoort, Hooglaand en Leusden op-eneumen, mer in disse plaotsen is t dialekt zo goed as uutestörven. In woorden as ''wul(i)e'' of ''wull(i)e'' enz. is de uu-klank of u-klank vake niet zo goed te heuren, daorumme bin der oek plaotsen waor wulie en wullie naost mekaar gebruukt wörden. Veur meer hierover zie t boek 'Taal in stad en land - Veluws, Urkers en Utrechts' van Harrie Scholtmeijer.'' ==== Wie/wulen (wij) ==== *''Vulie:'' [[Putten]] en umstreken{{Info|Kömp niet zo vake veur, meestentieds 'wulie'}} *''Wie:'' [[Harderwiek]], [[Hulshorst]], [[Spaokenburg]], [[Nunspeet]], [[Elspeet]], [[Vierhouten]], [[Hoenderloo]], [[Heerde]], [[Veessen]], [[Vorchten]], [[Niebroek]], [[Terwolde]], [[Teuge]], [[Wilp]], [[Gietel]], [[Woeste Hoeve]], [[Beekbargen]], [[Eerbeek]], [[Une]], [[Apeldoorne (stad)|Apeldoorne]], [[Brummen]] *''Wiele:'' [[Epe]], [[Une]], [[Tongeren (Gelderland)|Tongeren]], [[Klarenbeek]], [[Apeldoorne (stad)|Apeldoorne]], [[Teuge]], [[Brummen]] *''Wielie:'' [[Hoenderloo]]{{Info|Kömp niet zo vake veur, meestentieds 'wie'}} *''Wieleu:'' [[Loenen (Apeldoorne)|Loenen]] *''Wij:'' [[Luntere]]n, [[Sjaarpezeil]] *''Woele:'' [[Epe]] *''Wulen:'' [[Apeldoorne (stad)|Apeldoorne]], [[Elspeet]], [[Leusden]], [[Nunspeet]], [[Hierden]], [[Vaossen]] *''Wulie:'' [[Barreveld (daarp)|Barreveld]], [[Harderwiek]], [[Spaokenburg]], [[Armelo]], [[Putten]]{{Info|Oek meugelik: vulie, vrogger zeien ze oek wel 'wie'}}, [[Uddel]], [[Niekark]], [[Voorthuzen]], [[Garder]], [[Hoogland]], [[Stroe (Gelderlaand)|Stroe]], [[Kootwiek]], [[Leusden]], [[Otterlo]], [[Apeldoorne (stad)|Apeldoorne]] *''Wulle:'' [[Leusden]], [[Vaossen]], [[Emst]], [[Apeldoorne (stad)|Apeldoorne]] *''Wullie:'' [[Niekark]], [[Niekarkerveen]], [[Hoevelaken]], [[Voorthuzen]], [[Kootwiek]], [[Amersfoort]], [[Apeldoorne (stad)|Apeldoorne]] *''Wuloe:'' [[Attem]] *''Wulu:'' [[Une]]{{Info|Meestentieds 'wie' of 'wiele'}} ==== Julen (jullie) ==== *''Joelen:'' [[Doorspiek]] *''Julen:'' [[Elspeet]], [[Hulshorst]], [[Nunspeet]], [[Hierden]] *''Julie:'' [[Harderwiek]], [[Spaokenburg]], [[Putten]], [[Uddel]], [[Niekark]], [[Voorthuzen]], [[Garder]], [[Hoogland]], [[Stroe (Gelderlaand)|Stroe]], [[Kootwiek]], [[Nunspeet]] *''Jullen:'' [[Vierhouten]], [[Leusden]] *''Jullie:'' [[Armelo]], [[Voorthuzen]], [[Amersfoort]], [[Wombaarg]], [[Luntere]], [[Otterlo]], [[Hoenderloo]], [[Sjaarpezeil]], [[Terwolde]], [[Woeste Hoeve]], [[Apeldoorne (stad)|Apeldoorne]] *''Juul:'' [[Hulshorst]] *''Iele:'' [[Beekbargen]], [[Loenen (Apeldoorne)|Loenen]], [[Brummen]] *''Ielu:'' [[Une]]{{Info|Meestentieds 'ule'}}, [[Oldebroek]], [[Wezep]], [[Apeldoorne (stad)|Apeldoorne]] *''Oelie:'' [[Woeste Hoeve]] *''Oelu:'' [[Apeldoorne (stad)|Apeldoorne]] *''Ule:'' [[Barreveld (daarp)|Barreveld]], [[Epe]], [[Une]], [[Tongere (Epe)|Tongeren]], [[Heerde]], [[Veessen]], [[Vaossen]], [[Niebroek]], [[Klarenbeek]], [[Apeldoorne (stad)|Apeldoorne]], [[Teuge]], [[Wilp]], [[Gietel]], [[Eerbeek]], [[Wezep]] *''Ulie:'' [[Apeldoorne (stad)|Apeldoorne]] *''Ulle:'' [[Vorchten]], [[Emst]], [[Terwolde]] *''Uloe:'' [[Attem]] ==== Eerste naamval (nominatief) ==== {| width="40%" style="margin: 0em 0em;" |'''Veluws'''||'''Nederlaands''' |- |Ik||ik |- |Jie, ie{{small()|je}}||jij |- |Hij/hie/hee||hij |- |Zee/zie||zij |- |''Kiek hierboven''||wij |- |''Kiek hierboven''||jullie |- |Zee/zie/zul{{small()|l}}ie, enz. (darde persoon meervoud)||zij |} ==== Tweede naamval (genitief) ==== {| width="40%" style="margin: 0em 0em;" |'''Putters'''||'''Nunspeets'''||'''Nederlaands''' |- |de miene||de mienten||de mijne |- |de joewe||t joende/de joenten||de jouwe |- |de ziene||de zienten||de zijne |- |de heure||de heure||de hare |- |de onze||de onze||de onze |- |dat van julie||dat van julen||dat van jullie |- |dat van hulie||dat van hulen||dat van hen |} ==== Darde naamval (datief) ==== {| width="40%" style="margin: 0em 0em;" |'''Veluws'''||'''Nederlaands''' |- |Mien||mij |- |{{small()|J}}oe||jou |- |Hum||hem |- |Heur||haar |- |Ons/oens*||ons |- |''Kiek hierboven''/{{small()|j}}oew||jullie |- |Hulen/hul(l)ie/heulie||hen |} <nowiki>*</nowiki>''Oens'' gebruken ze in t zujen van de Veluwe, bv. in [[Putten]] en [[Niekark]]. ==== Vierde naamval (akkusatief) ==== {| width="40%" style="margin: 0em 0em;" |'''Veluws'''||'''Nederlaands''' |- |Mien||mij |- |{{small()|J}}oe||jou |- |Hum||hem |- |Heur||haar |- |Ons/oens||ons |- |''Kiek hierboven''/{{small()|j}}oew||jullie |- |Hulen/hul(l)ie/heulie||hen |} === Regelmaotige warkwoorden === ==== Nunspeet ==== {| class="wikitable" width="50%" !Vervoeging !Tegenswoordige tied !Vlejen tied |- |Ik STAM ''(+ e)''||ik heur'''e'''||ik heur'''den''' |- |Jie STAM + en||jie heur'''en'''||jie heur'''den''' |- |Hij STAM ''(+ t)''||hij heur'''t'''||hij heur'''den''' |- |Wie STAM + en||wie heur'''en'''||wie heur'''den''' |- |Julen STAM + en||julen heur'''en'''||julen heur'''den''' |- |Zee STAM + en||zee heur'''en'''||zee heur'''den''' |} In de vlejen tied wörden de <d> wel eschreven met niet uutespreuken, dus: "jie heuren" (jij hoorde) ==== Putten ==== {| class="wikitable" width="50%" !Vervoeging !Tegeswoordige tied !Vlejen tied |- |Ik STAM||ik heur||ik heur'''de''' |- |Jie STAM + en||jie heur'''en'''||jie heur'''de''' |- |Hie STAM + t||hie heur'''t'''||ik heur'''de''' |- |Wulie STAM + en||wulie heur''en'''||wulie heur'''den''' |- |Julie STAM + en||julie heur'''en'''||julie heur'''den''' |- |Zulie STAM + en||zulie heur'''en'''||zulie heur'''den''' |} === Onregelmaotige warkwoorden === ==== Nunspeet ==== ===== Wörden (worden) ===== {| {{prettytable}} width="50%" |- style="background: #efefef;" ! width="15%" |Tegenswoordige tied ! width="15%" |Vlejen tied ! width="15%" |Voltooiden tied |- |Ik wörde |Ik wördden |Ik bin ewörden |- |Jie wörden |Jie wördden |Jie bin ewörden |- |Hij wördt |Hij wördden |Hij is ewörden |- |Wie wörden |Wie wördden |Wie bin ewörden |- |Julen wörden |Julen wördden |Julen bin ewörden |- |Zee wörden |Zee wördden |Zee bin ewörden |- |} De <rd> in ''wörden/wördden/ewörden'' wördt assimileerd tot n <n>, dat betekent dat t uutespreuken wördt as: ''(e)wönnen''. ===== Hebben ===== {| {{prettytable}} width="50%" |- style="background: #efefef;" ! width="15%" |Tegenswoordige tied ! width="15%" |Vlejen tied ! width="15%" |Voltooiden tied |- |Ik heb{{Small()|be}} |Ik had{{Small()|de}} |Ik heb ehad |- |Jie hebben |Jie hadden |Jie hebben ehad |- |Hij hef |Hij had |Hij hef ehad |- |Wie hebben |Wie hadden |Wie hebben ehad |- |Julen hebben |Julen hadden |Julen hebben ehad |- |Zee hebben |Zee hadden |Zee hebben ehad |- |} De &lt;dd> in ''hadden'' wördt assimileerd tot n &lt;n>, dat betekent dat t uutespreuken wördt as: ''hannen''. ===== Doon (doen) ===== {| {{prettytable}} width="50%" |- style="background: #efefef;" ! width="15%" |Tegenswoordige tied ! width="15%" |Vlejen tied ! width="15%" |Voltooiden tied |- |Ik do |Ik dung |Ik heb edaon |- |Jie doon |Jie dungen |Jie hebben edaon |- |Hij dut |Hij dung |Hij hef edaon |- |Wie doon |Wie dungen |Wie hebben edaon |- |Julen doon |Julen dungen |Julen hebben edaon |- |Zee doon |Zee dungen |Zee hebben edaon |- |} ===== Gaon (gaan) ===== {| {{prettytable}} width="50%" |- style="background: #efefef;" ! width="15%" |Tegenswoordige tied ! width="15%" |Vlejen tied ! width="15%" |Voltooiden tied |- |Ik gao |Ik gung |Ik bin egaon |- |Jie gaon |Jie gungen |Jie bin egaon |- |Hij geet |Hij gung |Hij is egaon |- |Wie gaon |Wie gungen |Wie bin egaon |- |Julen gaon |Julen gungen |Julen bin egaon |- |Zee gaon |Zee gungen |Zee bin egaon |- |} ===== Zien (zien) ===== {| {{prettytable}} width="50%" |- style="background: #efefef;" ! width="15%" |Tegenswoordige tied ! width="15%" |Vlejen tied ! width="15%" |Voltooiden tied |- |Ik zie |Ik zag |Ik heb ezien |- |Jie zien |Jie zaggen |Jie hebben ezien |- |Hij ziet |Hij zag |Hij hef ezien |- |Wie zien |Wie zaggen |Wie hebben ezien |- |Julen zien |Julen zaggen |Julen hebben ezien |- |Zee zien |Zee zaggen |Zee hebben ezien |- |} ===== Mutten (moeten) ===== {| {{prettytable}} width="50%" |- style="background: #efefef;" ! width="15%" |Tegenswoordige tied ! width="15%" |Vlejen tied ! width="15%" |Voltooiden tied |- |Ik mut |Ik mos |/ |- |Jie mutten |Jie mossen |/ |- |Hij mut |Hij mos |/ |- |Wie mutten |Wie mossen |/ |- |Julen mutten |Julen mossen |/ |- |Zee mutten |Zee mossen |/ |- |} ==== Putten ==== ===== Worren (worden) ===== {| {{prettytable}} width="50%" |- style="background: #efefef;" ! width="15%" |Tegenswoordige tied ! width="15%" |Vlejen tied ! width="15%" |Voltooien tied |- |Ik wor |Ik worde/wier |Ik bin eworren |- |Jie worren |Jie worden/wieren |Jie bin eworren |- |Hie wort* |Hie worde/wier |Hie is eworren |- |Wulie worren |Wulie worden/wieren |Wulie bin eworren |- |Julie worren |Julie worden/wieren |Julie bin eworren |- |Zulie worren |Zulie worden/wieren |Zulie bin eworren |- |} <nowiki>*</nowiki>Umdat de stam in t Putters gien d het, schrieven wulie ''hie wort''. ===== Hen (hebben) ===== {| {{prettytable}} width="50%" |- style="background: #efefef;" ! width="15%" |Tegeswoordige tied ! width="15%" |Vlejen tied ! width="15%" |Voltooide tied |- |Ik het |Ik had |Ik het ehad |- |Jie hen |Jie han |Jie hen ehad |- |Hie het |Hie had |Hie het ehad |- |Wulie hen |Wulie han |Wulie hen ehad |- |Julie hen |Julie han |Julie hen ehad |- |Zulie hen |Zulie han |Zulie hen ehad |- |} ===== Doen (doen) ===== {| {{prettytable}} width="50%" |- style="background: #efefef;" ! width="15%" |Tegeswoordige tied ! width="15%" |Vlejen tied ! width="15%" |Voltooide tied |- |Ik doe |Ik dee/deu/dui |Ik het edaon |- |Jie doen |Jie dejen/deuien/duien |Jie hen edaon |- |Hie doet |Hie dee/deu/dui |Hie het edaon |- |Wulie doen |Wulie dejen/deuien/duien |Wulie hen edaon |- |Julie doen |Julie dejen/deuien/duien |Julie hen edaon |- |Zulie doen |Zulie dejen/deuien/duien |Zulie hen edaon |- |} ===== Gaon (gaan) ===== {| {{prettytable}} width="50%" |- style="background: #efefef;" ! width="15%" |Tegeswoordige tied ! width="15%" |Vlejen tied ! width="15%" |Voltooide tied |- |Ik gao |Ik gung |Ik bin egaon |- |Jie gaon |Jie gungen |Jie bin egaon |- |Hie gaot |Hie gung |Hie is egaon |- |Wulie gaon |Wulie gungen |Wulie bin egaon |- |Julie gaon |Julie gungen |Julie bin egaon |- |Zulie gaon |Zulie gungen |Zulie bin egaon |- |} ===== Zien (zien) ===== {| {{prettytable}} width="50%" |- style="background: #efefef;" ! width="15%" |Tegeswoordige tied ! width="15%" |Vlejen tied ! width="15%" |Voltooide tied |- |Ik zie |Ik zag |Ik het ezien |- |Jie zien |Jie zaggen |Jie hen ezien |- |Hie ziet |Hie zag |Hie het ezien |- |Wulie zien |Wulie zaggen |Wulie hen ezien |- |Julie zien |Julie zaggen |Julie hen ezien |- |Zulie zien |Zulie zaggen |Zulie hen ezien |- |} ===== Moen (moeten) ===== {| {{prettytable}} width="50%" |- style="background: #efefef;" ! width="15%" |Tegeswoordige tied ! width="15%" |Vlejen tied ! width="15%" |Voltooide tied |- |Ik moet |Ik mos |/ |- |Jie moen |Jie mon |/ |- |Hie moet |Hie mos |/ |- |Wulie moen |Wulie mon |/ |- |Julie moen |Julie mon |/ |- |Zulie moen |Zulie mon |/ |- |} === Lidwoorden === In t Veluws gebruken we de zelfde lidwoorden as in t Nederlaands, in t plat wördt t meestentieds aofekort eschreven, umdat al die aofkappingstekens zo'n onrustig beeld geven wörden ze niet eschreven. De lidwoorden maggen oek voluut eschreven wörden (zo as in t Nederlaands), der bin dus twee meugelikhejen: *De, het, een; óf *De, t, n === Achtervoegsels === ==== -lik ==== t Achtervoegsel, dat in t Nederlaands eschreven wördt as -lijk, wördt in t Veluws eschreven as ''-lik'': {| class="wikitable" width="50%" !Veluws !Nederlaands |- |Eigenliks||eigenlijk |- |Kwaolik||kwalijk |- |Hartelik||hartelijk |} ==== -ig, -erig, -elig ==== {| class="wikitable" width="50%" !Veluws !Nederlaands |- |Stoffig||stoffig |- |Moekerig||vochtig |- |Griezelig||griezelig |} ==== -ing ==== In t Veluws wördt t achtervoegsel ''-ing'' t zelfde eschreven as in t Nederlaands. In sommige dialekten he'j oek nog t achtervoegsel ''-ige'': {| class="wikitable" width="50%" !Vertaling 1 !Vertaling 2 !Nederlaands |- |Woenige||woening||woning |- |Schuttige||schutting||schutting |- |Verenige||vereniging||vereniging |- |Funderige||fundering||fundering |- |Toepassige||toepassing||toepassing |- |Vergaorige||vergaodering||vergadering |- |Betrekkige||betrekking||betrekking |- |Verkerige||verkering||verkering |- |Funderige||fundering||fundering |- |Hellige||helling||helling |- |Huushouwige||huushouding||huishouding |- |Verteunige||verteuning||vertoning |} === Dagen === {| class="wikitable" width="50%" !Veluws !Nederlaands |- |Maondag||maandag |- |Diensdag||dinsdag |- |Woonsdag/woensdag||woensdag |- |Donderdag||donderdag |- |Vriedag||vrijdag |- |Zaoterdag||zaterdag |- |Zundag/zondag||zondag |} === Maonden === {| class="wikitable" width="50%" !Veluws !Nederlaands |- |Jannewaori||januari |- |Febrewaori||februari |- |Meert||maart |- |April||april |- |Mei||mei |- |Juni||juni |- |Juli||juli |- |Augustus||augustus |- |September||september |- |Oktober||oktober |- |November||november |- |Desember||december |} === Kleuren === {| class="wikitable" width="50%" !Veluws !Nederlaands |- |Rood||rood |- |Geel||geel |- |Blauw||blauw |- |Greun/gruun*||groen |- |Oranje||oranje |- |Paors||paars |- |Raoze||roze |- |Gries||grijs |- |Zwart||zwart |- |Wit||wit |} <nowiki>*</nowiki>In t West-Veluws zegen ze overal ''greun'', behalve in de umgeving van Hoenderloo waor ze ''gruun'' zegen. In t Oost-Veluws zegen ze veural ''gruun'', mer in de gemeente [[Elburg]] wördt der ''greun'' ezeegd, en in de gemeente [[Voorst (gemeente)|Voorst]] koemen ''gruun'' en ''greun'' allebeie veur. === Getallen === De meeste West-Veluwse dialekten hebben [[e-apokope]], dit is n deftig woord veur de -e achter n woord niet zegen. In de Oost-Veluwse dialekten en t [[Nunspeets]] he'j nog altied de e achter n woord (zo as in ''veertien'''e'''''). In de meeste West-Veluwse dialekten zegen ze dan ''veertien''. {| class="wikitable" width="50%" !Veluws !Nederlaands |- |Nul||nul |- |Een, ene||een |- |Twee, tweje||twee |- |Dree/drie, dreje/drieje||drie |- |Vier, viere||vier |- |Vuuf/vuve, vief/vieve*||vijf |- |Zes, zesse||zes |- |Zeuven, zeuvende||zeven |- |Acht{{Info|In sommige dialekten wördt de /t/ niet uutespreuken, wel in 'achte'}}, achte||acht |- |Negen, negende||negen |- |Tien, tiene||tien |- |Elf, elve||elf |- |Twaolf, twaolve||twaalf |- |Dartien{{small()|e}}, daartien{{small()|e}}, dertien{{small()|e}}||dertien |- |Veertien{{small()|e}}||veertien |- |Vuuftien{{small()|e}}/vieftien{{Small()|e}}||vijftien |- |Zestien{{small()|e}}||zestien |- |Zeuventien{{small()|e}}||zeventien |- |Achttien{{small()|e}}, achtien{{small()|e}}||achttien |- |Negentien{{small()|e}}||negentien |- |Twintig, twientig||twintig |- |Dartig, daartig, dertig||dertig |- |Veertig||veertig |- |Vuuftig/vieftig*||vijftig |- |Zestig||zestig |- |Zeuventig||zeventig |- |Tachentig, tachtig||tachtig |- |Negentig||negentig |- |Honderd, hoenderd{{Info|Veural in Putten, Niekark en Barreveld. Oek in samenstellingen}}||honderd |- |Tweehonderd||tweehonderd |- |Dree-/driehonderd||driehonderd |- |Vierhonderd||vierhonderd |- |Vuufhonderd||vijfhonderd |- |Zeshonderd||zeshonderd |- |Zeuvenhonderd||zevenhonderd |- |Achthonderd||achthonderd |- |Negenhonderd||negenhonderd |- |Duzend, doezend||duizend |} <nowiki>*</nowiki>In t West-Veluws zegen ze overal ''vuuf/vuuftien/vuuftig'', behalve in de umgeving van Hoenderloo waor ze de variaant ''vief/vieftien/vieftig'' hebben. In t Oost-Veluws heur je overal de ''ie''-uutspraak, behalve in de gemeente [[Elburg]] waor je de ''uu''-uutspraak heuren. === Familie === {| width="60%" style="margin: 0em 0em;" |'''Veluws'''||'''Nederlaands''' |- |In de parmentaosie||In de familie |- |Vao{{small()|r}}, va, vader, vaoder||vader |- |Moor, moe{{small()|r}}, monne/moene||moeder |- |Jong{{small()|e}}||zoon |- |Deern{{small()|e}}/deren||dochter |- |Breur/bruur||broer |- |Zuster, zus||zus |- |Meuie/meu{{small()|e}}/tante*||tante |- |Noom, oom||oom |- |Neve, neef||neef |- |Nichte, nicht||nicht |- |Groepvaor, grootvaor, opa||opa |- |Groepmoor, grootmoer, o{{small()|e}}poe, oma||oma |} <nowiki>*</nowiki>''Meu''/''meuie'' en ''noom'' kömp altied achter de naam dus ''Gaart-(n)oom'' en ''Jaukjen-meu(ie)''. == West-Veluwse dialekvergelieking == Gao mit de muuspijl over de steerntjes hinne um de infermasie dee derbie heurt te bekieken. {| {{prettytable}} width="60%" |- ! Putters ! Nunspeets ! Epers ! Standardnederlaands |- |bietje{{small()|n}} |bietjen |bettien |beetje |- |beteund |beteund | |schaars, beperkt |- |bonk{{Info|Da's n bonk um}} |bonke{{Info|Je kunnen m'n n bonke wies maken}} | |groot stuk |- |[[breekbonen]] |breekbonen |sperziebonen, slaobonen |sperziebonen |- |bul |[[bolle]] |bolle |stier |- |deern, deretje{{small()|n}} |deerne, deerntjen |deernchen, deerntien, meisien, [[Une]]: deertien |meisje |- |duuf |[[duve (voegel)|duve]], doeve |doeve, [[Une]]: duve |duif |- |edreugen{{Info|In de gemeente Barreveld heur je: edroegen}} |edreugen{{Info|Edraagd kömp oek veur - de /d/ wördt niet uutespreuken}} |edraagd |gedragen |- |eekmulder, torrewever, gouwe tor |eekmulder, [[Elspeet]]: romeslaper |meimulder, [[Une]]/[[Emst]]: meikever |meikever |- |[[Erebeie (geslaacht)|eerdbees]] |eerdbeze, eerdbieze, aardbeie, [[Elspeet]]: eerdbere, aardbei |eerdbeze, [[Une]]: eerdbaeze, aardbeie |aardbei |- |eerpel{{Info|Uutspraak: erepel}} |[[eerpel]]{{Info|Uutspraak: epel}} |aerpel, eerpel, patätter, [[Emst]]: eerdappel |aardappel |- |frommes, vrouw, wief, mins |frommes, vrouw, wief, meens |vrouwe, [[Emst]]: vrouwmense, wief, mense |vrouw |- |frullie |vrouwluui, vrouwlu |vrouwlu |vrouwen |- |glaozekleed |[[glaozekleed]], gordien (uutspraak: gedien), glaozekleed, vitrazie, |(wit) gordien (uutspraak: gedien), gläzekleed, tulegordien (verouwerd) |vitrage |- |gordien (uutspraak: gedien), glaozekleed |[[gedien|gordien]] (uutspraak: gedien), glaozekleed, kleed |gordien (uutspraak: gedien), gläzekleed |gordijn |- |hen |hebben |hebben |hebben |- |de hof, de tuun |de [[tune]], de hof, de tuin |de tuun/tuin, de hof |de tuin |- |iezig, akelik{{Info|Iezig/akelik mooi}} |iezelig, iezig |ärg |heel, erg |- |keis, kees |[[keze]] |keze |kaas |- |[[kiend]]er{{small()|s}} |kienders |kiender |kinderen |- |kies |kieze, taand |koeze |kies |- |kous |[[hoze]], kouse |hoze |kous |- |krang |krang{{Small()|e}} |krang{{Small()|e}} |binnenstebuiten |- |kuum |kuum, teumig |kuum |bedeesd, rustig |- |leed, kwaod, hellig |leed, kwaod, hellig |hellig |kwaad, boos |- |leer |[[ledder]], [[Elspeet]]: lere |ledder |ladder |- |lontje{{Small()|n}} |lontjen |löntie{{small()|n}} |lontje |- |los |los |lös |open, los |- |luui, lu |luui, lu |lu, [[Une]]/[[Emst]]: leu |lui |- |mins |[[mense|meens]] |mense |mens |- |mirreg |mirreg | |middag |- |moekerig weer |moekerig weer |moekerig weer |broeierig weer |- |op huus opan |op huus an |op huus an |naar huis toe |- |overstuur |overstuur | |bedorven (eten) |- |[[platte peters]] |platte peters |grote bonen, [[Une]]: grote bonen, lange tenen |tuinbonen |- |schaal, sjaal{{Info|n Schaal um de nek}} |sjaal | |sjaal, das |- |schand{{Info|In Steenenkamer en umstreken 'sjaand' of 'sjand'}} |schaande | |schande |- |schaol{{Info|In Steenenkamer en umstreken 'sjaol'}} |schaole | |schaal |- |school{{Info|In Steenenkamer en umstreken 'sjool'}} |[[schoele]] |schoele |school |- |sneeg{{Info|Sneeg wief: mooie vrouw}} |snejig | |flink, vlot, gewiekst |- |strabant |strabant | |pittig, vrijpostig |- |[[sokkeloa|sukelao]] |sukelao |sukela |chocola |- |[[doempien|tunekrupertjen]], klein jantjen |tunekrupertjen, [[Elspeet]]: wienterkoning |winterkeuninkien |winterkoning |- |[[uui]], u |uie, look (iets ouwerwets) |ui, look, [[Une]]: ui, look, siepel |ui |- |vao(de)r en moe(de)r{{Info|Kindertaal: poeta en taat}} |[[vaor]]/va en [[moor (meens)|moor]]/moene/monne |va en moe |vader en moeder |- |vulling |[[vul]]len |vul |veulen |- |week |weke |waeke |week |- |zog |motte |motte |zeug |- |zeuning |zeunige |zomp |voederbak voor varkens |} === Overige woorden === {| {{prettytable}} width="60%" |- ! Aandere dialekten ! Lokasie ! Standardnederlaands |- |oot(jen) |[[Bunsjote|Bunschoten]], [[Niekark]], vrogger oek [[Putten]] |oma |- |luldraod, luliezer, praotiezer, praothoorne |[[Epe]], [[Vaossen]] of [[Garder]] |telefoon |- |kiekkast{{small()|e}} |hele [[Veluwe]] |televisie |} == Geografie == === Veluwse plaotsen en buurtschappen === Hieronder vie'j n overzichte van alle plaotsnamen in t Veluws. Plaotsnamen die niet vermeld staon bin hoogstwarschienlik gelieke an de Nederlaandse namen. A'j der ene niet bie zien staon, zet 'm der gerust bie. {| class="wikitable" width="50%" |- style="background: #efefef;" ! width="25%" |Veluws ! width="25%" |Nederlaands |- |[[Aefde]] |Eefde |- |[[Apeldoorne (stad)|Apeldoorne]] |Apeldoorn |- |[[Armelo]] (vrogger: ''Armel'') |Ermelo |- |[[Attem]]{{Info|In Hattem zelf, de rest zeegt 'Hattem'}} |Hattem |- |[[Beekbargen]], '''Bekbargen''' |Beekbergen |- |[[Biesteren]] |Bijsteren (Putten} |- |[[Bunsjoten]] |Bunschoten |- |[[Doezebarg]] |Doesburg |- |[[Doorspiek]] |Doornspijk |- |[[Emst]] |Emst |- |[[Garder]] |Garderen (Barneveld) |- |[[Garven]] |Gerven (Putten) |- |[[De Gliend]] |De Glind (Barneveld) |- |[[Gossel|Gorssel]] |Gorssel |- |[[Halvinkhuzen]] |Halvinkhuizen (Putten) |- |[[Harderwiek]] |Harderwijk |- |[[Helderbuurt]] |Hell (Putten) |- |[[Hunen]] |Huinen (Putten) |- |[[Kootwiek]] |Kootwijk |- |[[Kootjebroek]] |Kootwijkerbroek |- |[[Kootwiekerzaand]] |Kootwijkerzand |- |[[Krachtighuzen]] |Krachtighuizen (Putten) |- |[[Niekark]] |Nijkerk |- |[[Spaokenburg]], '''Spiekendarp''' |Spakenburg |- |[[Twelle]] |Twello |- |[[Une]] |Oene |- |[[Vaossen]] |Vaassen |- |[[Veenhuzerveld]] |Veenhuizerveld (Putten) |- |[[Voorthuzen]] |Voorthuizen |- |[[Waopenvelde]] |Wapenveld |- |[[Wekerum]] |Wekerom |- |} === Net buten t Veluwse taalgebied === Disse plaotsnamen bin zo as ze in [[Barreveld (daarp)|Barneveld]]/[[Sjaarpezeil|Scharpezeel]] uutespreuken wörden. Waort je: t dialekt van Scharpezeel völt net buten t Nedersaksies, mer bie aandere indelingen der weer net binnen.<ref>https://web.archive.org/web/20110724164639/http://dialect.ruhosting.nl/wgd/inleiding_rivierengebied.htm</ref> {| {{prettytable}} width="50%" |- style="background: #efefef;" ! width="25%" |Veluws ! width="25%" |Nederlaands |- |[[Arnem|Aorem]] |Arnhem |- |[[Ee (stad)|Ee]] |Ede |- |[[Ereveen]] |Ederveen |- |[[Meersbaargen]] |Maarsbergen |- |[[Renswou]] |Renswoude |- |[[Sjaarpezeil]], '''Sjaarpezeel'''{{Info|Tegenswoordig ok wel mit n sch-uutspraak}} |Scherpenzeel |- |[[t Veen]] |Veenendaal |- |[[Wombaarg]] |Woudenberg |- |} == Uutdrokkingen / uutdrukkingen == === Elburgs === {| {{prettytable}} width="80%" |- style="background: #efefef;" ! width="25%" |Elburgs ! width="25%" |Nederlaands |- |'''Zo lek as n teemse.''' |Zo lek als een zeef. |- |'''Zo hellig as n spinne.''' |Spinnijdig. |- |'''Hij hef de oren kort an de kop.''' |Hij is heetgebakerd. |- |'''Gao'j mee in veurdan?''' |Ga je mee naar huis? |- |'''Wat bi'j gatgaonde.''' |Wat ben je ongedurig. |- |'''De gang derin hebben.''' |Opschieten. |- |'''Zee is n grote griepe.''' |Ze is een rare meid. |- |'''Een bliend peerd löp daor gien schao.''' |Opschieten. |- |'''Hij hef ze an 't bladharken.''' |Hij is niet goed bij z'n hoofd. |- |'''De gang derin hebben.''' |Opschieten. |- |'''Hij is n lillike smeerdeken.''' |Hij is een gemene vent. |- |'''Hij is n wiendbule.''' |Hij is een opschepper. |- |'''Hij gaapt as n sprao.''' |Hij is slaperig. |- |'''In de parmentaosie.''' |In de familie. |} === Niekarks === {| {{prettytable}} width="80%" |- style="background: #efefef;" ! width="25%" |Niekarks ! width="25%" |Nederlaands |- |''''t Bin gebeurlike dingen.''' |Het zijn dingen die kunnen gebeuren. |- |'''t Is krek van pas / t is krek van zoute.''' |Precies van pas. |- |'''t Is schraoi jammer.''' |Niet vet. |- |'''t Is veur t anproberen.''' |Het is het proberen waard. |- |'''t Luustert nauw.''' |Het komt er precies op aan. |- |'''Daor doe'k op an.''' |Daar reken ik op. |- |'''Dat trekt an.''' |Dat helpt. |- |'''Der bin n hoop eerlike minse in n leeg huus.''' |Eerlijke mensen bestaan niet. |- |'''Die het t buskruut ook niet uutevunden.''' |Die is ook niet slim. |- |'''Een reupel opschikken/opsjikken; n reupel umgaon.''' |Een plaats opzij gaan. |- |'''He-j tieng ehad?''' |Heb je bericht gehad? |- |'''Hie zocht naor z'n peerd, en hie zat derop.''' |Met je neus kijken. |- |'''Hou je maor kuum.''' |Hou je maar rustig. |- |'''Iets anrekommanderen.''' |Iets aanbevelen. |- |'''Ik kom tussen tweelichten/tweeduuster.''' |Ik kom als het schemert. |- |'''Ik gao rikken.''' |Ik ga naar bed. |- |'''Je moen de boel niet zo vertestewieren/verrinneweren.''' |Je moet de boel niet zo vernielen. |- |'''Nao n missen komt n gewissen.''' |Na een miskraam spoedig in verwachting raken. |- |'''Pak t maor in je knuusten.''' |Pak 't maar in je handen. |- |'''We hen de gang.''' |Het begin is er. |- |'''Zit niet te ribbezakken.''' |Zit niet te zeuren. |- |'''Zoender bluf is t leve muf.''' |Je moet risico's durven nemen in 't leven. |} === Nunspeets === {| {{prettytable}} width="80%" |- style="background: #efefef;" ! width="25%" |Nunspeets ! width="25%" |Nederlaands |- |'''Kom mer bie Bart in de rie.''' |Kom er maar bij(zitten). |- |'''Van de [[grepe|gavel]] in de grepe vallen.''' |Van de regen in de drup. |- |'''Hij hef niet veule bie te zetten.''' |Hij is niet tot veel in staat |- |'''Dat avveseert niet.''' |Het schiet niet op. |- |'''n Dreuge [[meert]] en n natte [[april]], da's krek wat de boer grege wil.''' |Een droge maart en een natte april, is wat de boer graag wil. |- |'''Onder t geheur zitten.''' |In de kerk zitten luisteren naar een preek. |- |'''t Beslög hum gien stee.''' |Hij trekt zich er niks van aan/hij heeft geen interesse. |- |'''Hij mut dat laand laoten liggen.''' |De pacht van dat land is hem opgezegd. |- |'''Hij hef edaon ekregen.''' |Hij is ontslagen. |- |'''Hij geet mit de pak.''' |Hij vent met textiel. |- |'''Mit de minste meuite behulpen ween.''' |Gemakzuchtig. |- |'''Hij geef minnig/weinig anhoud.''' |Je kunt moeilijk contact met hem krijgen. |- |'''Hij hef n hond zien gijzelen.''' |Hij durft niet te verschijnen. |- |'''Hij döt je bie de bok.''' |Hij beduvelt je. |- |'''Ik heb der gien fidusie in.''' |Ik heb er geen vertrouwen in. |- |'''n Bliend peerd kan daor gien schao doon.''' |Het is daar een kale boel. |- |'''Glupend.''' |Potverdrie/dat is erg! |- |'''Blenders/keizers.''' |Deksels. |- |'''Ja, wisse.''' |Ja, zeker. |- |'''Zeutjes mer an.''' |Doe maar kalmpjes aan. |- |'''Do mer mit geduld hinne.''' |Doe maar kalmpjes aan. |- |'''De wereld is niet raozende emaakt.''' |Doe maar kalm aan. |- |'''Hij hef de gank derin.''' |Hij schiet flink op. |- |'''t Dak is van t huus.''' |De ouders zijn niet thuis. |- |'''Zo lek as n teemse.''' |Zo lek als een zeef. |- |'''Hij is gatgaonde.''' |Hij is ongedurig. |- |'''Verduld.''' |Warempel. |- |'''Achteruutboeren.''' |Zakelijk verlies lijden/interen. |- |'''t Speult m'n deur de bek.''' |'t Schiet me direct te binnen. |- |'''Dat mu'j m'n niet weer lappen.''' |Dat moet je niet meer doen. |- |'''Dat mu'j m'n es anpassen.''' |Dat moet je niet proberen. |- |'''Dat zeut mooi an.''' |Dat loopt lekker op. |- |'''De boel onder t gat verkopen.''' |De boel verkopen wegens schuld. |- |'''De benen der weer onder kriegen.''' |Weer beter worden. |- |'''De botten deronder zetten.''' |Flink aanpakken. |- |'''Zo zat as espegen spek.''' |Er genoeg van hebben. |- |'''Zo dreuge as [[Sunterkloas|Sunterklaos]] z'n konte.''' |Erg droog. |- |'''Zo slicht as katoen van n sent t elle.''' |Erg gemeen. |- |'''Je kunnen gien kaante mit hum op.''' |Je kunt niks met 'm beginnen. |- |'''Allebarstends!''' |Nee toch! (verwondering) |- |'''In de buul blaozen.''' |Flink geld uitgeven. |- |'''Niks weerd, n hond veur de [[koare|kruuiwagen]], t trekt altied scheef.''' |Waardeloos, als een prutser het werk doet. |- |'''Op de lankveter houwen.''' |Aan 't lijntje houden |- |'''Die probeert je onder de tonge te veulen.''' |Die probeert je een geheim te ontfutselen. |- |'''Ziekte kump te peerd en geet te voot.''' |Ziekte komt vlug maar verdwijnt langzaam. |- |'''t Huus bie de schure laoten.''' |Gewoon doen. |- |'''Die staon zundag veur de stoel.''' |Die trouwen zondag in de kerk. |- |'''Die hebben wat in de pak.''' |Die hebben een baby. |- |'''In de kladden griepen.''' |In de lurven pakken. |- |'''Warkstellige maken.''' |Ergens aan beginnen/aan de slag gaan. |- |'''Die trekt t buis uut veur z'n huushouwige.''' |Die werkt hard voor zijn gezin. |- |'''Wie gaon naor berre, t volk wil naor huus.''' |Werd gezegd als het bezoek erg lang bleef zitten. |- |'''Hij hef altied t pad tussen de benen.''' |Hij is veel van huis. |- |'''Ik gao onder de mannefakturen.''' |Ik ga naar bed. |- |'''Op n fotse zitten.''' |In elkaar gefrommeld. |- |'''Hij hef der niks mee an de pette.''' |Hij moet er niks van hebben. |- |'''Dee leut hum veur n halve stuver n bonestok op de kop anpunten.''' |Die is erg zuinig. |- |'''Kniepend zunig/sentedrieter.''' |Heel erg zuinig (iemand). |- |'''Dat steet hum goed krange an.''' |Dat bevalt 'm slecht. |- |'''Ik gao achter de kazematten.''' |Ik ga naar bed. |- |'''Achter de [[greuntjes]] gaon.''' |Naar bed gaan. |- |'''Hij hef de oren kort an de kop.''' |Hij is heetgebakerd. |- |'''Hij steet boven eerde.''' |Opgebaard staan. |- |'''Hij hef der paor an t bladharken.''' |Hij is niet meer goed bij z'n verstand. |- |'''M'n iest dervan.''' |Ik griezel ervan. |- |'''t Groot neudig hebben.''' |Erg arm zijn. |- |'''t Zal der niet lieke liggen.''' |Er zwaait wat. |- |'''Ze hef de karre ewipt.''' |Ze had een miskraam. |- |'''Nao n missen kömp n wissen.''' |Na een miskraam komt er wel een voldragen kind ter wereld. |- |'''Die ku'j mit de botten twaolf uur lujen.''' |Die is heel erg mager. |- |'''Beter uut de warme as uut n kouwe haand''' |Beter iets weggeven tijdens het leven dan na je dood laten erven. |- |'''Hij kan t niet wachten.''' |Hij heeft er geen tijd voor. |- |'''t Kiend ligt veur t tielgat te luusteren.''' |De baby wordt spoedig geboren. |- |'''Hij geet over zee naor [[Epe]].''' |Hij doet nodeloos ingewikkeld. |- |'''Hij stinkt as n baandhond.''' |Hij ruikt een uur in de wind. |- |'''Effen n bekvol praoten.''' |Even een praatje maken. |- |'''Op huus angaon''' of '''de klompen naor huus brengen'''. |Naar huis gaan |- |'''Op de tappe zitten.''' |Iemand onder druk zetten. |- |'''t Is gien gat in de kop.''' |Er is geen man overboord. |- |'''A'j die tegenkoemen, gao'j achter de bomen langes.''' |Daar heb je respect voor. |- |'''Niet alles gelieke onder haanden haolen.''' |Niet overal tegelijk mee beginnen. |- |'''Daor wi'k aof ween.''' |Dat weet ik niet zeker. |- |'''Die he'k goed over de neuze espegen.''' |Die heb ik een flinke uitbrander gegeven. |- |'''Dat mut sivieletjes gebeuren.''' |Dat moet nauwkeurig gedaan worden. |- |'''n Kop as n tuurhamer.''' |Een stevig vierkant hoofd. |- |'''Daor ku'j spul mee kriegen.''' |Daar kun je moeilijkheden door krijgen. |- |'''Net pas, ko dood, heui op.''' |'t Komt precies op tijd. |- |'''Der zit gien dracht in.''' |Kledingstuk van slechte kwaliteit. |- |'''Hij geef net zoveule um vuufentwintig gulden/euro as n boer um n nap vol karnemelk.''' |Hij kijkt niet op geld. |- |'''Der is wat ganges.''' |Er is wat aan de hand/gaande. |- |'''Mit mekaar in t wiere hebben.''' |Ruzie hebben. |- |'''De locht is aofeschraod.''' |De buien zijn weggetrokken. |- |'''n Kop as n bolle.''' |Een rood hoofd. |- |'''Zo schrao as n talbout.''' |Erg mager. |- |'''Langes de bek wissen.''' |De mond afvegen. |- |'''Ze bin aofetrouwd/ze bin uut mekaar.''' |Kom er maar bij (zitten). |- |'''t Op iemand vortkriegen.''' |De pik op iemand hebben. |- |'''n Arnemse reize.''' |Naar de gevangenis. |- |'''Je kunnen m'n de bok fotsen.''' |Je kunt me meer vertellen. |- |'''Hij hef n vel veur de kop as n bolle.''' |Hij is voor geen reden vatbaar. |- |'''n Lopende hond vient licht meer as n liggende.''' |Als je ergens op uitgaat, levert het vrijwel altijd wat op. |- |'''Kommandeer je hond en blaf zelf / Je mutten zien da'j generaal wörden dan ku'j n heel leger kommanderen.''' |Bemoei je er niet mee. |- |'''Op (hozele) vitlokken.''' |Op blote voeten/kousenvoeten. |- |'''De nacht is veur t ongedierte''' |'s Nachts hoor je te slapen |- |'''Der is der n paore an t blad harken''' |Hij heeft ze niet helemaal op een rijtje |- |'''Mit de waslappe um de prulle stoten''' |Met een washandje je mond afvegen |- |'''Bie die is t der net langes escheuten''' |Iemand met een lichte beperking |- |'''Hij kan mit de knienden deur de traolies vreten''' |Iemand met een mager gezicht |- |'''Ik laote mien de kachel niet anmaken''' |Ik laat me niet gek maken |- |'''Mit de kiepen op t rikke gaon''' |Met de kippen op stok gaan |- |'''Die is op stro eleegd''' |Die is overleden |- |'''Ik had wel veur t raam kunnen staon''' |Ik had wel dood kunnen zijn |- |'''Iederene n pinne in de konte slaon''' |Van iedereen kwaad spreken |- |'''Daor geet iederene over de klinke''' |Daar wordt over iedereen geroddeld |- |'''An de leste memme liggen''' |Aan het korste eind trekken |- |'''n Haand in t rad slaon''' |Een handje helpen |- |'''Wiend in de hakken kriegen''' |Buitensporig doen als het je goed gaat |- |'''Daor he'k gien betrekkige op''' |Dat zegt me niks |- |'''Schone an de latte ween''' |Doodop zijn |- |'''A'j niet zunig bin, bi'j der zo teinen''' |Als je niet zuinig bent, dan ben je er zo doorheen |- |'''Goed te passe ween''' |Het goed maken |- |'''Zo fien as gemaolen poppestront''' |Roomser dan de paus |- |'''Hoe is dat peerd van stal ekeumen''' |Hoe is dat mogelijk |- |'''Der völt niet mee te egen of te ploegen''' |Er is niets mee te beginnen |- |'''Kieken o'j waoter zien braanden''' |Je onnozel houden |- |'''Zo vlogge as modder{{Info|Of: dikke stront}} tegen n barg op''' |Traag |- |'''Heuren zegen, lög licht''' |Van 'men zegt' klopt doorgaans niet veel |} === Oldebroeks === {| {{prettytable}} width="80%" |- style="background: #efefef;" ! width="25%" |Oldebroeks ! width="25%" |Nederlaands |- |'''t Is meer wiend as negozie.''' |Het lijkt meer dan het is. |- |'''A'j oen eigen kop niet volgt, ku'j ok wel n koolrape opzetten.''' |Je moet vasthoudend zijn om wat te breiken. |- |'''Al wat niet esteulen of egeten is kömp wel weer.''' |Raak niet te snel in paniek. |- |'''n Wieze henne legt oek wel es n ei in t ruut.''' |Iedereen maakt wel eens fouten. |- |'''Ie mutten niet meer op t schaap verstrieken as de wolle weerd is.''' |De kosten moeten niet boven het gewin gaan. |- |'''As botter duur is smaakt smolt best lekker.''' |Je moet soms genoegen nemen met iets minder. |- |'''Hij hef n mooi kouwchien mar nog gien veugeltien/vrouwchien.''' |Hij heeft wel een huis maar nog geen partner. |- |'''Die mut zien klompen oek schief ofdragen.''' |Die is arm. |- |'''Die is joe uut de konte eknipt.''' |Die lijkt sprekend op jou. |- |'''Hij pröt as n worst zonder vel.''' |Hij kraamt onzin uit. |- |'''Ie mutten gien spek zeuken in n hondehokke.''' |Dat is zinloos. |- |'''t Gres bie de buurman is altied greuner.''' |Bij een ander lijkt het altijd beter te zijn. |- |'''Een aonder zien pot is altied vet.''' |Bij een ander lijkt het altijd beter te zijn. |- |'''Die botter op de kop hef mut niet in de zunne gaon (staon).''' |Als je zelf niet zuiver bent moet je je mond houden. |- |'''Een schurftig peerd is bange veur de roskamme.''' |Hij heeft een slecht geweten. Iemand met een slecht geweten doet het pijn als iemand zijn vinger legt op de zere plek. |- |'''A'j an t bouwen bint mu'j niet achterumme kieken.''' |Je moet niet te veel naar het verleden kijken, dan maak je fouten. |- |'''Die schöt nog al es mit spek.''' |Die overdrijft nog al eens. |- |'''Een meulesteen an de hals kriegen.''' |Een (te) zware verantwoordelijkheid krijgen. |} === Putters === {| {{prettytable}} width="80%" |- style="background: #efefef;" ! width="25%" |Putters ! width="25%" |Nederlans |- |'''Dat mes is zo stomp daor ku'j op gaon zitten en naor [[Keulen]] riejen.''' |Dat mes is heel erg bot. |- |'''Van achteren ku'j n koe in z'n koent kieken.''' |Achteraf is het makkelijk praten. |- |'''De hoend en de baos jagen de haos. De vrouw en de [[kat|puus]] heuren in huus.''' |De plaats van de man en de vrouw. |- |'''De [[brood]]krummels gaon steken.''' |'t Hoog in de bol krijgen. |- |'''Oender de gebojen staon.''' |In ondertrouw zijn. |- |'''Noen staon wulie in t veurste gelid.''' |Als de beide ouders overleden zijn. |- |'''Wat n donkere lucht, t liekt wel kattespie.''' |Er is zwaar weer op komst. |- |'''Kwam an, ik slof heen.''' |Nou ga ik maar weer eens. |- |'''[[Eerpel]]s mit blote pootjes.''' |Gebakken aardappels zonder iets erbij. |- |'''Koffie van t darde geluui.''' |Oude, slappe koffie. |- |'''n [[doempien|Tunekrupertjen]] is net zo druk mit zien nest as n [[stöarke|ooievaor]].''' |Het geeft niks hoe groot je huis is, je bent even druk. |- |'''Van de gavel in de greep lopen.''' |Van de wal in de sloot raken. |- |'''In [[Hunen]] melken ze de runen han ze koen, zouwen ze t niet doen.''' |Plagerige uitspraak over de inwoners uit Huinen. |- |'''Niks weerd [[kniende (dier)|knienen]] in de [[wienter]]; allemaol waoterpenzen.''' |Als je eigenlijk vooraf al weet dat iets mislukken zal. |- |'''Donkere maargens en zwaore knapzakken lichten mit de dag op.''' |Het wordt geleidelijk beter. |- |'''Daor ku-j gien armeu veur liejen.''' |Dat is goedkoop/een kleine moeite. |- |'''Je kunnen niet an t [[sokkeloa|sukelao]] koken blieven.''' |Het kan niet alle dagen feest zijn. |- |'''Van n heel brood an n half helpen, en van n half an n eindjen.''' |Alles opeten. |- |'''In geval van nood schel je de eerpels mit de hiep.''' |Je niet uit het veld laten slaan, een oplossing bedenken. |- |'''De sjembon is weer geldig.''' |Ongesteld zijn. |- |'''Je moen je stikken der mar naor steken.''' |Je moet er maar rekening mee houden. |- |'''Ik ken der start noch steul van.''' |Ik ken er niets van. |- |'''Boesterig weer.''' |Stormachtig weer. |- |'''Moekerig/breuierig weer.''' |Broeierig weer. |- |'''Op huus op angaon''' of '''op huus angaon'''. |Naar huis gaan. |- |'''Bie zukke zetten.''' |Af en toe. |} == Zie oek == {| class="wikitable" ! [[West-Veluws]] ! [[Oost-Veluws]] |- |[[Amersfoorts]]† |[[Attems]] |- |[[Armeloos]] |[[Elburgs]] |- |[[Barrevelds]] | |- |[[Bunsjoots]] | |- |[[Niekarks]] | |- |[[Nunspeets]] | |- |[[Putters]] | |- |[[Schaarpezeels]] | |} == Referensies == <references /> {{Nedersaksische spraokgidsen}} {{Bron|*Elburgs; boek: '''Woordenboek Elburgs Dialect - en enige wetenswaardigheden omtrent Elburg''' (Oldheidkundige Verenige 'Arent thoe Boecop') *Niekarks; boek: '''<nowiki>'</nowiki>t Niekarks: umgangstaol, uutdrukkinge en gezegdes''' (Stichting Oud-Niekark) *Nunspeets; boek: '''Bie Bart in de rie''' (Heemkundige Verenige Nuwenspete) *Oldebroeks; boek: '''Zo zegge wie dat... in de gemeente Oldebroek''' (Oldheidkundige Verenige "De Broeklanden") *Putters; boek: '''Putters Praoten - dialect en folklore in Putten''' (Puttens Historisch Genootschap)}} [[Kategorie:West-Veluws artikel]] [[Kategorie:Veluws|*]] [[Kategorie:Taalwiezers]] buvhu2m8a7mjfwl79xsahvadndiy8dc ISO 3166-1 0 6734 333039 331815 2026-07-21T17:45:50Z CommonsDelinker 166 [[c:File:Flag_of_Cape_Verde.svg|Flag_of_Cape_Verde.svg]] is vervungen deur [[c:File:Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg|Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg]]. Uut-evoerd deur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]], mit as reden: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c 333039 wikitext text/x-wiki De '''ISO 3166-1'''-norm is et eerste diel van [[ISO 3166]] en leit alle [[lanen van de wereld]] vaaste mit unieke driecieferige laandkodes, drieletterige laandkodes en twieletterige laandkodes. De dadde kelom (twie (kleine) letters) wodt ok bruukt as [[top-level-domein|internettop-level-domein]] —&nbsp;mit uutzundering van de kode van et [[Verienigd Keuninkriek]], waor as top-level '''UK''' bruukt wodt, en de [[Verienigde Staoten van Amerika|Verienigde Staoten van Amerike]], waor veurnaemelik .COM, .NET, .ORG, .GOV, .INT en .MIL bruukt wodden. == ISO-laandkodes == {| class="wikitable" ! Nommer || colspan="2" | Kodes || Laand |- |004 ||AFG ||AF ||[[Ofbeelding:Flag of Afghanistan.svg|20px|Vlagge van Afghanistan]]&nbsp;[[Afghanistan]] |- |248 ||ALA ||AX ||[[Ofbeelding:Flag_of_Åland.svg|20px|Vlagge van Åland]]&nbsp;[[Ålandseilanen]] |- |008 ||ALB ||AL ||[[Ofbeelding:Flag of Albania.svg|20px|Vlagge van Albanië]]&nbsp;[[Albanië]] |- |012 ||DZA ||DZ ||[[Ofbeelding:Flag of Algeria.svg|20px|Vlagge van Algerije]]&nbsp;[[Algerije]] |- |016 ||ASM ||AS ||[[Ofbeelding:Flag of American Samoa.svg|20px|Vlagge van Amerikaans-Samoa]]&nbsp;[[Amerikaans Samoa]] |- |850 ||VIR ||VI ||[[Ofbeelding:Flag of the United States Virgin Islands.svg|20px|Vlagge van Amerikaanse Maagdeneilanen]]&nbsp;[[Amerikaanse Maagdeneilanen]] |- |020 ||AND ||AD ||[[Ofbeelding:Flag of Andorra.svg|20px|Vlagge van Andorra]]&nbsp;[[Andorra]] |- |024 ||AGO ||AO ||[[Ofbeelding:Flag of Angola.svg|20px|Vlagge van Angola]]&nbsp;[[Angola]] |- |660 ||AIA ||AI ||[[Ofbeelding:Flag of Anguilla.svg|20px|Vlagge van Anguilla]]&nbsp;[[Anguilla (eilaand)|Anguilla]] |- |010 ||ATA ||AQ ||[[Ofbeelding:Flag of Antarctica.svg|20px|Vlagge van Antarktika]]&nbsp;[[Antarktika]] |- |028 ||ATG ||AG ||[[Ofbeelding:Flag of Antigua and Barbuda.svg|20px|Vlagge van Antigua en Barbuda]]&nbsp;[[Antigua en Barbuda]] |- |032 ||ARG ||AR ||[[Ofbeelding:Flag of Argentina.svg|20px|Vlagge van Argentinië]]&nbsp;[[Argentinië]] |- |051 ||ARM ||AM ||[[Ofbeelding:Flag of Armenia.svg|20px|Vlagge van Armenië]]&nbsp;[[Armenië]] |- |533 ||ABW ||AW ||[[Ofbeelding:Flag of Aruba.svg|20px|Vlagge van Aruba]]&nbsp;[[Aruba]] |- |036 ||AUS ||AU ||[[Ofbeelding:Flag of Australia.svg|20px|Vlagge van Australië]]&nbsp;[[Australi'je (land)|Australië]] |- |031 ||AZE ||AZ ||[[Ofbeelding:Flag of Azerbaijan.svg|20px|Vlagge van Azerbeidzjan]] [[Azerbeidzjan]] |- |044 ||BHS ||BS ||[[Ofbeelding:Flag of the Bahamas.svg|20px|Vlagge van Bahama's]]&nbsp;[[Bahama-eilanen|Bahama's]] |- |048 ||BHR ||BH ||[[Ofbeelding:Flag of Bahrain.svg|20px|Vlagge van Bahrein]]&nbsp;[[Bahrein]] |- |050 ||BGD ||BD ||[[Ofbeelding:Flag of Bangladesh.svg|20px|Vlagge van Bangladesh]]&nbsp;[[Bangladesh]] |- |052 ||BRB ||BB ||[[Ofbeelding:Flag of Barbados.svg|20px|Vlagge van Barbados]]&nbsp;[[Barbados]] |- |056 ||BEL ||BE ||[[Ofbeelding:Flag of Belgium (civil).svg|20px|Vlagge van België]]&nbsp;[[België]] |- |084 ||BLZ ||BZ ||[[Ofbeelding:Flag of Belize.svg|20px|Vlagge van Belize]]&nbsp;[[Belize (land)|Belize]] |- |204 ||BEN ||BJ ||[[Ofbeelding:Flag of Benin.svg|20px|Vlagge van Benin]]&nbsp;[[Benin]] |- |060 ||BMU ||BM ||[[Ofbeelding:Flag of Bermuda.svg|20px|Vlagge van Bermuda]]&nbsp;[[Bermuda]] |- |064 ||BTN ||BT ||[[Ofbeelding:Flag of Bhutan.svg|20px|Vlagge van Bhutan]]&nbsp;[[Bhutan]] |- |068 ||BOL ||BO ||[[Ofbeelding:Flag of Bolivia.svg|20px|Vlagge van Bolivia]]&nbsp;[[Bolivia]] |- |070 ||BIH ||BA ||[[Ofbeelding:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px|Vlagge van Bosnië-Herzegovina]]&nbsp;[[Bosnië-Herzegovina]] |- |072 ||BWA ||BW ||[[Ofbeelding:Flag of Botswana.svg|20px|Vlagge van Botswana]]&nbsp;[[Botswana]] |- |074 ||BVT ||BV ||[[Ofbeelding:Flag of Norway.svg|20px|Vlagge van Noorwegen]]&nbsp;[[Bouvet]] |- |076 ||BRA ||BR ||[[Ofbeelding:Flag of Brazil.svg|20px|Vlagge van Brazilië]]&nbsp;[[Brazilië]] |- |092 ||IOT ||IO ||[[Ofbeelding:Flag of the British Indian Ocean Territory.svg|20px|Vlagge van Brits Territorium in de Indische Oceaan]]&nbsp;[[Brits Territorium in de Indische Oceaan]] |- |092 ||VGB ||VG ||[[Ofbeelding:Flag of the British Virgin Islands.svg|20px|Vlagge van Britse Maagdeneilanen]]&nbsp;[[Britse Maagdeneilanen]] |- |096 ||BRN ||BN ||[[Ofbeelding:Flag of Brunei.svg|20px|Vlagge van Brunei]]&nbsp;[[Brunei]] |- |100 ||BGR ||BG ||[[Ofbeelding:Flag of Bulgaria.svg|20px|Vlagge van Bulgarije]]&nbsp;[[Bulgarije]] |- |854 ||BFA ||BF ||[[Ofbeelding:Flag of Burkina Faso.svg|20px|Vlagge van Burkina Faso]]&nbsp;[[Burkina Faso]] |- |108 ||BDI ||BI ||[[Ofbeelding:Flag of Burundi.svg|20px|Vlagge van Burundi]]&nbsp;[[Burundi]] |- |124 ||CAN ||CA ||[[Ofbeelding:Flag of Canada.svg|20px|Vlagge van Canada]]&nbsp;[[Canada]] |- |140 ||CAF ||CF ||[[Ofbeelding:Flag of the Central African Republic.svg|20px|Vlagge van Centraol-Afrikaanse Rippebliek]]&nbsp;[[Centraol-Afrikaanse Rippebliek]] |- |152 ||CHL ||CL ||[[Ofbeelding:Flag of Chile.svg|20px|Vlagge van Chili]]&nbsp;[[Chili]] |- |156 ||CHN ||CN ||[[Ofbeelding:Flag of the People's Republic of China.svg|20px|Vlagge van China]]&nbsp;[[Volksrippebliek China|China]] |- |162 ||CXR ||CX ||[[Ofbeelding:Flag of Christmas Island.svg|20px|Vlagge van Christmaseilaand]]&nbsp;[[Christmaseilaand]] |- |184 ||COK ||CK ||[[Ofbeelding:Flag of the Cook Islands.svg|20px|Vlagge van Cookeilanen]]&nbsp;[[Cookeilanen]] |- |196 ||CYP ||CY ||[[Ofbeelding:Flag of Cyprus.svg|20px|Vlagge van Cyprus]]&nbsp;[[Cyprus]] |- |208 ||DNK ||DK ||[[Ofbeelding:Flag of Denmark.svg|20px|Vlagge van Denemarken]]&nbsp;[[Denemarken]] |- |262 ||DJI ||DJ ||[[Ofbeelding:Flag of Djibouti.svg|20px|Vlagge van Djiboeti]]&nbsp;[[Djiboeti]] |- |212 ||DMA ||DM ||[[Ofbeelding:Flag of Dominica.svg|20px|Vlagge van Dominika]]&nbsp;[[Dominika]] |- |214 ||DOM ||DO ||[[Ofbeelding:Flag of the Dominican Republic.svg|20px|Vlagge van de Dominikaanse Rippebliek]]&nbsp;[[Dominikaanse Rippebliek]] |- |276 ||DEU ||DE ||[[Ofbeelding:Flag of Germany.svg|20px|Vlagge van Duutslaand]]&nbsp;[[Duutslaand]] |- |218 ||ECU ||EC ||[[Ofbeelding:Flag of Ecuador.svg|20px|Vlagge van Ecuador]]&nbsp;[[Ecuador]] |- |222 ||SLV ||SV ||[[Ofbeelding:Flag of El Salvador.svg|20px|Vlagge van El Salvador]]&nbsp;[[El Salvador]] |- |226 ||GNQ ||GQ ||[[Ofbeelding:Flag of Equatorial Guinea.svg|20px|Vlagge van Equatoriaol Guinee]]&nbsp;[[Equatoriaol Guinee]] |- |232 ||ERI ||ER ||[[Ofbeelding:Flag of Eritrea.svg|20px|Vlagge van Eritrea]]&nbsp;[[Eritrea]] |- |233 ||EST ||EE ||[[Ofbeelding:Flag of Estonia.svg|20px|Vlagge van Estlaand]]&nbsp;[[Estlaand]] |- |231 ||ETH ||ET ||[[Ofbeelding:Flag of Ethiopia.svg|20px|Vlagge van Ethiopië]]&nbsp;[[Ethiopië]] |- |234 ||FRO ||FO ||[[Ofbeelding:Flag of the Faroe Islands.svg|20px|Vlagge van de Faeröer]]&nbsp;[[Faeröer]] |- |238 ||FLK ||FK ||[[Ofbeelding:Flag of the Falkland Islands.svg|20px|Vlagge van Falklaandeilanen]]&nbsp;[[Falklaandeilanen]] |- |242 ||FJI ||FJ ||[[Ofbeelding:Flag of Fiji.svg|20px|Vlagge van Fiji]]&nbsp;[[Fiji]] |- |608 ||PHL ||PH ||[[Ofbeelding:Flag of the Philippines.svg|20px|Vlagge van Filipienen]]&nbsp;[[Filipienen]] |- |246 ||FIN ||FI ||[[Ofbeelding:Flag of Finland.svg|20px|Vlagge van Finlaand]]&nbsp;[[Finlaand]] |- |250 ||FRA ||FR ||[[Ofbeelding:Flag of France.svg|20px|Vlagge van Fraankriek]]&nbsp;[[Frankriek|Fraankriek]] |- |254 ||GUF ||GF ||[[Ofbeelding:Flag of France.svg|20px|Vlagge van Fraankriek]]&nbsp;[[Fraans-Guyana]] |- |258 ||PYF ||PF ||[[Ofbeelding:Flag of French Polynesia.svg|20px|Vlagge van Fraans-Polynesië]]&nbsp;[[Fraans-Polynesië]] |- |260 ||ATF ||TF ||[[Ofbeelding:Flag of France.svg|20px|Vlagge van Fraankriek]]&nbsp;[[Fraanse Zudelike en Antarktische Gebieden]] |- |266 ||GAB ||GA ||[[Ofbeelding:Flag of Gabon.svg|20px|Vlagge van Gabon]]&nbsp;[[Gabon]] |- |270 ||GMB ||GM ||[[Ofbeelding:Flag of The Gambia.svg|20px|Vlagge van Gambia]]&nbsp;[[Gambia]] |- |268 ||GEO ||GE ||[[Ofbeelding:Flag of Georgia.svg|20px|Vlagge van Georgië]]&nbsp;[[Georgië]] |- |288 ||GHA ||GH ||[[Ofbeelding:Flag of Ghana.svg|20px|Vlagge van Ghana]]&nbsp;[[Ghana]] |- |292 ||GIB ||GI ||[[Ofbeelding:Flag of Gibraltar.svg|20px|Vlagge van Gibraltar]]&nbsp;[[Gibraltar]] |- |308 ||GRD ||GD ||[[Ofbeelding:Flag of Grenada.svg|20px|Vlagge van Grenada]]&nbsp;[[Grenada]] |- |300 ||GRC ||GR ||[[Ofbeelding:Flag of Greece.svg|20px|Vlagge van Griekelaand]]&nbsp;[[Griekenlaand|Griekelaand]] |- |304 ||GRL ||GL ||[[Ofbeelding:Flag of Greenland.svg|20px|Vlagge van Greunlaand]]&nbsp;[[Greunlaand]] |- |312 ||GLP ||GP ||[[Ofbeelding:Flag of France.svg|20px|Vlagge van Fraankriek]]&nbsp;[[Guadeloupe]] |- |831 ||GGY ||GG ||[[Ofbeelding:Flag of Guernsey.svg|20px|Vlagge van Guernsey]]&nbsp;[[Guernsey]] |- |316 ||GUM ||GU ||[[Ofbeelding:Flag of Guam.svg|20px|Vlagge van Guam]]&nbsp;[[Guam]] |- |320 ||GTM ||GT ||[[Ofbeelding:Flag of Guatemala.svg|20px|Vlagge van Guatemala]]&nbsp;[[Guatemala]] |- |324 ||GIN ||GN ||[[Ofbeelding:Flag of Guinea.svg|20px|Vlagge van Guinee]]&nbsp;[[Guinee]] |- |624 ||GNB ||GW ||[[Ofbeelding:Flag of Guinea-Bissau.svg|20px|Vlagge van Guinee-Bissau]]&nbsp;[[Guinee-Bissau]] |- |328 ||GUY ||GY ||[[Ofbeelding:Flag of Guyana.svg|20px|Vlagge van Guyana]]&nbsp;[[Guyana]] |- |332 ||HTI ||HT ||[[Ofbeelding:Flag of Haiti.svg|20px|Vlagge van Haïti]]&nbsp;[[Haïti]] |- |334 ||HMD ||HM ||[[Ofbeelding:Flag of Australia.svg|20px|Vlagge van Australië]]&nbsp;[[Heard en McDonaldeilanen]] |- |340 ||HND ||HN ||[[Ofbeelding:Flag of Honduras.svg|20px|Vlagge van Honduras]]&nbsp;[[Honduras]] |- |348 ||HUN ||HU ||[[Ofbeelding:Flag of Hungary.svg|20px|Vlagge van Hongarije]]&nbsp;[[Hongaarnlaand|Hongarije]] |- |344 ||HKG ||HK ||[[Ofbeelding:Flag_of_Hong_Kong.svg|20px|Vlagge van Hongkong]]&nbsp;[[Hongkong]] |- |818 ||EGY ||EG ||[[Ofbeelding:Flag of Egypt.svg|20px|Vlagge van Iegypte]]&nbsp;[[Iegypte (laand)|Iegypte]] |- |372 ||IRL ||IE ||[[Ofbeelding:Flag of Ireland.svg|20px|Vlagge van Ierlaand]]&nbsp;[[Ierlaand (laand)|Ierlaand]] |- |352 ||ISL ||IS ||[[Ofbeelding:Flag of Iceland.svg|20px|Vlagge van Ieslaand]]&nbsp;[[Ieslaand]] |- |356 ||IND ||IN ||[[Ofbeelding:Flag of India.svg|20px|Vlagge van India]]&nbsp;[[India]] |- |360 ||IDN ||ID ||[[Ofbeelding:Flag of Indonesia.svg|20px|Vlagge van Indonesië]]&nbsp;[[Indonezie|Indonesië]] |- |368 ||IRQ ||IQ ||[[Ofbeelding:Flag of Iraq.svg|20px|Vlagge van Irak]]&nbsp;[[Irak]] |- |364 ||IRN ||IR ||[[Ofbeelding:Flag of Iran.svg|20px|Vlagge van Iran]]&nbsp;[[Iran]] |- |833 ||IMN ||IM ||[[Ofbeelding:Flag of the Isle of Mann.svg|20px|Vlagge van Isle of Man]]&nbsp;[[Isle of Man]] |- |376 ||ISR ||IL ||[[Ofbeelding:Flag of Israel.svg|20px|Vlagge van Israël]]&nbsp;[[Israël]] |- |380 ||ITA ||IT ||[[Ofbeelding:Flag of Italy.svg|20px|Vlagge van Italië]]&nbsp;[[Itoalie|Italië]] |- |384 ||CIV ||CI ||[[Ofbeelding:Flag of Cote d'Ivoire.svg|20px|Vlagge van Ivoorkust]]&nbsp;[[Ivoorkust]] |- |388 ||JAM ||JM ||[[Ofbeelding:Flag of Jamaica.svg|20px|Vlagge van Jamaika]]&nbsp;[[Jamaika]] |- |392 ||JPN ||JP ||[[Ofbeelding:Flag of Japan.svg|20px|Vlagge van Japan]]&nbsp;[[Japan]] |- |887 ||YEM ||YE ||[[Ofbeelding:Flag of Yemen.svg|20px|Vlagge van Jemen]]&nbsp;[[Jemen]] |- |832 ||JEY ||JE ||[[Ofbeelding:Flag of Jersey.svg|20px|Vlagge van Jersey]] [[Jersey]] |- |400 ||JOR ||JO ||[[Ofbeelding:Flag of Jordan.svg|20px|Vlagge van Jordanië]]&nbsp;[[Jordanië]] |- |136 ||CYM ||KY ||[[Ofbeelding:Flag of the Cayman Islands.svg|20px|Vlagge van Kaaimaneilanen]]&nbsp;[[Kaaimaneilanen]] |- |132 ||CPV ||CV ||[[Ofbeelding:Flag of Cape Verde (10-17).svg|20px|Vlagge van Kaapverdië]]&nbsp;[[Kaapverdië]] |- |116 ||KHM ||KH ||[[Ofbeelding:Flag of Cambodia.svg|20px|Vlagge van Kambodja]]&nbsp;[[Kambodja]] |- |120 ||CMR ||CM ||[[Ofbeelding:Flag of Cameroon.svg|20px|Vlagge van Kameroen]]&nbsp;[[Kameroen]] |- |398 ||KAZ ||KZ ||[[Ofbeelding:Flag of Kazakhstan.svg|20px|Vlagge van Kazachstan]]&nbsp;[[Kazachstan]] |- |404 ||KEN ||KE ||[[Ofbeelding:Flag of Kenya.svg|20px|Vlagge van Kenia]]&nbsp;[[Kenia]] |- |417 ||KGZ ||KG ||[[Ofbeelding:Flag of Kyrgyzstan.svg|20px|Vlagge van Kirgizië]]&nbsp;[[Kirgizië]] |- |296 ||KIR ||KI ||[[Ofbeelding:Flag of Kiribati.svg|20px|Vlagge van Kiribati]]&nbsp;[[Kiribati]] |- |581 ||UMI ||UM ||[[Ofbeelding:Flag_of_the_United_States.svg|20px|Vlagge van de Verienigde Staoten]]&nbsp;[[Kleine oflegen eilanen van de Verienigde Staoten]] |- |414 ||KWT ||KW ||[[Ofbeelding:Flag of Kuwait.svg|20px|Vlagge van Koeweit]]&nbsp;[[Koeweit]] |- |166 ||CCK ||CC ||[[Ofbeelding:Flag of Australia.svg|20px|Vlagge van Australië]]&nbsp;[[Kokoseilanen]] |- |170 ||COL ||CO ||[[Ofbeelding:Flag of Colombia.svg|20px|Vlagge van Kolombia]]&nbsp;[[Kolombia]] |- |174 ||COM ||KM ||[[Ofbeelding:Flag of the Comoros.svg|20px|Vlagge van de Komoren]]&nbsp;[[Komoren]] |- |178 ||COG ||CG ||[[Ofbeelding:Flag of the Republic of the Congo.svg|20px|Vlagge van Kongo-Brazzaville]]&nbsp;[[Kongo-Brazzaville]] |- |180 ||COD ||CD ||[[Ofbeelding:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|20px|Vlagge van Kongo-Kinshasa]]&nbsp;[[Kongo-Kinshasa]] |- |188 ||CRI ||CR ||[[Ofbeelding:Flag of Costa Rica (state).svg|20px|Vlagge van Kosta Rika]]&nbsp;[[Kosta Rika]] |- |191 ||HRV ||HR ||[[Ofbeelding:Flag of Croatia.svg|20px|Vlagge van Krowatië]]&nbsp;[[Krowatië]] |- |192 ||CUB ||CU ||[[Ofbeelding:Flag of Cuba.svg|20px|Vlagge van Kuba]]&nbsp;[[Kuba (laand)|Kuba]] |- |418 ||LAO ||LA ||[[Ofbeelding:Flag of Laos.svg|20px|Vlagge van Laos]]&nbsp;[[Laos]] |- |426 ||LSO ||LS ||[[Ofbeelding:Flag of Lesotho.svg|20px|Vlagge van Lesotho]]&nbsp;[[Lesotho]] |- |428 ||LVA ||LV ||[[Ofbeelding:Flag of Latvia.svg|20px|Vlagge van Letlaand]]&nbsp;[[Letlaand]] |- |422 ||LBN ||LB ||[[Ofbeelding:Flag of Lebanon.svg|20px|Vlagge van Libanon]]&nbsp;[[Libanon]] |- |430 ||LBR ||LR ||[[Ofbeelding:Flag of Liberia.svg|20px|Vlagge van Liberia]]&nbsp;[[Liberia]] |- |434 ||LBY ||LY ||[[Ofbeelding:Flag of Libya.svg|20px|Vlagge van Libië]]&nbsp;[[Libië]] |- |438 ||LIE ||LI ||[[Ofbeelding:Flag of Liechtenstein.svg|20px|Vlagge van Liechtenstein]]&nbsp;[[Liechtenstein]] |- |440 ||LTU ||LT ||[[Ofbeelding:Flag of Lithuania.svg|20px|Vlagge van Litouwen]]&nbsp;[[Litouwen]] |- |442 ||LUX ||LU ||[[Ofbeelding:Flag of Luxembourg.svg|20px|Vlagge van Luxemburg]]&nbsp;[[Luxemburg (land)|Luxemburg]] |- |446 ||MAC ||MO ||[[Ofbeelding:Flag of Macau.svg|20px|Vlagge van Macau]]&nbsp;[[Macau]] |- |807 ||MKD ||MK ||[[Ofbeelding:Flag of the Republic of Macedonia.svg|20px|Vlagge van Macedonië]]&nbsp;[[Macedonië (land)|Macedonië]] |- |450 ||MDG ||MG ||[[Ofbeelding:Flag of Madagascar.svg|20px|Vlagge van Madegaskar]]&nbsp;[[Madegaskar]] |- |454 ||MWI ||MW ||[[Ofbeelding:Flag of Malawi.svg|20px|Vlagge van Malawi]]&nbsp;[[Malawi]] |- |462 ||MDV ||MV ||[[Ofbeelding:Flag of Maldives.svg|20px|Vlagge van Malediven]]&nbsp;[[Malediven]] |- |458 ||MYS ||MY ||[[Ofbeelding:Flag of Malaysia.svg|20px|Vlagge van Maleisië]]&nbsp;[[Maleisië]] |- |466 ||MLI ||ML ||[[Ofbeelding:Flag of Mali.svg|20px|Vlagge van Mali]]&nbsp;[[Mali]] |- |470 ||MLT ||MT ||[[Ofbeelding:Flag of Malta.svg|20px|Vlagge van Malta]]&nbsp;[[Malta (laand)|Malta]] |- |504 ||MAR ||MA ||[[Ofbeelding:Flag of Morocco.svg|20px|Vlagge van Marokko]]&nbsp;[[Marokko]] |- |584 ||MHL ||MH ||[[Ofbeelding:Flag of the Marshall Islands.svg|20px|Vlagge van Marshalleilanen]]&nbsp;[[Marshalleilanen]] |- |474 ||MTQ ||MQ ||[[Ofbeelding:Flag of France.svg|20px|Vlagge van Fraankriek]]&nbsp;[[Martinique]] |- |478 ||MRT ||MR ||[[Ofbeelding:Flag of Mauritania.svg|20px|Vlagge van Mauritanië]]&nbsp;[[Mauritanië]] |- |480 ||MUS ||MU ||[[Ofbeelding:Flag of Mauritius.svg|20px|Vlagge van Mauritius]]&nbsp;[[Mauritius]] |- |175 ||MYT ||YT ||[[Ofbeelding:Flag of the Comoros.svg|20px|Vlagge van de Komoren (inklusief Mayotte)]]&nbsp;[[Mayotte]] |- |484 ||MEX ||MX ||[[Ofbeelding:Flag of Mexico.svg|20px|Vlagge van Mexico]]&nbsp;[[Mexico (laand)|Mexico]] |- |583 ||FSM ||FM ||[[Ofbeelding:Flag_of_the_Federated_States_of_Micronesia.svg|20px|Vlagge van Micronesia]]&nbsp;[[Micronesia]] |- |498 ||MDA ||MD ||[[Ofbeelding:Flag of Moldova.svg|20px|Vlagge van Moldavië]]&nbsp;[[Moldavië (laand)|Moldavië]] |- |492 ||MCO ||MC ||[[Ofbeelding:Flag of Monaco.svg|20px|Vlagge van Monako]]&nbsp;[[Monaco|Monako]] |- |496 ||MNG ||MN ||[[Ofbeelding:Flag of Mongolia.svg|20px|Vlagge van Mongolië]]&nbsp;[[Mongolië]] |- |500 ||MSR ||MS ||[[Ofbeelding:Flag of Montserrat.svg|20px|Vlagge van Montserrat]]&nbsp;[[Montserrat]] |- |508 ||MOZ ||MZ ||[[Ofbeelding:Flag of Mozambique.svg|20px|Vlagge van Mozambique]]&nbsp;[[Mozambique]] |- |104 ||MMR ||MM ||[[Ofbeelding:Flag of Myanmar.svg|20px|Vlagge van Myanmar]]&nbsp;[[Myanmar]] |- |516 ||NAM ||NA ||[[Ofbeelding:Flag of Namibia.svg|20px|Vlagge van Namibië]]&nbsp;[[Namibië]] |- |520 ||NRU ||NR ||[[Ofbeelding:Flag of Nauru.svg|20px|Vlagge van Nauru]]&nbsp;[[Nauru]] |- |528 ||NLD ||NL ||[[Ofbeelding:Flag of the Netherlands.svg|20px|Vlagge van Nederlaand]]&nbsp;[[Nederlaand]] |- |530 ||ANT ||AN ||[[Ofbeelding:Flag of the Netherlands Antilles.svg|20px|Vlagge van Nederlaanse Antillen]]&nbsp;[[Nederlaanse Antillen]] |- |524 ||NPL ||NP ||[[Ofbeelding:Flag of Nepal.svg|20px|Vlagge van Nepal]]&nbsp;[[Nepal]] |- |558 ||NIC ||NI ||[[Ofbeelding:Flag of Nicaragua.svg|20px|Vlagge van Nicaragua]]&nbsp;[[Nicaragua]] |- |562 ||NER ||NE ||[[Ofbeelding:Flag of Niger.svg|20px|Vlagge van Niger]]&nbsp;[[Niger (laand)|Niger]] |- |566 ||NGA ||NG ||[[Ofbeelding:Flag of Nigeria.svg|20px|Vlagge van Nigeria]]&nbsp;[[Nigeria]] |- |540 ||NCL ||NC ||[[Ofbeelding:Flag of France.svg|20px|Vlagge van Fraankriek]]&nbsp;[[Ni'j-Kaledonië]] |- |554 ||NZL ||NZ ||[[Ofbeelding:Flag of New Zealand.svg|20px|Vlagge van Ni'j-Zeelaand]]&nbsp;[[Ni'j-Zeelaand]] |- |570 ||NIU ||NU ||[[Ofbeelding:Flag of Niue.svg|20px|Vlagge van Niue]]&nbsp;[[Niue]] |- |580 ||MNP ||MP ||[[Ofbeelding:Flag of the Northern Mariana Islands.svg|20px|Vlagge van Noordelike Mariane]]&nbsp;[[Noordelike Mariane]] |- |408 ||PRK ||KP ||[[Ofbeelding:Flag_of_North_Korea.svg|20px|Vlagge van Noord-Korea]]&nbsp;[[Noord-Korea]] |- |578 ||NOR ||NO ||[[Ofbeelding:Flag of Norway.svg|20px|Vlagge van Noorwegen]]&nbsp;[[Noorwegen]] |- |574 ||NFK ||NF ||[[Ofbeelding:Flag of Norfolk Island.svg|20px|Vlagge van Norfolkeilaand]]&nbsp;[[Norfolk (eilaand)|Norfolk]] |- |800 ||UGA ||UG ||[[Ofbeelding:Flag of Uganda.svg|20px|Vlagge van Oeganda]]&nbsp;[[Oeganda]] |- |804 ||UKR ||UA ||[[Ofbeelding:Flag of Ukraine.svg|20px|Vlagge van Oekraïne]]&nbsp;[[Oekraïne]] |- |860 ||UZB ||UZ ||[[Ofbeelding:Flag of Uzbekistan.svg|20px|Vlagge van Oezbekistan]]&nbsp;[[Oezbekistan]] |- |512 ||OMN ||OM ||[[Ofbeelding:Flag of Oman.svg|20px|Vlagge van Oman]]&nbsp;[[Oman]] |- |040 ||AUT ||AT ||[[Ofbeelding:Flag of Austria.svg|20px|Vlagge van Oostenriek]]&nbsp;[[Oostnriek|Oostenriek]] |- |626 ||TLS ||TL ||[[Ofbeelding:Flag_of_East_Timor.svg|20px|Vlagge van Oos-Timor]]&nbsp;[[Oos-Timor]] |- |586 ||PAK ||PK ||[[Ofbeelding:Flag_of_Pakistan.svg|20px|Vlagge van Pakistan]]&nbsp;[[Pakistan]] |- |585 ||PLW ||PW ||[[Ofbeelding:Flag of Palau.svg|20px|Vlagge van Palau]]&nbsp;[[Palau (land)|Palau]] |- |275 ||PSE ||PS ||[[Ofbeelding:Flag of Palestine.svg|20px|Vlagge van Palestina]]&nbsp;[[Palestiense Autoriteit]] |- |591 ||PAN ||PA ||[[Ofbeelding:Flag of Panama.svg|20px|Vlagge van Panama]]&nbsp;[[Panama (land)|Panama]] |- |598 ||PNG ||PG ||[[Ofbeelding:Flag of Papua New Guinea.svg|20px|Vlagge van Papoea-Nui-Guinea]]&nbsp;[[Papoea-Nui-Guinea]] |- |600 ||PRY ||PY ||[[Ofbeelding:Flag of Paraguay.svg|20px|Vlagge van Paraguay]]&nbsp;[[Paraguay]] |- |604 ||PER ||PE ||[[Ofbeelding:Flag of Peru.svg|20px|Vlagge van Peru]]&nbsp;[[Peru (laand)|Peru]] |- |612 ||PCN ||PN ||[[Ofbeelding:Flag of the Pitcairn Islands.svg|20px|Vlagge van Pitcairn]]&nbsp;[[Pitcairneilanen]] |- |616 ||POL ||PL ||[[Ofbeelding:Flag of Poland.svg|20px|Vlagge van Polen]]&nbsp;[[Pooln|Polen]] |- |620 ||PRT ||PT ||[[Ofbeelding:Flag of Portugal.svg|20px|Vlagge van Portugal]]&nbsp;[[Portugal]] |- |630 ||PRI ||PR ||[[Ofbeelding:Flag of Puerto Rico.svg|20px|Vlagge van Puerto Rico]]&nbsp;[[Puerto Rico]] |- |634 ||QAT ||QA ||[[Ofbeelding:Flag of Qatar.svg|20px|Vlagge van Qatar]]&nbsp;[[Qatar]] |- |638 ||REU ||RE ||[[Ofbeelding:Flag of France.svg|20px|Vlagge van Fraankriek]]&nbsp;[[Réunion]] |- |642 ||ROU ||RO ||[[Ofbeelding:Flag of Romania.svg|20px|Vlagge van Roemenië]]&nbsp;[[Roemenië]] |- |643 ||RUS ||RU ||[[Ofbeelding:Flag of Russia.svg|20px|Vlagge van Ruslaand]]&nbsp;[[Ruslaand]] |- |646 ||RWA ||RW ||[[Ofbeelding:Flag of Rwanda.svg|20px|Vlagge van Rwanda]]&nbsp;[[Rwanda]] |- |659 ||KNA ||KN ||[[Ofbeelding:Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|20px|Vlagge van Saint Kitts en Nevis]]&nbsp;[[Saint Kitts en Nevis]] |- |662 ||LCA ||LC ||[[Ofbeelding:Flag of Saint Lucia.svg|20px|Vlagge van Saint Lucia]]&nbsp;[[Saint Lucia]] |- |666 ||SPM ||PM ||[[Ofbeelding:Flag of Saint-Pierre and Miquelon.svg|20px|Vlagge van Saint-Pierre en Miquelon]]&nbsp;[[Saint-Pierre en Miquelon]] |- |670 ||VCT ||VC ||[[Ofbeelding:Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg|20px|Vlagge van Saint Vincent en de Grenadines]]&nbsp;[[Saint Vincent en de Grenadines]] |- |090 ||SLB ||SB ||[[Ofbeelding:Flag of the Solomon Islands.svg|20px|Vlagge van Salemonseilanen]]&nbsp;[[Salemonseilanen]] |- |882 ||WSM ||WS ||[[Ofbeelding:Flag of Samoa.svg|20px|Vlagge van Samoa]]&nbsp;[[Samoa]] |- |674 ||SMR ||SM ||[[Ofbeelding:Flag of San Marino.svg|20px|Vlagge van San Marino]]&nbsp;[[San Marino]] |- |678 ||STP ||ST ||[[Ofbeelding:Flag of Sao Tome and Principe.svg|20px|Vlagge van Sao Tomé en Principe]]&nbsp;[[Sao Tomé en Principe]] |- |682 ||SAU ||SA ||[[Ofbeelding:Flag of Saudi Arabia.svg|20px|Vlagge van Saoedi-Arabië]]&nbsp;[[Saoedi-Arabië]] |- |686 ||SEN ||SN ||[[Ofbeelding:Flag of Senegal.svg|20px|Vlagge van Senegal]]&nbsp;[[Senegal]] |- |891 ||SCG ||CS ||[[Ofbeelding:Flag of Serbia and Montenegro.svg|20px|Vlagge van Servië-Montenegro]]&nbsp;[[Servië-Montenegro]] |- |690 ||SYC ||SC ||[[Ofbeelding:Flag of the Seychelles.svg|20px|Vlagge van Seychelle]]&nbsp;[[Seychelle]] |- |694 ||SLE ||SL ||[[Ofbeelding:Flag of Sierra Leone.svg|20px|Vlagge van Sierra Leone]]&nbsp;[[Sierra Leone]] |- |702 ||SGP ||SG ||[[Ofbeelding:Flag of Singapore.svg|20px|Vlagge van Singapore]]&nbsp;[[Singapore]] |- |654 ||SHN ||SH ||[[Ofbeelding:Flag of Saint Helena.svg|20px|Vlagge van Sint-Helena]]&nbsp;[[Sint-Helena (eilaand)|Sint-Helena]] |- |705 ||SVN ||SI ||[[Ofbeelding:Flag of Slovenia.svg|20px|Vlagge van Slovenië]]&nbsp;[[Slovenië]] |- |703 ||SVK ||SK ||[[Ofbeelding:Flag of Slovakia.svg|20px|Vlagge van Slowakije]]&nbsp;[[Slowakije]] |- |706 ||SOM ||SO ||[[Ofbeelding:Flag of Somalia.svg|20px|Vlagge van Somalië]]&nbsp;[[Soemalië]] |- |724 ||ESP ||ES ||[[Ofbeelding:Flag of Spain.svg|20px|Vlagge van Spanje]]&nbsp;[[Spanje]] |- |144 ||LKA ||LK ||[[Ofbeelding:Flag of Sri Lanka.svg|20px|Vlagge van Sri Lanka]]&nbsp;[[Sri Lanka]] |- |736 ||SDN ||SD ||[[Ofbeelding:Flag of Sudan.svg|20px|Vlagge van Soedan]]&nbsp;[[Soedan]] |- |740 ||SUR ||SR ||[[Ofbeelding:Flag of Suriname.svg|20px|Vlagge van Suriname]]&nbsp;[[Suriname]] |- |744 ||SJM ||SJ ||[[Ofbeelding:Flag_of_Norway.svg|20px|Vlagge van Noorwegen]]&nbsp;[[Spitsbargen]] en [[Jan Mayen]] |- |748 ||SWZ ||SZ ||[[Ofbeelding:Flag of Swaziland.svg|20px|Vlagge van Swazilaand]]&nbsp;[[Swazilaand]] |- |760 ||SYR ||SY ||[[Ofbeelding:Flag of Syria.svg|20px|Vlagge van Syrië]]&nbsp;[[Syrië]] |- |762 ||TJK ||TJ ||[[Ofbeelding:Flag of Tajikistan.svg|20px|Vlagge van Tadzjikistan]]&nbsp;[[Tadzjikistan]] |- |158 ||TWN ||TW ||[[Ofbeelding:Flag of the Republic of China.svg|20px|Vlagge van Taiwan]]&nbsp;[[Taiwan]] |- |834 ||TZA ||TZ ||[[Ofbeelding:Flag of Tanzania.svg|20px|Vlagge van Tanzania]]&nbsp;[[Tanzania]] |- |764 ||THA ||TH ||[[Ofbeelding:Flag of Thailand.svg|20px|Vlagge van Thailaand]]&nbsp;[[Thailaand]] |- |768 ||TGO ||TG ||[[Ofbeelding:Flag of Togo.svg|20px|Vlagge van Togo]]&nbsp;[[Togo]] |- |772 ||TKL ||TK ||[[Ofbeelding:Flag of New Zealand.svg|20px|Vlagge van Ni'j-Zeelaand]]&nbsp;[[Tokelau-eilanen]] |- |776 ||TON ||TO ||[[Ofbeelding:Flag of Tonga.svg|20px|Vlagge van Tonga]]&nbsp;[[Tonga (laand)|Tonga]] |- |780 ||TTO ||TT ||[[Ofbeelding:Flag of Trinidad and Tobago.svg|20px|Vlagge van Trinidad en Tobago]]&nbsp;[[Trinidad en Tobago]] |- |148 ||TCD ||TD ||[[Ofbeelding:Flag of Chad.svg|20px|Vlagge van Tsjaad]]&nbsp;[[Tsjaad]] |- |203 ||CZE ||CZ ||[[Ofbeelding:Flag of the Czech Republic.svg|20px|Vlagge van Tsjechië]]&nbsp;[[Tsjechië]] |- |788 ||TUN ||TN ||[[Ofbeelding:Flag of Tunisia.svg|20px|Vlagge van Tunesië]]&nbsp;[[Tunesië]] |- |792 ||TUR ||TR ||[[Ofbeelding:Flag of Turkey.svg|20px|Vlagge van Turkije]]&nbsp;[[Turkije]] |- |795 ||TKM ||TM ||[[Ofbeelding:Flag of Turkmenistan.svg|20px|Vlagge van Turkmenistan]]&nbsp;[[Turkmenistan]] |- |796 ||TCA ||TC ||[[Ofbeelding:Flag of the Turks and Caicos Islands.svg|20px|Vlagge van Turks- en Kaikoseilanen]]&nbsp;[[Turks- en Kaikoseilanen]] |- |798 ||TUV ||TV ||[[Ofbeelding:Flag of Tuvalu.svg|20px|Vlagge van Tuvalu]]&nbsp;[[Tuvalu]] |- |858 ||URY ||UY ||[[Ofbeelding:Flag of Uruguay.svg|20px|Vlagge van Uruguay]]&nbsp;[[Uruguay]] |- |548 ||VUT ||VU ||[[Ofbeelding:Flag of Vanuatu.svg|20px|Vlagge van Vanuatu]]&nbsp;[[Vanuatu]] |- |336 ||VAT ||VA ||[[Ofbeelding:Flag of the Vatican City.svg|20px|Vlagge van Vatikaanstad]]&nbsp;[[Vaticaanstad|Vatikaanstad]] |- |862 ||VEN ||VE ||[[Ofbeelding:Flag of Venezuela.svg|20px|Vlagge van Venezuela]]&nbsp;[[Venezuela]] |- |784 ||ARE ||AE ||[[Ofbeelding:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px|Vlagge van de Verienigde Arabische Emiraten]]&nbsp;[[Verienigde Arabische Emiraten]] |- |826 ||GBR ||GB ||[[Ofbeelding:Flag of the United Kingdom.svg|20px|Vlagge van het Verienigd Keuninkriek]]&nbsp;[[Verienigd Keuninkriek]] |- |840 ||USA ||US ||[[Ofbeelding:Flag of the United States.svg|20px|Vlagge van de Verienigde Staoten van Amerike]]&nbsp;[[Verienigde Staoten van Amerika|Verienigde Staoten van Amerike]] |- |704 ||VNM ||VN ||[[Ofbeelding:Flag of Vietnam.svg|20px|Vlagge van Vietnam]]&nbsp;[[Vietnam]] |- |876 ||WLF ||WF ||[[Ofbeelding:Flag of Wallis and Futuna.svg|20px|Vlagge van Wallis en Futuna]]&nbsp;[[Wallis en Futuna]] |- |732 ||ESH ||EH ||[[Ofbeelding:Flag of Western Sahara right.png|20px|Vlagge van de Westelike Sehara]]&nbsp;[[Westelik Sehara]] |- |112 ||BLR ||BY ||[[Ofbeelding:Flag of Belarus.svg|20px|Vlagge van Wit-Ruslaand]]&nbsp;[[Wit-Ruslaand]] |- |894 ||ZMB ||ZM ||[[Ofbeelding:Flag of Zambia.svg|20px|Vlagge van Zambia]]&nbsp;[[Zambia]] |- |716 ||ZWE ||ZW ||[[Ofbeelding:Flag of Zimbabwe.svg|20px|Vlagge van Zimbabwe]]&nbsp;[[Zimbabwe]] |- |710 ||ZAF ||ZA ||[[Ofbeelding:Flag of South Africa.svg|20px|Vlagge van Zuud-Afrika]]&nbsp;[[Zuud-Afrika]] |- |239 ||SGS ||GS ||[[Ofbeelding:Flag of South Georgia and the South Sandwich Islands.svg|20px|Vlagge van Zuud-Georgië en de Zudelike Sandwicheilanen]]&nbsp;[[Zuud-Georgië en de Zudelike Sandwicheilanen]] |- |410 ||KOR ||KR ||[[Ofbeelding:Flag_of_South_Korea.svg|20px|Vlagge van Zuud-Korea]]&nbsp;[[Zuud-Korea]] |- |752 ||SWE ||SE ||[[Ofbeelding:Flag of Sweden.svg|20px|Vlagge van Zweden]]&nbsp;[[Sveden|Zweden]] |- |756 ||CHE ||CH ||[[Ofbeelding:Flag of Switzerland.svg|20px|Vlagge van Zwitserlaand]]&nbsp;[[Zwitserlaand]] |} == Zie ok == * [[ISO 4217|ISO 4217 valutakodes]] * [[ISO 3166]], [[ISO 3166-2]], [[ISO 3166-3]] == Uutgaonde verwiezings == * [https://web.archive.org/web/20040923013951/http://www.iso.org/iso/en/prods-services/iso3166ma/index.html ISO 3166/MA-webstee] [[Kategorie:Stellingwarfs artikel]] [[Kategorie:ISO]] a6t55mn7ybizzqni4q4nc0zkbqvjh4o Kuierstok 0 6824 333038 264656 2026-07-21T09:11:57Z CommonsDelinker 166 [[c:File:Carl_Spitzweg_036.jpg|Carl_Spitzweg_036.jpg]] is vervungen deur [[c:File:Carl_Spitzweg_-_Sonntagsspaziergang.jpg|Carl_Spitzweg_-_Sonntagsspaziergang.jpg]]. Uut-evoerd deur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]], mit as reden: File:Carl_Spitzw 333038 wikitext text/x-wiki [[Ofbeelding:Carl Spitzweg - Sonntagsspaziergang.jpg|thumb|250px|Riekeluui mit een kuierstok]] Een '''kuierstok''' of '''wandelstok''' is van oorsprong een stok dee gebruuk wönnen veur 't lopen. Kuierstokken wönnen inmiddels veur verschillende dingen gebruuk. Ze kunnen emaak wönnen van [[holt|hout]], [[bamboe]], [[metaal]] of [[kunsstof]], zoas [[carbon]]. De gewone kuierstok is een houten stok dee gebruuk wönnen um 't lopen makkelijker te maken. 't Wönnen gebruuk as ondersteuning. In de [[19e eeuw]] en eerste de helfte van de [[20e eeuw]] was de kuierstok een soort staotussymbool veur heren uut de betere staand. Vake hannen de dure kuierstokken een ivoren ronde knoppe bovenop. Zowel ouwere as jongere heren leupen dermee op straote, neet umdat ze de stok neudig hannen mar gewoon as versiering (soms oek as verdejiging tegen bieveurbeeld anvallen van [[hond]]en of personen). Der bin oek kuierstokken dee veur aandere dingen gebruuk wönnen, zo bin der bieveurbeeld kuierstokken veur [[bliend]]e meensen; um te veulen ho as ze lopen mutten zonder dat der ongelokken gebeuren, skistokken veur bie 't [[skiën]], kuierstokken veur bie sporten as [[noords wandelen]], en krukken vanzelf veur a-j de botten ebreuken hemmen of a-j de [[voot]] bezeerd hemmen, en zo ku-j nog wel effen deurgaon. De ouwe Twentse uutvoerige van de kuierstok ku-j heet een [[goastok]]. ==[[Nedersaksisch]]== *[[Veluws]]: **''wa{{small()|a}}ndelstok{{small()|ke}}'' **''kuierstok'' ([[Nunspeet]], [[Lieren]], [[Oldebroek]], [[Wezep]]) **''gaostok'' (veural [[Oost-Veluws]]) **''loopstok'' ([[Waopenvelde]]) **''darde been'' ([[Armelo]]) [[Kategorie:West-Veluws_artikel]] [[Kategorie:Hulpmiddel]] lzzv18ckk8jos3squumytqmtfy6uvyf 333043 333038 2026-07-22T17:38:40Z Tom9358 14952 333043 wikitext text/x-wiki [[Ofbeelding:Carl Spitzweg - Sonntagsspaziergang.jpg|thumb|250px|Riekeluui mit een kuierstok]] Een '''kuierstok''' of '''wandelstok''' is van oorsprong een stok dee gebruuk wönnen veur 't lopen. Kuierstokken wönnen inmiddels veur verschillende dingen gebruuk. Ze kunnen emaak wönnen van [[holt|hout]], [[bamboe]], [[metaal]] of [[kunsstof]], zoas [[carbon]]. De gewone kuierstok is een houten stok dee gebruuk wönnen um 't lopen makkelijker te maken. 't Wönnen gebruuk as ondersteuning. In de [[19e eeuw]] en eerste de helfte van de [[20e eeuw]] was de kuierstok een soort staotussymbool veur heren uut de betere staand. Vake hannen de dure kuierstokken een ivoren ronde knoppe bovenop. Zowel ouwere as jongere heren leupen dermee op straote, neet umdat ze de stok neudig hannen mar gewoon as versiering (soms oek as verdejiging tegen bieveurbeeld anvallen van [[hond]]en of personen). Der bin oek kuierstokken dee veur aandere dingen gebruuk wönnen, zo bin der bieveurbeeld kuierstokken veur [[bliend]]e meensen; um te veulen ho as ze lopen mutten zonder dat der ongelokken gebeuren, skistokken veur bie 't [[skiën]], kuierstokken veur bie sporten as [[noords wandelen]], en krukken vanzelf veur a-j de botten ebreuken hemmen of a-j de [[voot]] bezeerd hemmen, en zo ku-j nog wel effen deurgaon. De ouwe Twentse uutvoerige van de kuierstok heet een [[goastok]]. ==[[Nedersaksisch]]== *[[Veluws]]: **''wa{{small()|a}}ndelstok{{small()|ke}}'' **''kuierstok'' ([[Nunspeet]], [[Lieren]], [[Oldebroek]], [[Wezep]]) **''gaostok'' (veural [[Oost-Veluws]]) **''loopstok'' ([[Waopenvelde]]) **''darde been'' ([[Armelo]]) [[Kategorie:West-Veluws_artikel]] [[Kategorie:Hulpmiddel]] gya9l8ch40t7zcvfkivjacdbywq9xg8 Justin Bieber 0 18385 333044 333036 2026-07-22T17:44:30Z Tom9358 14952 Versy [[Special:Diff/333036|333036]] van [[Special:Contributions/~2026-40715-62|~2026-40715-62]] ([[User talk:~2026-40715-62|oaverleg]]) weaderümmedraid 333044 wikitext text/x-wiki {{Infobox zanger | naam = Justin Bieber | ofbeelding = Justin_Bieber_in_2015.jpg | umschrieving = Justin Bieber (2015) | geboren = [[1 meert|1meart]] [[1994]] | sturven = | genre = [[Popmuziek]], [[R&B]] | spraoke = [[Engels]] | laand = [[Kanada]] | webstee = www.justinbiebermusic.com }} '''Justin Drew Bieber''' ([[1 meert|1 meart]], [[1994]]) is nen [[Kannede|Kanadesen]] [[popmuziek|pop]] en [[R&B]]-zanger, skriewer en [[akteur]].<ref>[http://www.billboard.com/artist/justin-bieber/bio/1099520 Billboard. Justin Bieber Biography & Awards] 2010-06-15</ref> Bieber learn zikzelf [[Drummer|drumn]], [[gitaar]]-, [[piano]]- en [[trompet]]spöln. Bieber wör oontdekt in [[2008]] duur Scooter Braun,<ref>[https://web.archive.org/web/20110107053019/http://www.vancouverobserver.com/politics/news/2010/12/24/justin-bieber-makes-them-proud-why Konjicanin, A. Justin Bieber makes them proud. But why?] Vancouver Observer. 24 December 2010. Bekekn op 1 november 2011</ref>, den't Bieber's muziekvideo's op [[YouTube]] zaggen. Hee wör later zinnen manager. Braun zorgen at Bieber [[Usher]] tröf in [[Atlanta]], [[Georgia]], en Bieber har al rap n kontrakt te pakn bie [[Raymond Braun Media Group]] (RBMG), wat n vennootskop is tusken Usher en Braun,<ref>[http://www.billboard.com/news/justin-bieber-the-billboard-cover-story-1004074692.story#/news/justin-bieber-the-billboard-cover-story-1004074692.story Herrera, M. Justin Bieber – The Billboard Cover Story]. Billboard. 19 meart 2010. Bekekn op 7 mei 2010.</ref> en doarnoa met n opnemkontrakt met [[Island Records]], an eböadn duur [[L.A. Reid]].<ref>[http://www.billboard.com/bbcom/news/usher-introduces-teen-singer-justin-bieber-1003966989.story#/bbcom/news/usher-introduces-teen-singer-justin-bieber-1003966989.story Mitchell, G. Usher Introduces Teen Singer Justin Bieber] Billboard. 28 April 2009. Bekekn op 23 juli 2009.</ref> Bieber's eerste single, "One Time", wör vrie egeewn in 2009 en steund hoge in de top 10 in [[Kanada]]. t Steund ook in verskeaidene aandere internasjonale hitliestn hoge in de top 30. Zin eerste album, ''My World'', met zeuwn nummers, köm rap in november van t zelfde joar, en wör al gaauw ne [[Platina]]-plate in de [[Verenigde Stoaten]]. Hee wör n eerstn artiest met zeuwn nommers van n debuutalbum in de [[Billboard Hot 100]].<ref>[http://www.cbsnews.com/stories/2010/02/05/earlyshow/leisure/music/main6177327.shtml. CBS News Interactive. Justin Bieber Fever Hits Miami.] 5 februwoari 2010. bekekn op 27 meart 2010.</ref> Meart 2010 köm Bieber met zin eerste lange studio album, ''My World 2.0''. t Köm in verskeaidene laandn meteen in de top 10 en wör ook platina in de VS. Doarop volgen de wearldwiede top-10 single ''Baby'', wat vandaag n dag t meestbekekn en -besprökn YouTube-filmken is.<ref>[https://web.archive.org/web/20110629121544/http://www.readwriteweb.com/archives/top_10_youtube_videos_of_all_time.php Readwriteweb.com. Top 10 YouTube Videos of All Time.] 9 februwoari 2011. Bekekn op 24 februwoari 2011</ref> Meteen doarop köm he met nen konsertriege (de ''My world Tour''), de remixalbums ''My Worlds Acoustic'' en ''Never Say Never - The Remixes'', en de 3D biopies-konsertfilm ''Justin Bieber: Never Say Never'' - wat in t eerste wekneande ne opbrengst har wat kort an t rekord köm vuur best-bezochten konsertfilm. Zin tweede album, ''Under the Mistletoe'', gavn he oet in november 2011, wat op nommer 1 in de ''Billboard'' 200 hitlieste köm. Juni 2022 küm Bieber in et nys ümdat hee ne gesichtsverlamming kreagen had döär et [[Ramsey Huntsyndrome]], en kenmark van gordelrous by et our.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-us-canada-61767457 bbc.com. "Justin Bieber reveals facial paralysis after shows cancelled."] 11 juni 2022. Bekeaken: 12 juni 2022.</ref> Bieber hef al verskeaidene oonderskeaidingn op naam, zo as de Artiest van t Joar op de [[American Music Awards 2010]], en is völle an eweezn vuur oonderskeaidings, zo as vuur de [[Grammy Awards|Grammy]]'s vuur Bestn Niejn Artiest en Beste Pop Vocal Album. == Verwiezings == <references/> {{Commonscat|Justin Bieber}} {{DEFAULTSORT:Bieber, Justin}} [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Zanger]] ihgcjvmpotcdtw9hh1g4vh7r4n3ub2r Ghana 0 18454 333037 332486 2026-07-21T01:19:48Z CommonsDelinker 166 [[c:File:Sekondi-Takoradi_Stadium_2008.jpg|Sekondi-Takoradi_Stadium_2008.jpg]] is vort-ehaold umdat 't bestaand op Commons vort-edaon is deur [[c:User:Krd|Krd]], mit as reden: [[:c:Commons:Deletion requests/File:Sekondi-Takoradi Stadium 2008.jpg|]]. 333037 wikitext text/x-wiki {{Laandtabel-twd | naaminlaandssproak = Republic of Ghana<br />Reppubiek Ghana | vlagge = Flag of Ghana.svg | vlagartikel = Vlagge van Ghana | woapn =Coat_of_arms_of_Ghana.svg | woapnartikel = | lokasie = Ghana (orthographic projection).svg | sproaken = [[Engels]] (offisjeel), [[Akan]], [[Ewe]], [[Dagomba]] (Dagbani), [[Adangme|Dangme]], [[Dagaare]], [[Ga]], [[Nzema]], [[Gonja]], [[Kasem]] | heufdstad = [[Accra]] | geleuf = [[Christendom]], [[Islam]] | regeringsvörm = [[Republiek]] | inwonners = 24.233.431 | dichtheid = 101,5 | km2 = 238.535 | breedtegroad = 7/41//N | lengtegroad = 0/59//W | region = GH | pctwater = 3,5 | munteenheid = [[Ghanese cedi]] | valutakode = (GH₵) | tiedzone = [[GMT]] | volksleed = [[God Bless Our Homeland Ghana]] | feestdag = | tld = Gh | laandkode = GH | tel = 233 }} '''Ghana''' is n laand in West-[[Afrika]]. t Hef op t westn ne greanze met [[Ivoorkuste]], met [[Burkina Faso]] op t noordn, [[Togo]] op t oostn en de [[Guineese Golf]] op t zuudn. t Woard ''Ghana'' beteeknt "Kriegskeunink".<ref>Jackson, John G. ''Introduction to African Civilizations'', 2001. Bladziede 201.</ref> en hef te maakn met t oolde [[Ghanese Riek]]. [[kolonialisme|Vuur at de Europeaann kömn]], woonn dr in Ghana verskeaidene volker, heuwdzakelik [[Akan (volk)|Akan]]. Dee hadn verskilnde keuninkriekn, woereunter t [[Ashantiriek]], de [[Akwamu]], de [[Akyem]], [[Bonoman]], [[Denkyira]] en t [[Fante]]volk. Dr besteundn ook nit-Akanstoatn van t [[Ga-volk]] en de [[Dagomba]]. Vuur at de Europeaann kömn was dr nen riekn haandel met aandere Afrikaanse laandn, um t völle [[goold]] wat Ghana hef. In t [[15e eeuw|15de joarhoonderd]] kömn de [[Portugal|Portugeezn]], en in [[1874]] stichen de [[Groot-Brittanje|Britn]] de [[Gooldkuste (Britse kolonie)|Kroonkolonie Gooldkuste]] oawer deeln van Ghana.<ref>MacLean, Iain. ''Rational Choice and British Politics: An Analysis of Rhetoric and Manipulation from Peel to Blair'', 2001. Bladziede 76.</ref> In [[1957]] wör Gooldkuste as eerste laand oonder n [[Sahara]]<ref>[http://www.bbc.co.uk/worldservice/africa/features/storyofafrica/14chapter3.shtml BBC. First For Sub-Saharan Africa.] Bekekn op 29 februwoari 2012</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130602212136/http://exploringafrica.matrix.msu.edu/images/decolinization.jpg Exploringafrica.matrix.msu.edu Exploring Africa - Decolinization]. bekekn op 29 februwoari 2012</ref> onofhaankelik van t [[Verenigd Keuninkriek]].<ref>[http://www.archive.org/details/1957-03-07_A_New_Nation Universal Newsreel. Video: A New Nation. Gold Coast becomes Ghana In Ceremony, 1957/03/07 (1957)]. Bekekn op 20 februwoari 2012</ref> n Naam Ghana wör keuzn um terugge te wiezen noar t oolde Ghanese Riek, wat vroger n groot deel van West-Afrika besleug. Ghana is lid van de [[Zuud-Atlantiese Vrea- en Saamnwarkings Zone]], de [[Vereanigde Nasies]], t [[Gemenebest van Nasies]], t [[Afrikaans Verboond]], de [[Ekonomiese Gemeenskop van West-Afrikaanse Stoatn]] en n verwaant lid van [[La Francophonie]]. Ghana is ene van de grötste oetvoorders van [[kakao]]boonn<ref>[https://web.archive.org/web/20120713201001/http://www.worldcrops.com/wp-content/uploads/2010/11/WORLD-COCOA-May-03-2011-WorldCrops.com_.pdf WordCrops.com. World Cocoa - WorldCrops.com]. bekekn op 29 februwoari 2012</ref>. Doarbie ligt in Ghana t [[Voltameer]], wat t grötste keunstmoatige meer is van de wearld, wat oppervlak angeet.<ref>[https://web.archive.org/web/20120208015314/http://geography.about.com/library/cia/blcghana.htm Geography.about.com]. Bekekn op 26 juni 2010</ref> == Laandsindeling == Ghana hef 10 strekn, dee't bie mekoar in 170 distriktn opdeeld zeent. * [[Ashanti]], heuwdstad [[Kumasi]] * [[Brong Ahafo]], heuwdstad [[Sunyani]] * [[Central]], heuwdstad [[Cape Coast]] * [[Eastern]], heuwdstad [[Koforidua]] * [[Groot Accra]], heuwdstad [[Accra]] * Regio Noord, heuwdstad [[Tamale]] * Regio Noord-Oost, heuwdstad [[Bolgatanga]] * Regio Noord-West, heuwdstad [[Wa]] * [[Volta]], heuwdstad [[Ho]] * Regio West, heuwdstad [[Sekondi-Takoradi]] == Laand == [[Bestaand:Beach with palms Ghana.jpg|thumb|Strand in Ghana]] [[Bestaand:Elefanten Mole National Park.jpg|thumb|left|200px|Olifaantn in Mole Nasjonale Park]] Ghana lig an de [[Golf van Guinea]], net wat boawn n [[evenaar]], woerduur t n woarm klimaat hef. Ghana is 238.500 kilometer in t veerkaant. [[Togo]] ligt op t oostn, [[Ivoorkuste]] op t westn en [[Burkina Faso]] op t noordn. Ghana ligt precies op n [[nulmeridiaan]] van de wearld, en precies duur de industriestad [[Tema]]. Van alle laandn lig Ghana t kortst bie t "middelpeunt" (0°, 0°) van de wearld; zo'n 614&nbsp;km noord doarvan. [[Bestaand:VoltaRiverWithAdombeBridge183-1-.jpg|thumb|t [[Voltameer]] in Ghana is t grötste waterbekken in de wearld en löp van de [[Akosombodam]] in t zuudoostn töt t städke [[Yapei]], 400km noar t noordn. t Meer leawert stroom, transport noar t binnlaand, en kan vuur bewatering en visboerderieje zorgen]] t Laand hef vlakke stukke, lege heuwels en n antal riviern. Ghana kan in vief verskilnde geografiese deeln verdeeld wordn. De kustliene is heuwdzakelik leeg en zaanderig met doarachter vlakke stukke en buskes, en wörd duurkruuzet duur verskilnde riviern en streumkes, terwiel t noordelike deel van t laand besteet oet hoogvlaktes. t Zuudwestn en zuudmiddeln van Ghana is ne bosrieke, hooggeleagne strekke, met doarbie in t [[Ashanti (strekke)|Asjantihooglaand]] en de [[Kwahuvlakte]]. De heuwelachtige akuapim-Togoboargraand löp langs de oostergreanze. t [[Voltameer]] neamp t grötste deel van midn Ghana in. t Heugste peunt van Ghana is n boarg [[Afadjato]], den't 885 meter hoge is, en in de Akwapim-Togoboargraand lig. Ghana hef n [[tropies klimaat]]. n Oosterliken kuststrook is woarm en noar verhoolding dreuge, n zuudwesteliken hook is hete en vochtig, t noordn is hete en dreuge. t Voltameer neamp t grötste deel van oostelik Ghana in en is de welle vuur völle riviern, zo as de [[Otirivier]] en de [[Aframrivier]]n. Ghana hef twee seizoenn: de dreuge en de reagntied. Noord Ghana krig reagn van meart töt an november, terwiel t zuudn reagn krig vanof april. In Zuud Ghana gröait bladvaste en half-bladverleeznde bosn, met beume as [[mahonie]], [[Milicia excelsia|odum]] en [[ebnhoolt]]. Ook de meeste [[ölliepalm|ölliepälme]] en [[mangrove]]s gröait hier. [[Sjiboom|Sjibeume]], [[Baobab]]s en [[akasia]]s gröait vuurnamelik in de Voltastrekke en t noordn. == Steadn == {| class="wikitable" |- ! Plaatse !! Stad !! Gebeed !! Inwonners!! Plaatse !! Stad !! Gebeed !! Inwonners |- | 1 || [[Accra]] || [[Groot Accra]] || 2.291.352 || 11 || [[Madina]] || Groot Accra || 137.162 |- | 2 || [[Kumasi]] || [[Ashanti]] || 1.989.062 || 12 || [[Koforidua]] || Oostn || 127.334 |- | 3 || [[Tamale]] || Noorderlik || 537.986 || 13 || [[Wa (Ghana)|Wa]] || t Hoge Westn || 102.446 |- | 4 || [[Ashiaman]] || Groot Accra || 284.518 || 14 || [[Techiman]] || [[Brong-Ahafo]] || 99.721 |- | 5 || [[Takoradi]] || Westn || 260.635 || 15 || [[Ho (Ghana)|Ho]] || [[Volta]] || 96.213 |- | 6 || [[Cape Coast]] || Sentraal || 217.032 || 16 || [[Sunyani]] || Brong-Ahafo || 87.642 |- | 7 || [[Obuasi]] || Ashanti || 175.043 || 17 || [[Nungua]] || Groot Accra || 84.119 |- | 8 || [[Teshie]] || Groot Accra || 171.875 || 18 || [[Tema New Town]] || Groot Accra || 81.480 |- | 9 || [[Tema]] || Groot Accra || 160.939 || 19 || [[Dome (Ghana)|Dome]] || Groot Accra || 78.785 |- | 10 || [[Sekondi]] || Westn || 144.570 || 20 || [[Lashibi]] || Groot Accra || 78.539 |} == Ekonomie == [[Bestaand:Sunyani Cocoa House.jpg|thumb|left|200px|[[Sunyani]] Kakaohoes, Augustus 2003]] Ghana hef ne middelmoatig inkomnsekonomie en steet bekeand as ne leeg-middelmoatige inkomnstekonomie bie de [[Wearldbaanke]].<ref>[http://data.worldbank.org/country/ghanaWorldbank.org. Ghana: World Bank Country Data]. Bekekn op 1 April 2012</ref> 27% van de inwonners leawt op meender as €0,95 ($1.25) op n dag. <ref>[https://web.archive.org/web/20120626043530/http://www.lboro.ac.uk/well/resources/Publications/Country%20Notes/CN1.1%20Ghana.htm lboro.ac.uk. Vincent Tay & Frank Odhiambo. ''The Poverty Millennium Development Goal - What water, sanitation and hygiene can do in Ghana'']. bekekn op 1 April 2012</ref> en 25% van t jonge volk zit bie thoes.<ref>[http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=204866 Ghanaweb.com. High Food Prices and Popular Uprisings – Is Ghana at Risk?]. Bekekn op 19 februwoari 2012</ref> n Ghanesen beurs is n doardegrösten van Afrika, noa [[Zuud-Afrika]] en [[Nigeria]].<ref>[https://web.archive.org/web/20120704014602/http://www.icbuk.com/images/uploads/ICBUKGhanaReportSeptember2011.pdf Intercontinental Bank. Ghana Market Update]. Bekekn op 26 meart 2012</ref> Ghana hef völle natuurlike riekdomn. In de koloniale tied was Ghana al bekeand um t goold wat dr te haaln was, en nog aait is Ghana ene van de grötste goolddelvers van de wearld.<ref>[https://web.archive.org/web/20120226092617/http://goldinvestingnews.com/9230/top-10-gold-producers.html Brown, Dave. ''Top 10 Gold Producers''. Gold Investing News.] Bekekn op 8 meart 2012</ref> Ghana hef nog aandere belangrieke oetvoorprodukte, zo as kakauboonn, roewn öllie, eardgas, hoolt, elektrisiteat, diamaantn, [[bauxiet]],<ref>[https://web.archive.org/web/20110903210059/http://www.aluworks.com/site/index.php?option=com_content&view=article&id=63&Itemid=60&734e1554a786d82e908c7c85044123c2=746b376516a36724613692ecab763f6f Aluworks.com.] Bekekn op 26 juni 2010</ref> en [[mangaan]], mer Ghana blif probleemn met stroom en gastekortn hebn, woermet t n ontwikkelingslaand blif. In [[1965]] wör n [[Akosombodam]] duur Osagyefo Dr. [[Kwame Nkrumah]] ebouwd in de [[Voltarivier]]. Den leawert stroom vuur Ghana en umlignde laandn. === Stoatsskoold === Eand 2011 was Ghana's stoatsskoold esteegn töt $18 miljard, vanof $8 miljard in 2008. In 1966 was de stoatsskoold nog $1 miljard, doo't t laand nog regeard wör duur Osagyefo Dr. [[Kwame Nkrumah]], en Ghana ene van de riekste en sosjaal vuuroetstoande deeln van Afrika was. t Inkomn per inwonner was hoaste geliek an det van [[Zuud-Korea]].<ref>[http://www.ifpri.org/sites/default/files/publications/rr171.pdf ifpri.org. A new era of transformation in Ghana.] bekekn op 16 februwoari 201</ref> Doarnoa gung t rap, doo't Ghana 20 joar oonder regearing köm van [[Jerry John Rawlings]], töt an [[2001]]. Dr wör onneudig leend van t [[Internasjonaal Monetear Fonds]] (IMF). <ref>[https://web.archive.org/web/20120113042301/http://thestatesmanonline.com/pages/news_detail.php?newsid=10897&section=1 Thestatesmanonline.com. ''Mills takes Ghana's debt to GH¢23.4 billion'']. Bekekn op 9 January 2012</ref> n Good vuurbeeld hiervan was t leenn van $3 miljard duur [[John Atta Mills]] van de [[Sjinese Ontwikkelingsbaanke]], in ruul vuur öllie van de [[Ghanese Nasjonale Petröllie Korporasie]] (GNPC) an de Sjinese roewn öllie-verwoarkers, vuur n geheim bedrag um de lening terugge te betaaln, ondaanks bezwoar van n oawerweldigend deel van t [[Ghanese Parlemeant]] en t IMF, umdet de lening Ghana's öllieriekdom noar Sjina zo trekn, en dr vuur zol könn zorgen at Ghana de skooldn nit ofbetaaln kon.<ref>[http://www.ghananewsagency.org/details/Economics/Ghana-will-be-shortchanged-with-the-3-billion-dollars-Chinese-loan-Minority/?ci=3&ai=34013 Ghana News Agency.org. ''Ghana will be shortchanged with the 3-billion dollars Chinese loan – Minority'']. Skreewn: 27 september 2011. Bekekn: 9 januwoari 2012</ref> Opeenvolgende regearings nemt nog aait hulpe an van de [[Verenigde Stoaten]] en [[Europa (continent)|Europese]] laandn. n Vuurbeeld hiervan was de gift van €52 miljoen um [[moderstoarfte]] teegn te goan en gezoondheaid van moders te verbettern. Det kan Ghana ook zoonder boetnlaande hulpe en giftn.<ref>[https://web.archive.org/web/20160306081557/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/health/artikel.php?ID=227452Ghanaweb.com. ''EU gives Ghana additional 52 million euros for maternal health''.] Skreewn op 11 januwoary 2012. Bekekn op 13 januwoari 2012</ref> === Woarkvolk === Ghana hef 11,5 miljoen leu dee't köant woarkn.<ref>[https://web.archive.org/web/20120501234849/https://africaknowledgelab.worldbank.org/akl/sites/africaknowledgelab.worldbank.org/files/report/Annexes%20for%20Ghana%20Education.pdf Annex 1: Political and Administrative System]. worldbank.org. Bekekn op 29 desember 2011.</ref> De ekonomie dreeit vuur 37,3% op laandbouw, en doarin woarket ongevear 56% van t woarkvolk. Dit zeent heuwdzakelik kleaine boern. Dr is mer weainig produksie in Ghana, zon 7,9%. Skoonwal Ghana oardig wat good op-eleaid woarkvolk hef, kiest regearings der vake vuur um bouwprojekte oet te besteadn an boetnlaandse bedriewe, zo as zelfs seempele huuze. Disse bedriewe nemt dan wier lokale bedriewe in n oarm vuur nen habbekrats, woerduur't t grote geeld aait noar t boetnlaand geet. Dr zeent al heel wat pogingen edoan um lokale Ghanese bedriewe op de vuurgroond te kriegn, mer in hoes- en weagnbouw hef det nog nit ewoarket, woerduur Ghana nog wier ofhaankelik blif van boetnlaandse bedriewe en t geeld doarhen geet. === Meunte === Keukelig ekonomies beleid van vuurgoande militeare regearingn en regionale vreadesofspraakn zorgen vuur inflasie, weardevermeendering vuur de [[Cedi]], en onvrea bie t volk oawer Ghana's bezunigingn. Liekewel hef Ghana nog ene van de gezoondse ekonomiejn in Afrika. [[Bestaand:Elmina slave castle.jpg|thumb|240px|t Portugese [[Elminakasteel]] wör in 1873 duur [[Groot-Brittanje]] kocht. t Wörd ook wal t Kasteel van St. George eneumd. t was n eerstn haandelspost an n [[Guinesen Golf]], en doarmet t euldste Europese gebouw wat nog besteet, oonder de [[Sahara]]. t Kasteel wörd non erkeand duur [[UNESCO]] as [[Weareldarfgoodlieste|Wearldoarfgood]]]] Juli [[2007]] begun de [[Ghanese Baanke]] met t heropweardeern van de Cedi ([[₵]]), noar Ghanese Cedi (GH₵). n Oawerstap was 1 Ghanese Cedi vuur elke 10.000 Cedi. De Ghanese Baanke gebreuk intensieve mediakampanjes um t volk kunnig te maakn met t nieje geeld. n Niejn Ghaneses Cedi is redelik stabiel, en in april 2012 was 1 euro ongevear 2.36 cedi weard <ref>[http://nl.coinmill.com/EUR_GHS.html#EUR=1 nl.coinmill.com. Bekekn op 22 april 2012]</ref> De [[belastingtoovoogdewearde]] wör in [[1998]] invoord en har ne vaste heugte. In [[2007]] wör t oonderverdeeld. in 1998 was disse belasting 10%, en in 2000 wör t bie esteeld töt 12,5%. Doo't skoonwal in 2007 t Wetsvuurstel 734 wör annömn, wör dr ne 3% belastingtoovoogde wearde of ekuierd vuur kleaine weenkels. Hierduur magnt kleine weenkels 3% rekn op öare godern en disse bie de belasting verhaaln. Dit wörd edoan um t belastingsstelsel seempel te maakn en te zorgen at de weenkeleegners dr wat op oet doot<ref>[http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/economy/tax.php Ghanaweb.com. Income Taxes.] bekekn op 10 januwoari 2011</ref> === Toerisme === t Toerisme in Ghana trekt an, vuural oonder Europeaann, Amerikaann, en aandere leu van oawer vear dee't te maakn kriegnt met de Ghanese Diaspora. Umdet Ghana politiek en ekonomies stabiel is, en weanig kriminaliteat hef, en [[Engels]] de offisjele sproake is, is Ghana antrekkelik vuur leu dee't kennis weelt maakn met West-Afrika. De wearldoarfgoodlieste van UNESCO hef n antal Ghanese zeensweardigheedn, zoas [[Cape Coast Castle]] en [[Elmina Castle]], natuurparkn zo as [[Kakum Nasjonaal Park]] en [[Mole Nasjonaal Park]], nöast kulturele feestn zo as t [[Panafeest]]. === Öllie === In 1970 wördn dr in n oseaanboadem bie Ghana grote öllieweln oontdekt, mer teegn 1990 wör t winn nog aait nit groots an epakt. In 1983 köm de [[Ghana National Petroleum Corporation]] (GNPC) van de groond vuur t ansteurn van oontginning en verwoarking, en de korporasie maakn verskeaidene ofspraakn met boetnlaandse bedriewe. n Belangrieksten hiervan beud t bedrief Amoco oet de [[Verenigde Stoaten|VS]] tien [[öllieplatforms]] an tusken [[Ada Foah]] en de westerlike greanze met [[Togo]]. Petro-Canada International kreeg andeeln in t [[Tanorivier]]bekken en de [[Diamond Shamrock]] in t [[Keta]]bekken. In 1989 kömn dr twee Amerikaanse en een [[Nederlaand]]s bedrief, dee't vuur $30 miljoen gungn boarn noar öllieweln. Op 21 juni 1992 brachen n Tano-öllieplatform dageliks 6900 m³ roewn öllie op. <ref>Clark, Nancy L. "Petroleum Exploration". ''[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/ghtoc.html A Country Study: Ghana]'' (La Verle Berry, editor). [[Library of Congress]] [[Federal Research Division]] (November 1994). ''Dit ärtikel hef tekste oet disse welle, wat publiek bezit is.'' [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/about.html Lcweb2.loc.gov].</ref> vrog in de joarn '90 bekeek de GNPC alle vrogere weln van roewn öllie en eardgas, um te zeen of ze dee nit in eegn behear konn nemn, um zo de stoatskas an te vuln. De GNPC wol n driewnd stasjon opzetn vuur produksie, opslag, oawerslag, verwoarking en doarop [[gas-turbine]]s vuur stroomopwekking, um zo 620 miljoen m³ per dag te produseern, woervan't 135 megawatt stroom emaakt kon wordn vuur nasjonaal en regionaal gebroek. In 1992 kreeg de GNPC n kontrakt met [[Angola]]'s stoatsölliebedrief, dee't vuur de Ghanese kuste woln boarn. GNPC kreeg doarvuur n deel van n roewn öllie. De öllieraffinaderieje [[Tema]] oondergung ne grote herindeling, wat begun in [[1989]]. t Tweede deel van de herindeling begun in 1990, en t kostn bie mekoar zo'n $36 miljoen. Met disse herindeling wör de verdeling van vlöaiboar petrölliegas better van 28.000 noar 34.000 per dag. In 1992 wör an evöngn met t bouwn van de piepliene woermet alns vervoord mos wordn. De ofwoarkte öllie zol van vanof Tema noar de haawn van [[Akosombo]], en van doar oawer t Voltameer noar t noordn van Ghana vervoord wordn. Toch blif de verdeling nog aait ongeliek. Um de umstandigheedn nog wier te verbettern wördn dr vuur $28 miljoen öllieopslaagn in t hele laand bouwd. In 2007 wör n öllieveeld eveundn van 480 miljoen m³<ref>[https://web.archive.org/web/20071226200944/http://news.yahoo.com/s/ap/20071222/ap_on_re_af/ghana_oil_discovery_3 Yahoo News.com ''Ghana leader: Oil reserves at 3B barrels'']. Skreewn op 22 desember 2007 bekekn op 21 desember 2010.</ref> Öllie en gas wordt nog aait ewunn, en steeds mear.<ref>[http://www.rigzone.com/news/article.asp?a_id=57319 Rigzone.com. ''Kosmos Makes Second Oil Discovery Offshore Ghana'']. Skreewn op 25 februwoari 2008. Bekekn op 26 juni 2010</ref> Dr wörd ne onmeundige toovlood van kapitaal in de ekonomie verwochet in t eerste deel van 2011. Vanof dan verwochet t laand öllie op grote skoale te produseern, en de weenst wörd eskatt op 6% vuur 2011. De öllievuurroad van Ghana wörd eskatt op 790 miljoen m³<ref>McLure, Jason. [http://www.bloomberg.com/news/2010-12-01/ghana-oil-reserves-to-be-5-billion-barrels-in-5-years-as-fields-develop.html Bloomberg Television. ''Ghana Oil Reserves to Be 5 billion barrels in 5 years as fields develop'']. 1 Desember 2010.</ref> wat de zesde-grötste van Afrika is en de 25ste van de wearld. == Volk == [[Bestaand:Makola_market.jpg|thumb|255px|Ne [[stroate]] in [[Accra]]]] In Ghana wont ongevear 24 miljoen leu. n Inheemsen en grötsten etniesen groep is Akan. Noa de onofhaankelikheaid wör t volk vuur t eerste teald in 1960. Doo warn dr 6,7 miljoen leu.<ref>"[http://countrystudies.us/ghana/33.htm Ghana – population]". [[Library of Congress Country Studies]].</ref> 45% van t volk is Akan (woer in met zeent enömn de [[Fantevolk|Fante]], [[Akyemvolk|Akyem]], [[Ashantivolk|Ashanti]], [[Kwahuvolk|Kwahu]], [[Akuapemvolk|Akuapem]], [[Nzemasproake|Nzema]], [[Abronvolk|Abron]], [[Akwamuvolk|Akwamu]], [[Ahantavolk|Ahanta]] en nog n poar aandern). Wieders wont dr nog zo'n 28 miljoen Akanleu oawer vear in aandere laandn.<ref>[https://web.archive.org/web/20110926022349/http://www.jamaicaobserver.com/business/Jamaica-National-launches-new-Ghana-money-transfer-brand_9719123 Jamaicaobserver.com. ''Jamaica National launches new Ghana money transfer brand'']. Skreewn: 16 september 2011. Bekekn: 20 februwoari 2012</ref> Vandaag n dag wont dr 52 etniese groepn in Ghana.<ref>[https://web.archive.org/web/20120530001429/http://www.logcluster.org/tools/lca/gha Logcluster.org. ''Logistics Capacity Assessment - Ghana'']. bekekn op 7 april 2012</ref> Dr is skoonwal nooit gin verskel ewest tusken de verskilnde groepn, zo'j det vake in aandere Afrikaanse laandn zeet. De offisjele sproake is [[Engels]], mer de meeste Ghanezen sprekt ten minsten éne lokale sproake. De grötste meenderheaidsgroepn zeent de [[Ewevolk|Ewe]] (ong. 2.200.000 leu),<ref>[https://web.archive.org/web/20130909042102/http://worldmap.org/getpeople.php?ROP_ROG3=102974GH WorldMap.org. World Map - People Group Name: Ewe]. Bekekn op 7 april 2012</ref>, [[Ga-Adangbevolk|Ga-Adangbe]] (woer met zeent inbegrepn de [[Ga-volk|Ga]], [[Adangbevolk|Adangbe]], [[Adavolk|Ada]], [[Krobovolk|Krobo]] en nog n poar aandern) (1.022.144 leu)<ref>[https://web.archive.org/web/20130909055237/http://worldmap.org/getpeople.php?ROP_ROG3=104520GH Worldmap.org. World Map - People Group Name: Ga]. Bekekn op 8 april 2012</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130909050813/http://worldmap.org/getpeople.php?ROP_ROG3=100052GH Worldmap.org. World Map - People Group Name: Adangme]. Bekekn op 8 April 2012</ref> [[Gurmavolk|Gurma]] (702.000 leu),<ref>[https://web.archive.org/web/20130909060804/http://worldmap.org/getpeople.php?ROP_ROG3=103587GH Worldmap.org. World Map - People Group Name: Gurma]. Bekekn op 7 april 2012</ref> [[Dagaabavolk|Dagaaba]] (657.973 leu),<ref>[https://web.archive.org/web/20130909022356/http://worldmap.org/getpeople.php?ROP_ROG3=102365GH Worldmap.org. World Map - People Group Name: Dagaari (Dagaaba)] Bekekn op 8 april 2012</ref> [[Frafravolk|Frafra]] (635.866),<ref>[https://web.archive.org/web/20130909034517/http://worldmap.org/getpeople.php?ROP_ROG3=111200GH Worldmap.org. World Map - People Group Name: Gurenne (Frafra)]. Bekekn op 8 april 2012</ref> [[Dagombavolk|Dagomba]] (618.101 leu),<ref>[https://web.archive.org/web/20130909045032/http://worldmap.org/getpeople.php?ROP_ROG3=102372GH Worldmap.org. World Map - People Group Name: Dagomba] Bekekn op 8 april 2012</ref> [[Guangvolk|Guang]] (354.567 leu),<ref>[https://web.archive.org/web/20130909055151/http://worldmap.org/getpeople.php?ROP_ROG3=103437GH Worldmap.org. World Map - People Group Name: Guang] Bekekn op 7 april 2012</ref> [[Mossivolk|Mossi]] (341.000 leu),<ref>[https://web.archive.org/web/20130909033729/http://worldmap.org/getpeople.php?ROP_ROG3=106781GH Worldmap.org. World Map - People Group Name: Mossi]. Bekekn op 7 april 2012</ref> [[Hausa leu|Hausa]] (172.000),<ref>[https://web.archive.org/web/20130909052901/http://worldmap.org/getpeople.php?ROP_ROG3=103733GH Worldmap.org. World Map - People Group Name: Hausa]. Bekekn op: 7 april 2012</ref> [[Gurunsivolk|Gurunsi]] (154.000),<ref>[https://web.archive.org/web/20130909044212/http://worldmap.org/getpeople.php?ROP_ROG3=105697GH Worldmap.org. World Map - People Group Name: Gurunsi] Bekekn op 7 april 2012</ref> [[Bissavolk|Bissa]] (126.000),<ref>[https://web.archive.org/web/20140728013130/http://worldmap.org/getpeople.php?ROP_ROG3=101486GH Worldmap.org. World Map - People Group Name: Bisa]. Bekekn op 7 april 2012</ref> [[Fulavolk|Fulani]] (12.000), [[Blaanke Afrikaann]] (heuwdzakelik van [[Skotlaand|Skotsen]], [[Engelaand (regio)|Engelsen]], [[Skandinavië|Skandinaviesen]] ofkomst, en aandern), [[Libanon|Libaneezn]], en [[Sindhivolk|Sindhileu]]. De rest van de leu dee't non in Ghana wont maakt ongevear 3,6% oet van t totaal. Noar Amerikaanse welle (US Department of State) is 69% [[Christendom|Kristelik]], 16% [[Islam|Moslim]] en de oawerige 15% haank n tradisjoneel geleuf an. <ref>[http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90100.htm U.S. Department of State. ''International Religious Freedom Report 2007''.] Bekekn op 5 December 2009</ref> === Sproakn === [[Ethnologue]] gef ne lieste van 79 sproakn in Ghana.<ref>[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=ghana Ethnologue: Languages of Ghana]</ref>. [[Engels]] is de offisjele sproake en wörd gebroekt in regearings- en haandelszaakn, en op de skooln. De inheemse Ghanese sproakn zeent oonderverdeeld in zes families van de [[Niger-Congosproakn]]. De [[Kwa (sproake)|Kwa-sproaken]], dee't duur ongevear 70% van de inwonners sprökn wörd, bestoat oet t [[Akan (sproake)|Akan]] en de [[Ga-Dangmesproakn]]. Disse wordt vuurnamelik sprökn in de zudelike helfte van t laand, langs de Voltarivier. De [[Gbe-sproakn]], dee't vroger bie Kwa heurdn, wordt verteegnwoordigd duur t [[Ewe (sproake)|Ewe]], wat sprökn wörd op t zuudoostn van de Voltarivier. De [[Gursproaken|Gur-sproakfamilie]] besteet oet t [[Dagbani (sproake)|Dagbani]], [[Dagaare (sproake)|Dagaare]] en [[Frafra (sproake)|Frafra]]. Disse komt heuwdzakelik in t noordn vuur. Twee [[Kulangosproakn]], dee't vroger nog wal es bie t Gur ereknd wördn, komt oet de middel-westelike greansstrekke. t [[Nafaanra (sproake)|Nafaanra]] in t noordn heurt bie de [[Senufosproaken|Senufo sproakfamilie]]. Wieders zeent dr nog twee [[Mandesproaken]]; t [[Bissa (sproake)|Bissa]] in t noordoostelike heukn, en t [[Ligbi (sproake)|Ligbi]], wat roond [[Kulango]] sprökn wörd. Neegn sproakn kriegnt offisjele oonderstönning van de regearing:<ref>[https://web.archive.org/web/20170301155437/https://www.ghanaembassy.org/index.php?page=language-and-religion Ghanaembassy.org. Ghana -Language and Religion], [[Ambassade van Ghana in Washington, D.C.]]. Bekekn op 9 april 2012</ref> [[Akan (sproake)|Akan]], [[Ewe (sproake)|Ewe]], [[Dagomba (sproake)|Dagomba]] (Dagbane), [[Adangme (sproake)|Dangme]], [[Dagaare (sproake)|Dagaare]], [[Ga (sproake)|Ga]], [[Gonja (sproake)|Gonja]], [[Kasem (sproake)|Kasem]], en [[Nzema (sproake)|Nzema]]. Skoonwal t ginne offisjele sproake is, wörd t [[Hausa (sproake)|Hausa]] as [[Lingua Franca]] sprökn oonder Ghana's [[Islam|Moslims]]. Seend [[2007]] geewt alle hogeskooln en universiteatn in Ghana les in [[Standaard Sjinees|Sjinees]]. Dit nieje vak gef de gröainde wearldposisie van de [[Volksreppubliek Sjina]] wier, en de gode verhoolding tusken beaide laandn.<ref>[http://www.modernghana.com/news/135274/1/teach-chinese-language-in-schools-minister.html ModernGhana.com. ''Teach Chinese language in schools – Minister''.] Skreewn op 4 mei 2007. Bekekn op 12 januwoari 2011</ref> Doarnöast wörd dr aal mear [[Fraans]]k egeewn op de skooln, umdet Ghana lid is van de [[Organisation Internationale de la Francophonie|OIF]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110110171236/http://www.francophonie.org/IMG/pdf/Fcs_enjeu_21esiecle.pdf Francophonie.org. ''Le française, enjeu du XXI Sisécle''] Bekekn op 17 dezember 2010. (Fraansk)</ref> === Gezoondheaid === In 2009 was de leawnsverwochting ongevear 63 vuur kearls en vrouwleu<ref>[https://web.archive.org/web/20200831021012/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gh.html CIA – The World Factbook.] Bekekn op 21 desember 2010</ref> met ne keenderstoarfte van 51 op de 1000. Vrouwleu kriegnt gemiddeld 4 keender. Dr zeent 15 dokters en 93 verpleagers per 100.000 leu.<ref>[https://web.archive.org/web/20100111084659/http://www.afro.who.int/home/countries/fact_sheets/ghana.pdf Afro.who.int]. Bekekn op 26 juni 2010</ref> 4,5% van t laand's BNP wör in 2003 besteadt an gezoondheaidszorg. Ze probeert t zorgstelsel wal an te pakn, mer det geet lastig umdet dr fleenk wat korrupsie binn t Ministerie van Volksgezoondheaid, de Ghanese Gezoondheaidshulpe en Nasjonale Verzekeringsstelsel, t National Health Insurance Service (NHIS) is.<ref>[http://www.modernghana.com/news/355988/1/corruption-in-nhis.html Modernghana.com. ''Corruption In NHIS''] Skreewn op 14 oktober 2011. Bekekn op 7 januwoari 2011</ref> De Europese Kommissie skeunk €52 miljoen an Ghana um wat te doon an de hoge moderstoarfte en de modergezoondheaid op n heuger plan te kriegn. Wieders is dr in Ghana, net as in de rest van [[Afrika]], n groot [[HIV/AIDS]]probleem. In 2004 wör dr eskatt at dr ongevear 404.000 Ghaneezn besmet zeent met HIV/AIDS. Doarnöast komt dr völle oet de tied duur [[Malaria]]. Völle zeektes zeent t gevolg van t tooverdan te weainig etn kriegn, woerduur't t ofweerstelsel van de leu verzwakt is. == Kultuur en media == Ghana hef völle kulturele verskiln, dee't vuur n n groot deel wierumme goat op de oolde [[Akan-keuninkriekn]]. De ghanese kultuur is ne ofspegeling van de verskeaidene volker dee't dr wont, heuwdzakelik de volker [[Akan (volk)|Akan]], [[Ewe (volk)|Ewe]], [[Ga-Adangbe (volk)|Ga-Adangbe]] en de [[Dagomba (volk)|Dagomba]], woervan't de Akan de meeste invlood hebt. De kulturele verskiln zeent nog t beste te zeen in de [[Ghanese kokgewoontes]], [[Ghanese keunst|keunst]] en [[Ghanese kleardracht|kleare]].<ref>[https://web.archive.org/web/20130509040144/http://www.misswestafricaghana.com/culture/ Ms.Ghana Culture. misswestafricaghana.com]. bekekn op 20 mei 2012</ref> === Sport === [[Vootbal]] is de meest populeare sport. t [[Nasjonaal elftal van Ghana]] steet bekeand as de ''Black Stars'' (''Zwarte Stearns'') en t [[Nasjonaal elftal Ghana oonder 20 joar|Elftal oonder 20]] steet bekeand as de ''Black Satellites'' (Zwarte satellietn). Ghana hef an völle kampioenskopn met edoan, zo as de [[Afrika-beker]], de [[FIFA Wearldbeker]] en de [[FIFA U-20 Wearldbeker]]. [[2010]] was Ghana t doarde Afrikaanse laand wat de kwartfinales van n wearldbeker wus te haaln, noa [[Kameroen]] in [[1990]] en [[Senegal]] in [[2002]]<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2010/matches/match_50 NEWS.BBC.co.uk. ''USA 1–2 Ghana (aet)''.] Skreewn op 26 juni 2009. Bekekn op 26 juni 2010</ref> t Elftal oonder 20 joar is de kweekviewer vuur t grote elftal. Dr zeent verskeaidene voootbalklubs dee't in de [[Ghanese Premiere League]] of in de [[Chanese Vootbaldivisies|Eerste divisie]], dee't allemoal oonder de [[Ghanese Vootbalassosjasie]] vaalt. Oet t laand komt ook verskeaidene [[boksn|boksers]] van wearldklasse, zo as de dreevooldig wearldkampioenn [[Azumah Nelson]] en [[Nana Konadu|Nana Yaw Konadu]] en [[Ike Quartey]] en [[Joshua Clotty]]. === Keunst === [[Bestaand:Kent wove.jpg|thumb|[[Akan people|Akan]] Kente-stof|upright]] Linngood is onmeundig belangriek vuur de Ghanese kultuur. Weafsels wordt gebroekt vuur tradisjonele en moderne kleare. Verskeaidene symbooln en kluurn in n stof hebt bepoalde betekenisse. [[Kente-stof|Kente]] is woarskienlik de bekeandse Ghanese stof. Kente is n ceremonieel, met de haand ewöawn stof van de [[Akan (volk)|Akan]]. Streppels van ongevear 10&nbsp;cm breed wordt an mekoar eneeid töt gröttere lapn stof. De stofn wordt in verskeaidene kluurn, gröttes en oontwoarpn ewöawn, wat allemoal wier bie bepoalde sosjale en relligieuze gebuurtenisse heurt. Kultureel bekekn is Kente mear as allene mer nen stof. t Is op ne bepoalde wieze n ewöawn geskiedenisverhaal. n Naam Kente keump van t [[Twi]]-woard ''kɛntɛn'' en beteeknt doar ''maande''. De eerste kente-weawers gebreukn [[raffia]]-veazels um stofn te weawn deedn deankn an maandn, en doarumme wördn ze ''kenten ntoma'' (maandnstof) eneumd. Ghana hef internasjonaal anzeen met verskeaidene keunsteners, zo as de [[Kane Kwei Carpentry Workshop]] en beeldhouwer [[Eric Adjetey Anang]], den't doodskiste ontwoarpet. === Muziek === [[Bestaand:Dashiki and kufi.jpg|thumb|left|Nen groep trommelspöllers tred op in [[Accra]]]] Ghanese muziek verskilt per volk en geleuf in t laand. Belangrieke instrumeante dee't gebroekt wordt zeent de [[Tama (muziekinstrumeant)|Tama]], n [[goje]]-[[viool]] en de [[koloko]]-lute. Wieders wörd de [[xylofoon]] völle gebroekt in [[asonko]]-muziek. Tradisjonele muziekstieln zeent oonder mear de hofmuziek as de Akan atumpan en de Ga kpanlogo-stieln. De bekeandste stiel dee't oet Ghana keump is skoonwal de [[Zuud-Afrikaanse jazz|Afro-jazz]], wat wör oet eveundn duur [[Guy Warren|Kofi Ghanaba]].<ref>[http://allafrica.com/stories/200902120888.html Ghanaian Chronicle. Ghana: Kofi Ghanaba – Influential Drummer Who Emphasised the African Origins of Jazz.] Skreewn op February 2009. Bekekn op 30 mei 2009</ref>. De vrogste sekuliere muziekvorm in Ghana wörd [[Highlife]] eneumd. t Ontsteund an t eande van t 20ste joarhoonderd en wör in heel [[West-Afrika]] populear. In de neegntiger joarn wör ne nieje muziekstiel oontwikkeld duur de jeugnd; [[Hiplife]]. Hierin wördn verskilnde stieln kombineerd, zo as highlife, Afro-[[reggae]], [[dancehall]] en [[hiphop]]. Internasjonaal bekeande Ghanese artieste zeent [[Rhian Benson]] ([[R&B]] en [[soul]]), [[Koto Antwi]] en [[DBanj]] (highlife). === Daans === [[Bestaand:Ghana dance.jpg|thumb|Ghanese kulturele daansgroep tred op]] Elk volk in Ghana hef wier eegne tradisjonele daansn. Vuur elke geleagnheaid is dr ook wier nen apartn daans. Dr zeent daansn vuur [[groowe]]s, vieringn, verhaalvertellingn, relligieuze anbidding, ezw. n Antal van disse daansn zeent Adowa, Kpanlogo, Azonto, Klama en Bamaya. === Media === Ghana hef ene van de meest vrieje media in Afrika. heuwdstuk twaalwne van n Ghanesen groondwet verzekert [[persvrieheaid]] en onofhaankelikheaid van de media. Heuwdstukke twee verböd [[censuur]].<ref>[https://web.archive.org/web/20080324233340/http://ghana.gov.gh/ghana/constitution_republic_ghana.jsp Constitution of Ghana], ''Government of Ghana''.</ref> Noa de onofhaankelikheaid hebt de oawerheaid en de media t vake met mekoar in t mot ehad, en tiedns stoatsgreepn wör vake de persvrieheaid in etrökn, zodet dr gin kritiek kon wean.<ref>Anokwa, K. (1997). In ''Press Freedom and Communication in Africa.'' Erbio, F. & Jong-Ebot, W. (Eds.) Africa World Press. ISBN 978-0-86543-551-3.</ref> De vrieheaid wör wier in evoord in 1992. Noa at in [[2000]] [[John Kufuor]] töt presideant ekeuzn was, nömn de spanningn tusken de regearing en de media aal mear of. Kufuor is vuurstaander van vrieje pers en treuk de [[laster]]wet in, mer wol wal gearne at de media dr fatsoenlik met umme gung<ref>[http://www.pressreference.com/Fa-Gu/Ghana.html Basic Data]. pressreference.com</ref> De media van Ghana wörd wal es ene van de vriejste van Afrika eneumd. De private media hebt nog wal es kritiek op de regearing.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/1023355.stm#media BBC Country Profile: Ghana], ''[[BBC News]]''.</ref> == Verwiezings == <references/> [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Laand]] [[Kategorie:Geografie van Afrika]] i59owis7kn35504pnsatatx1nypxq6h Kaapverdie 0 33307 333040 328744 2026-07-21T17:48:20Z CommonsDelinker 166 [[c:File:Flag_of_Cape_Verde.svg|Flag_of_Cape_Verde.svg]] is vervungen deur [[c:File:Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg|Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg]]. Uut-evoerd deur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]], mit as reden: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c 333040 wikitext text/x-wiki {{Laandtabel-twd | naaminlaandssproak=República de Cabo Verde <small>(portugeesk)</small><br>''Repúblika di Kabu Verdi''<small>(kaapverdisk kreool)</small> | naam-nds=Kaapverdie | vlagge=Flag of Cape Verde (10-17).svg | naam=Kenia | woapn=Coat_of_arms_of_Cape_Verde.svg | lokasie=LocationCapeVerde.svg | sproaken=[[portugeesk]], [[kaapverdisk kreool]] | heufdstad=[[Praia]] | regeringsvörm=republik | religie=Christendom (85,3%), Ateisme (10,8%), andere gelöyve (3,9%) | pctwater=<small>Neet nömenswaerd</small> | km2=4.033 | dichtheid=123,7 | inwonners=483.628 |region=CV | breedtegroad=14/55//N | lengtegroad= 23/31//W | volksleed="Cântico da Liberdade" (Leed van de Vryheid) | munteenheid=Kaapverdisken escudo | valutakode=CVE|tiedzone=UTC–1 (CVT) | feestdag= |tld=cv | laandkode=CV | tel=+238 | webstea= | ofbeelding2= | umskrieving2= }} '''Kaapverdie''' of de '''Kaapverdiske Eilanden''' (Portugeysk: ''Cabo Verde'', letterlik ümmesat: ''Gröönkaap'') is nen eilandenståt in den [[atlantisken oceaan]], vöär de westküste van [[Afrika]]. Et besteyt uut teen vulkaniske eilanden, dee as med mekander ungeveyr 4033 kilometer in et veerkant beslåt. De eilanden ligget tüsken 600 en 850 kilometer up et westen van [[Cap-Vert]], up den meyst westeliken tip van et afrikaanske vasteland. De kaapverdiske eilanden sint tehoupe med [[de Acoren]], [[Kanariske Eilanden]], [[Madeira]] en de [[Wilde Eilanden]] deyl van et natuurgebeed [[makaronesie]]. Töt den 15. eywe woanden der nüms up de kaapverdiske eilanden, töt at de [[Portugeyske Ryk|portugeysen]] en untdekkeden en [[kolonisme|koloniseerden]]. Dårmed wör et de eyrste europeeske neadersetting in de tropen. Ümdat Kaapverdie makkelik leade vöär de [[Atlantiske Slavendryverye]], güng et de eilanden mirakels good in de 16. en 17. eywen. De eilanden tröäken handelslüde, [[kaapvårt|kapers]] en [[piraterye|piraten]]. Do as in de 19. eywe de slavenhandel verböäden wör, rakeden de eilanden in verval en vöäle inwoaners tröäken vord. Toch krabbelden de eilanden weader up en wörden en vöärnaam handelscentrum en handigen tüskenstop vöär groute skeypvårt. In [[1951]] wör Kaapverdie en oaverseysk departement van Portugal. Toch bleaven de inwoaners stryden vöär unafhangelikheid, wat se kreagen in [[1975]]. Seyd de jåren '90 van den 20. eywe is Kaapverdie ne stabile [[demokraty]]. Et is eyne van de meyst untwikkelde en demokratiske landen van Afrika. Ümdat et selv nauweliks natuurlike brunnen hevt, müt de ekonomy et vöäral hebben van deensten, [[turisme]] en butenlandske investeringen. In 2021 woanden der ungeväär 483.628 lüde, vöärnamelik van emengd afrikaansk en europeesk blood. De meyste lüde sint [[Rooms-Katholieke Karke|roumsk-katolik]], en oaverblyvsel van de portugeyske oaverheyrsking. Der is ne groute [[kaapverdiske diaspora]]. Vöäle lüde woanet in de [[Vereynigde Ståten]] en [[Portugal]]. In [[Rotterdam]] in [[Neaderland]] is ouk ne groute gemeynskap. et antal uutvlegers is behöyrlik grötter as de inwoaners van de eilanden selv. De officiele språke van Kaapverdie is portugeesk. Dat is de språke van underwys en de regeyring. Ouk vöär de radio, televisy en in kranten wördt et gebruked. [[Kaapverdisk Kreool]] is ne andere officieel registreerde språke, wat de meyste lüde spreaket. [[Kategorie: Tweants artikel]] [[Kategorie:Kaapverdie| ]] tcxsxj2cjxc9tn2f24mohlz6uaf438q Minecraft 0 35443 333041 331454 2026-07-22T14:56:35Z ~2026-41104-62 36549 emerald amor :D 333041 wikitext text/x-wiki EMERALD ARMOR IS COOL AND DOES 1000M PROTECTION[[Bestaand:CiS2018 minecraft slides, classroom of czech teachers.jpg|duum|368x368px|Minecraft in en [[Tsjechie|tsjechisk]] klaslokaal]] '''''Minecraft''''' is en [[sandbakspel]] uut [[2011]]. Et wör bedacht en uutegeaven döär den [[Sveden|sweydsken]] spelmaker ''Mojang Studios''. Den eyrsten wat et makeden was Markus 'Notch' Persson. Hee skreav et in [[Java]], ne [[programmeerspråke]]. De eyrste oapenbår spöälbåre versy küm uut up den [[17 meie|17. mei]] van [[2009]]. Vanaf den tyd was et spel voordan in untwikkeling un wör et officiääl uutbracht up den [[18 november|18. november]] [[2011]]. Persson güng vord by Mojang en döä Jens 'Jeb' Bergensten de leiding oaver wydere untwikkeling. De jåren dårup is et voordan anepasd nå andere platförme, sou as [[Smartphone|smartphones]], tablets en andere spelkomputers. In 2014 kochteden [[Microsoft]] Mojang oaver, med inbegrip van de de intellektuäle eigendomsrechten vöär ''Minecraft''. Se leaden der 2,5 miljard dollar vöär up tåfel. In ''Minecraft'' verkennet spöälers ne dreedimensionale wearld med en unbeparked spöälveld wat uut sounöömde ''voxels'' besteyt. Spöälers künnet grundstoffen untdekken un [[Mienbouw|mynen]], gerei un andere vöärwarpen maken, gebouwen tosetten, landskoppen inrichten en machines untwikkelen. Afhangelik den ård spölmodus vechtet spöälers teagen vyandige hordes of warket samen med anderen in multispöälermodus. Et spel hevt twey höyvdgrunden: Survival (oaverleavingsmodus), wår as spöälers grundstoffen müttet vinden üm to oaverleaven; en de Creative modus, wåras spöälers unuutpüttelike grundstoffen hebbet en künnet vlegen. Der is ouk noch ne Hardcore-variant van Survival, wåras doudgån ouk echt et ende van et karakter bedüdt ([[permadeath]]). Der sint heyl wat lüde dee as et spöälet, en dee leyvert tohoupe vöäle verskeidenheid an brukersuutbreidingen, sou as modifikatys, servers, skins, tekstuurpakketten en selvemakede wearldkaarten, wårmed as et spel en ander karakter en möägelikheiden krigt. Den [[Speedrunning|speedrunningscene]] van et spel hevt flink wat anhangers. Med meyr as 350 miljoon verkochtede kopien (2025) en 140 miljoon måndelikse gebrukers (2021) is ''Minecraft'' is et bestverkochte spel ooit. Et krigt louvende kritiken en hevt heyl wat pryse wünnen. Et wördt wal es et beste videospel allertyden nöömd: syn populariteit hevt et spel to danken an sociale media, nåmaaksels, anpassingen, gaddergood en jårlikse Minecon-gadderingen. Minecraft wördt bruked as lesmateriaal üm skeidkünde to geaven, komputeruntwarp en komputerweatenskappen. Under et gröttere bedryv Minecraft vallet verskeidene afleidde spellen, sou as ''Minecraft: Story Mode'', ''Minecraft Earth'', ''Minecraft Dungeons'', and ''Minecraft Legends''. In 2025 küm ne nåspöälde filmbewarking van et spel med den titel ''A Minecraft Movie'' wearldwyd uut. [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Videospel]] 319xhe6vcayhj5kqchjj8qldf5yk8o3 333042 333041 2026-07-22T17:33:41Z Tom9358 14952 Versy [[Special:Diff/333041|333041]] van [[Special:Contributions/~2026-41104-62|~2026-41104-62]] ([[User talk:~2026-41104-62|oaverleg]]) weaderümmedraid 333042 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:CiS2018 minecraft slides, classroom of czech teachers.jpg|duum|368x368px|Minecraft in en [[Tsjechie|tsjechisk]] klaslokaal]] '''''Minecraft''''' is en [[sandbakspel]] uut [[2011]]. Et wör bedacht en uutegeaven döär den [[Sveden|sweydsken]] spelmaker ''Mojang Studios''. Den eyrsten wat et makeden was Markus 'Notch' Persson. Hee skreav et in [[Java]], ne [[programmeerspråke]]. De eyrste oapenbår spöälbåre versy küm uut up den [[17 meie|17. mei]] van [[2009]]. Vanaf den tyd was et spel voordan in untwikkeling un wör et officiääl uutbracht up den [[18 november|18. november]] [[2011]]. Persson güng vord by Mojang en döä Jens 'Jeb' Bergensten de leiding oaver wydere untwikkeling. De jåren dårup is et voordan anepasd nå andere platförme, sou as [[Smartphone|smartphones]], tablets en andere spelkomputers. In 2014 kochteden [[Microsoft]] Mojang oaver, med inbegrip van de de intellektuäle eigendomsrechten vöär ''Minecraft''. Se leaden der 2,5 miljard dollar vöär up tåfel. In ''Minecraft'' verkennet spöälers ne dreedimensionale wearld med en unbeparked spöälveld wat uut sounöömde ''voxels'' besteyt. Spöälers künnet grundstoffen untdekken un [[Mienbouw|mynen]], gerei un andere vöärwarpen maken, gebouwen tosetten, landskoppen inrichten en machines untwikkelen. Afhangelik den ård spölmodus vechtet spöälers teagen vyandige hordes of warket samen med anderen in multispöälermodus. Et spel hevt twey höyvdgrunden: Survival (oaverleavingsmodus), wår as spöälers grundstoffen müttet vinden üm to oaverleaven; en de Creative modus, wåras spöälers unuutpüttelike grundstoffen hebbet en künnet vlegen. Der is ouk noch ne Hardcore-variant van Survival, wåras doudgån ouk echt et ende van et karakter bedüdt ([[permadeath]]). Der sint heyl wat lüde dee as et spöälet, en dee leyvert tohoupe vöäle verskeidenheid an brukersuutbreidingen, sou as modifikatys, servers, skins, tekstuurpakketten en selvemakede wearldkaarten, wårmed as et spel en ander karakter en möägelikheiden krigt. Den [[Speedrunning|speedrunningscene]] van et spel hevt flink wat anhangers. Med meyr as 350 miljoon verkochtede kopien (2025) en 140 miljoon måndelikse gebrukers (2021) is ''Minecraft'' is et bestverkochte spel ooit. Et krigt louvende kritiken en hevt heyl wat pryse wünnen. Et wördt wal es et beste videospel allertyden nöömd: syn populariteit hevt et spel to danken an sociale media, nåmaaksels, anpassingen, gaddergood en jårlikse Minecon-gadderingen. Minecraft wördt bruked as lesmateriaal üm skeidkünde to geaven, komputeruntwarp en komputerweatenskappen. Under et gröttere bedryv Minecraft vallet verskeidene afleidde spellen, sou as ''Minecraft: Story Mode'', ''Minecraft Earth'', ''Minecraft Dungeons'', and ''Minecraft Legends''. In 2025 küm ne nåspöälde filmbewarking van et spel med den titel ''A Minecraft Movie'' wearldwyd uut. [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Videospel]] tuvmxb2k2mrcazul58m1cw2ljq21co3 Škoda Auto 0 35624 333060 332966 2026-07-22T19:28:03Z Bdijkstra 3584 +[[Kategorie:Bedrief]]; ±[[Kategorie:Tsjechies automärk]]→[[Kategorie:Auto]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333060 wikitext text/x-wiki {{Infobox|kop=Škoda Auto a.s.|ofbeelding=Škoda_nieuw.png|caption=Logo vanof 2022|item1_1=1896|head1_1='''Op-erich'''|item1_2=[[Mladá Boleslav]], [[Tsjechie]]|head1_2='''Heufkantoor'''|item1_3=[[Volkswagen Group]]|head1_3='''Moedebedrief'''|head1_4='''Industrie'''|item1_4=[[Auto|Auto's]]}} '''Škoda Auto a.s''' vaak kortweg as '''Škoda''' is een [[Tsjechie|Tsjechies]] [[Auto|automärk]] op-erich in 't joar 1896. Škoda werd in 't joar 2000 onderdeel van [[Volkswagen Group]]. == Geskiedenis == [[Bestaand:12-01-11-autostadt-wolfsburg-by-RalfR-301.jpg|duum|Laurin & Klement Type A üüt 1905]] === 't Begin tot de Düütse bezetting === In 1859 wör Škoda Works op-erich deur Emil von Škoda in [[Pilzen]] in 't donmoals [[Keizerriek Oostnriek]], 't begon as 'n [[defensie-industrie]]. In 1896 wör Laurin & Klement op-erich as [[Fietse|fietsefabrikant]], in 1905 maokte 't bedrief d'r eersten auto neumt ''Type A'' d'r bint d'r 44 van e baauwd. Noa de [[Eerste Wealdkrieg]] begon 't bedrief mit 't maken van vrachtwagens en in 1925 fuseerde Laurin & Klement mit Škoda Works. In 1935 begon 't bedrief mit 't maken van de [[Škoda Popular]] die in 1936 de [[Rally van Monte Carlo]] won. Tiedens de [[Tweede Wereldoorlog|Düütse bezetting]] wör de fabriek in [[Pilzen]] bebruukt om [[Jagdpanzer 38(t)|Jagdpanzers]] te maoken. === Noa de Düütse bezetting === [[Bestaand:Škoda 1101 Tudor (5691066028).jpg|duum|Škoda 1101 Tudor]] [[Bestaand:Skoda Octavia I front 20080213.jpg|duum|1991 Škoda Octavia]] Noa de bezetting ging Škoda weer verder mit 't maken van auto's. In 1946 begon Škoda mit 't maoken van de [[Škoda 1101/1102|Škoda 1101 en Škoda 1102 modellen]] waorvan 71.591 van bint e baauwd. Nao 't succes van die modellen moakte Škoda in 1959 de [[Škoda Octavia]] veurdat in 1971 productie e stopt wör. Maor in 1991 wör een nieje generatie van de Škoda Octavia gemaokt, waorvan alle generaties bie elkaor mear as 5 miljoen modellen van verkocht wör. De Škoda Octavia is de meest verkochte auto van Škoda ooit. === Overname van Volkswagen Group === Op 16 April 1991 wör Škoda gedeelteliek onderdeel van [[Volkswagen Group]], Volkswagen Group had 31% van de aandelen en van 1991 tot en met 2000 werdt een steeds groter aandeel van Volkswagen Group. Op 30 mei 2000 wör Škoda officieel onderdeel van Volkswagen Group. [[Kategorie:Auto]] [[Kategorie:Bedrief]] tuund2uzwd0darheo86e3yrihyql95q Volkswagen Group 0 35629 333055 332758 2026-07-22T18:24:42Z Bdijkstra 3584 +[[Kategorie:Auto]]; +[[Kategorie:Bedrief]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333055 wikitext text/x-wiki '''Volkswagen AG''', of '''Volkswagen Group''', is een [[Duutslaand|Düüts]] [[moedebedrief]] van verschillende [[Voertuug|voertuugmärken]]. Volkswagen Group is op erich in 1937 en 't 11 na groatste bedrief in de weald.[https://fortune.com/ranking/global500/] == Märken == * [[Audi]] * [[Bentley]] * [[Cupra]] * [[Ducati]] * [[IC Bus]] * [[International Motors]] * [[Italdesign]] * [[Jetta]] * [[Lamborghini]] * [[MAN Truck & Bus|MAN]] * [[Neoplan]] * [[Porsche]] * [[Scania]] * [[Scout Motors|Scout]] * [[SEAT]] * [[Škoda]] * [[Volkswagen]] [[Kategorie:Auto]] [[Kategorie:Bedrief]] iap1qm3syl5aw3xguafga162462k0sb Lyste van neaderlandske gemeyndes 0 35630 333058 332768 2026-07-22T19:19:21Z Bdijkstra 3584 [[:Kategorie:Lieste]] weg-ehaald; [[:Kategorie:Lysten]] derbie edaon ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333058 wikitext text/x-wiki Hyr hest du ne lyste van de 342 gemeyndes van Neaderland, sou as dat up den 1. january 2024 in de böker stünd. Ouk ståt der dree 'openbare lichamen' by dee as up deselvde wyse bestüürd wordet en as bysündere gemeynden anedüded sint. == Drenthe == * [[Aa en Hunze]] * [[Assen]] * [[Börger-Oring]] * [[Coevern]] * [[De Wolden]] * [[Emmen (gemiente)]] * [[Midden-Drenthe]] * [[Möppelt]] * [[Noordenveld]] * [['t Ogeveine]] * [[Tynaorl (gemeeinte)]] * [[Westerveld]] == Flevolaand == * [[Almere]] * [[Dronten]] * [[Lelystad]] * [[Noordoostpolder]] * [[Urk]] * [[Zeewolde]] == Frieslaand == * [[Achtkarspelen]] * [[Amelaand]] * [[Dantemediel]] * [[De Friese Meren]] * [[Harlingen (gemiente)]] * [[Heerenveen]] * [[Liwwadden (gemiente)]] * [[Noordoost-Frieslaand]] * [[Ooststellingwarf]] * [[Opsterlaand]] * [[Schiermonnikoog]] * [[Smallingerlaand]] * [[Terschelling]] * [[Tietjerksterediel]] * [[Vlielaand]] * [[Waddenhoeke]] * [[Weststellingwarf]] * [[Zuudwest-Frieslaand]] == Gelderlaand == * [[Aalten]] * [[Apeldoorne (gemeente)]] * [[Arnhem]] * [[Barreveld (gemeente)]] * [[Berg en Dal]] * [[Berkelland]] * [[Beuningen]] * [[Bronckhorst]] * [[Brummen]] * [[Buren]] * [[Culemborg]] * [[Doesburg]] * [[Doetinchem]] * [[Druten]] * [[Duiven]] * [[Ede]] * [[Elburg]] * [[Epe]] * [[Ermelo]] * [[Harderwiek]] * [[Hattem]] * [[Heerde]] * [[Heumen]] * [[Lingewaard]] * [[Lochem]] * [[Maasdriel]] * [[Montferland]] * [[Neder-Betuwe]] * [[Nijkerk]] * [[Nijmegen]] * [[Oldebroek]] * [[Oost Gelre]] * [[Oude IJsselstreek]] * [[Overbetuwe]] * [[Putten]] * [[Renkum]] * [[Rheden]] * [[Rozendaal]] * [[Scherpenzeel]] * [[Tiel]] * [[Voorst]] * [[Wageningen]] * [[West Betuwe]] * [[West Maas en Waal]] * [[Westervoort]] * [[Wijchen]] * [[Winterswijk]] * [[Zaltbommel]] * [[Zevenaar]] * [[Zutphen]] == Grunnen == * [[De Pekel]] * [[Emsdelta]] * [[Grunnen (gemainte)]] * [[Knoal]] * [[Midden-Grunnen]] * [[Oldambt (gemainte)]] * [[T Hoogelaand]] * [[Veendaam]] * [[Westerkertier (gemainte)]] * [[Westerwoolde (gemainte)]] == Nederlaands Limbörg == * [[Beek]] * [[Beekdaelen]] * [[Beesel]] * [[Bergen (Limbörg)]] * [[Brunssum]] * [[Echt-Susteren]] * [[Eijsden-Margraten]] * [[Gennep]] * [[Gulpen-Wittem]] * [[Heerlen]] * [[Horst aan de Maas]] * [[Kerkrade]] * [[Landgraaf]] * [[Leudal]] * [[Maasgouw]] * [[Maastricht]] * [[Meerssen]] * [[Mook en Middelaar]] * [[Nederweert]] * [[Peel en Maas]] * [[Roerdalen]] * [[Roermond]] * [[Simpelveld]] * [[Sittard-Geleen]] * [[Stein]] * [[Vaols]] * [[Valkenburg aan de Geul]] * [[Venlo]] * [[Venray]] * [[Voerendaal]] * [[Weert]] == Noord-Braobant == * [[Alphen-Chaam]] * [[Altena]] * [[Asten]] * [[Baarle-Nassau]] * [[Bergeijk]] * [[Bergen op Zoom]] * [[Bernheze]] * [[Best]] * [[Bladel]] * [[Boekel]] * [[Boxtel]] * [[Breda]] * [[Cranendonck]] * [[Deurne]] * [[Dongen]] * [[Drimmelen]] * [[Eersel]] * [[Eindhoven]] * [[Etten-Leur]] * [[Geertruidenberg]] * [[Geldrop-Mierlo]] * [[Gemert-Bakel]] * [[Gilze en Rijen]] * [[Goirle]] * [[Halderberge]] * [[Heeze-Leende]] * [[Helmond]] * [['s-Hertogenbosch]] * [[Heusden]] * [[Hilvarenbeek]] * [[Laarbeek]] * [[Land van Cuijk]] * [[Loon op Zand]] * [[Maashorst]] * [[Meierijstad]] * [[Moerdijk]] * [[Nuenen, Gerwen en Nederwetten]] * [[Oirschot]] * [[Oisterwijk]] * [[Oosterhout]] * [[Oss]] * [[Reusel-De Mierden]] * [[Roosendaal]] * [[Rucphen]] * [[Sint-Michielsgestel]] * [[Someren]] * [[Son en Breugel]] * [[Steenbergen]] * [[Tilburg]] * [[Valkenswaard]] * [[Veldhoven]] * [[Vught]] * [[Waalre]] * [[Waalwijk]] * [[Woensdrecht]] * [[Zundert]] == Noord-Hollaand == * [[Aalsmeer]] * [[Alkmaar]] * [[Amstelveen]] * [[Amsterdam]] * [[Bergen (Noord-Hollaand)]] * [[Beverwijk]] * [[Blaricum]] * [[Bloemendaal]] * [[Castricum]] * [[Den Helder]] * [[Diemen]] * [[Dijk en Waard]] * [[Drechterland]] * [[Edam-Volendam]] * [[Enkhuizen]] * [[Gooise Meren]] * [[Haarlem]] * [[Haarlemmermeer]] * [[Heemskerk]] * [[Heemstede]] * [[Heiloo]] * [[Hilversum]] * [[Hollands Kroon]] * [[Hoorn]] * [[Huizen]] * [[Koggenland]] * [[Landsmeer]] * [[Laren]] * [[Medemblik]] * [[Oostzaan]] * [[Opmeer]] * [[Ouder-Amstel]] * [[Purmerend]] * [[Schagen]] * [[Stede Broec]] * [[Texel]] * [[Uitgeest]] * [[Uithoorn]] * [[Velsen]] * [[Waterland]] * [[Wijdemeren]] * [[Wormerland]] * [[Zaanstad]] * [[Zandvoort]] == Oaveriessel == * [[Armelo]] * [[Borne]] * [[Dalsen (gemiente)]] * [[Daeventer]] * [[Deenkellaand]] * [[Enschede]] * [[Haaksbergen]] * [[Hardenberg]] * [[Hellendoorn]] * [[Hengelo]] * [[Hof van Twente]] * [[Kampen]] * [[Losser]] * [[Olnzel]] * [[Olst-Wieje]] * [[Ommen]] * [[Raalte]] * [[Riessen-Hoolten]] * [[Stapperst]] * [[Stienwiekerlaand]] * [[Tubbergen]] * [[Twenteraand]] * [[Wierden]] * [[Zwartewaterland]] * [[Zwolle]] == Utrecht == * [[Amersfoort]] * [[Baarn]] * [[Bunnik]] * [[Bunschoten]] * [[De Bilt]] * [[De Ronde Venen]] * [[Eemnes]] * [[Houten]] * [[Iesselstein]] * [[Leusden]] * [[Lopik]] * [[Montfoort]] * [[Nieuwegein]] * [[Oldewater]] * [[Renswoude]] * [[Rhenen]] * [[Soest]] * [[Stichtse Vecht]] * [[Utrecht (gemiente)]] * [[Utrechtse Heuvelrug]] * [[Veenendaal]] * [[Viefheerenlaanden]] * [[Wiek bie Duurstede]] * [[Woerden]] * [[Woudenberg]] * [[Zeist]] == Zeelaand == * [[Borsele]] * [[Goes]] * [[Hulst]] * [[Kapelle]] * [[Middelburg]] * [[Noord-Bevelaand]] * [[Reimerswaal]] * [[Schouwen-Duiveland]] * [[Sluus]] * [[Terneuzen]] * [[Tholen]] * [[Veere]] * [[Vlissingen]] == Zuud-Hollaand == * [[Alblasserdam]] * [[Albrandswaard]] * [[Alphen an de Rijn]] * [[Barendrecht]] * [[Bodegraven-Reeuwijk]] * [[Capelle aan den IJssel]] * [[Delft]] * [[Dordrecht]] * [[Goeree-Overflakkee]] * [[Gorinchem]] * [[Gouda]] * [['s-Gravenhage]] * [[Hardinxveld-Giessendam]] * [[Hendrik-Ido-Ambacht]] * [[Hillegom]] * [[Hoeksche Waard]] * [[Kaag en Braassem]] * [[Katwijk]] * [[Krimpen aan den IJssel]] * [[Krimpenerwaard]] * [[Lansingerland]] * [[Leiden]] * [[Leiderdorp]] * [[Leidschendam-Voorburg]] * [[Lisse]] * [[Maassluis]] * [[Midden-Delfland]] * [[Molenlanden]] * [[Nieuwkoop]] * [[Nissewaard]] * [[Noordwijk]] * [[Oegstgeest]] * [[Papendrecht]] * [[Pijnacker-Nootdorp]] * [[Ridderkerk]] * [[Rijswijk]] * [[Rotterdam]] * [[Schiedam]] * [[Sliedrecht]] * [[Teylingen]] * [[Vlaardingen]] * [[Voorne aan Zee]] * [[Voorschoten]] * [[Waddinxveen]] * [[Wassenaar]] * [[Westland]] * [[Zoetermeer]] * [[Zoeterwoude]] * [[Zuidplas]] * [[Zwijndrecht]] == Zie ok == * [[Gemiente (bestuur)]] * [[Gemientelike herindielings in Nederlaand]] * [[Nederlaand]] * [[Previncies]] [[Kategorie:Gemeente in Nederlaand]] [[Kategorie:Lysten]] n2nj8ocq6923gs2mzj155hnd7pv9sgo Jemen 0 35631 333057 332770 2026-07-22T19:17:08Z Bdijkstra 3584 [[:Kategorie:Geografie van Azië]] derbie edaon ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333057 wikitext text/x-wiki {{Landtabel|nameinlandstaal=ٱلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْيَمَنِيَّةُ ([[arabisk]])<br> ''al-Jumhūriyyah al-Yamaniyyah''<br> Republik Jemen|vlagge=Flag_of_Yemen.svg|wåpen=Emblem_of_Yemen_%282%29.svg|lokaty=Yemen_%28orthographic_projection%292.svg|talen=Arabisk|höyvdstad=[[Sanaa]]|regeringsform=Republik|religy=Islam (99%)|pctwater=Håste niks|km2=455.503|dichtheid=71,8|inwoaners=32.684.503|breyddegråd=15/20/54/N|längdegråd=44/12/23/E|volksleed=الجمهورية المتحدة<br> ''al-Jumhūriyyah al-Muttaḥidah''<br> "vereanigde Republik"|münteynheid=Jemenitisken Rial|valutakode=YER|tydzone=UTC+3 (AST)|tld=.ye|landkode=YE|tel=+967}} '''Jemen''', officiääl de '''Republik Jemen''', is en land in [[Azie|Westasie]]. Med de eilandengrupe Sokotra der by höyrt Jemen by Süüdarabie. Et is in et noorden nåbers med [[Saudi-Arabie]], in et noordousten med [[Oman]], de Arabiske Sey up et ousten, den Gulv van Aden up et süden en de Roude Sey up et westen. Et hevt seygrensen med [[Djibuti]], [[Eritrea]], [[Somaliland]] en [[Somalie]] in den [[Hoarn van Afrika]]. Et hevt ne uppervlakde van 455.503 kilometer in et veerkante en ne küstlyne van souwat 2000 kilometer längde. Jemen is et up eyn nå grötste land van et [[Arabiske Skyreiland]] en hevt de meyste inwoaners. Höyvdstad is [[Sanaa]], wat medeyne de grötste stad is. Der woanet by skatting ungeväär 34,7 miljoon lüde, vöärnamelik arabiske [[Islam|muslims]]. By skatting sint der dat meyr as wat in Saudi-Arabie woanet. Et land is aneslöäten by de [[Arabiske Liga]], de [[Vereynigde Natys]], [[Neet-lieerde beweaging]] en et [[Islamitiske Samenwarkingsverbund]]. Jemen ligt al meyr as 7000 jår up en krüüspunt van kulturen. De Sabaeanen warren en invloodryk köäningryk wat dreav up handel. Dårmed hadden se slimmen invlood up et hüdige [[Eritrea]] en [[Etiopie]]. In 275 n.K. nöäm et [[Himjarite-köäningryk]] et oaver. Dee besatten en grout deyl van wat nu Jemens gebeed is en stünd under starken invlood van et [[jöädendom]]. In den 4. eywe köäm dår et [[kristendom]] oaverhen en dree eywen later den [[islam]]. Vanaf den tyd was Jemen en vöärnaam middelpunt in den spreid van Islam en mohammedaanske geleyrdheid. Jemenitiske soldåten warren nen dryvenden kracht achter den spreid van den islam. Vöäle van Jemens bouwwarken bleaven in de beyne töt moderne tyden. Eywenlange was et nen vöärnamen producent van [[Koffie|koffee]], wat döär den haven van [[Mocha]] verhandeld wör. Verskeidene geslachten van heyrsers regeyrden oaver Jemen tüsken den [[9e eeuw|9.]] en den [[16e eeuw|16. eywe]]. In den [[19e eeuw|19. eywe]] wör et land upedeyld tüsken en [[Ottomaanse Riek|ottomaansk]] en en [[Groot-Brittannie|britsk]] deyl. Nå den [[Eerste Wealdkrieg|Eyrsten Wearldoorlog]] wör et ''Köäningryk Jemen'' estichted, wat nå nen [[börgeroorlog]] in [[1962]] de ''Jemenitiske Arabiske Republik'' (Noord-Jemen) wör. In [[1967]] splitteden de ''Demokratiske Volksrepublik Jemen'' (Süüd-Jemen) sik af van et den britsken beskarmståt Aden, wårmed as et den eyrsten en eanigsten [[Kommunisme|kommunistisken]] ståt in et [[Midden-Oosten|Middenousten]] wör. In [[1990]] köämen de beide jemenitiske ståten weader tohoupe en förmden de hüdige Republik Jemen. [[Ali Abdullah Saleh]] was president, töt de [[Arabiske Lente]] in [[2012]]. Seyd [[2011]] hevt Jemen te maken med politieke unröste wat sik löt seen as stråtprotesten teagen årmode, warklousheid, [[Umkeuperieje|ümköyperye]] en president Saleh syne plannen üm den [[Groendwet|grundwet]] to herskryven üm sikselv vöär unbepålden tyd president to holden. Teagen 2015 was dat nen vulleydigen börgeroorlog ewörden. Verskeidene partyen vöchteden üm et land in handene to krygen, wårunder den presidentiälen leiderskapsråd van de internationaal erkende regeyring en den Höygeren Politiken Råd van de [[Huti-beweaging]]. Den stryd sint verskeidene butenlandske partyen by betrökken eraked en is nen slimmen humanitären ramp ewörden. Jemen is eyne van de minst untwikkelde landen van de wearld. Et is eyne van de armste landen van et Middenousten en Noordafrika. Volgens de Vereanigde Natys hadde sou'n dree veerde van et land in [[2019]] noudhülpe nöydig, ungeväär 24 miljoon lüde. In [[2024]] stüden Jemen up de sesde steade in de Fragile Ståtenskåle. In 2020 was et up de [[Mid-Afrikaanse Reppubliek|Centraalafrikaanske Republik]] nå et slimste land up de Wearld Hungerskåle. In 2024 steyt et land as minst vreadsame land up de Wearld Vreadesskåle. Seyd 2025 steyt et 184. up de menskelike untwikkelingsskåle. Jemen is eyne van de kwetsböärste landen vöär [[klimaatverandering]] en eyne van de minst good vöärbereide landen der up. [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Laand]] [[Kategorie:Geografie van Azië]] 80n8uv8zm6neydf2u3cmp8a2vbb5ddd Lamborghini 0 35632 333056 332955 2026-07-22T18:26:00Z Bdijkstra 3584 +[[Kategorie:Auto]]; +[[Kategorie:Laandbouwwarktuug]]; +[[Kategorie:Bedrief]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333056 wikitext text/x-wiki {{Infobox|kop=Lamborghini|ofbeelding=Lamborghini Gallardo 5.2 '08 (9403022249) (cropped).jpg|head1_1='''Op-erich'''|item1_1=1963|item1_2=[[Bologna]], [[Italiën]]|head1_2='''Heufkantoor'''|item1_3=[[Volkswagen Group]]|head1_3='''Moedebedrief'''|item1_4=[[Auto|Auto's]]|head1_4='''Industrie'''|ofbeelding2=Lamborghini - logo wordmark (italy, 1963-).svg}} '''Lamborghini''' is een [[Italiën|Italiaons]] [[Auto|automärk]] en [[Trekker|trekkermärk]] op-erich in 't jaor 1963, 't bedrief is onderdeel van [[Volkswagen Group]] sinds 1998. == Geskiedenis == [[Bestaand:Ferruccio lamborghini.jpg|duum|Ferruccio Lamborghini mit ien [[Lamborghini Jamara]] en ien trekker]] Trekkerbouwer [[Ferruccio Lamborghini]] had enkele [[Ferrari]] auto's maor was ontevreden mit de kwalitiet van de koppeling. Noa inspectie gaf Ferruccio veurrstel van ien betere koppeling aan [[Enzo Ferrari]] moar 't veurrstel wör niet geaccepteerd. Als gevolg richtte in 1963 Ferruccio 't märk Lamborghini op. In 1963 moakte hij sien eersten prototype, de [[Lamborghini 350 GTV]]. En in 1964 sien eersten productie-auto, de [[Lamborghini 350 GT]]. ==== Meest verkochte auto's ==== # [[Lamborghini Urus]] (2018-nu) 22.000+ verkocht # [[Lamborghini Huracán]] (2014-2024) 20.000+ verkocht # [[Lamborghini Gallardo]] (2003-2013) 14.000+ verkocht ==== Meest verkochte trekkers ==== # [[Lamborghini DL25]] (1952-1960) # [[Lamborghini 1R]] (1961-1965) # [[Lamborghini 2R]] (1961-1967) [[Kategorie:Auto]] [[Kategorie:Laandbouwwarktuug]] [[Kategorie:Bedrief]] 895wblr83n1t0006h2lfh4lz2zt7pzm Lamborghini Urus 0 35633 333059 332850 2026-07-22T19:26:38Z Bdijkstra 3584 [[:Kategorie:Auto]] derbie edaon ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333059 wikitext text/x-wiki {{Infobox|kop=Lamborghini Urus|ofbeelding=2022 Lamborghini Urus S Auto.jpg|head1_1='''Automärk'''|item1_1=[[Lamborghini]]|head1_2='''Eerste concept'''|item1_2=2012|item1_3=2017-heden|head1_3='''Productie'''|ofbeelding2=Lamborghini Urus - logo (Italy, 2018).svg|caption2=Logo van de Urus}} De '''Lamborghini Urus''' is een crossover [[SUV]] en [[sportwagen]] van 't [[Italiën|Italiaons]] [[Auto|automärk]] [[Lamborghini]]. 't Was de eerste vief deurs auto en SUV van Lamborghini noa de [[Lamborghini LM002]].<ref>https://www.motorauthority.com/news/1084159_2023-lamborghini-urus-spy-shots</ref><ref>https://www.topgear.com.ph/news/car-news/report-lamborghini-boss-confirms-urus-suv-will-go-into-production</ref> ''Urus'' is [[Latien]] veur ''wilde vos'', de Lamborghini Urus is de miest verkochte Lamborghini ooit.<ref name=":0">[https://hypebeast.com/2022/6/lamborghini-urus-best-selling-model-announcement The Urus Makes History as the Lamborghini's Best Selling Model | Hypebeast]</ref> De Urus is op 't [[Volkswagen Group MLB Evo]] platvorm bouwd. Viel onderdelen sien vergerliekbaor mit auto's as de [[Audi Q7]], [[Bentley Bentayga]], [[Porsche Cayenne]] en [[Volkswagen Toureg]].<ref>[https://www.lamborghini.com/en-en/news/lamborghini-urus-se-the-first-plug-in-hybrid-super-suv Lamborghini Urus SE: The first Plug-in Hybrid Super SUV]</ref> == Modellen == === Urus 2012 Concept === [[Bestaand:Urusfront.jpg|duum|Urus 2012 Concept]] 't Eerste concept wör onthult op 23 April 2012 bie een autoshow in [[Peking]]. Veur de buutenkant van de Lamborghini Urus had Lamborghini viel inspiratie genomen van de [[Lamborghini Adventador]]. 't Concept had dezelfde 5.2 liter [[V10 motor]] as die van de [[Lamborghini Gallardo]]. <ref>[https://web.archive.org/web/20171011082119/http://www.drive.com.au/motor-news/revealed-lamborghini-urus-suv-20120421-1xddp.html Revealed: Lamborghini Urus SUV]</ref> === Urus 2017-2022 model === [[Bestaand:2019 Lamborghini Urus V8 Automatic 4.0 Rear.jpg|duum|Achterkant van een 2019 Urus]] Op 4 December 2017 wör een nei, productie model van de Urus onthult. 't Neie model had viel veranderingen aan de buutenkant en een neie aondrieflien. De motor wör een 4.0 liter [[twin-turbo]] [[V8 motor]], maor deze motor bracht brandgevaarlijkheid mit zich mee en in 2020 wören zo'n 2.831 modellen terug geroepen. Sinds Juli 2020 heeft Lamborghini 10.000 Urus modellen verkocht, en sinds mei 2022 heeft Lamborghini 20.000 Urus modellen verkocht.<ref>[https://www.topgear.com/car-news/suvs/already-10000th-lamborghini-urus This is already the 10,000th Lamborghini Urus | Top Gear]</ref><ref name=":0" /> === Urus S === De Urus S is in 2022 vervangen deur de Urus S, die 657 pk heeft vergeleken met de 641 pk van de oldere Urus. Ook heeft de Urus S een neiere buutenkant. === Urus Performante === [[Bestaand:Lamborghini Urus Performante EC24.jpg|duum|Urus Performante van de Politie uut Rome]] De Urus Performante is 't prestatievariant van de Urus, 47 kg lichter dan de Urus S en een bietje sneller en luider. De Urus Performante heeft ook een speciale rally modus, in 2023 doneerde Lamborghini een Urus Performante aan de Politie in [[Rome]].<ref>[https://www.lamborghini.com/it-en/news/automobili-lamborghini-e-polizia-di-stato-da-20-anni-insieme Automobili Lamborghini e Polizia di Stato: da 20 anni insieme]</ref> === Urus SE === De Urus SE is 't plug-in hybride variant van de Urus, in productie sinds 2024. De Urus SE heeft 789 pk vergerleken mit de 641 pk van de Urus S en Performante. De Urus SE heeft ook andere koplampen, een Y-vorm luchtinlaat en andere kofferbak. 't Dashboard en de software zijn ook anders vergerleken mit de S en Permormante. [[Kategorie:Auto]] 5khneq0ucc7kgiq5p1ls3cpp5rmsvhz SUV 0 35637 333049 332809 2026-07-22T18:20:03Z Bdijkstra 3584 [[:Kategorie:Auto]] derbie edaon ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333049 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:2017 Land Rover Range Rover Velar First Edition D3 3.0 Front.jpg|duum|[[Range Rover Velar]] Midsize SUV]] Een '''Sport Utility Vehicle (SUV)''' is een soort [[auto]]. Kenmarken van SUV's bint daj der vaok wat hoger in zit, daj hoger op de weg staot en vaok [[vierwielaandrieving]] hebt. De traditionele SUV's weren vaok bouwd op 't onderstel van een [[pick-up]], maor een hoop moderne SUV’s maakt gebruuk van een personenauto-platform. SUV’s die niet op een pick-uponderstel bouwd bint, worden vaok ''crossovers'' neumd. De term "jeep" wör ook vaok gebruukt as term veur SUV. == Varianten == === Terreinwagens === Terreinwagens bint SUV's mit [[vierwielaandrieving]] specifiek veur [[off-road]]. === Mini SUV === Mini Suv's bint [[stadsauto]]'s die alleen uiterlijk SUV uut-ziet, veur relatief veel ruimte veur een kleine auto. Ze bint niet moakt veur off-road. Ze bint ook niet op 't onderstel van een [[pick-up]] bouwd. === Compact SUV === Compact SUV's bint relatief kleine SUV's die iets minder goed presteren off-road, ze bint veural geschikt om veel bagage te vervoeren. === Midsize SUV === Midsize SUV's presteren vaok iets beter off-road dan Compact SUV's, maar bint iets kleiner dan Fullsize SUV's === Fullsize SUV === Fullsize SUV's bint vaok zeer grote luxe SUV's die presteren vaok goed off-road presteren as op de weg. Ze hebben vaok krachtige motor's een zeer groot laadvermogen. === Crossover === Crossovers bint vaok Midsize SUV's die niet op 't onderstel van een [[pick-up]] bint bouwd, ze bint ook niet op off-road bouwd. 't bint vaok verhoogde auto's bouwd op 't onderstel as 't [[Volkswagen Group MLB Evo]] platform. [[Kategorie:Auto]] sfk3nj5m1w5lalc8ls891b9ph32tv93 Sedan 0 35638 333054 332837 2026-07-22T18:23:24Z Bdijkstra 3584 [[:Kategorie:Auto]] derbie edaon ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333054 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:DAF P500 002.jpg|duum|DAF P500 Sedan]] Een '''sedan''' is een soort [[auto]]. Mit 2 rijen stoelen waorbij de passagiers en de kofferbak ofzunderlijk zijn. Een sedan mit twie deuren wordt vaok [[coupe]] neumd. 't Woard sedan komt waarschienlijk von 't Latiense woard ''sedere'' wat ''zitten'' betekent.<ref>[https://www.etymonline.com/word/*sed- *sed- - Etymology and Meaning of the Root]</ref> [[Kategorie:Auto]] 87nl27l3j8xcozdt7t6f1xjp9vfswle Saudi-Arabie 0 35640 333053 332834 2026-07-22T18:22:32Z Bdijkstra 3584 [[:Kategorie:Geografie van Azië]] derbie edaon ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333053 wikitext text/x-wiki {{Landtabel|nameinlandstaal=Köäningryk Saudi-Arabie<br> المملكة العربية السعودية ([[arabisk]])<br> al-Mamlaka al-ʿArabiyya as-Suʿūdiyya|vlagge=Flag_of_Saudi_Arabia.svg|wåpen=Emblem_of_Saudi_Arabia.svg|lokaty=Saudi_Arabia_%28orthographic_projection%29.svg|talen=[[arabisk]]|höyvdstad=[[Riyad]]|regeringsform=Islamitisk köäningryk|religy=Islam (officiääl)|pctwater=0,7|km2=2.149.690|inwoaners=33.702.731|dichtheid=15|breyddegråd=24/39//N|längdegråd=46/46//E|volksleed=النشيد الوطني السعودي<br> an-Našīd al-Waṭaniyy as-Suʿūdiyy<br> "Gesang van et Saudi-land"|münteynheid=Riyal|valutakode=SAR|tydzone=UTC+3 (SAST)|tld=.sa السعودية.|landkode=SA|tel=+966}} '''Saudi-Arabie''', officiääl et '''Köäningryk Saudi-Arabie''' ('''KSA'''), is en land in [[Azie|Westasie]]. Et ligt middenin in et [[Midden-Oosten|Middenousten]] en beslöt et grötste deyl (2.150.000 km²) van et [[arabisk skyreiland]]. Dårmed is et up veer nå et grötste land van Asie, et grötste van et Middenousten en up elvene nå de grötste van de wearld. Up et westen ligt et an de Roude Sey, up et noorden is et nåbers med de landen [[Jordanie]], [[Irak]] en [[Kuwait]]. Up et ousten van et land ligt den [[Persisken Gulv]], [[Bahrain]], [[Katar]] en de [[Vereynigde Arabiske Emiraten]]; up et süüdousten ligt [[Oman]] en up et süden [[Jemen]]. Den [[Gulv van Akaba]] in et noordwesten förmt den skeid med [[Egypte]] en [[Israël|Israel]]. Saudi-Arabie is et eanigste land med ne küstlyne langs de Roude Sey en den [[Arabisken Gulv]]. Et meyste van et land is dröyge [[Weuste|wööste]], laegland, steppe en [[Barg|bargen]]. Grötste stad is höyvdstad [[Riyad]]. Andere groute städen sin [[Jedda]] en de vöärnaamste [[Islam|islamitiske]] städen: [[Mekka]] en [[Medina]]. Med 32,2 miljoon inwoaners is Saudi-Arabie up dree nå et drukst bevolkede land van de arabiske wearld. Vöär at et land islamitisk wör was et gebeed in handen van verskeidene kulturen en beskavingen. By upgraevingen sint wat van de eyrste menskelike spoors buten Afrika vünden. Vöärin de [[7e eeuw|söävende eywe]] untstünd in Saudi-Arabie den islam. Den profeet [[Mohammed]] brachteden de verskeidene volker van et skyreiland by mekander as eyn islamitisk bluk. Nå synen doud in [[632]] begünnen syne volgelingen et gelöyv en heyrskappye buten Arabie te spreiden. Binnen teentallen jåren veröyverden see gebeden in Noordafrika, Midden- en Süüdasie en et [[iberisk skyreiland]]. Verskeidene geslachtslynen regeyrden et land in sou nöömde [[Kalifaat|kalifaten]]: de [[Rashidun]] ([[632]]–[[661]]), [[Umayyad]] ([[661]]–[[750]]), [[Abbasiden]] ([[750]]–[[1517]]) en de [[Fatimiden]] ([[909]]–[[1171]]). Dår völlen ouk andere veröyverde gebeden in Asie, Afrika en [[Europa (werelddeel)|Europa]] under. Et hüdige Saudi-Arabie wör stichted in 1932 döär [[Köäning Abdulasis]], den as [[Hejas]], [[Najd]] en deylen van oustelik en südelik Arabie vereynigden nå ne ryge veldtochten vanaf [[1901]]. Seyd den tyd wördt et land regeyrd döär et [[Huus Saud]]. Volgens de [[Groendwet|grundwet]] is Saudi-Arabie en soverein arabisk-islamitisk land, med islam as ståtsgelöyv en [[Arabies|arabisk]] as officiäle språke. Töt an de vroge jåren [[2000]] was de [[Wahhabi]]-ströyming van den [[Sunnisme|sunnitisken]] islam de höyvdströyming. De regeyring van et land hevt internationaal kommentaar kreagen up wo as se sik bemödet med den [[Jemenitisken Börgeroorlog]], inparking van politike en börgerlike vryheiden en slechte [[menskenrechten]]. Vanaf 2010 ungeväär löt Saudi-Arabie wat meyr vryheiden to in et sociale, kulturäle en religiöse leaven. Saudi-Arabie wördt seen as nen vöärnamen politiken en ekonomisken spöäler in de streake. Et is nen vöärnamen bundgenoute van de [[Verienigde Staoten van Amerika|Vereynigde Ståten]]. In [[1938]] wör der [[aerdöäly]] in et land vünden. Dårmed is et de up eyn nå grötste öälyproducent en vöärnaamsten uutvoorder van de wearld. Et land sit up de tweyde-gröätste öälyvöärråd en up vyv nå grötste [[Eerdgas|gasbelle]] van de wearld. De [[Wearldbanke]] hevt Saudi-Arabie anweysen as land med houge inkoamens. Et is et eanigste arabiske land in de groute ekonomien van de G20. De saudiske ekonomy is de grötste van et Middenousten en steyt up de neagenteende steade vöär nominaal GDP en söäventeendes vöär PPP. Et land büdt syne inwoaners gratis underwys, belastingvry leaven en algemeyne gesundheidspleyge. Veertig procent van et warkvolk halet se uut et butenland, wårdöär et et dardegrötste immigrantenland van de wearld is. Saudi-Arabie hevt eyne van de jungste bevolkingen. Ungeväär de hälvde van de inwoaners is junger as 25 jår. Saudi is by de Samenwarkingsråd van de Gulv, Vereynigde Natys, Islamitiske Samenwarkingsorganisaty, Arabiske Liga en OPEC. Ouk küert et med by de [[Sjanghai]]-samenwarkingsorganisaty. [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Laand]] [[Kategorie:Geografie van Azië]] ky20nnb1nmkob9qd4s702br3i22hy3p Hatchback 0 35641 333052 332836 2026-07-22T18:21:39Z Bdijkstra 3584 [[:Kategorie:Auto]] derbie edaon ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333052 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:R4 3 v sst.jpg|duum|Renault 4]] Een '''hatchback''' is een soort [[auto]], waorbij 't bestuurdersgedeelte via de bagageruumte bereikt worden kan. De bagageruumte is daorom ok gien ofzunderlijke ofsleuten kofferbak, zoas bie een [[sedan]]. De [[Renault 4]] is de eerste hatchback veur massaproductie.<ref>[https://www.renaultgroup.com/en/group/history/#1970-1960 Our history is part of the history of the automotive industry - Renault Group]</ref> [[Kategorie:Auto]] db3wx2f65pngcii4x7j5juzuhwgs33i Land Rover 0 35642 333050 332923 2026-07-22T18:20:58Z Bdijkstra 3584 +[[Kategorie:Auto]]; +[[Kategorie:Bedrief]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333050 wikitext text/x-wiki {{Infobox |kop=Land Rover |ofbeelding=Land Rover 2023.svg |item1_1=1948 |head1_1='''Op-erich''' |caption=Logo vanof 2023 |item1_2=[[Jaguar Land Rover]] |head1_2='''Moedebedrief''' |item1_3=[[Auto|Auto's]] |head1_3='''Industrie''' }} '''Land Rover''' is een märk van veurnaomelijk [[SUV|SUV's]], eigendom van 't Britse [[Auto|automärk]] [[Jaguar Land Rover]] (JLR), dat sinds 2008 onderdeel is van 't bedrief [[Tata Motors]] uut [[India]].<ref>[https://web.archive.org/web/20120205002225/http://www.tatamotors.com/know-us/associates.php Tata Motors : Know Us : Subsidiaries, JVs and Associates]</ref> Land Rover wör in 1948 deur [[Rover Company]] op-erich veur 't moaken van auto's mit [[vierwielaandrieving]]. Tegenweurdig rich Land Rover zuch allenzinnig nog op 't maken van luxe SUV's.<ref>[https://www.jlr.com/overview Overview | JLR Corporate Website]</ref> Land Rover is uutgreuid tot een eigen märk maor bauwd auto's in zien eigen series: [[Discovery]], en [[Range Rover]] maor ook aparte modellen zoas de [[Land Rover Defender]] en [[Land Rover Freelander|Freelander]]. == Modellen == === Voormalig === * [[Land Rover Series|Series]] * [[Land Rover Freelander|Freelander]] === Huidig === * [[Land Rover Defender|Defender]] * [[Land Rover Discovery|Discovery]] * [[Land Rover Discovery Sport|Discovery Sport]] * [[Range Rover]] * [[Range Rover Sport]] * [[Range Rover Velar]] * [[Range Rover Evoque]] [[Kategorie:Auto]] [[Kategorie:Bedrief]] 50ssb8kklj7cr0xr6wvnuhpd6w2bcpq Range Rover Velar 0 35643 333051 332852 2026-07-22T18:21:19Z Bdijkstra 3584 [[:Kategorie:Auto]] derbie edaon ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333051 wikitext text/x-wiki {{Infobox|kop=Range Rover Velar|ofbeelding=2017 Land Rover Range Rover Velar First Edition D3 3.0 Front.jpg|head1_1='''Automärk'''|item1_1=[[Land Rover]]|item1_3=2017-heden|head1_3='''Productie'''}}De '''Land Rover Range Rover Velar''', bekend as '''Range Rover Velar''' is een crossover [[SUV]] van 't [[Groot-Brittannie|Britse]] [[Auto|automärk]] [[Land Rover]]. ''Velar'' komt van 't Latiense woard ''Velare'' dat ''bedekken'' betekent. <ref>[[wiktionary:velare|velare - Wiktionary, the free dictionary]]</ref> == Eerste generatie (L560; 2017) == De officiële lancering van de Range Rover Velar was op de [[Geneva Motor Show]] on 7 Meert 2017. In 2018 wör de Range Rover Velar uutgeroepen as "Meuiste Auto van 2018". <gallery> Bestaand:Range Rover Velar P250 SE IMG 8835.jpg|Veurkaant Bestaand:Range Rover Velar P250 SE IMG 8831.jpg|Achterkaant Bestaand:2018 Land Rover Range Rover Velar D180 HSE Interior.jpg|Interieur </gallery> [[Kategorie:Auto]] id7sa3ydopwubpzc7tc5q1q378n0i6o Josimar José Évora Dias 0 35649 333062 332956 2026-07-22T19:33:40Z Bdijkstra 3584 [[:Kategorie:Voetbal]] derbie edaon ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333062 wikitext text/x-wiki {{Infobox|kop=Vozinha|ofbeelding=Vozinha Cape Verde Goalkeeper.jpg|caption=Vozinha in 2026|item1_1=Josimar José Évora Dias|head1_1='''Hiele noam'''|item1_2=3 June 1986, [[Mindelo]], [[Kaapverdië]]|head1_2='''Geboren'''|item1_3=1.89 m|head1_3='''Lengte'''|item1_4=[[Doelman]]|head1_4='''Positie'''|item1_5=1|head1_5='''Nummer'''}} '''Josimar José Évora Dias''' bekend as '''Vozinha''' is een professionele [[Vootbal|voetballer]] uut [[Kaapverdie|Kaapverdië]] die as [[doelman]] speelt veur [[Liga Portugal 2]] club [[Chaves]] en 't [[Kaapverdisch voetbalelftal]]. In sien loopbaon hef veur teams in [[Kaapverdie|Kaapverdië]], [[Angola]], [[Moldavië (laand)|Moldavië]], [[Portugal]], [[Syprus]], en [[Slowaaknlaand|Slowakije]] speeld. Veur Kaapverdië heeft hij in 2013, 2015, 2021 en 2023 bie 't [[AFCON]] speeld en ook bie 't [[Wealdkampioenschap voetbal 2026|WK 2026]]. == Club loopbaon == Geboren in [[Mindelo]] op 't eiland [[São Vicente]] begon sien loopbaon in 2007 bie sien lokale club [[Batuque]], tot sien transfer noor d'n lokale rivalen [[CS Mindelense]] in 2011.<ref>[https://criolosports.blogspot.com/2010/05/taca-de-cabo-verde-boavista-no-play-off.html Criolosports.com: Taça de Cabo Verde: Boavista no play-off final]</ref><ref>[https://www.panapress.com/Cabo-Verde-prepara-jogo-decisivo-a_797950-lang4-free_news.html Cabo Verde prepara jogo decisivo contra Zimbabwe para qualificaç]</ref>Noa goeie resultaten moakte ie sien transfer noor [[Progresso Associação do Sambizanga]] in [[Angola]]. Tot Vozinha terug ging noor CS Mindelense in 2014.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/48673/Vozinha.html Vózinha (Player) | National Football Teams]</ref> In 2015 ging Vozinha noor [[Zimbru Chișinău]] in [[Moldavië (laand)|Moldavië]], in 2016 noor [[Gil Vicente]] in [[Portugal]] en in 2017 noor [[AEL Limassol]] in [[Syprus]]. In 2022 kwam Vozinha weer terug noor Batuque leend van [[AS Trenčín]] uut [[Slowaaknlaand|Slowakije]], veur Vozinha ging spelen veur [[Chaves]] in 2024. == Internationale loopbaon == Vozinha speelde sien eerste internationale wedstried veur 't [[Kaapverdisch voetbalelftal]] op 8 September 2012, die ze met 2-0 tegen Cameroon wonnen. Op 't [[Wealdkampioenschap voetbal 2026|WK 2026]] moakte Vozinha op de eerste [[Wealdkampioenschap voetbal|WK]] wedstried van 't [[Kaapverdisch voetbalelftal]] ooit (67e op de [[FIFA ranglijst]]) 7 reddingen tegen Spanje (2e op de FIFA ranglijst) en hield 't 0-0. Vozinha is de oldste doelman die een redding hef moakt op een laands eerste WK wedstried.<ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0ryz4n2v0qo Vozinha: The 40-year-old keeper who inspired Cape Verde's historic debut - BBC Sport]</ref><ref>[https://theanalyst.com/articles/oldest-players-in-world-cup-history The Oldest Players in World Cup History | Opta Analyst]</ref> {{DEFAULTSORT:Evora Dias, Josimar Jose}} [[Kategorie:Voetbal]] efspbgr819fdo81bvtgmkxcqi37wwj6 Nehemia 0 35655 333046 332963 2026-07-22T18:06:47Z Bdijkstra 3584 [[:Kategorie:Biebel]] derbie edaon ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333046 wikitext text/x-wiki {{Infobox|kop=Nehemia|head1_1='''Geboren'''|item1_1=5e eeuw v. Chr.|item1_2=4e eeuw v. Chr.|head1_2='''Gestroven'''|item1_3=[[Rooms-Katholieke Karke|Kattelieke Karke]], [[Oosters-Orthodoxe Karke]]|head1_3='''Geëerd in'''|ofbeelding=Prophet nehemiah.jpg|caption=[[Amerikaans Orthodox]] [[Icoon]]}} '''Nehemia''' ([[Biebels Hibbrais]]: נְחֶמְיָה - ''Nechemja'') was een persoon üüt de [[Hibbraise Biebel]]. Hij wör rond 445 veur Christus aansteld as landveugd over Judah. Onder sien leiding wör de staadsmuur rond [[Jeruzalem]] herbouwd. Nehemia was de zeun van [[Chachalja]] en de breur van [[Chanani]]. Volgens 't [[Boek van Nehemia]] was hij schenker van [[Artaxerxes I]] en weunde hij in [[Susa]], een van de heufsteden van 't [[Perzische Riek]]. == Activiteiten in 't boek van Nehemia == [[Bestaand:Bible primer, Old Testament, for use in the primary department of Sunday schools (1919) (14779759334).jpg|duum|Nehemia die de muren opbouwd, illustratie van Adolf Hult, 1919]] In 't 20e jaor van 't bestuur van [[Artaxerxes I]] (445 of 444 v. Chr.)<ref>[https://books.google.nl/books?id=6rW7BwAAQBAJ&pg=PA140&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Ezra-Nehemiah: A Commentary - Google Boeken]</ref> heurde Nehemia dat 't slecht ging mit de [[Jeuden]] die in Juda woonden en dat de muren van Jeruzalem in-stört weren. Hij vroeg om toestemming aan Artaxerxes om weeromme terug naar Jeruzalem te goan de muren weer op te bouwen. (Nehemiah 1:1-2:5) Artaxerxes moakte Nehemia de leider van de pervincie Juda met als doel om de taak om de muren weer op te bouwen. == Nehemia in andere boeken == === Boek van Makkabeeën === In [[2 Makkabeeën]] steet dat Nehemia 't heilige vuur veur 't altaor oet de Babylonische ballingschop noar Jeruzalem weeromme brocht en een bibliotheek van de Heilige Schrift stichtte, net zoas [[Judas Makkabeüs]] dat later ok dee. Nehemia zien politieke rolle döt hier as veurbeeld veur de [[Hasmoneïsche dynastie]] en as model veur vroom nationaal leiderschap in ’t algemien. De scène waorin de [[Torah]] veurlezen en oetlegd wordt in Nehemia 8, wör 't veurbeeld veur de synagogedienst. === Wiesheid van Jezus Sirach === In 't lied tot ere van de veurvaders in 't boek Sirach wordt noa Zerubbabel en Jozua Nehemia nuumd (niet Ezra), en in Sirach 49:13 wordt e prezen veur zien bouwactiviteiten. == Verering == Nehemia wordt geëerd in de [[Rooms-Katholieke Karke|Kattelieke Karke]] (13 Juli) en de [[Oosters-Orthodoxe Karke|Oosters-Orthodoxe karke]] (11-17 December)<ref>[http://www.zeno.org/Heiligenlexikon-1858/A/Neemias+(1) Neemias (1) - Zeno.org]</ref><ref>[https://azbyka.ru/days/sv-neemija-vozhd-iudejskij Неемия, вождь иудейский: житие, иконы, день памяти]</ref> [[Kategorie:Biebel]] 839t68a5x06gtairbxyi8bu466iol4m Heimskringla 0 35657 333047 332975 2026-07-22T18:10:04Z Bdijkstra 3584 [[:Kategorie:Germaanse mythologie]] weg-ehaald; [[:Kategorie:Noordse mythologie]] derbie edaon ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333047 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:Lbs fragm 82, 0001r - 0.jpg|duum|Kringlublaðið [Et kringlablad] is een handskrivt uut 1260. Et eanigste blad van de Kringla wat oaverbleav nå den grouten brand van 1728 in Köäpenhagen.]] De '''''Heimskringla''''' ([[Ieslaans|yslandske]] uutspråke: &#x5B;ˈheimsˌkʰriŋla&#x5D;) is de bekendste van de [[Ooldnoords|oldnoorske]] köäningssagen. Et wör in et oldnoorsk upeskreaven in [[Ieslaand|Ysland]]. Nargens in de Heimskringla steyt wel as et skreaven hevt, mär meyrere kenners denket, et steyt up name van den bekenden yslandsken dichter en geskeedkündigen [[Snorri Sturluson]]. Den titel Heimskringla wördt vöär et eyrst bruked in et 17. jårhunderd en is ne afleiding van de eyrste twey wöörde van eyne van de handskrivten: ''kringla heimsins,'' den kring van de wearld. Heimskringla is ne sammeling sagen oaver sweydske en noorske köäningen. Et vangt an med de sage van de sweydsk-noorske geslachtslyne Yngling. Dårnå volget verslage van historiske noorske heyrskers, van Harald Blundhår in et 9. jårhunderd töt den doud van den löägenbüdel Eystein Meyla in 1177. Nich alle brunnen sint eaven düdelik, mär in de Heimskringla geyt et van öldere köäningssagen sou as Morkinskinna, Fagrskinna en de noorske synoptiske geskedenissen en vertelsels uut et 12. jårhunderd. Der sit ouk heyl wat skaldisk dichtwark by. Den skryver (of skryvers) doot der düdelik by dat et nu verlöärene wark ''Hryggjarstykki'' ne brunne was. == Samenvatting == {{Lang|is|Heimskringla}} bevat meyrere sagen dee vake in dree grupen indeyld wordet. Dårmed likt et wark en dreyluuk. De verhalen gåt oaver de stryd van de köäningen, et stichten van et köäningryk Noorweagen, noorske tochten nå verskillende europääske landen töt in Palestina to (de sage van Sigurd den Kruusvårder). In dat lätste verhaal wördt den noorsken vlout anevöllen döär arabiske islamitiske piraten, dee vikings enöömd wordet. De verhalen draeget energy en låtet ne menskelike kante seen. Et episke verhaal is in prosa eskreaven, wårmed et wat löt seen van Skandinavie, mär ouk de streaken dee de skandinaviers verkennet. Et eyrste deyl van de Heimskringla kümt in beginsel uut de noordse mytology. Feit en fabel loupet döär mekander, mär de verhalen wordet voordan meyr historisk betrouwbår. De eyrste sage düt van de mytologiske vöärgeskedenisse van de sweydske en noorske köäninglike geslachtslyne, de Ynglings, dee af solden stammen van Freyr (Yngve) van de Vanalanders, dee med Odin medköämen nå Skandinavie vanaf et legendariske Asgard. De meyste volgende sagen gåt oaver enkele heyrskers, te beginnen med Halfdan den Swarten. Et höyvdgedeylde likt Sünt Olafs Sage, oaver Olaf II van Noorweagen. Eyn darde van de heyle Heimskringla geyt oaver Olaf syn 15 jår as köäning. Dårnå kryg y de Harald Hardrada-sage, Dårin geyt et oaver Harald synen tocht nå et Ousten, syne beleavenisse in Konstantinopel, Syrie en Sicilie en syn skaldiske vernüft. Ouk geyt et oaver syne gevechten in Engeland teagen Harold Godwinson, Godwin syn söäne, Earl of Wessex, wår Harald völ in de Slag üm Stamfordbrügge in 1066, kort vöärdat Harold völ by de Slag üm Hastings. Nå ne ryge andere köäningen slut de Heimskringla af med ne sage van Magnus V van Noorweagen. [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Noordse mythologie]] [[Kategorie:Literatuur]] 3zw0wm0v49mtnispig1lhtmoe0qpucr Rusland-Ukraineoorlog 0 35661 333048 333018 2026-07-22T18:16:16Z Bdijkstra 3584 +[[Kategorie:Ruslaand]]; +[[Kategorie:Oekraïne]]; +[[Kategorie:Oorlog]]; +[[Kategorie:Geschiedenis van Europa]]; +[[Kategorie:21e eeuw]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333048 wikitext text/x-wiki De '''Rusland-Ukraineoorlog''' begün in february [[2014]] en is noch altyd gangs. Et vüng an med de [[Revoluty van Waerdigheid]] in [[Oekraïne|Ukraine]], wårup [[Ruslaand|Rusland]] [[de Krim]] binnenvöl en afnöäm van Ukraine. Dårnå sköäv Rusland afskeidingsgrupen geld en middelen to üm in de oustelike [[Donbas (streake)|Donbas]] nen oorlog te beginnen teagen et ukrainske leager. In [[2018]] verklården Ukraine, Rusland had de streake besat<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2018/1/18/ukraine-declares-russian-occupation-in-eastern-region aljazeera.com. "ukraine declares russian occupation in eastern region". 18-01-2018]</ref>. De eyrste acht jår van de stryd warren der vöäral vöärvallen up sey en online. February [[2022]] tröäk Rusland up vullen kracht Ukraine binnen üm et heyle land te besetten. Dårmed untkeatenden se de gröätste wåpende stryd in [[Europa (werelddeel)|Europa]] seyd den [[Tweyden Wearldoorlog]]. Döär den oorlog is der ne vlüchtelingenkrisis en sint hunderddusenden lüde ümmeköämen. Vöärin 2014 leidden de [[Euromaidan]]-protesten töt de Revoluty van Waerdigheid. Ukraine syn pro-russisken president [[Viktor Yanukovych]] must vertrekken. Medeyne dårup tröäken russiske trupen sunder vlagge de Krim in. Määrt 2014 lyvden Rusland de Krim in nå ne ungeldig verklårde [[volksstemming]]. Undertüsken köämen der pro-russiske protesten in et süüdousten van Ukraine. In april van etselvde jår nöämen upstandelingen med hülpe van Rusland städen in de Donbasstreake in. See röpen de [[Volksrepublik Donetsk]] (DPR) en de [[Volksrepublik Luhansk]] (LPR) uut as unafhangelike ståten. Dårmed untstünd den [[Donbasoorlog]]. Rusland understütteden de separatisten heymelik med eygen volk, tanks en afwäärgesküt, wårdöär Ukraine et neet vöär mekander kreag üm de streake weader in te neamen. Et [[Internationale Gerechtshov]] meynden, den oorlog was en internationaal konflikt med Rusland<ref>(Archiveerd) [https://web.archive.org/web/20250319145943/https://www.icc-cpi.int/sites/default/files/iccdocs/otp/161114-otp-rep-PE_ENG.pdf icc-cpi.int. "Report on Preliminary Examination Activities 2016".] (PDF)</ref>. Et [[Europääske Hov vöär Menskenrechten]] oordeylden at Rusland de DPR en LPR vanaf 2014 beheyrden. February [[2015]] underskreaven Rusland en Ukraine de [[Minsk II-oavereynkumsten]], mär der köäm weinig van up den klos in de jåren dårup. Den Donbasoorlog wör en stilstånd gevecht lykend up en loupgravenoorlog. Wåpenstilstanden wörden regelmåtig döärbröäken, mär et front sköäv gennen meter up. Anvang 2021 stationeerden Rusland voordan meyr militären by de grense med Ukrane, mär ouk med et angrensende [[Wit-Ruslaand|Witrusland]]. Russiske höygere heyren untkenden in alle tounen dat nen anval up Ukraine up handen was. Den russisken president, [[Vladimir Putin]], spröäk inneamerstaal en tröäk Ukraines bestånsrecht in twyfel. Hee eyskeden, Ukraine solde nooit by de [[NAVO]] möägen. Ukraine was by anvang en neutraal land, mär döär de russiske anvallen wörden se enkel meyr happig üm by de NAVO te koamen. Vöärin 2022 erkenden Rusland de DPR en LPR as officiäle ståten. Der kümmen voordan meyr anvallen up ukrainske strydkrachten in de Donbas. Up den [[24 febrewaori|24. february]] [[2022]] kundigden Putin ne 'Speciale Militäre Operaty' an üm Ukraine te 'untwåpenen en untnazien'. Hee hadde, seade hee, ginne plannen üm et land te besetten. De dårup volgende russiske invasy wör oaver de heyle wearld veroordeyld. Vöäle landen leaden Rusland strafmåtregelen up en stüürden humanitäre hülpe nå Ukraine hen. Ümdat de ukrainers slim teagenwarkeden, löät Rusland in april et plan lös üm de ukrainske höyvdstad [[Kyiv]] in te neamen. In augustus begünden ukrainske strydkrachten gebeden te bevryden in et noordousten en süden. In september verklården Rusland, et hadde veer deyls besette provincys inenöämen. Ouk dat wör internationaal veroordeyld. Seyd den tyd geyt et voordan hen en weader; russiske anvallen neamet kleine stükken land in wårnå ukrainske teagenanvallen se weader bevrydet. De invasy leidden ouk to anvallen binnen Rusland selv, döär Ukraine. In Augustus 2024 nöäm Ukraine en deyl van de russiske streake [[Kuursk (streake)|Kuursk]] in. Rusland völ meyrmåls upsettelik börgers an, wyd van et front. Et menskenrechtenkantoor van de [[Vereynigde Natys|VN]] meldden at Rusland slimme skendingen van de [[menskenrechten]] pleygden in beset Ukraine. Et [[Internationale Strafhov]] begün en undersöök nå oorlogsmisdåden en vaerdigden en bevel uut üm Putin en verskeidene andere russiske toplüde te grypen. Rusland weigert slagmåls vöärstellen vöär wåpenstilstanden. == Achtergrund == Nå et upheffen van de [[Sovjetuny]] (USSR) in 1991 bleaven Ukraine en Rusland nauw verbünden. In 1994 teykenden Ukraine et Verdrag teagen vermeyrdering van atoomwåpens en gavven öäre olde sovjetatoombummen up. As weaderdeenst erkenden Rusland, et Vereynigd Köäningryk en de Vereynigde Ståten Ukraine as eygen gebeed, as et Veiligheidsmemorandum van Budapest. In 1997 underskreav Rusland et NAVO-Rusland-grundverdrag. Dat bevästigden at "NAVO en Rusland mekander neet as teagenstanders seet" en dat se solden samenwarken. Ouk stünd der in dat "NAVO sik uutbreidet en sik dat politik ouk blivt doon". In 1999 underskreav Rusland ouk et Verdrag van Euopääske Veiligheid, wårmed alle ståten recht hadden üm "veiligheidsmåtregelen te kesen en te veranderen" en ouk militäre verbunden an te gån as se dat wolden. Verskeidene ousteuropääske landen köämen by de NAVO, vöäral weagens anholdende veiligheidsdreiging van Rusland. In 2005 sea Putin noch, dat as Ukraine en andere vöärmålige sovjetståten by NAVO wolden, "wy dat respekteret, want et is öär soverein recht üm öär eygene verdeadigingsbeleid te kesen en et sal de verholding tüsken unse landen neet verslechteren". Putin sea later, Westerse landen hadden belovtes verbröäken döär NAVO up et ousten an uut te breiden, mär dår was niks oaver beloavd<ref>(Archiveerd) [https://web.archive.org/web/20220302172351/https://www.spiegel.de/international/world/nato-s-eastward-expansion-is-vladimir-putin-right-a-bf318d2c-7aeb-4b59-8d5f-1d8c94e1964d Spiegel.de - Wiegrefe, Klaus (15 February 2022). "NATO's Eastward Expansion: Is Vladimir Putin Right?". ''Der Spiegel''. ISSN&#x20;2195-1349. Archiveerd van et oorsprungelike artikel up 2. määrt 2022. Bekeaken up 12 july 2026.]</ref>. <references /> [[Kategorie:Ruslaand]] [[Kategorie:Oekraïne]] [[Kategorie:Oorlog]] [[Kategorie:Geschiedenis van Europa]] [[Kategorie:21e eeuw]] r3hipjm5s0m4wo1sz2b5rdfojdjxawp Määrt 0 35665 333045 2026-07-22T17:46:41Z Tom9358 14952 döärverwysing nå [[Meert]] 333045 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Meert]] 7kgsybm1ljn69jreorrbjq6lumuaqe1